Page 25

Gepassioneerde designers hun ding zien doen binnen de gemeenschap: het is bijzonder. Je hoort enthousiaste deelnemers, de designers spreken over een er­varing die hun leven heeft veranderd, politici prijzen de methodologie en de uitkomst. Maar vaak is die uitkomst niet zo feestelijk. Vele socialdesignprojecten komen niet van de grond omdat de nodige dynamiek met de stakeholders ontbreekt. Een vaak gehoord argument is dat die mensen elkaar niet kennen en dus moeilijk kunnen samenwerken of dat ze ook niet echt geïnteresseerd zijn. Valt social design nog te redden? En hoe dan? Binnen de ontwikkeling van een socialdesignproject word je als ontwerper op verschillende manieren geconfronteerd met ‘identiteit’. Je werkt met tal van individuen samen, en je probeert hen te verbinden en te enthousiasmeren om bottom-up een bepaald traject af te leggen. Daarvoor moet je als ontwerper stakeholders overtuigen om te herdenken wat eerst vanzelfsprekend leek: niet eenvoudig. Zeker bij projecten op straat- en wijkniveau word je geconfronteerd met verschillende culturen, waarbij mensen vaker naast of in conflict met elkaar leven dan met elkaar. In voorbereidende workshops of infosessies zijn confrontaties met verschillende identiteiten onvermijdelijk. De psychologische uitdagingen binnen zulke ad-hocbijeenkomsten zijn groot. Zodra iemand een bepaald idee heeft uitgesproken, is het best moeilijk om die persoon van gedachten te laten veranderen. Iedereen voorbij zijn eigen opvattingen doen kijken om aan een groter geheel mee te werken, is met voorsprong de grootste uitdaging waarvoor je als designer komt te staan. Dus hoe kom je binnen socialdesignprojecten tot relevante resultaten? Een aangewezen methode is het creëren van verbondenheid. De theorie rond sociale identiteit heeft het over een ingroup wanneer individuen hun gedrag automatisch uniformiseren zodra ze zich identificeren met de identiteit van een bepaalde groep. Op dat moment gaat een individu ook functioneren als een lid van die groep. Je wilt dus zo snel mogelijk een ingroup creëren, zodat je gemakkelijker gemeenschappelijke overtuigingen, gedragingen en doelen vindt. Om dit te stimuleren, vertaal je zoveel mogelijk individuele attitudes in grotere gemeenschappelijke doelen. Een gemeenschap is gebaseerd op vertrouwen. Elke gemeenschap wordt gedefinieerd door wat we over elkaar weten op basis van de gedachten, gevoelens en ervaringen die we delen. Socialdesign­ projecten moeten zich dus ook baseren op opgebouwd en gedeeld vertrouwen. Daarvoor vertrek je het best vanuit een bestaande gemeenschap, waarbinnen je dan nieuwe gespreksonderwerpen aanbrengt die de individuele deelnemers de kans geven om hun eigen identiteit verder uit te bouwen. Ook nieuwkomers blijven niet immuun voor de invloed van zo’n gemeenschap, want het is onze menselijke natuur om anderen die we vertrouwen te gebruiken als referentiepunt bij het ontwikkelen van onze eigen gedachten en attitudes. Via workshops laat je alle deelnemers met elkaar praten over de zaken die ze graag hebben of doen. Op die manier bouw je vertrouwen op. Zo stuur je ook het volledige proces, en kun je individuele visies en doelstellingen veranderen. Als ontwerper focus je vooreerst op het proces van vertrouwensopbouw, en niet op de resultaten. Zulke gesprekken definieer je het best zo breed mogelijk: ‘elke vorm van interactie tussen het individu en de gemeenschap waarbij de klemtoon ligt op het opwekken van verbindende emoties’. Neem je deelnemers mee op een uitstap die ogenschijnlijk niets met het project te maken heeft, ga bijvoorbeeld skydiven of bergwandelen, organiseer een tentoonstelling, ... Je moet hen ervaringen laten delen, ga er niet vanuit dat dat al gebeurd is.

thema

Drie beknopte getuigenissen van social designers over hun projecten bieden een eerste inzicht in de complexiteit van community based design. De geïnvesteerde tijd, de medewerking van lokaal verankerde personen en de persoonlijke inzet blijken bepalende factoren. BAM! Varkensmarkt Aalst De Aalsterse winkelbuurt op de rechteroever van de Dender telt naast heel wat leegstand ook best wat misnoegde bewoners en handelaars. Het gevolg is een bijzonder negatieve sfeer en een slecht imago. BAM! Varkensmarkt Aalst is een socialdesignproject van Namahn, Yellow Window en Strategic Design Scenarios dat met ontwerpmethodes en samen met de buurtbewoners op zoek ging naar manieren om sociale en structurele knelpunten in de buurt te verhelpen of onder de aandacht te brengen. Vishall Jankie van Namahn vertelt over zijn ervaringen. 18

2

30

escargots Golden B afrikaanse winkel

4

rainbow tropical afrikaanse winkel

Deniz market

32

19

‘t schuurtje delicatessen

carrefour supermarkt

Het doel van het project was om de buurt rond de Varkensmarkt in Aalst een positieve impuls te geven. De handelaars komen niet goed overeen. Verschillen in afkomst, nieuwe versus oude handelaars, de ene straat versus de andere: er heerste een totale versplintering. We hadden niet de tijd en de financiële middelen om te focussen op de creatie van één gemeenschappelijke identiteit, dus we zijn eerder actiegericht te werk gegaan. We riepen de handelaars op om gezamenlijk kleinschalige initiatieven te doen met de ontwerpers. Zo wilden we hen aantonen dat ze door samen te werken iets positiefs konden bereiken.

23

Kwintessens 2015-1  

Het thema van dit nummer is helemaal gewijd aan identiteit. Hoe gaan designers met een etnisch diverse origine om met hun achtergrond, hoe t...

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you