Page 1

m a a n d b l a d

TIJDSCHRIFTEN TOELATING - GESLOTEN VERPAKKING 3200 AARSCHOT 1 - BC 1145

Afgiftekantoor: 3200 Aarschot 1 - Maandblad, verschijnt niet in juli en augustus - P106332

j a a r g a n g

7 3

•

v a n

k w b

j a n u a r i

2 0 2 0

Zullen robots onze jobs overnemen? Op de hometrainer door het dorp fietsen Bedevaart met kinderen


Verhaal

Met kinderen op bedevaart

“Er zijn in Lourdes ook heel veel toffe dingen voor jonge mensen” Afgelopen zomer gooide kwb Wichelen haar bedevaart over een andere boeg: met een programma dat meer gericht was op kinderen en jongeren trokken Ann, Lien en Annelies de kaart van de jonge gezinnen, en met succes. Raak schoof aan bij Ann voor tekst en uitleg. Tekst: Charlotte Van Doren | Foto’s: Lien Van Driessche Raak: Hoe is het idee voor dit initiatief ontstaan? Ann: “Ik heb nooit anders

vragen aan mijn vader. We hadden echter alle drie de ervaring dat

streekse link met het Christendom hebt; het miniatuur van Bernadette (wiens

geweten in mijn eigen

er in Lourdes toch

visioenen de aanleiding vormden voor het

jeugd dan dat we om

ook wel heel wat

ontstaan van Lourdes als bedevaartsoord,

de drie jaar naar

toffe dingen zijn

nvdr) bijvoorbeeld is heel tof voor

Lourdes gingen, dat

voor jonge mensen,

kinderen. Op basis van de dingen die we

was een vaste waarde. Toen was er een aparte dagvullende jeugd­ werking, met verschillende leef­ tijdsgroepen, en ik vond dat heel plezant.

en bespraken met elkaar: zou het niet tof zijn als we dat voor jonge mensen iets meer uitwerken en aantrekkelijker maken?”

De laatste bedevaart die ik als jongere

10

dingen met een rechtstreekse of onrecht­

graag met ons eigen gezin wilden doen, hebben we dan een parallel gezins­ programma opgebouwd voor sommige momenten. ’s Ochtends werden de twee programma’s – het gewone en het alter­ natieve – beide voorgesteld, en mensen

gedaan heb, ik was toen 17, heb ik niéts

Raak: En zo geschiedde.

konden kiezen waar ze bij wilden

samen met mijn ouders gedaan. Dat was

Ann: “Toen we gingen rondhoren in onze

aansluiten. Ook aan de andere kwb’ers in

een heel programma, alleen maar voor

omgeving, waren er wel mensen die niet

ons hotel hebben we de mogelijkheid

jeugd. Stilletjes aan is dat er echter

noodzakelijk altijd naar de kerk gaan maar

gegeven om bij onze activiteiten aan te

uitgegaan. Ik begon aan een gezin en er

wel met geloof bezig zijn, en zeiden: ja,

sluiten; en bij onze start- en slotviering

kwamen gewoon andere prioriteiten. Drie

Lourdes, dáár zou ik nog wel eens naartoe

hebben we de andere af­delingen met

jaar geleden ben ik echter nog eens mee

willen! En met hun kinderen, om hen eens

kinderen die er waren - zoals kwb

geweest, omdat het mijn vader zijn laatste

te laten meemaken wat dat geeft, die

Kruibeke - ook betrokken. Die kinderen

bedevaart als verantwoordelijke was. Hij

sfeer en dat gevoel daar. Maar we vonden

mochten dan evengoed iets voorlezen of

vroeg ook of ik het niet wou overnemen; ik

dat we die jonge gezinnen dan toch ook

naar voren brengen, in plaats van alleen

was er zelf niet meteen happig op, maar

iets meer moesten kunnen aanbieden dan

maar stil te zitten. Bij de slotviering op een

uiteindelijk ben ik er dan toch ingerold en

het zuivere aspect van die bedevaart,

bergflank bijvoorbeeld, waarbij het altaar

heb ik gezegd dat ik Lien en Annelies –

want het traditionele programma dat

dan in het dal staat, mochten de kinderen

die allebei heel enthousiast waren – wou

vanuit kwb wordt aangeboden is bijna

iets voorlezen en dan rond het altaar gaan

opleiden, omdat ik Lourdes al van kinds af

uitsluitend gericht op vieringen en

zitten, waar het ook geen kwaad kon als

aan ken, al ben ik zelf ook wel raad gaan

zingeving. Terwijl je er ook zoveel andere

ze bijvoorbeeld eens rondliepen. Er werd


heel gemoedelijk mee omgegaan. Dat merkten we ook al in de trein, toen de kinderen voor interactie en een andere sfeer zorgden. De volwassenen gingen daar zelfs in mee, door hen aan te spreken of te plagen.” Raak: En die extra activiteiten hebben jullie dus allemaal zelf uitgewerkt? Ann: “Ja. We hebben bijvoorbeeld ook een boekje gemaakt voor de kinderen om zich op de trein bezig te houden, voornamelijk rond de figuur van Bernadette. Die hebben we er wel wat uitgelicht, omdat dat hen iets meer aanspreekt en bevattelijker is. Maar daarnaast is er ook gezwommen, gewandeld … en dat zijn dingen die we er in de toekomst nog meer willen insteken.” Raak: In hoeverre zijn de kinderen meegenomen in het Lourdes-verhaal? Ann: “Ik weet dat Annelies er met haar kinderen wel wat op doorgegaan is; van de rest weet ik het niet. Mijn zoon bijvoor­ beeld niet. Hij is mee met de hoop en vindt het plezant, voor de rest maakt het niet zo uit. Bij onze samenkomst in mei waren sommige kinderen er ook wel bij, en

testen. Er is veel, maar je moet het wel

Raak: En in hoeverre speelt het geloof-

hebben zij tekeningen gemaakt over wat

weten. En mensen gaan niet snel op

selement voor volwassenen een rol?

Lourdes voor hen ging betekenen, wat ze

verkenning, maar als wij dan dingen voor­

Ann: “Je merkt in de groep wel dat er

zich erbij voorstelden, wat ze ervan

stelden, wilden mensen wel graag mee.

mensen zijn die daar wel belang aan

verwachtten … We hadden de tekeningen

Een aantal mensen die minder mobiel

hechten, en mensen die dat niet zo

ook mee naar Lourdes, maar hebben er

waren, hebben bijvoorbeeld ook samen

belangrijk vinden en het minimum

uiteindelijk niks mee gedaan. We hadden

met de kleinsten het treintje naar de top

meedoen. Drie jaar geleden was er een

veel ideeën, en we zitten nog steeds

van de Pic du Jer genomen, en die combi­

koppel mee dat nooit is mee geweest naar

boordevol, maar het ontbreekt ons aan

natie jong-oud ging eigenlijk heel goed.

een viering, bezinning of kruisweg, maar

tijd. Eigenlijk zouden we met ons drie eens

Dat heeft nooit voor problemen gezorgd;

dat hoefde ook niet. Die zijn gaan

op prospectie moeten om dingen uit te

dat zal de sfeer zijn die er hangt.”

wandelen, een markt gaan bezoeken … Bij ons drie komt het bij Annelies en Lien echt vanuit een christelijke overtuiging, maar bij mij wat minder. Voor mij is het meer het geheel dat een rol speelt, het gevoel dat je hebt, het groepsgebeuren dat er is, de rust die je er hebt … Ook al heb je veel volk rond je, want het is daar altijd druk, het geeft een rust. Ik had er ook energie te over: die zware dagen en korte nachten zou ik hier niet kunnen, maar daar is dat geen probleem.” "Of je nu gelovig bent of niet, Lourdes brengt mensen van over de hele wereld samen. Je kan daar niet omheen. Het 11


‘Lourdes is ook even tijd maken om te bezinnen, en stil te staan bij het leven dat anders zo druk en hectisch is’ is een plaats waar mensen voor elkaar zorgen, ongeacht taal of cultuur. Je bent er voor elkaar." “We willen graag ook nog meer de nadruk erop leggen dat het de Pyreneeën zijn waar je naartoe gaat. Het is een heel mooie streek, dus je kan perfect op vakantie gaan maar tegelijk ook het stuk ‘Lourdes’ meenemen.” Raak: Wat vond je vader van de ‘vernieuwde’ bedevaart? Ann: “Dat moet je aan hem vragen. (lacht) Ik denk dat hij wel tevreden was van hetgeen er gebeurd is. We hebben van in het begin duidelijk gemaakt dat anders ging zijn, maar hij vond dat wel tof en heeft zelf met een aantal mensen die de eerste keer mee waren een namiddag een trage, verkennende tocht gedaan van aan het hotel naar het domein. Dat was tof,

wel. Voor de kwb-afdeling hier is dat iets

zijn voor het werk dat je erin gestoken

want daar hadden wij zelf geen tijd voor.”

dat erbij hoort; ze zijn een werking met veel

hebt. We zijn allemaal wat onwennig

jonge gezinnen. Ook voor hun weekend

vertrokken maar al snel werd duidelijk dat

Raak: Is kwb Wichelen ook in de rest van

bijvoorbeeld zoeken ze altijd een plek waar

we inderdaad een mooie Wichelse familie

zijn werking een kindgerichte organisatie?

er activiteiten zijn voor jong én oud.”

waren. Een zalig warm gevoel … Maar we hadden echt het gevoel: het kan

Ann: “In de zijwerking doen ze nog altijd de Sint-Maartenommegang, waarbij ze bij elk

Raak: Hoe kijken jullie zelf terug op jullie

nog beter. Dat het nog meer voor jonge

kind aan huis een pakje gaan leveren, en

eerste editie als organisatoren?

gezinnen is, bijvoorbeeld ook de vieringen.

tussen kerst en nieuw gaan ze met de

Ann: “We hebben er veel werk aan gehad

We zouden eigenlijk voor heel de week een

Berenstoet, een oud folkloristisch gebruik,

op voorhand en we hebben er zelf ook

parallelprogramma willen maken, maar dat

rond in elke straat van Wichelen en geld

voldoening van gehad tijdens de reis -

is iets dat gaat moeten groeien. Ik zou er

ophalen om dat te bekostigen. Dus dat leeft

want je merkt wel dat de mensen dankbaar

ook nog veel meer willen ontdekken, maar dat ging dit jaar niet omdat ik die verant­ woordelijkheid had.” Raak: Heb je een tip voor afdelingen die dit ook zouden willen doen? Ann: “Zoek een bondgenoot, want je kan dat niet alleen. Communiceer op voorhand duidelijk in je programma dat er ook een toeristisch stuk is, dat er aandacht zal zijn voor het vakantiegevoel. En wees je er bewust van dat er tijd over zal gaan: eerst zal er een periode zijn dat er nog niet veel jongeren zijn, maar andere mensen wel zien dat het er is en het zullen uitdragen.”

12


Neemt artificiële intelligentie straks onze jobs over?

Zeg niet mens of machine, maar mens én machine De digitale evolutie gaat snel. Artificiële of kunstmatige intelligentie heeft een steeds grotere invloed op onze samenleving, en dus ook op de arbeidsmarkt. Zullen robots, computers of artificiële intelligentie (AI) straks onze jobs overnemen? Volgens Dirk Lefeber en Ann Nowé van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) zal het zo’n vaart niet lopen. “Artificiële intelligentie en robotica zullen vooral samenwerken mét de mens.” Tekst: Silke Castro

A

rtificiële intelligentie is misschien wel de meest revolutionaire

nu en in de toekomst? Omdat we dezelfde economische stan-

technologie sinds de uitvinding van het internet. Het is een

daarden willen behouden, maar de taken met minder mensen

computergestuurd, wiskundig algoritme dat een autonome, nauw-

zullen uitvoeren. Robots gaan mensen voor bepaalde taken

keurige en snelle analyse uit data maakt. AI kan ook beeld en

vervangen, maar er zal geen massale werkloosheid ontstaan.

spraak herkennen, en dat maakt van deze technologie een prima

De automatisatie van de automobielsector is bijvoorbeeld al

toepassing voor verschillende geautomatiseerde sectoren. AI is

decennia aan de gang, en toch zijn er nog nooit zoveel wagens

vandaag dus al een veelgebruikte techniek op de werkvloer. Als

geproduceerd.”

omgevingsanalyst in een zelfrijdende wagen in de auto-industrie, als sociaal assistent in de ouderenzorg of als een voorspeller van

Symbiose

de oogst in de landbouwsector, bijvoorbeeld. Ann Nowé, hoofd van het AI-lab aan de VUB, ziet ook voornameVormt AI een rechtstreekse bedreiging voor onze jobs? Dirk

lijk aanvullende mogelijkheden.

Lefeber is hoofd van de robotica aan de VUB, en volgens hem

Ann Nowé: “AI kan de kwaliteit van ons werk verbeteren. Je

zijn er drie mogelijkheden “Robots kunnen mensen versterken

kan het vuile, zware of gevaarlijke deel van een job door een

of extra kwaliteiten geven, een robot kan iemand volledig

AI-toepassing of robot laten doen, en de rest door een mens.”

vervangen, en mens en robot kunnen samenwerken. Ik denk

Dirk Lefeber: “Mens en machine moeten in symbiose met elkaar

vooral aan het laatste. Waarom zien we robots op de werkvloer,

samenwerken. Combineer skills die mensen hebben - zoals 21


Thema

‘Algoritmen worden getraind met een dataset. Die set is niet neutraal, algoritmes zijn moreel en ideologisch gekleurd’ handigheid, beeldherkenning en spraak - met skills van

Ook vliegverkeersleiders, die een vermoeiende en stresserende

machines zoals nauwkeurigheid en herhaalbaarheid. Saaie,

job hebben, krijgen hulp van AI. Nowé: “Het luchtverkeer wordt

moeilijke jobs kan je beter door technologie laten overnemen.”

steeds drukker, terwijl dezelfde strenge veiligheidsregels nood­

Nowé: “De mens zal altijd een tussenschakel zijn. Een algoritme

zakelijk blijven. Veiligheidsmarges worden ruim genomen, maar

kan geen autonome beslissingen nemen. Een mens kan in een

omdat het luchtruim quasi vol zit, heeft men vandaag algoritmen

oogopslag het allesomvattende, grote geheel zien en is daarom

nodig die problemen kunnen helpen voorspellen. Zij bieden

geschikt voor een coördinerende functie. Het is een en-enverhaal.”

ondersteuning en oplossingen aan verkeersleiders, maar houden ook rekening met milieuaspecten, geluidsoverlast en CO2-­

Robots zullen een steeds grotere rol gaan spelen in de gezond-

uitstoot. AI levert een belangrijke bijdrage als je met verschil-

heids- en zorgsector. “Wij werken aan sociale robots die

lende criteria moet omgaan. Ook op het gebied van taal blijven

interageren met kinderen en ouderen”, vertelt Lefeber. “Ze

we grote stappen vooruit zetten omdat er rond taal veel data ter

reageren op vragen en kunnen informatie geven volgens mense-

beschikking is. Stemherkenning en online chatboxen zullen

lijke reacties. Een persoonlijke assistent in de ouderenzorg kan

verbeteren. We gaan ook steeds meer autonome voertuigen zien.

een patiënt eraan herinneren dat het tijd is om medicatie in te

Vandaag zijn er al een aantal toepassingen in omloop, zoals zelf-

nemen, of om te bewegen. Zo kunnen mensen langer autonoom

rijdende wagentjes in magazijnen.”

functioneren. Een robot kan helpen bij de revalidatie van een patiënt, bijvoorbeeld door het verbeteren van het stappen, en

Wie is verantwoordelijk?

‘assistive’ robots kunnen mensen met een handicap ondersteunen. We evolueren naar robots die zowel in de industrie

Klinkt veelbelovend, niet? Toch kan technologie het werk van een

werken, als samenwerken met de mens door met hen in direct

mens niet zomaar overnemen. Er zijn ook ethische en economi-

contact te staan.”

sche gevolgen aan verbonden. Het economische obstakel is simpel. De technologie en het onderzoek naar AI is erg duur en

Luchtverkeer

daarom nog niet commercialiseerbaar. Op ethisch vlak is de toepassing van AI een kwestie van vertrouwen en verantwoorde-

22

Nowé: “Artificiële intelligentie zal zeker doorbreken in sectoren die

lijkheid.

met patroonherkenning te maken hebben. In de medische sector

“We moeten een maatschappelijk debat over AI voeren”, vindt

wordt AI gebruikt om ziektes op te sporen en ze adequaat te

Nowé. “De mens zal moeten beslissen wie de verantwoordelijk-

behandelen, of om de beslissing te nemen een patiënt al dan niet

heid voor de technologie zal dragen. Wat is maatschappelijk

door te verwijzen. Ook in fraudedetectie kan AI een grote rol

verantwoord? Wat willen we bereiken met een artificieel

spelen, door het screenen van financiële transacties en het

systeem? Hoe gaan we de toepassingen juridisch organiseren?

opsporen van eventuele onregelmatigheden. Verzekeringsagenten

Moeten er bijvoorbeeld belastingen betaald worden als een zelf-

en bankbedienden gebruiken de techniek al lang.”

rijdende vrachtwagen door een dorp of langs een school rijdt?”


Onderzoek naar autonome wapens zal volgens Nowé niet gebeuren. Robots zullen ook geen eigen wil krijgen, want dan loop je het risico dat ze mensen zullen proberen te domineren. “Alles wat je met technologie maakt, kan ook tegen jou gebruikt

Onderzoekers blikken vooruit

worden. Gebruik en misbruik liggen dicht bij elkaar. AI is meer

De ideale wereld in 2030

dan enkel een dataset waar je patronen in gaat zoeken. Algoritmen worden getraind met een dataset. Die set is niet neutraal, algoritmes zijn moreel en ideologisch gekleurd. Katleen Gabriels vat dat goed samen in haar boek ‘Regels voor Robots. Ethiek in tijden van AI’: ‘Techniek is niet neutraal.’ AI is geen systeem op zich, maar opereert in een bestaand systeem. Er moet dus ook regelgeving over AI komen.”

In oktober vroeg het Wereld Economisch Forum aan de leden van Global Future Councils, ’s werelds belangrijkste netwerk op het vlak van innovatief denken over de toekomst, wat zij graag veranderd zouden zien aan de wereld in 2030. Een bloemlezing uit de antwoorden:

Digitaal burgerschap Bepaalde jobs zullen worden overgenomen door AI, dat is

We zijn het gevecht tegen klimaatverandering aan het winnen.

duidelijk. Maar er zullen ook andere jobs bijkomen. De impact

(Ida Auken, Deens Parlementslid)

van AI op de arbeidsmarkt vertaalt zich vooral in een verschuiving van de jobprofielen. Mensen zullen zich moeten bij- of omscholen, omdat ze andere taken zullen krijgen. Sociale vaar-

Schone lucht is een mensenrecht. (Jane Burston, CEO van Clean Air Fund)

digheden en creativiteit zullen belangrijkere skills worden als arbeiders, administratieve profielen en loketbedienden zal

We maken steden waar je alles wat je nodig hebt te voet kan bereiken.

verminderen. Extra jobs zullen vooral ontstaan in de zorgsector

(Rob Adams, directeur van City Design and Projects in Melbourne)

aanvulling op de technologie. Het aantal jobs voor ongeschoolde

en voor digitale experten, wetenschappers en ingenieurs. Het onderwijs draagt dus een grote verantwoordelijkheid om

AI beschermt onze mentale gezondheid.

kinderen en jongeren hiervoor klaar te stomen.

(professor Helen Christensen)

Lefeber: “Je moet jonge mensen onderwijzen in taken die ze over geven tot werk. Welke jobs gaan we binnen twintig jaar

De middenklasse is groter en de ongelijkheid kleiner.

uitvoeren? Daar moeten politici en experts over nadenken. De

(Carl Frey, directeur Future of Work)

vijftien jaar zullen moeten uitvoeren. Opleiding moet aanleiding

jeugd moet de digitale wereld leren begrijpen. We hebben meer goed opgeleide mensen nodig. Enerzijds om AI-systemen te ontwikkelen, anderzijds zodat mensen met AI-systemen leren omgaan. Bovendien moet een robot of AI-tool ook geprogrammeerd en hersteld kunnen worden.”

We gebruiken technologie om beleid te maken op basis van feiten. (Jason Lange, CEO van het Office of Best Practice Regulation in het Australische parlement)

Er is dus nog heel wat werk aan de winkel. Maar de toekomst, die

We halen water op de maan.

staat niet stil.

(Takeshi Hakamada, oprichter en CEO van ispace)

aaMeer weten? 57 academici van de VUB schreven samen het boek ‘Homo Roboticus’. Aan de hand van dertig vragen bekijken filosofen, ingenieurs, architecten, fiscalisten, juristen, economen, moraal- en

Gebouwen reageren op hun omgeving. (Lam Khee Poh, decaan van de School of Design and Environment, Singapore)

communicatiewetenschappers, politicologen … mens en technologie vanuit verschillende disciplines en ontwikkelen een robotagenda om samen te leven met robots.

aaMeer weten? https://www.weforum.org/agenda/2019/10/ future-predictions-what-if-get-things-right-visions-for-2030/ 23


vragen aan Rik Coolsaet

FAQ

Professor emeritus Tekst: Peter Schoenaerts

1

Hoe zag u als jonge student uw eigen toekomst? Midden jaren 70 was ik als student betrokken bij allerlei actiecomités. Het enige wat ik toen zeker wist: lesgeven was niks voor mij (lacht). Twintigers in de jaren 70 geloofden niet in de traditionele politiek. Daardoor kreeg je de opkomst van nieuwe sociale bewegingen: de vredesbeweging, de vrouwenbeweging ... Een soort niet-partijgebonden middenveld zette die thema’s op de kaart. Door de klimaatcrisis zie je nu weer zo’n beweging ontstaan: jongeren hebben het gevoel dat hun toekomst niet verzekerd is in de huidige politieke structuren.

2

Vindt u ook dat de maatschappij verhardt en dat mensen extremer worden in hun denken? Ja. Het grootste deel van onze samenleving behoort tot de middenklasse, en die is gevoelig voor twee soorten emoties. Mensen zijn best bereid tot solidariteit, maar ze zijn ook bang om te verliezen wat ze hebben – en dat kan omslaan in egoïsme en het zoeken naar zondebokken. Diegenen die op de meest geloofwaardige manier inspelen op een van die twee emoties, winnen verkiezingen. Vandaar dat ik zeg: wie pleit voor solidariteit mag dat niet alleen doen op rationele basis. De emotie moet de ratio aanvullen om mensen écht te bereiken.

3

Hoe ziet u de toekomst van de traditionele politieke ideologieën? Ons partijlandschap is grotendeels een afspiegeling van de 19e-eeuwse samenleving die bestond uit een kleine elite, een kleine middenklasse en een grote boeren- en arbeidersklasse. Tegenwoordig behoort de meerderheid tot de midden-

Wie is Rik Coolsaet? Rik Coolsaet (1951, Jette) studeerde Germaanse talen in Leuven, waar hij mee uitgeverij Kritak oprichtte. Na zowat een decennium als adjunct-kabinetschef op de kabinetten van Defensie en Buitenlandse Zaken werd hij hoogleraar internationale politiek aan de Universiteit Gent. Hij specialiseerde zich in wereldpolitiek, terrorisme en diplomatieke

klasse. Ons partijlandschap zou nu een afspiegeling moeten zijn van de keuze

geschiedenis. Sinds 2016 is hij

waar onze samenleving voor staat: zoeken naar wat mensen verenigt en naar best

met emeritaat.

vermogen beheren wat hen verdeelt óf inspelen op wat hen verdeelt en tegenstellingen uitvergroten. Maar het politieke landschap hertekenen is lastig.

4

Welke uitdagingen ziet u voor de wereld in het komende jaar? Ik denk meteen aan enkele concrete data. 31 januari 2020, de deadline van de brexit. Hopelijk kan Europa die saga achter zich laten en zichzelf versterken. 3 november 2020, de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Die zullen mee het internationale klimaat bepalen. Een dag later zal de VS trouwens het klimaatakkoord van Parijs verlaten. Welke gevolgen zal dat hebben? En ten derde denk ik aan de wispelturigheid van de machtsstrijd tussen Iran, Saoedi-Arabië en Israël.

5

Hoe behoudt u zelf een positieve kijk op de wereld? Onze welvaartsstaat en democratie zijn robuuster dan mensen vaak vrezen, en de jongerenrevolte is een teken dat onze democratie springlevend is. Ik blijf geloven in de maakbaarheid van de samenleving. Zolang er keuzes gemaakt kúnnen worden, ben ik optimistisch. 37

Profile for kwb

Proefversie RAAK januari 2020  

Proefversie RAAK januari 2020  

Advertisement