Page 1

kwartalnik laktacyjny Numer 3

Mama karmiąca idzie do dentysty Wywiad z dr n. med. Dorotą Grodecką

Urodzić w domu Wywiad z położną Katarzyną Oleś

Nowy schemat rozszerzania diety dzieci Komentuje Małgorzata Jackowska

Biustonosz na miarę piersi

Brafitterki Magda i Ela podpowiadają, kiedy kupić stanik do karmienia

Miłość napędza wszystko

Wywiad z Moniką Sochacką

Ponadto w numerze: • • • • • • •

kącik moda i uroda recenzje książkowe porady laktacyjne porady jak bezpiecznie wozić dziecko w aucie kwartalnik w terenie inicjatywy prolaktacyjne kupony zniżkowe do kawiarni przyjaznych mamom karmiącym

W numerze: Mama Karmiąca Jesiennego Kwartału - wyzwanie

(wrzesień - grudzień 2014)


Spis treści Urodzić w domu

Mama karmiąca idzie do dentysty

8

Biustonosz na miarę piersi

Nowy schemat rozszerzania diety dzieci okiem dietetyka

12

22

25


Miłość napędza wszystko

30

5 Od Redakcji

6 Mleczny skrót

17 Rodzina Inspiruje Wywiad z Joanną Dardzińską

20 Jestem położną środowiskową Wywiad z Magdaleną Kuzepską

28 Mały - wielki cud Wywiad z Justyną Kasprzyk

34 Nie karmiłam piersią Zwierzenia mam

38 Karmienie piersią kiedyś i dziś Wywiad z Katarzyną Pawłowską

41 Kura z wolnego wyboru Zwierzenia mam

45 Taka bliskość musi zaprocentować Wywiad z Lidią Piechotą

47 Spadek wagi noworodka Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

49 Problemy laktacyjne: obrzęk i zastój Ewa Muszyńska

50 Zapytaj eksperta Pytania od czytelników

52 Dobre Praktyki: Poradnia Laktacyjna w Gdańsku Wywiad z Joanną Żołnowską

Kosmetyczka Kwartalnika

84


Masaż Shantala - dotyk miłości

55 Ojciec i karmienie piersią Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

Pasja po porodzie

70

56 Złote zasady wożenia dzieci w fotelikach Ewa Muszyńska

62 Dzieje się Zapowiedzi wydarzeń

63 Kącik recenzencki 68 Karmienie w rytmie reggae 74 Mama Karmiąca - wyzwanie 76 Kwartalnik w terenie 78 Elegancka ciąża, szykowne karmienie Kącik modowy

80 Karmienie piersią to Superpower! 82 Wielorazowe wkładki laktacyjne 86 Wegetarianka karmi piersią Kulinaria

90 Miejsca przyjazne mamie karmiącej 94 Znajdź wsparcie

59


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Od redakcji Witajcie, W naszej redakcji zaszły kolejne zmiany. Dzięki temu możemy służyć Wam naszymi doświadczeniami i wiedzą jeszcze lepiej! Staramy się, aby Kwartalnik cały czas się rozwijał. Pracujemy nad jego wyglądem, dbamy o jakość tekstów. Wkładamy w jego przygotowanie dużo czasu i serca, ponieważ chcemy dać Wam coś najlepszego. Planujemy otworzyć Kwartalnik na Wasze teksty - o tym już niebawem poinformujemy na Facebooku. W najbliższym czasie w Warszawie odbędzie się II Konferencja Bliskości, której patronujemy. Cały czas mają miejsce spotkania i warsztaty poświęcone sprawom karmienia piersią i rodzicielstwa. Codziennie dostajemy od Was wiadomości, które świadczą o tym, jak wielki jest głód wiedzy dotyczącej karmienia piersią. Mamy nadzieję, że udaje się nam go zaspokajać. Gorąco dziękujemy mamie z naszej okładki - Marioli, jej synkowi oraz kruszynce, która nadal zamieszkuje jej brzuch.

kwartalnik laktacyjny

Zapraszamy do lektury trzeciego numeru Kwartalnika Laktacyjnego.

KONTAKT: kontakt - wydarzenia, patronaty, wywiady, wykłady, współpraca merytoryczna: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl reklama i współpraca komercyjna: reklama@kwartalnik-laktacyjny.pl tel. 604436736 zdjęcia i grafiki: Matrioszka Studio archiwum własne Pixbay Na okładce: Mariola Majka www.mamuszkowo.blogspot.com zdjęcia: Magdalena Laska-Sarwa Wszelkie prawa zastrzezone ©Kwartalnik Laktacyjny 2014

REDAKCJA: Agata Aleksandrowicz hafija.pl Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz koralowamama.blogspot.com

Katarzyna Pawłowska behappy-vinti.blogspot.com Anna Sornek bubinkowo.blogspot.com Anna Świderska

Magdalena Laska-Sarwa matrioszkaphotography.blogspot.com

Klaudia Lewandowska ciemna-blondi.blogspot.com

Zuzanna Kołacz-Kordzińska ośrodek-bliżej.pl

Ewa Muszyńska piegowata-ewa.pl

Marta Drozd-Korożan chabazie.blogspot.com

eksperci:

Anna Marcinkowska icyignacy.blogspot.com

Gosia Jackowska malgorzatajackowska.wordpress.com Anna Trawka nebule.pl

5


6

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Mleczny skrót Badania dowodzą, że karmienie piersią wpływa na rozwój inteligencji dzieci nie tylko dostarczając niezbędne do optymalnego rozwoju mózgu składniki, ale też dlatego, że dzieci

Karmienie piersią przez ponad pół roku przez mamy, które nie palą papierosów

karmione piersią dłużej niż sześć miesięcy doświadczają

chroni w większym stopniu przed no-

najbardziej optymalnej rodzicielskiej opieki. Karmione pier-

wotworem piersi. Efektu tego nie ma

sią dzieci uzyskują wyższe wyniki na testach IQ i mają lepsze

u karmiących piersią mam palaczek.

oceny w szkole. Najnowsze naukowe obserwacje pokazują, że w parze z decyzją o karmieniu piersią idą inne zachowania

za: www.sciencedaily.com

rodzicielskie, miedzy innymi większa elastyczność w odpowiedzi na dziecięce emocje i zachowanie. Dodatkowym czynnikiem jest rozpoczęcie czytania dziecku w okolicy dziewiątego miesiąca

Dla wcze-

życia - lub wcześniej. Te czynni-

sniaków

ki są odpowiedzialne za lepszy

mleko

rozwój mózgu naszego dziecka.

mamy stanowi

za: www.sciencedaily.com

lek. Badania dowodzą, że dieta złożona wyłącznie z ludzkiego mleka i stworzonych na jego bazie wzmacniaczy z mleka mamy lub mleka dawczyń dają dzieciom z bardzo niską wagą urodzeniową optymalną ilośc białka i minerałów. Jednym z „produktów ubocznych” pasteryzacji mleka kobiecego jest

Naukowcy uważają, że karmienie sztuczne trzykrotnie zwiększa ryzyko wystapienia ADHD u dzieci które były karmione mieszanką w wieku trzech miesięcy w porównaniu z dziećmi karmionymi

tłuszcz, który potocznie nazywany „śmietanką” jest podawany wcześniakom i wspomoga ich wzrost i dostarcza kalorii, których może im brakować.

mlekiem mamy w tym okresie. za: www.sciencedaily.com za: Breastfeeding Medicine. Białko NRG4 obecne w mleku mamy ale nieobecne w sztucznych odżywkach i sztucznym mleku jest czynnikiem chroniącym jelita przed martwiczym zapaleniem jelit (MZJ), które Dzieci karmione sztucznie częściej doświadczaj stresu metabolicznego. Może to stanowić wyjaśnienie od dawna znanego związku

dla wielu wcześniaków jest śmiertelne, a jego skutki mogą być odczuwalne przez całe życie. Sztuczne karmienie wcześniaków i noworodków jest

pomiędzy sztucznym żywieniem, a ryzykiem otyłości

obecnie uważane za czynnik ryzyka

i cukrzycy typu drugiego u osób karmionych w dzie-

zapadania na MZJ.

ciństwie sztucznym pokarmem. za: www.sciencedaily.com za: www.sciencedaily.com


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

7

Czy wiesz, że

aż 80% kobiet nie wie jak prawidłowo „Pełną piersią” to przewodnik po karmieniu piersią od mam dla mam. Jego pomysłodawczynią i autorką jest Kaja Bluma, która tak mówi o swojej książce i swoim projekcie: „Kiedy ostatnio pisałam o projekcie Pełną Piersią, wydawało mi się,

mierzyć biust i dobierać biustonosz?

że wszystkie moje plany zrealizuję od ręki i w ciągu kilku miesięcy wszystko się uda. Hop-siup – gotowe. Teraz patrzę na to inaczej i cieszę się, że nie uparłam się na wszystko tu i teraz. Dzięki miesiącom spędzonym na załatwianiu formalności, nauce, pracy i rodzinnych sprawach, mogłam wyznaczyć sobie nowe cele. Zrozumiałam, jak ciężko jest wspierać karmiące mamy. Kiedyś, jeszcze przed tym projektem, nie myślałam, że to trudne. Brak wsparcia zagwarantowanego mamom „z urzędu” przyjęłam za błąd systemu i nie do końca pojmowałam, dlaczego świat karmienia piersią, świat tak bardzo naturalny, jest u nas undergroundowy. Teraz, kiedy mam za sobą trochę rozmów na różnych szczeblach, z mamami, z fundacjami, później i z politykami – teraz widzę, jak to działa i w sercu mam ogromne poczucie niesprawiedliwości, że nawet dobre chęci na

Odwiedź nas i wygraj z niewiedzą!

niewiele się zdają. Czy to powód, by się poddać? Nie! Jestem mamą i karmię piersią. Zawsze i wszędzie. Kilka razy zdarzyło mi się, że zostałam delikatnie poproszona o zakrycie się albo wytknięta palcem, a że karmię synka już sporo ponad pół roku – już nie raz usłyszałam, że czas przejść na butelkę. Możecie same wiele zdziałać, jeśli macie w sobie energię do działania – przyłączcie się do projektu!”

www.panieprzodem.waw.pl reklama


8

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Mama karmiąca idzie do dentysty Z dr n. med. Dorotą Grodecką rozmawia Agata Aleksandrowicz

Od wielu lat współprowadzimy z mężem Prywatną Praktykę Stomatologiczną. Od czerwca 2011 jesteśmy pierwszą w Polsce Praktyką, działającą w oparciu o Porozumienie bez Przemocy (NVC) i w nurcie Rodzicielstwa Bliskości (AP). Pracując zgodnie z zasadami Stomatologii Bez Przemocy z dorosłymi i z dziećmi, respektujemy stan psychiczny (emocje) i fizyczny (choroby, etapy rozwoju) pacjenta. Podchodzimy holistycznie do leczenia, jakości kontaktu z pacjentem, a także cały czas poszerzamy wiedzę teoretyczną i praktyczną z zakresu medycyny ogólnej i stomatologicznej. Mówiąc o takim podejściu, skupiamy się na poznaniu przyczyn zachowania człowieka, ogólnych wzorcach zachowań, metodach komunikacji i pracy z pacjentem małym i dużym oraz aspektach stomatologicznych.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

W zasadzie trudno mi wyobrazić sobie zabieg, którego nie można by było wykonać u kobiety karmiącej z tego powodu, że karmi piersią.

Dr n. med.Dorota Grodecka razem z mężem prowadzą salon dentystyczny “Stomatologia bez przemocy” w Łodzi

Kwartalnik Laktacyjny: Czy Waszymi pa-

nieje dużo zabobonów dotyczących leczenia

9 miesięcy ciąży, w których tylko około 30%

cjentami są zarówno dorośli, jak i dzieci?

i karmienia.

kobiet zgłasza się na kontrolę, to daje już 14 miesięcy od ostatniej wizyty. I zanim mamie

Dorota Grodecka: Tak. Leczymy i wspomaga-

KL: A czego kobieta karmiąca robić w obrę-

przypomni się o konieczności wizyty, mija

my zdrowie pacjenta na każdym etapie jego

bie jamy ustnej u dentysty nie może?

przeważnie kolejne 6 miesięcy. To są prawie dwa lata niekontrolowania stanu uzębienia.

rozwoju. Od planów poczęcia do późnej starości. Staramy się promować to, co jest nam

DG: Generalnie kobieta karmiąca może mieć

Dla próchnicy to bardzo dużo. Potrafi znisz-

bliskie i co uważamy za wartościowe.

wykonywane zdjęcia RTG, znieczulenie,

czyć cały ząb. I karmienie piersią przez 6 mie-

a tym samym wypełniane ubytki, leczenie

sięcy po porodzie nie ma tutaj nic do rzeczy.

KL: A mamy karmiące? Często pojawiają

kanałowe czy wykonaną ekstrakcję zęba.

się w waszych drzwiach?

Ponieważ zachęcamy kobiety do długiego

KL: No dobrze, to teraz przejdźmy do dzie-

karmienia piersią, to nie możemy ich tym

ci. Czy karmienie piersią powoduje próch-

DG: Dość często. Pomimo szerokiej reklamy

samym pozbawiać opieki stomatologicznej

nicę u dzieci?

sztucznych mieszanek, wydaje się nam, że

na ten czas. DG: Nie. Potencjał próchnicotwórczy mleka

karmienie piersią jest nadal popularne. Chociaż może to kwestia świadomości rodziców,

KL: Czy to prawda, że karmienie piersią

kobiecego wynosi 0.01, gdy wody wynosi

z którymi mamy kontakt.

“niszczy” lub demineralizuje zęby mamy?

0.00, a 10% roztworu sacharozy 1.00. Ma

KL: Czy często odsyłają je inni dentyści

DG: Nie. Wszelkie mity „jedno dziecko, je-

Zawarte w mleku przeciwciała sekrecyjne

z kwitkiem? Mówią, że nie mogą zrobić ja-

den ząb” biorą się z zaniedbań. Niewiele ko-

IgG i IgA spowalniają wzrost bakterii w jamie

kiegoś zabiegu, bo kobieta karmi piersią?

biet planując ciążę odwiedza dentystę, żeby

ustnej dziecka. Laktoferryna ma działanie

ono wręcz działanie przeciwpróchnicowe.

sprawdzić stan zębów. Jeśli przyszła mama

bakteriobójcze. Mleko nie obniża pH płytki

DG: Tak. Zdarzają się takie pacjentki. Albo

regularnie odwiedzała dentystę co 6 miesię-

nazębnej, a tym samym nie rozpuszcza szkli-

nawet same pacjentki mają wątpliwości, czy

cy, to ostatnią wizytę miała prawdopodobnie

wa (w przeciwieństwie do mleka modyfiko-

mleko po zabiegu nie zaszkodzi dziecku. Ist-

około 5 miesięcy temu. Jeśli dodamy do tego

wanego). Również mechanizm ssania z piersi

9


10

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

zabezpiecza przed próchnicą, ponieważ sty-

krym gazikiem przecieramy dziąsła dziecka

zęba pod wpływem kwasów. Jest to proces,

muluje wydzielanie śliny ze ślinianek podżu-

dwa razy dziennie. Gdy pojawią się zęby,

którego przyczyny są złożone, ponieważ

chwowych i podjęzykowych, a mleko tryska

możemy stosować szczoteczkę silikonową,

wpływa na niego wiele czynników (jakość

wprost do gardła, czego nie ma przy kar-

a następnie już z normalnym włosiem (rów-

zęba, higiena, dieta, czas). Trudno jest tak

mieniu z butelki. Mleko nie zalega w ustach

nież dwa razy dziennie i przed południową

ogólnie powiedzieć. Każde dziecko powinno

dziecka i jest efektywnie wymywane przez

drzemką). Możemy już też stosować pastę.

być traktowane indywidualnie i holistycznie.

produkowaną ślinę.

Ostatnią, aczkolwiek równie ważną rzeczą

Dlatego my podczas pierwszej wizyty okre-

jest zadbanie o odpowiednia dietę dziecka.

ślamy z pacjentem jego Profil Ryzyka Próch-

KL: A czy długie karmienie piersią powodu-

Dziecko do końca 3 urodzin nie ma potrze-

nicy, żebyśmy wiedzieli, co możemy zrobić

je próchnicę?

by poznawania słodyczy. Będzie miało na to

dla zdrowia jego zębów.

całe swoje życie. Istotna jest częstotliwość DG: Raczej długie niemycie zębów i niewy-

przyjmowania pokarmów. Zęby potrzebują

KL: Czy smoczek - uspokajacz może przy-

starczające dbanie o higienę będzie skutko-

odpoczywać od jedzenia. No i chyba najważ-

czyniać się do powstawiania ubytków

wać pojawieniem się próchnicy. Samo mleko

niejsza rzecz - woda. Dzieci poza posiłkami

w zębach maluszka?

ma minimalny potencjał próchnicotwórczy.

powinny pić tylko wodę, czystą wodę. I po-

Dopiero wprowadzanie dodatkowych po-

winny pić ją często, małymi porcjami.

karmów, rozszerzanie diety z równoległym

DG: Jeśli smoczek będzie maczany w cukrze, to tak. Jeśli zaburzy proces ssania z piersi

karmieniem piersią zwiększa ryzyko próch-

KL: Od kiedy myć dziecku zęby? Niektórzy

i w konsekwencji spowoduje to konieczność

nicy. Dodatek 10% roztworu sacharozy do

dentyści radzą przecierać już dziąsła gazi-

picia mleka modyfikowanego, to tak. Jeśli

mleka kobiety podnosi jego potencjał próch-

kiem z przegotowaną wodą od pierwszych

będzie oblizywany przez opiekuna, który ma

nicotwórczy do 1.30. A wiec pozostawianie

dni - czy warto?

zęby z próchnicą, to tak. Jeśli będzie ssany

resztek jedzenia na noc i karmienie w nocy

ponad dwa lata, to zaburzając florę bakteryj-

może zwiększać faktycznie ryzyko próchnicy.

DG: Warto. Pozwala to przyzwyczaić się

ną w jamie ustnej, to będzie zwiększał ryzyko

Ale nie z powodu samego karmienia, a z po-

dziecku do manipulacji w obrębie buzi.

próchnicy.

wodu zalegających resztek. KL: Co w wyglądzie ząbków dziecka powinKL: Jak ustrzec nasze dzieci przed powsta-

reklama

no nas zaniepokoić?

wianiem ubytków na mlecznych zębach? Jakie są najważniejsze zasady higieny zę-

DG: Wszelkie białe plamy, białe kreski, prze-

bów dziecka?

barwienia, wyszczerbienia, zmiana połysku, chropowatość, trudności w domyciu… Sama

DG: Należy zadbać o prawidłową jakość zę-

ich obecność powinna skłonić nas do wizyty

bów dziecka, dbając o siebie w ciąży. Mieć

u dentysty. Także zmiana w wyglądzie zębów

świadomość, że wiele rzeczy ma wpływ na

jest wskazaniem do wizyty.

przyszłą kondycję zębów dziecka. Mówię tutaj o chorobach mamy, takich jak niedokrwi-

KL: A czy karmienie piersią ma jakikolwiek

stość, choroby serca, kiła, wirus cytomegalii,

zgubny efekt dla zębów dziecka?

cukrzyca, ciążowa toksemia, choroby nerek, różyczka, stres, zakażenie dróg moczowych

DG: Karmienie piersią wymyśliła Matka

czy niedobór witaminy A lub D. Również stan

Natura i Ojciec Czas. Jako ludzkość mamy

zębów rodziców czy opiekunów dziecka ma

się świetnie od tak długiego czasu, że

znaczenie. Ważne, żeby mama w ciąży od-

trudno mi sobie wyobrazić, żeby miało to

wiedzała dentystę, ponieważ stan zapalny

dzieciom szkodzić. Karmienie piersią pra-

dziąseł może być przyczyną wcześniejszego

widłowo kształtuje zgryz, mowę, tor od-

porodu, a nieleczone ubytki są siedliskiem

dychania. Inne ssaki też mają się dobrze.

/

bakterii próchnicotwórczych, które po porodzie zasiedlają jamę ustną noworodka.

KL: Dlaczego niektóre dzieci mają ubytki

Ważne jest odwiedzenie dentysty, gdy poja-

już na pierwszych ząbkach?

wią się już dziecku pierwsze zęby, aby można było ocenić ich jakość. Trzecią ważna sprawą

Próchnica jest choroba bakteryjną, zakaźną,

jest odpowiednia pielęgnacja. Najpierw mo-

polegająca na rozpuszczaniu się struktury

/MMZbyWerkArt


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 3

11


12

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Urodzić w domu Z Katarzyną Oleś rozmawia Anna Sornek

Katarzyna Oleś jest położną – od 1990 roku pracuje na własny rachunek, a od 1992 roku przyjmuje porody domowe. Na portalu e-dziecko prowadzi forum dla rodziców „Dobry poród”. Chętnie spotyka się z rodzicami i położnymi na warsztatach, pracuje jako trenerka, tutorka i coach. Jest szefową Stowarzyszenia „Dobrze Urodzeni”. Z pasją uprawia ogród, obserwuje przyrodę, jeździ na rowerze i pływa kajakiem. Jest mamą dwóch dorosłych córek i babcią dwóch wnuków, Tymka i Rysia.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Katarzyna Oleś Prezes Stowarzyszenia “Dobrze Urodzeni”, od 1992 r. przyjmuje porody domowe

Kwartalnik Laktacyjny: Mam wrażenie, że

w dobrej atmosferze. Mimo wszystko często

porody w domu stają się coraz bardziej

ludzie wolą swój dom, swoją muzykę, zapa-

popularne. Ile jest porodów domowych

chy. Lubią się zajmować jakimiś domowymi

rocznie w Polsce? Czy rzeczywiście ta liczba

sprawami w czasie porodu, co nadaje mu zu-

z roku na rok wzrasta?

pełnie inny wymiar. Poród staje się naprawdę intymny, jeśli ma miejsce w domu.

Katarzyna Oleś: Jest więcej chętnych, ale liczba porodów nie zwiększa się. Jest limito-

KL: Czy jest Pani w stanie określić, czy

wana ilością położnych i ich możliwościami.

więcej jest mam, które chcą rodzić swoje

Poza tym w Warszawie powstał Dom Na-

pierwsze dziecko w domu, czy raczej kolej-

rodzin przy szpitalu św. Zofii. Pracują tam

ne?

W 2011 roku położne ze

w zasadzie te same położne, co przy porodach domowych, więc wiele dziewczyn

KO: Różnie. Mamy dużo dziewczyn, które

Stowarzyszenia „Dobrze

decyduje się na rodzenie tam, a nie we wła-

rodzą pierwsze dziecko w domu. Tak pół na

snych domach. Ile jest ich dokładnie, można

pół mniej więcej, nie pamiętam dokładnie

Urodzeni” przyjęły 110

sprawdzić w statystykach na stronie Stowa-

statystyk. Dużo jest osób, które rodziły już

zdrowo narodzonych nowo-

rzyszenia „Dobrze Urodzeni” (www.dobrzeu-

w szpitalu i coś im się nie podobało. Nieko-

rodzeni.pl) i na naszym Facebooku.

niecznie mają traumatyczne przeżycia, tylko

rodków. Do porodów domo-

po prostu uważają, że lepiej byłoby, gdyby KL: Kto najczęściej decyduje się na poród

rodziły w domu. Ale też są takie, które mają

w domu i z jakich powodów podejmuje

trudne doświadczenia i w tym wypadku nie

taką decyzję?

się zawsze zgadzamy.

KO: Wiemy na pewno, że 98% osób, które

zostało zakwalifikowanych

KL: Co ze starszym dzieckiem na czas poro-

się decydują na ten rodzaj porodu to osoby

du domowego?

do porodu domowego.

dzie dokonujący świadomego wyboru i tacy,

KO: Bardzo rzadko jest to problem dla ro-

którym zależy na tym, żeby poród należał do

dzin decydujących się na poród domowy.

rodziny. Oczywiście szpitale też się zmieniają

Zdarzają rodziny, które chcą, żeby starsze

i są już takie, gdzie naprawdę można urodzić

dziecko było przy porodzie. Może wydawać

wych zgłosiło sie 197 ciężarnych kobiet a 130 z nich

ź: http://www.dobrzeurodzeni.pl/statystyki.html

z wyższym wykształceniem. Są to zatem lu-

13


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

14

się to sprawą niecodzienną, ale taka jest

różnie to rozwiązują. Czasami na przykład

właśnie różnica między domem a szpitalem

idą się zająć starszymi dziećmi, co jest natu-

- w domu to ja zakładam, że jeżeli rodzice

ralne. Zdarza się, że ojciec deklaruje, że chce

czegoś chcą, to ja się do tego dostosowuję,

przyjść po porodzie i nie chce być obecny

o ile tylko nie przekracza to jakiejś granicy,

w czasie porodu. Natomiast jeżeli ojciec chce

za którą bym już nie poszła. W szpitalu to

być przy porodzie, to uczymy go różnych

rodzące dostosowują się do panujących tam

rzeczy: jak masować, jak pomóc w oddy-

zasad.

chaniu. Zdarza się jednak, że rodząca wcale nie chce, żeby coś przy niej robić. Po prostu

KL: Jakie kroki powinna podjąć kobieta

chce czuć, że w otoczeniu są życzliwi ludzie

ciężarna, która myśli o porodzie w domu?

i tyle. Wtedy tata ma pilnować, żeby co jakiś

Kiedy najpóźniej powinna skontaktować

czas piła, żeby nie była głodna, żeby chodziła

się z położną?

odpowiednio często do toalety, żeby jej było wygodnie. Ta rola bywa trudna dla ojców,

KO: Najpóźniej około miesiąca przed po-

którzy mają poczucie, że wcale nie pomagają

rodem. Robimy wtedy jeszcze dodatkowe

swoim ukochanym.

badania, takie, których nie robią dziewczy-

Przed porodem domowym,

ny, które będą rodzić w szpitalu. Musi być

KL: Ojcowie czują się trochę zagubieni, gdy

też czas na poszukanie pediatry. Często jest

nie są bardzo aktywni w czasie porodu. Nie

problem ze znalezieniem takiego, który się

mają kontroli nad tym co się dzieje.

zdecyduje przyjść na wizytę do noworodka

oprócz podstawowych, wyko-

w domu. Poza tym wolę wiedzieć, dlacze-

KO: We współczesnym świecie stawia się na

go ktoś się tak późno zgłosił. Warto znać

poczucie kontroli nad wszelkimi aspektami

nać należy następujące bada-

powód. Najczęściej kobieta toczyła ze sobą

życia, na planowanie, strategię. A poród to

ciężką walkę przez całą ciążę, mogła też pró-

wszystko stawia pod znakiem zapytania, bo

nia:

bować przekonać męża do swych zamierzeń.

będzie, co będzie. Trzeba dać się prowadzić

• w kierunku cytomegalii

Narodziny dziecka są sytuacją niecodzienną,

wypadkom - dużo rozmawiamy o tym po-

stresową i wszelkie ważne sprawy uwalniają

dejściu przed porodem. Przygotowujący się

się w trakcie trwania porodu. Ważny jest też

do porodu partnerzy powinni zdawać sobie

czas na zbudowanie relacji położnej z rodzą-

sprawę z tego, że mogą stworzyć szczegóło-

• w kierunku różyczki

cą i partnerem.

wy plan, z którego nic nie wyjdzie.

• wymaz z pochwy na

KL: Czy są jakieś specjalne kursy dla rodzi-

KL: A czy zdarzają się ojcowie bardzo cie-

ców? Coś w stylu szkoły rodzenia w domu?

kawscy, którzy niewiele chcą pomóc, ale

• w kierunku hipotyerozy

obecnośc GBS • konsultacje specjalistyczne

chcą widzieć, jak co się dzieje? KO: Jest wiele szkół rodzenia, które prowadzą nasze zaprzyjaźnione położne lub wręcz

KO: Takie zachowanie zdarza się i dopó-

położne, które przyjmują porody w domu.

ki nie wpływa na przebieg porodu, jest to

Zawsze też spotykamy się z rodzącymi przed

w porządku. Uznaję wtedy, że to jest rodzaj

porodem i jest czas na pytania, np. o szkołę

umowy między partnerami. Najważniejsze,

rodzenia. My spotykamy się jeszcze jeden

by parze opowiadały wzajemne zachowania.

raz przed porodem, kiedy omawiamy bar-

Położna obserwuje sytuację i jeśli coś obniża

dzo konkretnie jak wygląda poród w domu

nastrój podczas porodu, to zwraca na to de-

i czym się różni od szpitalnego.

likatnie uwagę. Rolą położnej jest być rzecznikiem kobiety.

KL: Jaka jest rola ojca w czasie porodu domowego? W czym może on pomóc?

KL: Jak przygotować mieszkanie do porodu w domu? Czy potrzebne są jakieś specjalne

KO: To zależy od tego, na co on jest gotów.

sprzęty?

Jeżeli ojciec nie chce być przy porodzie, to jego rolą jest siedzieć pod drzwiami. Ojcowie

KO: Nie, wszystko wozimy ze sobą, np. sto-


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

łeczek porodowy. Dziewczyny często mają

się różnice rzędu 0,1%, czyli bardzo nie-

urodzeniu łożyska. Przedtem sprawdzamy,

w domu piłkę do ćwiczeń, która bardzo po-

znaczne wahania. Natomiast przy kolejnych

czy łożysko urodziło się całe oraz czy błony

maga w czasie porodu. Do przygotowania

porodach w podobnej sytuacji bezpieczniej-

są całe. Bardzo rzadko mamy co do tego

w domu są zupełnie podstawowe rzeczy -

szy jest poród w domu. Tak wynika z badań

wątpliwości. Sprawdzamy krwawienie i to,

stare prześcieradło, o poplamienie którego

robionych w Skandynawii. Nasze statystyki,

jak się obkurcza macica. Oczywiście bada-

nie trzeba się martwić, podkłady medyczne,

które robimy od dobrych paru lat to pierw-

my podstawowe parametry u mamy: ciśnie-

worki na śmieci. Ważna jest możliwość szyb-

sze solidne badania planowanego porodu

nie, tętno, temperaturę. Oglądamy dziecko,

kiego dogrzania mieszkania. Dbamy też o to,

domowego. Przygotowuje je położna, która

które w pierwszej minucie oceniane jest

żeby było co jeść, smakołyki, lekkie przeką-

jest doktorantką i wykładowcą na uniwersy-

w skali Apgar. Szczegółowo rozpisujemy to

ski. Gdy poród trwa dłużej, to wiadomo, że

tecie. Z badań, które przeprowadziła do swo-

gdy uzupełniamy dokumentację. Najczęściej

rodząca będzie głodna.

jej pracy doktoranckiej wynika, że porody

niczego nie trzeba z dziećmi robić. Po poro-

domowe są bezpieczne. Nie miałyśmy przez

dzie domowym nie odśluzowujemy nowo-

KL: Jaka temperatura powinna być w po-

ostatnich kilkanaście lat stanu zagrożenia ży-

rodka, chyba że jest jakiś szczególny powód,

mieszczeniu?

cia matki i dziecka. Dzieci po porodzie domo-

żeby to zrobić. Dziecko albo zostawia się ma-

wym mają bardzo wysoką punktację Apgar.

mie na brzuchu, by dopełzło do piersi i samo

KO: Niektórym rodzącym bywa bardzo go-

złapało pierś, albo je mamie podajemy, by

rąco, chcą, żeby otwierać okno, a wszystkim

KL: Jak przebiega kwalifikacja do porodu

mogła je przytulić. W tym czasie rodzi się ło-

jest zimno i siedzą ciepło ubrani. To ona de-

domowego? Jakie są bezwzględne prze-

żysko. Gdy maluch przestaje ssać, oglądamy

cyduje o warunkach podczas porodu. Kiedy

ciwwskazania do rodzenia w domu?

go i dokładnie badamy. Zazwyczaj tylko wy-

wiemy, że za chwilę urodzi się dziecko, dba-

cieramy go pieluszką tam, gdzie jest pobru-

my, by w domu było jedno pomieszczenie,

KO: Wyróżniamy przeciwwskazania bez-

dzony, ubieramy i maluch wraca do mamy.

w którym będzie 22-24 stopnie, czyli tempe-

względne, które nie podlegają dyskusji oraz

Podajemy też doustnie witaminę K. Potem

ratura, w której dobrze się czujemy i która

względne. Gdy występują te drugie, położna

przyjeżdżamy na wizyty poporodowe.

będzie najodpowiedniejsza dla noworodka.

indywidualnie decyduje, czy w danym przypadku można rodzić w domu. To wcale nie

KL: Jakie są koszty porodu domowego? Co

KL: Czy poród domowy przyjmuje jakaś

oznacza, że każda położna podejmie taką

się składa na tę kwotę?

szczególnie wykwalifikowana położna, czy

samą decyzję. Ja zazwyczaj decyduję się na

może to zrobić każda?

poród domowy w przypadku jednego prze-

KO: Około 2500 złotych. Wizyty przed poro-

ciwwskazania względnego, jednak raczej

dem są płatne osobno, natomiast wizyty po

KO: Według prawa może to zrobić każda

wycofuję się, gdy takich przeciwwskazań

porodzie już są wliczone w koszt porodu. Do-

położna, która ma prawo wykonywania za-

jest więcej. Bardzo zwracamy uwagę na psy-

datkowym kosztem może być dojazd. Jeżeli

wodu. Tak naprawdę osoby, które się na to

chiczną gotowość kobiety. Zwracamy rów-

mamy więcej niż 15 km w jedną stronę, to

decydują, są bardzo doświadczone i bardzo

nież uwagę na doświadczenia z poprzednich

liczymy 1 zł za kilometr.

wysoko wykwalifikowane. Młode położne

porodów, na sposób, w jaki dziewczyna opo-

i studentki często chodzą z nami do porodów

wiada o poprzednim porodzie, czy w przy-

KL: Jest Pani współzałożycielką i prezeską

domowych, żeby się uczyć. Przygotowują

padku złego doświadczenia wini kogoś, czy

stowarzyszenia Niezależna Inicjatywa Ro-

się, ale zanim zaczną same asystować przy

raczej siebie.

dziców i Położnych “Dobrze Urodzeni”.

porodach domowych, muszą nabrać pewno-

Proszę opowiedzieć, czym zajmuje się stoKL: W jakich wypadkach konieczny jest

warzyszenie? Co było impulsem do założe-

transfer do szpitala?

nia tego typu organizacji?

w domu, słyszy głosy krytyki. Najczęściej

KO: Najbardziej oczywisty wypadek to stan

KO: Stowarzyszenie zajmuje się zapewnie-

pada pytanie „a jak się coś stanie?”. Czy

zagrożenia życia, ale takich transferów pra-

niem możliwości wyboru, jeśli chodzi o po-

poród w domu rzeczywiście jest niebez-

wie nie miewamy. Są to pojedyncze wypadki

ród, o sposób sprawowania opieki nad dziec-

pieczny? Z jakim ryzykiem się wiąże?

w ciągu roku.

kiem i o sposób przeżywania ciąży. Jesteśmy

KO: Statystycznie pierwszy poród w domu, fi-

KL: Jakie są procedury po porodzie? Kiedy

ponieważ na tym się skupiłyśmy. Ale już

zjologiczny, po fizjologicznej ciąży w porów-

dziecko się urodzi, co Panie robią, jak długo

teraz widać, że nie tylko tym będziemy się

naniu z fizjologicznym porodem po fizjolo-

zostają?

zajmowały. Chcemy zająć się mamami po

ści siebie, z czego same zdają sobie sprawę. KL: Często kobieta, która chce urodzić

kojarzone głównie z porodami domowymi,

gicznej ciąży w szpitalu jest porównywalnie bezpieczny. W różnych badaniach pojawiają

cięciu cesarskim i przygotowaniem do taKO: Zostajemy co najmniej dwie godziny po

kiego cięcia cesarskiego, które jest najlepsze

15


16

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

dla dziecka. Szkolimy też położne na temat porodu fizjologicznego, dlatego że to jest wiedza, która bardzo się gubi. Porody fizjologiczne w szpitalach zdarzały się bardzo rzadko dawniej, teraz też nie za często. Wiedza na temat procesów cechujących naturalny poród zaczęła zanikać. Chcemy przywrócić świadomość tego, że poród to nie tylko fizyczne wydarzenie. Zwracamy uwagę, że to się dzieje też w głowie, trochę w sercu, w duszy, że poród dotyczy nie tylko rodzącej, tylko jej całej rodziny i w związku z tym też społeczeństwa. Jeśli dziecko dobrze się urodzi, to wpływa to na rodzinę i na to jakie będzie nasze społeczeństwo. Wiadomo, że dzieci, które się dobrze rodzą, mają większe poczucie bezpieczeństwa w dorosłym życiu, więc to jest szalenie ważne. Chciałabym, żeby kobiety mogły wybrać taki poród, który im najbardziej odpowiada i żeby mogły uzyskać pełną informację o tym, co za sobą niesie ten właśnie wybór. Żeby mogły świadomie wybrać. I tym właśnie się zajmujemy. KL: Skąd nazwa „Dobrze Urodzeni”? Co znaczy „dobry poród”? To ta możliwość wyboru? KO: Tak, to dopasowanie tego, jak będzie wyglądała ciąża, poród i tego, co następuje potem do konkretnych rodziców i ich dziecka. Chcemy, żeby to było świadome, mądre i indywidualnie dopasowane. Nigdy nie powiem, że poród w szpitalu jest zły, albo cięcie cesarskie jest złe, bo może być dobre. Jest dobre wtedy, kiedy jest to wybór, a nie przymus.

reklama


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Joanna Dardzińska pedagog, promotorka karmienia piersią. Współzałożycielka toruńskiego Stowarzyszenia „Rodzina Inspiruje!”. Organizuje i prowadzi warsztaty dla rodziców (m.in. Szkoła dla Rodziców, klub “Mama w Mieście”). Prywatnie mama czwórki dzieci.

RODZINA INSPIRUJE do poszukiwania nowych pasji, zainteresowań, ciekawych form wspólnego spędzania czasu. Inspiruje do odkrywania nieznanych nam dotąd pokładów twórczego myślenia i nieznanych wcześniej części siebie.

Rodzina Inspiruje Z Joanną Dardzińską rozmawia Katarzyna Pawłowska

17


18

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kwartalnik Laktacyjny: Realizujecie od kil-

JD: „Mama w Mieście” powstała w paź-

Co do absolutnych nowości w najbliższym

ku lat ciekawą inicjatywę pt. „Szkoła dla

dzierniku 2007 roku jako jeden z pierw-

czasie planujemy warsztaty tylko dla męż-

Rodziców”. Co to takiego?

szych w Polsce klubów mam. Klub powstał

czyzn z Jarkiem Żylińskim pt. Mężczyzna-

z inicjatywy dwóch sfrustrowanych mam,

Ojciec- Mąż. W grudniu warsztaty dla par

Joanna Dardzińska: „Szkoła dla Rodziców”

Asi Dardzińskiej i Gosi Musiał, które mia-

poprowadzi u nas Agnieszka Stein. Zachęca-

to ogólnopolski program wspierający kom-

ły dużo energii, 1000 pomysłów i ogromne

my do śledzenia naszych profili na FB – tam

petencje wychowawcze rodziców. Jak pi-

pragnienie spotykania się z innymi mamami.

zawsze świeże info o nas.

szą same jego twórczynie to „program dla

Nie było takiego miejsca w Toruniu, więc je

każdego, kto szuka sposobu na nawiązanie

stworzyłyśmy. Klub zmieniał swoje oblicze

głębszych i cieplejszych relacji z dziećmi

wraz z tym, jak rosły nasze dzieci, zmieniały

lub wychowankami”. Jest to cykl dziesięciu

się mamy. Jest bardzo plastycznym tworem.

spotkań poruszających kwestie ważne dla

Tematyka spotkań przez te 7 lat była bardzo

rodziców, jak np. emocje, granice, kary, na-

rozległa – od spotkań ze stylistką po taniec

grody, współpraca w rodzinie. Szkoła prowa-

brzucha czy wspólne gotowanie. Obecnie na

dzona jest w duchu Rodzicielstwa Bliskości.

stałe do grafiku wpisała się „Mamowa Wy-

Warsztaty są szansą na zastanowienie się

mienialnia Ubrań”, spotkania przy kawie.

nad ważnymi dla rodziców kwestiami, okazją do zatrzymania się i postawienia sobie pod-

KL: Wspieracie Bank Mleka Kobiecego

stawowego pytania – do czego dążę w rodzi-

w Toruniu - w jaki sposób docieracie z in-

cielstwie? Jest to często też czas refleksji nad

formacją do mam, które mogą być zainte-

własnym dzieciństwem. Podczas spotkań

resowane taką inicjatywą?

rodzice mają okazję stanąć w pozycji dziecka i z jego perspektywy patrzeć na poczynania

JD: Nasze stowarzyszenie mocno kibicuje

dorosłych. Uczestnicy podkreślają często, że

każdej inicjatywie, która wspiera i promuje

warsztaty pomogły im także w relacjach, ko-

karmienie piersią. Bank Mleka Kobiecego

munikacji z dorosłymi.

w Toruniu jest ważna inicjatywą i cieszymy się bardzo, że jest właśnie w naszym mieście.

KL: Czy weekendowa szkoła dla rodziców

Staramy się szerszemu gronu mieszkańców

cieszy się dużym zainteresowaniem? Jaki

Torunia pokazywać, że Bank Mleka w ogóle

jest odbiór tej inicjatywy wśród rodziców?

istnieje, o co w nim chodzi. Kilkakrotnie organizowałyśmy wykłady na ten temat, spo-

JD: Weekendowa wersja Szkoły cieszy się

tkania z dr Urszulą Bernatowicz-Łojko, duszą

dużą popularnością. Jest alternatywą dla

tego przedsięwzięcia, które przybliżały tę

tych rodziców, którzy w pełnym cyklu nie są

inicjatywę mamom i innym zainteresowa-

w stanie wziąć udziału. Od piątku do niedzie-

nym. Obecnie współpracujemy z Bankiem

li realizujemy cały program szkoły – jest to

w ramach projektu naukowo -badawczego

bardzo intensywny czas. Niektórzy rodzice

na temat składu mleka kobiecego u mam

przychodzą też do „Weekendowej Szkoły” w

karmiących swoje dzieci ponad rok. Bardzo

ramach powtórki po jakimś czasie od zreali-

czekamy na wyniki i oficjalne publikacje - to

zowania podstawowej wersji, gdy chcą sobie

temat bardzo ważny, bo pseudoteorii o braku

przypomnieć niektóre treści, mają już star-

wartości takiego mleka niestety nie brakuje

sze dzieci, na inne rzeczy zwracają uwagę. Z

i to głównie w środowisku lekarskim.

zajęć można korzystać kilkakrotnie i za każdym razem odkrywać coś nowego. Jesteśmy

KL: Jakie są Wasze plany na działania w naj-

wspólnie ze współprowadzącą spotkania,

bliższych miesiącach?

Gosią Musiał, najlepszym tego przykładem. JD: Zaczynamy we wrześniu od „Mamowej KL: Prowadzicie klub mam „Mama w Mie-

Wymienialni Ubrań” i spotkań przy kawie

ście”. Opowiedz o niej.

w ramach „Mamy w Mieście”. Jesienią ruszy także kolejna edycja „Szkoły dla Rodziców”.


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 3

19


20

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Jestem Położną środowiskową Z Magdaleną Kuzepską rozmawia Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Położna środowiskowa to osoba, która w ramach umowy z NFZ sprawuje kompleksową, pielęgnacyjną opiekę położniczą i ginekologiczną nad kobietą oraz opiekę neonatologiczną nad noworodkiem.

Magdalena Kuzepska Położna od 16 lat. Indywidualną praktykę pielęgniarskopołożniczą prowadzi od 4 lat. W ramach gabinetu położnej Podstawowej Opieki Zdrowotnej prowadzi zajęcia edukacyjne dla ciężarnych oraz zajmuje się opieką nad matką i dzieckiem po porodzie. Prywatnie jest szczęśliwą mężatką i mamą cudownej nastolatki.

ubezpieczenia umożliwia takie spotkania ciężarnej z położną, uruchamiając pakiet edukacji przedporodowej, z którego można korzystać aż do terminu porodu. KL: Jednym z najczęstszych problemów, z jakimi borykają się młode mamy są trudności w karmieniu piersią. Czy każda położna środowiskowa umie te problemy rozwiązać?

obojga płci do ukończenia 8 tygodnia życia.

MK: Moim zdaniem dobrze pamiętać o swoich

Pod pojęciem “opieka” kryją się świadczenia

kompetencjach, ale też o tym, że należy cały

zarówno lecznicze, rehabilitacyjne, jak i dia-

czas swoją wiedzę uzupełniać, szczególnie

gnostyczne, ale też szeroko pojęta profilak-

w tak dynamicznie rozwijającej się dziedzinie

tyka oraz promocja zdrowia.

nauki, jaką jest laktacja. Problemy laktacyjne młodych matek często są wielopłaszczyzno-

Kwartalnik Laktacyjny: Kim jest położna

KL: Proszę mi podpowiedzieć - zachodzę

we i nie da się ich rozwiązać podczas jednej

w ciążę i co dalej? Kiedy mam wybrać po-

wizyty. Warto wiedzieć, że jako położne nie

łożną środowiskową? Kiedy z nią się spo-

jesteśmy same i można skierować młodych

tykam?

rodziców do specjalistów w poradniach

środowiskowa? Jakie są jej zadania, jaka rola?

laktacyjnych, rehabilitacyjnych lub laryngoMK: To wszystko zależy od tego, czego ocze-

logicznych. Tak prosty problem, jakim jest

kujemy od położnej. Czy będzie zajmować

krótkie wędzidełko podjęzykowe u dziecka

Magdalena Kuzepska: Położna środowisko-

się prowadzeniem ciąży prawidłowo prze-

wymaga postawienia diagnozy i drobnego

wa jest to osoba, która po uzyskaniu prawa

biegającej, czy też chcemy przygotować się

zabiegu przeprowadzonego w gabinecie la-

wykonywania zawodu położnej dodatkowo

do aktywnego porodu, pielęgnacji dziecka,

ryngologicznym. Mogą być potrzebne ćwi-

ukończyła kurs kwalifikacyjny i ma odpo-

karmienia. W pierwszym przypadku spotyka-

czenia zalecone przez neurologopedę.

wiedni staż pracy, najczęściej w szpitalu.

my się na początku ciąży. Jeżeli parze zależy

Głównym zadaniem położnej środowiskowej

przede wszystkim na edukacji, to najlepszym

KL: Pani jest certyfikowanym doradcą lak-

jest opieka nad kobietą w każdym okresie

momentem jest 20 tydzień ciąży. Narodowy

tacyjnym - czy wiedza, którą nabyła Pani

życia oraz noworodkiem lub niemowlęciem

Fundusz Zdrowia w ramach powszechnego


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

podczas zdobywania tych uprawnień bar-

KL: Czym jest dla Pani bycie położną środo-

dzo się Pani przydała? Czy wykorzystuje ją

wiskową?

Pani na co dzień? MK: To pomysł na udane życie zawodowe. MK: Cykl szkolenia, który zakończyłam Cer-

Dodatkowo samozatrudnienie daje olbrzy-

tyfikatem Doradcy Laktacyjnego przede

mią satysfakcję. Wiem, że robię coś ważne-

wszystkim sprawił, że tematyka laktacyjna to

go, a nie tylko wypełniam polecenia przeło-

dla mnie obszar, który wymaga systematycz-

żonych. Dla pracodawcy wizyta domowa, czy

nego doskonalenia się. Kilka godzin na stu-

porada dla ciężarnej może wydawać się zbyt

diach o budowie piersi i jak powstaje mleko

długa lub w niewłaściwym czasie. Jednak ja

kobiece nie wystarczy, aby udzielać pełnej

nie muszę nikomu tłumaczyć, dlaczego spo-

porady laktacyjnej.

tykam się z ciężarna co 2-gi dzień. Oczywiście nie zawsze jest różowo, ale tylko prze-

Cały czas mam wrażenie, że nie tylko młode

ciwności wzmacniają nas i hartują.

matki uczą się ode mnie, ale również ja od nich. Jest to taka transakcja wiązana z korzy-

KL : I jeszcze na koniec jedno pytanie: jak

ściami dla obu stron.

skutecznie karmić piersią? Czy ma Pani jakieś złote rady dla młodych mam?

KL: Wydaje mi się, że dobrze by było, gdyby każda położna środowiskowa mogła

MK: Po pierwsze czytać o karmieniu

otrzymać przeszkolenie w zakresie wspar-

piersią w wiarygodnych źródłach jesz-

cia laktacyjnego - fajnie, gdyby znalazło

cze w czasie ciąży. Po drugie jak naj-

się jakieś rozwiązanie systemowe w tym

szybciej po porodzie zacząć karmienie

względzie. Co Pani o tym myśli?

i nie zrażać się przejściowymi trudnościami. Po trzecie jeszcze przed porodem wybrać

MK: Po ukończeniu studiów i uzyskaniu dy-

położną środowiskową i po wypisie umówić

plomu położnej, jednym z głównych zadań

się na pierwsza wizytę w zależności od po-

położnej jest udzielanie porad laktacyjnych.

trzeb matki karmiącej. Po czwarte nie bać się

Ministerstwo Zdrowia uważa, że jest to

prosić o pomoc i aktywnie szukać pomocy

wystarczające zabezpieczenie całej rzeszy

w razie niepowodzeń.

kobiet karmiących. Organizowane są szkolenia, ale mało osób bierze w nich udział. Być może ze względów finansowych. Moim zdaniem kluczem do sukcesu jest powtarzalność szkoleń, ale też i wyraźny podział opieki nad kobietą karmiącą i jej dzieckiem na wsparcie, edukację laktacyjną i pomoc profesjonalną w przypadku problemów z laktacją. Dobry przykład to udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanemu. W pierwszej kolejności pomocy udziela osoba będąca np. po kursie pierwszej przedmedycznej pomocy, ale potem wzywa się karetkę pogotowia i ratowników medycznych, aby ci mogli przekazać osobę poszkodowaną do dalszej opieki. Na każdym etapie jest możliwe, że poszkodowany otrzyma wystarczającą pomoc i nie będzie korzystał z kolejnego szczebla bardziej specjalistycznej pomocy.

21


22

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Małgorzata Jackowska Doula ze stowarzyszenia „Doula w Polsce”. Absolwentka Wydziału Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji. Jako doula wspiera mamy w czasie porodu i w okresie okołoporodowym. Promotorka dobrego karmienia dzieci i mam. Mama dwóch synów.

Nowy schemat rozszerzania diety dzieci w pierwszym roku życia ukazał się w Zaleceniach Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci opublikowanych w magazynie „Standardy Medyczne - Pediatria”, 2014

Nowy schemat rozszerzania diety dzieci okiem dietetyka Z Małgorzatą Jackowską rozmawia Agata Aleksandrowicz

Cieszy nas fakt, że w końcu głośno mówi się o metodzie „Bobas Lubi Wybór”, że wiedza, na której opierają się zalecenia jest najświeższa. Smutne jest to, że, pomimo że są to wytyczne dla schemat jednak nie jest do końca czytelny i nadal wprowadza dokładne ilości pokarmu, pomimo, że jest to schemat dla mam karmiących piersią. A co o schemacie myśli dietetyk?


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Dziecko decyduje • •

czy zje posiłek ile zje z zaoferowanej mu przez rodzica porcji

Kwartalnik Laktacyjny: Co zmieniło się

to w szczególności zaleceń ze schematu

wprowadzać butelki ze smoczkiem jako

w nowym schemacie rozszerzania diety?

z 2007 roku dla dzieci karmionych mlekiem

sposobu podawania pokarmów po 6 mie-

modyfikowanym. Zmieniły się również zało-

siącu życia i dążyć do całkowitego jej wyklu-

Małgorzata Jackowska: Przede wszystkim

żenia dotyczące podawania produktów po-

czenia z końcem pierwszego roku życia. To

schematowi towarzyszy obszerny artykuł,

tencjalnie alergizujących. Z badań wynika,

doskonała wiadomość, gdyż w poprzednim

skierowany do profesjonalistów, w któ-

że odsuwanie w czasie ich podawania nie

schemacie wszystkie porcje mleka mody-

rym nareszcie omówione są wszystkie naj-

ma uzasadnienia, więc obecnie właściwie

fikowanego zalecano zagęszczać kaszkami.

ważniejsze kwestie dotyczące odżywiania

wszystkie nowe produkty zaleca się podawać

Podstawowym minusem jest to, że schemat

w pierwszym roku życia dziecka. Komen-

po 6 miesiącu, czyli od początku rozszerzania

jest niejasny, jeżeli chodzi o moment rozpo-

tarz opracowany jest na podstawie aktual-

diety dziecka.

częcia rozszerzania diety. Po przeczytaniu artykułu można się domyślać, że celem jest

nej wiedzy, najnowszych badań naukowych i zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia

KL: Jakie są plusy, a jakie minusy nowego

karmienie wyłącznie piersią przez pierwsze

(WHO) i Amerykańskiej Akademii Pediatrii

schematu?

pół roku życia dziecka, a potem wprowadzanie nowych produktów. Nie jest jednak jasno

(AAP), które są światowymi autorytetami i dostarczają aktualnej wiedzy. W samym

MJ: Plus jest taki, że jest zaktualizowany

napisane, co w przypadku karmienia butel-

schemacie ogromną zmianą jest to, że jest

i poparty najnowszą wiedzą. Bardzo pod-

ką. Przyzwyczajeni jesteśmy, że poprzednio

taki sam dla wszystkich dzieci. Nie ma już

kreślone jest, że rola rodzica kończy się na

rozszerzanie diety zalecano po 4 miesiącu.

niepotrzebnego podziału na dzieci karmio-

proponowaniu, a rolą dziecka jest decydo-

Moim zdaniem z artykułu wynika, że dla

ne naturalnie i sztucznie. Zmieniło się też to,

wanie czy i ile zje. Opisane są konsystencje

dzieci karmionych sztucznie właściwym cza-

że jest w nim podane więcej informacji, np.

pokarmów - po 6 miesiącu właściwie nie

sem podawania pokarmów stałych jest rów-

o tym, jaką konsystencję powinny mieć pro-

ma potrzeby podawania papek i przecie-

nież koniec 6 miesiąca życia, bo chodzi tu

dukty oraz jakie umiejętności ma dziecko

rów. Jedzenie ma być podawane dziecku

głównie o moment w rozwoju dziecka. Liczy

w określonym wieku, jeżeli chodzi o je-

do ręki, może być rozdrobnione lub po-

się gotowość na nowe produkty, a przede

dzenie. Schemat pozwala także na więcej

siekane. Kolejną zaletą jest zalecenie, aby

wszystkim gotowość organizmu na radzenie

swobody przy rozszerzaniu diety. Dotyczy

podawać nowe produkty łyżeczką, a nie

sobie z nowymi pokarmami - sięgnięcie po

23


24

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

nie, połknięcie, strawienie i wydalenie. Drugi duży minus to zalecane liczba i objętości posiłków. Wprawdzie jest dodatkowo komentarz, że wartości są orientacyjne. Jednak w przypadku karmienia piersią (do którego przecież mamy dążyć) zalecanie dzieciom w pierwszych 4 miesiącach życia 6-7 posiłków na dzień trudno mi zrozumieć. KL: Jakie jest miejsce mleka mamy w nowym schemacie? MJ: Więcej o karmieniu piersią można znaleźć w artykule, są tam opisane zarówno nieliczne przeciwwskazania do karmienia piersią, jak i aktualne zalecenia co do długości karmienia. Podkreślone jest, że karmienie piersią jest celem, do którego należy dążyć. W poprzednim schemacie nie było ani słowa na ten temat. W samym schemacie mowa jest o karmieniu piersią lub mlekiem modyfikowanym jako podstawie żywienia w pierwszym roku życia. KL: „Bobas Lubi Wybór” - według nowego schematu - tak czy nie? MJ: Tak! Chociaż sama metoda zajmuje w artykule jeden krótki akapit, ale metoda pojawiła się w ogóle w opracowaniu. To oznacza, że jest godna uwagi również dla naukowców i profesjonalistów. W schemacie zaleca się podawanie produktów “do ręki” oraz karmienie dzieci tym samym jedzeniem, które je reszta rodziny. To duża zmiana po zaleceniach podawania wyłącznie “dziecięcego jedzenia”.

reklama


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Biustonosz na miarę piersi Z Elą Śliwą i Magdaleną Rąbel rozmawia Agata Aleksandrowicz

Elżbieta i Magda - matka i córka. Obie uciekły z korporacji, zrezygnowały ze spędzania czasu za biurkiem przed komputerem. Prowadzą salon kosmetyczny i brafitterski “Panie przodem” na warszawskim Ursynowie. Wspólnie ukończyły podstawowy kurs brafittingu i teraz, jak same mówią mają do spełnienia misję. Jaką? Wspierają kobiety w walce o piękny, zdrowy i zadbany biust. Ela ukończyła akademią brafittingu, Magda kosmetologię i brafitting. W ich wyjątkowym salonie rozmawiałyśmy o tym, jak dobrać wygodny i funkcjonalny biustonosz.

Elżbieta i Magda Kobiety, przed którymi biustonosz nie kryje tajemnic

25


26

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Brafitterka radzi: Ile sztuk biustonoszy warto posiadać? Kwartalnik Laktacyjny: Jak wygląda praca z kobietą, która przychodzi do Waszego salonu? Czy kobiety nie onieśmiela to, że „przekazują” swój biust w wasze ręce? Magda: Polki nadal mają zakrzywiony obraz

Najlepiej mieć trzy biustonosze - jeden, który aktualnie nosimy, drugi, który czeka w bieliźniarce i trzeci, który pierzemy.

cji inaczej można nabawić się bólu pleców, odkształceń na ramionach, pierś ucieka na plecy i pod pachę. Konstrukcje brafitterskie natomiast tworzone są około dwóch lat, z czego 18 miesięcy trwa projektowanie i tworzenie konstrukcji. Potem jest etap

siebie w swoich głowach. Często musimy

Jak prać biustonosz?

radzić sobie z kompleksami, które zupeł-

Ręcznie w delikatnym mydle,

świetnie spełniają swoje zadanie, to są marki

nać kobietę, żeby pozwoliła mi zostać z nią

proszku lub płynie do prania,

na nich polegać.

w przebieralni, zmierzyć jaj biust, pomóc za-

a po praniu suszyć powieszony za

nie nie mają podstaw. Trudno jest przeko-

łożyć biustonosz.

mostek

ewaluacji i testowania. Są to staniki, które które specjalizują się w brafittingu i można

KL: Na ile wystarcza taki biustonosz?

Ela: My mówimy do kobiet tak, jak same by-

E. To sprawa bardzo indywidualna. Zależy ile

śmy chciały, żeby do nas mówiła brafitterka.

mamy biustonoszy do dyspozycji, jak o nie

Panie kiedy poczują, że mogą nam zaufać od

się oswoić z otoczeniem. Potem wracają już

dbamy, czy mamy mały, czy większy biust.

razu się otwierają, są inne, bardziej komuni-

na brafitting.

Jeden biustonosz prany często nie posłuży właścicielce długo.

katywne. Zaczynają opowiadać o swoim życiu, zwierzają się i ufają.

KL: Ile Pań przychodzi w źle dobranych biustonoszach?

KL: Jak zakładać biustonosz?

M: Około 80% kobiet ma źle dobrany biusto-

E: Stoimy w lekkim pochyleniu, trzymamy

nosz. Winę za to ponosi łatwa dostępność

biustonosz z przodu za fiszbinę i układamy

M: Tak, często przychodzi do nas kobieta

złych biustonoszy, które można kupić za

ją jak najlepiej pod biustem, a następnie

cicha, pełna kompleksów, a z przymierzalni

grosze np. w sieciówkach. Te konstrukcje nie

zapinamy stanik gdy biust wpadnie do mi-

wychodzi zupełnie inna. Uśmiechnięta,

mają prawa spełniać zadania, który biusto-

seczki. Zakładamy ramiączka i zgarniamy

otwarta,

nosz powinien spełniać. Nieodpowiedni

ciało z pleców i spod pachy do stanika. Jeżeli

biustonosz rozpadnie się szybko i już po za-

chodzimy w źle dobranych biustonoszach to

łożeniu nie spełni swojej funkcji.

pierś rozchodzi sie pod pachę i na plecy. Za-

KL: Czy to znaczy, że za kotarą przymierzalni dokonuje się przemiana?

zadowolona - wstyd zostaje

w przymierzalni.

kładając biustonosz, nie manipulujemy samą

E. Często panie na początku przychodzą na rekonesans. Wchodzą, mówią, że szukają

E. Polki mają raczej średnie i duże biusty,

piersią, która już znalazła się w miseczce,

czegoś dla kogoś bliskiego, oglądają. Chcą

takie piersi wymagają porządnej konstruk-

tylko biustonoszem oraz ciałem pod pachą

Brafitterka radzi: Jak dobrać biustonosz do karmienia ? Stanik powinien być wygodny i delikatny - zalecamy na początek miękka, lekko elastyczną miskę, szeroki elastyczny obwód i szerokie ramiączka, które nie będą nam „żłobić” ramion. Dobra będzie delikatna fiszbina idealnie okalająca całą pierś - musi ona być dobrana tak, żeby nie uciskała gruczołów mlecznych. Biustonosz dobieramy zapinając na środkową haftkę - mama musi mieć możliwość manipulowania obwodem biustonosza w obie strony.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

i na plecach, które musimy przemieścić do

27

uwagę nadchodzący po porodzie nawał?

miski i nauczyć, że tam jest jego miejsce. Jeżeli panie zapominają po wizycie w salonie,

M: Tak, dlatego warto zadbać o miękką mi-

żeby tak zakładać biustonosz, to przestaje on

skę , która dostosuje się do zmieniającego

spełniać swoje zadanie i pasować na kobietę.

się biustu. Nie będzie piersi uciskał i dobrze nam je podtrzyma. Kiedy zmiany przestaną

KL: Jak i kiedy wybierać biustonosz, gdy

być tak intensywne, możemy poszukać od-

zajdziemy w ciążę?

powiedniego stanika ze sztywną, elegancką miską.

E: Najczęściej drugi trymestr to jest ten moment kiedy kobiety odczuwają zmiany w biu-

KL:Co można poradzić mamom, które mają

ście i przychodzą dobrać wygodny stanik na

asymetrię piersi, bo np. karmią tylko jedną

czas ciąży.

piersią?

M: Kobietom w ciąży biustonosz przy dobo-

M: Prawie wszystkie kobiety mają asymetrię

rze zapinamy na najbardziej ciasną haftkę.

piersi - dobieramy biustonosz zawsze do tej

Daje to później możliwość poluźniania ob-

większej piersi. Jeżeli asymetria jest duża, to

wodu, gdy ciało kobiety zwiększa się. Spraw-

możemy uzupełnić miseczkę z mniejszą pier-

dzamy, czy fiszbina dobrze okala pierś.

sią wkładką żelową lub silikonową.

E: Warto, żeby miseczka była nieco luźniej-

KL: Czy po zakończeniu karmienia należy

sza i elastyczna, ponieważ biust też jeszcze

zmienić staniki?

będzie rósł. Kobieta musi też w nowym biustonoszu troszkę się poruszać, powygi-

M: Tak, po karmieniu warto przyjść do salo-

nać żeby zobaczyć czy wszystko idealnie leży.

nu i wybrać sobie nową bieliznę, ponieważ

Teraz fiszbiny są już tak delikatne, że spokoj-

wtedy też piersi i ciało kobiety się zmieniają.

nie może mieć taki stanik-fiszbinę, ona będzie dodatkowym wsparciem dla biustu. M: Biustonosze typowo ciążowe są w Polsce mało popularne. Polki lubią żeby ich biustonosze miały były eleganckie, koronkowe, “wyjściowe”. Biustonosze typowo ciążowe są bardzo popularne na rynku niemieckim. KL: Czy mama już w ciąży powinna wybierać stanik do karmienia? E: Paniom w ciąży polecamy dobór biustonosza do karmienia na przełomie ósmego i dziewiątego miesiąca, tak żeby już miała go po porodzie. Należy też brać pod uwagę przebieg ciąży i ewentualne komplikacje, żeby się zabezpieczyć w odpowiedni biustonosz. Panie w ciąży zwykle kupują biustonosz do karmienia i nie chodzą w nim aż do porodu. W ostatnich miesiącach ciąży biust i obwód pod biustem już tak się nie zmienia drastycznie i to jest ten najlepszy moment. KL: Czy dobierając stanik, bierzemy pod

Kosmetolog radzi: W ciąży należy unikać zabiegów z algami (ze względu na zawartość jodu) oraz tych produktów, które w składzie posiadają retinol (witaminę A). W przypadku mam karmiących należy używać kosmetyków naturalnego pochodzenia bez sztucznych dodatków (np. konserwantów czy komponentów zapachowych). Najlepiej sprawdzają się oleje (np. kokosowy, jojoba) oraz masło shea, które doskonale nawilżają i regenerują narażoną na podrażnienia skórę. Przepis na peeling piersi dla mam karmiących: Łączymy brązowy cukier trzcinowy z odrobiną miodu oraz oliwą z oliwek i delikatnie masujemy okrężnymi ruchami w stronę mostka (do wewnątrz). Jeśli piersi są zbyt wrażliwe, można dodatkowo zwilżać wodą dłonie i piersi, aby nieco rozpuścić kryształki cukru. Taki peeling możemy wykonywać 1-2 razy w tygodniu.


28

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

mały WIELKI CUD

Z Justyną Kasprzyk autorką bloga mazumazu.pl rozmawia Agata Aleksandrowicz

Każdego roku na świecie rodzi się 15 milionów wcześniaków (poród przed 37 tygodniem ciąży). Liczba ta wzrasta co roku. Ponad milion z przedwcześnie urodzonych nie poradzi sobie z komplikacjami, wynikającymi ze zbyt szybkiego pojawienia się na świecie. Karmienie mlekiem mamy jest uważane za lek ratujący życie wczesniakom. O swoim doświadczeniu z karmieniem swojej córci Zuzi opowiada Justyna z bloga mazumazu.pl

Kwartalnik Laktacyjny: Witaj, Justyno, po-

KL: Jak się wtedy czułaś?

wiedz nam kilka słów o sobie i swojej córce.

JK: Przerażona. To był pierwszy raz, kiedy prosiłam dziecko, żeby się rozpłakało. To był

Justyna Kasprzyk: Jestem: mamą, kobietą

jedyny raz, kiedy miałam wątpliwość czy so-

i studentką. Dokładnie w tej kolejności. 80%

bie poradzi. Kiedy moją głową zawładnęły

mojego życia pochłania moja córka, która

złe myśli, ona się rozpłakała. Jakby chciała

jest moim największym autorytetem. Rzu-

powiedzieć “Mamo, nie poddawaj się, ja

cono jej pod nogi wiele kłód, a nigdy się nie

walczę!”. Neonatolog poinformował mnie,

przewróciła. No chyba, że po to, żeby otrze-

że Zuzia nie oddycha samodzielnie, wymaga

pać rączki z kurzu i zebrać siłę do dalszej

podłączenia pod respirator, że zabierają ją

walki.

na oddział intensywnej terapii noworodka. Pozwolili mi dotknąć jej policzka. Był zimny

KL: W którym tygodniu urodziła się Zuza?

i bardzo delikatny. Powiedziałam jej, że bardzo ją kocham i niedługo przyjdę pogadać.

JK: Na badaniu USG wykonanym na kilka go-

Na sali pooperacyjnej czułam się dziwnie

dzin przed porodem, Zuzę oceniono na nie-

szczęśliwa. Może sztucznie? Może przez

spełna 31 t.c. (30 tyg. + 5 d.). Wg OM- 32 t.c.

leki? Do Zuzy poszedł jej tata, ja ze względu

“Dojrzałość płodu”, jak to brzydko nazwali

na cesarskie cięcie musiałam poczekać. Przy-

lekarze podczas wypisu, oceniona została

niósł zdjęcia w telefonie. Wyglądała na moc-

na 32 t.c., głównie ze względu na dużą masę

no zmęczoną i niezwykle silną kobietkę. Wy-

urodzeniową - po prostu kawał silnej baby!

dawało mi się, że dorośli mają więcej mocy, więcej siły do walki - stąd moje zmartwienie


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

JK: To moje pierwsze dziecko. Nie wiedzia-

KL: Czy wiedziałaś o możliwości ściągania

łam jak się za to zabrać, ale wiedziałam, że

mleka?

chcę karmić. Pierwsza położna (doradca laktacyjny), która mnie odwiedziła dobę po

JK: Dowiedziałam się od lekarza Zuzi. Póź-

Mleko matki produkowane

porodzie nawet nie chciała ze mną rozma-

niej pomogły mi bardzo życzliwe panie,

wiać. O czym, skoro nie ma mleka? Cesarka,

które pracowały w kuchni mlecznej. Zawsze

dla wcześniaka ma m.in.

przedwczesny poród, to wszystko zdaniem

uprzejme i miłe, z przyjemnością podlicza-

więcej sIgA, żelaza, lizozymu

doradcy dyskwalifikowało mnie jako mat-

ły dzienną ilość mojego mleka i ilość porcji

kę karmiącą. A ja chodziłam do tzw. kuchni

przygotowanych dla Zuzi. Śmiały się, kiedy

laktacyjnej odciągać mleko i po 30 sekun-

przyszłam z 1 żółtą buteleczką: “No, mama,

dach zniechęcałam się, bo buteleczka była

produkcja rozpoczęta”.

oraz przeciwciał niż siara. Jest nieporównywalnie le-

wciąż pusta. Drugi doradca wykazał więcej cierpliwości. Może dlatego, że w 3 dobie

KL: Czy ktoś zaproponował wypożyczenie

piej wchłaniane niż pokarm

obudziłam się z mokrą koszulą. Mimo to,

laktatora, poinstruował jak go używać, jak

gdy poszłam do “laktatorni” (nazywałyśmy

sztuczny. Pozwala na lepszy

przechowywać pokarm?

to miejsce też “dojarnią”), do butelki nie

rozwój niewykształconych

spadła ani jedna kropla. Doradca wytłuma-

JK: Dobre Anioły z kuchni mlecznej, o któ-

czył mi jak odciągać mleko (metoda: 7 - 5 - 3)

rych wcześniej wspomniałam. Niestety nie

i wyznaczył godziny, o których powinnam to

było możliwości wypożyczenia laktatora ze

robić. Niestety nie miałam dostępu do lak-

szpitala. Można było to zrobić w prywat-

szczególne ważne u wcze-

tatora w nocy. Na pomoc przyszli przyjaciele

nej placówce. Niestety, tam napotkałam

i rodzina, którzy użyczyli mi sprzętu. Dużą

na problem - końcówki musiałam zamówić

śniaków.

pomocą była też pani neonatolog, prowa-

sama, nie było możliwości zakupu w sklepie,

dząca Zuzię - pani Agnieszka. Od początku

a ja potrzebowałam aparatu “na wczoraj”.

mówiła, że każda kropla się liczy. Nie pozo-

A przechowywanie? Cały zamrażalnik mleka.

stało mi nic innego, jak walczyć o te krople.

Nawet się nie przydało, bo Zuzia polubiła się

układów i organów, co jest

z piersią. KL: Czy ktoś Wam przeszkadzał? i chwile zwątpienia. Wszystkie wcześniaki, które tam spotkałam, pokazały mi, że w ich

KL: Jak wyglądało odciąganie pokarmu JK: Główną przeszkodą było to, że w nocy

w szpitalu?

małych ciałkach są niesamowite pokłady

nie mogłam odciągać mleka dla Zuzi.

mocy.

Nie mogłam też przywieźć mleka, które od-

JK: Było specjalne pomieszczenie do tego

ciągałam w domu. Kuchnia zamykana była

przeznaczone, tzw. dojarnia i kuchnia mlecz-

KL: Ile czasu została w szpitalu po urodzi-

dość wcześnie, chyba o 19. Cały dzień od-

na. Przychodziłyśmy do kuchni mlecznej,

nach?

ciągałam mleko, co dwie, a nawet co 1,5

z której brałyśmy butelki. Następnie szły-

godziny, żeby Zuzia nie musiała dostawać

śmy do “dojarni”, dezynfekowałyśmy sprzęt

mieszanki. Sama dla siebie też byłam prze-

i zabierałyśmy się do pracy. Były dwa rzę-

szkodą. Widziałam jak dziewczyny odciągają

dy, stolik za stolikiem - zero intymności.

KL: A co według Twojej wiedzy jest najważ-

po dwie pełne butelki, a ja nie potrafiłam za-

Na początku było to dość krępujące. Z cza-

niejsze kiedy rodzi się wcześniak?

pełnić jednej. Poszłam nawet prywatnie do

sem przestało to mieć jakiekolwiek znacze-

doradcy laktacyjnego, który okazał się bar-

nie.

JK: 29 dni. Najdłuższe 29 dni w moim życiu.

JK: Wsparcie. Na szczęście nie musiałam

dziej psychoterapeutą. Pani z entuzjazmem

daleko szukać. Mamy innych wcześniaków

gratulowała mi dobrze wykonywanej pracy.

dały mi wiele złotych rad. Najlepsza to: nie

To było dla mnie w tamtym czasie bardzo

czytaj internetu. Według niego wiele z dzie-

ważne.

ci powinno umrzeć. A żyją, kochają, rosną i uszczęśliwiają rodziców. No i samozaparcie.

KL: Jak wyglądało wsparcie dla karmienia

Nie można się poddać, nie można wątpić.

piersią zaraz po narodzinach Zuzi?

Nasza wiara daje siłę naszym dzieciom. JK: Nie było go. “Mleka nie ma i może nie KL: Czy na początku drogi mlecznej ktoś

będzie”. Zostałam wykluczona ze względu

Wam pomógł?

na cesarskie cięcie i przedwczesny poród. A można, naprawdę można!

29


30

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Miłość napędza wszystko Z Moniką Sochacką autorką bloga www.synek-mukolinek.pl rozmawia Anna Świderska

Nieuleczalna choroba dziecka to coś, na co nie da się przygotować, przed czym nie da się w żaden sposób zabezpieczyć. To niejednokrotnie wyrok, z którym trzeba się oswoić, by móc żyć. Monika Sochacka, mama Bruna chorego na mukowiscydozę, autorka bloga www.synek-mukolinek.pl w rozmowie z nami opowiada o tym, jak trudno pogodzić się z chorobą dziecka i jakie wyzwania stawia ona przed rodziną.

Czarek, Monika i Bruno Pomimo choroby Brusia, w ich domu najczęściej słyszy się śmiech


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kwartalnik Laktacyjny: Przypominasz sobie

Zabrano mi go i dopiero kiedy wstałam

wiscydozie, czy też nie. Nie jest to jedyne

Wasze pierwsze chwile po tym, jak dowie-

i przeszłam do innej sali - w końcu mogliśmy

kryterium. Do tego dochodzi wspomniany

działaś się, że jesteś w ciąży?

być razem.

wcześniej wynik badania przesiewowego

Monika Sochacka: Oczywiście! To przepięk-

KL: Pamiętasz moment, kiedy dowiedzieli-

razu określa się mutację, jaką dziecko posia-

ny moment. Pamiętam tę chwilę, pamię-

ście się z Czarkiem, że Bruś jest chory na

da. Bruno ma jedną z najcięższych i najpo-

tam wyraz twarzy mojego męża, pamiętam

mukowiscydozę? Wiedzieliście czym jest ta

pularniejszych mutacji ΔF508 / G542X, które

tę radość. Czekałam na te dwie kreski, czu-

choroba? Z czym przyjdzie Wam się zmie-

decydują o postaci choroby. Bruno zatem

łam, że zaczyna się jakiś niesamowity okres

rzyć?

prócz problemów z oddychaniem ma rów-

i wynik badania genetycznego, w którym od

nież niewydolną trzustkę i nie trawi białka

w moim życiu. Ogromna ekscytacja! W ciąży czułam się wspaniale. Sporo podróżowa-

MS: Tego nie da się wymazać z pamięci. Sie-

ani tłuszczu, nie przyswaja witamin ani war-

łam - samolotem do Paryża, samochodem

dzieliśmy w gabinecie lekarskim, w poradni

tości odżywczych w sposób, w jaki dzieje się

do Chorwacji potem znów samolotem na

mukowiscydozy. Pani doktor coś mówiła, nie

to u zdrowej osoby.

Wyspy Kanaryjskie. Wszystko szło fantastycz-

pamiętam wszystkiego. Pamiętam łzy męża

nie, do pewnego momentu. W 32 tyg. ciąży,

i uczucie takiego ścisku w środku. Nie po-

KL: Jak wyglądały pierwsze chwile, dni, ty-

z ogromnym, jak na ten czas, brzuchem,

zwoliłam sobie na łzy, zacięłam się. Popłaka-

godnie po usłyszeniu diagnozy?

złym samopoczuciem i skurczami wylądowa-

łam się dopiero dzwoniąc do rodziców. Nie

łam w szpitalu. Okazało się, że mam wielo-

chciałam w to uwierzyć. Patrzyłam na synka,

MS: Zaraz po postawieniu diagnozy zostali-

wodzie i stąd moje dolegliwości. Zaczynał się

przytulałam go… Nie wiedzieliśmy za dużo

śmy skierowani do szpitala, na badania RTG

przedwczesny poród. Skurcze coraz mocniej-

o tej chorobie. Informacje, do których dotar-

płuc oraz wymaz z gardła, pobranie krwi.

sze i regularne. Dostałam leki na zatrzymanie

łam na własną rękę przerażały mnie. Obraz

Przyjęto nas na oddział. Spędziliśmy dwa

akcji porodowej, a synek - sterydy na rozwi-

choroby w tym czasie? Ból, cierpienie, infek-

tygodnie w izolatce. Czarek stopniowo przy-

nięcie się płuc. Do rozwiązania musiałam

cje, leki do końca życia. Sama nie wiedziałam

woził rzeczy, łóżko polowe, żebym nie mu-

brać leki, po których źle się czułam. Niedługo

co nas czeka, jak to będzie. Na szczęście nie

siała spać na podłodze, grzejnik, ponieważ

po wyjściu ze szpitala niestety brałam udział

jest aż tak źle, jak wtedy myślałam.

w pokoju było 8 stopni i wiatr hulał przez nieszczelne okna. Bruno dostał antybiotyk

w wypadku drogowym. Znowu pojawiły się skurcze… W szpitalu zostałam aż do porodu.

KL: Na jakiej podstawie postawiono roze-

w dawkach tak ogromnych, że drżałam za

Bruno urodził się dokładnie w pierwszym

znanie? W jaki sposób doszło do postawie-

każdym razem kiedy przychodziła do nas pie-

dniu 37 tygodnia ciąży.

nia ostatecznej diagnozy?

lęgniarka, by go podać. Podłączony został do

KL: Pamiętasz pierwsze spotkanie z Bru-

MS: Choroba Bruna została wykryta na pod-

oddech. Rehabilitanci uczyli mnie jak oklepy-

nem? Miałaś możliwość spędzić z nim te

stawie badań przesiewowych. W drugiej

wać dziecko po inhalacji, 3 razy dziennie in-

pierwsze godziny, minuty? Jak to wygląda-

dobie jego życia. W szpitalu pobierana jest

halowałam Bruna lekami. Istny rollercoaster.

ło?

krew i badana jest pod kątem kilkunastu naj-

Nie miałam czasu na zamartwianie się, mu-

bardziej popularnych chorób genetycznych.

siałam nauczyć się, jak dbać o chore dziecko.

MS: Bruno urodził się poprzez cesarskie cię-

W 6 tygodniu życia Bruna dostaliśmy tele-

W międzyczasie walczyłam o karmienie pier-

cie. Przy porodzie obecny był mój mąż, to

fon z Instytutu Matki i Dziecka z informacją

sią - Bruno od pierwszych dni nie przybierał

on pierwszy zobaczył Bruna. Pusty oddział,

o podejrzeniu choroby u naszego dziecka.

na wadze ze względu na upośledzoną trzust-

niedziela, jeden zajęty lekarz na dyżurze.

Wyznaczono nam termin badania, które

kę, ale wtedy tego nie wiedziałam. Mówiono

Pielęgniarki bały się, że urodzę zanim zdążą

miało potwierdzić lub zaprzeczyć wstęp-

mi, że mam słabe mleko, że trzeba dokar-

mnie znieczulić. Bruno płakał tylko chwi-

nej diagnozie. Teraz wiemy, że wtedy leka-

miać, może to ze względu na alergię, więc

lę, był spokojny, cudownie ciepły. Niestety

rze mieli już w rękach badania genetyczne

odstawiłam nabiał. Niestety nic to nie dało,

mogłam pobyć z nim tylko chwilę. Nie było

z których jasno wynikało, że Bruno jest cho-

Bruno do czasu postawienia diagnozy otarł

możliwości aby przystawić go do piersi na

ry. Myślę, że nie powiedziano nam wprost,

się o niedożywienie. Od kiedy zaczął dosta-

sali operacyjnej, dopiero po dłuższej chwili

że badanie, na które jedziemy jest tylko for-

wać leki do posiłku, ruszył z wagą i skończyły

przyniosła mi go położna. Ani ja, ani on nie

malnością, chcąc nas przygotować. Badanie

się bolesne biegunki. Musiałam co drugie

wiedzieliśmy jak się zabrać za karmienie. Nie

to, czyli test potowy wykonuje się w mało

karmienie podawać mu specjalną mieszankę

mogłam się ruszać, nie miałam czucia w no-

przyjemny sposób. Otóż dziecko musi się

dla dzieci chorych na mukowiscydozę. Mimo

gach. Oszołomiona wpatrywałam się w Syna,

spocić, ma przyczepione do rączki aparat,

tych trudności udało mi się karmić Bruna do

on spał spokojnie.

który bada skład potu. Od stężenia chlorków

6 miesiąca. Odciągałam mleko kilka miesięcy

w pocie zależy, czy można mówić o muko-

w czasie kiedy Bruno pił z butelki. Niestety,

aparatury, która całą noc monitorowała jego

31


32

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

ze względu na problemy z trawieniem i daw-

chorobie. Spora część małych dzieci długo

i swojego pieska Tito. Powoli zaczyna mówić,

kowaniem leków, musiałam przerwać kar-

nie musi przyjmować leków do posiłków.

nie odstaje wyglądem od innych dzieci. Robi

mienie - bardzo to przeżyłam.

Dobrze przybierają na wadze. Ich schemat

wszystko to, co inne maluchy w jego wieku -

żywieniowy nie różni się zbytnio od sche-

bawi się w piaskownicy, kąpie w basenie, zja-

KL: Przybliż nam chorobę, która go dotknę-

matu zdrowych dzieci. Są jednak przypadki

da piasek na plaży, przytula inne dzieci. Nie

ła. Na czym ona polega, czym się objawia?

i cięższe odmiany tej choroby, jaką np. ma

dajemy się zwariować chorobie, podróżuje-

Bruno, kiedy leki muszą być obecne w diecie

my, kolekcjonujemy wspólne wspomnienia.

MS: Mukowiscydoza jest chorobą nieule-

dziecka od urodzenia. Wtedy jeśli dziecko

czalną, uwarunkowaną genetycznie. Oboje

przybiera na wadze, nie trzeba wiele zmie-

KL: Jak choroba zmienia codzienność Bru-

rodzice dziecka dotkniętego chorobą są no-

niać. Jeśli jednak ma z tym problem, często

na oraz waszą? Jak wygląda wasz dzień?

sicielami uszkodzonego genu. Ich połączenie

konieczne jest dokarmianie specjalnymi

powodować może wystąpienie mukowiscy-

mieszankami. Znam wiele chorych dzieci,

MS: Nasz dzień nie różni się znacząco od

dozy. Nie jest tak, że każde dziecko dwoj-

które długo karmione były piersią. Niestety

dnia dziecka zdrowego. W zabawę, spacery,

ga nosicieli z pewnością będzie chorować.

u nas było to niewystarczające. Szybciej też

drzemki i to wszystko, co robią zdrowi ró-

W przypadku każdej ciąży prawdopodobień-

rozszerzaliśmy dietę małemu ze względu na

wieśnicy musimy wpleść inhalacje i drenaż,

stwo choroby wynosi 25%. Jest to jedna

konieczność podawania leków na musie jabł-

a także pamiętamy o podawaniu leków

z najpopularniejszych chorób genetycznych,

kowym. Poza tym staraliśmy się stosować

do posiłków. Na pewno musimy pamiętać

obejmuje wiele narządów. Chory organizm

BLW. Jestem bardzo dumna z tych 6 mie-

o wielu rzeczach więcej i mamy mniej czasu

produkuje zbyt gęsty, lepki śluz, który zatyka

sięcy, w czasie których karmiłam go swoim

na zwykłą codzienność w porównaniu do in-

oskrzela, płuca, trzustkę i inne narządy. Cho-

mlekiem - wiem jak ciężko o to walczyłam.

nych. Ale ja się już tak przyzwyczaiłam, że nie

rzy mają problemy z oddychaniem, trawie-

czuję wielkiej różnicy.

niem pokarmów. Potrzebne są drogie leki,

KL: Wiesz, tak sobie teraz myślę, że każda

codzienne inhalacje, które rozrzedzają śluz

kobieta będąc w ciąży, każdy mężczyzna

KL: Myślę sobie, że nawet przy w miarę

w płucach i rehabilitacja, dzięki której chory

oczekujący swojego dziecka, ma w głowie

normalnym funkcjonowaniu na co dzień

pozbywa się śluzu. Niestety gromadzący się

i w sercu wyobrażenia na jego temat. My-

śluz jest pożywką dla niebezpiecznych bakte-

śli sobie, że będzie idealne, piękne, mą-

rii, które nie zagrażają życiu zdrowych osób.

dre, zdrowe. A tu nagle dowiaduje się, że

Stąd chorzy na mukowiscydozę często bory-

nie do końca te oczekiwania idą w parze

kają się z przewlekłymi infekcjami dróg od-

z rzeczywistością. Co pomaga pozbierać się

dechowych, zatok, które powoli wyniszczają

z „żałoby” po zdrowym dziecku?

te organy. Częstą koniecznością w przypadku chorych osób jest przeszczep płuc, wątroby.

MS: Czas, rodzina, miłość do dziecka, wspar-

Chorzy na mukowiscydozę zapadają często

cie najbliższych. Jednak najbardziej czas.

na choroby powiązane, np. cukrzycę, mar-

Życie, przewrócone do góry nogami, na po-

skość wątroby itp. Znaczna część chorych

czątku trudna do ogarnięcia rzeczywistość,

musi przyjmować do końca życia leki, dzię-

po paru miesiącach staje się czymś nor-

ki którym trawi pokarmy. Leczenie jest na

malnym. Okazuje się, że dziecko rozwija się

tę chwilę objawowe, różni się w zależności

jak każde inne, funkcjonuje jak każde inne.

od wieku, stopnia zaawansowania choroby,

Bycie rodzicem daje taką samą radość, wzloty

występowania infekcji lub obecności bakterii

i upadki podobne jak w zdrowych rodzinach.

(czyli w stanie zaostrzenia choroby). Lecze-

Nie jest tak samo, jest inaczej. Ale jesteśmy

nie Bruna to kilka razy dziennie inhalacje

szczęśliwi, nie poddajemy się. Bruno to ener-

z soli hipertonicznej (czyli takiej o wysokim

giczny, zawsze uśmiechnięty blondyn o nie-

stężeniu) oraz leków rozszerzających oskrze-

bieskich oczach. Jest zabawny, wesoły, lubi

la, drenaż oraz enzymy trawienne do każde-

ludzi. Ciągle w ruchu, uwielbia samochody

go posiłku zawierającego białko lub tłuszcz. Dodatkowe witaminy, leki osłonowe. Kilkanaście kapsułek i tabletek na dobę. Chorzy na mukowiscydozę muszą dbać o odpowiednią wagę, co jest utrudnione przy tak zaburzonym wchłanianiu, jakie występuje w tej

Mały podróżnik Choroba nie przeszkodziła Monice i Czarkowi w pokazywaniu świata małemu Brunonowi


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

nietrudno zapomnieć o przyszłości. myśl

ograniczamy te kontakty do różnego rodzaju

o niej towarzyszy Wam chyba zawsze. Jak

alternatywnych kanałów komunikacji typu

choroba wpłynie na przyszłość Bruna?

grupy tematyczne na Facebooku, nasz

Da się to wszystko jakoś przewidzieć?

blog, telefony czy sporadyczne spotkania z innymi rodzicami podczas konferencji

MS: Oj tego nie możemy niestety przewi-

poświęconych mukowiscydozie.

dzieć. Każdy przypadek jest inny, nawet mutacje, które Bruno posiada nie powiedzą

KL: Gdzie rodzice, którzy właśnie dowie-

nam, jak będzie rozwijać się choroba. Może

dzieli się, że ich dzieci są chore mogą szu-

mieć bardziej lub mniej łagodny przebieg,

kać pomocy? Gdzie w pierwszej kolejności

może do jakiegoś czasu Bruno nie będzie

powinni się udać, jakie kroki podjąć?

chorował, a potem się to zmieni. Staramy się zabezpieczyć przyszłość, gromadząc pie-

MS: W naszym przypadku pierwszym kon-

niądze na specjalnym koncie Bruna, które

taktem

posiada w fundacji MATIO. Poza tym mo-

w Instytucie Matki i Dziecka w Warszawie.

żemy tylko dbać o jego kondycję, zdrowe

To tam dowiedzieliśmy się o chorobie Bru-

odżywanie i kochać najmocniej na świecie.

na, ale z naszego doświadczenia wynika, że

Oczywiście cały czas poszerzamy wiedzę na

najlepiej skontaktować się z jedną z fundacji.

temat choroby, jeździmy na szkolenia, czyta-

W naszym przypadku była to fundacja MA-

my artykuły w Internecie. Dużo zmienia się

TIO z Krakowa. Bardzo nam pomógł wolon-

i mamy nadzieję za parę lat doczekać leku,

tariusz, ojciec chorej dziewczynki. Rozmowy

który zabierze od nas chorobę na zawsze.

z nim, wymiana maili, „instrukcja obsługi”

była

poradnia

mukowiscydozy

mukowiscydozy pomogły nam nie zwarioKL: Co daje Wam siłę napędową w codzien-

wać w tamtym czasie.

nej walce z chorobą? KL: Powiedz mi na koniec, jakie jest Twoje MS: Pomaga nam miłość. To ona napędza

największe życzenie jeśli chodzi o Brunia

wszystko co dobre na tym świecie i daje

i waszą rodzinę?

siłę do walki. Wspieramy się nawzajem, kiedy dopada jakiś kryzys. Dajemy sobie czas

MS: Marzenie jest zawsze to samo, że kiedyś,

na łzy, ale muszę powiedzieć, że w naszym

i to za naszego życia, mukowiscydoza będzie

domu częściej słyszy się śmiech. Wspiera

jak katar. Do uleczenia w tydzień.

nas rodzina, przyjaciele a także coraz więcej obcy ludzie, którzy poznali nas przez internet, naszego bloga czy przez grupy na Facebooku. To ważne czuć, że nie jest się z tym wszystkim samemu. Świadomość szybkiego postępu w medycynie też podtrzymuje nas na duchu. Przecież jeszcze kilkanaście lat temu rak był śmiertelną chorobą, dziś wiele jego odmian jest uleczalnych. My też wierzymy, że mukowiscydozę kiedyś będzie można wyleczyć… KL: Jesteście w kontakcie z rodzinami chorych na mukowiscydozę dzieci? Wspieracie się nawzajem? Jak to wygląda? MS: Ze względu na specyfikę choroby, i

zakaz

przebywania

mukolinków

w bezpośrednim własnym towarzystwie

33


34

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Nie karmiłam piersią Z Ewą, Anetą, Agnieszką, Moniką i Z. rozmawia Ewa Muszyńska

Osoby promujące laktację często szukają powodów tego, że tak dużo kobiet kończy karmić piersią swoje dzieci już w pierwszych tygodniach lub miesiącach życia dziecka. Gdy słucham historii kobiet niekarmiących, bardzo często uderza mnie, jak mało wsparcia miały i mają. Często ich mleczna droga kończy się bardzo szybko przez to, że osoby, które powinny wspierać je w karmieniu piersią raczej do niego zniechęcają. Problemem jest też mała wiedza na temat laktacji i łatwy dostęp do preparatów zastępczych.

By zrozumieć lepiej skalę tego problemu, zapoznałam się z kilkoma historiami mam, które nie karmiły piersią swojego pierwszego dziecka, a kolejne wykarmiły z powodzeniem, bo to, co je spotkało, wiele je nauczyło. Część tych historii zwyczajnie w świecie mnie zdenerwowała, bo trudno uwierzyć w to, że lekarze wprowadzają w błąd pacjentki, że nie namawiają do szukania pomocy u specjalistów, że bez oporów zalecają przejście na sztuczne mleko, które powinno być zalecane tylko w sytuacjach wyjątkowych.

Są też historie, które mocno wzruszają. Są pełne żalu, emocji. Bardzo współczuję kobietom, które bardzo chciały karmić, a nie udało im się, choć karmienie piersią mogło pójść bez większych problemów, gdyby tylko otrzymały odpowiednie wsparcie.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Ewa, mama Nikoli (10 lat) i Mai (11 tygo-

że to padaczka), była nieprzytomna i zabrała

a w końcu wprowadziłam mleko modyfiko-

dni), z wykształcenia psychopedagog

ją karetka, w szpitalu powiedziano mi: „tylko

wane. Ostatecznie rachunek i tak wyszedł

mieszanka”. Byłam przestraszona, bez wie-

na plus, bo udało mi się karmić (mimo że

Córkę urodziłam w 35 tygodniu ciąży, całą

dzy i bez wsparcia, ufałam lekarzom w 100%

butelką) aż 11 miesięcy. W drugiej ciąży by-

ciążę wszystko było dobrze. Lekarka zapew-

i zaczęłam podawać mieszankę.

łam przygotowana - miałam laktator, zestaw butelek ze smoczkiem, które według produ-

niała mnie, że dziecko rozwija się prawidłowo. W 35 tyg. poszłam do szpitala, bo

Mając obecną wiedzę nigdy nie popełni-

centa nie zakłócają techniki ssania. Niestety

dziwnie się poczułam. Podczas USG okazało

łabym podobnego błędu. Jak przypomnę

scenariusz się powtórzył, cięcie cesarskie,

się, że nie mam wód płodowych, a ciąża od

sobie, co mi mówiono, to aż trzęsę się ze

poranione brodawki. W szpitalu panowała

samego początku rozwijała się źle. Od 33

złości! Byłam taka głupia, poddałam się!

tendencja dokarmiania mieszanką. Mimo

tyg. łożysko nie przetwarzało pokarmu, tak

Moja Nikolka jako wcześniak i chore dziecko

wszystko próbowałam walczyć. Na poranio-

więc dziecko było niedożywione - mówi Ewa.

potrzebowała cały czas bliskości. Cały czas

ne brodawki ktoś zaproponował mi kapturki

Natychmiast znalazłam się na sali operacyj-

była u nas na rękach noszona, bujana, przy-

(przed którymi broniłam się za pierwszym

nej, przeprowadzono cesarskie cięcie. Lekarz

tulana, bo inaczej był płacz. Spaliśmy tylko

razem słysząc, ile złego wnoszą do karmie-

obawiał się, że mogę umrzeć, ponieważ do-

razem, ona wtulona we mnie lub męża. Teraz

nia piersią). Udało się, córeczce łatwiej było

szło do zakażenia. Po 2 godzinach witałam

myślę, że ona potrzebowała piersi. Bardzo

złapać, ja nie odczuwałam bólu. Na drogę ze

już córkę na świecie. Córka była cała w zielo-

żałuję, że nie karmiłam jej piersią.

szpitala przygotowano mi butelkę ze sztuczną mieszanką.

nej mazi, wód płodowych brak. Ważyła 1720 g. W inkubatorze spędziła 14 dni, na oddzia-

Monika, mama Alana (4 lata) i Amelii (11

le 25 dni. W 3 dobie miałam nawał pokar-

miesięcy), prowadzi własną firmę.

W drodze do domu zaczął się nawał - postój, kapturki i karmienie. Udało się, brodawki

mu, bolały mnie piersi, nie wiedziałam co się dzieje. Nie miałam żadnej wiedzy o karmie-

Gdy byłam w pierwszej ciąży, bardzo zależa-

się wygoiły. Żeby pobudzać laktację, odcią-

niu piersią. Położna kazała mi ściągać mleko,

ło mi na karmieniu piersią - tym bardziej, że

gałam mleko laktatorem. Ilość była bardzo

a ja nie wiedziałam jak. Ściągałam ręcznie

w otoczeniu raczej większość podchodziła do

mała, chociaż karmiąc przez kapturki mała

do kieliszka, a córce położna podawała mle-

tematu sceptycznie (koleżanki rezygnowały

ssała efektywnie przez dłuższy czas. Po wy-

ko strzykawką. Twierdziła jednak, że mam za

z karmienia z różnych powodów) – mówi

gojeniu brodawek stopniowo zaczęłam

mało pokarmu Nikola dostawała więc moje

Monika. Żałuję, że sama nie próbowałam

próby karmienia bez kapturków. Po 3 mie-

mleko na zmianę ze sztuczną mieszanką.

pogłębiać wiedzy o laktacji. Wiedziałam tyl-

siącach karmiłam już bez osłonek. Przyrost

ko to, co usłyszałam na szkole rodzenia. Nie-

wagi dziecka nie był ogromny, zalecano mi

Powiedziano mi, że córka ma niską wagę

stety moja wiedza była w większości oparta

odciągać mleko i podawać między karmie-

urodzeniową i nie mogę jej przystawiać do

na (dziś już wiem) mitach! Technicznie nie

niami. Efekt był taki, że córka nie wypijała

piersi, bo przy piersi zasypia i nie wiadomo

miałam utrudnionego zadania - po cięciu ce-

odciągniętego mleka - chyba, że podałam je

ile zjada. Dlatego miałam odciągać mleko

sarskim szybko przystawiono mi maleństwo

jej zamiast piersi.

i podawać butelką. Myślę, że nie udało mi się

do piersi. Jednak w pierwszych dobach synek

tylko i wyłącznie dlatego, że nie miałam żad-

poranił mi brodawki, co powodowało ból

Zaczęłam czytać, przeszukiwać Internet. Na-

nej wiedzy o karmieniu piersią. Nie miałam

i strach. Prosiłam o pomoc w szpitalu i panie

tknęłam się na „La Leche League w Polsce”,

też nikogo, kto by mi coś wyjaśnił, wspomógł

chętnie pomagały. Niestety brodawki nadal

grupy wsparcia. Tam dowiedziałam się, że

mnie. Do tego ciągły strach o życie córki. Ścią-

bolały, problemy z dostawianiem zaczęły się

laktacja zaczyna się w głowie (chociaż teo-

gałam pokarm ręcznie do 3 miesiąca życia

pogłębiać. Popularna była wtedy “dieta mat-

retycznie niby to wiedziałam). Ale nie tylko!

Nikolki. Nikolka jest dzieckiem z problemami

ki karmiącej”. Z otoczenia dobiegały mnie

Dowiedziałam się, wielu innych rzeczy: że

neurologicznymi, ale ze szpitala wyszliśmy

głosy, że być może dziecko się nie najada.

wyznacznikiem ilości posiadanego pokar-

ze „zdrowym dzieckiem”. W domu było pie-

Na dodatek pediatra otwarcie zachwalał

mu nie jest ilość odciągnięta laktatorem; że

kło. Ciągły krzyk, nic nie mogło jej uspokoić.

mleko modyfikowane - wszystko to miało

dziecko nie musi przybierać przysłowiowe-

Nawet lekarze nie wierzyli, jak mówiliśmy im,

wpływ na mój brak wiary co do możliwości

go kilograma na miesiąc; że mleko matki

że córka potrafi nie spać nawet minuty w cią-

wykarmienia dziecka. Strach przed dosta-

jest elastyczne i dopasowuje się do potrzeb

gu doby, tylko płacze. Chodziliśmy do lekarzy

wianiem do piersi był tak duży, że wspoma-

dziecka; że dieta matki karmiącej nie istnie-

5 razy w tygodniu. Nikt nam nie pomógł, ale

gałam się laktatorem, stąd też wyobrażenie

je; że piersi nie muszą być nabrzmiałe - jak

kilku z nich sugerowało, że mam złe mleko

o ilości mleka było oczywiste. Bywało, że

to bywa przy nawale i nie jest to wyznacz-

i mam przejść na mieszankę. Kiedy Niki mia-

ściągałam mniej mleka, wtedy nakręcałam

nik posiadania pokarmu; że pokarm tworzy

ła 3 miesiące i miała swój pierwszy atak

spiralę strachu - że nie będę w stanie wykar-

się w trakcie karmienia; że podstawą diety

padaczki (wtedy jeszcze nie wiedzieliśmy,

mić synka. Spędzałam godziny z laktatorem,

dziecka nawet po 6 miesiącach dalej jest

35


36

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

mleko matki i nie traci ono wartości odżyw-

Karmienie piersią było coraz cięższe, córka

pierwszej, Iwo ma rok i nadal karmię go pier-

czych! Uwierzyłam w siebie, karmię już 11

nauczyła się, że z butelki leci szybciej i ła-

sią.

miesięcy i mimo głosów z otoczenia, że czas

twiej, zaczęła denerwować się przy piersi.

odstawiać (nawet przez lekarzy- również

Karmiąc mieszanie wytrwałyśmy jeszcze

pediatrę) nie mam takiego zamiaru! Żałuję,

2 miesiące. Pod wpływem teściowej i jej

że przy pierwszym dziecku nie zawalczyłam

uwag, że lekarz na pewno wie lepiej, co jest

Było dla mnie oczywiste, że będę karmić

wszelkimi metodami, że nie natrafiłam na

dobre dla dziecka, przestałam w ogóle przy-

pierwszego syna - wspomina Aneta. Dwoje

dobre rady, że ktoś nie uświadomił mnie,

stawiać do piersi. Dziś, gdy cofam się wspo-

najmłodszych, trzyletnią córkę 3 lata i mie-

że karmienie piersią może być łatwe i przy-

mnieniami i trzymam drugą córkę przy piersi

sięcznego synka karmi obecnie w tandemie.

jemne, a przede wszystkim, że nie powinno

jest mi smutno i czuję, że nie stanęłam na

- Być może wynikało to z tego, że uczęszcza-

boleć! Żałuję, że lekarze pediatrzy nie mają

wysokości zadania. Powinnam była zaufać

łam do szkoły rodzenia, mimo że nie znałam

wiedzy o laktacji. Na swojej mlecznej drodze

sobie i dziecku.

nikogo, kto by karmił ani nie widziałam tego

Aneta, mama czwórki dzieci, psycholog.

nigdy na żywo...

natrafiłam tylko na jednego pediatrę, który nie podważał znaczenia moich wysiłków

Agnieszka, mama Emilki (13 lat), Mikołaja

i walki o utrzymanie laktacji. Jak? Zwyczajnie

(10 lat) i rocznego Iwa, dermokonsultant-

W szpitalu zaraz po tym, jak dostałam dziec-

nie proponował wprowadzenia mleka mo-

ka.

ko na trakcie porodowym, poprosiłam położną, by pomogła mi synka przystawić do pier-

dyfikowanego. Z perspektywy czasu wiem, że początki karmienia piersią bywają różne,

Byłam bardzo młoda, gdy urodziłam Emilkę.

si. Była speszona i bardziej nieporadna ode

ale warto próbować i walczyć, bo oprócz po-

Nie miałam pojęcia, jak ważne jest karmie-

mnie, ale starała się, niestety bez skutku. Do-

karmu idealnie dopasowanego do naszego

nie piersią. Owszem, próbowałam ją przy-

piero na oddziale położniczym synek zassał

dziecka - karmienie piersią tworzy niezwykłą

stawiać, ale słabo ssała. Miałam bardzo

mocno. Tak mocno, że miałam poranione,

więź. Stąd też życzę sobie, aby moja obecna

poranione brodawki, więc używałam kaptur-

krwawiące sutki. Nie miałam pojęcia, że to

przygoda laktacyjna trwała jak najdłużej.

ków - gdy słucham historii Agnieszki, od razu

od nieprawidłowego przystawiania. Gdybym

przychodzi mi do głowy, że jej córka łapała

wówczas znała prostą zasadę: „brzuch do

Z. – Mama dwóch dziewczynek, chce pozo-

zbyt płytko brodawkę. Pewnie stąd słabe

brzucha” uniknęłabym uszkodzenia piersi.

stać anonimowa.

ssanie i popękane brodawki.

Nawet nie pomyślałam o rezygnacji, mama przyniosła mi silikonowe kapturki, sutki sma-

Urodziłam córkę mając 16 lat. Pomimo mo-

Po 2 tygodniach mała trafiła do szpitala

rowałam maścią. Poprawa była minimalna.

jego młodego wieku od razu odnalazłam się

z bakterią w pępku i jelitach. Okazało się też,

Nie pamiętam, jak długo wspierałam się

w roli mamy. Zaraz po porodzie próbowałam

że mało przybrała. Dziś wiem, że przybrała

kapturkami, bo to było 12 lat temu. Po kilku

przystawiać swoją córeczkę do piersi z mar-

wystarczająco. Kazano mi ją karmić piersią,

tygodniach karmienia synek wydłużał sean-

nym efektem. Córka nie mogła prawidłowo

ale ważyć przed i po jedzeniu i oczywiście

se i ssał do godziny, a ja tępo oglądałam tv.

złapać moich brodawek, w szpitalu nie mia-

narzekano, że przyrost wagi jest zbyt mały.

Wydawało mi się, że problem z piersiami jest

łam wsparcia od położnych, musiałam sobie

Po 2 dniach w szpitalu dostałam czterdzie-

właśnie od tych długich karmień. Nie miałam

radzić sama - mówi Z.

stostopniowej gorączki. Kazano mi odizo-

pojęcia, że tak rozkręca sobie laktację, by

lować się od małej i przynosić odciągnięty

zaspokoić większe potrzeby. Po pierwszych

Nie mogłam liczyć na wsparcie swojej mamy,

pokarm. Czasem udawało mi się odciągać

szczepieniach w przychodni wyskoczyły syn-

gdyż poważnie zachorowała zaraz po moim

mleko, czasem nie. Córka zaczęła dostawać

kowi na twarzy pryszcze. Pediatra orzekła, że

porodzie. Po miesiącu mojego karmienia

w szpitalu butelkę z mieszanką. Dostałam

synek ma skazę białkową i mam w związku

córka także zachorowała. Dostałam skiero-

bromergon i tak naprawdę byłam szczęśli-

z tym wyeliminować nabiał. Dieta elimi-

wanie do szpitala. W szpitalu lekarka od razu

wa, że to już koniec. Cieszyłam się, że córka

nacyjna doprowadziła do tego, że jadłam

stwierdziła, że jestem za chuda, by karmić

jest najedzona, a mnie nic nie boli. Byłam

tylko buraki, ziemniaki, jabłka i piłam wodę

piersią. Córkę natychmiast zważono. Dziś

głupia, młoda, nieświadoma. Nie walczyłam.

lub zieloną herbatę. Na kontroli w porad-

wiem, że przybierała dobrze na wadze, ale

Przy drugiej ciąży też stwierdziłam, że jak

ni usłyszałam też, że za słabo przybiera na

szpital posługiwał się siatką centylową dla

urodzę, to nie będę karmić, że butelka lepsza

wadze i mam dokarmiać preparatem mle-

dzieci karmionych mieszanką. Lekarka kaza-

i że nie lubię karmienia. Kiedy syn się uro-

kozastępczym na receptę. Była akurat luka

ła mi dokarmiać córkę co drugie karmienie

dził, zaraz się przyssał i ssał bardzo dobrze.

w refundacji i był pełnopłatny. Jako student-

i od razu padła nazwa mleka, jakie miałam

Brodawki nie bolały, a on tył. Myślałam, że

ka na urlopie dziekańskim miałam niskie

zakupić. Jako młoda osoba, zmieszana tym,

pokarmię tydzień, miesiąc, może dwa… i tak

dochody, a o ile pamiętam dobrze, to jed-

że robię krzywdę swojej malutkiej córci za-

leciały dni i miesiące. Karmiłam rok i bardzo

na puszka kosztowała 35 zł i starczała na 3

stosowałam się do porad.

to polubiłam. Trzecia ciąża po 12 latach od

dni. Stopniowo butelka zastępowała pierś.


reklama

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Gdy synek miał dwa miesiące, piersi przy karmieniu naturalnym przestały wreszcie boleć. Nie wiedziałam, że wystarczy przed karmieniem i po posmarować pokarmem sutki i to je zabezpieczy. Karmienie mieszane trwało tylko do 3 miesiąca. Nie czułam straty, lubowałam się w kupowaniu smoczków, słoiczków i tego typu gadżetów, którymi w tej chwili gardzę. Pediatra zaproponowała, by mleko następne było zwykłe modyfikowane, gdyż ze skórą na buzi nic się nie działo. Jestem pewna, że ta skaza białkowa nie była spowodowana moim pokarmem. Podawałam dziecku 1 butelkę sztucznego mleka dziennie, a nie było żadnych zmian na twarzy! Niestety proporcje mleka sztucznego do naturalnego bardzo szybko się zmieniały. Nawet 3 lata po porodzie synka pojawiał mi się pokarm po naciśnięciu sutka... Żałuję, że nie miałam wtedy podstawowej wiedzy o laktacji. Może nie przyłożyłam się do tematu w szkole rodzenia. Z kolejnym synkiem, którego karmiłam 1,5 roku nie dałam się „wrobić” lekarce w mieszanki poza podawaniem formuły do kaszki czy kakao. Jednak pediatra bardzo kwestionowała zasadność karmienia tak jej zdaniem długiego. Pamiętam jednak, że gdy synek miał 13 miesięcy i byliśmy w szpitalu z powodu zapalenia płuc, to mój pokarm go wtedy uratował.

Historie te uświadamiają mi, że te mamy muszą być bardzo odważne. Wiedzą, że mogły zrobić więcej. Głośno mówią „byłam głupia”. Dla mnie są takimi samymi bohaterkami, jak mamy, które karmiły mimo trudności. To kobiety, które uczą się na błędach i robią wszystko, żeby tych błędów nie powtórzyć. Mówią o tym otwarcie, bo warto uświadomić innym mamom, że czasem wystarczy tylko trochę bardziej się postarać, że nie zawsze pracownicy służby zdrowia mają rację i warto sprawdzić czy tak jest w naszym przypadku, że czasem trzeba poszukać pomocy i można ją uzyskać. Niech te historie staną się dla przyszłych mam inspiracją, do poszerzania wiedzy o laktacji.

37


38

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Karmienie piersią kiedyś i dziś Z Katarzyną Pawłowską rozmawia Agata Aleksandrowicz

Zalecenia i wytyczne dotyczące karmienia piersią zmieniają się szybko. Karmienie piersią dzisiaj wygląda zupełnie inaczej niż dwadzieścia lat temu. O tych różnicach opowiada Kasia, doktor nauk humanistycznych, specjalistka do spraw marketingu i reklamy, redaktorka Kwartalnika Laktacyjnego i autorka bloga www.behappy-vinti.blogspot.com. Prywatnie mama 18-letniego Maćka i 3-letniej Klaudii. Obydwoje dzieci karmiła piersią ponad dwa lata - między rodzeństwem jest prawie dwadzieścia lat różnicy. Kwartalnik Laktacyjny: Ile miałaś lat, gdy

KP: Właściwie to nikt, nie pamiętam, abym

urodził się Maciej?

miała jakiekolwiek problemy z przystawieniem Macieja do piersi. Wydawało mi się to

Katarzyna Pawłowska: Miałam prawie 23

takie oczywiste, że jakoś natura sama mną

lata. Macieja urodziłam 1 października na

pokierowała.

piątym roku studiów magisterskich. KL: Czy Twój syn rozmawiał z tobą kiedyś KL: Dlaczego chciałaś karmić go piersią?

o karmieniu, gdy widział Cię z córką?

KP: To było dla mnie oczywiste, naturalne

KP: Tak, oczywiście, karmienie piersią to

i… wygodne.

normalny temat, o którym może rozmawiać każdy.

KL: Kto udzielał ci porad, wspierał w decyzji o karmieniu?

Katarzyna Pawłowska Mleczną drogę przemierzała dwukrotnie


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kasia i Klaudia Obie są wielkimi fankami mleka mamy

Karmiłam syna dwa lata

KL: Nie bałaś się opinii środowiska, że to

że innym mamom ta pomoc była bardzo

już za późno? Braku zrozumienia?

potrzebna. I mój syn, i moja córka okazali się prawdziwymi, naturalnymi ssakami.

KP: Absolutnie nie, mnie w ogóle mało ob-

Można powiedzieć, że pod tym względem

chodzi to, co myśli tzw. otoczenie. Najważ-

są bardzo podobni. Z żadnym nie miałam

niejsze było to, że w końcu znów zostanę

jakichkolwiek problemów z przystawieniem

dużo pokarmu, a mój syn

mamą. A kiedy się okazało, że będzie córecz-

do piersi tuż po narodzinach w szpitalu

ka, to była pełnia szczęścia. Wiek nie miał tu

i oboje karmiłam, kiedy mieli na to ochotę.

chętnie pił mleko. Odstawił

żadnego znaczenia. Miałam prawie 38 lat,

Byłam w stanie się do nich dopasować, choć

gdy urodziłam Klaudię.

to wcale nie takie proste i czasem uciążliwe –

i siedem miesięcy, miałam

się sam. Córkę karmię już ponad 3,5 roku - tak podpowiedziała mi natura i serce.

odpowiednie ubranie, aby można było dostać KL: Tym razem znów postawiłaś na pierś.

się do piersi czy gdzieś usiąść, czy się położyć,

Dlaczego?

aby dziecko piersią nakarmić. Różnica jest na dziś zasadniczo jedna, że Maciej zakończył

KP: Z tych samych powodów co wcześniej.

z własnej woli karmienie piersią w wieku

Tak mi podpowiada natura, serce i rozsą-

2 lata i 7 miesięcy prawie z dnia na dzień,

dek – naprawdę! Karmienie piersią w sytu-

a Klaudia do tej pory to kontynuuje, mając

acji, gdy nie mam z tym żadnych problemów

już 3 lata i 4 miesiące. Sama jestem zdzi-

nazwijmy to „technicznych”, jest miłe z racji

wiona tym długim okresem karmienia, ale

bliskiego kontaktu dziecka i matki. Jest też

ona jako dziewczynka, z którą już można

wygoda i wierzę także w uodparniającą na

prowadzić normalny dialog, twierdzi, że

KL: Na drugie dziecko czekałaś dość długo.

choroby wieku dziecięcego moc mleka mat-

tego potrzebuje, że lubi to swoje „mleczko”

Co miało na to wpływ?

ki. Wygoda z usypianiem to też oczywisty

i w takiej sytuacji nie mam dla siebie argu-

plus jak dla mnie.

mentu, aby jak na razie jakoś drastycznie jej

KP: Tak, rzeczywiście. Od podjęcia decyzji

tego zabronić.

o posiadaniu drugiego dziecka upłynęło

KL: Czym różniło się podejście otoczenia,

około czterech lat, zanim się udało zajść w

personelu medycznego wtedy, gdy karmi-

KL: Czy nie obawiałaś się, że przy drugim

ciążę. Korzystałam z pomocy lekarzy. Obser-

łaś syna i teraz, kiedy karmisz córkę?

dziecku karmienie będzie trudniejsze?

– to wszystko było. Jednak ostatecznie i tak

KP: Przy urodzeniu Klaudii w szpitalu rzeczy-

KP: W ogóle o tym nie myślałam, nie mia-

o efekcie końcowym w postaci ciąży zdecy-

wiście był doradca laktacyjny. Po porodzie

łam takich obaw. Liczyłam na swoją naturę,

dowało chyba odpuszczenie presji w samej

w domu położna, która mnie odwiedziła –

intuicję i nastawiałam się optymistycznie.

sobie, że koniecznie chcę mieć dziecko. Kie-

to były takie opoki, z rad których mogłam

Staram się nie zakładać z góry problemów.

dy znikł stres, w końcu się udało.

skorzystać, ale nie musiałam. Widziałam,

wacje cyklu miesiączkowego, farmakologia

39


40

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kasia to nowoczesna kobieta - głęboko wierzy w moc mleka mamy

wienia. Przerażona tą sytuacją, przystawiłam ponownie do piesi syna i karmiłam go później jeszcze przez 2 lata. Jak wspominałam wcześniej, Maciej sam jako ponad dwulatek zrozumiał, że już nie chce korzystać z piersi. Na odstawienie od piersi Klaudii na razie nie mam sposobu. Próbowałam jej tłumaczyć, rozmawiać z nią, że powinnyśmy już to zakończyć, ale na razie nie dała się przekonać. Z maślanymi oczkami wtula się popołudniami, wieczorami i rankiem w pierś. KL: Mimo że karmiłaś, to po narodzinach Dusi wróciłaś do pracy - czy było ciężko to pogodzić? A jak to było z pierwszym dziec-

KL: Kto Cię wspierał, kto radził, a kto prze-

kiem?

szkadzał? KP: Z pierwszym dzieckiem miałam zdecyKP: Ludzi – kobiet, matek patrzących z poli-

dowanie więcej pokarmu. Po całym dniu

towaniem na mnie, kiedy mówiłam o długim

w pracy, mimo że Maciej miał już półtora

karmieniu piersią nie brakowało. Ale to mnie

roku, ja nadal miałam bardzo nabrzmiałe

mocno nie tyle bawi, co zdumiewa i zupeł-

piersi i zaraz po odebraniu syna ze żłobka

nie się tym nie przejmuję. Takich osób jest

i moim wyjściu z pracy karmiłam go piersią

bardzo dużo, ale co z tego? Ja nikogo nie

już w aucie. Z Klaudią tego pokarmu było jak-

pouczam jak ma postępować i nie oczekuję,

by mniej. Nie dokuczały mi bóle nabrzmia-

że ktoś będzie pouczał mnie. A karmienie

łych piersi, ale około godziny 15:30 Klaudia

piersią to jeden z tych naturalnych instynk-

już była przy piersi.

tów macierzyństwa, który nie poddaje się tak łatwo ramom cywilizacji.

KL: Co byś poradziła dojrzałym kobietom, które decydują się na macierzyństwo koło

KL: A Twój mąż - jak on widzi Twoje kar-

40 roku życia? Jakiego wsparcia w karmie-

mienie?

niu potrzebują według ciebie?

KP: Mąż z jednej strony pochwala karmienie

KP: Mogę powiedzieć z własnego doświad-

piersią samo w sobie, ale tak długie karmie-

czenia, że chyba jest coś w tym, że z wie-

nie piersią jak w przypadku Klaudii poddaje

kiem spada ilość wytwarzanego w piersiach

w wątpliwość, jednak ostatecznie decyzję

mleka, ale o tym i tak, według mnie, prze-

pozostawia mnie, jak długo to z Klaudią bę-

konamy się same po urodzeniu dziecka.

dziemy chciały kontynuować.

Zachęcam do wiary we własną naturę i zachowanie optymizmu, że wszystko musi się udać.

KL: Jak uważasz, że powinno przebiegać

Na ewentualne problemy z karmieniem pier-

odstawienie od piersi? Jakie masz własne

sią rada powinna przyjść później – w szpita-

doświadczenia w odstawieniu?

lu od dobrej położnej, która w razie czego pomoże w kwestiach technicznych przysta-

KP: Kiedy Maciej miał 7 miesięcy, próbowa-

wienia dziecka do piersi, zaleci odpowiednią

łam odstawić go od piersi z dnia na dzień.

dietę lub wesprze psychicznie. A tak napraw-

To był mój błąd, za który potem zapłaciłam

dę dużo zależy od samych mam, od ich prze-

wysoką gorączką i dreszczami na przemian.

konania, czy naprawdę chcą karmić piersią,

Dostałam zapalenia piersi, bo nie skonsulto-

czy kierują się sugestiami innych. Moja rada

wałam się z lekarzem, aby dobrać środki far-

brzmi – posłuchajcie swojej intuicji, a reszta

makologiczne wspomagające proces odsta-

się przy odpowiednim wsparciu ułoży!


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kim jest kura z wolnego wyboru? Home managerka, kapłanka domowego ogniska, pani domu

Kura z wolnego wyboru Z Natalią, Anną, Benitą, Anną, Martą i Joanną rozmawia Marta Drozd-Korożan

Zaniedbana i umęczona, w dresie i rozczłapanych kapciach. Niewykształcona, znudzona, ograniczona, bez zainteresowań i ambicji. Uzależniona finansowo od męża. Leniwa. Sfrustrowana i niewychylająca nosa z domu. Nierozwijająca się. Przegrana i bez perspektyw. Taki wizerunek kobiety, która po urodzeniu dziecka decyduje się pozostać z nim w domu zamiast wracać do pracy zakorzenił się mocno w świadomości społecznej. Kiedy jednak rozglądam się po znajomych „home managerkach” (bo tak wolą się określać) nie mogę znaleźć uzasadnienia dla tego stereotypu. Skąd więc tak pejoratywny wydźwięk polskiej „kury domowej”? Dlaczego te z nas, które wybierają pracę w domu, muszą zmagać się ze spojrzeniami pełnymi politowania, a niejednokrotnie wręcz oskarżeniami o egoizm i pasożytnictwo? O rozmowę na ten temat poprosiłam kilka znajomych pań domu.

41


42

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Nie spędzają czasu w czterech ścianach, nie frustruje ich ciągłe przebywanie z dzieckiem .

Benita: Sadzę, że nasza decyzja ma pozytywny wpływ na mój rozwój osobisty. Każdy dzień to inne wyzwanie, któremu mogę podołać. Póki co po 4,5 roku domowej działalności nie zauważyłam negatywów. Kilka z moich rozmówczyń wyraża zdziwienie, kiedy pytam o frustrację związaną z za-

bycie kurą domową to ich powołanie i w tej

mknięciem się z dzieckiem w czterech ścia-

dziedzinie chcą się doskonalić.

nach.

Natalia: W tym roku ukończyłam studia ma-

Marta: Absolutnie nie spędzamy czasu je-

gisterskie. Planuję dalsze dokształcanie w

dynie w czterech ścianach. Mamy duże po-

moim zawodzie, chcę pogłębić moje zain-

dwórko i gromadkę znajomych, których od-

teresowania i hobby, na które nie miałam

wiedzamy. Jeździmy też na różne wycieczki

wcześniej czasu z powodu innych obowiąz-

i robimy masę innych rzeczy we trójkę, a w

ków.

weekendy we czwórkę. I nigdy mnie to nie frustrowało. A jak zacznie, to sobie jeden

Marta: Teraz czuję, że robię to do czego zo-

dzień wolnego od domu i dzieci zrobię.

stałam stworzona. Kochałam swoją pracę, ale zajmowanie się domem i dziećmi ko-

Anna: Nigdy nie rozumiałam tego określe-

cham bardziej.

nia. Ja nie jestem nigdzie zamknięta! Prowadzę życie towarzyskie, czasem zdaje mi się

Anna: Mój zawód wiąże się z opieką nad

nawet, że bogatsze niż w czasach „sprzed

dziećmi, z rozumieniem ich i ludzi w ogóle.

dziecka”. Spotykam się z ludźmi. Bywam na

Nikt nie nauczył mnie więcej na ten temat

koncertach, kursach, warsztatach, wysta-

Dziewczyny, z którymi rozmawiam pracę w

niż moja córka. Z drugiej strony – żadna

wach. Sporo podróżujemy. Z moim tempera-

domu wybrały świadomie, nie zmusił ich do

inna praca nie pozwoliłaby mi tak dogłęb-

mentem zamknięcie się w domu doprowa-

tego brak zatrudnienia, czy sytuacja życiowa.

nie

dziłoby mnie do obłędu.

poznawać

własnej

emocjonalności

i duchowości. Żadna nie pozwoliłaby na tak W ogromnej większości mają wyższe wy-

nieskrępowany rozwój moich pasji. Pracując

Joanna: Nie spędzam czasu z dzieckiem je-

kształcenie. Są tu filolożka, muzyczka - obo-

zawodowo nie mogłabym też angażować się

dynie w czterech ścianach. Nie ograniczamy

istka, nauczycielka, fizyczka-prawie-dokto-

w takim stopniu jak obecnie w życie lokalnej

się do trasy dom-zakupy-piaskownica. Jeste-

rantka, studentka, biolożka, marketingowiec,

społeczności, inicjatywy pozarządowe, dzia-

śmy bardzo aktywne. Bywamy u znajomych,

technik ekonomii i terapii zajęciowej.

łalność kulturotwórczą i charytatywną.

na różnych placach zabaw, w klubach, na

Są zadbane, „na oko” nie do odróżnienia od

Ania: Stając się mamą i pozostając w domu

ci (ostatnio dożynki na ludowo), w muze-

matek pracujących zawodowo. Mają czas na

zgłębiam zagadnienia rodzicielstwa bliskości,

ach, galeriach itp. Oszalałabym, gdybym się

fryzjera i kosmetyczkę, dbają o formę i zdro-

czytam bardzo dużo książek. Mam szansę re-

ograniczyła do domu, zakupów i spacerów

we odżywianie. Podkreślają, że dbają o swój

alizować swoją pasję (fotografię), na którą

z dziećmi.

wygląd nie mniej niż przed ciążą, choć każda

nigdy nie miałam wystarczającej ilości czasu.

imprezach plenerowych nie tylko dla dzie-

ma własny standard – od fryzjera-kiedy-wło-

Pełne emocji mówią o radości przebywania

sy-tego-wymagają przez codzienny makijaż,

Joanna: Na pewno są plusy i minusy. Kultu-

z dzieckiem, choć przyznają też, że bywa im

siłownię, zumbę, po regularne wizyty w spa.

ralnie i towarzysko jestem w tej chwili nie-

ciężko i mają swoje „mroczne” momenty,

co do tyłu. Z drugiej jednak strony nigdy nie

z którymi radzą sobie jak mogą. To, jak opo-

Nie czują, by opieka nad dzieckiem w domu

włożyłam tyle pracy w mój rozwój emocjo-

wiadają o swoim życiu nijak nie kojarzy się

zubażała ich rozwój osobisty. Twierdzą

nalny, co będąc matką. A będąc matką na

z cierpiętnictwem i matko-polskim poświę-

wręcz, że to dla nich bardzo korzystna pod

pełen etat i nie ścigając się z czasem, mam

ceniem-udręczeniem. Podkreślają, że to ich

tym względem decyzja. Dokształcają się za-

chwilę na czytanie i refleksję na temat mo-

świadomy wybór, podjęty wspólnie z partne-

wodowo, studiują, rozwijają zainteresowa-

jego rodzicielstwa, mojego związku i mojej

rami w trosce o dobro własne i rodziny.

nia, udzielają społecznie. Inne twierdzą, że

osobowości.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Ania: Widzę, że mój wybór służy mojej rodzi-

Benita: Nasz wybór służy całej naszej czwór-

cownica „kura domowa” mogłaby niejedne-

nie. Dopóki zachowuję zdrową równowagę

ce. Oboje z mężem wiemy, że dzieci mają

mu pracodawcy zaoferować o wiele więcej

i staram się mieć czas dla siebie, służy także

najlepszą opiekę, jaką mogą mieć. Moim

niż inna i wiem, że są tacy, którzy to potrafią

mi.

zdaniem syn lepiej się rozwija, będąc ze mną

dostrzec.

w domu aniżeli w przedszkolu - mimo że luJoanna: Mój wybór na pewno służy rodzinie.

dzie zawsze twierdzą inaczej. Ja za to dzięki

Pytane, czy spotykają się z negatywnymi re-

Dzieci mają najlepszą, w moim przekona-

temu że „siedzę” w domu, mogę każdego

akcjami otoczenia w związku z byciem „kurą

niu, opiekę - nie wierzę w zbawienne dzia-

dnia widzieć jak dzieci się rozwijają, czego by

domową” odpowiadają różnie. Niektóre de-

łanie instytucji typu żłobek czy przedszkole,

mnie niania czy przedszkole pozbawiła.

klarują, że nigdy ich nic takiego nie spotkało. Inne wręcz przeciwnie.

a babcie mam daleko. Mąż jest spokojny, bo wie, że dzieci mają opiekę, a dom ogarnięty.

Jednak taka decyzja nie jest pozbawiona ne-

Mam czas na to, żeby dużo uwagi poświęcić

gatywnych konsekwencji. Rezygnacja z pracy

Joanna: Nie przypominam sobie takiej kry-

jakości naszych posiłków co dobrze wpły-

zawodowej to gorsza sytuacja finansowa.

tyki wygłoszonej wprost. Jeśli ktoś komento-

wa zarówno na nasze zdrowie, jak i budżet.

To ryzyko problemów z powrotem na rynek

wał, to raczej w formie pytania o to, jak to

Na mnie też ma jednak pozytywny wpływ.

pracy, kiedy mama przestanie być dziecku

wygląda, jak sobie radzimy, jak widzę swój

O rozwoju osobistym i czasie na refleksję już

tak niezbędna.

powrót na rynek pracy. Być może dlatego, że wśród rodziny i znajomych jestem znana

mówiłam. Jestem zdecydowanie spokojniejsza wiedząc, że mam przeważający wpływ na

Natalia: Obawiam się wypadnięcia z rynku

z silnego charakteru, z tego, że wiem czego

wychowanie moich dzieci. Gdybym poszła

pracy. Większość moich znajomych właśnie

chcę i jestem niezależna, jeśli chodzi o po-

do pracy, nie widywałyby mnie chyba wcale

dostała swoją pierwszą pracę lub jej inten-

glądy i wybory.

w ciągu tygodnia, bo z dojazdem zajmowa-

sywnie szuka. Boję się, że przez ten czas, kie-

łoby mi to około 11 godzin. Dzieci są szczę-

dy jestem w domu trudniej będzie mi zna-

Natalia: Nie usłyszałam nigdy negatywnych

śliwe. Zresztą brak pośpiechu, który na pew-

leźć pracę w przyszłości (brak doświadczenia

komentarzy wprost. Nigdy nie pracowałam

no pojawiłby się, gdybym pracowała, służy

plus coraz więcej lat).

zawodowo. Wiele razy słyszałam sugestie, że powinnam podjąć jakąś dodatkową pracę,

wszystkim. Marta: Nie boję się wypadnięcia z rynku,

by poprawić finanse domowe, np. udzielając

Anna: Nie wyobrażam sobie innej drogi.

ponieważ wiem i co jakiś czas jest mi to za-

korepetycji.

Ja wiem, że etos „strażniczki domowego

znaczane, że na mnie czekają. A z moim do-

ogniska” jest passé, ale cóż – dla mnie on

świadczeniem nawet jak przestaną - znajdę

Ania: Spotkałam się z negatywnymi komen-

wciąż ma swój urok. Chcę patrzeć, jak rozwi-

sobie coś innego w branży.

tarzami ze strony znajomych. Najczęściej pada stwierdzenie że powinnam zarabiać

ja się moje dziecko, chcę mieć na to wpływ i zapewnić mu maksimum poczucia bez-

Ania: Raczej nie ma we mnie takiej obawy,

na dom, żeby odciążyć męża, a dziecko po-

pieczeństwa. Chcę własnymi rękoma dbać

bo nigdy nie byłam aż tak atrakcyjna dla ryn-

winno być z babcią, żebym nie żerowała na

o nasz dom. Uwielbiam wszystkie swoje

ku pracy.

mężu i jego pieniądzach.

nie ziół, dłubanie z dzieckiem łódek z kory.

Joanna: Nie boję się wypadnięcia z rynku

Anna: Nigdy wprost nie powiedziano mi nic

Przez to, że więcej czasu spędzam z rodziną

pracy. Właściwie to jestem aktywna zawo-

takiego, jednak byłam adresatką pełnych

mogę lepiej dbać o nasze relacje, choć ab-

dowo na ćwierć gwizdka. Robię niewielkie

„współczucia” pytań w rodzaju „A ty ciągle

solutnie nie jest to wyłącznie moja domena.

zlecenia, cały czas jestem „w temacie” i nie

siedzisz z dzieckiem?”. Słyszałam też uogól-

Mam możliwość wcześniejszego wyłapywa-

umykają mi nowinki.

niane komentarze, (niby) nie dotyczące

„domowe sekrety”, zapach konfitur, susze-

mnie, a „kobiet domowych” w ogóle, że to

nia nadciągających momentów „przesilenia” i zaradzenia im. To nie slow-parenting, to

Anna: Przed urodzeniem córki prowadziłam

pozbawianie się niezależności, brak ambi-

już slow-familing. Jestem przeszczęśliwa, że

własną działalność gospodarczą. Wiem, że

cji, że rozwód zawsze może się zdarzyć i co

mam możliwość wyboru. Moje dziecko ma

w każdej chwili mogę do tego wrócić, w za-

wtedy, że dziś jedna pensja na rodzinę to

mnie w pełnym wymiarze, nie jestem zmu-

sadzie już to planuję. Jako że wiąże się ona

za mało. Z drugiej strony wiele znajomych

szona powierzać go instytucjom. Mamy z

z moimi zainteresowaniami, jestem wciąż

młodych mam mówi, jak bardzo mi za-

mężem więcej czasu dla siebie, niż gdybyśmy

„na bieżąco”.

zdroszczą, że mogę sobie pozwolić na bycie z dzieckiem. One by tak chciały, ale nie mają

po pracy musieli jeszcze ogarniać dom. Codziennie widzę, jak to służy nam wszystkim.

Ela: Nie boję się wypadnięcia z rynku.

możliwości finansowych, a czasem po prostu

Ale może jest to kwestia tego, że furtkę po-

odwagi i zrozumienia najbliższych.

wrotu do pracy mam otwartą. Myślę, że pra-

43


44

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Wydaje się, że społeczeństwo patrzy na wy-

pracodawców. One przecież nie powinny ich

bór „domowej” kariery przez pryzmat tego,

obchodzić. Większym problemem dla pra-

z czego kobiety rezygnują, co w rozumieniu

codawców są raczej kobiety, które wracają

ogółu „tracą”, całkowicie pomijając ogrom

do pracy i korzystają ze swoich przywilejów

tego, co zyskują one i ich rodziny. Być może

(zmniejszenie wymiaru pracy, czy jak to się

wynika to z faktu, że ten „zysk” ma charakter

tam nazywa, przerwa na karmienie, zwolnie-

niewymierny, niematerialny, nieprzeliczalny

nia lekarskie na chore dziecko).

na „twardą walutę”. Benita: Często kobiety same zapracowują na Dla mnie nieustannie zadziwiające jest, jak

to, że gorzej są traktowane. Zbyt efektywnie

różnie oceniamy pracę kobiet w zależności

pracujemy. Zauważyłam to, zanim zaszłam

od tego, czy jest ona zarobkowa, czy nie.

w ciążę.

O matce niezatrudnionej, która opiekuje

Anna: Nie obchodzi mnie to. Podejmuję wy-

się dzieckiem, gotuje i sprząta mówi się, że

bory kierując się tym, co dla mnie najważ-

„siedzi w domu” jest „niepracująca”. Jednak

niejsze. W kontekście dobrostanu mojego

za taką samą pracę, wykonaną przez obcą

i mojej rodziny – ewentualny, a być może

osobę bez mrugnięcia okiem zapłaciliby-

wyimaginowany związek pomiędzy moją de-

śmy sporą sumę (ok.1000-3000zł i więcej

cyzją a sytuacją na rynku pracy nie jest dla

miesięcznie dla opiekunki, zajmującej się

mnie znaczący.

wyłącznie dzieckiem, ok. 20-40zł/h za sprzątanie) i jej wysiłki uznali za godne szacunku.

Kapłanki domowego ogniska, kury domowe, panie domu, house managerki – piękne, sil-

Zaskakuje mnie też, że w krytyce domowych

ne, świadome siebie, dokonujące niepopu-

menadżerek częstokroć przodują tzw. wo-

larnych wyborów. Świat nie musi podzielać

jujące feministki. Zawsze wydawało mi się,

ich przekonań i poglądów. Ale winien im jest

że feminizm to dążenie do dania kobiecie

szacunek dla wolności ich wyborów.

pełnego prawa do samodecydowania o sobie i swoim sposobie życia, nie zaś zamiana jednej „jedynie słusznej” roli, którą może pełnić, na inną. To z tego środowiska padają zarzuty, że rezygnacja matek z powrotu do pracy zawodowej negatywnie wpływa na sytuację kobiet na rynku pracy. Dziewczyny, z którymi rozmawiam nie dostrzegają takiej zależności. Twierdzą raczej, że matka w ogóle jest pracownikiem niepożądanym. Marta: Pracodawcy często na rozmowach pytają o posiadane dzieci i taka osoba raczej szybko pracy nie znajduje. Natalia: Myślę, że kobiety i matki generalnie są gorzej traktowane przez pracodawców ze względu na ciąże, zwolnienia lekarskie na opiekę nad dziećmi. Joanna: Nie wiem, czy „kury domowe” są przyczyną złego traktowania kobiet przez


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Taka bliskość musi zaprocentować Z Lidią Piechotą rozmawia Agata Aleksandrowicz

Lidia Piechota - dziennikarka, prowadzi bloga www.lidiapiechota.pl, vloguje dla www.siostraania.pl, fanka sportów ekstremalnych. Prywatnie mama dwuletniego Zachariasza - nadal karmi piersią

Kwartalnik Laktacyjny: Jesteś wyjątkowo aktywną kobietą. Co sprawia Ci największą frajdę w życiu? Lidia Piechota: Na co dzień jestem mamą. Staram się być aktywną mamą. Współpracuję z Hangloose, czyli cudowną ekipą, która kocha deski i sporty ekstremalne tak samo jak ja. To moi przyjaciele. Nasza specjalność to wakeboard. Dzięki temu zajęciu robię to, co kocham- pływam, jeżdżę i jestem z Zachariaszem. Zajmujemy się eventami dla aktyw-

fot. Kaja Szczyglewska Karmię piersią, bo lubię!

Na pewno będę karmić Zachariasza piersią do 3 roku życia. A potem? Nie wiem. Zobaczymy jak się nam życie potoczy.

45


46

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

nych rodzin, zarażamy ludzi pozytywną ener-

źródłem potrzebnych mu substancji. Karmie-

KL: Co jest według ciebie najważniejsze

gią do życia. Uczę syna Zachariasza szacunku

nie piersią jest wygodne i ekonomiczne.

w karmieniu naturalnym dzieci? Dlaczego

do wody. Zaszczepiam mu tzw “zajawkę na

to promujesz?

deskę”. Staram się prowadzić zdrowy tryb ży-

KL: Jakie były wasze początki karmienio-

cia, ale różnie z tym bywa. Nie jemy za dużo

we? Było łatwo, a może trudno?

soli ani cukru. Ograniczamy gluten, bo to zło,

LP: Najważniejsze jest to, że dajemy dziecku zdrowie. Nikt i nic innego mu tego nie da.

jesteśmy aktywni i dużo czasu spędzamy na

LP: Zac i ja zaczęliśmy freestylowo i na “chil-

U mnie najistotniejsza jest bliskość i wygoda.

świeżym powietrzu.

loucie”. Jak tylko go urodziłam (naturalnie)

Nie odczuwam tego, że promuję karmienie

powiedziałam:

piersią. Raczej żyję po swojemu i dokumen-

KL: Czy będąc w ciąży myślałaś o karmieniu

tuję to, co robię. To wychodzi samo. Taki styl

Zaca?

- Dajcie mi go tu, on jest głodny!

LP: Gdy byłam w ciąży, oczywiście myślałam

- Jak to głodny?

życia. Fajnie, jeśli są z tego jakieś korzyści dla kogoś innego.

o karmieniu Zachariasza. Było to dla mnie oczywiste, że będę karmić piersią. Zapozna-

KL: Czy karmienie piersią przeszkadza - Jest głodny, dajcie mi go tu.

łam się z metodami i pozycjami karmienia

w byciu aktywną mamą? Czy może być jednak ułatwieniem?

piersią. Nie zaprzątałam sobie głowy tema-

- A masz pokarm? - Pani nacisnęła na bro-

tem mleka w proszku, kupiłam na wszelki

dawkę.

wypadek jedną tycią butelkę i w sumie wcale

LP: Karmienie piersią zdecydowanie pomaga i ułatwia życie nie tylko aktywnej, ale każdej

się tym nie martwiłam. Wiedziałam, że bę-

- Ano masz! Super! Proszę - dostałam syna

mamie. Dzięki temu, że Zac jest zdrowy i od-

dzie dobrze.

i od razu ssał, po prostu. To było oczywiste.

porny, zabieram go wszędzie ze sobą i wszę-

Tak miałam to poukładane w głowie i tak się

dzie mogę go uspokoić i choć trochę nakar-

stało. Tego spodziewał się on. Cycek i tyle.

mić, jeśli nie mam ze sobą akurat na przykład

KL: Dlaczego zdecydowałaś, że będziesz karmić piersią?

na motorówce innego jedzenia dla niego. KL: Jesteś osobą medialną i rozpoznawalną

Dzięki karmieniu piersią dwa razy byliśmy

LP: Karmię go piersią, bo lubię, bo on to lubi,

- czy wiele osób zwraca uwagę na to że “na-

w teatrze, na normalnych spektaklach dla

bo to nasz czas na medytację, bo to nasza

dal” karmisz piersią? Jak jest to odbierane?

dorosłych widzów i dotrzymaliśmy do końca

bliskość, bo nie wyobrażam sobie, że mo-

- Zac z cyckiem w buzi. Nasza bliskość to coś,

głabym tego nie robić. Karmię Zacka piersią

LP: Jak słyszę “Jeszcze pani karmi?” To wciąż

i wzruszam się za każdym razem jak widzę tę

mam ochotę gryźć, ale się powstrzymuję.

jego przyssaną buzię i spokojne oczka. Poza

Karmię wszędzie, bo często z Zachariaszem

tym wiem, że to zdrowe i nie ma innego po-

podróżujemy, więc nie zawsze mogę się

karmu lub specyfiku, który byłby bogatszym

schować w zaciszu domowym, no i w różnych sytuacjach Zac potrzebuje bliskości i wsparcia - wtedy przydaje się pierś. Uczę się ignorować niemiłe zapytania, a gdy ktoś chce, życzliwie tłumaczę, dlaczego karmię i jakie to jest cudowne. Ostatnio dowiedziałam się, że w redakcji, z którą współpracuję od 8 lat współpracownikom przeszkadza to, że karmię tam piersią. Od tamtej pory nie byłam tam z dzieckiem i mam zamiar ograniczyć bywanie tam do minimum. Moim zdaniem taka postawa i pytania to objaw braku wiedzy i niestety “ciemnoty” społeczeństwa. Karmienie piersią jest wciąż postrzegane

fot. Kaja Szczyglewska Dzięki karmieniu piersią mogę zabierać syna ze sobą wszędzie - nawet do teatru. Od początku wiedziałam, że będzie dobrze.

jako coś “wow”, a nie jako naturalny sposób karmienia dziecka. Niestety. Staram się tym nie przejmować, robię swoje. Jak zwykle.

co zaprocentuje na całe życie, na zawsze.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Spadek wagi noworodka

Aleksandra Przeździecka -Kujałowicz

Noworodek w pierwszych dniach życia traci na wadze.

Spadek wagi noworodka. Kiedy jest fizjologiczny? Kiedy należy się martwić? Dokarmiać, czy nie? Te pytania często trapią świeżo upieczone mamy.

Pierwsza podpowiedź, by dokarmiać no-

wtedy większy, ale w związku z tym, że rze-

worodka pojawia się, gdy dziecko traci na

czywista waga dziecka została zafałszowana

wadze. W pierwszych dniach życia spa-

– trudno ocenić prawidłowe wartości. Zaob-

dek może wynosić przeciętnie 5-7% wagi

serwowano, że dzieci rodzone w domu mają

urodzeniowej, ale nie więcej niż 10%.

mniejsze spadki wagi.

W przypadku dziecka, które rodząc się waży 3200 g, spadek może maksymalnie wy-

Pomiar wagi jest też wiarygodny tylko wtedy,

nieść 320 g. Powrót do wagi urodzeniowej

jeśli za każdym razem jest przeprowadzany

powinien zająć dziecku dwa tygodnie.

na dokładnie tej samej wadze. To warunek trudny do spełnienia ze względów logistycz-

Jeśli w czasie porodu matka podłączona była

nych. Trzeba też pamiętać, by dziecko było

do kroplówki nawadniającej, to waga dziec-

zawsze tak samo ubrane (a najlepiej rozebra-

ka może być sztucznie zawyżona. Spadek jest

ne). Można dziecko za każdym razem zważyć

47


48

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

dwa razy, a potem wyciągnąć średnią z po-

Jednak przede wszystkim trzeba pamiętać

miarów.

– podanie mieszanki nie rozwiązuje żadnego problemu. Jeśli dziecko nie przybiera

Czasem

lekarze

błędnie

stwierdzają,

że dziecko wciąż spada na wadze, pod-

na wadze to znaczy, że ma powód i trzeba go znaleźć oraz rozwiązać.

czas gdy noworodek zaczyna już na wadze przybierać. Jak to możliwe? Przyjmijmy, że

Źródła:

1 dnia dziecko ważyło 3200 g. Trzeciego waga spadła do 3040 g i zostaje to uznane

The Womanly Art of Breastfeeding, Diane

za normalny spadek 5%. Po wypisie, w czasie

Wiessinger, Diana West, Teresa Pitman, La

wizyty patronażowej waga pokazuje 3000

Leche League International

g. Diagnoza jest jasna – dziecko nadal traci

http://kellymom.com

na wadze, trzeba dokarmiać. Gdyby jednak

The Breastfeeding Book, William, Martha

dziecko było ważone codziennie okazałoby

Sears

się, że czwartego dnia dziecko osiągnęło wagę 2880 g tracąc 10% wagi urodzeniowej, a w czasie gdy odbywa się wizyta – już przybiera. Częstą i bardzo mądrą radą dla opiekujących się dziećmi jest „patrz na dziecko, nie na tabelki”. Na samym początku, obok kontroli wagi, należy oceniać zachowanie noworodka. Czy prawidłowo ssie pierś, czy nie jest senne cały czas, czy miewa okresy uważności. Tygodniowy noworodek powinien moczyć ok. 5-7 pieluszek dziennie, a jego mocz powinien być bardzo jasny. Tu przydają się mniej chłonne pieluszki, a najlepiej sprawdza się tetra – ilości płynu są niewielkie, a obserwacje bardziej wiarygodne. Warto też patrzeć na piersi – czy są po karmieniu bardziej miękkie niż przed nim. Spadków wagi nie można lekceważyć – jeśli podejrzewamy, że dziecko nie chwyta piersi prawidłowo, jeśli karmienie sprawia duży ból, a dziecko nie przybiera na wadze, czyli po dwóch tygodniach nie zbliżyło się jeszcze do wagi urodzeniowej, wtedy trzeba poszukać źródła problemu. Warto postarać się o kontrolę neurologopedyczną, aby zbadać budowę języka, podniebienia i wędzidełka podjęzykowego dziecka. Jeśli ocena wyjdzie prawidłowo, należy skonsultować się z doradczynią laktacyjną. Być może dziecko, które spędza dużo czasu przy piersi, nie umie ssać efektywnie i trzeba mu pomóc. Być może pierś nie jest dostatecznie stymulowana i produkcja pokarmu nie ruszyła pełną parą.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Problemy laktacyjne: obrzęk i zastój

Ewa Muszyńska

Bolesne piersi, napięte, twarde, sztywna brodawka, zdenerwowane dziecko - nie bagatelizuj objawów obrzęku i zastoju, pozostawione samym sobie piersi w tym czasie mogą nabawić sie stanu zapalnego.

Zastój może przekształcić się w zapalenie

rażalnika owinięta w pieluszkę, ulgę przynie-

piersi, dlatego jeśli się pojawi, należy działać

sie też schłodzony liść kapusty (należy zbić

szybko.

go tłuczkiem, by puścił sok).

Przy zastoju i obrzęku nie występuje gorącz-

Lekarz lub doradca mogą zalecić przyjmowa-

ka.

nie leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych, np. ibuprofenu.

Jak radzić sobie z zastojem? Przy zastoju, jak w przypadku każdego proKarm jak najczęściej. Ważne jest, żeby kar-

blemu laktacyjnego, bardzo ważną rolę od-

mienie było efektywne i długie. Możesz

grywa twoje nastawienie. Myśl pozytywnie.

odciągnąć trochę mleka przed karmieniem,

Zastój pokarmu to coś przejściowego i mi-

Zastój to najostrzejsza forma obrzęku pier-

żeby rozluźnić pierś i brodawkę. Rozluźnianie

nie, jeśli zastosujesz się do rad specjalistów.

si, który powoduje problemy z przepływem

brodawki najlepiej wykonać ręcznie.

Postaraj się odpocząć, zrelaksuj, zdrzemnij - bardzo dużo zależy od Twojego samopo-

mleka. Dotyczy on około 20 do 85% kobiet w okresie połogu. Zjawisko zastoju jest słabo

Przed karmieniem przyłóż do piersi ciepły

przebadane, mimo że powszechne. Może on

okład - nagrzaną pieluszkę tetrową lub spe-

doprowadzić do braku możliwości ściągnię-

cjalny kompres. Możesz też ogrzać pierś cie-

Nie bój się skorzystać z pomocy lekarza.

cia mleka lub do miejscowego zatkania kana-

płym prysznicem. Ciepło sprawi, że mleko

W przypadku zastoju może być ona koniecz-

lika mlekiem, które tworzy pod skórą wyczu-

będzie łatwiej wypływało. Pamiętaj, że nie

na, jeśli utrzymuje się on dłużej niż 24 godzi-

walny guzek lub zgrubienie w obrębie całego

może to być okład gorący.

ny i pojawi się gorączka.

do piersi w takiej sytuacji może być bardzo

Załóż dobrze dopasowany i nieuciskający

Źródła:

nieprzyjemne, a nawet bolesne. Bywa, że

biustonosz. Podczas karmienia delikatnie

do obrzękniętej piersi nie można przystawić

głaszcz pierś od miejsca zmienionego w kie-

The Womanly Art of Breastfeeding, Diane

dziecka na skutek usztywnienia brodawki.

runku brodawki.

Wiessinger, Diana West, Teresa Pitman,

Do zastoju pokarmu dochodzi często

Może zdarzyć się, że dziecko nie będzie

http://kellymom.com/

w pierwszych tygodniach życia dziecka (choć

chciało ssać z chorej piersi ze względu na

Karmienie piersią w teorii i praktyce

i dużo później może się to zdarzyć). Przyczy-

fakt, że mleko wypływa z niej wolniej lub

red. M. Nehring-Gugulska

ną może być nieprawidłowe przystawianie

brodawka i pierś są zbyt sztywne. Należy

dziecka do piersi, niewłaściwa pozycja kar-

wtedy odciągnąć, najlepiej ręcznie, odro-

mienia, zbyt krótkie lub zbyt rzadkie ssanie.

binę mleka tak, żeby zaczęło ono sprawniej

Zastój może pojawić się, gdy piersi były zbyt

wypływać. Odciągnij mleko tylko do zmięk-

mocno uciśnięte - podczas snu, na skutek

czenia brodawki i uzyskania uczucia ulgi.

czucia.

płatu gruczołu piersiowego. Przystawienie

La Leche League International

działania twardej fiszbiny stanika, czy zbyt ciasnego stanika lub kiedy mama uderzy się

Po karmieniu zrób sobie chłodny okład.

w pierś.

Świetnie do tego się nada mrożonka z zam-

49


50

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Zapytaj eksperta Pytania możecie nadsyłać na adres kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

we, organizacyjne, różne potrzeby rodzin.

posiłek świeżo przygotowany

Może spróbujmy opisać zalety i wady tych

pewność co do składu posiłku

dwóch rozwiązań. Znając potrzeby swoje i swojej rodziny łatwiej będzie podjąć decy-

zję.

możliwość przygotowania posiłku dla całej rodziny i przy okazji dla dziecka

Słoiki

Wady

Zalety: • Małgorzata Jackowska - jako doula wspiera mamy

posiłek gotowy właściwie od razu

surowce ze sprawdzonych źródeł (jeżeli

wątpliwości związane z pochodzeniem produktów

w czasie porodu i w okresie okołoporodowym. Zajmuje się poradnictwem żywieniowym i dietetycznym, w szczególności interesuje się żywieniem

wierzyć w zapewnienia producentów)

niemowląt i małych dzieci oraz odżywianiem kobiet w czasie laktacji. Promotorka dobrego karmienia i

konieczność świadomego przygotowywania posiłków, wymaga zaangażowania i odrobinę więcej pracy

Wady:

dzieci i mam.

Dobrym wyjściem może być też korzystanie •

słoiczki to żywność przetworzona. To

z produktów mrożonych (szczególnie doty-

nie jest świeże jedzenie, zanim trafi ma

czy to warzyw), np. kiedy początki rozsze-

Mam straszną ochotę na tatara albo sushi,

łyżeczkę naszego dziecka musi przejść

rzania diety wypadają np. w okresie późnej

a karmię dziecko piersią. Czy te produkty

długą drogę w fabryce i sporo kilome-

jesieni i zimy gdy trudno jest o sezonowe

są zakazane?

trów w drodze do i z fabryki. Daty waż-

bezpieczne produkty.

ności takich produktów są dosyć długie Obawy związane z surowym mięsem i rybą

(jeden z producentów chwali się, że

Wtedy mrożone warzywa są bezpiecznym

to przede wszystkim obawa przed zaraże-

okres przydatności do spożycia jego

rozwiązaniem (producent powinien dbać

niem pierwotniakami wywołującymi tok-

słoiczków to dwa lata.)

o ich jakość i są mrożone w szczycie sezonu),

soplazmozę. Jest to choroba, która, jeżeli przechodzona jest w okresie ciąży, może być

a mrożenie pozwala na zachowanie większo•

skład produktu może być różny, często

ści składników odżywczych. Warto też wziąć

zagrożeniem dla rozwijającego się dziecka.

w składzie znajdują się cukier, sól, wy-

pod uwagę, że przy produkcji

Pierwotniaki wywołujące toksoplazmozę są

pełniacze, zagęstniki (np. skrobia kuku-

w słoiczkach też mogą być stosowane surow-

w stanie pokonać barierę łożyskową.

rydziana czy ryżowa)

ce przechowywane w chłodniach lub mrożo-

żywności

ne. Ze słoiczków warto korzystać rozsądnie, W okresie karmienia piersią takie ryzyko nie

konsystencja jest mało wymagająca, ła-

pamiętając, że jest to żywność przetworzo-

występuje, a więc mama karmiąca nie musi

two przyzwyczaić dziecko do papkowa-

na, nawet jeżeli długi termin ważności jest

unikać produktów takich jak tatar czy sushi,

tej konsystencji

uzyskany dzięki pasteryzacji to trudno spo-

jeżeli bardzo je lubi. Wprawdzie nie polecam tych produktów jako podstawy diety, ale jeśli

dziewać się że wszystkie wartości odżywcze •

wysoka cena

są to okazjonalnie spożywane dania, to nie ma konieczności rezygnacji z nich tylko dla-

będą na tym samym poziomie przez rok czy nawet kilka miesięcy przebywania w słoiku,

tego, że karmimy piersią.

mdły smak, często inny niż smak dań

co w przypadku produktu świeżo przygoto-

„domowych”

wanego. Moim zdaniem słoiczki nie powinny być podstawą diety dziecka, raczej „wyj-

Czy lepiej, żebym gotowała swojemu dziec-

Posiłki gotowane samodzielnie:

ściem awaryjnym” w przypadku braku czasu,

ku posiłki, czy jednak lepsze będą słoiczki?

zalety:

na wyjście z domu itd.

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie co jest

lepsze, bo różne są potrzeby, warunki czaso-

niska cena, szczególnie w przypadku produktów w sezonie


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

wprowadzić zupełnie inny model. Warto

przy malutkim dziecku pochylaj się bar-

jednak zwrócić uwagę, żeby smoczek był

dzo blisko- na wyciągnięcie jego rączek.

dostosowany do wieku (oznaczenia na opa-

Pozwalajmy badać swoją twarz. Nazy-

kowaniach) oraz dbać o jego czystość. Nie

wajmy części twarzy

polecam smoczków dużych, ciężkich, które dodatkowo utrudniają zamknięcie warg woAnna Trawka - logopeda, terapeuta SI, nauczy-

karmiąc butelką bierz dziecko na ręce i podczas karmienia również do niego

kół smoczka.

ciel Montessori. Prywatnie od 2012 r. mama Lilki.

mów

Dzieci to jej pasja. Prowadzi blog www.nebule.pl

Jak mogę stymulować rozwój mowy u swo-

w duchu AP dla świadomych rodziców, na którym

jego niemowlaka?

porusza tematy związane z rozwojem dzieci. Wy-

staraj się, aby otoczenie było ciekawe i stymulujące.

chowując Lilkę kieruje sie mottem M. Montessori

Odpowiedź na to pytanie nie jest jedno-

„Pomóż mi zrobić to samodzielnie”.

znaczna. Rozwój mowy przebiega na wielu

od samego początku używaj onoma-

płaszczyznach. Każdy z nas ma ogromny

topei czyli wyrażeń dźwiękonaśladow-

Moje dziecko ssie kciuk, przeczytałam, że

wpływ na to jak i kiedy będą mówiły nasze

czych, to od tego niewinnego „miau”

lepszy będzie w takim wypadku smoczek

dzieci.

dzieci zaczynają mówić. Tak jak już

- jak mam wybrać uspokajacz dla dziecka?

kiedyś o tym pisałam, bardzo polecam „Księgę dźwięków”

Oto najważniejsze wskazówki: Często rodzice zwracają się do mnie z pytaniem „Co jest lepsze ssanie kciuka, czy ssanie

karm piersią - podczas jedzenia mleka

mów do dziecka jak do dorosłego czło-

smoczka?”. Wg mnie warto rozpatrzyć odpo-

mamy dziecko naturalnie ćwiczy mię-

wieka - nie spieszczajmy „ziałuś ciapeć-

wiedź na to pytanie w kilku aspektach.

śnie aparatu artykulacyjnego

ke Malcinku”

Najpierw trzeba wziąć pod uwagę wiek

rozszerzaj dietę metodą BLW- kiedy

powtórz po dziecku prawidłowo, ale nie

dziecka. Niemowlę około 3 m.ż. odkrywa

dziecko już samo siedzi jedząc stałe

wymagaj powtórzenia- „Mama, mam

swoje ręce. Poprzez kontakt z jamą ustną

pokarmy również ćwiczy aparat mowy,

pępka” „Tak, masz pępek”

poznaje świat. Trzeba zwrócić uwagę, w jaki

a dodatkowo ćwiczy koordynację ręka

sposób dziecko wkłada paluszki do ust. Je-

-oko i prawidłowy chwyt

żeli wkłada wszystkie palce, czasem pięść, a również kciuk jest to całkowicie normalne,

dziecko coś pokazuje nazywaj to •

w miarę możliwości nie stosuj smocz-

a wręcz niezbędne do dalszego prawidłowe-

ków, butelek - a po pierwszych urodzi-

go rozwoju. Często rodzice obserwując takie

nach pożegnajcie gumowego przyjacie-

zachowanie myślą, a właściwie martwią się,

la

że dziecko zaczyna ssać kciuk. Najczęściej zwiększona aktywność dziecka poprzez

podpieraj słowo gestem - również kiedy

motywuj do mówienia - nie przerywaj kiedy mówi

czytaj dużo książek - najpierw dziecko

zamiast niekapków używaj Doidy cup

posiądzie słownik bierny, a dopiero

wkładanie rąk do ust wynika właśnie z po-

w domu, a na spacerach bidonu ze

później czynny, czyli najpierw zacznie

trzeby poznania swojego ciała. Na takim eta-

słomką (zwróć uwagę żeby rurka była

rozumieć dane słowo, a później zacznie

pie nie trzeba podawać smoczka. Ciężko jest

na środku warg i żeby maluch jej nie

je mówić

rozróżnić te dwa zjawiska, dlatego polecam

gryzł)

obserwację dziecka podczas snu. Jeżeli wkłada palec do ust przez sen i go ssie, wtedy warto pomyśleć o smoczku uspokajaczu.

śpiewaj dziecku

ćwiczcie

stosuj tzw. „kąpiel słowną”- „kąp” dziecko w słowach. Wykonując daną

dłonie-

precyzyjne

ruchy

czynność opowiadaj dziecku o tym, co

rąk, czyli mała motoryka ma ogromny

Ssanie kciuka powoduje większe szkody

robisz np.: ”Założymy bluzkę. Tak, ta

wpływ na rozwój mowy. Pola ruchowe

w uzębieniu. Łatwiej jest również później po-

bluzka jest czerwona. Na tej bluzce jest

ręki oraz narządów artykulacyjnych

żegnać gumowego przyjaciela.

pies. Pies robi hau. Najpierw włożymy

znajdują się w sąsiadujących okolicach

lewą ręką, a później drugą” itd. Oczy-

w korze mózgowej (A. Regner)

Jaki smoczek w ostateczności wybrać?

wiście, mówimy w taki sposób jak czu-

Na rynku jest wiele dostępnych modeli.

jemy, nie sztucznie. Mówimy w miarę

Z doświadczenia wiem, że dzieci niektórych

powoli, używamy naturalnej intonacji

nie akceptują. Można wtedy spróbować

jeżeli Twoje dziecko jest dwujęzyczne zawsze mów do niego w swoim ojczystym języku, a tata w swoim

51


52

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Joanna Żołnowska – położna z 20-letnim doświadczeniem, konsultant laktacyjny IBCLC, doradca laktacyjny CDL, pracuje w Szpitalu Św. Wojciecha w Gdańsku na oddziale i w poradni laktacyjnej; wykładowca Centrum Nauki o Laktacji; prywatnie mama dwójki dzieci wykarmionych piersią, w tym rok karmionych w tandemie

Dobre Praktyki: Poradnia Laktacyjna w Gdańsku Z Joanną Żołnowską rozmawia Zuzanna Kołacz-Kordzińska


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kwartalnik Laktacyjny: W Gdańsku działa

dziecku, jak i matce. Działania podjęte w ra-

JŻ: Zespół poradni laktacyjnej składa się

bezpłatna Poradnia Laktacyjna, której za-

mach Programu mają na celu propagowanie

z 4 osób: 3 położne i psycholog (część pro-

zdrości nam pół Polski - możesz mi opowie-

wyłącznego karmienia piersią niemowlęcia

blemów

dzieć, co to za projekt?

przez pierwsze 6 miesięcy życia oraz konty-

w trudnościach emocjonalnych). W zespole

nuowanie go przy wprowadzaniu żywności

poradni każdy posiada tytuł Certyfikowa-

Joanna Żołnowska: Poradnia Laktacyjna

uzupełniającej do 1 roku lub dłużej, ze szcze-

nego Doradcy Laktacyjnego i/lub Interna-

działa w ramach Programu Miasta Gdańsk.

gólnym uwzględnieniem utrzymania laktacji

tional Board Certfied Lactation Consultant

Zaczęło się od programu „Karmienie natural-

po powrocie matki do aktywności zawodo-

(CDL – tytuł nadawany przez Centrum Nauki

ne dziecka jako profilaktyka niekorzystnych

wej. W skali Polski innowacyjnym posunię-

o Laktacji w Warszawie, IBCLC – przyznawa-

wpływów środowiska dla Gminy Gdańsk na

ciem jest objęcie jednocześnie edukacją na

ny przez Międzynarodową Radę Egzamina-

lata 2011 – 2013”, teraz mamy drugą edycję

temat karmienia piersią oraz poradnictwem

torów IBLCE; oba certyfikaty potwierdzają

na lata 2014-2016 o nazwie „Program zdro-

laktacyjnym kobiet w okresie okołoporodo-

wiedzę i umiejętności zakresie poradnictwa

wotny w zakresie wspierania i propagowania

wym oraz ich rodzin. Efektem Programu jest

laktacyjnego). Prowadzona w poradni dzia-

karmienia piersią wśród mieszkańców miasta

powstanie wyjątkowego dwupoziomowego

łalność jest zgodna z międzynarodowymi

Gdańska”. Program zdrowotny jest jedynym

systemu poradnictwa laktacyjnego:

standardami poradnictwa laktacyjnego: styl

finansowanym przez gminę miejską pro-

laktacyjnych ma swoje podłoże

opieki jest niedyrektywny i zakłada aktywny

gramem promującym karmienie naturalne

I poziom – edukacja kobiet w okresie oko-

udział matki i jej bliskich (obecnych podczas

w Polsce. W Gdańsku niekorzystnym zjawi-

łoporodowym nt. korzyści karmienia piersią

porady) w podejmowaniu decyzji, porada

skiem jest wzrost odsetka dzieci i młodzieży

i zasad postępowania podczas laktacji oraz

trwa min. 60 minut, pacjentka ma zapewnia-

zapadających na choroby społeczne, dla któ-

udzielanie podstawowego wsparcia w tym

ną kontynuację opieki do rozwiązania pro-

rych karmienie piersią ma wartość ochron-

zakresie (np. nauka techniki karmienia) –

blemu, opieka jest szczegółowo dokumen-

ną. Program stanowi ważny element polityki

ten poziom jest realizowany przez szkolony

towana. Poradnia współpracuje z innymi

prorodzinnej miasta, której celem jest wspie-

w ramach Programu personel medyczny,

specjalistami, m. in. z pediatrą, położnikiem,

ranie rodzin z małymi dziećmi i promowanie

który sprawuje opiekę nad matką i dzieckiem

neurologopedą, fizjoterapeutą, chirurgiem,

zdrowego stylu życia rodziny jako profilaktyki

(szpitale położnicze, pediatryczne, placówki

a obecność psychologa w zespole poradni

chorób społecznych. Powstał na bazie aktu-

podstawowej opieki zdrowotnej, żłobki);

zapewnia holistyczną opiekę.

blicznego i Oceny Ryzyk Komisji Europejskiej

II poziom – specjalistyczne poradnictwo lak-

KL: Program działa od 2011 roku i, jak sama

„Ochrona, propagowanie i wspieranie kar-

tacyjne – skierowane do matek ze szczegól-

powiedziałaś, w tej chwili mamy już jego

mienia piersią w Europie: wzorzec działania”.

nymi problemami z karmieniem naturalnym

drugą edycję. To chyba znak, że istnieje

Wytyczne są modelowym planem interwen-

– ten poziom jest realizowany przez zespół

faktycznie duża potrzeba? Ile osób skorzy-

cji, które powinna zawierać każda krajowa

poradni laktacyjnej.

stało z Waszej pomocy?

piersią jako metodę żywienia, zapewniającą

KL: Jak działa Poradnia? Kto w niej pracuje?

JŻ: Program dedykowany jest mieszkańcom

dziecku optymalny rozwój oraz przynoszącą

Jak wygląda porada laktacyjna?

Gdańska. Do poradni laktacyjnej jak również

alnych wytycznych Dyrektoriatu Zdrowia Pu-

i regionalna strategia promująca karmienie

długofalowe korzyści zdrowotne zarówno

na spotkania edukacyjne dla rodziców zgłaszają się osoby z całego miasta. W szkoleniach wzięli udział pracownicy wszystkich szpitali położniczych, przedstawiciele obu gdańskich szpitali dziecięcych i wszystkich żłobków utrzymywanych przez gminę.

Rys. 1

Cyfry podam na przykładzie danych z 2012:

Odsetki niemowląt karmionych wyłącznie piersią 2011 i 2013:

z opieki laktacyjnej I poziomu na terenie Szpitala korzystało ok. 1670 mieszkanek Gdańska (edukacja ciężarnych i kobiet po porodzie, praktyczna pomoc przy karmieniu piersią, materiały edukacyjne), co stanowi 84% populacji, do której był adresowany Program. Dodatkowo dzięki współpracy z personelem innych szpitali położniczych

53


54

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

i przychodni co najmniej 79% mieszkanek

w ramach Trójmiejskiego Tygodnia Promocji

początku karmienia piersią jest uświadomie-

Gdańska, które urodziły w 2012 r otrzyma-

Karmienia Piersią).

nie sobie, że częste karmienia są normalne

ło materiały edukacyjne w postaci ulotek

– pomagają rozpocząć produkcję i utrzymać

i poradników. Trudny jest do oszacowania

KL: Wydaje się, że w mieście wspierającym

odpowiednią ilość pokarmu! Warto pamię-

odsetek kobiet, które uzyskały pomoc od

karmienie piersią będzie wiele mam kar-

tać, że im więcej dziecko zje, tym więcej mle-

szkolonego w ramach programu personelu

miących z powodzeniem - czy tak jest rze-

ka będą piersi produkować, ponieważ działa

medycznego w pozostałych placówkach.

czywiście? Jakie są wyniki Waszych badań?

tu zasada popytu i podaży. Jeśli więc dziecko

Z opieki laktacyjnej II poziomu skorzystało

Rzeczywiście, co obserwujemy z radością,

60% populacji, do której był adresowany

powoli wzrasta odsetek zarówno dzieci kar-

Program. W założeniach Programu opieką

mionych piersią jak i karmionych wyłącznie

Inne ważne sprawy to szybkie rozpoczęcie

laktacyjną w poradni po zakończeniu szko-

piersią w pierwszych 6 miesiącach życia (rys.

karmienia – dlatego zalecamy kontakt skóra

leń miało zostać objętych rocznie 500 matek

1).

do skóry, by noworodek mógł samodzielnie

domaga się często przystawiania do piersi,

z najpoważniejszymi problemami laktacyj-

nie oznacza to zazwyczaj, że się nie najada.

znaleźć pierś i podjąć decyzję o rozpoczęciu

nym. Przy założeniu, że maks. 30% pacjentek

Rysunek przedstawia wyniki badań przepro-

ssania oraz przebywanie dziecka z mamą

będzie wymagało wizyty kontrolnej, ozna-

wadzonych w celu monitorowania wskaźni-

w jednej sali, dzięki czemu mama może re-

czało to udzielenie ok. 650 porad rocznie.

ków wyłącznego karmienia piersią w popu-

agować szybko na potrzeby malucha. Oczy-

W praktyce okazało się, że przynajmniej 40%

lacji niemowląt zamieszkałych w Gdańsku

wiście nie oznacza to, że jeśli mama np. mia-

kobiet wymaga co najmniej 1 wizyty kon-

2011. W pierwszym etapie, czyli w 2011r.

ła cesarskie cięcie albo ze względu na stan

trolnej i jeszcze przed ukończeniem cyklu

Udział wzięło 486 osób, w drugim etapie,

dziecka nie mogli oni zobaczyć się od razu

szkoleń poradnia ma pod swoją opieką 304

czyli w 2013r. – 309 osób. Mamy nadzieję,

po porodzie, nie będzie ona mogła karmić

pacjentek rocznie (503 porad rocznie).

że kolejne lata funkcjonowania Programu

piersią. Jest to jak najbardziej możliwe, choć

pozwolą na kolejny wzrost liczy dzieci kar-

czasem wymaga pomocy, którą pacjentka

mionych piersią.

powinna otrzymać w szpitalu. Warto też za-

I jeszcze jedna ważna sprawa. W założeniach Programu w latach 2011-2013 miało zostać

dbać o prawidłową technikę ssania, dzięki

przeszkolonych 150 pracowników ochrony

KL: Czy można się jakoś przygotować do

której maluch będzie pobierał odpowiednią

zdrowia. Tymczasem realizowane szkolenia

karmienia piersią?

ilość pokarmu, a piersi pozostaną w dobrej

cieszyły się popularnością i w szkoleniach

kondycji.

łącznie wzięło udział 395 osób! Z dużą satys-

JŻ: Zawsze warto się przygotować do kar-

fakcją obserwujemy powstanie grupy, która

mienia swojego dziecka, a można to zrobić

uczestniczy systematycznie w szkoleniach

w następujący sposób:

cyklicznych, większość to położne rodzinne. W Szpitalu realizującym Program przeszko-

Poznać podstawy wiedzy na temat fi-

lonych jest 82% osób. Z pozostałych placó-

zjologii laktacji i rozważyć korzyści kar-

wek położniczych udział w szkoleniach brało

mienia naturalnego;

ok. 10-30% zatrudnionego personelu, ale nieoczekiwanym efektem dodatkowym jest

Porozmawiać o wątpliwościach;

Znaleźć źródła wsparcia;

Przygotować się na naukę i zdobywanie

kontynuowanie szkoleń laktacyjnych w tych placówkach we własnym zakresie w celu podniesienia kwalifikacji personelu. W miarę realizacji Programu pojawiały się

doświadczenia.

dodatkowe możliwości promowania wiedzy o karmieniu piersią wśród gdańszczan.

To wszystko może okazać się bardzo przydat-

Zorganizowano łącznie 11 wykładów i akcji

ne, jeśli po porodzie okaże się, że spotykają

promujących karmienie piersią wśród mło-

nas jakieś problemy.

dych mieszkańców miasta, w których wzięło udział łącznie ok. 500 osób (np. spotkania

KL: A co mama może zrobić, by karmić sku-

Mama nigdy nie jest sama! oraz współpra-

tecznie?

ca z Ośrodkiem Wspierania Rozwoju „Bliżej” JŻ: Jedną z najważniejszych rzeczy na samym


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Ojciec i karmienie piersią Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

Fotel, a w nim kobieta z niemowlęciem przy piersi. Ona spokojnie spogląda na maleństwo, ono mrużąc oczy ssie. Jest cicho i błogo. Nic nie zakłóca idylli, to ich czas. Są tylko oni: matka i dziecko. Miło to wszystko brzmi, prawda? Bardzo często nie mogłoby to tak wyglądać, gdyby nie postać nieobecna w tym opisie: ojciec dziecka.

głód, brak wiary we własne siły, zmęczenie,

czy specjalną poduszkę do karmienia.

niewygoda. Tu właśnie pojawia się pole do popisu dla partnera karmiącej matki. Co kon-

Głód – wiele mam nie je odpowiednio czę-

kretnie może zrobić?

sto, ponieważ karmienie siebie samej spada na liście priorytetów na niskie miejsca.

Stres i zmęczenie– młode matki mają sporo

Często też przeszkodą jest narzucona sobie

na głowie. Mogą czuć się przytłoczone nową

samodzielnie lub rzeczywiście potrzebna

sytuacją, a gdy opadnie endorfinowy haj,

dieta eliminacyjna. Rolą partnera jest przy-

życie może wydawać się o wiele trudniejsze,

pominanie młodej matce o jedzeniu i zapew-

niż planowały. Szczególnie, jeśli pod opieką

nienie jej w miejscu, gdzie najczęściej karmi,

jest starsze dziecko. Rolą partnera jest od-

zdrowych przekąsek. Wystarczy trochę baka-

Wiele zdjęć czy grafik pokazujących ojców

ciążenie młodej matki tak, aby wiedziała, że

lii (orzechy!), batony zbożowe, wafle ryżowe.

z dziećmi prezentuje ich w czasie karmienia

świat się nie skończy, jeśli trochę odpuści.

I koniecznie butelka wody.

butelką. Częstym argumentem zwolenni-

Spędzanie czasu całą rodziną jest wspania-

ków karmienia mieszanką jest to, że ojcowie

łe, ale zabranie starszaka na spacer tak, aby

Tyle na początku. A co dalej? Warto, aby

mogą w ten sposób nawiązywać kontakt

młoda mama mogła pobyć sam na sam z naj-

partner nie unikał wiedzy o karmieniu i nie

z dziećmi. Warto jednak pamiętać, że je-

młodszym dzieckiem, szczególnie po całym

dał sobie wmówić, że po kilku miesiącach

dzenie to nie jedyny czas, kiedy buduje się

dniu – jest jeszcze wspanialsze.

można już przejść na mieszankę. To właśnie wtedy, kiedy kobieta słyszy (również od le-

bliskość. Karmienie piersią to sprawa między dzieckiem, a kobietą. Rolą mężczyzny jest

Niepokój i brak wiary – czy dobrze sobie

karzy), że powinna już odstawić dziecko,

taka pomoc, by to karmienie przebiegało

radzę? Czy dobrze karmię? Czy mam wy-

wsparcie partnera może być kluczowe dla

jak najlepiej. On sam może nawiązywać kon-

starczająco dużo pokarmu? To zwykłe pyta-

utrzymania karmienia piersią. Jego wie-

takt z dzieckiem na wiele sposobów: nosić

nia, które kłębią się w głowie młodej matki.

dza i wiara w wartość matczynego mleka

w chuście, kąpać co wieczór, rozmawiać,

Co może wtedy zrobić ojciec? Mówić.

to ogromna pomoc dla kobiety. Doskonale

spać razem.

Wsparcie werbalne jest w czasie karmienia

pamiętam swoje własne chwile zwątpienia,

piersią niezwykle ważne. Młoda matka po-

gdy mój mąż powtarzał „pamiętaj o prze-

Nie do przecenienia jest też pomoc ojca

trzebuje usłyszeć, że świetnie sobie radzi.

ciwciałach jakie jej dajesz”. Wtedy przytula-

dziecka, gdy kobieta dopiero zaczyna karmić

Że widać, że się stara. Że może być z siebie

łam mocniej córkę i wracała mi wiara w sens

piersią. Dwa hormony, od których zależy po-

dumna. Partner powinien też postarać się

tego, co robię. Mój mąż był przekonany, że

wodzenie w karmieniu to prolaktyna i oksy-

o konkretną wiedzę na temat pozycji do kar-

jego dziecko powinno dostać to, co najlepsze

tocyna. To prolaktyna sprawia, że pęcherzyki

mienia czy tego, jak rozpoznać, czy dziecko

i bardzo mnie w tym wspierał.

mleczne produkują pokarm. Aby pobudzić

się najada. To nie jest wiedza tajemna do-

wydzielanie prolaktyny, należy stymulować

stępna tylko kobietom.

Co zrobić, jeśli partner nie jest zainteresowany czytaniem poradników i wierzy rekla-

brodawki – najlepiej działa oczywiście ssanie piersi przez dziecko. Oksytocyna odpo-

Zimno i niewygoda – kłopoty niby banalne,

mom? Można poprosić go, aby przeczytał

wiedzialna jest za wypływ pokarmu i w tym

ale dokuczliwe. Wystarczy zadać pytanie, po-

przynajmniej jedną broszurę dotyczącą zalet

przypadku również ssanie piersi pomaga

dać koc lub skarpetki kobiecie, która siedzi

karmienia piersią. Warto przemówić liczba-

w uwolnieniu tego hormonu.

w fotelu z niemowlęciem i nie ma jak się ru-

mi, przedstawić statystyki oraz ostatecznie

szyć w stronę szuflady. Nie bez znaczenia jest

zastosować argument ekonomiczny podając

Co może zakłócić pracę prolaktyny i oksyto-

też kubek termiczny z dobrą herbatą. Warto

cenę przeciętnej puszki z mieszanką.

cyny? W zasadzie to samo, co przeszkadza

zadbać o to, aby fotel do karmienia był na-

w czasie porodu. Stres, niepokój, zimno,

prawdę wygodny, postarać się o podnóżek

55


56

Kwartalnik Laktacyjny nr 3


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Złote zasady wożenia dzieci w fotelikach

88% dzieci przewożonych jest w Polsce w fotelikach i innych urządzeniach zabezpieczających. Najwyższy stopień stosowania tego typu urządzeń zaobserwowano wśród najmłodszych dzieci (0-3 lata) – 92%. W pozostałych grupach wiekowych wyniósł on ok. 85-87%. ź: http://www.krbrd.gov.pl/ (2013)

Ewa Muszyńska

Podróż samochodem z małym człowiekiem

Zasad druga: Prawidłowo zamontowany

to duże przedsięwzięcie. Rodzice chcą, aby

fotelik samochodowy.

taka podróż przebiegała przyjemnie dla

Zdecydowana większość wszystkich ofiar wypadków wśród dzieci w wieku 0-6 lat - to pasażerowie pojazdów – aż 69,1 %, w tym ofiary śmiertelne to 58,1%. Tendencja ta jest bardzo niepokojąca, albowiem świadczy o tym, że najmłodsi są narażeni na utratę życia bądź zdrowia przede wszystkim z powodu błędów dorosłych. Często za kierownicą pojazdu, w którym dziecko ulega wypadkowi siedzi ktoś z jego bliskiej rodziny.

wszystkich jadących. Każdy rodzic chce rów-

Absolutnie odradza się zakup fotelika bez

nież, aby było bezpiecznie. Jako mama, która

wcześniejszego zmierzenia go. Siedzenia w

bardzo interesuje się tematem bezpieczne-

samochodach są różne, różnie profilowane,

go wożenia dzieci bardzo pilnuję, żeby nawet

a pas bezpieczeństwa może być za krótki.

krótka przejażdżka była przede wszystkim

Fotelik przed zakupem trzeba bezwzględnie

bezpieczna. Wszyscy bardzo dobrze wiemy,

przymierzyć do auta. Jeśli będzie on monto-

że bezpieczeństwo na drodze jest zależne od

wany w dwóch różnych samochodach, powi-

wszystkich uczestników ruchu, nie wystarczy

nien być zmierzony w obu.

stwierdzenie „ja jeżdżę bezpiecznie”. Ludzi, którzy to deklarują może być mnóstwo, ale

Dzisiaj jest już wiele sklepów z wykwalifi-

tych, którzy faktycznie trzymają się tej zasa-

kowanym personelem - pozwólmy dokonać

dy, wcale tak dużo nie jest, o czym mówią

pierwszego montażu fotelika w naszym au-

statystyki. Dlatego zróbmy wszystko, aby

cie takiej osobie. Instrukcje często nie są do-

nasze pociechy były zabezpieczone najlepiej

kładne i nie przekazują tego, jak prawidłowo

jak się da.

zamontować fotelik. Wybierzmy więc sklep z profesjonalną obsługą. Jeśli sprzedawca

ź: Wypadki drogowe w Polsce w 2013 roku

Zasada pierwsza: Jedź ostrożnie.

57

nie widzi potrzeby mierzenia fotelika w aucie, od razu opuść sklep.

To zawsze zmniejsza ryzyko wypadku. Ostrożna jazda pozwala też na szybką reak-

Prawidłowo zamontowany fotelik nie może

cję, gdy jakiś inny uczestnik ruchu nie stosuje

się chybotać. Jeśli fotelik jest montowany na

się do tej zasady.

pas, to powinien przebiegać on prawidłowo


58

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

przez prowadnice, nie może być poskręcany

wstaje luka, przez którą dziecko swobodnie

i luźny.

może przełożyć ręce. Człowiek nie ma takiej siły jak siła uderzenia, aby dociągnąć pas

Zasada trzecia: Jak najdłużej tyłem do kie-

wystarczająco mocno na warstwie grubych

runku jazdy.

ubrań.

Taki sposób przewożenia dzieci jest najbez-

Zasada piąta: Nie spiesz się z wymianą fo-

pieczniejszy ze względu na ich anatomię,

telika.

proporcję głowy do reszty ciała. W momencie zderzenia cała siła uderzenia rozkłada się

Nie trzeba przesadzać dziecka na fotelik

na plecach dziecka, w związku z czym nie na-

z kolejnej kategorii tylko dlatego, że właśnie

raża go na przykre konsekwencje, takie jak

przekroczyło magiczną dolną granicę wa-

np. uszkodzenie kręgów szyjnych.

gową do kolejnego typu. Im dłużej dziecko jeździ w foteliku RWF, tym lepiej. Zatem jeśli

Dziś na rynku mamy naprawdę spory wy-

jesteś pewny, że drugi fotelik kupisz RWF, to

bór fotelików z drugiej kategorii wagowej

woź dziecko w pierwszym foteliku tak długo,

montowanych tyłem do kierunku jazdy. To

jak jest to możliwe - aż dziecku nie wystaje

prawda, że taki fotelik zajmuje nieco więcej

główka poza linię fotelika, aż nie przekroczy

przestrzeni w samochodzie i pewnie trudniej

maksymalnej dozwolonej wagi lub do mo-

znaleźć model RWF pasujący do samochodu,

mentu, gdy pasy nie będą mogły być prawi-

mimo to da się i zwyczajnie powinno się wo-

dłowo zapinane. To samo dotyczy fotelika

zić dziecko w tego typu foteliku. Jeśli chcesz,

drugiej kategorii. Pamiętajmy, że foteliki ka-

aby Twoje dziecko było “bezpieczne w fote-

tegorii trzeciej są już tylko i wyłącznie zapi-

liku”, a nie tylko miało “bezpieczny fotelik”,

nane na trzypunktowe pasy samochodowe.

nie spiesz się z odwracaniem go przodem do

Bezpieczniej jest w foteliku z pasami wła-

kierunku jazdy.

snymi pięciopunktowymi. Dziecko powinno jeździć w foteliku z drugiej kategorii do ok.

Zasada czwarta: Prawidłowo dociągnięta

4 roku życia, a niestety często już dwulatki

uprząż fotelika.

jeżdżą w fotelikach z trzeciej kategorii. Jeśli Twoje dziecko od małego ma wagę wyższą

Pasy nie mogą być luźne. Pas powinien przy-

niż jego statystyczny rówieśnik, od razu roz-

legać ściśle do klatki piersiowej na odcinku

waż zakup fotelika z kategorii 9-25 kg. Zdarza

piersiowym, tak aby dziecko nie było w sta-

się, że już trzylatki przekraczają wagę 18 kg,

nie przełożyć przez niego rączek. Ja nauczy-

a takie dziecko jest zwyczajnie za małe, aby

łam się sprawdzać to metodą „na zakładkę”.

przesadzić je na fotelik bez pasów własnych.

Jeśli pasa nie da się uchwycić między kciuk

Tak naprawdę głównym czynnikiem, który

wych dzieci zabezpieczone były w 88%

i palec wskazujący tworząc na nim tzw. za-

powinien decydować o zmianie fotelika po-

przypadków:

kładkę znaczy, że pas jest prawidłowo zacią-

winien być wzrost dziecka.

W podziale na uczestników ruchu w

gnięty. Pamiętaj, że naprawdę dużo zależy od Ciebie

W 2013 roku w samochodach osobo-

pojeździe: •

wożone z przodu – 89%,

wożenia dziecka w aucie. Czasem wystarczy

wożone z tyłu – 88%;

powinno mieć na sobie grubych ubrań. Dla-

jedynie drobna poprawka, a poziom bezpie-

W podziale na wiek dziecka:

tego absolutnie nie wozimy dzieci ubranych

czeństwa wzrasta.

dzieci małe (0-3 lata) – 92%,

dzieci średnie (3-7 lat) – 85%,

dzieci duże (7-12 lat) – 87%;

Tu pojawia się kolejny ważny punkt. Aby

i od tego, jak poważnie potraktujesz temat

pas był prawidłowo dociągnięty, dziecko nie

w grube, zimowe, puchowe kurtki. Dziecko można przykryć kocem. Kurtkę można także odpiąć, przeciągnąć pod pasem jej boki i

Jeźdźmy bezpieczniej!

dopiero dociągnąć pas jak najściślej do klatki

Miejsce przewożenia dzieci:

piersiowej. Siła zderzenia jest tak duża, że

przód pojazdu – 28%,

grube ubranie ulega podczas niego kom-

tył pojazdu – 72%.

presji i między klatką piersiową a pasem po-

ź: http://www.krbrd.gov.pl/


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

59

Blanka podczas masażu twarzy

„Życie w brzuchu mamy było nieskończenie bogate. Poza odgłosami, dźwiękami, dziecko doświadczało ciągłego ruchu. Gdy mama wstawała i chodziła, gdy się obracała, schylała […] tyle fal, tyle wrażeń.”

Frederick Leboyer, francuski ginekolog, położnik i pisarz, znany jest chyba wszystkim rodzicom, którzy całym sercem wyznają rodzicielstwo bliskości. Jego „Narodziny bez przemocy”, książka napisana w latach 70 ubiegłego wieku, zrewolucjonizowała podejście do porodu, ukazując zupełnie inną perspektywę tego aktu i zadając wiele pytań,

Masaż Shantala dotyk miłości Zuzanna Kołacz-Kordzińska


60

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

których nie tylko nikt wcześniej nie zadał,

ba dotyku nie rodzi się w rozumie, nie jest

co oznacza, że masowanie malucha ma po-

ale też które większości lekarzy nawet nie

przekalkulowana i przemyślana. To głęboka,

zytywny wpływ na całą konstelację rodzinną.

pojawiły się w głowie. To on właśnie pytał,

pierwotna potrzeba, zupełnie jak zaspokoje-

dlaczego z ciszy i mroku maluch musi wydo-

nie głodu. To potrzeba poczucia bezpieczeń-

„Masaż niemowląt jest sztuką równie daw-

bywać się w światło i hałas. To on wątpił, czy

stwa. Malec musi być blisko mamy. Mama

ną, co głęboką. Prostą, lecz trudną. Trudną,

noworodek zaraz po wyjściu z brzucha musi

musi być blisko dziecka.

ponieważ prostą.”

skoro był z nią połączony przez 9 miesięcy.

Masaż Shantala to zorganizowany, przemy-

Masaż Shantala to bardzo konkretny dotyk:

To on zwrócił uwagę, że im spokojniejszy

ślany, posiadający swój algorytm,dotyk ciała

klatki piersiowej, rąk, brzucha, nóg, pleców

i piękniejszy będzie moment przyjścia na

małego dziecka. Wykonywany w taki spo-

oraz twarzy malucha. Wydaje się proste, ale

świat, tym spokojniejsze będzie dziecko.

sób, by przynieść określone korzyści. Dlate-

na początku wymaga pokierowania i nauki,

zostać natychmiast oddzielony od mamy,

go warto wykonywać go w taki sposób, jak

by dotykiem powodować określone zmiany

Ten sam Leboyer, wielki humanista i odkryw-

opisywał to Leboyer lub jak nauczyli tego na-

(mało kto wie, ale ten sam dotyk, wykona-

ca, odbył podróż do Indii, gdzie na swojej

uczyciele masażu. A o jakie korzyści chodzi?

ny jednak np. zbyt szybko, zamiast wyci-

drodze spotkał Shantalę, prostą kobietę, która siedząc na ziemi, masowała swoje – już

szyć, może pobudzić!). Ale to nie wszystko. Dla masowanego dziecka:

Masaż należy wykonywać w ściśle określo-

niemałe – dziecko. Codziennie. W skupieniu i ciszy, jakby świat zewnętrzny nie istniał.

nych warunkach, które pomogą w nawiąza•

Powtarzając te same ruchy. Z uśmiechem

wyciszenie po całym dniu, uspokojenie

niu więzi i osiągnięciu założonych efektów.

układ nerwowego, odpoczynek,

Jeśli decydujemy się masować, warto te wa-

na ustach. Maluch poddawał się dotykowi, czerpiąc z niego przyjemność, leżąc spokoj-

runki stworzyć. •

nie i cierpliwie. Istnieli w tej chwili razem,

pomoc w lepszym, spokojniejszym zasypianiu i śnie,

Po pierwsze, przygotuj miejsce: możesz

stworzeni dla siebie, rozmawiający dotykiem, ciepłem, oczami. Chwila mistyczna,

włączyć relaksującą muzykę (lub odgłosy stymulacja wszystkich układów: nerwo-

natury), zrezygnuj za to z jakichkolwiek zapa-

a jednocześnie taka zwykła, codzienna, oczy-

wego, trawiennego, krążenia, hormo-

chowych kominków. Masuj najlepiej siedząc

wista. Czy Leboyer wiedział wtedy, że dotyka

nalnego,

na podłodze, z maluchem na ręczniku po-

czegoś wielkiego? Na pewno, ponieważ zapoznał się z Shantalą i towarzyszył jej przez

łożonym między Twoimi nogami. Pamiętaj, •

kolejne dni, robiąc notatki, obserwując,

stabilizacja w zakresie problemów

że dziecko będzie nagie – w pomieszczeniu

„brzuszkowych”,

musi panować miła, ciepła atmosfera.

nawiązanie lub umocnienie więzi z ro-

Po drugie: przygotuj olejek do masowania.

dzicem.

Niech będzie to olej naturalny (np. oliwa

pstrykając zdjęcia. W ten sposób tradycyjny masaż wykonywany w Indiach, w notatkach

i fotografiach, ale przede wszystkim w głowie, sercu i duszy, przybył do Europy wraz z powracającym z Indii Leboyerem.

z oliwek, olejek kokosowy, olejek ze słodkich Dla rodziców:

migdałów). Zrezygnuj z olejków rafinowanych, ponieważ nie są one dobre dla skóry

„Trzeba karmić dzieci. Nie ma co do tego naj-

mniejszych wątpliwości. Lecz tak samo, jak

wyciszenie, uspokojenie, odpoczynek

brzuszek, trzeba karmić ich skórę. [...] Tak, niemowlęta potrzebują mleka. Ale jeszcze

Po trzecie: zdecyduj o jakiej porze dnia naj•

bardziej tego, by być kochane, głaskane.”

wzmocnienie poczucia bycia dobrą

lepiej masować – kiedy macie zazwyczaj

mamą/dobrym tatą, poprawa pewno-

najwięcej czasu, a jednocześnie maluch jest

ści siebie,

gotowy do bycia masowanym? Nie masuj od

Wraz z dzieckiem rodzi się miłość i czułość, a zaraz za nimi – potrzeba przytulania, gła-

razu po jedzeniu, ani w czasie, gdy dziecko •

skania, tulenia, kołysania w ramionach. No-

nawiązanie

lub

umocnienie

więzi

z dzieckiem,

worodek, jeśli nie jest noszony przez mamę i tatę (lub inną osobę), płaczem, marudzeniem i krzykiem domaga się uwagi i bliskości.

dziecka.

z dzieckiem,

jest już zmęczone lub rozdrażnione. Masuj codziennie o tej samej godzinie, lub np. co drugi dzień.

nauka komunikacji z dzieckiem – odczytywania sygnałów, jakie przekazuje.

Nie dlatego, że jest rozkapryszonym dziec-

Po czwarte: bądź cierpliwa/cierpliwy. Tak jak Ty, tak i dziecko musi nauczyć się masażu

kiem, nie dlatego, że chce sobie rodziców

Warto zwrócić uwagę, że spokojniejszy i zre-

i bycia masowanym. Jeśli zaczyna się nie-

podporządkować, że wypróbowuje swoją

laksowany rodzic wykonujący masaż, to rów-

pokoić, możesz skrócić czas masowania,

siłę przeciwstawiając sile opiekunów. Potrze-

nież spokojniejszy i zrelaksowany małżonek,

np. poprzez zredukowanie liczby powtórzeń.


reklama

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

61

Po piąte: jeśli głowę zaprzątają Ci jakieś myśli, zwłaszcza problemy, jeśli źle się czujesz, jeśli nie jesteś w nastroju – nie masuj. Lepiej zrezygnować z jednej sesji, niż dotykać dziecko w stresie lub złości (maluch wyczuwa nasze emocje i chłonie je jak gąbka). „Bądź uważna. Myśl tylko o tym, co robisz. Bądź tu i teraz! Mów do niemowlęcia swoimi oczyma, rękami. Swoim istnieniem.” I na koniec: zaufaj sobie i swojemu dziecku. „Tak, daj mu się poprowadzić.” Wszystkie cytaty pochodzą z książki: F. Leboyer, Shantala – tradycyjna sztuka masażu, wyd. Mamania, Warszawa 2012

DoraDca noszenia clau Wi® konsultacje indywidualne warsztaty wykłady i szkolenia

Marta Klewińska 663 286 222 marta@zamotani.pl www.zamotani.pl


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

62

Dzieje się

Druga Konferencja Bliskości to wydarzenie, któremu patronuje me-

W gronie panelistów zasiądą m.in.: Agnieszka Stein, Łucja Sokorska

dialnie Kwartalnik Laktacyjny. Wśród tematów, które zostaną poru-

-Maj, Reni Jusis, Natalia Hatalska, Bożena Kociszewska-Najman, Mag-

szone w panelach dyskusyjnych i wykładach znajdą się m.in. takie

da Karpienia, Tomasz Śliwiński, Magda Hueckel, Tomasz Chodkowski,

zagadnienia jak:

Iza Sztandera, Beata Jewiarz, Hanna Zielińska i wielu innych. Panel o karmieniu piersią poprowadzi nasza redaktorka Agata Aleksandro-

promocja karmienia piersią w Polsce

wicz.

budowanie więzi z dziećmi z problemami rozwojowymi oraz nie-

Zagranicznym gościem Konferencji będzie dr Henrik Norholt, dyrek-

pełnosprawnymi

tor naukowy Ergobaby Inc.

promocja rodzicielstwa bliskości w mediach

Po raz pierwszy zostaną rozdane Laury Rodzicielstwa Bliskości oso-

narzędzia rodzicielstwa bliskości w pracy pedagoga, nauczyciela

bom promującym rodzicielstwo bliskości w swoich społecznościach lokalnych.

i wychowawcy, Szczegóły wydarzenia dostępne są pod adresem: •

rozwój noworodka i niemowlęcia - co może zaniepokoić osoby, które wspierają rodziców małych dzieci

Organizatorem wydarzenia jest wydawnictwo Mamania. II Konferencji Bliskości odbędzie się już 18 października w Ośrodku Sportu i Rekreacji Dzielnicy Śródmieście w Warszawie przy ulicy Polnej. Na wykładach spotkają się psychologowie, pedagodzy, nauczyciele wychowania przedszkolnego, nauczyciele Montessori, socjologowie, promotorzy noszenia w chustach i karmienia piersią, doule, położne, doradcy laktacyjni, fizjoterapeuci, lekarze, dziennikarze związani z filozofią attachment parenting, blogerki oraz rodzice praktykujący rodzicielstwo bliskości.

www.konferencjabliskosci.pl


Kącik Recenzencki

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

63

William Sears, Martha Sears, Linda Holt, BJ Snell Wyd. Mamania, 2014

„Księga ciąży” to kolejna pozycja Biblioteki

ku, całej rodziny. Swoimi doświadczeniami

Rodzica, która wydana została przez Wydaw-

dzieli się także z czytelnikiem Martha Sears -

nictwo Mamania. Jest to wspaniała alterna-

matka ośmiorga dzieci - kobieta, przed którą

tywa dla dostępnych obecnie przewodników

ciąża i poród nie mają tajemnic.

po ciąży dla kobiet. Książka skoncentrowana jest na tym, co koCo

najbardziej

uwzględnienie

charakterystyczne, najnowszych

to

bieta może zrobić, aby czas oczekiwania był

trendów

pełen radości i zakończył sie porodem, któ-

w medycynie, które na zachodzie już zdobyły

rego wspomnienie będzie ważne i satysfak-

uznanie świadomych kobiet:

cjonujące. Dlatego zdrowie i dbałość o nie jest punktem wyjścia dla każdej wskazówki,

opóźnione zaciskanie pępowiny

jakiej udzielają autorzy.

porody w pozycjach wertykalnych

Omówione są szczegółowo takie elementy ciąży, jak prawidłowe żywienie przyszłej

porody siłami natury po przebyciu cię-

mamy, zdrowe nawyki, dbałość o kondycję

cia cesarskiego

fizyczną oraz psychiczną.

obecność douli przy porodzie

Niekwestionowaną zaletą książki jest to, że nie straszy ona kobiety ciążą. To pokrzepia-

Ważnym elementem przewodnika miesiąc

jąca lektura przywraca kobietom - matkom

po miesiącu stanowi empatyczne i indywidu-

wiarę w swoje ciało i w moc macierzyństwa.

alne podejście do kobiety, jej emocji, związ-

Takiego poradnika dla kobiet w ciąży jeszcze nie było Agata Aleksandrowicz


64

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Trzy pokolenia, dziesięć zaangażowanych,

i porodu, niezliczonych procedur i zastra-

oddanych bez reszty swojej pracy położnych,

szenia. Z ust Barbary Romanowskiej, Kata-

różne szkoły, różne podejścia, różne poglądy

rzyny Oleś, Stefanii Hoch i siedmiu innych

i doświadczenia.

położnych niejednokrotnie słyszymy krytykę wymierzoną w liczne nadużycia na polskich

Sylwia Szwed słowami swoich rozmówczyń,

porodówkach, w brak odwagi w zwróceniu

na bazie historii Polski, zaczynając od II woj-

się ku metodom od dawna stosowanym na

ny światowej na czasach najbardziej współ-

zachodzie, w skandaliczne traktowanie po-

Lektura „Mundrej” to nie-

czesnych kończąc, niczym z puzzli składa

łożnic, w niereformowalność i zacofanie.

obraz polskich porodówek. Niby kilka roz-

Położne dzielą się refleksjami na temat pol-

zmiernie mocny i ważny

mów o ciąży, o porodzie, o tym, „z czym się

skich ciężarnych, kobiet, matek, poruszają

je” zawód położnej. Szwed drąży, nie zważa

ważny temat zapłodnienia In vitro, czy anty-

czas, niezwykle intensywny,

na tabu, stawia pytania niewygodne – skąd

koncepcji. Mundre w swoich opowiadaniach

bogaty w refleksje nad ta-

znieczulica personelu, skąd pogarda. Co naj-

wskazują w końcu na drogę jaką należało

ważniejsze, pytane nie boją się odpowiadać,

przebyć, by „do natury” powrócić.

jemnicą kobiecości, instynk-

choć często rozmowy dotykają spraw osobistych, znamiennych, jak i tych bardzo kon-

Mundry czas… spędzony w uścisku innych

tem i macierzyństwem

trowersyjnych. Autorka w końcu pochyla się

czasów, różnych kultur i rytuałów, tajników

nad zawodem położnej jako nad niezwykle

życia, różnych koncepcji porodu, opowia-

Anna Świderska

ważną, a jednak przez lata zaniedbaną, zde-

dań o tej niezwykłej sile, która sprawiła, że

waluowaną profesją.

mamy zaszczyt „być”. „Mundra” to książka dotykająca najbardziej aktualnych i kontro-

Niemal każda z rozmówczyń pokazuje

wersyjnych spraw. Najważniejsza książka

ogromną potrzebę powrotu do tego, co

o kobietach, jaka w ostatnim czasie pojawiła

pierwotne, do pierwotnych instynktów drze-

się na polskim rynku. I mimo wszystko - nie

miących w kobietach, do wsparcia, jakim

tylko dla kobiet.

kobieta może obdarzyć kobietę, pokazując jednocześnie sprzeciw wobec niepotrzebnej medykalizacji i technologizacji ciąży Sylwia Szwed, Mundra Wyd. Czarne, 2014


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

„Jedyną potrzebą wszystkich dzieci jest pragnienie bycia kochanym. Wasza miłość będzie odpowiedzią. Odpowiedzią, która uszczęśliwi wszystkich. Bez kosztów.” Giorgia Cozza, „Dziecko bez kosztów”, Wyd. Mamania, 2014

Dziecko, jak każdy, generuje koszty, ale

dała gruntownej refleksji. Jednocześnie

w tej książce coś dla siebie. Autorka zwróci-

wierzę, że robiąc sensowne, przemy-

Cozza uchroniła się przed dyrektywnym

ła również uwagę – co uznaję za szczególnie

ślane zakupy, można sporo oszczędzić.

przekazem, który sugerowałby w co nale-

cenne w tej pozycji, no to, że maluch na po-

Z pewnych rzeczy można zrezygnować

ży się wyposażyć, a co jest zupełnie nie-

czątku potrzebuje przede wszystkim ciepła,

bez szkody dla malucha. Rynek artyku-

potrzebne. Nie, ona w sposób neutralny

bliskości, bezpieczeństwa – czyli rodziców,

łów dziecięcych stara się przekonać przy-

i bardzo wyważony przedstawiła różne alter-

którzy przy nim będą i którzy otoczą je miło-

szłych i młodych rodziców, że muszą się

natywy, opisując ich wady i zalety, ostatecz-

ścią, zamiast otaczać go wieloma gadżetami.

wyposażyć

ną decyzję pozostawiając nam, czytelnikom.

w

mnóstwo

przedmiotów,

Dodatkowy plus autorce należy się za

bez których mogliby się obejść i że łatwo w tym wszystkim się pogubić. Jak się odna-

Cozza, stając z boku, spojrzała na współcze-

przekonanie, że mleko mamy jest najlep-

leźć i nie zwariować, jednocześnie zachowu-

sne rodzicielstwo, zrozumiała mechanizm

sze i że nie trzeba na zapas kupować ani

jąc sporo pieniędzy w portfelu? W tym może

reklamy i marketingu całej branży artykułów

butelek, ani smoczków ani laktatorów.

być bardzo przydatna książka „Dziecko bez

dziecięcych i – bazując na swoich doświad-

kosztów” Giorgii Cozzy.

czeniach – postanowiła podzielić się z innymi rodzicami sposobami na odnalezienie

Autorce udała się rzecz niebywała. Na prawie

równowagi w tym konsumpcyjnym świecie.

300 stronach skwapliwie, punkt po punkcie,

Stworzyła przy tym przejrzysty, uporząd-

opisała wszystkie możliwości zaoszczędzenia

kowany poradnik, który podzieliła na roz-

pieniędzy, dzięki zmniejszeniu konsumpcji z

działy: W oczekiwaniu na dziecko, Urodziło

okazji narodzin kolejnego członka rodziny.

się, Karmienie: od narodzin do 6 miesięcy, Sześć miesięcy: siadamy do stołu!, Higiena

Książka ta to niemal rozmowa z inną mamą,

malucha, Pieluszki, Ubranka, Sen, Dziecko

która sama przeżyła szał kupowania mnó-

w domu, Na spacer z dzieckiem, Zabawa

stwa mniej lub bardziej potrzebnych rze-

i zabawki, Książki, bajki i opowiadania.

czy dla noworodka, i która te zakupy pod-

Jestem przekonana, że każdy rodzic znajdzie

Zgadzamy się z tym i dziękujemy! Zuzanna Kołacz-Kordzińska

65


66

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Umiejętność urodzenia dziecka wpisana jest

temat psychicznego przygotowania do poro-

w naszą fizjologię. Kiedy zachodzimy w ciążę

du. Zwraca uwagę na intencje i nastawienie.

jesteśmy szczęśliwe i podekscytowane. Im jednak bliżej do momentu porodu, tym bar-

Muszę przyznać, że początkowo podeszłam

dziej czujemy stres, niejednokrotnie wpada-

do tej książki sceptycznie. Po lekturze moje

jąc w panikę. Czy do porody można się przy-

zdanie uległo jednak zmianie. Mimo, że

gotować? A jeśli można – to jak to zrobić?

sama swój pierwszy poród mam już za sobą, muszę stwierdzić, że lektura tej książki po-

Ćwiczenia opisane są

Jeśli właśnie jesteś w ciąży, a wizja poro-

zwoliłaby mi uwierzyć, że przebieg moje-

du zaczyna Cię przerażać sięgnij po książkę

go porodu leży w moich rękach, że jestem

w przejrzysty sposób, odpo-

„Joga na czas ciąży i porodu” Dorothy Gu-

w stanie na niego wpłynąć, że kierują nim

erry. Pozycja ta zawiera szereg przydatnych

w dużej mierze moje decyzje, moja postawa

wiednio zilustrowane,

porad jak zapewnić maksymalny spokój,

i świadomość potrzeb mojego dziecka. Pozy-

a także opatrzone informa-

komfort i zdrowie sobie i swojemu nienaro-

cja ta pozwala uporządkować sobie wiedzę,

dzonemu jeszcze maleństwu.

co niewątpliwie daje poczucie spokoju i po-

cją na temat korzyści jakie

zwala skupić się na tym co najważniejsze. Autorka wskazuje na jogę jako na najsku-

Podręcznik „Joga na czas ciąży i porodu” to

za sobą niosą.

teczniejszą z metod mających zapewnić

prawdziwe must have każdej kobiety już od

dobre samopoczucie i relaks w tym wyjątko-

początku ciąży, szczególnie polecam ją tym,

Anna Świderska

wym stanie jakim jest ciąża. Metoda ta nie

dla których priorytetem są naturalne naro-

tylko pomoże radzić sobie ze stresem, zacho-

dziny.

wać dobrą formę i kondycję, ale co najważniejsze – pomoże przygotować ciało do porodu siłami natury. Co ważne – podręcznik przystępny w formie i objętości. Guerra krok po kroku przedstawia łatwą do opanowania 8-stopniową ścieżkę, którą można wykorzystać w czasie ciąży lub kiedy nadejdzie już czas porodu. Autorka podejmuje również

Dorothy Guerra, Joga na czas ciąży i porodu wyd. Illuminatio, 2014


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Maluszka czas. Plan aktywności dzień po

Zuzanna Kołacz-Kordzińska

dniu, wyd. Sierra Madre Pamiętam pierwsze tygodnie życia moich córeczek, kiedy to bardzo potrzebowałam jasnych informacji, kiedy i ile jedzą, ile zmoczyły pieluszek, etc. Kupiłam sobie wtedy notesik, robiłam tabelki i zapisywałam – i zawsze denerwowałam się, że tabelkę znów muszę dorobić, bo wolałam w tym czasie spać. Właśnie dla takich mam stworzony został „Maluszka czas” - gotowe, przejrzyste tabelki,

Pierwsza pomoc dla dzieci i niemowląt. 30

z których można zanotować, z której piersi

nagłych wypadków od A do Z, wyd. Sierra

i jak długo dziecko jadło, kiedy spało, kiedy

Madre

trzeba było mu zmienić pieluszkę, a nawet

Seria: Oczami maluszka, wyd. Sierra Madre Jako mama, jestem fanką czarno-białych pomocy, książeczek i zabawek dla noworodków,

jest kolumna, w której można wpisać, w co

Pozycja, którą każdy powinien mieć w domu!

ponieważ wiem, że na początku to właśnie

się z nim bawiliśmy! Sporo przydatnych in-

Wielu rodziców boi się, że w sytuacji wypad-

takie kontrasty przykuwają uwagę wzroko-

formacji, zwłaszcza, gdy idziemy do pediatry,

ku czy zagrożenia zdrowia/życia malucha,

wą malucha i pozwalają mu ćwiczyć oczy

a nie pamiętamy wszystkiego, o co łatwo

nie będą wiedzieli jak się zachować z powo-

od samego początku. To co podoba mi się w

w tych pierwszych dniach. Dodatkowo

du stresu i strachu. „Pierwsza pomoc...” to

serii „Oczami maluszka” to ładne wykonanie

dzienniczek zawiera różne ciekawostki z ży-

świetnie skonstruowana ściąga – instrukcje

i duże, niezbyt skomplikowane kształty (choć

cia maluszka (a my, mamy, uwielbiamy o tym

do każdego przypadku są napisane jasno,

niektóre akurat okazały się dość trudne dla

wszystkim czytać!) oraz Niezbędnik Mamy –

czytelnie, z użyciem minimalnej ilości słów

moich dzieci, np. żółw). Fajnie, że w serii

szereg przydatnych informacji. Wszystko to

oraz zobrazowane graficznie. Często pojawia

składającej się z 3 książeczek, w jednej tło

niestety w skrócie, bo trudno zmieścić się w

się przypomnienie numerów alarmowych,

jest białe a obiekt czarny, w kolejnej odwrot-

małym formacie, a więc mnie ta część nie za-

by spanikowany rodzic nie musiał sobie ich

nie (tło czarne, obiekt biały), a w ostatniej

spokoiła, ale dobrze czasem mieć taką ściągę

sam przypominać. Z książeczki tej dowiesz

naprzemiennie. W dodatku czarny jest po-

pod ręką. Z resztą format jest bardzo poręcz-

się, jak sobie poradzić w sytuacji m.in.: bólu

łyskliwy, co stanowi dodatkowy, interesujący

ny, łatwo „Maluszka czas” mieć zawsze przy

brzucha, ciała obcego w nosie lub uchu,

bodziec. A niedawno pojawiła się nowość

sobie.

oparzenia, użądlenia, zakrztuszenia, krwo-

– książeczka harmonijka, w której do koloru

toku, czy utraty przytomności. Autorem jest

czarnego i białego dołączył czerwony, czyli

Mikołaj Łaski – wieloletni ratownik. Duży

następny w kolejności kolor widziany przez

plus również za konstrukcję poradnika, która

dzieci! Harmonijka to świetny pomysł (moż-

sprawia, że łatwo odwraca się kolejne kartki.

na postawić ją koło malucha, który będzie obserwował kilka obrazków), a czerwony to bardzo dobre uzupełnienie, dlatego gorąco polecam.

67


68

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Karmienie w rytmie Reggae

Co chcemy zrobić?

otoczenia. W naszym społeczeństwie tak

dla potomnych! Satysfakcja gwarantowana!

bardzo przez lata reklamy i marketingu przyPo co?

Chcemy nakręcić teledysk do piosenki w sty-

zwyczajonym do widoku butli, matka natu-

lu reggae, która będzie swoistym hymnem

ralnie karmiąca swe dziecko w miejscu pu-

matek karmiących w Polsce ;) Pragniemy

blicznym, zwłaszcza gdy ma ono ponad rok,

Wyobraźcie sobie jak zmieniłoby sie podej-

promować karmienie piersią, a pozytywne

jest narażona na krytykę, obmowę czy nawet

ście Twojej sąsiadki, która przewraca oczami

przesłanie i rozkołysane rytmy z pewnością

wyśmianie. Pomyślałam, że singiel z teledy-

gdy karmisz na ławce przed blokiem, albo

pomogą nam w osiągnięciu tego celu. Są już

skiem w stylu reggae w naszym rodzimym

wszystkowiedzącej cioci, która ciągle po-

podobne klipy w wersji angielskojęzycznej

języku, z pokojowym przesłaniem a’propos

wtarza, że już najwyższa pora odstawić, czy

więc dlaczego my mamy być gorsi - Matki

karmienia piersią mógłby okazać się cennym

ochroniarza w markecie, który wygania Cię

-Polki nie gęsi, też swój język mają ;)

narzędziem promującym karmienie piersią.

do toalety, żebyś publicznie “nie wywalała

Kto jak nie my - matki karmiące- zajmie się

cyca” - gdy na każdym kroku z radia, inter-

jego promocją :) Wchodząc do zakładki “Pre-

netu czy telewizji śniadaniowej płynąć będą

Dlaczego teledysk?

zenty” zobaczysz, że wspierając projekt mo-

pogodne dźwięki z pozytywne przesłaniem

Nasz teledysk ma na celu zachęcić mamy

żesz brać udział w nagraniu teledysku jako

o karmieniu piersią. Pora zacząć oddolną

karmiące aby się nie poddawały, pokony-

aktorka pierwszo- czy drugoplanowa. To do-

rewolucję, czas by ulotki reklamujące mle-

wały trudności i nie uginały się pod presją

piero będzie pamiątka po “Mlecznej Drodze”

ko sztuczne rozrzucane po porodówkach


reklama

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kamila pomyslodawczyni realizacji teledysku o karmieniu piersią

w końcu miały konkurencję! Mamy również nadzieję, że kampania informacyjna wokół tego projektu uświadomi ludziom ile korzyści wypływa z karmienia piersią i że jest ono niezastąpione pod każdym względem – odżywczym i emocjonalnym! Jak? Do zrealizowania projektu “Mama Pełną Piersią!” potrzebujemy Twojego wsparcia! Nagrania audio w studiu, nagranie teledysku i jego montaż, wynajem miejsc na nagrania, logistyka – to wszystko generować będzie koszty, a więc cieszymy sie z każdych 5 zł które przybliżają nas do celu!

69


70

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Pasja po porodzie Marta Drozd-Korożan

Czy młoda mama ma szanse na kontynuację swoich pasji?

Razem z mężem i córką po raz kolejny bra-

blogspot.com/ ), mama dziewięciomiesięcz-

liśmy udział w tej niezwykłej imprezie. Dla

nego Jarka.

dwuipółletniej Aurory to już czwarty (licząc 1 sierpnia w Wolinie rozpoczął się jubi-

ten w moim brzuchu) wyjazd do „Miasta

Kwartalnik Laktacyjny: Jak długo i jak czę-

leuszowy, dwudziesty już, Festiwal Sło-

Zatopionych Bogów”. Wykorzystałam tę oka-

sto zabieracie dzieci na imprezy rekon-

wian i Wikingów – jedna z największych

zję, żeby porozmawiać z mamami-odtwór-

strukcyjne? W jakim wieku były podczas

w Europie imprez, na której spotykają się

czyniami o realizacji swoich pasji w „życiu

pierwszego wyjazdu?

odtwórcy kultury materialnej wczesnego

po porodzie”. Swoimi doświadczeniami po-

średniowiecza.

dzieliły się ze mną Jagoda, mama siedmio-

Jagoda Orłowska: Od zawsze. Dzieci jadą

letniego Olgierda i pięcioipółletniej Barbary

z nami, jak tylko jest możliwość transpor-

oraz Paulina (http://magicznedwiekreski.

tu, bo nie posiadam własnego samochodu.

Marta i Ora Tak to robili wikingowie


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Olgierd miał 4 miesiące, jak pojechał z nami

były odpowiedniki wózków, kojców itd. bo

na Sieraków.

kobiety musiały sobie jakoś radzić także w tamtych czasach.

Paulina Ostrowska: Zabieramy go na każdy pokaz i wyjazd na którym się pojawiamy. Na

KL: Czy rodzina/znajomi/otoczenie komen-

pokazie był w wieku 7 miesięcy. Natomiast

tują fakt, że angażujecie dziecko w swoje

pierwszym wyjazdem był Festiwal w Wolinie

hobby? W jaki sposób? Czy odczuwacie ja-

w wieku 8 miesięcy.

kąś presję z tego powodu?

sobie wyjazdy z dzieckiem,

KL: Czy pojawienie się dziecka wpłynęło na

JO: Rodzina: ale czy dziecku nic nie będzie?

możliwość realizacji przez Was swoich pa-

Wtedy zwykle oglądałam się na małego, któ-

marzyłam o nich. Aktualnie

sji? Czy musiałyście z czegoś zrezygnować?

ry biegał wrzeszcząc, słodko spał, zawzięcie rozbierał na części kolejny samochodzik, nie-

spełniam swoje marzenie -

Czy zmieniło Wasze spojrzenie na rekonstrukcję?

potrzebne skreślić ;-) i pytałam przebiegle,

Od dawna wyobrażałam

zabieram Synka wszędzie ze sobą.

czy on wygląda jakby mu coś było?... JO: Oczywiście, jak na całe życie. Zrezygnowałam na pewno z paru wyjazdów, ale bar-

Znajomi mi bardzo pomagali. Nie ukrywam

dziej chodziło o zaawansowany alkoholizm

- bez pomocy znajomych raczej bym nigdzie

innych uczestników i śpiewy do białego rana,

nie jeździła. Począwszy od pożyczenia fote-

niż o coś innego. Moje „spojrzenie” – jak każ-

lików, zanim nabyłam własne, poprzez pod-

dej świeżo upieczonej matki – nagle się bar-

wożenie mnie i dzieci , na zwykłych zakupach

dzo wyostrzyło ;-) . Zaczęłam dostrzegać np.

kończąc, ratowali mi\nam życie milion razy

gąszcz pokrzyw, który ja bym po prostu omi-

i jestem im bardzo wdzięczna. I dłużna po-

nęła, a za którym był czterometrowy spad

mocy zwrotnej. Czekam aż się dorobią dzieci

do bardzo głębokiej i wartkiej rzeki, niczym

- i wnuków

nie odgrodzony... Albo dziurę pod Toi-Toiem, akurat wielkości raczkującego wszędzie

Presja była bardziej w mojej głowie – powin-

szkraba... Albo wybieg dla koni ogrodzony

nam to, powinnam tamto... Dziś wiem, że

taśmą ostrzegawczą na wysokości 1,1 m...

uległam maniactwu reklamowemu – mogę,

Takie tam, no wiesz, drobnostki ;-). Jasne, że

chcę, będę mieć... I stresowałam się jak mi

mi się pozmieniało.

nie wychodziło, nie zdążyłam na czas wykonać planu, mojego z resztą... Przecież to mi

PO: Dziecko wpłynęło na wszystkie aspekty

zależało... Boże, wszystko przez to dziecko!...

mojego życia, ale nie uważam tych zmian

Itp. Aż mnie siostra naprostowała: „A myśla-

za zmiany na gorsze. Świetnie odnajduję się

łam, że to DLA dziecka.”

w roli mamy. Od dawna wyobrażałam sobie wyjazdy z dzieckiem, marzyłam o nich. Ak-

PO: Rodzina nie komentuje ponieważ dobrze

tualnie spełniam swoje marzenie - zabieram

nas (mnie i męża) zna i wie, że od dawna

Synka wszędzie ze sobą.

planowaliśmy takie rodzinne wyjazdy. Jedna z babć nawet zaangażowała się w szycie

Czy musiałam z czegoś zrezygnować? To nie

strojów dla naszego Małoletniego. Niektó-

był przymus, tylko własny świadomy wybór.

rzy znajomi komentują – uważają że to zbyt

Trochę tęsknię za fitnessem, ale na razie

ciężkie i głupie z mojej strony zabierać dziec-

szkoda by mi było nawet tych paru godzin,

ko, bo zbyt wiele rzeczy trzeba zabrać dla

wolę je także spędzić z Synkiem (mama kwo-

takiego malucha. Lecz ja z powodu wygody

ka ze mnie - wiem). Zresztą – mam w domu

nie zamierzam zostawiać Synka w domu. Nie

swój osobisty, bardzo kochany, aktualnie 11

wyobrażam sobie tego!

kg hantelek. Synek zmienił moje spojrzenie na rekonstrukcję. Uświadomiłam sobie, że

A reszta otoczenia? Nie bardzo mnie intere-

życie bez dzisiejszych udogodnień jest cięż-

suje co ma do powiedzenia reszta otoczenia.

kie, ale założę się, że w dawnych czasach

71


72

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Ważne że my i nasze dziecko jesteśmy szczęśliwi. Także nie, nie odczuwam żadnej presji. KL: Czy zabieranie małego dziecka na podobne wyprawy to duża trudność i wysiłek? Czy czegoś się w związku z tym obawiałyście? JO: Na imprezę rekonstrukcyjną zabierałam, to samo, co na dwugodzinny spacer do parku – tylko w większych ilościach. Problem żaden. Tylko walizka większa. Obawiałam się robaków, szczypawic, niezna-

foto: K&W Szlósarczyk

nych czerwonych jagódek, ostrych drzazg, niezauważonych gwoździ, durnych pomy-

i Wikingów w Wolinie wielu znajomych pod-

PO: Zyskuje bardzo wiele! M.in. kontakt

słów kolegów itp. A okazało się, że najwięk-

chodziło zamienić choć kilka słów i poznać

z wieloma wspaniałymi ludźmi, kontakt z

szą zmorą są komary...

naszego małego Wikinga.

żywą historią, z innymi dziećmi które wychowują się w podobnym środowisku. Dodatko-

PO: Wiele zależy od przygotowania do wy-

KL: Czy karmiłyście piersią na imprezach

wo mnogość bodźców zapewne pozytywnie

jazdu. Im lepiej się do takiego wyjazdu

rekonstrukcyjnych (może publicznie)? Czy

wpływa na jego rozwój psychiczny i społecz-

przygotujemy, tym łatwiej nam będzie na

spotkałyście się z jakimiś komentarzami na

ny. Ale co najważniejsze - mój Synek zyskuje

miejscu. Niestety nie wszystko jesteśmy

ten temat?

szczęśliwych rodziców, którzy mogą upra-

w stanie zrobić i przewidzieć, dlatego nawet

wiać swoje hobby będąc jednocześnie blisko

dobrze spakowane torby nie zmienią faktu,

JO: Karmiłam obydwoje dzieci, do około

ze swoim dzieckiem. A wiadomo – gdy rodzi-

że nadal nie jest to łatwy wyjazd. Oczywi-

roku. Także publicznie. Komentarze były, lecz

ce są szczęśliwi, to i dziecko jest szczęśliwe :)

ście ważną kwestią jest wiek dziecka – im

zazwyczaj pozytywne.

młodsze dziecko tym trudniej... My mieliśmy

KL: Czy możesz udzielić jakiejś rady lub

takie utrudnienie, że akurat Synek przecho-

PO: Tak, oczywiście! Karmiłam na imprezach

wskazówki mamom, które pragną konty-

dził „lęk separacyjny” więc zawsze w zasięgu

rekonstrukcyjnych. Publicznie również. Żad-

nuować realizację swoich pasji po pojawie-

jego wzroku musiałam być ja, albo mąż...

nego negatywnego komentarza nie usłysza-

niu się dziecka?

łam. Na szczęście zauważyłam same pozyObawiałam się tego, że zapomnę zabrać cze-

tywne reakcje. Słyszałam np. „O jak fajnie!”

JO: Po pierwsze nie rezygnować na starcie.

goś istotnego z domu. Ale to moja stała oba-

albo „Takiemu to dobrze”.

Po drugie próbować dalej. Po trzecie nie

wa związana z takimi wyjazdami, także to nic niezwykłego. KL: Jak Twoja drużyna/grupa odtwórcza

wahajcie się prosić o pomoc – bycie superKL: Czy sądzisz, że Twoje dziecko zyskuje

menką jest przereklamowane. No i wyrzuć-

coś przez udział w imprezach rekonstruk-

cie zegarki i harmonogramy, zaakceptujcie

cyjnych?

opóźnienia – będziecie szczęśliwsze i spo-

przyjęła pojawienie się tak młodego od-

kojniejsze. A z wami wasze dzieci i otoczenie

twórcy? Czy wymagało to od nich jakiegoś

JO: Oczywiście, że tak! Wrażenia, odporność,

„przystosowania”?

nie wiem jak to WSZYSTKO ująć w słowa. Ten

też. Reszta zależeć będzie od Was.

błysk w oku malca, jak go tata w rynsztunku

PO: Najważniejsza jest dobra organizacja,

JO: Moja drużyna nie miała nic do gadania.

bojowym wziął na barana – obaj byli szczęśli-

wcześniejsze wyobrażenie sobie krok po kro-

Staraliśmy się, żeby dzieci nie były zbyt uciąż-

wi, i ojciec i syn. Teraz, jak dzieci są większe,

ku np. wspólnego wyjazdu lub wspólnej re-

liwe dla innych członków naszego bractwa.

i dwa tygodnie prawie spędzamy pod namio-

alizacji danej pasji, a następnie sporządzenie

Raczej im nie zawadzały, ale nie pytałam.

tami jest inaczej. Dzieci są samodzielne dużo

planu. Przydana jest także lista potrzebnych

bardziej niż rówieśnicy, bardziej otwarte na

rzeczy. Warto pamiętać że dziecko nie jest

PO: Drużyna bardzo serdecznie przyjęła na-

nowości – czy to zabawy czy to znajomo-

kulą u nogi i że jeżeli naprawdę się chce kon-

szego małego odtwórcę – gdy Synek miał

ści, czy nawet smaki – dzieci są praktycznie

tynuować jakieś hobby, to na pewno znaj-

zaledwie kilka dni część drużynników odwie-

„wszystkożerne”.

dzie się na to sposób. A wspólne realizowa-

dziła nas w szpitalu. Na Festiwalu Słowian

nie pasji to doskonały sposób na zaciskanie więzi rodzinnych.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Wspierający partner to połowa sukcesu, jeśli chcesz kontynuować swoje pasje po porodzie. foto: K&W Szlósarczyk Dla Aurory wyjazdy z rodzicami w „krainy średniowiecza” są normalnym i oczekiwanym elementem pory letniej. foto: K&W Szlósarczyk

Kto powiedział, że wczesne średniowiecze nie może być bliskościowe? foto: K&W Szlósarczyk

73


74

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Mama karmiąca le Chcemy pokazać, że karmienie piersią jest normalne, naturalne i przede wszystkim piękne. Wyślij do nas na adres

W tym numerze nagrodą

kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

jest piękna koszulka marki

zdjęcie zrobione podczas karmienia piersią. Zostań

Alles Mama Pastell, rozmia-

Mamą Karmiącą Jesiennego Kwartału W każdym wydaniu opublikujemy jedno zdjęcie, a mama ze zdjęcia otrzyma od nas upominek.

ry 38 do 44 ufundowana przez sklep LoveMum. Koszulka Alles Mama Pastell to propozycja stylowej koszulki dla kobiet w ciąży i mam karmiących. Jest wykonana z przemiłej bawełny z wytłoczonymi wzorkami. Pięknie podkreśli sylwetkę, a nawet delikatnie podtrzyma biust. Koszulka Pastell jest zaprojektowana z myślą o wygodnym karmieniu wystarczy odpiąć zaledwie dwa guziczki, aby w wygodny sposób przystawić maleństwo do piersi. Klaudia i Julitka karmienie latem


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

etniego kwartału Mama Karmiąca Letniego Kwartału:

Klaudia (na zdjęciu z córką Julitką) nagrodę ufundowała marka:

75


76

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kwartalnik w terenie

Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Bliżej mamy. Bliżej dziecka. Warsztaty z Ośrodkiem Wspierania Rozwoju „Bliżej”.

Młodzi rodzice mają setki pytań. Dzieci mają potrzebę rozwijania się. Rodzice chcą się spotykać z innymi rodzicami i dzielić doświadczeniami. Dzieci zmieniają się każdego dnia i osiągają kolejne stopnie rozwoju. Bycie rodzicem i bycie dzieckiem oznacza bycie w ciągłej zmianie. To pasjonujące i niesamowite, a jednocześnie bywa stresujące i powoduje zagubienie. W głowie pojawiają się wątpliwości. Dobrze w tym czasie mieć grupę wsparcia, dobrze móc zadać pytania i otrzymać na nie odpowiedź.

Odpowiadając na tę naturalną potrzebę – zarówno dzieci jak i rodziców – Ośrodek Wspierania Rozwoju „Bliżej” organizuje szereg przeróżnych szkoleń i warsztatów, na których można nauczyć się czegoś nowego, pobawić się z maluchami, spotkać z innymi rodzicami i miło spędzić czas. W gronie przyjaznych mam i maluszków można się zrelaksować, pośmiać, wymienić doświadczeniami, zadać pytania i otrzymać odpowiedzi. Można pochodzić po piasku, podmuchać świeczki, pokołysać się i poszumieć jak wiatr. Porozmawiać o karmieniu piersią, o rozszerzaniu diety, o emocjach – swoich i dzieci, o (nie)spokojnym śnie niemowlaka i efektywZajęcia “Dotyk rozwija”

nej organizacji czasu. Bo jesteśmy mamami i możemy wszystko!

Serdecznie zapraszamy na nasze spotkania. Co miesiąc oferujemy coś nowego, warto do nas zaglądać!

Więcej informacji na: www.osrodek-blizej.pl


78

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Elegancka ciąża szykowne karmienie

Katarzyna Pawłowska

Współczesna moda ciążowa zauważa potrzeby kobiet, które rosnący pod sercem brzuszek pragną eksponować i podkreślać go strojem. Kobiety pokochały swój ciążowy wizerunek i chcą także w tym okresie podobać się sobie i innym. Aktualna moda ciążowa na nadchodzący sezon jesień-zima 2014/2015 to nie ukrywanie, a eksponowanie brzuszka i innych kształtów ciała, choćby wydatnych piersi.

Jeśli chcemy wyglądać modnie, to zadbajmy o to, aby było wygodnie i luźno, ale by było także sexy. W modzie mam rozgościł się na dobre ostatnio styl glamour. Żywe kolory, ciekawe desenie oraz niezwykle kobiecy krój sukienek, na przykład z koronkowymi wstawkami, czynią kobietę w ciąży czarującą i ponętną. Dziś bizneswomen pracują prawie do 9-tego miesiąca i potrzebują także doskonałej garderoby ciążowej, która pozwoli im zachować firmowy dress code, a jednocześnie zapewni wygodę i komfort. Coraz więcej ubrań dla kobiet w ciąży nadaje się do noszenia również po ciąży i nadal wyglądają one efektownie. To oczywista oszczędność. Nie musimy się obawiać, że wydatek poniesiony na dobrej jakości strój jest jednorazowy. Specjalne kroje sukienek, najczęściej odcinanych pod biustem wyglądają nadal świetnie, nawet gdy nie ma już brzuszka. Idealnie sprawdzają się też do karmienia - suwaczki, zakładki, guziki - dzięki temu mleczna droga jest także elegancka i nowoczesna. Mamy, które są zwolenniczkami spodni, mogą wybierać tej jesieni wśród nie tylko tradycyjnych klasycznych dżinsów z doszytym bawełnianym ciążowym pasem na rosnący brzuszek, ale także dostępna jest bogata gama Styl mama bizneswoman

spodni w modny kwiatowy wzór czy z dżerseju. Wielkim powodzeniem cieszą się też spodnie z szarej dzianiny dresowej. Producenci czarują z tego materiału różne cuda – modele nie tylko wygodne i praktyczne, ale także

Elegancka sukienka z kolekcji Happy Mum w modnym odcieniu różu i zasuwany na zamek blezer o fantazyjnym asymetrycznym kroju tej samej marki

z dodatkami koronki, zamków, guzików. Dzięki temu jest wiele zabawnych modeli spodni, które pozwalają mamom czuć fajny, modny i kobiecy luz ciążowy. Drogie mamy! Odważne wzory, kolory i fasony czekają na Was w modzie ciążowej na tę jesień i zimę. Wykorzystajcie ten fakt, że warto czasami smutne szare dni tych pór roku wzbogacić energetycznym modowym zestawem, w którym będziecie czuły mega wzrost samopoczucia. Bądźcie piękne w ciąży – tego Wam życzymy!

Dziękujemy za wypożyczenie ubrań do sesji modowej dla mam karmiących piersią i ubrań dla kobiet w ciąży w sklepie Happy Mum w Galerii Atrium Copernicus w Toruniu.


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Mama nowoczesna

Dwie propozycje dla kobiet w ciąży. Tunika z modnego pikowanego materiału z ukrytym nad biustem szerokim zamkiem do wykorzystania także po porodzie do karmienia piersią. Drugi zestaw bawełniana biała koszulka z aplikacją serca w zestawie z dżinsową spódnicą z elastycznym pasem na brzuszek przyszłej mamy. Do tego luźna kurtka z miękkiej wełny.

Mama na imprezie

Rodzinne spotkanie? Chrzciny, ślub, firmowy event? Można wyeksponować swój seksapil w sukience w kwiatowy wzór z uroczym dekoltem i kokardą nad brzuszkiem.

Mama na luzie

Koszulka z nadrukiem informującym o sile karmienia piersią od koszulove.com oraz niezwykle oryginalne w kroju ogrodniczki z dresowego materiału od Happy Mum.

Mama na popołudniowym spacerze

Bawełniana szara sukienka Happy Mum z różowymi lamówkami przy dekolcie, który umożliwia po rozpięciu zamka szybkie i sprytne kamienie.

79


80

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Karmienie piersiÄ… to superpower


r!

Koszulki z nadrukiem „I produce milk What’s your superpower” zadebiutowały na www.koszulove.com z okazji Tygodnia Karmienia Piersią. Powstały jako refleksja nad internetową dyskusją o karmieniu piersią, a w szczególności o publicznym karmieniu. Sama od sześciu miesięcy cieszę się darem karmienia piersią. Uważam, że przestrzeń publiczna powinna być przyjazna mamom i dzieciom i zdumiewa mnie ogromnie fakt, że ktoś może myśleć inaczej. Im więcej osób głośno i wyraźnie wspiera karmienie naturalne tym lepiej dla sprawy, czego na pewno na łamach Kwartalnika Laktacyjnego nie muszę specjalnie argumentować. Połączenie osobistego doświadczenia i społecznego wymiaru karmienia sprawiło, że koszulka z supermlecznym nadrukiem była „oczywistą oczywistością” . Wiemy, że wiele mam, także redkacja Kwartalnika Laktacyjnego nosi z dumą koszulki i z dumą karmi - o to chodziło.

Anna Matuszczak współtwórczyni koszulove.com i mlecznych koszulek

reklama

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

81


82

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Wielorazowe wkład Małgorzata www.drogeria-ekologiczna.pl

Ich różnokolorowe motywy powodują, że do naszej laktacji wchodzi jeszcze więcej radości. Śmieszne zwierzątka, rośliny, misie i parasolki; białe, czarne, różowe i niebieskie - rozświetlają każdą szufladę z bielizną mamy karmiącej. Mowa o wielorazowych wkładkach laktacyjnych. Ale czy są one dobrą alternatywą dla jednorazowych?

mogą zapewnić dobrą chłonność. Okazuje

oczu, właśnie dzięki swojej miękkości. Wie-

się, że dzięki zastosowaniu w nich odpo-

lorazowe wkładki laktacyjne są często po-

wiednich tkanin, wkładki nie przeciekają i są

strzegane przez mamy jako przyjemniejsze

wyjątkowo chłonne. Wpływ na to mają użyte

dla skóry niż wkładki jednorazowe.

materiały takie jak: frota bambusowa, dzianina bambusowa, bawełna organiczna oraz

Pranie wielorazowych wkładek laktacyj-

nieprzemakalny PUL. Najbardziej chłonne

nych

są wkładki z bambusem. Należy jednak pamiętać o tym, że najlepszą chłonność osią-

Okazuje się, że wkładki można prać razem

gną one dopiero po kilku praniach. Mamy,

z bielizną, pieluszkami, pościelami itp. Waż-

które zakupiły wkładki wielorazowe często

ne jest to, aby przed praniem odmoczyć je

potwierdzają, że po kilku praniach znacznie

w zimnej wodzie - dzięki temu rozpuszczą

zwiększają one swoją chłonność. Tak więc

się zawarte w mleku proteiny. Po namocze-

warto wyprać i wysuszyć wkładki nawet 5-6

niu wkładki laktacyjne należy włożyć do wo-

razy przed pierwszym użyciem, aby nabrały

reczka z siatki lub do małej poszewki (żeby

maksymalnej chłonności i mogły odpowied-

nie wpadły pod gumę w pralce) i wyprać je.

nio zabezpieczyć biustonosz i ubranie przed

To co ważne: nie należy stosować płynów do

przemoczeniem. Mimo że wielorazowe

płukania, ponieważ zmniejszają chłonność

wkładki laktacyjne mogą zaabsorbować dużo

wkładek. Po wypraniu wkładki laktacyjne

wyciekającego mleka, są one cienkie i dys-

wiesza się na suszarce lub sznurku. Wkładki

kretne. Dzięki temu bardzo dobrze układają

schną bardzo szybko.

się w biustonoszu. Jaka ilość wkładek jest potrzebna karmiąKontakt skóry z wielorazowymi wkładkami

cej mamie?

laktacyjnymi Na rynku dostępna jest spora ilość jedno-

Ilość potrzebnych wkładek wielorazowych

razowych wkładek laktacyjnych. Ich wspól-

Dzięki użytym materiałom wkładki są bardzo

zależy od kilku czynników. Po pierwsze od

ną cechą jest to, że są jednorazowe (przez

przyjemne dla skóry, nie podrażniają delikat-

tego, jak dużo mleka wypływa z piersi pod-

to nieekonomiczne) i zazwyczaj wykonane

nych brodawek i nie powodują dyskomfortu.

czas karmienia. Niektóre Panie muszą zmie-

z bielonej chlorem bawełny, która nieko-

Zazwyczaj wielorazowe wkładki laktacyjne

rzystnie wpływa na zdrowie. Coraz częściej

składają się z warstwy PUL, która pozwa-

jednak mamy karmiące i wybierają alterna-

la skórze oddychać, ale zabezpiecza przed

tywne rozwiązanie, jakim są nowoczesne

przeciekaniem oraz z warstwy chłonnej.

wkładki wielorazowe. Jaką mają chłonność

Materiały chłonące są różne, np. frota bam-

wkładki wielorazowe, z jakich materiałów są

busowa, bawełna organiczna, czy dzianina

wykonane oraz jak użytkuje się je w prakty-

bambusowa. Na szczególną uwagę zasługują

ce?

zwłaszcza wkładki KoKoSi lub Pupeko, których warstwa chłonąca to 85% wiskozy bam-

Czy wielorazowe wkładki laktacyjne prze-

busowej i 15% poliestru. Materiał ten jest

ciekają?

bardzo miękki, w dotyku przypomina puch. Zachowuje swoją miękkość nawet po wielu

Wiele mam przyzwyczajonych do jed-

praniach. Z tego samego materiału wykona-

norazowych

laktacyjnych

ne są np. wielorazowe waciki kosmetyczne,

zastanawia się, czy materiałowe wkładki

które wspaniale nadają się do pielęgnacji

wkładek


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

dki laktacyjne niać wkładki po każdym karmieniu. Ważne jest także to, jak często pierze się wkładki. Jeśli robimy pranie każdego dnia, wkładki zdążą wyschnąć przez noc. Większość mam karmiących decyduje się na około 5-8 par wkładek laktacyjnych. Niektóre mamy wolą mieć ich więcej, zwłaszcza jeśli nie piorą co-

chodzi obawa, że opakowanie wkładek skoń-

dziennie.

czy nam się niespodziewane i będzie trzeba szybko iść do sklepu po następne. Pranie

Drugie życie wkładek laktacyjnych po za-

wkładek nie sprawia problemu. Dodatkowo

kończeniu karmienia piersią

zestaw wielorazowych wkładek laktacyjnych na cały czas karmienia piersią nie zajmuje

Kiedy już przestajemy karmić dziecko piersią,

zbyt wiele miejsca. Wkładki zmieszczą się

możemy zachować wkładki na przyszłość, je-

np. w szufladzie z bielizną, w małej kosme-

śli planujemy jeszcze kolejne dziecko. Zdecy-

tyczce itp. Tymczasem opakowania z wkład-

dowaną zaletą wielorazowych wkładek lak-

kami jednorazowymi zajmują o wiele więcej

tacyjnych jest to, że praktycznie nie zużywają

miejsca.

się. Można wykorzystać je karmiąc następne dziecko. Wkładki można także podarować

Wielorazowe wkładki laktacyjne są także

innej mamie karmiącej. Dokładnie wyprane

bardzo różnorodne, w wesołych barwach

i wysuszone wkładki są higienicznie czyste.

i w wielu wzorach. Polscy producenci dbają

Są jednak i takie mamy, które używają wkła-

zarówno o dobór materiałów wysokiej jako-

dek jako płatków kosmetycznych do dema-

ści, jak też o walory estetyczne wkładek lak-

kijażu.

tacyjnych. Często wprowadzają nowe wzory i kolory materiałów, tak by mamy karmiące

Podsumowując - dlaczego warto używać

mogły wybrać wkładki, które najbardziej

wielorazowych

przypadną im do gustu.

wkładek

laktacyjnych?

Oszczędność

Wszystkie zdjęcia pochodzą ze sklepu www.drogeria-ekologiczna.pl

Ekologia reklama

Zakup kilku par wielorazowych wkładek laktacyjnych bardzo szybko się zwróci. Oczywi-

Gdy używamy wkładek wielorazowych nie

ście najwięcej zaoszczędzą te mamy, które

przyczyniamy się do zwiększania się ilości

karmią dłużej. Jeśli używa się wkładek wielo-

odpadów. Nie wyrzucamy jednorazowych

razowych, nie ma potrzeby kupowania jed-

wkładek do śmieci, nie wyrzucamy także

norazowych wkładek. Nawet jeśli planujemy

zbędnych opakowań po wkładkach. Po za-

iść gdzieś w eleganckiej białej bluzce, wie-

kończonym już karmieniu piersią, wkładki

lorazowe wkładki sprawdzą się doskonale,

wielorazowe możemy zachować dla siebie

zwłaszcza, że występują zarówno w wersjach

na przyszłość lub przekazać je innej mamie.

gładkich jak i wzorzystych.

Dzięki temu ilość zanieczyszczeń i śmieci nie zwiększa się. Co więcej, wkładki wielorazo-

Wygoda i różnorodność

we pierzemy niejako przy okazji. Są małe i nie zajmują dużo miejsca w pralce, w której

Wielorazowe wkładki są bardzo przyjemne dla skóry, mamy je zawsze pod ręką. Nie za-

pierzemy ręczniki, pieluszki czy bieliznę.

83


84

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kosmetyczka kwartal Kosmetyki wyprówbowały i opisały:

Nasza opinia: Emulsja ochronna z filtrem mineralnym Pat&Rub SWEET na słońce do twarzy i ciała wyróżnia się przede wszystkim tym, że jest bezzapachowa. Emulsja dobrze się rozsmarowuje i dobrze wchłania. Nie zostawia na skórze białych smug. Dużym atutem jest pompka dozująca, która podaje niewielką ilość emulsji, przez co nie mamy problemu z nadmiarem kremu. Dzięki temu jest wygodna do stosowania nawet przez same dzieci, które chętnie naciskają pompkę i same dozują sobie krem, co daje im dodatkową frajdę na plaży, bo sprawia, że czują się samodzielne. Emulsja jest wodoodporna. Może być stosowana także do codziennej pielęgnacji, a więc poza sezonem letnim zarówno dla dzieci jak i dorosłych o wrażliwej skórze czy uczulonych na filtry chemiczne i zapachy. Jeden z naturalnych składników emulsji to Trehaloza – naturalny cukier, który pomaga utrzymać prawidłowe nawilżenie i zapobiega zniszczeniom spowodowanym utratą wody w naskórku. Emulsja nie zawiera nanocząsteczek. www.patandrub.pl

Nasza opinia: Szampon i Płyn do Kąpieli Pat&Rub SWEET dla Niemowlaków i Dzieci ma w swoim składzie naturalne składniki, a więc to coś, co lubią i cenią mamy w pielęgnacji swoich maluszków. Dla dzieci ważne jest, że dobrze się pieni. Jest bardzo łagodny, nie wysusza skóry głowy i włosów niemowląt i dzieci. Zawiera bowiem roślinne delikatne środki myjące oraz substancje nawilżające, które łagodzą podrażnienia i wpływają na odbudowanie pożytecznej flory bakteryjnej na skórze. Ma łagodny zapach, jest hipoalergiczny. www.patandrub.pl


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

lnika

Katarzyna Pawłowska

Pasta do mycia zębów Lavera bez fluoru z propolisem, 75 ml Pasta zawiera kredę i drobinki krzemu, dzięki temu doskonale usuwa osad z zębów, echinacea oraz propolis mają działanie antybakteryjne i przeciwzapalne, wartość pH neutralizuje szkodliwy wpływ kwasów na szkliwo. Pasta do zębów Lavera zapobiega próchnicy, parodontozie i osadzaniu się kamienia nazębnego. 100% naturalny kosmetyk, wegański www.drogeria-ekologiczna.pl

Nasza opinia: szczoteczka bambusowa ma piękny design, co powoduje, że aż chce się obcować z takim wysublimowanym produktem. Żywotność porównywalna ze szczoteczkami z tworzywa sztucznego - włoski też w podobnym tempie się zużywają. Rączka drewniana delikatna, miła w dotyku, subtelnie wyprofilowana. Producent pisze: Bambus jest naturalnym surowcem, wysokiej jakości uchwyt wykonany jest z całości z bambusa. Bambus cechuje się wysoką wytrzymałością, może sam emitować korzystne jony ujemne, które hamują bakterie w jamie ustnej. Włosie jest wykonane z mieszkanki włókna bambusowego oraz Nylonu4, który ulega biodegradacji. Zostało zweryfikowane jako włosie wolne od BPA. Jest to włosie wolne od Bisfenolu A, który negatywnie wpływa na zdrowie i zawierają go włosia niektórych szczoteczek plastikowych. Przy odpowiednim użyciu szczoteczka może być użytkowana tak długo jak szczoteczka plastikowa. Elegancki wygląd nada stylu Twojej łazience. www.drogeria-ekologiczna.pl

85


86

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Wegetarianka karmi Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

Jeśli jesteś wegetarianką, być może słyszysz z różnych stron, że dla dobra dziecka powinnaś zacząć jeść mięso. Być może zastanawiasz się, czy dieta wpływa na jakość Twojego pokarmu.

tej witaminy może objawiać się u dzieci karmionych piersią spadkiem apetytu, spowolnionym rozwojem czy wymiotami. Pozostałe matki wegetarianki mogą być spokojne, pod warunkiem rozsądnego komponowania diety. Czyli jakiego? Dieta roślinna, tak jak dieta uwzględniająca mięso, powinna być urozmaicona. Przede wszystkim powinna być

Diety bezmięsne dzielą się na kilka odmian.

bogata w produkty lokalne, nieprzetworzone

Weganie nie jedzą mięsa, ryb, produktów

(brązowy ryż, ciemne pieczywo) i kasze, czy-

mlecznych i jajek. Część wegetarian do-

li źródła węglowodanów złożonych. Bardzo

puszcza nabiał, mleko lub jajka. Uznaje się,

ważne w diecie wegetariańskiej są strączki,

że jedynie weganie wymagają dodatkowej

można też zwrócić uwagę na fermentowaną

suplementacji witaminą B12, na co powinny

soję (tempeh, miso).

zwrócić uwagę karmiące weganki. Niedobór Białko znajduje się w produktach sojowych i strączkach. Karmiące mamy mogą obawiać się, że te produkty działają wzdymająco, dlatego warto eksperymentować i zobaczyć, jak i na co dziecko reaguje. Cieciorka i soczewica są łatwe w przygotowaniu i najbardziej chyba uniwersalne. Humus, pasztet z soczewicy czy kotleciki z cieciorki to najpopularniejsze sposoby podania, ale warto wyrobić w sobie zwyczaj dodawania soczewicy do zup, sosów czy gulaszy warzywnych. Czerwona soczewica świetnie komponuje się z pomidorami. Wapń znajduje się między innymi w migdałach, sezamie, paście tahini, tofu, brokułach, suszonych figach czy natce pietruszki. Warto pamiętać, że im więcej spożywamy produktów mlecznych, tym gorsze jest przyswajanie wapnia, ponieważ utrudnia je wysoki poziom białka w diecie. Badania dowiodły jednak, że nawet jeśli matka przyjmuje niewielkie ilości wapnia, jego poziom w pokarmie nie ulega zmianie. Trzeba jednak pamiętać o sobie i swoim zdrowiu. Jeśli rezygnujemy z mleka krowiego można szukać mleka roślinnego wzbogaconego wapniem


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

piersią

Kiełki są świetnym dodatkiem do sałatek i kanapek,

i traktować je jako dodatkowe, chociaż nie

witaminy C, powinno się o tym pamiętać,

najważniejsze jego źródło.

komponując posiłki. Prawdziwą bombą, jeśli chodzi o zawartość witamin i mikroelemen-

Doskonałym źródłem żelaza są wszystkie

tów są kiełki. Można je kupować, ale najlep-

zielone warzywa liściaste. Warto spró-

sze są te domowe, przygotowywane z nasion

bować liści rzodkiewki, są pysz-

przeznaczonych do kiełkowania, np. lucerny,

ne nawet jako składnik prostych

soczewicy, fasoli mung i adzuki, ciecierzycy

surówek! Najlepszym i najłatwiej

pospolitej, soi, słonecznika, rzeżuchy, sie-

dostępnym źródłem żelaza jest nat-

mienia lnianego, rzodkiewki, a także ziarna

ka pietruszki, którą można dodawać

pszenicy i owsa. Różnią się one zawartością

można nimi posypywać zupy lub dodawać je do kasz. Dostępne przez cały rok najlepiej sprawdzają się zimą i wczesną wiosną czyli wtedy, kiedy mamy

do wszystkiego: posypywać nią dania,

witamin, soli mineralnych, białka i błonnika

kanapki, dodawać do sałatek lub smoothies.

oraz smakiem. Niektóre są łagodne, inne

Dodatkowo żelazo znajduje się we wspo-

bardziej chrupiące, a jeszcze inne pikantne.

żych, różnorodnych warzyw

słonecznika oraz suszonych owocach. Żelazo

Świetnym pomysłem na wegetariańskie

najlepiej przyswaja się w towarzystwie

śniadanie karmiącej mamy jest kasza ja-

i owoców.

mnianych już fasoli i tofu, nasionach dyni i

glana lub owsianka. Dodatek suszonych

najgorszy dostęp do świe-

87


88

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

dodatki, np. niesiarkowane rodzynki, suszone morele, żurawina, wiórki kokosowe, płatki migdałowe, orzechy laskowe, pestki dyni, pestki słonecznika

Suchą kaszę wypłucz pod bieżącą wodą i wrzuć na gotującą się wodę (trochę więcej niż szklanka, w razie potrzeby dolej). W młynku zmiel siemię lniane, dodaj do kaszy razem ze szczyptą kurkumy, cynamonu i imbiru, lekko wymieszaj i zmniejsz ogień do minimum. Trzymaj cały czas pod przykryciem. Po chwili dodaj rodzynki i przykryj kaszę szczelnie, a potem wyłącz gaz. W tym czasie przygotuj miseczki – wsyp do nich bakalie, nie więcej niż dwa, trzy rodzaje na raz. Eksperymentuj z dodatkami, wymieniaj, szukaj nowych. Ostatnio lubimy suszo-

lub świeżych owoców i orzechów sprawia,

Rozsądnie komponowana dieta wegetariań-

że praktycznie codziennie można jeść na

ska wpływa korzystnie na zdrowie karmiącej

śniadanie inną potrawę. Zimą można dodać

matki. Poświęcając chwilę na zastanowienie

łyżeczkę domowych powideł śliwkowych lub

się nad tym, co się je, można karmić piersią

dowolnego dżemu lub przecieru. Jeśli nie

nawet na diecie wegańskiej – to nie zaszko-

wyobrażamy sobie śniadania bez musli, war-

dzi dziecku. Cała rodzina na pewno zyska na

to spróbować podać je ze świeżym sokiem

tym, że zwraca się uwagę na jakość i różno-

z buraków i jabłek zamiast z mlekiem. Trud-

rodność posiłków.

no o zdrowsze danie na początek dnia! Śniadanie – Kasza jaglana W zależności od sezonu, na obiad można jeść gulasze z duszonych warzyw podawa-

Przepis na dwie osoby, jedną dużą i jedną

nych z różnymi kaszami, kotlety warzywne

małą

lub warzywa gotowane na parze. Bulion warzywny jest dobrą bazą do każdej zupy, warto

Czas przygotowania ok. 10 – 15 minut

dodać do niego sos sojowy – smak bardzo na tym zyskuje.

Składniki:

Kolacja to kolejne pole do popisu. Kanapki

5 łyżek suchej kaszy jaglanej

łyżka siemienia lnianego

cynamon, kurkuma, suszony imbir, kar-

z warzywnymi pasztetami, sałatki lub pesto, które można przyrządzić również z pietruszki czy liści młodej rzodkiewki. Placki, grillowane warzywa, kuskus – to dania w większości szybkie i łatwe w przygotowaniu.

damon


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

ne jabłka, świetnie się też sprawdzają suszo-

my świeżych – wcześniej sparzone i obrane

ne śliwki i gruszki. Można też dodać łyżeczkę

ze skórki. Dusić chwilę i przyprawić roz-

domowego dżemu.

marynem oraz do smaku solą i pieprzem. Połączyć cieciorkę z sosem i chwilę podu-

Daj

kaszy

chwilę,

potem

sprawdź.

sić razem. Można podawać z pieczywem,

Jeśli wchłonęła całą wodę, napęczniała i jest

który świetnie się nadaje do wycierania

puszysta – możesz ją podawać. Tak przygoto-

sosu z talerza.

wana kasza jest lekka, ale jeśli potrzebujesz bardziej zwartej, żeby maluchowi uczącemu

Kolacja - Surówka z rzodkiewek

się jeść sztućcami nie uciekała z łyżeczki, dodaj więcej siemienia lnianego.

Porcja dla całej rodziny

Obiad – ciecierzyca z sosem pomidorowym

Skład:

Przepis na dwie duże porcje

2 pęczki rzodkiewek

Składniki:

puszka kiełków fasoli mung

jabłko

sody oczyszczonej

dymka ze szczypiorkiem

3 soczyste świeże pomidory lub jedna

cytryna do skropienia jabłka

1/4 szkl. oleju

2 łyżeczki musztardy

2 łyżeczki miodu

sól

kubek suchej ciecierzycy, namoczonej przez noc w wodzie z połową łyżeczki

puszka z pomidorami bez dodatków • • • •

ząbek czosnku oliwa lub olej rzepakowy rozmaryn sól, pieprz Wykonanie:

Namoczoną ciecierzycę gotować do miękkości z odrobiną sody oczyszczonej.

Rzodkiewki i jabłko pokroić w kostkę. Dymkę ze szczypiorkiem pokroić drobno. Jabłko

Przygotować sos. Na gorącą oliwę wrzucić

skropić sokiem z cytryny. Kiełki osączyć z za-

posiekany ząbek czosnku, po chwili dodać

lewy. Składniki połączyć w salaterce.

pomidory.

Je-

ś l i używaMusztardę utrzeć z miodem, powoli dodając olej. Dosolić do smaku. Wymieszać

warzywa

z sosem i odstawić pod przykryciem do lodówki, żeby smaki się przegryzły.

89


reklama 90

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Miejsca pr mamie ka ToZo założyły dwie mamy Wiola i Agnieszka z myślą o dzieciach i rodzicach. To miejsce gdzie każdy znajdzie coś dla siebie. Panuje tu domowa i rodzinna atmosfera. Nazwa ToZo pochodzi od imion córek właścicielek Tosi i Zosi Z myślą o najmłodszych stworzona została kreatywna przestrzeń w której dzieci mogą zarówno bawić się jak i uczestniczyć w rozwijających zajęciach i warsztatach m.in. umuzykalniających, ogólnorozwojowych czy językowych. Wydarzenia specjalne - spotkania z baśniami z różnych stron świata (np. baśnie skandynawskie czy afrykańskie) ilustrowane magiczną muzyką na żywo spodobają się nie tylko dzieciom. Rodzice mogą popracować, odpocząć lub zrelaksować się przy ciekawej książce z biblioteczki przygotowanej tu dla gości Promujemy zdrowy i polskie produkty, poprzez serwis lokalnyrolnik.pl można zamówić ekologiczne świeże produkty, m.in. warzywa, owoce, soki, nabiał itp., pochodzące od polskich rolników. Zamówienia można odebrać w każdy piątek w ToZo Cafe. W menu oprócz znakomitej kawy znajdziemy m.in.: śniadania, lunche, sałaty , koktajle, smoothies, a także naleśniki. Przykładowe menu Płatki owsiane z granolą na jogurcie wiśniowym z chipsami jabłkowymi Naleśniki z łososiem i szpinakiem Naleśnik z serkiem waniliowym w gorącym sosie tropikalnym Bukiet sałat z kurczakiem i warzywami w dressingu jogurtowym Tost z szynką, serem z sosem pomidorowym Tost z jajkiem i boczkiem Domowe zupy Na hasło „Kwartalnik Laktacyjny” do odebrania w ToZo Cafe czekają trzy vouchery na darmową kawę, codziennie przez siedem dni. Kupony czekają do 23 października. Lokal honoruje kartę sąsiada -10% na całe menu bez ograniczeń czasowych. Jeden kupon jest ważny dla jednej osoby.


rzyjazne armiącej Domowy, ciepły klimat, przytulne wnętrze. Duża jasna sala z widokiem na zieleń, mała kameralna salka na uboczu - doskonała do karmienia piersią i pełzania, raczkowania maluchów. W menu: kawa - włoska, zbożowa, bezkofeinowa (6-12pln) herbaty, zioła i koktajle - również bezmleczne (7-13pln) ciasta i zdrowe przekąski (8-12pln) zupy, lancze (9-12pln) Autorski wybór książek z różnych dziedzin, szeroka oferta dla rodziców ( w tym RB, NVC, BLW), najpiękniejsze publikacje dla najmłodszych; spotkania wydawnicze, kół dyskusyjnych, zajęcia i urodziny dla dzieci. wifi, ogródek, możliwość zamawiania książek. Każde 40pln wydane na książki = kawa/herbata gratis

Na hasło „Kwartalnik Laktacyjny: kupon dla mam karmiących na zestaw lanczowy: kanapka/zupa + duża kawa/herbata 13pln lub tarta z popitką + mała kawa/herbata 15pln Jeden kupon jest ważny dla jednej osoby. Kupony ważne do 31 grudnia 2014

91 Kwartalnik Laktacyjnyreklama nr 3


92

Kwartalnik Laktacyjny nr 3 Hanza CAFE to wyjątkowe miejsce dla całej rodziny! Nasza Kawiarnia oferuje dla rodziców wspaniałą kawę najwyższej jakości w bardzo przystępnej cenie na wynos lub na miejscu, a dla wszystkich dzieci napoje, przekąski i słodkości. Hanza Café to miejsce przyjazne dla dzieci i rodziców. W domowej atmosferze można napić się kawy, herbaty, poczytać magazyny z różnych stron świata oraz spędzić aktywnie czas z dziećmi grając w gry planszowe lub czytając książki. Hanza Café łączy świat biznesu z urokami kawiarni. Nasze motto brzmi: Drink, Think, Network! Każdy gość może u nas skorzystać z bezpłatnego WiFi, a wieczorami wziąć udział w otwartych warsztatach i spotkaniach. To właśnie tutaj lokalna społeczność „Siła Kobiet” dowiedziała się o działalności Kwartalnika Laktacyjnego dzięki wystąpieniu redaktor Katarzyny Pawłowskiej. Nasza kawiarnia jest czynna od 9 do 21 w tygodniu, w niedziele od 10-18, w sercu toruńskiej starówki przy ul. Piekary 28 (obok Emporium). Dane kontaktowe: office@projektvistula.com Tel. 56 622 9354 Kom. 511 047 347

Planujesz wakacje lub spędzenie kilku dni w przepięknym Toruniu z całą rodziną? U nas znajdziesz idealne miejsce przyjazne rodzinie. Polecamy apartamenty na wynajem krótkookresowy znajdujące się w cichej i bezpiecznej okolicy w rejonie Starówki, każdy wyposażony w kuchnię lub aneks kuchenny. Poza apartamentami nad Hanza Cafe znajdziesz schronienie w pokojach hotelowych Vistula Boutique. Zapraszamy! www.apartamentyvistula.

Na hasło „Kwartalnik Laktacyjny” w Hanza Cafe 20% zniżki dla mam z dziećmi

reklama


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Moose Cafe, to miejsce inne niż wszystkie, powstałe z pasji do piękna, dobrego jedzenia, najlepszej kawy i oczywiście wina. Moose Cafe stawia na świeżość i różnorodność serwowanych dań i napojów, znajdziesz tu wypiekane na miejscu croissanty, tarty ze świeżymi owocami, kanapki i sałatki, których składniki pochodzą ze specjalnie wyselekcjonowanych delikatesów włoskich, francuskich oraz hiszpańskich. Do wyboru pyszne lemoniady, smoothies, koktajle, wina z całego świata i przede wszystkim kawa serwowana z prawdziwą pasją i elegancją. Przestrzeń przy Rynku Nowomiejskim 4 sprzyja spotkaniom biznesowym oraz z najbliższymi przyjaciółmi przy dużym, rodzinnym stole lub na wygodnych sofach. Wyjątkowość miejsca uzupełnia klimatyczny wystrój, utrzymany w stylu skandynawskim. Moose Cafe Rynek Nowomiejski 4, Toruń M: 502 606 133 moosecafe@moosecafe.pl 50 voucherów zniżkowych o wartości -25% na kawę i ciasto z naszego asortymentu, można odebrać na miejscu na hasło „Kwartalnik Laktacyjny” (oferta ważna do wyczerpania zapasu lub do 24 grudnia 2014). Jeden voucher jest ważny dla jednej osoby.

Cafe Bajarka zaczynała jako księgarnia, szybko stając się centrum zabaw i kultury, oferuje obecnie wiele atrakcji dla dzieci i nie tylko. Cafe Bajarka to miejsce spotkań, zajęć i zabaw dla dzieci i rodziców, można kupić tu książki, gry, audiobooki czy edukacyjne zabawki oraz napić się znakomitej kawy lub skorzystać z dużego wyboru herbat. Cafe Bajarka to 2 sale zabaw i animacji, w których organizowane są spotkania, warsztaty i zajęcia dla dzieci, a także dla rodziców. W salach organizowane są atrakcyjne urodziny dla dzieci, które opierają się przede wszystkim na dobrych i przemyślanych pomysłach animatorów, ale oczywiście 2-poziomowa bawialnia i fontanna czekoladowa tylko dodają większej frajdy dla dzieci. Cafe Bajarka to miejsce przyjazne dla dzieci, rodziców i nauczycieli (wygrany tytuł w 2010 roku Miejsce Przyjazne Rodzinie), które bawi, ale również inspiruje do kreacji, edukacji i twórczego myślenia. Podczas zabaw i zajęć dzieci, dorośli mogą odpocząć w miłej atmosferze lub po prostu zostawić bawiące się dziecko i iść na zakupy Cafe Bajarka Kozacka 17, 87-100 Toruń Na hasło „Kwartalnik Laktacyjny” w cafe Bajarka czeka 20% zniżki dla mam z dziećmi, na kawę i herbatę.

reklama

93

reklama


94

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

znajdź wsparcie DOLNOŚLĄSKIE

- kompleksowe prowadzenie kobiety w połogu

Głogów

tel. 601 499 747

Sylwia Tomińska-Rzepka – położna, doradca laktacyjny

Centrum Macierzyństwa „ Białe Błota”

tel. 601 194 091

Agnieszka Wiktorowicz

e-mail: sylwia-med@wp.pl

86-005 Białe Błota

zasięg działania: Głogów i okolice

ul: Szubińska 67 602-44-71-75

Wrocław

570-000-122

Szkoła Rodzenia Joanny Syrek-Rawiak „Sage-Femme” - poradnictwo

www.cm-bb.pl

laktacyjne http://www.szkolarodzenia.net/

-indywidualna szkoła rodzenia

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Sage-femme-Joanny-Sy-

-fizjoterapia niemowląt

rek-Rawiak/190892990947258

-masaż kobiet w ciąży i po porodzie

tel. 607625177

-pogotowie laktacyjne

e-mail: joannasyrek@interia.pl

-wypożyczalnia sprzętu laktacyjnego i medycznego

ul. Macedońska 29, 51-113 Wrocław

-klub macierzyństwa- bezpłatne spotkania edukacyjne dla mam i kobiet w ciąży

Joanna Paluchiewicz – doula, Szkoła Rodzenia – Natura

i druga działalność:

www.doulawroclaw.pl www.szkolarodzenia-natura.pl

Lakta Natura

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Natu-

Roksana Liniewska

ra/150207451660178

ul: Szubińska 67

tel. 662 130 197

86-005 Białe Błota przy Centrum Macierzyństwa

e-mail: joasia@doulawroclaw.pl

lakta.natura@onet.pl

zasięg działania: Wrocław i okolice

880-492-328 wypożyczalnia profesjonalnych laktatorów szpitalnych

Justyna Walczak - Promotor Karmienia Piersią

pogotowie laktacyjne

www.konsultacjelaktacyjne.pl

szkoła karmienia

tel. 505 329 005

Szkoła Rodzenia Brzdąc

zasięg działania: Wrocław i okolice

Szkoła działa od 12 lat na bydgoskim rynku i wiele uwagi poświęca przygotowaniu matek do karmienia piersią, szkoli i przygotowuje

KUJAWSKO-POMORSKIE

do radzenia sobie z trudnościami, które pojawiają się na mlecznej

Bydgoszcz

drodze.

Mirosława Uczyńska - Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Po-

www.brzdac.bydgoszcz.eu

łożnicza, mgr położnictwa, specjalistka pielęgniarstwa rodzinnego,

www.facebook.com/BrzdacSzkolaRodzenia

położna rodzinna, instruktor szkoły rodzenia

tel. 601 499 747, 52 372 30 25 (wieczorem)

- indywidualne przygotowanie do porodu

e-mail: brzdac0@op.pl

- pomoc i doradztwo laktacyjne - pomoc w okresie połogu

Natalia Kądziela - założycielka nieformalnej Grupy Wsparcia mam

- pielęgnacja noworodka

karmiących piersią na Facebooku


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

www.facebook.com/groups/karmieniepiersia.wsparcie/

ka/143062942417866

Grupa, klub mam, spotyka się cyklicznie w każdy pierwszy czwartek

tel. 515 108 215

miesiąca w Bydgoszczy w Akademii Szkraba przy ul. Gackowskiego

e-mail: martakokorzycka@o2.pl

1C w godz. 10:00 – 12:00. Spotkania są darmowe, niekiedy mają charakter pogadanki, a niekie-

LUBELSKIE

dy tematyczny. Dotychczas spotkania umiliły: wizażystka, promotor-

Puławy

ka karmienia, fizjoterapeutka, psycholog, dietetyczka.

Paulina Śmiałowska – doula, promotor karmienia piersią

Na facebooku na codzień radzimy się wzajemnie i wspieramy w

tel. 723 134 690

kwestiach problematycznych karmienia piersią oraz życia maluszka/z

e-mail: paulina.smialowska@wp.pl

maluszkiem, jak również chwalimy się swoim stażem i osiągnięciami

zasięg działania: Puławy i okolice

w sferze karmienia piersią, oraz dzielimy się ciekawymi artykułami, linkami, wydarzeniami, blogami, wpisami, i swoimi spostrzeżeniami.

LUBUSKIE Zielona Góra

Agnieszka Janiszewska - Doradca Noszenia Dzieci w Chustach i Nosi-

Julita Hypki - doula, instruktorka szkoły rodzenia w zakresie karmie-

dłach Miękkich ClauWi

nia piersią

www.clauwi.bydgoszcz.pl

www.doulajulita.blogspot.com

tel. 792 443 052

www.facebook.com/DoulaJulita

e-mail: clauwi@wp.pl

tel. 661 826 632

Zajęcia w Akademii Szkraba ul. Gackowskiego 1c, Bydgoszcz

e-mail: julita.hypki@wp.pl

Anna Świderek-Tybelska - Certyfikowany Doradca Laktacyjny, położna

Katarzyna Windak - doula, promotor karmienia piersią, doradca

rodzinna

noszenia Clauwi

tel. 662 642 557

www.chusty.zgora.pl https://www.facebook.com/chustyZielona

Katarzyna Kołodziejczyk - Promotor Karmienia Piersią

tel. 500 249 398

www.malyssak.pl

e-mail kkuzmiak@gmail.com

e-mail: kontakt@malyssak.pl

zasięg działania: Zielona Góra i okolice

Marlena Nowak - doradca noszenia ClauWi, Fundacja Wszystkich

ŁÓDZKIE

Pokoleń

Zduńska Wola

tel. 690 911 406

Martyna Chwiałkowska-Fogel - doradca chustowy Akademii Noszenia

e-mail: brumarl@interia.pl

Dzieci, liderka lokalnego Klubu Kangura

zasięg działania: Bydgoszcz i okolice

prezentacje, konsultacje, warsztaty, pracuje w duchu rodzicielstwa bliskości i porozumienia bez przemocy

Toruń

www.chusty-zdw.blogspot.com

Edyta Reniecka - doula

tel. 508 338 073

doulaedytareniecka.blogspot.com

e-mail: chwialko@gmail.com

www.facebook.com/pages/DOULA-Edyta-Reniec-

zasięg działania: Zduńska Wola, Sieradz, Łask

ka/1460104647543871 tel. 509 209 184

Ewelina Niewiadomska - TULISZKA Szkoła Rodzenia i Rodzicielstwa

e-mail: doula.e.reniecka@gmail.com

- szkoła rodzenia

adres do korespondencji: ul. Bydgoska 1, 87-100 Toruń

- doradca noszenia w chustach ClauWi

zasięg działania: Toruń i okolice

- instruktor masażu Shantala - instruktor pierwszej pomocy małym dzieciom

Marta Kokorzycka – doula

- poradnictwo laktacyjne

- Szkoła Rodzenia

- wizyty patronażowe u położnicy i noworodka w domu

- indywidualne przygotowanie do porodu i rodzicielstwa

- ćwiczenia dla kobiet w ciąży

- asysta w porodzie

- język migowy dla dzieci słyszących

- wsparcie w połogu

- ekorodzicielstwo.

www.doulowanie.pl

www.tuliszka.pl

www.facebook.com/pages/Doula-Marta-Kokorzyc-

www.facebook.com/tuliszkaszkolarodzenia

95


96

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

tel. 783 989 534

- wizyty domowe

e-mail: tuliszka@op.pl

- pomoc w różnych problemach

ul. Getta Żydowskiego 11, 98-220 Zduńska Wola

www.szkolarodzeniawmilanowku.pl

zasięg działania: Zduńska Wola, Łask, Sieradz i okolice

www.facebook.com/szkolarodzeniawmilanowku tel. 512 342 694

Ania Paszkiewicz - doradca chustowy ClauWi

e-mail: barbara.belewicz@onet.pl

www.harmonie.com.pl

zasięg działania: Milanówek, Grodzisk Mazowiecki, Brwinów, Pod-

www.facebook.com/harmoniesklep1

kowa Leśna, Pruszków, Piastów, Jaktorów, Międzyborów, Żyrardów,

tel. 697 741 415

Radziejowice, Mszczonów, Czarny las, Błonie, Książenice, Warszawa

e-mail: biuro@harmonie.com.pl ul. Brzozowa 19, 98-220 Zduńska Wola

Piaseczno

zasięg działania: Łódź, Pabianice, Łask, Zduńska Wola, Sieradz

Stworzone by rodzić, Ola Niedbalska - doula - wsparcie w ciąży, porodzie i połogu, promotor karmienia piersią - wsparcie laktacyjne

MAŁOPOLSKIE

www.facebook.com/Stworzonebyrodzic

Kraków

e-mail: stworzonebyrodzic@wp.pl

Magdalena Szaraniec – doula, członkini Stowarzyszenia Doula w

zasięg działania: Piaseczno i okolice, Warszawa

Polsce na stażu - w trakcie procesu certyfikacji. www.doula-krakow.pl

Radom

tel. 503 523 171

Karolina Rudecka - doradca noszenia ClauWi

e-mail: magdaszaraniec@tlen.pl

tel. 516 169 136 e-mail: karolinaborek@gazeta.pl

Wanda Hałuniewicz - Certyfikowany Doradca Noszenia ClauWi® www.pasiata.pl

Mirosława Sawicka-Jędrzejczak – certyfikowany doradca laktacyjny

www.facebook.com/pasiata

www.porady-laktacyjne.com.pl

tel. 509 494 676

tel. 606 475 466

e-mail: wanda@pasiata.pl

ul. Zielona 23/34, 26-600 Radom

zasięg działania: Kraków, Wieliczka, Bochnia i najbliższe okolice Warszawa Olkusz

Małgorzata Jackowska - doula, członkini stowarzyszenia Doula w

Malwina Wojtowicz – doula

Polsce, promotorka karmienia piersią i doradczyni żywieniowa.

www.facebook.com/doulaMalwinaWojtowicz

http://malgorzatajackowska.wordpress.com

tel. 504 428 371

www.facebook.com/malgorzatajackowskadoula

e-mail: malwina_wojtowicz@o2.pl

tel. 503 173 643

zasięg działania: Katowice, Kraków i okolice

e-mail: malgorzata_jackowska@vp.pl zasięg działania: Warszawa Ochota

Nowy Sącz Vivere Bata Buszek - niezależna położna środowiskowo-rodzinna

Justyna Poźniak-Grot - Certyfikowany Doradca Laktacyjny, poradnia

tel. 608 792 766

oraz wypożyczalnia laktatorów, i wag niemowlęcych.

ul. Marcinkowicka 7a, 33-395 Chełmiec

www.laktacjawarszawa.pl

zasięg działania: Nowy Sącz i okolice

www.facebook.com/laktacja.warszawa tel. 604 214 213

MAZOWIECKIE

e-mail: j.p.grot@gmail.com

Paulina Dudek - doula, doradca noszenia ClauWi, Instruktor Masażu

zasięg działania: Warszawa Wesoła

Shantala www.mamatuli.pl

Izabela Frankowska - doula, Promotorka Karmienia Piersią, Instruk-

tel. 696 854 499

torka Aktywnej Szkoły Rodzenia, fizjoterapeutka, msażystka

e-mail: paulina@mamatuli.pl

www.poranamasaz.pl

zasięg działania: woj. mazowieckie, woj. śląskie

www.douladlaciebie.pl www.facebook.com/DouladlaCiebie

Milanówek

tel. 691 064 993

Barbara Belewicz - Szkoła Rodzenia w Milanówku

e-mail: iza@douladlaciebie.pl


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Justyna Antonik – doula, doradca macierzyński, doradca noszenia

Maria Ryll - doula, doradczyni chustowa, promotorka karmienia

dzieci w chustach i nosidłach miękkich, instruktor masażu dziecię-

piersią

cego

- wsparcie w ciąży, porodzie i połogu

www.jadoula.pl

- szkolenia chustowe i nosidłowe dla rodziców małych dzieci

www.facebook.com/doulajustyna.antonik

- wsparcie laktacyjne

www.facebook.com/DoradcaMacierzynski

tel. 501 083 889

tel. 601 343 699

e-mail: maria.ryll@gmail.com

e-mail: doulowanie@gmail.com, chustobaby@gmail.com

zasięg działania: Warszawa i okolice

Ewa Krogulska - doula, doradca macierzyński, promotor karmienia

Iza Sztandera - doula i promotorka karmienia piersią (CNOL)

piersią

http://maminiec.eu

http://wsparciewporodzie.wordpress.com

www.facebook.com/Maminiec

www.facebook.com/doulawspiera

tel. 697 464 240

tel. 504 705 828

e-mail: Iza@maminiec.eu

e-mail: wsparciewporodzie@gmail.com

zasięg działania: Warszawa i okolice

Gosia Darmas - doula, prawniczka, Promotorka Karmienia Piersią,

Karolina Saturska - Certyfikowany Doradca Laktacyjny, porady lakta-

instruktorka fitness

cyjne i pielęgnacyjne

www.doulafit4u.pl

www.karolina.saturska.pl

www.facebook.com/Doulafit4u

tel. 501 937 696

tel. 604 462 366

e-mail: karolina@saturska.pl

e-mail: gosia@doulafit4u.pl

zasięg działania: Warszawa i okolice

zasięg działania: Warszawa, Radom Marta Klewińska - doradca noszenia w chuście ClauWi Dominika Jakubowska - doula i instruktorka masażu Shantala

www.zamotani.pl

http://rodzicielstwobliskosci.com/

www.facebook.com/Zamotani

zasięg działania: Warszawa, Pruszków, Milanówek

tel. 663 286 222 e-mail: marta@zamotani.pl

Kama Papińska – doula, doradca noszenia w chustach

zasięg działania: Warszawa i okolice

www.doula.papinska.pl www.facebook.com/kama.papinska

Patrycja Klimek-Wierzbicka - Doradca Noszenia ClauWi po kursie

tel. 502 132 281

zaawansowanym

email: kamila@papinska.pl

www.chustodzieciaki.pl

zasięg działania: Warszawa i powiaty piaseczyński i grójecki

www.facebook.com/chustodzieciaki tel. 506 052 295

Agnieszka Rudzińska-Jobda – doula

e-mail: patrycja@chustodzieciaki.pl

www.twojadoula.com

zasięg działania: Warszawa i okolice

www.facebook.com/TwojaDoula tel. 501 406 482

Kasia Masojada-Chotkowska – doula

agnieszka@twojadoula.com

www.doulama.pl

zasięg działania: Warszawa i południowe powiaty

www.facebook.com/kasiadoulama tel. 530 059 058

Kamila Bochenek - Doula (certyfikat ukończenia szkolenia DONA,

e-mail: doulama@doulama.pl

członkini Stowarzyszenia Doula w Polsce)

zasięg działania: Warszawa i okolice

http://doulakamila.wordpress.com www.facebook.com/doulakamila

Węgrów

tel. 533 699 068

Weronika Surudo – doula, Bezpłatna Szkoła Rodzenia Profile

e-mail: doula.kamila@gmail.com

www.szkolarodzenia-prolife.pl

zasięg działania: Warszawa i wschodnie okolice

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Prolife/136052923256609 tel. 536 404 850

97


98

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

e-mail: doulaweronika@wp.pl

gop/240304932697401

ul. Kościuszki 37, 07-100 Węgrów

tel. 504 634 813 e-mail: marta-baj@wp.pl

PODLASKIE Białystok

Magdalena Diak - logopeda, specjalista wczesnej interwencji logope-

Emilia Jaworska – doula, Promotorka Karmienia Piersią

dycznej, instruktor masażu Shantala

www.doulabialystok.pl

www.gabinetpapuga.pl

e-mail: kontakt@doulabialystok.pl

www.facebook.com/pages/Gabinet-Logopedyczny-Papuga/1420848208172315

„To Już” Praktyka Położnicza Wioleta Siemienowicz – wsparcie kon-

tel. 691 766 827

sultantów laktacyjnych oraz wykwalifikowanych położnych

e-mail: diak.magdalena@wp.pl

www.tojuz.com www.facebook.com/pages/To-JU%C5%BB-Szko%C5%82a-Rodze-

Agnieszka Irzykowska - doula

nia/541447065904140

tel. 501 854 923

tel. 503 365 749

e-mail: irzykowska.agnieszka@gmail.com

kontakt@tojuz.com

zasięg działania: Trójmiasto

ul. Podleśna 11/1, 15-227 Białystok Marianna Grabowska-Żur - psycholożka, terapeutka TSR, doula i Jowita Marta Romaniuk

promotorką karmienia piersią

- doula

www.uskrzydlam.pl

- doradca chutowy ClauWi

www.facebook.com/uskrzydlam

- instruktor domowej szkoły rodzenia

tel. 606 289 270

www.minyniny.blogspot.com

zasięg działania: Trójmiasto

tel. 508 375 686 e-mail: jovi.rom@wp.pl

Szkoła rodzenia OCH MAMO Emilia Lipińska i Milena Modzelewska - przygotowanie do świadomych narodzin

POMORSKIE

- szkoła rodzenia

Gdańsk

- doula

Zuzanna Kołacz-Kordzińska - Ośrodek Wspierania Rozwoju „Bliżej”

- doradca laktacyjny

- doradztwo w zakresie karmienia piersią i rodzicielstwa

www.ochmamo.pl

- doradztwo noszenia dzieci w chustach ClauWi

www.facebook.com/pages/SZKO%C5%81A-RODZENIA-OCHMA-

www.osrodek-blizej.pl

MO/206979342657950

www.facebook.com/OsrodekWspieraniaRozwojuBlizej

tel. 693 582 012

tel. 602 698 456

e-mail: kontakt@ochmamo.pl

e-mail: zuzanna@osrodek-blizej.pl ul. Przytulna 29/2 80-176 Gdańsk

Starogard Gdański Magdalena Łukasiewicz - Klub Rodzica, Klub Mam, Grupa Wsparcia

Karolina Kardasz - mgr położnictwa, certyfikowana doula, instruktor

Mam Karmiących Naturalnie

w Szkole Rodzenia Majka, nauczyciel rozpoznawania płodności,

www.facebook.com/pages/Klub-Rodzica-Klub-Mam-Starogard

instruktor masażu klasycznego

-Gdański/375424602534767

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Maj-

tel. 504 743 563

ka/227183470670703

e-mail: klubmamstg@gmail.com

tel. 501 262 980 email: szkolarodzeniamajka@gmail.com

Małgorzata Sucharska - dyplomowana masażystka, Instruktor Masażu Shantala Special Care, Doradca Noszenia ClauWi

Marta Baj-Lieder – właściciel Centrum Terapii Logop, logopeda

- masaż niemowląt, masaż kobiet w ciąży, masaż relaksacyjny, masaż

wczesnej interwencji, terapeuta integracji sensorycznej, terapeuta

przez ubranie oraz dla starszych osób, masaż leczniczy

ręki, instruktor masażu Shantala, doradca noszenia ClauWi®, autor

- nauka prawidłowego noszenia noworodków i niemowląt w chuście

książki „Barwy Świata”

lub nosidle miękkim

www.centrum-logop.pl

http://sucharska.blogspot.com

www.facebook.com/pages/Centrum-Terapii-Lo-

http://klubaktywnegorodzica.blogspot.com


Kwartalnik Laktacyjny nr 3

tel. 887 733 250

tel. 507 023 194

e-mail: goska.sucharska@gmail.com

e-mail: mamy.czerwionka@gmail.com

Gabinet H&B Rehabilitacja i Kosmetyka, ul. Sobieskiego 9, Starogard Gdański

Gliwice Ola Górska – doula, Doradca Noszenia Dzieci w Chustach (po szkole

Elżbieta Łyko - Indywidualna Praktyka Położnicza, Szkoła Rodzenia

ClauWi®) - edukacja okołoporodowa

http://www.szkolarodzeniastarogard.pl/

www.olaladoula.pl

tel. 504 236 856

www.facebook.com/olaladoula.olagorska

zasięg działania: Starogard Gdański i okolice

www.facebook.com/chustygliwice tel. 514 347 098

ŚLĄSKIE

e-mail: ale.gorska@gmail.com zasięg działania: Gliwice i cały Śląsk (możliwe też porady mailowe,

Katarzyna Franke

telefoniczne, skype)

doula (członkini Stowarzyszenia Doula w Polsce), Doradca noszenia

Katowice

w chustach Clau Wi®,

Agnieszka Szendzielorz - promotor karmienia piersią

doradca laktacyjny

tel. 505 146 021

Piekary Śląskie, Tarnowskie Góry, Katowice telefon 515 67 96 13

Anna Szymik - położna, Certyfikowany Doradca Laktacyjny, Doradca

mail katarzynadoula@gmail.com

Noszenia Dzieci ClauWi

http://katarzynadoula.wix.com/doula

www.doradca-laktacyjny.cba.pl www.facebook.com/AnnaSzymikDoradcaLaktacyjny

Paulina Dudek - doula, doradca noszenia ClauWi, Instruktor Masażu

tel. 695 191 080

Shantala

e-mail: szymik.anna@wp.pl

www.mamatuli.pl

zasięg działania: Katowice i okolice

tel. 696 854 499 e-mail: paulina@mamatuli.pl

Mikołów

zasięg działania: woj. mazowieckie, woj. śląskie

Katarzyna Osadnik - położna, Certyfikowany Doradca Laktacyjny www.facebook.com/CentrumRodzicielstwa

Bytom

tel. 662 245 514

Helena Chrostek-Stefaniak – doula

zasięg działania: powiat mikołowski i przyległe

http://helenadoula.wordpress.com www.facebook.com/pages/HelenaDoula/273187506067426

Rybnik

tel. 696 120 125

Iwona Pinocy – doula, masaż Shantala, masaż chustą Rebozo

e-mail: helenadoula@gmail.com

www.tulio.com.pl

zasięg działania: Bytom, Katowice i okolice

tel. 505 005 367 Iwona.doula@gmail.com

Czerwionka-Leszczyny Klub Mam „Mamy Dzieci” – spotkania dla mam z dziećmi w wieku

Basia Salamon-Szympruch - Doradca Noszenia ClauWi

0-5 lat

- konsultacje indywidualne

Klub mam spotyka się w każdy poniedziałek o godz. 17:45 w Szkole

- warsztaty chustowe

Języka Angielskiego EduSmart w Czerwionce przy ul. Jana Pawła II 7e

http://chustyrybnik.blogspot.com

- luźne pogadanki, wsparcie mamy mamom

www.facebook.com/chustyrybnik

- spotkania tematyczne (m.in. pieluszki wielorazowe, alternatywne

tel. 696 021 967

środki piorące, BLW, NHN)

e-mail: b.szympruch@gmail.com

- spotkania z gośćmi (m.in. nauczycielem NPR, doulą, położną środo-

zasięg działania: Rybnik i okolice

wiskową, doradczynią laktacyjną, logopedą, ratownikiem medycznym, wizażystką)

Tychy

- warsztaty (m.in. chustowe, modowe, komunikacja w rodzinie,

Sandra Adamczyk - Doradca Noszenia Dzieci ClauWi

mamo pracuj, rękodzieło, zarządzanie czasem, masażu Shantala)

www.kariba.pl

http://aktywnemamy.blogspot.com

www.facebook.com/Kariba.Tychy

www.facebook.com/aktywnemamy

99


100

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

tel. 728 501 081

ul. Szczelinka 21, 62-023 Szczytniki

e-mail: kontakt@kariba.pl

zasięg działania: Poznań i okolice, możliwość dojazdu na terenie

zasięg działania: Tychy, Katowice

całej Wielkopolski

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

Wielichowo

Giżycko

Kinga Węglarz - „Bliżej Ciebie” Domowa Szkoła Rodzenia

Ewa Chabas – położna, właścicielka Szkoły Rodzenia Ewy Chabas

www.blizejciebie.net.pl

www.ewachabas.pl

www.facebook.com/pages/Bliżej-Ciebie-Domowa-Szkoła-Rodzenia

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Ewy-Cha-

-Kinga-Węglarz/451096811593228

bas/437765499689730

tel. 509 397 444

tel. 600 924 875

e-mail: bliżej.ciebie@wp.pl

e-mail: echabas@op.pl

ul.Bohaterów 1A, Łubnica, 64-050 Wielichowo zasięg działania: Wielichowo, Wolsztyn, Grodzisk Wlkp.

WIELKOPOLSKIE Gostyń Wielkopolski

ZACHODNIOPOMORSKIE

Natalia Marchewka-Bruscia - doula, Promotor Karmienia Piersią,

Szczecin

doradca chustowy, liderka Klubu Mam w Gostyniu.

Małgorzata Szmygin – doula, członkini Stowarzyszenia Doula w

http://doula-gostyn.blogspot.com

Polsce, Certyfikowany Doradca Laktacyjny

tel. 607 155 672

tel. 783 974 779 e-mail: malgorzataszmygin@tlen.pl

Milena nadolna-Dróżdż doradczyni noszenia po kursie co-trener Work Life Balance Leszno www.naturalnawiez.pl (w budowie) www.facebook.com/NaturalnaWiez tel. 721 789 959 milena.nadolna@gmail.com Poznań Bezpłatna Szkoła Rodzenia DzieciOK Placówka propaguje karmienie naturalne. Położna udziela porad laktacyjnych a podczas wizyt patronażowych w praktyczny sposób pomaga mamom w karmieniu. www.dzieciok.pl www.facebook.com/dzieciOK tel. 600 912 769 e-mail: info@dzieciok.pl ul. Katowicka 67b/10, 61-131 Poznań zasięg działania: Poznań i okolice Akademia Świadomej Rodziny Familijny Fortel, Małgorzata Konieczny i Izabela Rybacka W zakres usług wchodzi: szkoła rodzenia - przygotowanie do świadomego i naturalnego porodu oraz bliskiego rodzicielstwa, masaż niemowląt, dzieci i dorosłych, warsztaty dla rodziców, wsparcie na czas ciąży, porodu i połogu. www.familijny-fyrtel.pl www.facebook.com/Familijny.Fyrtel tel. 782 976 345; 608 052 704 e-mail: malgosia@familijny-fyrtel.pl ; iza@familijny-fyrtel.pl

Agata Mularczyk - doradca laktacyjny, doradca Akademii Noszenia


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 3

101


102

Kwartalnik Laktacyjny nr 3

Kwartalnik laktacyjny 3/2014  

Trzeci numer Kwartalnika Laktacyjnego

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you