Page 1

Numer 1 (5) 2015

kwartalnik laktacyjny

Baby blues czy depresja Jak je rozpoznać, jak zapobiegać - psycholog radzi

Kierunek: północ Jak się karmi w Skandynawii

Traumatyczny poród

Psychoterapeuta radzi

Pytamy prawnika

Rozwód, rozstanie, a co dalej z karmieniem?

Gusła, zabobony, wierzenia Mity o karmieniu piersią sprzed lat

Ponadto w numerze: • • • • • • •

kącik moda i uroda recenzje książkowe kwartalnik w terenie BLW - przepisy Ala’Antkowego bloga mleczne ciekawostki masaż zamykający odciąganie i pobudzanie

...oraz wiele innych ciekawych tematów W numerze: Mama Karmiąca Wiosennego Kwartału - wyzwanie

(marzec - czerwiec 2015)


Spis treści A właśnie, że będę karmić piersią

Siedem lat karmienia

12

8

Odciąganie mleka kobiecego

22


5 Od Redakcji 6 Mleczny skrót 17 Firma przyjazna mamie 16 Traumatyczny poród okiem psychoterapeutki

20 Pytamy prawnika 24 Otwarcie regionalnego Banku Mleka w szpitalu im. św. Rodziny w Warszawie

26 Oddaję mleko 28 Karmiąca Skandynawia 32 Mama z pasją 34 Kiedy brakuje diagnozy 37 Dawne wierzenia i przesądy związane z karmieniem piersią

38 Napój mądrości? 40 Promotor karmienia piersią. Kto to i po co?

42 Małe i wielkie smutki po porodzie


Rozszerzanie diety niemowlaka 47 karmionego piersią

Szkoła przetrwania na czas ząbkowania

50

53 Mlekoteka działa 54 Wrócić do siebie po porodzie 58 Bielizna dla mamy karmiącej 60 Zapytaj eksperta 62 Wiosenna okładka – backstage 64 Kwartalnik w terenie 70 Legenda w bermudach Ina May Gaskin

74 Kącik recenzencki 80 Mama Karmiąca - wyzwanie 82 Radosna jak wiosna 86 Kosmetyczka Kwartalnika 90 Ala’Antkowe przepisy dla najmłodszych 92 Kulinarnie 93 Znajdź wsparcie


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

5

Od Redakcji Drogie czytelniczki, zima już za nami. Jeszcze nie tak dawno, odrętwiałe z zimna, marzyłyśmy o słońcu i kolorach. Dziś wszystko nieśmiało budzi się do nowego życia… W ostatnim czasie, podczas naszych redakcyjnych rozmów wielokrotnie pojawiał się motyw kobiety. Niejednokrotnie zadawałyśmy sobie pytanie „jakie są kobiety”. Przeglądając karty kolejnych numerów Kwartalnika Laktacyjnego wyłania się obraz kobiety zwyczajnej, ale jedynej w swoim rodzaju, wrażliwej, a jednocześnie silnej i konsekwentnej, radosnej i trochę szalonej. Wszystkie jesteśmy wyjątkowe. Robimy kariery, pomagamy innym, bronimy prawd i postaw wierząc w ich słuszność, radzimy sobie z przeciwnościami, stawiamy czoła wyzwaniom i smutkom, realizujemy swoje pasje, walczymy z zabobonami, spełniamy swoje marzenia, wspieramy się. Troszczymy się o swoje rodziny, działamy społecznie, dbamy o siebie. Zmieniamy świat! Jesteśmy mamami, co dnia dajemy naszym dzieciom czystą esencję miłości, eliksir życia – nasze mleko. Oto dla Was kolejny, piąty już numer Kwartalnika. Kolejny po brzegi wypełniony niezwykłymi historiami kobiet, doświadczeniami, całą masą wiedzy i wsparcia. Chcemy szczególnie podziękować wszystkim kobietom, napotkanym na naszych mlecznych drogach, za inspirację, ogromne pokłady energii, którą nam bezustannie przekazujecie. Za nieustraszoność. U progu wiosny życzymy Wam odkrywania na nowo swojej kobiecej siły… a przy okazji – przyjemnej lektury! Z wyrazami miłości, uznania, szacunku i podziwu, Redakcja

kwartalnik laktacyjny

KONTAKT:

redakcja:

Na okładce:

Dominika Malaga Wydarzenia, patronaty, wywiady, wykłady, współpraca merytoryczna: fot:

Agata Aleksandrowicz

Anna Marcinkowska

hafija.pl

icyignacy.blogspot.com Ewa Muszyńska

kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

Magdalena Laska-Sarwa

reklama i współpraca komercyjna:

Izabela Grabarz

Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

Julita Hypki

reklama@kwartalnik-laktacyjny.pl

TŁUMACZENIA:

koralowamama.blogspot.com

doulajulita.pl

tel. 604436736

Julita Hypki Paulina Ohar Zima

Magdalena Laska-Sarwa

Jowita Romaniuk

zdjęcia i grafiki:

korekta;

matrioszkaphotography.blogspot.com

minyniny.blogspot.com

Matrioszka Studio

Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

archiwum własne

Anna Marcinkowska

Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Katarzyna Pawłowska

Fotolia

Anna Dudało

osrodek-blizej.pl

behappy-vinti.blogspot.com

Pixbay

Wszelkie prawa zastrzeżone

Marta Drozd-Korożan

Anna Sornek

chabazie.blogspot.com

bubinkowo.blogspot.com

©Kwartalnik Laktacyjny 2014 -2015

Anna Świderska

piegowata-ewa.pl Gosia Jackowska malgorzatajackowska.wordpress.com Pamela Kucińska www.fb.com/DoulaLaPamela Aleksandra Budzowska rozamarzy.com

Publikacja nie stanowi substytutu porady medycznej. W przypadku wątpliwości należy skonsultowac się z dobrym lekarzem.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

6

Mleczny skrót W lutym w siedzibie Fundacji Rodzić po Ludzku odbyła się konferencja prasowa, na której omówione zostały szczegóły raportu: „O POTRZEBACH I OPINIACH KOBIET RODZĄCYCH W SZPITALACH POŁOŻNICZO GINEKOLOGICZNYCH”. Przez ostatnie 9 miesięcy trwały intensywne prace, aby zaktualizować dane, które publikowane są na portalu Fundacji www.GdzieRodzic.info, i dostarczyć kobietom wiarygodnych informacji o procedurach i statystykach szpitalnych. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej zostały wysłane do wszystkich 400 oddziałów położniczo-ginekologicznych i neonatologicznych w całej Polsce. Aby pozyskać informacje od szpitali, Fundacja wysłała do oddziałów ankiety do wypełnienia. Pytała w nich m.in. o: warunki panujące na oddziale, dostępność szkoły rodzenia, procedury podczas porodu, obecność osób towarzyszących, kontakt matki i dziecka po narodzinach, dostępność na oddziale psychologa i doradcy laktacyjnego, jak również o dane statystyczne dotyczące cesarskich cięć, nacięć krocza, znieczulenia dolarganem i znieczulenia zewnątrzoponowego. Upublicznianie tych informacji jest niezbędne do identyfikacji i eliminacji błędów systemowych służby zdrowia. Jawność i transparentność są również kluczem do właściwego i odpowiedzialnego traktowania pacjentów, motywują personel medyczny do polepszania jakości swojej pracy i podwyższają zaufanie społeczeństwa. Ogromna grupa szpitali jest mimo to nadal sceptycznie nastawiona do jawności. Wiele z nich z oburzeniem reagowało na wnioski o informację publiczną. 189 z nich odpowiedziało na wniosek dopiero po ponagleniu i groźbie rozprawy sądowej. 44 natomiast do tej pory nie udzieliło Fundacji oczekiwanych informacji. Względem tych ostatnich zostanie złożona skarga na bezczynność do sądu administracyjnego.

W Polsce co roku rodzi się ok. 24 tys. dzieci urodzonych przed 37 tygodniem ciąży. Portal zawczesnie.pl dedykowany jest dla Według w

badań

International

Journal

of

opublikowanych

wszystkich rodziców wcześniaków, ale również dla tych osób,

Dermatology

które chciałyby się dowiedzieć o wcześniactwie czegoś więcej.

mleko matki wykazuje taką samą skuteczność w leczeniu zmian skórnych u dzieci z atopowym

Strona została założona przez 7 mam, które urodziły

zapaleniem skóry jak maść hydrokortyzon 1%.

dzieci

przed

terminem.

Mamy

te

mają

różne

doświadczenia i mieszkają w różnych częściach Polski. Niemowlęta

z

rozpoznanym

AZS

losowo

kwalifikowano do dwóch grup badawczych – część

Na portalu zawczesnie.pl znajdziecie cenne informacje

leczono maścią, a część mlekiem mamy. Badacze nie

o

zauważyli żadnych znaczących różnic. Niewątpliwie

chustowaniu

zaś mleko matki jako środek leczniczy jest dla

zabraknie tematów o karmieniu piersią i

nas łatwiej dostępne, tańsze i w pełni naturalne.

o III stopniu referencyjności. Dodatkowo znajdziecie dział

przyczynach

przedwczesnego czy

pielęgnacji

porodu,

bezdechach,

wcześniaków.

Nie

listy szpitali

z 1% dla wcześniaków i blogi rodziców wcześniaków. za: www.empr.com www.zawczesnie.pl


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

7

Karmienie piersią to najlepsze przygotowanie brzuszka dziecka do rozszerzania diety. Moment narodzin wyznacza początek pięknej relacji na całe życie między dzieckiem a miliardami mikrobów, które wkrótce skolonizują jego układ Być może będziemy musieli zmienić nasze spojrzenie na dziedziczenie

pokarmowy. Badania pokazały, że dieta pierwszych miesięcy życia dziecka

i genetykę. Nowe odkrycia naukowców wskazują, że istnieje duże

również wywiera wpływ na tę relację.

prawdopodobieństwo, iż skłonność do niektórych chorób nie wynika z

Naukowcy z Uniwersytetu Północnej Karoliny odkryli, że dieta dziecka

dziedziczenia DNA, a jest wynikiem przekazania potomstwu pewnych

w pierwszych miesiącach życia ma znaczący wpływ na skład, różnorodność

mikroorganizmów poprzez poród, karmienie piersią czy bliskość.

i stabilność mikrobiomu jelit – a z kolei te czynniki wpływają na zdolność dziecka

Badania laboratoryjne na myszach pokazały, że ich potomstwo

do przechodzenia od mleka do pokarmów stałych i wywierają długoterminowy

dziedziczy pewne skłonności, np. zaburzenia jelitowe, w tym

wpływ na jego zdrowie.

nieswoiste zapalenie jelit. Jak się okazało, odpowiedzialność za to

Kolonie bakterii w układzie pokarmowym dzieci karmionych wyłącznie

ponosi nie DNA przekazane dziecku przez matkę, a specyficzny gatunek

mlekiem matki i karmionych mieszanie lub wyłącznie mlekiem modyfikowanym

bakterii, Sutterella, który hamuje wydzielanie immunoglobulin A

różnią się między sobą. Mikrobiom dzieci karmionych wyłącznie piersią jest

i w ten sposób może powodować chorobę zapalną jelit. IgA pomaga

zdominowany przez bifidobakterie, u dzieci karmionych mieszanie ta ilość

organizmowi zwalczać zakażenia.

ulega zmniejszeniu.

Naukowcy od dawna sugerowali, że matka może przekazać pożyteczne

Największą gotowość do rozszerzenia diety można było rozpoznać u dzieci

bakterie swojemu potomstwu w procesie narodzin, a następnie przez

karmionych wyłącznie mlekiem matki. Przejście do posiłków stałych było

karmienie piersią i pocałunki. Te niezliczone gatunki bakterii szybko

bardziej dramatyczne dla mikrobiomu dzieci niekarmionych wyłącznie

rozprzestrzeniają się i pokrywają skórę niemowlęcia, jego jamę ustną

mlekiem matki. Naukowcy uznali, że skład mikrobomu dzieci niekarmionych

i przewód pokarmowy.

wyłącznie piersią może przyczynić się do częstszego występowania u nich kolek

Te odkrycia jeszcze bardziej kierują naszą uwagę na wagę rodzaju

i bólów brzucha.

porodu, możliwość pierwszego kontaktu i sposób karmienia nowo

Autorka badań dodała: „Z badań jasno wynika, że dieta niemowlęcia ma

narodzonego dziecka.

wpływ na florę bakteryjną jelit, nawet gdy dziecko jest także karmione piersią.

za: www.sciencedaily.com

Wyłączne karmienie piersią wydaje się zapewniać najłagodniejsze przejście do posiłków stałych”. To odkrycie wspiera istniejące już rekomendacje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), aby dążyć do wyłącznego karmienia piersią przez pierwsze pół roku życia. Te odkrycia poszerzają naszą rosnącą świadomość na temat kluczowej roli flory bakteryjnej jelit człowieka nie tylko w zakresie trawienia jedzenia, ale też zwalczania patogenów. Wiemy, że ma ona także wpływ na ryzyko wystąpienia u człowieka alergii, otyłości czy problemów trawiennych, jak np. syndrom jelita drażliwego. za: www.sciencedaily.com


8

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Siedem lat Z Martą Kusiak, autorką bloga tosinkowo.blogspot.com, rozmawia Agata Aleksandrowicz

Marta – mama pięciorga dzieci. Na co dzień ogarnia gromadkę swoich dzieci, jest wolontariuszką, współpracuje z portalem rodzicielskim. Nocami bloguje. Jak sama o sobie mówi, jest kobietą czynu. Karmi piersią nieprzerwanie już ponad siedem lat.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

9

Kwartalnik Laktacyjny: Marto, opowiedz

Przeszliśmy wtedy piekło, biegunki z krwią,

nam jeszcze długo. Anielkę udało mi się

o swojej rodzinie, o dzieciach.

ciągły płacz i moja bezsilność. Szpital za

karmić jedyne trzy tygodnie i nie było

szpitalem. Badania, leki przeciwalergiczne

to fajne karmienie – okupione płaczem i

Marta Kusiak: Moja rodzina jest przede

dla maluszka. Walczyłam, choć czułam się

trudnościami. Gaję karmię nadal, obecnie

wszystkim duża. I głośna. Niestandardowa.

jak wyrodna matka, gdy lekarze natychmiast

ma 25 miesięcy i nic nie wskazuje na to,

Wciąż spotykam się ze stereotypami, że

kazali dziecko odstawić od piersi, a ja się

byśmy lada dzień swą przygodę kończyły.

jak wielodzietność – to pewnie patologia.

przed tym broniłam. Koniec końców, Anielka

Łamiemy

lubością.

dostała produkt mlekozastępczy. Nigdy nie

Na swoim blogu staram się pokazać za

zapomnę tego uczucia, gdy podałam jej po

pomocą codziennych kadrów, że duża

raz pierwszy butelkę.

te

stereotypy

z

KL: Ile lat w sumie karmisz już piersią? MK: Już ponad siedem lat.

rodzina to przede wszystkim pomnożone szczęście i ogrom radości. Oczywiście

Jej

nie

KL: Jakie są różnice między tymi drogami

bywają też chwile ciężkie, tak jest, gdy

robić to żadnej różnicy, ale mi było

mlecznymi? Czy do tej pory coś potrafi cię

chorują, a dom zamienia się w szpital,

niewypowiedzianie

jeszcze zaskoczyć?

jednak biorąc pod uwagę wszystkie za

sumienia, że przecież trójkę rodzeństwa

i przeciw, duża rodzina to zdecydowanie

przed nią wykarmiłam, a ona co? Gorsza?

MK: Mam szczęście – nigdy nie miałam

fajna sprawa. Dzieci nie muszą mieć

Tak wtedy czułam, choć absolutnie nigdy

problemu z karmieniem. Moje dzieci od razu

najdroższych zabawek – mają siebie,

nie powiedziałam, że dzieci karmione

wiedziały, jak uchwycić pierś. Śmiałam się,

a pomysłów do wspólnych zabaw bez

sztucznie są gorsze. Mówię jedynie o swoich

że natura mnie tak stworzyła, że mogłabym

liku. Wszystkim też muszą się dzielić – i

odczuciach. Co więcej, nie potrafiłam

wykarmić cały oddział noworodkowy. Jak

o dziwo – to dzieje się naturalnie, bez

dobrać butelki, nie mogłam przyzwyczaić

dziś pomyślę, ile tego wartościowego mleka

większych zgrzytów. Nie będę oryginalna,

się do tych wszystkich smoczków, butelek

po prostu wylałam, to mi żal. Niestety

mówiąc,

dzieci.

i szykowania mleka. Na szczęście dziecko

banków mleka nie spotkałam, a piersi

Mogłabym opowiadać o nich godzinami.

zaczęło normalniej funkcjonować, więc

produkowały zawsze nadmiar. Czy coś

Najmłodsza, Gaja, ma 2 latka i jest naszą

tym

potrafi mnie dziś w tym temacie zaskoczyć?

domową przytulanką, wciąż rozdaje buziaki

I choć skończyło się to jak skończyło, cieszę

i dosłownie przykleja się do ramion. Anielka,

się, że próbowałam wszystkiego, zanim

rok starsza chłopczyca w anielskiej skórze –

odstawiłam małą od piersi. Jakoś mi z tym

uwielbia auta, pociągi i wszelkie zabawki,

łatwiej.

że

mam

wspaniałe

(na

szczęście)

zagłuszyłam

zdawało smutno.

wyrzuty

się I

wyrzuty

sumienia.

Myślę, że nie... choć mogę się mylić. KL: Czy rodzina wspierała cię w decyzji o karmieniu piersią?

uznane za chłopięce. Pięcioletni Franio, wszędobylski trzpiot, który nie usiedzi

KL: Jak długo karmiłaś każde z dzieci piersią?

w miejscu ani chwili. Słodki łobuziak, na

Czy ta długość się zmieniała?

MK: Moja rodzina podeszła do tego naturalnie. mogę

którego ciężko się gniewać. Antoś niebawem syna

przypuszczał,

inaczej,

bo

że

zawsze

twierdziłam, że mleko matki to najzdrowszy

MK:

przystało, zachowuje się rozważniej. Wyrósł

2,5 roku. Kolejnego rok, ze względu na

i

z dokazywania, które niechybnie przekazał

zagrożoną, kolejną ciążę. Konieczne było

A skoro coś jest tak bardzo naturalne

w spadku bratu. Najstarszy, Lubomir,

przyjmowanie

podtrzymujących

i przebiega wspaniale, nie potrzebuje

właśnie skończył 17 lat i jest wspaniałym

ciążę, więc siłą rzeczy musiałam roczniaka

wsparcia, ani dyskutowania o tym. To był

chłopakiem, bezgranicznie zakochanym w

odstawić.

mi.

jedyny właściwy wybór. Natomiast przy

muzyce. Gitarzysta. A do tego fantastyczny

Oczywiście pojawiła się myśl, że przez

przestawionej na produkt mlekozastępczy

starszy brat. Tak... dzieci mam wspaniałe.

moją ciążę zabieram mu to, co kocha

Anielce, rodzina okazała mi duże wsparcie

najbardziej.

leków

Było

ciężko,

karmiłam

nie

zacznie pierwszą klasę, więc jak na ucznia

KL: Czy karmiłaś dzieci piersią?

Najstarszego

Nikt

postąpić

zwłaszcza

najwłaściwszy

pokarm

dla

dziecka.

dołowałam,

i za to jestem jej wdzięczna. To samo tyczy

bo w sumie Antoś nie przeżył rozstania

się przyjaciół, którzy choć nie widzieli

Sama

siebie

z piersią zbyt boleśnie. Frania karmiłam

w tym absolutnej tragedii, a niektórzy

MK: Oczywiście! Całą czwórkę, bo z Anielką

równe dwa lata, do porodu z Anielką. Gdy

wprost powiedzieli, że podaliby mieszankę

pomimo prób nam się nie udało. W drugim

wróciłam do domu z noworodkiem, byłam

od razu, nie próbowali na siłę spłycać

tygodniu życia dostała ogromnej wysypki

pewna, że będę karmić oboje, ale Franio na

mojego wewnętrznego rozdarcia.

alergicznej, choć moja dieta była mocno

widok karmionej siostrzyczki rzekł tylko, że

eliminująca

ze względu na występujące

teraz to jest cysio Neli. Nigdy nie zawołał,

KL: Jak twój mąż widzi wasze karmienie? Czy

kolki. Doszły okropne ulewania, wręcz

ale zawsze podchodził, by się poprzytulać, a

jemu nie przeszkadza taka długa laktacja?

wymioty, a kolka stała się koszmarem.

rączka wędrująca w mój dekolt towarzyszyła


10

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

ML: Nigdy o tym nie rozmawialiśmy

odwrotnie było z Franiem, przekazał pierś

dumna. Jeśli tylko możemy, nie kłóćmy się

w tym kontekście. Z tego wniosek, że mu

w spadku maleńkiej siostrze i uczynił to

z naturą. Ona na pewno wie lepiej. A tak

to nie przeszkadza. Zresztą co może być

dumnie i oficjalnie. Natomiast teraz czasem

mniej serio, zawsze sobie żartuję, że karmię

bardziej przyjemnego dla oka rodzica,

się zdarza, jak chłopcy między sobą się

po to, by mieć pretekst do położenia się

niż zadowolony i bezpieczny maluch,

zastanawiają, skąd ja mam tam mleko? Jak

i poleniuchowania za dnia.

przyklejony do piersi? To przecież takie

mi nalali? Którędy? Nie przemawia do nich

słodkie.

realne wytłumaczenie.

Nigdy,

absolutnie

nigdy

nie

KL: Czy czasem miałaś dość? Czy wątpiłaś

poczułam, by mój partner miał z moją laktacją jakiekolwiek problemy.

czasem w sens karmienia? KL: Co tobie, jako mamie, dało karmienie piersią?

MK: W sens karmienia nie wątpiłam nigdy.

KL: A starsze dzieci - czy mówią coś

To, w jaki sposób rozwijały się moje dzieci,

o karmieniu? Czy zdarzało się, że starsze,

MK: To, że karmiłam i karmię piersią moje

nie pozwoliłoby mi myśleć inaczej. Takie

odstawione już dziecko na widok karmienia

dzieci jest dla mnie prawdziwą nagrodą.

karmienie jest najwłaściwsze, a jego sens

młodszego

Uwielbiam przytulone do mnie małe

jest nieoceniony. Nigdy nie byłam na tyle

ciałko, oczy wpatrzone z miłością i spokój,

zmęczona karmieniem, by mieć dość. Może

rodzeństwa

ponownie

okazywało zainteresowanie piersią?

który w tej chwili następuje, nawet gdy

mam wyrozumiałe dzieci, a może jestem

MK: Starsze dzieci również przyjmują

karmię na środku budowy. Tego się nie da

do karmienia piersią po prostu stworzona?

sytuację naturalnie. Najmłodsza lubi cysia,

porównać z niczym innym. Świadomość,

Wszak nie raz słyszałam za plecami tekst

to cysia dostaje. Śmieszne było to, że prawie

że daję mojemu dziecku to, co najlepsze,

„matka Polka”.

w ogóle nie karmiona Anielka chciała

że gwarantuję mu najlepszy z możliwych

niedawno spróbować mamusi mleczka...

start, uskrzydla. Staję się sama przed

Choć gdy doszło co do czego, to ze śmiechem

sobą

uciekła. W sumie nie przypominam sobie

o swoje szczęście z ogromną troską. Nigdy

sytuacji, by starszak w ślad za maluszkiem

z własnej woli nie wybrałabym innej drogi.

poprosił o pierś. Tak jak mówiłam wcześniej,

Jestem mamą karmiącą i jestem z tego

odpowiedzialną

mamą,

dbającą

reklama

porady żywieniowe i dieta dopasowane do Twoich potrzeb 503 173 643 kontakt.dnm@gmail.com www.dietanamiare.eu


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

11

Firma przyjazna mamie Z Jarosławem Gucem, autorem bloga Antyzarządzanie (www.jarekguc.pl), rozmawia Agata Aleksandrowicz

Jarek Guc na wizytówkach od dwudziestu z górą lat ma zwykle podpis „dyrektor marketingu”, aczkolwiek od lat co najmniej kilkunastu marketingowa część jego obowiązków to zaledwie ułamek czasu pracy. Zajmuje się psychologią i filozofią biznesu. To, co robi najczęściej i najchętniej, to czytanie książek i rozmowy z właścicielami, menedżerami, pracownikami, zespołami.

KL: Ile kobiet zatrudnia grupa?

JG: Nie. Po pierwsze, ma dodatkowy czas z racji uregulowań prawnych, a po drugie –

JG: Około 25 osób od zarządu, przez

u nas nie ma praktycznie rejestracji czasu

marketing,

klienta,

pracy – poza obsługą klienta i magazynem.

administrację, a nawet magazyn to kobiety

Godziny pracy są ruchome. Każdy pilnuje

w całej czterdziestoosobowej firmie

siebie i swoich obszarów odpowiedzialności.

KL: Jaka jest Wasza polityka w stosunku do

KL: Czy to jest istotne dla pracodawcy, żeby

młodych matek?

wspierać kobiety karmiące piersią w miejscu

sprzedaż,

obsługę

pracy, czy może jest to utrudnieniem? JG:

Staramy

uregulowania

się

wychodzić

kodeksowe

ponad zakresie

JG: Nie mieliśmy fali matek karmiących

przepisów prawa dotyczących zatrudniania

w ostatnich latach – dzieci pracownic

kobiet-matek, oczywiście na korzyść pań.

mają od 3 do kilkunastu lat, ale myślę,

Poprzez postawę właścicieli i menedżerów

że nie stanowiłoby to problemu. Jeżeli

stawiających na wartości rodzinne, work-life

zaistniałaby taka potrzeba, to znalazłoby

balance i obowiązujący w firmie nieformalny

się

kodeks w tym zakresie, wychodzimy

a firma starałby się wspierać mamy

z

karmiące.

założenia,

że

w

pracownik

spokojny

specjalne

spokojne

miejsce,

o sprawy rodzinne, domowe i rodzicielskie pracuje efektywniej i firma sprawniej działa w procesie budowania tego, co próbujemy wspólnie osiągnąć. Kwartalnik Laktacyjny: Jarku, powiedz coś

Nazywamy

o miejscu, w którym pracujesz.

humanistyczną”.

naszą

firmę

„organizacją Firma/organizacja

humanistyczna:

społeczność biznesowa, która w centrum Jarosław

Guc:

www.corex.pl

www.

cxdysstrybucja.pl to grupa firm i jeden

Pielęgnujemy tę kulturę. Mamy są jednym

uwagi stawia wartość człowieka, jego

z beneficjentów takiego podejścia.

godność oraz konieczność wzajemnego szacunku

z największych importerów produktów

międzyludzkiego

jako

papierniczo-biurowo-szkolnych. Najbardziej

KL: Jeżeli mama wracająca z urlopu

fundamentu satysfakcjonującej współpracy

znana marka na pokładzie to Stabilo, czyli

nadal karmi piersią to czy jest to jakieś

organizacyjnej.

kolorowy świat kredek, flamastrów itp.

utrudnienie?

Prowadzisz firmę przyjazną mamie i dziecku? Zatrudniasz mamy karmiące? Chcesz o tym opowiedzieć? Napisz! kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl


12

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

A właśnie, że będę karmić piersią! Z Judytą Seidowską, mamą, alergiczką, łuszczyczką, atopiczką, rozmawia Ewa Muszyńska

Znam wiele historii, kiedy to lekarz wmówił kobiecie, że nie może karmić piersią, że nie powinna tego robić. Najczęściej jednak okazuje się, że lekarz, nie posiadając wiedzy na temat laktacji bez powodu wystraszył kobietę i niestety zakończyła ona karmienie, choć wcale nie musiała… Co jeśli jednak są faktyczne, zdrowotne przeciwwskazania do karmienia piersią? Poddać się? „Przyjąć na klatę”? Pogodzić się z tym? Można jeszcze spróbować, a być może okaże się, że przeciwwskazania jednak nie istnieją….


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kwartalnik Laktacyjny: Spodziewałaś się,

galaktozemii* i alaktazji**) a mnie, młodej

że Twój syn może cierpieć na problemy

mamie, mówiąc kolokwialnie, robił kisiel

z

pokarmów

z mózgu. W końcu zrozumiałam, że muszę

oraz problemy skórne, ponieważ sama

zaufać swojej intuicji i temu, że pierś jest dla

chorujesz. Czy myślałaś o tym, że to może

mojego dziecka lekarstwem.

tolerancją

niektórych

być przeszkodą w karmieniu piersią? KL: Judyta

Seidowska:

Problemy

skórne

Czy

karmienie

piersią

dziecka

z problemami skórnymi jest trudne?

były do przewidzenia, owszem. Jednak nigdy, ani przez chwilę nie łączyłam tego

J.S.: Jest ogromnie trudne. A potęguje

z karmieniem bądź niekarmieniem piersią.

to fakt, że każdy twój błąd dietetyczny

Byłam przekonana, że coś, co jest równie

lub zachowawczy może kosztować twoje

naturalne,

świeżego

dziecko zdrowie. Matka karmiąca piersią

powietrza, może przynieść jedynie korzyści.

alergika musi być cierpliwa, systematyczna,

Później dowiedziałam się, że trzeba znieść

dokładna,

* Galaktozemia – choroba

trochę bólu i wyrzeczeń. Kosztowało mnie

i przewidująca. Nie zapominajmy też

genetyczna, dziedziczona w

to również wiele nerwów związanych

o ciągłej walce z babciami, ciociami i wujkami

z błędnymi diagnozami lekarzy, którzy,

„dobra rada”, którym ciężko zrozumieć, że

słysząc o matce z łuszczycą i alergiami

dziecko może uczulać np. marchew. Musisz

karmiącej piersią alergika dopuszczali się

konsekwentnie przestrzegać diety. Czytać

sywny, objawiającą się nie-

nawet szantaży emocjonalnych – „jeżeli nie

skład każdego produktu, dzieląc go na części

przestanie pani karmić, nie ma pani co liczyć

pierwsze. Musisz sama zasięgać wiedzy,

możnością przekształcenia

na moją pomoc”.

aby rozpoznać ukryty cukier bądź skrobię.

galaktozy w glukozę. Dzieci

Antek

się

karmienia piersią. Najczęściej musiałam

cierpiące na tę przypadłość

z nietolerancją laktozy, AZS i polialergiami

odpierać zarzut, skąd mam mleko, skoro nie

pokarmowymi. Każdy kolejny pediatra,

piję mleka i przewspaniałej, mlekopędnej

alergolog lub dermatolog wprowadzał

bawarki.

w błąd, wykluczając diagnozę poprzednika

szybko – „A krowa pije mleko?”.

sposób autosomalnie rece-

nie powinny w ogóle pić mleka.

jak

zaczerpnięcie

bardzo

spostrzegawcza

Niestety panują bzdurne mity na temat od

(przeszliśmy

urodzenia

przez

zmagał

podejrzenie

Po pewnym czasie ucinałam

13


14

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

KL: Czy kiedykolwiek miałaś wątpliwości,

J.S.: Karmienie piersią alergika jest wręcz

że robisz źle, tak bardzo upierając się przy

niezbędne. Matka na diecie eliminacyjnej

karmieniu piersią?

o

wiele

łatwiej

wyłapuje

alergeny

i potrafi nad nimi zapanować. Dba o florę J.S.: Jestem tylko człowiekiem i tak jak

jelitową niemowlęcia, wspomaga jego

każdy miewam gorsze chwile. Zrozumie to

odporność. Składniki pokarmu są o niebo

każda matka, która trzymała rączki swojego

lepiej przyswajalne i mniej alergizujące

dziecka w nocy, aby nie rozdrapało się do

niż preparaty mlekozastępcze. Karmienie

krwi. Najciężej było w momentach, gdy

piersią

zaczynał wątpić mąż. Tracił cierpliwość, gdy

alergii w przyszłości. Pamiętajmy również

po raz setny zmieniałam kombinację diety.

o

Bywały ciche dni, jednak zawsze bardzo

kobiecego, które działa antyseptycznie

** Alaktazja - nietolerancja

mnie wspierał. Syn ogromnie kocha pierś.

i bardzo pomaga w pielęgnacji skóry

Przy niej zawsze był spokojny i radosny, więc

atopowej.

laktozy jest rodzajem

za każdym razem gdy spojrzał mi w oczy

nietolerancji pokarmowej, która spowodowana jest niedostatecznym trawieniem laktozy, dwucukru obecnego w niektórych pokarmach mlecznych. Zbyt mała aktywność laktazy, enzymu odpowiedzialnego za trawienie laktozy, prowadzi do występowania objawów chorobowych, takich jak: biegunek, nadmiernego wytwarzania gazów jelitowych, wzdęć i kurczowych bólów brzucha. W wypadku występowania tej nietolerancji należy unikać spożywania mleka i tych produktów żywnościowych oraz leków, które zawierają laktozę.

podczas karmienia wiedziałam, że warto.

zmniejsza

cudownych

ryzyko

wystąpienia

właściwościach

mleka

KL: Poprzez administrowanie grupy na facebooku***

pomagasz inny mamom

KL: Karmienie piersią pomaga w chorobie

dzieci z problemami skórnymi. Walczysz

takiej jak Wasza?

z nimi o karmienie piersią?


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

15

J. S. Może nie tyle walczę, bo przestałam, ale staram się zachęcić. Wiele z nich po przejściu za namową lekarza na mieszankę i zakończeniu u siebie laktacji nie ma pojęcia o relaktacji, diecie, zamiennikach i naturalnej pielęgnacji. Gdy z opisu mamy wynika,

że

preparat

mlekozastępczy

ewidentnie szkodzi, w pierwszej kolejności zachęcamy

do

ponownego

karmienia

piersią. Jeden z punktów regulaminu mówi, że nie zachęcamy i nie polecamy mieszanek zastępczych dla niemowląt. I jest on bezwzględnie przestrzegany. W pewien sposób również złagodniałam. Czytając różne historie,

starając się

pomóc, dostrzegamy razem z innymi administratorkami, że to nie głównie karmienie

piersią

jest

problemem,

ale świadomość żywienia dzieci i całej rodziny. Mamy, popełniając podstawowe błędy dietetyczne, nie potrafią zobaczyć powiązania z wysypką u dziecka. Tutaj wkraczamy my, by pomóc i rozwiać wątpliwości. KL: Czy zawsze warto walczyć, czy czasem trzeba się poddać? J.S.: Jeżeli chodzi o karmienie piersią, to zawsze korzyści wykraczają ponad ryzyko i dotyczy to wielu przypadłości, nie tylko alergii. Są oczywiście przypadki, gdzie mieszanka jest niezbędna, jednak jest to stanowczo nadużywane. Karmiąc piersią, obdarowujemy nasze dzieci czymś wspaniałym, wspomagamy ich rozwój. A więź mamy i dziecka podczas karmienia, ta bliskość i miłość wynagradza każdy ból i swędzenie. Zawsze jest warto.

***https://www.facebook.com/groups/AtopoweZapalenieSkory/


16

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Traumatyczny poród psychoterapeutki Z Katarzyna Minkiewicz, psychoterapeutką specjalizującą się w terapii osób po traumie i w kryzysie, rozmawia Pamela Kucińska

Katarzyna Minkiewicz: Absolwentka psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Zajmuje się psychoterapią w nurcie behawioralno-poznawczym oraz interwencją kryzysową. Posiada doświadczenie w zakresie pomagania osobom, które doświadczyły różnych kryzysów życiowych oraz wydarzeń traumatycznych. Członek Polskiego Towarzystwa Badań nad Stresem Traumatycznym oraz Europejskiego Towarzystwa Badań nad Stresem

Poród to ważne wydarzenie w życiu każdej kobiety. Wspaniale, jeśli jest pięknym, wzmacniającym przeżyciem. Niestety, zdarza się, że staje się czymś zupełnie przeciwnym. Bywa, że kobieta po porodzie cierpi nie tylko ze względu na przykre wspomnienia, ale także z powodu czegoś znacznie poważniejszego – zespołu stresu pourazowego. Na ten temat Pamela Kucińska rozmawia z Katarzyną Minkiewicz, psychoterapeutką z Krakowa, która pracuje z kobietami po traumatycznych porodach.


d okiem

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kwartalnik

Laktacyjny:

określenie W

jaki

Co

“traumatyczny sposób

trauma

oznacza

KL: Jakie czynniki powodują, ze poród może

poród”?

mieć traumatyczny charakter w ocenie

może

mieć

kobiety i w konsekwencji doprowadzić do

związek z porodem?

wystąpienia Zespołu Stresu Pourazowego?

Katarzyna Minkiewicz: Specyfiką sytuacji

K.M.: Można wyodrębnić trzy zasadnicze

czy zdarzenia traumatycznego jest fakt,

czynniki, które determinują powstanie PTSD

że pojawia się ono w sposób nagły,

u kobiety po porodzie – poczucie utraty

nieoczekiwany, dotyczy zagrożenia zdrowia

kontroli nad sytuacją (przebiegiem porodu),

lub życia i wywołuje skrajnie silne emocje

skrajnie silne doznania bólowe oraz brak

(strach, przerażenie, bezradność) u osób,

lub słabe wsparcie ze strony bliskiej osoby

które go doświadczają. Rezultatem takiego

(partnera, douli) ale i personelu. Te trzy

doświadczenia mogą być trwałe trudności

czynniki występują najczęściej, ale lista

w

poprzedniego

jest znacznie dłuższa. Warto wymienić

przyjmujące

jeszcze kilka: długi i bardzo bolesny

powrocie

do

funkcjonowania,

czasem

postać konkretnych objawów.

poród,

zatrzymanie

akcji

porodowej,

krwotok okołoporodowy, użycie kleszczy Odwołując

się

do

tak

„zdarzenia

rozumianego

traumatycznego”,

lub próżnociągu, nieustalone wcześniej z

personelem

ingerencje

medyczne

nieprzewidziane okoliczności pojawiające

w przebieg porodu, nagłe (nieplanowane)

się w trakcie porodu, trudne dla kobiety,

cesarskie cięcie, brak informacji o postępie

związane

porodu czy wreszcie brak fizycznego

bezpośrednio

ze

zdrowiem

i życiem jej oraz dziecka czynią z porodu

kontaktu

sytuację

na

potencjalnie

traumatyzującą.

Z tego wynika również istotny fakt, że

z

dzieckiem,

przykład

z

wynikający

umieszczenia

dziecka

w inkubatorze.

poród traumatyczny to nie tylko taki, w którym matka traci dziecko, ale również

Warto wspomnieć, że znaczenie mają

poród pomyślnie zakończony, o trudnym dla

również cechy osobowościowe kobiety –

kobiety przebiegu.

duża podatność na stres, duża wrażliwość na ból, nieskuteczne sposoby radzenia

KL: Pracujesz z kobietami po traumatycznym

sobie w trudnych sytuacjach, lękowość,

porodzie. Co je łączy, a co dzieli? Czy da się

duża potrzeba kontroli sytuacji, mało

w ogóle tak generalizować?

realistyczne

wyobrażenie

porodu

i, oczywiście, wcześniejsze doświadczenie K.M.: To, co je łączy, to podobne

trudnego, traumatycznego porodu. To może

doświadczenie

tłumaczyć, dlaczego nie wszystkie kobiety,

poród

o

trudnym

przebiegu. Kobiety, z którymi mam okazję

które

pracować, skarżą się na wyraźnie odczuwany

cierpią na PTSD.

doświadczyły

trudnego

porodu,

przez nie dyskomfort, który łączą w sposób bezpośredni z jakością ich porodu. Poza tym

KL: Jakie są objawy Zespołu Stresu

ich porody bywają bardzo różne, czynników

Pourazowego u kobiet, które doświadczyły

potencjalnie

traumatycznego porodu?

wyzwalających

traumę

w porodzie jest wiele. K.M.: Najczęściej u kobiet z PTSD obserwuje Nie

zawsze

w

konkretnym

porodzie

się: zaburzenia snu (bezsenność, koszmary,

występują wszystkie, jednak skutek jest

w

podobny – kobiety manifestują konkretne

zaburzenia

objawy, które można określić jako Zespół

depresji, przez wahania, do agresji), napady

Stresu Pourazowego (PTSD).

paniki, trudności w przypomnieniu sobie

których

odtwarzany nastroju

(od

jest

poród),

obniżonego,

17


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

18

fragmentów porodu, lęk przed kolejną ciążą

na przedział między 1,5% a prawie 6%

sobą często mylone. Wiedza na temat

i porodem, problemy w nawiązaniu więzi

rodzących.

przyczyn powstawania i objawów PTSD

z dzieckiem, problemy z laktacją, zaburzenia

mniejszość kobiet po trudnym porodzie

jest

w

kontaktach

seksualnych,

wycofanie

szuka pomocy u specjalisty. Problem leży

o pomoc dla kobiet, które doświadczyły

z

kontaktów

społecznych,

unikanie

w tym, że dostępne informacje o tym, czym

traumatycznego porodu. Rola personelu

sytuacji, która w niewielkim nawet stopniu

dla kobiety jest trudny poród i w jaki sposób

w procesie przeciwdziałania wystąpieniu

przywoływałaby wspomnienia o porodzie.

może wpłynąć na jej życie po porodzie,

PTSD

Myślę,

że

zdecydowana

niewielka,

jest

podobnie

bardzo

jeśli

duża.

chodzi

Wspierająca

są wciąż niewystarczające. Wiemy więcej

postawa, jasna komunikacja, szanowanie

KL: Czy można stwierdzić, że poród

o baby blues, depresji czy nawet psychozie.

praw kobiety zmniejszają ryzyko przeżycia

naturalny bardziej sprzyja wykształceniu

Z drugiej strony, istnieje też problem

przez nią porodu jako traumy.

PTSD niż cięcie cesarskie lub odwrotnie?

społecznego przyzwolenia na to, żeby w taki

Czy nie ma to znaczenia?

sposób przeżywać poród. Rodzina, najbliżsi

KL: Izraelscy naukowcy doszli do wniosku,

nie są zbyt wspierający, raczej sugeruje się

że skoro więcej kobiet cierpi na PTSD po

bardziej

kobiecie, żeby nie wracała do porodu, tylko

porodzie naturalnym (według ich badań), to

zróżnicowany i dynamiczny w przebiegu,

skupiła się na dziecku, dlatego pozornie

należałoby częściej zalecać cięcie cesarskie.

innymi słowy, więcej się w nim dzieje, niż

łatwiej jej zaprzeczyć istnieniu problemu, niż

Czy zgadzasz się z tym stanowiskiem?

w porodzie przez cesarskie cięcie. Pod

szukać pomocy. Jak wiadomo, zaprzeczenie

tym względem ryzyko jest większe. Cięcie

nie rozwiązuje problemu…

K.M.:

Poród

naturalny

jest

K.M.: Nie znam tych badań. Nie wiem, co dokładnie miałoby oznaczać “więcej”, czy

cesarskie nie eliminuje jednak zagrożenia PTSD. Trzeba pamiętać, ze cesarka też

KL: Jak można zmienić tę sytuację?

i jaką rolę odgrywa tutaj czynnik kulturowy.

może skutkować traumą. Nagłe cesarskie

Co można zrobić, aby zmniejszyć liczbę

Wreszcie, najważniejszy moim zdaniem

cięcie u kobiety, dla której poród naturalny

kobiet,

fakt – gdzie w tym pomyśle jest miejsce

był jedyną dopuszczalną drogą urodzenia

traumę?

dziecka,

przy

jednoczesnym

które

przeżywają

poród

jako

na prawo kobiety do naturalnego porodu? Jeśli większość kobiet chce rodzić w sposób

słabym Poprzez

wszelkie

działania

naturalny, to zmiana tej potrzeby też może

wsparciu społecznym, może prowadzić do

K.M.:

Zespołu Stresu Pourazowego. Z kolei kobieta,

zmierzające do zwiększenia świadomości

która brała pod uwagę fakt, że każdy poród

kobiet w porodzie, nie tylko w kwestii

może zakończyć się nagłą cesarką, której

ryzyka wystąpienia PTSD, ale w ogóle.

KL:

informacja o zmianie została przekazana

Kobieta świadoma i aktywna w porodzie

pozytywnie wpływać na przykład na matkę

w odpowiedni sposób, wyjaśniona, która

to kobieta, która będzie miała poczucie

w depresji poporodowej, między innymi

miała wsparcie, czyli mogła sobie dużo

kontroli nad sytuacją. Jeśli dodatkowo

dzięki wydzielanym w czasie karmienia

lepiej z tą zmiana poradzić, ma duże szanse

zapewni sobie odpowiedni dla niej rodzaj

hormonom. Czy można powiedzieć, że

na uniknięcie PTSD.

wsparcia, będzie sobie radziła z bólem,

podobnie jest w przypadku PTSD, czy nie

a między nią i personelem medycznym

ma to związku?

okazać się trudna w skutkach. Udane

karmienie

piersią

może

KL: Jak częste są przypadki PTSD po

pojawi się skuteczna komunikacja, to szanse

porodzie? Czy sądzisz, że wysoki procent

na satysfakcję z porodu są naprawdę duże.

K.M.: Problemy związane z karmieniem

pokrzywdzonych kobiet zgłasza się po

To jest jednak tylko jedna strona medalu.

piersią u kobiety po trudnym porodzie

pomoc?

Druga to edukacja personelu medycznego.

nie

Z przeprowadzonych niedawno badań na

często towarzyszy poczucie porażki, że

rzadkością.

Kobietom

tym

wiele

położnych (patrz: J. Piątek, K. Minkiewicz,

zawiodły jako matki. Skuteczne wsparcie

kobiet w Polsce cierpi z powodu PTSD

2014; przyp. red.) wynika, że pojęcia

w odzyskaniu możliwości karmienia piersią

po porodzie. Opieramy się wyłącznie na

psychoza poporodowa, depresja, baby

daje kobiecie szanse na poczucie sukcesu,

danych

blues i Zespół Stresu Pourazowego są ze

a to może być wstępem do budowania jej

K.M.:

Trudno

oszacować,

zagranicznych,

które

jak

wskazują

relacji z dzieckiem - więzi.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

reklama

19


20

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

pYTAMY Na nasze pytania odpowiada mec. Aneta Naworska, Naworska Marszalek Jarzembska sp.k. w Toruniu www.knmp.pl

Kwartalnik Laktacyjny: Czy polskie prawo reguluje kwestie karmienia piersią w sytuacji rozwodu rodziców? Mec. Aneta Naworska: Kwestie rozwodu zostały uregulowane w kodeksie rodzinnym i opiekuńczym w dziale IV. Przede wszystkim, aby sąd mógł orzec rozwód, obligatoryjnie muszą zaistnieć dwie przesłanki: trwały i zupełny rozpad pożycia. W polskim prawie które

brak by

konkretnych

wprost

przepisów,

regulowały

kwestię

karmienia piersią w kontekście orzekania o rozwiązaniu małżeństwa. Ustawodawca wprowadził jednak do porządku prawnego

W Polsce stale rośnie liczba rozwodów. Jak wynika z danych GUS, w 2013 r. rozwiodło się aż 66 123 par małżeńskich. Coraz częściej dochodzi do rozpadu rodziny już po kilku latach od zawarcia małżeństwa. Problem rozwodu najboleśniej dotyka małoletnie dzieci skłóconych małżonków.

niedopuszczalność zaistnienia

pomimo powyżej

przesłanek. Oznacza to, że małżonkowie nie dostaną rozwodu, jeżeli w wyniku takiego

W dzisiejszych czasach uzyskanie rozwodu nie stanowi problemu w sytuacji, gdy pociechy są już w pewnym stopniu samodzielne i gotowe zrozumieć otaczającą je rzeczywistość rozstania rodziców. A co w sytuacji, gdy kobieta jest w ciąży lub gdy mamy do czynienia ze świeżo upieczonymi rodzicami, którzy zdecydowali, że nie chcą już wspólnie żyć? W pierwszych miesiącach życia każdego dziecka kluczową kwestią jest karmienie piersią przez matkę. Spełnia ono przecież wiele niezwykle ważnych funkcji, rzutujących na przyszłe funkcjonowanie całego organizmu, jak również wzmacnia więź z matką.

rozwodu

wymienionych

orzeczenia

miałoby

ucierpieć

dobro wspólnych, małoletnich dzieci (art. 56 §2 KRO).

Zasada dobra dziecka jest

fundamentalną zasadą prawa rodzinnego, która znajduje wyraz w ustawodawstwie polskim i międzynarodowym. Jej celem jest zapewnienie każdemu dziecku jak najlepszego i najpełniejszego rozwoju swojej osobowości oraz zagwarantowanie prawa

O to, jak wyglądają kwestie prawne związane z rozstaniem oraz ustaleniem kontaktów w sytuacji, gdy mamy do czynienia z matką karmiącą, zapytaliśmy mecenas z kancelarii prawnej Naworska, Marszałek, Jarzembska w Toruniu.

do szczęśliwego dzieciństwa w środowisku rodzinnym. Sądy, orzekając w sprawach o rozwiązanie małżeństwa, w którym są


pRAWNIKA

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

małoletnie dzieci, zawsze kładą nacisk

w przypadku ustalania kontaktów przy

kontakt z obojgiem rodziców. Pamiętajmy,

na rozpoznanie sprawy ze szczególnym

rozwodzie, jak i w przypadku, gdy rodzice nie

że porozumienie rodzicielskie zawsze można

uwzględnieniem

dziecka.

byli nigdy małżeństwem, a nastała potrzeba

zmienić, jak również można je wykonywać, za

Zakładając rodzinę i decydując się na dzieci,

uregulowania relacji na linii rodzic-dziecko.

obustronną zgodą, w dowolny sposób. Jeżeli

małżonkowie powinni być świadomi, że ich

Na gruncie prawa polskiego rodzice mogą

dziecko spożywa inne posiłki, a matka wyrazi

potrzeby ustępują miejsca potrzebom dzieci.

sami ustalić sposób kontaktów z dzieckiem

zgodę, to nie ma przeciwwskazań, aby ojciec

Należy zatem podkreślić, że sąd nie orzeknie

w porozumieniu rodzicielskim załączonym

wziął swojego syna czy córkę na dłuższy

rozwodu, jeżeli w jego skutek miałoby

do pozwu lub przedłożonym na rozprawie.

spacer, czy nawet na noc. Należy jednak

ucierpieć dobro małoletniego dziecka.

Takie rozwiązanie preferowane jest przez sąd

wyraźnie podkreślić, że takie działania muszą

potrzeb

i na gruncie przepisów KRO sąd uwzględnia

mieć aprobatę obojga z rodziców. Warto

Kierując się wyżej wspomnianą zasadą,

takowe porozumienie, jeżeli jest ono zgodne

również nadmienić, że w sytuacji, w której

w szczególności uwzględniany jest wiek

z dobrem dziecka.

istnieje uzasadniona obawa naruszenia

dziecka.

Czas

karmienia

piersią

jest

obowiązków wynikających z postanowienia

okresem bardzo ważnym dla dziecka, które

W przypadku nieosiągnięcia konsensusu

o kontaktach przez osobę sprawującą

potrzebuje wówczas najwyższej ochrony

w tej kwestii sąd sam określi sposób

pieczę lub osobę uprawnioną do kontaktu

i bezpieczeństwa. Sądy rozpatrujące pozwy

utrzymywania kontaktów drugiego rodzica

z dzieckiem, sąd może zagrozić nakazaniem

w takich sytuacjach będą w sposób wnikliwy

z dzieckiem. Częstą praktyką sądów jest

zapłaty określonej kwoty odpowiednio

badały sprawę pod kątem zabezpieczenia

zwrócenie się do Rodzinnego Ośrodka

na rzecz osoby sprawującej pieczę bądź

interesów noworodka. Sytuacja karmienia

Diagnostycznego o wydanie opinii, na

uprawnionej do kontaktu w zależności od

piersią

może

stanowić

podstawę

do

podstawie której określony zostanie sposób

tego, kto takiego naruszenia dokonał (art.

oddalenia powództwa o rozwód tylko ze

wykonywania

59815 kpc).

względu na nadrzędny interes dziecka,

zostanie

które w tym czasie powinno być otoczone

fakt karmienia piersią. Z praktyki sądów

KL: Czy prawo w Polsce kształtuje sposób

miłością

ustalenia kontaktów dziecka z dziadkami?

i

opieką.

kontaktów.

wówczas

Z

wzięty

pewnością pod

uwagę

Niezaprzeczalnie

w podobnych sytuacjach wynika, że dziecko

kobieta w tym okresie potrzebuje również

z oczywistych powodów będzie pozostawało

spokoju i pomocy ze strony ojca dziecka,

przy matce. Kontakty z ojcem sąd ustali

AN: W kodeksie rodzinnym i opiekuńczym

dlatego tocząca się w tym czasie rozprawa

wtedy tak, że będzie on mógł widywać

nie

rozwodowa nie jest najkorzystniejszym

dziecko w miejscu zamieszkania matki.

kontaktowania się dziadków z wnukami.

rozwiązaniem

istniejących

pomiędzy

został

wprost

określony

sposób

Jednakże w związku z wieloma sporami

małżonkami problemów. Niemniej jednak

KL Co w sytuacji, gdy dziecko wciąż jest

dotyczącymi tej materii, kwestie takiego

jeżeli

karmione piersią, ale spożywa już inne

ustalenia

posiłki?

orzecznictwo

orzeczenie

rozwodu

nie

będzie

naruszało interesów dziecka, sąd wyda wyrok rozwiązujący małżeństwo.

kontaktów sądów.

ukształtowało Sąd

Najwyższy

wskazywał wielokrotnie na fakt, iż to na AN: Wszystko zależy od porozumienia

rodzicach spoczywa obowiązek czuwania

KL: Czy sąd bierze pod uwagę fakt

rodzicielskiego

nad pełnym rozwojem swojego dziecka.

wyłącznego karmienia piersią dziecka przez

pomiędzy

matkę przy organizacji wizyt z ojcem?

sposób kontaktów z dzieckiem zależy w

kontakt z wnukami, gdyż taki kontakt

i

sytuacji

rodzicami.

jaka

Tak

istnieje

naprawdę

Rodzice

powinni

umożliwić

dziadkom

dużej mierze od ich woli, umiejętności

może wywierać dobry wpływ na rozwój

AN: Sąd w wyroku rozwodowym z urzędu

porozumienia się po rozstaniu i spojrzenia

duchowy i emocjonalny dziecka, a co za tym

orzeka o władzy rodzicielskiej i sposobie

obiektywnym okiem na to, co jest dobre

idzie, kontakt ten będzie realizacją zasady

kontaktów z dzieckiem drugiego rodzica. To,

dla

nadrzędnego

czy kobieta będzie karmiła piersią pozostaje

jest ta, kiedy rodzice pomimo sporów

Sądu Najwyższego sygn. III CZP 42/88). Na

w

decyzji.

i nieporozumień, które zaistniały w ich

koniec należy nadmienić, że ukształtowanie

Niemniej jednak fakt takiego sposobu

związku, doprowadzając do rozstania, mimo

stosunku pomiędzy rodzicem a dzieckiem

karmienia

wpływ

wszystko kierują się tym, co jest najlepsze dla

nie ma wpływu na prawo kontaktu dziadków

na sposób regulacji kontaktów zarówno

dziecka. A zazwyczaj dla dzieci najlepszy jest

ze swoimi wnukami.

obrębie

jej będzie

indywidualnej miał

istotny

dziecka.

Najkorzystniejszą

sytuacją

dobra

dziecka

(Uchwała

21


22

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kiedy matka i dziecko nie rozstają się na dłuższy czas, a laktacja przebiega prawidłowo, odciąganie pokarmu może być zupełnie niepotrzebne. Jednak bywa wiele sytuacji, w których kobiety karmiące muszą odciągać pokarm.

fot: Agnieszka Dąbrowska-Jedynak

Odciąganie Mleka Kobiecego Aleksandra Budzowska

Już przed narodzinami dziecka na liście zakupów często pojawia się laktator. Młoda mama planująca karmienie piersią słyszy, że jest to niezbędny zakup. Czy tak jest naprawdę? Dla niektórych rzeczywiście laktator to konieczny sprzęt wspomagający karmienie piersią, a dla innych może okazać się zupełnie nieprzydatny. Dlatego z zakupem laktatora warto wstrzymać się do momentu, gdy dziecko będzie już na świecie i dobrać go idealnie do swoich potrzeb.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Wskazania do odciągania pokarmu:

schematu Chele Marmet, powszechnie

- odciąganie ręczne – przydatne przy

nazywanym metodą 77-55-33 lub 7-5-3:

sporadycznym odciąganiu pokarmu lub gdy

rozpoczęcie i utrzymanie laktacji,

chęć zwiększenia produkcji pokarmu

1. 5-7 minut z jednej piersi, 5-7 minut

przy niewystarczającej produkcji mleka

z drugiej,

kobiecie jest tak wygodniej (przyp. red.), - odciąganie przy użyciu laktatora ręcznego

lub przy potrzebie zmagazynowania

– przydatne, gdy potrzeba odciągania

większej ilości pokarmu,

2. 3-5 minut z jednej piersi, 3-5 minut

występuje rzadko, a odciąganie pełne nie

potrzeba uzyskania pokarmu,

z drugiej,

jest konieczne,

odciążenie piersi (przy nawale lub zastoju),

3. 2-3 minut z jednej piersi, 2-3 minut

- odciąganie za pomocą laktatora bateryjno-

sprowokowanie wypływu mleka przed

z drugiej.

sieciowego,

Łącznie odciąganie pokarmu trwa około 30

-

Wyróżnia się dwa sposoby odciągania

minut i nie powinno się urządzać dłuższych

elektrycznego klasy szpitalnej.

pokarmu – pełne i częściowe.

sesji odciągania. Zalecane jest odciąganie 2

przystawieniem dziecka. odciąganie

za

pomocą

laktatora

minuty „po ostatniej kropli pokarmu”, gdy

Laktatory bateryjno-sieciowe i laktatory

Odciąganie pełne to odciąganie maksymalnej

mleka pojawia się więcej. Bardzo ważny

elektryczne

ilości pokarmu, jaką uda się uzyskać z piersi.

jest stały rytuał i regularność odciągania

odciąganie pokarmu,

pokarmu, jeśli celem jest pobudzenie

potrzeba odciągania pełnego. Odwzorowując

laktacji.

rytm ssania dziecka, laktatory te są pomocne

Odciąganie

pełne

zalecane

jest

jako

stymulacja laktacji w przypadku zbyt małej

umożliwiają

komfortowe gdy występuje

w stymulacji laktacji.

produkcji, a także na samym początku

Odciąganie pełne dla stymulacji laktacji

karmienia, gdy odciąganie ma zastąpić

przy niewystarczającej produkcji pokarmu

Skuteczne

noworodka (w sytuacji oddzielenia matki od

– jak przebiega?

okazać się niezbędne by pobudzenić lub

dziecka, złego stanu noworodka, czasowych

odciąganie

pokarmu

może

wspomóc laktację. Dlatego wybór laktatora

przeciwwskazań do karmienia piersią lub gdy

Zalecane jest odciąganie według powyższego

i sposobu ściągania mleka to decyzja bardzo

dziecko nie ssie lub ssie nieefektywnie).

schematu Chele Marmet 6-8 razy na dobę,

ważna. Nie warto więc wybierać laktatora

bezpośrednio

„w ciemno” lub „na wyrost”, lecz dostosować

Odciąganie

częściowe

to

po

nakarmieniu

dziecka

odciąganie

piersią. W ten sposób stymuluje się piersi do

niewielkich ilości pokarmu w zależności

maksymalnego wypełnienia przed kolejnym

od potrzeb, np. do odczucia ulgi w czasie

karmieniem.

sprzęt do swojej indywidualnej sytuacji.

nawału. Gdy potrzebne jest uzyskanie pokarmu

źródła:

Odciąganie pełne dla zapoczątkowania

w sytuacji, gdy laktacja jest na poziomie

i praktyce”, Medycyna Praktyczna 2012

laktacji – jak przebiega?

potrzeb

dziecka,

odciąganie

należy

dostosować do swoich potrzeb – można Na początku mleko należy odciągać 6-8-12

stosować odciąganie pełne lub częściowe,

razy na dobę przez 20-30 minut, przez 7-10

w zależności od sytuacji, która odciągania

dni.

wymaga.

Mleko

powinno

naprzemiennie

z

być obu

odciąganie piersi

według

Sposoby odciągania pokarmu:

„Karmienie

piersią

w

teorii

23


24

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Otwarcie Regionalnego Banku Mleka w Szpitalu im. Św. Rodziny w Warszawie Małgorzata Jackowska

14 stycznia 2015 roku otwarto drugi już warszawski Bank Mleka Kobiecego. Pierwszy działa od prawie dwóch lat w Samodzielnym Publicznym Szpitalu Klinicznym im. prof. W. Orłowskiego w Warszawie, zapewniając mleko najmłodszym pacjentom szpitalnej Kliniki Neonatologii.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Bank Mleka powstał dzięki współpracy Szpitala im Św. Rodziny z Fundacją Bank

Jak wygląda współpraca z Bankiem Mleka krok po kroku?

ze środków miasta stołecznego Warszawy.

1. Kandydatka kontaktuje się z Bankiem mailowo

Pozwoliło to na zakup nowoczesnego

bankmleka@szpitalmadalinskiego.pl

Mleka Kobiecego, a współfinansowany jest

pasteryzatora, aparatu do badania składu pokarmu oraz urządzeń chłodniczych do przechowywania mleka. Bank Mleka w szpitalu Św. Rodziny jest wyjątkowy, ponieważ dawczyniami mogą zostać wszystkie chętne karmiące mamy, o ile spełnią pewne wymagania. Z jego zasobów będą mogły korzystać dzieci leczone również w innych warszawskich szpitalach, a w miarę rozwijania się działalności Banku, również w szpitalach z całego województwa mazowieckiego. Jakie warunki musi spełnić kandydatka na dawczynię mleka? Jak przebiega proces oddawania mleka do Banku w szpitalu im. Św. Rodziny? Na te pytania pomogła mi odpowiedzieć mgr Zofia Słodkowska z Regionalnego Banku Mleka w Szpitalu im. Św. Rodziny. Dawczynią może zostać każda zdrowa kobieta, która, karmiąc swoje dziecko,

lub telefonicznie 512 894 901 (poniedziałki, środy, czwartki w godzinach 8.00-14.00) i umawia na spotkanie w Banku. 2. Na spotkaniu przeprowadzany jest wywiad zdrowotny oraz rozmowa z doradczynią laktacyjną. Oceniany jest ogólny stan zdrowia kandydatki, lekarz pyta o przebyte choroby zakaźne, choroby przewlekłe, przyjmowane leki, tryb życia. W czasie rozmowy z doradczynią laktacyjną oceniany jest stan laktacji kandydatki. Dawczyniami NIE MOGĄ zostać kobiety, które: •

przyjmują niektóre leki (np. cytostatyki, antyanabolity),

palą papierosy lub przyjmują środki psychoaktywne,

piją alkohol,

spożywają dziennie więcej niż trzy filiżanki napojów zawierających kofeinę,

miały transfuzję krwi wcześniej niż 3 miesiące przed rejestracją do banku mleka.

produkuje nadwyżki pokarmu i chciałaby się nimi honorowo podzielić. Aktualnie dawczyniami mogą zostać mamy dzieci do ukończenia pierwszego roku życia (według wytycznych

Europejskiego

Zrzeszenia

Banków Mleka).

Bardzo ważne jest, żeby pokarm do banku mleka był jak najwyższej jakości, stąd dokładna ocena stanu zdrowia dawczyni. Równie ważne jest, żeby nie ucierpiało na tym dziecko dawczyni, stąd

25

rozmowa z doradczynią i ocena poziomu laktacji. W trakcie tego spotkania pobierana jest również krew do badań laboratoryjnych. Chodzi o wykluczenie ryzyka zakażenia HIV, żółtaczki typu B i C oraz kiły. Wszystkie te badania są prowadzone na koszt Banku Mleka. Mama otrzymuje 3. jałowe butelki, które zabiera do domu. Warunkiem rozpoczęcia współpracy jest oddanie 5 butelek (po około 100-130ml) w przeciągu 2 tygodni oraz chęć długotrwałej współpracy (oddanie 15 butelek mleka w ciągu 6 miesięcy). 4. Dawczyni odciąga mleko w swoim domu i przechowuje w formie zamrożonej zgodnie z otrzymaną instrukcją. Niestety Bank Mleka nie ma możliwości zapewnienia lub wypożyczenia laktatora, a więc dawczyni musi korzystać z własnego. Istnieje też możliwość skorzystania z dwustronnego laktatora firmy Medela w Banku Mleka (od poniedziałku do piątku od 7:30 do 14:00). Mama musi jednak zapewnić sobie końcówkę osobistą (lejek, membrana). Zamrożone mleko z domu dawczyni jest odbierane tak często jak jest to potrzebne, jednocześnie zgodnie z potrzebą dostarczane są nowe buteleczki. Mleko dawczyni jest 5. w Banku badane, poddawane pasteryzacji i przechowywane w formie zamrożonej, do czasu kiedy będzie go potrzebował chory lub przedwcześnie urodzony noworodek.


26

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Oddaję mleko Z Moniką Auch-Szkodą dawczynią mleka rozmawia Małgorzata Jackowska

Monika Auch-Szkoda jest mamą Emilki. Niedawno zaczęła współpracę z Regionalnym Bankiem Mleka w szpitalu im. Św. Rodziny w Warszawie. Kwartalnik

Laktacyjny:

Dlaczego

zdecydowałaś się oddać swoje mleko do Banku Mleka? Monika Auch-Szkoda: Wiem, jak ważne jest mleko kobiece dla dzieci przedwcześnie urodzonych. Gdyby była taka potrzeba, chciałabym

mieć

możliwość

podania

swojemu dziecku mleka z Banku. Zostałam dawczynią, ponieważ nie ma ku temu żadnych przeciwwskazań. Jestem mamą

czteromiesięcznej

dziewczynki,

którą planuję karmić, dopóki sama się nie odstawi. Moje piersi „współpracują” z laktatorem. Zazwyczaj jestem w stanie ściągnąć całą butelkę za jednym razem. Mieszkam niedaleko Banku, więc mogę podczas spacerów sama dostarczać mleko. KL: Czy jest to dla Ciebie uciążliwe? Jak oceniasz współpracę z Bankiem (spotkanie, badania, odciąganie mleka, przekazywanie próbek)? MAS:

Trudno

dopiero

mi

pierwszy

powiedzieć. miesiąc

Minął

współpracy.

Na pewno wymaga to systematyczności i odrobiny samozaparcia. Trzeba znaleźć czas na odciągnięcie mleka i przygotowanie laktatora

gdzieś

między

przewijaniem

a karmieniem, ale świadomość, że w ten sposób mogę komuś pomóc, jest bezcenna. Położna, z którą się kontaktowałam, jest wspaniałą kobietą, co ułatwia współpracę. Trochę się obawiałam pierwszego spotkania, ale

zupełnie

niepotrzebnie.

Wszystko

przebiegło sprawnie i profesjonalnie. Próbki zanoszę do Banku osobiście. Mam też poczucie, że w razie wątpliwości mogę liczyć na wsparcie pani Zofii Słodkowskiej.

fot: Agnieszka Dąbrowska-Jedynak


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

reklama

27


28

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

kARMIĄCA SKANDYNAWIA

sZWECJA Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz

Jeśli mówić o odległości, niewiele dzieli Polskę od Szwecji. Ale gdy zaczyna się rozmowę o rodzicielstwie, podziale obowiązków, pracy i opiece nad dziećmi – wtedy te kraje oddalają się od siebie. Statystyki dotyczące karmienia piersią w Szwecji są dobre. Co więcej, wdrażane są programy zachęcające kobiety do karmienia piersią, a doktorat z laktacji nie jest niczym dziwnym...


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

W 2009 roku w Szwecji prawie 90% dzieci

biblioteki

było karmionych wyłącznie mlekiem mamy

przedstawiającą symbol karmiącej mamy

w pierwszym miesiącu swojego życia.

i niemowlęcia. Zawsze tam karmię, jak

W czwartym miesiącu było to ponad

jestem w okolicy i w biegu, ale teraz czuję

50%, podczas gdy polskie statytyki (woj.

sie jeszcze bardziej komfortowo. Ola

kujawsko-pomorskie) dla tego wieku z 2010

potwierdza, że taki pozorny drobiazg dużo

roku podawały 10-14%.

zmienia. Łatwo można sobie wyobrazić, że

w

mojej

dzielnicy

wlepkę

karmiąca mama, mając do wyboru dwie O karmienie piersią w Szwecji zapytałam

równie przyjemne kawiarnie, wejdzie do tej

Aleksandrę Adler. Ola mieszka w okolicach

oznaczonej naklejką.

Sztokholmu już cztery i pół roku. Tu wyszła za mąż i urodziła pierwsze dziecko. Wśród jej

Podobnie jak w Polsce, w Szwecji rodzice

znajomych rok 2014 był owocny – urodziło

spodziewajacy się dziecka biorą udział

się sześcioro dzieci.

w kursach przygotowawczych. Na zajęciach obszernie omawia się temat karmienia

Szwecja,

literatury

piersią. Przed porodem można również

dziecięcej jest krajem, w którym ludzie

skorzystać z pomocy położnej. W szpitalach

mogą żyć po swojemu, nie narażając

znajdują się też osobne oddziały zajmujące

się na krytykę. Podobnie ma się rzecz

się tylko laktacją. W szpitalu, w którym

z publicznym karmieniem, co potwierdza

rodziła Ola, na takim oddziale pracowała

Ola, odpowiadając na pytanie, czy często

położna, która doktoryzowała się z laktacji.

widuje

jaką

znamy

karmiące

z

kobiety.

Stwierdziła,

że dość często, gdyż jest tu większe

Szwedzkie matki mogą korzystać ze strony

społeczne

interetowej amningshjalpen.se. Jak mówi

piersią. w

przyzwolenie W

Szwecji,

niektórych

na

karmienie

podobnie

Ola, można na niej przeczytać o wszystkim:

handlowych

od porad dietetycznych dla karmiących

w Polsce, wyznaczone są pomieszczenia

mam, porad dla początkujących, porad

i strefy dla mam karmiących. Jednak prawo

o tym, jak łagodnie zakończyć karmienie

gwarantuje kobietom możliwość karmienia

piersią. Na tym się nie kończy, można też

piersią tam, gdzie same zdecydują. Jeśli

zapisać się do grupy wsparcia, poczytać

ktoś ma z tym problem, można pokazać

o doświadczeniach innych, o biustonoszach,

mu specjalną karteczkę, na której widnieją

kupić książki, DVD, czasopismo laktacyjne

wyciągi z kodeksów prawa szwedzkiego

„Amningsnytt”

(m.in. ustawie przeciwko dyskryminacji),

Piersią). To z tej strony szwedzkie mamy

dzięki

karmiące mogą pobrać ulotkę „Mam prawo

czemu

centrach

jak

można

poinformować

niezadowolonego przechodnia, że „masz

(Nowości

w

Karmieniu

tutaj karmić”.

prawo tu karmić”. Karteczka opatrzona jest zresztą takim hasłem. To pomysł godny

Szwecja jest krajem, który bada statystyki

uwagi,

dyskutować

dotyczące karmienia piersią i są one

z przepisami, a mama karmiąca może

analizowane. Wyciąga się z tego wnioski,

czuć się lepiej, mając w ręku (dosłownie)

wprowadzając udogodnienia dla młodych

konkretne argumenty. Dodatkowy element,

mam karmiących. Kilka rozwiązań, takich

wpływający na komfort mam karmiących, to

jak naklejki, ulotki do pobrania jest wartych

oznaczenie miejsc przyjaznych karmiącym

naśladownictwa. A jadąc do Szwecji,

specjalnymi naklejkami przedstawiającymi

można mieć pewność, że nie zostanie się

kobietę z dzieckiem. Byłam ostatnio mile

wyproszonym z restauracji za karmienie

zaskoczona,

dziecka.

ponieważ

trudno

zobaczywszy

na

drzwiach

fot. A.

Adler

29


30

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Norwegia Opowiada Mariola Romanowska

Niedawno urodziłam drugie dziecko i po raz drugi zaczęłam karmić piersią. Jednak tym razem, mimo że już miałam doświadczenie w karmieniu mojego pierwszego dziecka, zaczęłam interesować się tym tematem szerzej i tak trafiłam na blog Agaty [red. nacz. Kwartalnika Laktacyjnego]. Umilił mi on ciążowe tygodnie, nabrałam jeszcze większej chęci, aby karmić oraz postanowiłam karmić drugie dziecko dłużej niż pierwsze.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Od kilku lat mieszkam w Norwegii i to

W szpitalu po porodzie położono mi synka

instruktażowych

tutaj urodziłam i wychowuję moje dzieci.

na brzuchu i zaraz położna pomogła mi

karmienia, zarówno w języku norweskim,

Nie raz porównywałam z koleżankami

przystawić go do piersi. Chwilę później

jak i po angielsku. Ammehjelpen jest

z Polski opiekę, jaką służba zdrowia

zostawiono nas na około 2 godziny, abyśmy

humanitarną

zapewnia kobietom w ciąży i jak zupełnie

mogli odpocząć, poznać się i karmić. W czasie

kobiety w karmieniu piersią. Specjalizują się

inaczej wygląda prowadzenie ciąży tu,

pobytu w szpitalu położne wielokrotnie

miedzy innymi w pomocy przy karmieniu

w

Agaty

pytały mnie, czy potrzebuję pomocy, były

dzieci

uświadomił mi, jak diametralnie różni

chętne pokazać mi różne pozycje wygodne

ssać,

się podejście do karmienia piersią, nie

i dla mnie, i dla dziecka oraz odpowiednią

i

tyle matek, ile głównie służby zdrowia.

technikę przystawiania maluszka do piersi.

W czasie domowej wizyty położnej dostałam

Agata poprosiła mnie, abym opisała moje

Omówiły ze mną szczegółowo zasady

również książkę wydaną przez Norweskie

doświadczenie z karmienia w Skandynawii.

higieny w czasie karmienia piersią, dostałam

Ministerstwo Zdrowia „Jak karmić piersią

Są to moje subiektywne spostrzeżenia, być

również

odkażającego

swoje dziecko”. Książka wydana była po

może inni mają zupełnie inne odczucia. Dla

dłonie, abym stosowała go przed każdym

raz pierwszy w 1968 roku i od tamtej pory

mnie Norwegia to raj dla matek karmiących,

karmieniem, również w domu. Gdy w czasie

jest w Norwegii dawana każdej matce

gdzie służba zdrowia zapewnia im ogromne

drugiej nocy synek strasznie płakał z głodu,

rozpoczynającej karmienie piersią. Książkę

wsparcie.

poprosiłam o pomoc położną. Powiedziała,

napisały matki dla matek, zainspirowane

Norwegii.

Jednak

to

blog

butelkę

środka

pokazujących

organizacją

niespokojnych gryzących,

wcześniaków

lub

wspierającą

niechcących

karmieniu oraz

technikę

bliźniaków

starszych

dzieci.

że siara, którą mam wystarczy z pewnością

broszurą „The Hospital Pamphlet” La Leche

bardzo

na pierwsze dni zanim pojawi się pokarm

League Internarional (Chicago, USA).

powszechne i robienie tego w miejscu

właściwy. Odmówiła dokarmienia dziecka,

Myślę, że w dużej mierze norweskie

publicznym nikogo nie razi. Czuję się

mówiąc, że jedyną metodą, jaką możemy

podejście

swobodnie, karmiąc na ławce w centrum

zastosować jest posmarowanie mojego

zdeterminowane jest przyjęciem przez

handlowym czy w parku, nie narażając

sutka mlekiem modyfikowanym, aby synek

Ministerstwo Zdrowia w 1983 roku kodeksu

się jednocześnie na karcące spojrzenia

czując jego smak jeszcze mocniej zaczął ssać,

WHO na temat marketingu produktów

przechodniów. Karmiąca mama w kawiarni

pobudzając laktację. Gdy od intensywnego

zastępujących mleko kobiece, w którym

nad parującą kawą latte to widok dość

ssania synek podrażnił mi sutki, dostałam

to zawarte są między innymi punkty: nie

powszechny. Karmienie jest tutaj uważane

naturalną maść z czystej lanoliny, która

będzie się rozdawać darmowych próbek

za bardzo naturalne. Popularne są w tym

działa cuda, będąc jednocześnie bezpieczną

mleka modyfikowanego, osoby pracujące

kraju

dla dziecka. Przed wyjściem ze szpitala

w służbie zdrowia nie będą przyjmować

Zrobione w 100% z naturalnej wełny,

dostałam

porad

prezentów od firm produkujących żywność

zapewniające ciepło, zapobiegają zapaleniu

informacje, gdzie powinnam szukać pomocy

dla dzieci, mleko zastępcze nie będzie

piersi.

w razie problemów. Polecono mi klinikę

reklamowane,

laktacyjną (ammepoliklinikk), mieszczącą

w służbie zdrowia i pracujący z matkami

Dostałam ogromne wsparcie ze strony

się w szpitalu, gdzie pierwsza wizyta

i dziećmi będzie promować karmienie

położnych. Położna, która prowadziła moja

jest darmowa dla matek potrzebujących

piersią.

ciążę, odbyła ze mną kilka rozmów na ten

pomocy z karmieniem. Polecono mi również

Mam nadzieję, że takie wsparcie dostanie

temat, zapewniając, że w razie kłopotów

rzetelną stronę internetową:

niedługo każda kobieta chcąca karmić swoje

z karmieniem po urodzeniu, mogę się do

ammehjelpen.no,

dziecko w Polsce. Każda z nas może się

niej zgłosić lub zadzwonić, a ona postara mi

poświęconą pomocy przy karmieniu piersią.

przyczynić do tej zmiany.

się pomóc.

Na stronie można znaleźć wiele filmów

Karmienie

piersią

wielorazowe

jest

tutaj

wkładki

laktacyjne.

razem

z

szeregiem

do

a

karmienia

personel

piersią

zatrudniony

31


32

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Mama z pasją Z Martą Kostką rozmawia Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Marts Kostka jest założycielką firmy produkującej niepowtarzalną odzież Error, jest także mamą, która długo karmiła swoje dzieci piersią.

Kwartalnik Laktacyjny: Kiedy narodziła się

że jestem w ciąży. Działalność założyłam,

zaabsorbowana ciążą i później maleństwem,

Twoja córeczka, a kiedy Twoja firma Error?

a pracodawca ze mnie zrezygnował.

ale pomysł wciąż tkwił we mnie.

Marta Kostka: Stefania urodziła się 3 grudnia

Tak

KL: Jak to jest – być młodą mamą,

2013 roku, myśl o własnej działalności dużo

o możliwości utrzymania się z własnej

wcześniej. Pracowałam w dużych firmach

twórczości. Kiedyś przyjaciel przywiózł mi

odzieżowych, później jako grafik. Na

z podróży farby do tkanin. Pomalowałam

MK: Kiedy Stefa miała już kilka miesięcy,

początku na dobrych warunkach, z czasem

nimi swój T-shirt, który wzbudził ogólne

powróciłam

na zlecenia.

zainteresowanie. To było ładnych parę lat

Następnego lata w sklepie stacjonarnym

temu, ale co jakiś czas wracałam do tematu.

w Gdańsku sprzedałam wszystko, co

naprawdę

zawsze

marzyłam

Chciałam być niezależna, ale jednocześnie rosła

moja

potrzeba

a jednocześnie prowadzić własny biznes?

uszyłam.

do

szycia

Nabrałam

i

więc

malowania.

optymizmu

stabilizacji.

Będąc w ciąży z Funią, zaczęłam szyć sukienki

i zaczęłam szyć więcej ubrań. Sprawia mi

Współpracowałam z amerykańską firmą

na lato dla kobiet i małych dziewczynek, na

to ogromną przyjemność, więc co chwilę

kosmetyczną i dojrzewałam do założenia

których tworzyłam ręcznie grafiki. Przez rok

wynajdywałam

własnej działalności, kiedy okazało się,

sprzedało się niewiele, byłam też bardzo

powstawały nowe projekty. Nie jest to łatwe

kolejny

bodziec,

żeby


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

zadanie przy opiece nad małym dzieckiem.

KL: Czy spotykasz się czasem z uwagami, że

się znalazłam ułatwiła mi podjęcie tej decyzji.

Tak naprawdę przy niej niewiele mogę

w tym wieku dziecko już nie powinno jeść

A jeśli chodzi o rady – nie lubię ich dawać,

zrobić, ponieważ do malowania muszę mieć

mleka mamy?

ale jeśli miałabym, to powiedziałabym, że

„wolną głowę”, żeby skupić się na temacie,

najważniejsza jest wiara w powodzenie

a dziecko mnie rozprasza i absorbuje. Teraz

MK: Nie pojmuję zdania, że mleko mamy staje

przedsięwzięcia – jeśli się uwierzy, to energii

,kiedy Stefa ma już ponad rok i biega po

się po pół roku dla dziecka bezwartościowe.

do działania nie zabraknie!

całym domu, jest to jeszcze trudniejsze,

Przecież tak pięknie przez te pół roku na nim

dlatego pracuję głównie wieczorami lub

rośnie. Jednak bardzo często słyszałam tę

KL: Wszyscy czekamy na wiosnę, czy

nocami, czy w weekendy, kiedy mąż może

opinię. Po pół roku życia dziecka dużo osób

w Twojej kolekcji pojawią się jakieś

się zająć małą. Jak do tej pory daję sobie

mówiło mi, że powinnam już chyba przestać

wiosenne akcenty?

radę i się wyrabiam, jednak jeśli mój biznes

karmić, a po roku to już nagminnie.... Jednak

będzie się nadal rozwijał (w co wierzę), to

tak zupełnie z własnego doświadczenia

MK: Od końca stycznia robię już rzeczy

będę musiała wspomóc się nianią na parę

wiem, że może to być dość eksploatujące

z myślą o wiośnie, ale może nie tyle

godzin dziennie.

dla

Franka

wiosenne elementy w rysunku, co po prostu

i zachorowałam na zapalenie oskrzeli,

bardziej różnicuję materiały i formy. Na

KL: A Ty w dodatku karmisz piersią! Dla

poszłam do lekarza i powiedziałam mu, że

wiosnę szyję więcej T-shirtów (chociaż robię

nas to duma, że możemy pokazać Cię

nie mogę brać wszystkich leków, bo karmię

je cały rok), cieńszych sukienek i lżejszych

w Kwartalniku, bo jesteś żywym, pięknym

piersią. Lekarz był oburzony i stwierdził,

bluz, a także spódnico-spodnie. Takie

dowodem na to, że da się! Jak wyglądała

że chcę się wykończyć – zwymyślał mnie

super wygodne na rower, a jednocześnie

Twoja mleczna droga od początku?

i odnosił się do mnie bardzo agresywnie. A ja

wyglądające jak ładna spódniczka (śmiech).

byłam wtedy tak zszokowana i jednocześnie

Wszystko oczywiście maluję ręcznie mniej

MK: Stefania jest moim trzecim dzieckiem

przestraszona, że powiedziałam synkowi,

lub bardziej w zależności od nastroju

(nawet teraz, jak to mówię, to nie

że nie mogę go już karmić. Na szczęście

i energii. Serdecznie zapraszam!

dowierzam),

Matyldę

urodziłam

matki.

Kiedy

karmiłam

na

zrozumiał i przyjął to naturalnie bo już

pierwszym roku studiów. Dostałam się na

miał prawie 3 lata. Dzięki temu proces

ASP i jednocześnie okazało się ze jestem w

odstawienia był bezbolesny.

ciąży. Franciszka urodziłam na piątym roku, na zakończenie – jak to powiedział mój tato:

KL: To jeszcze jedno na zakończenie. W tej

ładnie zaczęłam studia i ładnie skończyłam

chwili coraz więcej młodych mam chce

(śmiech).

otwierać własne firmy, by być bardziej elastycznymi i decydować o ilości pracy,

Teraz Tila ma już prawie 15 lat, Fran 10,

jaką będą się zajmować, czy mogłabyś im

więc tak naprawdę Stefania jest zupełną

coś podpowiedzieć?

nowością dla nas, a że jesteśmy już starsi, to też wydaje mi się, że jakoś bardziej

MK: Rzeczywiście można teraz zauważyć

to przeżywamy. Ale wracając do tematu

taki trend. Wydawało mi się, że nigdy

karmienia – tak, karmię piersią. Karmiłam

nie podążam za modą, a teraz trochę

naturalnie wszystkie dzieci i nigdy nie

tak wyszło (śmiech). Jak oglądam sobie

miałam z tym problemu. Było to dla mnie

portale

tak oczywiste, że nie wyobrażałam sobie

rzemieślników, twórców, to wydaje mi się,

innej opcji. Chciałam karmić dzieci do

że jest tego zatrzęsienie. Fajnie, że ludzie

drugiego roku życia, żeby nie dawać im

mają taką potrzebę tworzenia. Powstaje

żadnych sztucznych mieszanek. Matyldę

naprawdę dużo pięknych rzeczy. Młode

karmiłam 2 lata i 2 miesiące, Frana 2 lata

matki niejednokrotnie dopiero jak idą na

i 8 miesięcy, a Funię nadal karmię. Wszystkie

macierzyński i mogą wyrwać się z „kieratu”,

moje dzieci były totalnymi „cycojadami”

mają czas żeby zastanowić się, co chciałyby

i mogłyby wisieć na piersi bez przerwy, co

robić w życiu. Super, jeśli mają tyle odwagi,

czasem mnie już denerwowało trochę,

żeby spróbować podążyć za marzeniami.

szczególnie w nocy (śmiech), ale nigdy nie

Ja myślałam o tym o wiele wcześniej,

sprawiło, że chciałam przestać karmić.

szczególnie wtedy, kiedy pracowałam na

sprzedażowe

projektantów,

etacie. Lecz niewątpliwie sytuacja, w jakiej

33


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

34

Kiedy brakuje diagnozy Opowiada Dominika

Dominika od 20 miesięcy jest mamą, ale jej droga do macierzyństwa nie była usłana różami.

Ciążę –

wspominam

niewielkie

jako

problemy

piękny w

okres

rozwiązaniem byłby wyjazd do Krakowa,

zagrożeniu dla dziecka i jak najszybszym podjęciu leczenia w krakowskiej klinice.

pierwszym

gdzie tego typu zmiany diagnozuje się

trymestrze, brak klasycznych dolegliwości

i leczy. Mieszkam na północy Polski, więc

– sama radość. Nieprzyjemna część tej

będąc już w bardzo zaawansowanej ciąży,

Tak rozwijająca się sytuacja nie pozwoliła

historii zaczyna się w momencie, w którym

nie zdecydowałam się na wyjazd, a okuliści

nam

uświadomiłam sobie, że moja wada wzroku

zgodnie orzekli, że pośpiech nie jest

porodowe, od których dzieliły nas jeszcze

może być przeciwwskazaniem do porodu

potrzebny.

dwa miesiące. Lekarze zdecydowali, że

spokoju

czekać

na

skurcze

najlepszym rozwiązaniem będzie wizyta

fizjologicznego i postanowiłam wybrać się do okulisty, aby tę kwestię rozstrzygnąć.

w

Lekarze nie postawili diagnozy, ale nie

w Klinice Okulistyki w innym dużym mieście,

napawali mnie optymizmem. Pojawiło

położonym znacznie bliżej.

Badanie wykazało, że w oku znajduje się

się podejrzenie zmiany nowotworowej.

znamię barwnikowe. Okulistka postanowiła

Dowiedziałam się, że zmiana wygląda

Jechaliśmy tam pełni nadziei, że ten koszmar

skierować mnie na bardziej szczegółowe

podejrzanie, że jest ciemna i krwista,

będzie miał jakiś koniec, że dowiem się, czy

badanie do szpitala, aby wykluczyć zmiany

co mogłoby wskazywać na krwiaka, ale

zmiana jest groźna, czy potrzebne jest cięcie

o groźnym charakterze.

z drugiej strony wygląda na wypukłą, co

cesarskie i czy mogę czekać aż dziecko samo

rodzi duże wątpliwości.

wybierze najlepszy moment na pojawienie

Powtórzenie badania w szpitalu nie rozwiało wątpliwości,

ale

przyniosło

się na tym świecie.

kolejne.

Kiedy dowiedział się o tym ginekolog

Szpital, do którego mnie skierowano,

prowadzący ciążę, nie chciał czekać na

Po

nie dysponował wiedzą odpowiednią do

rozwój wypadków biernie. Wtedy po raz

dowiedziałam się, że nikt nie postawi

postawienia diagnozy. Po konsultacjach

pierwszy usłyszałam słowo czerniak. Jak

diagnozy.

z całym zastępem oddziałowych lekarzy

w otępieniu siedziałam w poczekalni obok

skierowanie na cięcie cesarskie w trybie

dowiedziałam się, że ze względu na dziecko

lekarza, głaszcząc swój brzuch i słuchając

pilnym.

nie są w stanie wykorzystać innych metod

o ryzyku związanym z takimi zmianami

o konieczności zgłoszenia się do Krakowa

diagnostycznych (np. rezonansu), a jedynym

– podwyższonym poziomie hormonów,

z kompletem badań – rentgen, USG,

niekończących Mimo Zostałam

się

jej też

braku,

badaniach dostałam

poinformowana


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

35

rezonans – bo tylko to gwarantowało mi

ze szpitala i ponownym powrotem na

a chwilę potem mleko zmieszało się z krwią

uzyskanie diagnozy. Jako że badań tych

Oddział Ginekologiczny, na który nie

z poranionych brodawek. Pielęgniarki miały

lekarze nie chcieli wykonać w trakcie ciąży,

mogłam zabrać ze sobą kilkudniowego

pod opieką noworodki, więc kiedy pokazały

rozwiązaniem było cesarskie cięcie.

dziecka, a także szeregiem konsultacji

mi już jak karmić, zajęły się płaczącymi

ginekologiczno-chirurgicznych w przeciągu

dziećmi. Niestety okazałam się mało pojętną

Ginekolog

nad

6 tygodni gojenia się rany. W pierwszej

uczennicą i po kilku minutach karmienia

słusznością decyzji okulistów. Było piątkowe

nie

zastanawiał

się

dobie po operacji cały oddział wiedział, że

znowu potrzebowałam pomocy. Pomoc,

popołudnie, mieliśmy stawić się w szpitalu

nie tylko jestem pacjentką „z czerniakiem

którą otrzymywałam nie była adekwatna

w poniedziałek rano. To był długi weekend,

oka”, ale też tą, która całą noc jęczała i nie

do stanu, w którym się znajdowałam – nie

podczas którego mieliśmy czas, by całą

potrafiła zacisnąć zębów. Szybko okazało

mogłam wstać, usiąść, podnieść dziecka

rodziną zastanowić się nad tym, co się

się, że krwiak i większa niż zakładano utrata

ani znaleźć pozycji, która pozwoliłaby mi

dzieje. Czy przyspieszone cesarskie cięcie

krwi spowodowały silną anemię, a co za

karmić bez ogromnego bólu, a mój mąż miał

to dobry krok, co zrobić po porodzie i jak

tym idzie – odczuwanie przeze mnie bólu

ograniczone godziny wizyt bez możliwości

uporać się z całą sytuacją? Jak się później

kurczącej się macicy i rozciętego brzucha

noclegu. Każda z pielęgniarek pomagająca

okazało, mieliśmy dobre pomysły, na których

mogło być większe niż przy klasycznym

nam w karmieniu dawała rady, które nie

realizację zabrakło nam siły i pewności

cięciu i wymagało przetaczania krwi.

tylko nie pokrywały się z radami kolejnej,

siebie. Utwierdzeni w przekonaniu, że do

ale były z nimi sprzeczne. Natłok informacji

diagnozy potrzebujemy kompletu badań

Nie

dziecka,

sprawił, że sama sięgnęłam po szpitalne

radiologicznych,

odrzuciliśmy

budziłam się w zakrwawionym łóżku, świeży

mleko modyfikowane, które było blisko

pomysł, by podjąć próbę skontaktowania

opatrunek po wyjściu na spacer zalewał

i pozwalało uspokoić dziecko, ale też je po

się z krakowską Kliniką na odległość.

się krwią po pół godziny, rana otwierała

prostu nakarmić. Przed każdym karmieniem

szybko

mogłam

nosić

swojego

się w nowych miejscach co kilka tygodni,

przystawiałam dziecko do piersi i razem

Szpital wspominam jako jeden wielki koszmar.

a któregoś dnia ciemna krew rozlała mi

walczyliśmy o każdą kroplę mleka po

W oczach personelu funkcjonowałam jako

się po nodze, tworząc niemałą kałużę na

operacji oraz o to, abyśmy oboje nauczyli

pacjentka z nowotworem oka, a niczego

podłodze. Nikt nie potrafił udzielić mi

się jak jeść i karmić. Pierwszym momentem,

nie potrzebowałam wtedy tak bardzo

jednoznacznych

zająć

w którym poczułam dumę i satysfakcję

jak wsparcia. Nikt z oddziału patologii

się raną – część lekarzy radziła chłodne

z karmienia piersią było spotkanie z pediatrą

ciąży nie rozmawiał ze mną o tym, co się

opatrunki, a część rozgrzewające kąpiele.

wypisującym nas z oddziału, który pochwalił

dzieje. Po dwóch dniach przygotowywania

Do tego dochodziła kwestia karmienia.

nasz zapał i determinację.

na blok operacyjny. Zabieg przebiegł bez

W przyszpitalnej szkole rodzenia pielęgniarki

Nie zamierzałam się poddać i przejść

komplikacji, moje dziecko mignęło mi przed

zapewniały nas, jak pięknie wygląda opieka

na sztuczne mleko. W dzień wyjścia ze

oczami w postaci czerwonej plamy i po

laktacyjna młodych matek – ile otrzymują

szpitala, kiedy tak naprawdę wychodziłam,

spotkaniu z oczekującym na nie tatą zabrane

wsparcia, jak chętnie pomaga im się w nauce

nie wiedząc, jak się karmi, wahałam

zostało profilaktycznie do inkubatora.

przystawiania dziecka i jak niedobrze jest

się

wskazówek,

jak

dziecka do porodu, zostałam zawieziona

Poza

brakiem

personelu (wspierała przyjęła

mnie mnie

na

„kupieniem”

sobie

kilku

karmić sztuczną mieszanką. Nasze dziecko

godzin spokoju i podaniem na drogę

strony

pierwszą dobę spędziło w inkubatorze –

mieszanki. Mąż przyniósł butelkę na moją

ginekologicznego

wsparcia

oddziału

nad

ze

nikt nie zapytał mnie, czy odciągnę pokarm,

prośbę, i karmiąc piersią, trzymałam ją

okulistka,

która

czy wyrażam zgodę na podanie mu mleka

w ręku. Wiedziałam, że mogę z niej

pierwszej

wizycie

modyfikowanego. Po kilku miesiącach od

skorzystać, wiedziałam, że po powrocie

w szpitalu) musiałam zmierzyć się jeszcze

porodu doczytałam, że procedury po cięciu

do domu nie mogę skusić się na zakup

z

krwiakiem

cesarskim nie zobowiązują personelu do

mieszanki, bo nie uda mi się karmienie

w okolicach rany po cesarskim cięciu,

10-centymetrowym

uzgadniania takich kwestii. Dziecko zostało

naturalne i wiedziałam, że tak naprawdę

z którego sączyła się krew przez następne

nakarmione bez naszej wiedzy i przyniesione

do niczego mnie to nie doprowadzi.

6 tygodni, omdleniem podczas opóźnionej

mi następnego dnia po śniadaniu. Podczas

Nasze

pionizacji, strofowaniem przez pielęgniarkę

karmienia

silikonowe.

w dobie 0 na nocnym dyżurze, abym

o którym tak nas zapewniano. Dziecko

powinno to wyglądać, ale nie miałam

przestała już jęczeć, bo i tak nie dostanę

płakało,

chwytać

wyjścia – krwawiące i pogryzione brodawki

więcej środków przeciwbólowych, brakiem

pierś, jednak ja nie umiałam go nakarmić.

nie pozwalały karmić, a dziecko niczym

profesjonalnej opieki ze strony lekarzy,

Pojawił się okropny ból piersi połączony

imadło chwytało pierś. Co kilka tygodni

stanem zapalnym kilka dni po wyjściu

z głośnym wołaniem maleństwa o pokarm,

nie chętnie

otrzymałam próbowało

wsparcia,

karmienie

uratowały

Wiedziałam,

że

nakładki nie

tak


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

36

próbowałam

karmić

bez

silikonowych

Liczyłam się z tym, że po niekorzystnej

A kiedy tylko w środku nocy udało mi

nakładek, ale udało mi się od nich uwolnić

dla mnie diagnozie będę musiała podjąć

się dojechać do domu, gdy przytuliłam

i czerpać satysfakcję z karmienia dopiero

leczenie i znowu rozstać się z dzieckiem.

czekającego na mnie męża, sięgnęłam po

po 4,5 miesiącu. Przez cały ten czas miałam

Po odczekaniu na swoją kolej w końcu

moje słodko śpiące dziecko i nakarmiłam

przed oczami obrazy wszystkich karmiących

weszłam

lekarskiego.

je już bez strachu o jutro, ale ze spokojem

kobiet, jakie widziałam i zastanawiałam się,

Pamiętam tylko, że przeprowadzono jedno

i wiarą, że teraz już wszystko musi być

jak udaje im karmić, nie płacząc z bólu. Dziś

badanie

dobrze.

nadal karmię, a mojemu dziecku sprawia

światła – badanie, które nie zagrażałoby

to nieopisaną radość. Nie wiem, kiedy

ciąży.

poganiano,

Dziś nie myślę o tej sytuacji jako o przykrej

skończymy, przestałam już tworzyć jakieś

a wręcz przeciwnie. Kiedy usłyszałam, że

pomyłce. Mimo że nie tak wyobrażałam

ramy czasowe. Spróbuję posłuchać dziecka

moje znamię barwnikowe jest zwykłym

sobie przyjście na świat swojego pierwszego

i jego potrzeb – niech zrezygnuje z piersi

pieprzykiem, z którym się urodziłam

dziecka, a także czas połogu, jestem pełna

wtedy, kiedy będzie na to gotowe.

i z którym umrę, to popłakałam się przy

nadziei, że uda mi się przełamać lęk przed

do

gabinetu

polegające

Nie

straszono,

na

wykorzystaniu nie

lekarzach tak mocno, że nie chcieli wypuścić

kolejną ciążą i spotkam lekarza, który

zostawiłam

mnie z gabinetu, dopóki się nie uspokoję, aby

nie zakwalifikuje mnie automatycznie do

dziecko z mężem i siostrą i pojechałam

nie wystraszyć mojej mamy czekającej na

kolejnego cesarskiego cięcia. To wszystko,

do Krakowa. Była to najdłuższa i najgorsza

korytarzu. Ta długa, prawie dwumiesięczna

co wydarzyło się 19 miesięcy temu bardzo

podróż w moim życiu. Jechałam tam ze

droga dobiegła wreszcie końca. Czekał mnie

mnie wzmocniło i pozwoliło zweryfikować

ściśniętym gardłem, bo chciałam, aby ten

już tylko powrót do domu. Ostatecznie

istotne dla mnie rzeczy. Zrozumiałam, że

koszmar się skończył, bo zostawiłam moje

w Krakowie powiedziano mi, że cięcie nie było

ważne jest, aby skoncentrować się na tym,

maleńkie dziecko stęsknione za piersią.

potrzebne, tak samo jak pośpiech, strach

co dzieje się dziś i cieszyć się z każdego

i całe zamieszanie.

małego szczęścia.

6

tygodni

po

porodzie

reklama

www.mamania.pl


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

37

Dawne wierzenia i przesądy związane z karmieniem piersią Aleksandra Budzowska

Wokół karmienia piersią na przestrzeni dziejów urosło wiele mitów i wierzeń. Dziś nie wierzymy już w takie przesądy, warto je jednak przytoczyć z przymrużeniem oka.

Dziś wiemy, że siara - pierwsze mleko, które

i może spowodować nawet zgon dziecka

Wierzono także, że kontakty seksualne

pojawia się po porodzie – to najcenniejsze

- zarówno młodszego rozwijającego się

powodują

krople dla małego organizmu. Kiedyś jednak

w łonie matki, jak i starszego.

w czasie karmienia piersią współżycie było

„zepsucie”

mleka,

dlatego

zabronione.

wierzono, że jest to trująca, „szatańska” substancja i karmienie noworodka przez

Jeden z przesądów mówił także o tym,

pierwsze dni było zabronione. Podawano

że kobiety o włosach blond i rudych nie

Dodatkowo uważano, że kontakty seksualne

mu w zamian mieszaninę miodu, masła

powinny karmić dzieci piersią, ponieważ

w połogu mogą doprowadzić do śmierci mężczyzny, gdyż są dla niego silną

i soków roślinnych.

trucizną. Dziś wiemy, jak powstaje mleko, się

którym

karmi

noworodka.

Kiedyś

myślano,

że

mleko

Teraz pozostało nam już tylko walczyć

ze

mitami

to

związanymi

zmieniona i oczyszczona

z

w

kobiety

mniej absurdalne, to tak samo

menstruacyjna

niebezpieczne dla matki karmiącej

organizmie

krew

karmieniem.

współczesnymi Mimo

że

i dziecka, jak dawne wierzenia.

poprowadzona z macicy do piersi. Dlatego sądzono, że każde krwawienie z dróg rodnych zatruwa mleko. Mleko mogło też zostać zatrute poprzez napicie się wina lub przez „zepsucie moralne”. Podobno lubieżność natychmiast

wprowadzają do mleka zanieczyszczenia

dawała się wyczuć w pokarmie.

i „niepożądany temperament”.

Dziś wiemy, że gdy tylko ciąża przebiega

Niektórzy sądzili, że karmiąca matka

GriecoS.F., Corsini C.A.

prawidłowo, nie jest konieczne odstawianie

przekazuje dziecku zdolności językowe –

„Historical perspectives on breastfeedning.”,

od piersi starszego dziecka.

dlatego przekazywano dzieci pod opiekę

UNICEF 1991

mamek mówiących w konkretnym języku,

„Karmienie piersią w teorii i praktyce”.

aby się go nauczyły.

Medycyna Praktyczna 2012

źródła:

Kiedyś ciężarnej

uważano,

że

mleko

kobiety

jest

trujace


38

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Napój mądrości? Pamela Kucińska

Wiele słyszy się o tym, że karmienie piersią podwyższa inteligencję dziecka. Im dłużej trwa, tym więcej punktów IQ przewagi zdobywa mały „cycoholik” w porównaniu z dzieckiem karmionym mieszanką. Z kolei producenci mleka modyfikowanego prześcigają się w reklamowaniu swoich produktów jako „korzystnie wpływających na rozwój mózgu”, w domyśle inteligencję. Jaka jest prawda?

Zarówno La Leche League, jak i Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oficjalnie uznają, że karmienie piersią zwiększa inteligencję u dzieci. Uznaje się, że im dłuższe karmienie, tym większa różnica w inteligencji między dziećmi karmionymi mlekiem kobiecym, a sztucznym. Dotychczas przeprowadzono całkiem dużo badań na temat inteligencji, które porównywały wyniki dzieci karmionych piersią z wynikami dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym. Rzeczywiście – wiele z nich wykazało, że karmienie piersią sprzyja inteligencji! Wystąpiły statystycznie istotne różnice w liczbie punktów IQ mierzonych na różnych etapach rozwoju dziecka, w zależności od badania. Różnice te plasowały się na poziomie około 3-7 punktów IQ. Długość karmienia piersią również ma znaczenie: im dłuższe karmienie, tym większa różnica w liczbie punktów IQ pomiędzy dziećmi. Jedno z badań pokazało, że już dzieci karmione 1 miesiąc głównie piersią różniły się pod względem liczby punktów od dzieci karmionych głównie butelką od początku życia. Warto zwrócić uwagę na słówko „głównie” – być może wśród dzieci karmionych

wyłącznie piersią różnice te byłyby większe. Zaobserwowano stały wzrost punktacji inteligencji wśród dorosłych, którzy byli karmieni piersią: od 1 miesiąca do 9 miesięcy karmienia piersią i więcej, gdzie osoby karmione 7 i więcej miesięcy uzyskiwały najwyższe wyniki (średnia różnica punktacji pomiędzy osobami karmionymi 1 miesiąc a osobami karmionymi 7-9 miesięcy wyniosła aż około 7 punktów IQ!). Niektórzy naukowcy jednak nie zdołali powtórzyć tych wyników - w kilku badaniach różnice nie były statystycznie istotne, kilka

innych nie pokazało żadnej różnicy pomiędzy różnie karmionymi dziećmi. Nasuwa się więc pytanie: czy to sam fakt karmienia piersią lub mlekiem modyfikowanym wpływa na różnice w punktacji IQ pomiędzy dziećmi, czy może mamy karmiące piersią praktykują pewien konkretny styl rodzicielstwa, który wpływa na IQ bardziej, niż sam otrzymywany pokarm? Przede wszystkim, warto rozróżnić „karmienie piersią” od „karmienia mlekiem mamy”. Niestety, nie ma jeszcze badań, które by sprawdziły,


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

czy i jak różnią się pod względem inteligencji dzieci karmione mlekiem mamy prosto z piersi od tych, które były karmione mlekiem mamy przez butelkę. Warto zwrócić uwagę, że być może sam fakt karmienia z piersi wpływa na wyniki tych badań, które wykazały statystycznie istotne różnice w inteligencji. Czas karmienia piersią jest zwykle dłuższy w porównaniu z czasem karmienia z butelki, posiłki są także częstsze. Wpływ bliskości na rozwój mózgu (w tym pamięci, inteligencji i innych) został już dość dokładnie zbadany i udowodniony. Możliwe więc, że to właśnie bliskość jest tym, co najbardziej wpływa na inteligencję, a karmienie piersią jest tu częścią większej układanki. Z tej perspektywy bardzo ważne jest, aby rodzice dzieci karmionych butelką zwrócili większą, bardziej świadomą niż rodzice dzieci karmionych piersią uwagę na zapewnienie swoim potomkom dużej dawki bliskości i kontaktu. Skoro mowa o kontakcie – a może to kontakt skóra do skóry czyni dzieci inteligentniejszymi? Zbadano jego wpływ na wiele czynników i jest on naprawdę przeogromny – od regulacji temperatury kilku noworodków oddzielnie, przez stabilizację parametrów życiowych u wcześniaków,

po szeroko pojęte wspomaganie rozwoju na wielu płaszczyznach. Być może to właśnie on więc jest odpowiedzialny także za różnice punktowe u dzieci różnie karmionych – kontakt z piersią podczas karmienia jest przecież kontaktem z ciałem mamy. Niezaprzeczalnie jednak, mleko mamy samo w sobie zawiera mnóstwo składników wspierających rozwój mózgu - kwasy omega i LCPUFA (longchain polyunstaturated fatty acids: długołańcuchowe wielonienasycone kwasy tłuszczowe), odpowiednia, indywidualnie dobrana ilość białek, witaminy i mikroelementy – a wciąż jeszcze jest ono substancją nie do końca zbadaną. Mleko matki jest „żywe”, zmienne, dopasowujące się do konkretnego dziecka - zupełnie inaczej, niż mieszanka z mleka krowiego. Dlatego nie sposób precyzyjnie wyodrębnić składnika lub składników odpowiedzialnych za wzrost liczby punktów IQ na testach wykonywanych przez dzieci po kilku latach od zakończenia karmienia piersią. To jedno z kilku ograniczeń, z którymi muszą zmierzyć się badacze chcący zgłębić wpływ karmienia piersią na inteligencję. Inne dotyczy możliwych „pośredników” we wpływie karmienia

na inteligencję. Niektórzy spośród autorów sugerują, że wyższa punktacja dzieci karmionych piersią może wynikać z ich szybszego rozwoju zmysłowo-poznawczego, opartego na optymalnych właściwościach mleka mamy. Wtedy karmienie byłoby tylko pośrednio odpowiedzialne za wyższą inteligencję. Kolejnym z nich jest wciąż niejasne przełożenie punktacji IQ na „rzeczywistą” inteligencję – należy pamiętać, że to tylko niedoskonały parametr wymyślony na potrzeby badań laboratoryjnych, a nie wyrocznia służąca do określania prawdziwej mądrości czy radzenia sobie w życiu. Wiadomo, że każda mama chciałaby, żeby jej dziecko było „najmądrzejsze” - warto jednak spróbować złapać do tego odrobinę dystansu... W końcu, czy właśnie to jest najważniejsze? Karmienie piersią to sprawa jednocześnie normalna i w pewnym sensie „zwyczajna”, jak i absolutnie niesamowita, tajemnicza, nie do końca zgłębiona. To esencja zarówno praktyczności, jak i mistyczności. Nieważne, czy za sprawą bliskości, czy samego składu pokarmu, wpływa ono pozytywnie także na inteligencję naszych maluchów – czyż to nie wspaniały argument do kolekcji, którą wiele z nas ma w głowie na okazję odpierania ataków niedowiarków?

39


40

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Promotor karmienia piersią kto to i po co? Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Ponad 90% kobiet w Polsce po urodzeniu dziecka zaczyna karmić piersią lub przynajmniej podejmuje taką próbę. To ogromna liczba, która wywołuje radość u wszystkich laktoentuzjastów. Ponad 90% dzieci karmionych wyłącznie mlekiem mamy! Szczęśliwy kraj! Niestety procenty te szybko maleją i w wieku 4 miesięcy – według badań przeprowadzonych w roku 2010 w woj. kujawsko-pomorskim – takich dzieci jest już tylko 10-14%!

Polska to niesamowity kraj, w którym poradnie laktacyjne nie są elementem systemu opieki zdrowotnej, a doradca laktacyjny nie jest zawodem. Taki stan wyjściowy często doprowadza do sytuacji, że poradę laktacyjną można uzyskać jedynie odpłatnie (w prywatnych gabinetach; choć

Przyczyn takiego stanu rzeczy jest co najmniej kilka (w tym również ta, że kobieta nie chce karmić dłużej piersią), ale w tym artykule skupimy się na jednym: wsparcie laktacyjne, a raczej jego brak.

w Gdańsku działają 2 bezpłatne poradnie finansowane przez miasto) – wyjątek tu stanowią doradczynie pracujące na oddziałach położniczych wielu, ale niestety nie wszystkich, szpitali w Polsce. Doradcą może nazwać się praktycznie każdy, a więc


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

każdy może doradzać jak karmić i co robić w

ustanowionymi przez CNoL nie mogą odbyć

→ dostrzec symptomy większych problemów

problematycznych sytuacjach. Co prawda,

szkolenia i uzyskać tytułu Certyfikowanego

i polecić specjalistów, którzy pomogą w tym

Centrum Nauki o Laktacji organizujące

Doradcy Laktacyjnego, ale chcą pomagać na

zakresie.

szkolenia na Certyfikowanego Doradcę

polu karmienia piersią. To dla tych zapalonych

Laktacyjnego określiło dokładnie, kto może

entuzjastek CNoL stworzył specjalny kurs, na

Czyli nawet jeśli nie pomoże pod kątem

zostać CDLem, jednak w praktyce prawo

którym to uczestnicy uczą się tak ważnych

medycznym, to będzie wiedział, gdzie

tego zawodu nie chroni. Szkoda, bo nadal

rzeczy, jak: proces produkcji mleka, warianty

skierować mamę – czy do lekarza, czy do

można trafić na doradcę, który potrafi

anatomiczne

doradcy laktacyjnego – by mogła otrzymać

powiedzieć „tu nic nie leci, proszę iść do

karmiącej, przechowywanie i transport

sklepu i kupić mleko modyfikowane” lub

pokarmu, problemy i trudności, system

„kobiece piersi nie są w stanie wykarmić

wsparcia laktacyjnego w Polsce, czy wreszcie

Promotorzy

bliźniaków – zostały stworzone, by karmić

– jak rozmawiać z kobietą doświadczającą

czujące

tylko jedno dziecko!” (nie, nie, to nie moje

trudności w karmieniu i jak ją wesprzeć

i wspierać. To dobre duchy laktacji, które

wymysły, to historie z życia wzięte). Inna

(i wiele wiele innych). Promotorzy wiedzą

zrobią wszystko, by mama mogła karmić

sprawa, że bywa i tak, że takie słowa padają

również, jakie są wskaźniki skutecznego

piersią tak długo, jak chce – nawet jeśli

ze słów osób, które na liście Certyfikowanych

karmienia, dzięki czemu mogą rozwiać

pojawią się trudności. A wreszcie – to osoby,

Doradców

rodzicielskie wątpliwości spod znaku „czy

z którymi można porozmawiać, podzielić

ono się najada?”.

się wątpliwościami, wypytać o wszystko, bo

Laktacyjnych

występują.

Jednak pojawiło się światełko w tunelu wraz

brodawek,

dieta

matki

z grupą PKP, czyli Promotorów Karmienia

to misję,

osoby chcące

z

pasją, pomagać

one rozumieją, są empatyczne i wiedzą, jak

Piersią. Nie są to osoby, które zastąpią

Promotor Karmienia Piersią umie między

doradców, ponieważ często po prostu mniej

innymi:

wiedzą, jednak to coraz większa rzesza osób, którym temat laktacji jest bliski, cudownych

skuteczną pomoc.

ważne jest to psychologiczne wsparcie. I choć nadal nie rozwiązuje to problemu

→ ocenić technikę karmienia piersią

laktywistek oraz kobiet, które chcą wspierać

braku bezpłatnych poradni laktacyjnych i

niewystarczającej

liczby

dostępnego,

inne kobiety na mlecznej drodze. Co mogą

→ wyjaśnić i pomóc mamie karmić piersią

przeszkolonego pod kątem laktacyjnym

zrobić i jak mogą pomóc?

skutecznie

personelu medycznego (np. położnych środowiskowych), to jednak dobrze jest

Promotor Karmienia Piersią ma swoiste

→ ocenić przebieg karmienia

zadanie wypełnienia luki, którą wszyscy

z

zajmujący się laktacją odczuwają. To osoby,

→ pomóc w utrzymaniu laktacji (uchronić

które nie mają wykształcenia medycznego,

przed możliwymi zaburzeniami)

w

więc

w

związku

z

zasadami

pomyśleć, że mamy się gdzie zgłosić naszymi

laktacyjnymi

problemami,

pytaniami i wątpliwościami. Prawda? Więcej o Promotorze Karmienia Piersią przeczytać można na stronie Centrum Nauki o Laktacji: http://www.kobiety.med.pl/cnol/

41


42

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Małe i wielkie smutki po porodzie Pamela Kucińska

Przyjście na świat dziecka jest dla kobiety wydarzeniem wywracającym życie do góry nogami. Nic dziwnego, że większość z nas w okresie poporodowym musi unieść nie tylko radość i spełnienie, ale też smutek czy żal. Wszystko jest w porządku, dopóki nie pojawiają się symptomy depresji... Jak je rozpoznać i co wtedy zrobić?

po porodzie – na przykład w niektórych

uniemożliwia normalne funkcjonowanie - to

plemionach afrykańskich.

znak, że rozwija się depresja poporodowa. Sygnałem alarmowym jest utrzymywanie

Prawdopodobnie po obu stronach leży

się takich stanów powyżej dwóch tygodni po

ziarno

hormonalne

porodzie. Może też zdarzyć się, że depresja

zachodzą po porodzie w ciele każdej kobiety

prawdy:

zmiany

będzie miała swój początek dopiero kilka

i jest to nie do uniknięcia. Ważne, żeby mieć

tygodni lub miesięcy po porodzie (nawet pół

w tym trudnym czasie solidne wsparcie

roku i więcej).

w swoim otoczeniu. Partner, rodzina, przyjaciele - warto mieć kogoś, kto rozumie

Depresja

czym jest baby blues i pomoże nam przez

długotrwałym

to przejść w nienaruszonym stanie. Kiedy

stanów permanentnego smutku, rozbicia,

W czasie ciąży wiele kobiet dowiaduje się,

kobieta otoczona jest opieką, kiedy może

że po porodzie może je dopaść baby blues,

zająć się tylko i wyłącznie nawiązywaniem

zwany także smutkiem poporodowym.

więzi

To nagły spadek nastroju, który pojawia się

karmienia i odpoczywaniem po porodzie,

mniej więcej dwa do pięciu dni po porodzie.

bez konieczności martwienia się o obiad,

Ten stan utrzymuje się zwykle przez kilka dni,

odkurzanie, opiekę nad starszakiem –

maksymalnie około dwóch tygodni. Świeżo

wtedy ma największe szanse na łagodną

upieczona mama może być płaczliwa,

konfrontację z poporodowym smutkiem.

z

dzieckiem,

„rozkręcaniem”

może odczuwać huśtawkę emocji podobną do tych z czasu ciąży (lub jeszcze bardziej

Baby blues to przypadłość, która sama

intensywną). Często w ciągu dnia robi się

przychodzi i sama odchodzi. Kiedy hormony

smutna, wielokrotnie nie jest w stanie

ustabilizują się na swoich poza-ciążowych,

stwierdzić z jakiego powodu. Typowe jest

laktacyjnych poziomach, a kobieta odrobinę

uczucie rozbicia, “nierozgarnięcia”.

osiądzie w nowej rzeczywistości, wspierana przez

bliskich,

huśtawka

emocjonalna

Mówi się, że baby blues ma podłoże

i ciągły smutek powinny ustać. Oczywiście,

fizjologiczne - powoduje go gwałtowny

w życiu młodej matki zawsze będzie miejsce

spadek

który

na pojawiające się od czasu do czasu

hormonów

ciążowych,

duże

frustrację, żal, poczucie straty. Nie powinny

przegrupowanie hormonalne odbija się na

one jednak, poza tymi pierwszymi kilkoma

wielu aspektach życia kobiety, podobnie

dniami lub tygodniami, zajmować głównego

jak w czasie cyklu menstruacyjnego, tylko

miejsca w jej nastrojach.

ma

miejsce

po

porodzie.

Tak

w większej skali. Tej teorii zdaje się przeczyć fakt, że baby blues nie został zaobserwowany

Kiedy tak się jednak nie dzieje – smutek

w społeczeństwach, gdzie przykłada

i żal wciąż dominują pośród emocji kobiety,

się dużą wagę do opieki nad matką

nie ustaje płaczliwość, uczucie rozbicia

poporodowa

objawia

utrzymywaniem

się się


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

rozchwiania.

Mogą

wystąpić

problemy

a depresja będzie się u nich ciągnęła latami.

nieodwracalnie ucierpieć z powodu stanu

ze snem, zaburzenia łaknienia. Trzeba

Dlatego tak ważna jest odpowiednia reakcja.

emocjonalnego kobiety. Co można zrobić,

koniecznie zwrócić uwagę na takie odczucia,

aby nie dopuścić do rozwoju depresji?

jak niechęć do dziecka, emocjonalne

Warto już w czasie ciąży uczulić bliskich na

Przede wszystkim, tak jak w przypadku baby

oddalenie

objawy depresji poporodowej, żeby mogli

bluesa, ważny jest system wsparcia. Poza

od

wykonywanie

niego,

dziecku

w razie konieczności rozpoznać je i

nieoceniającymi, pomocnymi bliskimi warto

bez prawdziwego zaangażowania i chęci.

zareagować. Można poprosić matkę o

pomyśleć o opiece douli – amerykańskie

W

poporodowej

szczere wypełnienie krótkiego testu –

badania wykazały, że opieka douli nad

wymagające

Edynburską Skalę Depresji Poporodowej

kobietą w porodzie i krótko po nim obniżała

natychmiastowej interwencji, takie jak myśli

można znaleźć na przykład na stronie

prawdopodobieństwo wystąpienia depresji

samobójcze i chęć skrzywdzenia siebie lub

internetowej Fundacji Rodzić po Ludzku.

kilka miesięcy później aż o 50%. Karmienie

dziecka. Kiedy bliscy podejrzewają tego

Jest to ankieta, za pomocą której łatwo

piersią także może posłużyć jako czynnik

typu myśli u kobiety, powinni natychmiast

ocenić, czy potrzebna jest pomoc. Kobieta

ochronny. Hormony wydzielane podczas

zareagować, przejąć opiekę nad dzieckiem

z objawami depresji powinna udać się do

naturalnego karmienia wspomagają dobry

i zapewnić kobiecie opiekę psychiatryczną.

psychologa lub psychiatry – na przykład

nastrój, odprężenie i spokojny sen. Ponadto,

Pozostawienie takiego stanu samemu sobie

do

Interwencji

po częstych początkowych przygodach,

może prowadzić do rozwinięcia się psychozy

Kryzysowej lub do znajomego specjalisty

najpóźniej po kilku tygodniach karmienie

poporodowej, która jest stanem zagrożenia

(jeśli wcześniej brała udział w terapii).

staje

życia zarówno dla kobiety, jak i jej dziecka.

Połączenie psychoterapii z odpowiednio

odpoczynku i wytchnienia, zamiast być –

dobranymi

nieleczonej

mogą

pojawić

czynności

mechaniczne

depresji się

stany

przy

najbliższego

lekami

Centrum

(są

się

więziotwórczym

momentem

antydepresanty,

jak na przykład przygotowanie mieszanki -

Depresja poporodowa nie zawsze przechodzi

przy których można karmić piersią) jest

dodatkowym obciążeniem. Warto postarać

sama. Niektóre kobiety poradzą sobie z nią

najskuteczniejsze w zwalczaniu depresji.

się, aby normalny smutek poporodowy nie

same, przy wsparciu bliskich osób, jeśli tylko

Zapobieganie depresji poporodowej jest

zamienił się w coś znacznie trudniejszego

zauważą i potraktują poważnie swoje objawy.

bardzo ważne choćby ze względu na

do opanowania. Zadbajmy o to już w czasie

Wiele jednak nie będzie miało tyle szczęścia,

relację matki z dzieckiem, która może

ciąży!

43


44

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Każda historia laktacyjna jest inna, tak jak każdy rodzic i każde dziecko. Karmienia piersią nie wysysa się z mlekiem matki. To proces, którego oboje – matka i dziecko – muszą się nauczyć. Mama uczy się, jak prawidłowo przystawić dziecko do piersi i jaka pozycja jest dla nich obojga najbardziej komfortowa, dziecko – uczy się efektywnie ssać. Nierzadko w tej podróży zdarzają się zakłócenia. Najpierw pojawia się nawał pokarmu, później niekiedy zastój, zapalenie piersi, popękane brodawki lub dziecko słabo przybiera na wadze. Na początku warto spróbować poradzić sobie samemu. Zmiana pozycji czy poprawienie techniki karmienia, okłady ciepłe lub chłodne, czy dodatkowe odciąganie pokarmu. Wprowadzenie kilku zmian może przynieść dużo poprawy. Pomocne mogą okazać się też... dobre książki.

Laktacyjne sos Jowita Romaniuk


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Na początku warto odwiedzić bezpłatne

O warszawskiej Mlekotece oraz grupach

swoje dzieci w pierwszych miesiącach ich

grupy wsparcia:

w innych miastach Polski przeczytacie na:

życia. Listę konsultantów IBCLC znajdziecie

www.facebook.com/mlekoteka

na stronie laktacja.org.pl

magazynu, z waszej inicjatywy i przy

Wyjątkowego,

rodzicielskiego

Certyfikowany Doradca Laktacyjny – to

waszym, Drodzy Czytelnicy, współudziale

wsparcia możecie również poszukać na

przedstawiciel zawodów medycznych np.

(to wy codziennie jesteście na naszym

facebookowych profilach tj. „Karmienie

wyedukowany w zakresie wiedzy o laktacji

kwartalnikowym fan page’u na Facebooku)

piersią”, „Karmiące cyce na ulice”, czy

lekarz, pielęgniarka, położna rodzinna.

powstało środowisko, w którym wzajemnie

„Mamy ściągające mleko (karmienie piersią

Aby uzyskać certyfikat wydawany w Polsce

się wspieracie, doradzacie i pomagacie.

inaczej)”.

przez Centrum Nauki o Laktacji, niezbędne

Kwartalnik Laktacyjny – wokół naszego bo

Bezcenne są przekazywane przez was

jest

wykształcenie

medyczne

oraz

informacje o sprawdzonych lekarzach,

Godne polecenia jest działające od lat forum

praktyka zawodowa. Kurs certyfikacyjny

poradniach i szpitalach, w których rodziłyście

internetowe www.chusty.info, szczególnie

oraz doświadczenie w pracy z mamami

„po ludzku”, o podejmowanych przez was

dział dotyczący karmienia dzieci, znajdziecie

karmiącymi piersią powinny gwarantować

inicjatywach

karmienie

tam mnóstwo wskazówek i rad dotyczących

wysoką jakość świadczonych usług. Doradcy

piersią i rodzicielstwo w duchu bliskości.

karmienia dzieci małych i nieco większych,

zobowiązani są do odnawiania tytułu co

Na

a wszystko od doświadczonych rodziców.

7 lat. Odwiedzając ich miejsce pracy np.

stronie

własne

wspierających Kwartalnika

historie

opowiadacie

laktacyjne,

bierzecie

poradnię przyszpitalną lub punkt laktacyjny,

udział w naszych konkursach, czytacie

Kolejną grupą osób, od których możecie

powinniście zwrócić uwagę na umieszczoną

i komentujecie. Jesteście niewyczerpalnym

uzyskać wsparcie oraz poradę laktacyjną,

w

źródłem inspiracji. Wspólnie stworzyłyśmy

o uzyskanym certyfikacie CNoL.

wyjątkowe miejsce na laktacyjnej mapie

entuzjaści laktacyjni, czyli osoby bez

Polski.

wykształcenia medycznego, ale z ogromną

W ofercie doradcy laktacyjnego znajdziecie

chęcią i potrzebą dzielenia się z innymi

m.in.:

Promotorzy

Karmienia

Piersią.

To

widocznym

miejscu

informacje

Mlekoteka – o tej wyjątkowej inicjatywie

swoimi

dwóch warszawskich doul i promotorek

piersią (więcej na ten temat przeczytacie

karmienia piersią – Izy Sztandery i Izy

w tym numerze Kwartalnika Laktacyjnego

i

Frankowskiej, pisałyśmy już w czwartym

w artykule Zuzanny Kołacz-Kordzińskiej -

okołoporodowym i w czasie karmienia

numerze Kwartalnika. Zasięg Mlekoteki

„Promotor Karmienia Piersią – kto to i po

piersią,

zaskoczył z całą pewnością nawet jej

co?”)

doświadczeniami

w

karmieniu

założycielki, a wszystko to dzięki temu, że

udzielanie wsparcia i pomocy matkom ich

rodzinom

w

promowanie

w

okresie

społeczeństwie

zdobyły się na odważny gest i przekazały

Jeśli jednak w karmienie wkrada się niemoc

karmienia piersią jako najlepszego

kaganek

i frustracja, warto poprosić o pomoc

sposobu żywienia niemowląt i dzieci,

laktacyjnej

oświaty

w

ręce

innych, chętnych kobiet w całym kraju.

profesjonalistów. Gdzie ich szukać?

Są to bezpłatne grupy wsparcia dla mam

karmiących piersią, w których otrzymamy

Konsultant

rzetelną i najnowsza wiedzę na temat

międzynarodowego

laktacji

konsultanta laktacyjnego może otrzymać

oraz

profesjonalną

pomoc

z zakresu karmienia piersią i żywienia.

wyłącznie

IBCLC

osoba

tytuł

prowadzenie profesjonalnej edukacji zdrowotnej,

dyplomowanego z

wykształceniem

udzielanie

wyłącznie

rzetelnych

informacji opartych na najnowszej

medycznym. To profesjonalista posiadający

wiedzy,

odpowiednią wiedzę i umiejętności, aby Spotkania prowadzone są przez specjalistów

właściwie i skutecznie wspierać rodziców

w

promotorów

w karmieniu piersią. Konsultanci laktacyjni

dokonanie

karmienia piersią, doradców i konsultantów

pracują w placówkach służby zdrowia,

dotyczącego rozwiązania danej sytuacji

laktacyjnych, położne i doule. Ważnym

poradniach

i uszanowanie go,

elementem jest także możliwość spotkania

konsultacyjnych. Ich praktyka zawodowa

z innymi rodzicami w podobnej sytuacji

przebiega

życiowej, czyli na początku mlecznej drogi.

norm, ustalonych przez Międzynarodowe

bez pomocy, a w razie potrzeby

Warsztaty odbywają się raz w miesiącu, są

Stowarzyszenie Konsultantów Laktacyjnych.

potrafi skierować do odpowiedniego

całkowicie bezpłatne i każdy jest na nich

To profesjonaliści, którzy niosą pomoc

specjalisty, szpitala lub instytucji, która

mile widziany.

kobietom w ciąży i matkom karmiącym

może im pomóc,

dziedzinie

laktacji

laktacyjnych według

ściśle

i

punktach określonych

umożliwienie mamie i jej rodzinie

doradca

samodzielnego

nie

pozostawia

wyboru

rodziny

45


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

46

obowiązuje go tajemnica zawodowa, chroni

dane

osobowe

wiedzę o języku.

swoich

pacjentów,

ponieważ dostępność specjalistów w ich Pracuje z

Rodziny z dużych miast mają sporo szczęścia,

na

oddziale

dziećmi,

u

środowisku jest większa. Jednak rodzice

których

pojawiają

z małych miasteczek nie powinni ustawać w

ze

ssaniem.

poszukiwaniach. W swoim otoczeniu mogą

dzieci

urodzone

otrzymać pomoc położnej środowiskowej

karmione

sondą,

lub lekarza. Mogą też i powinni poszukać

stale dba o poziom oferowanych usług,

się

rozwija się zawodowo, uczestniczy w

Najczęściej

kursach i szkoleniach uaktualniających

przedwcześnie,

wiedzę z zakresu laktacji,

przez

czas

problemy odwiedza

dłuższy

noworodkowym

przebywające

wsparcia innych rodziców na „drodze

w inkubatorze i oddzielone od mamy.

mlecznej”. Znane jest przecież powiedzenie,

nie reklamuje i nie rozpowszechnia

Bada

że „w grupie siła”. Powodzenia.

preparatów do początkowego żywienia

i oddychania.

umiejętność

ssania,

połykania

niemowląt.

Źródła: Ocenia

prawidłowość

odruchu

ssania

Na dzień dzisiejszy tytuł Certyfikowanego

oraz

Doradcy Laktacyjnego posiada 288 osób.

artykulacyjnego – warg, języka, wędzidełka

www.kobiety.med.pl

Listę specjalistów znajdziecie na stronie

i podniebienia. Badając noworodka, ocenia

„Pełną piersią. Przewodnik po karmieniu

Centrum Nauki o Laktacji.

jego gotowość i zdolność do przyjmowania

piersią – od mamy dla mam” Kaja Bluma

pokarmu.

www.logopeda.pl

budowę

i

sprawność

aparatu

W wyjątkowych sytuacjach ,tj. wcześniactwo

www.laktacja.org.pl

czy choroba noworodka, do współpracy

Niestety nie każdy szpital oferuje swoim

zapraszany jest terapeuta ssania. Jest nim

małym pacjentom i ich rodzinom wizytę tego

lekarz

specjalista

posiadający

materiały szkoleniowe oraz strona CNoL

szeroką

specjalisty. Listę terapeutów znajdziecie

wiedzę medyczną łączącą w sobie elementy

na stronie internetowej Centrum Nauki o

neurologii, ortodoncji, foniatrii i audiologii,

Laktacji.

www.dziecisawazne.pl

z zakresu psychologii, pedagogiki oraz reklama


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Rozszerzanie diety niemowlaka karmionego piersią

Małgorzata Jackowska

Od niemal roku obowiązują nowe

Kiedy zacząć?

Oczywiście dziecko to nie kalkulator i nie

zalecenia żywienia dzieci w pierwszym roku

jest tak, że z dniem ukończenia 6 miesiąca

życia. Mimo że są oparte na aktualnej wiedzy

Bardzo jasno i bardzo wyraźnie podkreślają

wszystkie maluchy nagle stają się gotowe

i badaniach naukowych, to nadal pojawia się

to wszystkie naukowe autorytety zajmujące

na stałe produkty w diecie. Niektóre są

bardzo dużo wątpliwości, pytań i nieścisłości.

się żywieniem dzieci: karmienie wyłącznie

gotowe wcześniej, inne nawet później,

Wiele osób (niestety również niektórzy

mlekiem mamy powinno trwać 6 miesięcy

ale w większości przypadków pół roku to

profesjonaliści) opiera się o sam schemat

i być kontynuowane do końca 2 roku życia

ten moment, w którym można rozpocząć

żywienia, bez dokładnego przyjrzenia się

lub dłużej (WHO, AAP, ESPGHAN, PTGHiŻD)

rozszerzanie diety. Oprócz wieku dziecka

całym zaleceniom. Wprowadzenie nowego

można

kierować

się

również

innymi

jedzenia to duża zmiana i przeżycie zarówno

Do końca szóstego miesiąca życia dziecka

dla dziecka, jak i dla rodziców. Ponadto

nie trzeba wprowadzać do jego diety

sposób żywienia w pierwszych latach życia

żadnych produktów spożywczych innych

ma ogromny wpływ na dalsze nawyki

niż mleko mamy. Nie trzeba dziecka

siedzi dosyć stabilnie, nie przechyla się

i zdrowie dziecka, a później dorosłego. Warto

„przepajać” ani dopajać wodą, herbatkami,

na boki, kontroluje ruchy głowy,

więc podejść do tematu świadomie.

sokami, ani podawać „nowych smaków” po 4 miesiącu. Dzieci karmione piersią poznają

Postaram

się

odpowiedzieć

na

najczęściej pojawiających się pytań:

kilka Czy

wskaźnikami gotowości: •

nowe smaki w mleku mamy, które przenosi część

związków

dziecko posadzone np. na kolanach

sięga po przedmioty i trafia nimi do buzi,

smakowo-zapachowych

moment rozszerzania diety malucha zależy

(podobnie jak wody płodowe w czasie ciąży).

od tego, czy jest on karmiony naturalnie,

W badaniach naukowych można znaleźć

trafiają do jego buzi. Jeżeli ma szansę

czy sztucznie? Czy naprawdę zaleca się

informacje, z których wynika, że karmienie

spróbować jedzenia, to nie krztusi się

podawanie nowości po 4 miesiącu? Czy

tylko mlekiem mamy przez 6 miesięcy daje

nim i nie wypluwa, tylko radzi sobie

istnieje właściwa kolejność wprowadzania

optymalną ochronę przed występowaniem

z jego zjedzeniem (nawet bez zębów),

nowych produktów? Co z alergenami, w tym

otyłości w późniejszym życiu. Rozpoczęcie

glutenem? Ile posiłków powinno dostawać

rozszerzania diety po 4 lub 5 miesiącu daje

niemowlę i czy powinny one zastępować

proporcjonalnie mniejszą ochronę (1).

mleczne posiłki?

nie wypycha językiem obiektów, które

mocno interesuje się jedzeniem innych domowników, nie tylko obserwuje, ale próbuje sięgać po nie.

47


48

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

No dobrze, a co z dziećmi karmionymi

Co proponować dziecku?

to w praktyce, że np. białko jaja, produkty

w sposób mieszany albo karmionymi sztucznie?

Nie

wytycznych,

które

ma

jednoznacznych

mówią,

że

mleczne, czy pomarańcze można podawać Można

podawać

chude

mięso,

jajka,

należy

nabiał (np. ser biały, jogurt naturalny),

rozszerzać dietę tych dzieci tak samo jak

warzywa i owoce (zarówno surowe jak i

w przypadku karmienia naturalnego. Ale

gotowane), kasze, makaron, pieczywo

nie ma też zalecenia potwierdzającego, ze

i

konieczne jest wcześniejsze rozszerzanie

roślinne i masło. Nie ma konieczności

diety. Moim zdaniem można podeprzeć

korzystania z gotowej żywności dla

się zaleceniem ESPGHAN, które mówi, że

niemowląt, jeżeli domowe produkty

nowości w diecie dziecka powinny pojawić

podawane dziecku są dobrej jakości

się po 17, a przed 26 tygodniem życia,

i odpowiednio przyrządzone. Świetnie,

zaczynając od momentu, kiedy wykazuje

jeżeli macie dostęp do żywności ze

ono gotowość do samodzielnego siedzenia

sprawdzonego źródła lub ekologicznej,

i kontroluje ruchy głowy. Chodzi o to,

ale nie jest to bezwzględny warunek do

aby maluch był w stanie zareagować na

podania żywności dziecku.

dobrej

jakości

tłuszcze

dzieciom od początku rozszerzania diety. Tak, truskawki i pomarańcze też.

oleje

proponowane mu karmienie – np. przez odwrócenie głowy, kiedy już ma dosyć.

Ważne!

Niemowlętom

podajemy

soli,

cukru,

nie miodu,

Jak to zrobić w praktyce? Jak ma wyglądać

grzybów

jedzenie?

(np. z barwnikami, konserwantami).

i

żywności

przetworzonej

Do picia proponujemy wodę, a jeżeli Jedzenie nie musi być gładkim przecierem.

dziecko dostaje soki, to muszą być one

Taka

niesłodzone i najwyżej pół szklanki na

konsystencja

jest

potrzebna

w przypadku podawania jedzenia dzieciom

dzień.

młodszym niż pół roku (jeżeli naprawdę tego potrzebują), które nie są jeszcze na tyle

Czy

dojrzałe, żeby poradzić sobie z „grubszą”

wprowadzania nowych produktów?

istnieje

właściwa

kolejność

konsystencją jedzenia. W drugim półroczu życia dzieci są zwykle na tyle rozwinięte,

Tak naprawdę nie ma żadnego gotowego

że można podawać im albo produkty

schematu. Większość znanych nam

z rodzinnego stołu (mogą być rozgniecione

zasad

widelcem, zmielone, drobno posiekane,

dynia albo ziemniak, a brokuły po

ale też w kawałku – podawane do ręki),

8 miesiącu) to zasady umowne. Można

albo specjalnie dla dziecka przygotowane

zacząć rozszerzanie diety od kaszy albo

(jeżeli domowa dieta nie jest wystarczająco

od warzyw, albo od mięsa, zależy od

zdrowa dla małego dziecka). Ale naprawdę

Was. Ważne, żeby produkty były dobrej

nie ma potrzeby miksowania wszystkich

jakości, niesłodzone i niesolone. Dosyć

posiłków dla niemowlaka. Wiadomo, że im

często wspomina się, że lepiej podawać

więcej okazji dziecko ma do próbowania

najpierw warzywa, a później owoce, żeby

Jeżeli chodzi o gluten, to w zaleceniach

różnych konsystencji, tym łatwiej się do nich

dziecko nauczyło się lubić nie tylko słodkie

PTGHiŻD (4) mowa o tym, że nie ma korzyści

przyzwyczaja. Jeżeli w drugim półroczu życia

smaki, ale z drugiej strony może być

z wczesnego (przed 4 miesiącem) ani

maluch dostaje tylko produkty przetarte

potrzebne nawet kilkanaście prób, więc

z późnego (po 7 miesiącu) wprowadzania

albo drobno zmielone, to często później

myślę, że warto proponować po prostu

glutenu do diety dziecka. Są już aktualne

bardzo trudno jest mu zaakceptować inną

różne produkty.

duże badania potwierdzające, że moment

(np.

najpierw

marchewka,

konsystencję. Podobnie jest z nowymi smakami. Nie poddawaj się, jeżeli Twoje

wprowadzania glutenu do diety, a nawet Co z alergenami i glutenem?

dziecko kilka razy odmawia zjedzenia

sam fakt karmienia piersią nie mają wpływu na to, czy u dziecka wystąpi celiakia (czyli

jakiegoś produktu, bo jest to normalna

Aktualnie zaleca się podawanie produktów

choroba

reakcja na nowości. Czasami potrzeba nawet

„alergizujących” tak samo jak tych, które

z reakcją na gluten) (3). A więc tak naprawdę

kilkunastu prób, żeby polubić jakiś smak.

nie są potencjalnymi alergenami. Oznacza

wydaje

autoimmunologiczna się,

że

możemy

związana zapomnieć


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

o ekspozycji na gluten i gotowaniu jednej

różne

łyżeczki kaszy pszennej. Moim zdaniem zarówno

jak

i produktów potencjalnie alergizujących

że wprowadzamy nowy stały posiłek co 2

powinno się odbywać tak samo jak

miesiące. To zależy od tego, co w Waszej

wprowadzanie

glutenu,

wprowadzanie produktów. poświęcać

pozostałych Nie

im

metody

rozszerzania

diety,

np.

to

nie

proponować dziecku stałe produkty za

z

piersi

każdym razem, kiedy sami jemy, albo przyjąć

Dziecko z czasem samo do tego dojdzie.

specjalnej

zastępować

produktami

karmień

uzupełniającymi.

No i jeszcze kilka słów o…

rodzinie będzie się sprawdzało.

trzeba

uwagi.

trzeba

Nie byłabym sobą, gdybym nie wspomniała Na pewno w pierwszych tygodniach warto

o metodzie baby led weaning (BLW).

proponować

po

Polega ona na tym, że dziecko w pewnym

dziecku

nowe

smaki

karmieniu piersią, bo jeszcze nie wie ono, że

sensie samo rozszerza swoją dietę i samo

powinno

nowe produkty zaspokajają głód, więc jeżeli

decyduje kiedy i w jakim stopniu zastąpić

dostawać niemowlę i czy

spróbujemy nakarmić nowym produktem

posiłki mleczne produktami stałymi. Rodzic

powinny

głodnego malucha, to prawie na pewno

musi zadbać o to, żeby w odpowiednim

poniesiemy klęskę, a dziecko skojarzy nowe

momencie zacząć proponować dziecku

produkty raczej z przykrością i głodem, a nie

produkty z rodzinnego stołu, dostosowane

frajdą odkrywania nowych smaków.

do możliwości małego dziecka (kształt

Ile

posiłków one

zastępować

mleczne posiłki? Tutaj pojawiają się pewne rozbieżności. Według zaleceń

ułatwiający chwycenie w piąstkę, dosyć

PTGHiŻD (4) posiłki stałe

Dlatego bardzo ważne jest, żeby pamiętać

miękkie, żeby maluch poradził sobie z ich

powinny stopniowo wypierać

o tym, że dieta dziecka w pierwszym roku

zjedzeniem nawet bez zębów). Z czasem

posiłki mleczne, tak żeby pod

życia będzie opierała się głównie na mleku,

niemowlę uczy się coraz sprawniejszego

koniec 3-4 roku życia dziecko

a posiłki uzupełniające mają za zadanie

jedzenia

otrzymywało najwyżej 2-3

oswoić

rezygnuje z mlecznych posiłków, w swoim

posiłki mleczne. Nie mam

konsystencjami,

jednak

przekonania,

dziecko

z

nowymi

wspólnym

smakami, spędzaniem

stałych

produktów

i

powoli

tempie i według swoich potrzeb.

czy

czasu przy stole z rodzicami i rodziną

faktycznie chodzi o posiłki

oraz nauczyć malucha, że jedzenie to coś

z piersi. Bo jak zaklasyfikować

miłego. Bardzo polecam jedzenie posiłków

np. nocne ssanie z piersi

razem z dzieckiem, przy tym samym stole,

Jeżeli szukacie źródeł, poniżej te, z których

albo „doprawienie” obiadu

w podobnym czasie, bez budowania napięcia

korzystałam:

mlekiem mamy?

i liczenia gramów, mililitrów i łyżeczek. Dużo łatwiej jest rozszerzać dietę dziecka,

(1)

http://bit.ly/1ExrUpq

ma naturalnie wykształcony mechanizm

(2)

WHO – Światowa Organizacja

zarządzania głodem i sytością, niezaburzony

Zdrowia, AAP – Amerykańska Akademia

niektóre oprócz niego. Dzieci

przez

Pediatrii,

starsze niż rok też często

Od urodzenia radzi sobie świetnie z kontrolą

Towarzystwo Gastroenterologii, Hepatologii

jadają mleko mamy częściej

głodu i sytości, zamawianiem odpowiedniej

i Żywienia Dzieci, PTGHiŻD – Polskie

niż 3 razy. Moim zdaniem,

podaży

Towarzystwo gastroenterologii Hepatologii i

dopóki dziecko jest karmione

i naprawdę nie ma powodu, żeby nagle po 6

„na żądanie”, ma możliwość

miesiącu zmienił to podejście sam z siebie.

Roczne dzieci często ssą pierś

jeżeli przyjmiemy, że ten mały człowiek

nawet kilka razy dziennie, niektóre zamiast posiłku, a

złe

nawyki,

pożywienia

reklamy,

u

zwyczaje.

swojej

mamy

samodzielnej regulacji ilości zjadanego mleka

ESPGHAN

Europejskie

Żywienia Dzieci (3)

http://www.hafija.pl/2015/01/

i posiłków stałych. Czasami liczba karmień

Być może pojawi się potrzeba, żeby zastąpić

wprowadzanie-glutenu-do-diety-

z piersi jest ograniczana przez mamę

niektóre karmienia zastąpić stałym posiłkiem

dziecka-najnowsze-wytyczne-zalecenia-i-

z różnych względów i wtedy dzieci zjadają

np. z powodu obowiązków zawodowych.

badania-2015.html

więcej stałych pokarmów zamiast mleka.

Wtedy można podejść do rozszerzania diety nieco inaczej i od początku podawać dziecku

(4)

Niezależnie od tego, czy dziecko ssie pierś na

ten jeden posiłek w porze, w której będzie

Standardy_Medyczne_2014_Zalecenia_

żądanie czy rzadziej, pod koniec pierwszego

potrzebne zastąpienie karmienia piersią.

ywienia_.pdf

roku życia na pewno powinniśmy mu

Ale wtedy też dobrze zacząć od poznawania

proponować 3 główne posiłki. Czy je zje i

niedużych ilości jedzenia i z czasem

(5)

ile, to powinna być zawsze jego decyzja.

(w ciągu kilku tygodni) można ilość zwiększać.

dzieci: standardy postępowania dla Unii

Między 7 a 12 miesiącem można przyjąć

Ale jeżeli nie ma takiej konieczności,

Europejskiej

http://90.156.38.185/ptp/files/

Żywienie niemowląt i małych

49


50

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Szkoła przetrwania na czas ząbkowania

Jowita Romaniuk

Pojawienie się pierwszych ząbków u naszego maluszka może wprowadzić dużo zamieszania w unormowaną już do tej pory laktację. Moment ten następuje zazwyczaj około 7 miesiąca życia dziecka. Czasami zdarza się jednak wcześniej (około 3 mż) lub kilka miesięcy później – około pierwszych urodzin. Przez ten czas mama i dziecko nauczyli się już wspólnie karmić i sprawia im to przyjemność. Mają ulubione pozycje, karmienie przebiega spokojnie i w ustalonym rytmie pór dnia i nocy. Mama nie ma problemów z nawałem pokarmu, dziecko bez problemu przystawia się do piersi i ssie. Aż tu nagle, któregoś dnia pojawia się pierwszy ząbek i nic już nie idzie tak jak do tej pory. Maluszek może zaciskać dziąsła na piersi, a czasem nawet ugryźć. Małe ząbki bywają dość ostre i mogą zranić aż do krwi.

będziemy mówić, że boli, że nie chcemy, by

Tak naprawdę nigdy nie wiadomo, kiedy

gryzło. Nie warto jednak z nich rezygnować.

się zacznie, jak długo potrwa i jak będzie

Za komunikatem werbalnym - „Au!”, „Nie

nieprzyjemne dla dziecka wyrzynanie się

gryź, proszę”, czy „To boli” - pojawi się

ząbków. U niektórych trwa ono krótko

komunikat niewerbalny, czyli natężenie

i przebiega prawie bezobjawowo, nie mając

głosu, mimika twarzy i nieskrywane emocje,

wpływu na laktację. Innym przysporzy wiele

które nasze dziecko odbiera niczym mały

kłopotów i bezsennych nocy. Pierwsze

barometr. Maluszek będzie wiedział, że sytuacja, kiedy gryzie, jest dla mamy niekomfortowa, a czasem nawet może sprawić ból. Kiedy jednak dziecko nas ugryzie, warto od razu zabrać mu pierś. Oczywiście nie należy jej wyszarpywać z ust dziecka na siłę, bo możemy tylko pogorszyć sytuację i zranić się jeszcze mocniej. Sprawdzonym sposobem jest delikatne wsunięcie palca w kącik ust dziecka, skutkiem czego małe szczęki rozluźnią się i zwolnią ucisk. W tym momencie będziemy mogły wysunąć pierś bez przeszkód. Po chwili możemy

Jak się zachować? Co zrobić? Jak pomóc dziecku i sobie?

znów spróbować podać pierś, lecz jeśli sytuacja z ugryzieniem się powtórzy, warto zakończyć karmienie, chowając pierś i informując naszego malca, że nas ugryzł i teraz musimy poczekać. Po około 15 minutach powinnyśmy znów spróbować. Ważne jest, aby

Kiedy dziecko prawidłowo się przystawia

spokojnie i konsekwentnie powtarzać

i ssie, a brodawka jest umiejscowiona głęboko

dziecku, że nie może nas gryźć. Po 2-3

w buzi, niemowlę nie może nas ugryźć. Nie

dniach dziecko nauczy się prawidłowo

pozwala mu na to budowa szczęk i kolejność

i bez gryzienia ssać. Pomocna może

wyrzynania się ząbków. Do ugryzienia może

okazać się także zmiana pozycji

dojść tylko wtedy, gdy maluszek na moment

karmienia, w której maluszkowi łatwiej

przestanie ssać i zaczyna się bawić. Jeśli

będzie przystawić się do piersi, a ssanie

objawy ząbkowania wyprzedzają często

zaistnieje taka sytuacja, można spróbować

przestanie sprawiać ból. Niektóre mamy

pojawienie się pierwszego zęba o kilka

jej zaradzić.

polecają smarowanie obolałych dziąseł

tygodni. A są nimi:

tuż przed karmieniem piersią żelem na Być może kilkumiesięczne dziecko nie

ząbkowanie. W aptece warto zapytać

Wkładanie rączek do buzi i gryzienie.

zrozumie dokładnie naszych słów, gdy

o ziołowy żel Ossadent firmy Sirowafarma.

Ząbkujące niemowlę zaciśnie dziąsła na


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

czym popadnie – własna rączka, pierś mamy,

Kaszel. Nadprodukcja śliny może czasami

palec taty. Gryzienie przynosi ulgę bolącym

powodować lekkie krztuszenie się i w efekcie

delikatny masaż. Pomocna może się

i swędzącym dziąsłom. Dzieci najbardziej

kaszel. Jeśli nic nie wskazuje na to, że może

okazać gumowa nakładka lub kawałek

cierpią podczas wyrzynania pierwszego

to być przeziębienie, grypa czy alergia, nie

tetry nawinięty na palec. Niektóre

ząbka, później troszkę przyzwyczajają się do

należy się tym przejmować. Nie podajemy

dzieci mogą jednak protestować, gdyż

ząbkowania i lepiej sobie z tym radzą.

leków przeciwkaszlowych.

pocieranie może je po prostu boleć.

Ciagnięcie za ucho, pocieranie policzka. Przy

Bóle brzuszka i lekka biegunka. Niektóre

wyrzynaniu zębów trzonowych ból dziąseł

mamy uważają, że ząbkowaniu zawsze

i schłodzony gryzaczek (warto sprawdzić

może przenieść się wzdłuż nerwów na uszy

towarzyszy ból brzuszka i lekkie rozwolnienie.

z czego został wykonany) oraz mocno

i policzki. Dziecko ciągnie się za ucho i pociera

Lekarze twierdzą, że najprawdopodobniej

zawinięta w kawałek materiału kostka

piąstką policzek. Tak samo zachowuje się

ma to związek z nadprodukcją śliny, która

lodu podana maluszkowi do buzi.

w przypadku zapalenia ucha. Pamiętajcie

w większych ilościach rozluźnia stolce. Inni

Znakomite efekty daje wręczony do

zatem, żeby być czujnym i nie przegapić

nie widzą związku pomiędzy ząbkowaniem

gryzienia okorowany i oszlifowany

momentu, kiedy potrzebny będzie lekarz.

a biegunką i ostrzegają młode mamy, żeby

korzeń irysa, łagodzący podrażnienia

nie dopuściły do sytuacji, gdy przeoczą

i zmniejszający uczucie swędzenia.

sygnały

poważniejszych

trawiennych.

Jeśli

kłopotów

możemy dziecku pomóc, wykonując

ulgę przyniesie zwyczajny, ulubiony

Podczas

gryzienia

zmienia

swoją

rozwolnienie

konsystencję ze stałej na lekko gumową

powtarza się przy dwóch kolejnych

i uwalnia olejki eteryczne działające

wypróżnieniach, należy czym prędzej

łagodząco na rozdrażnione dziąsła.

skonsultować się z lekarzem. • Gorączka. Niektórzy lekarze przyznają że

podwyższona

(powyżej

37,1

warto też wypróbować przemywanie dziąseł naparem z rumianku i szałwii.

temperatura stopni)

może

niektóre mamy polecają dostępne

towarzyszyć pojawieniu się pierwszych

w aptekach żele łagodzące. Żele działają

ząbków w wyniku stanu zapalnego

na dziąsła miejscowo, łagodząc ból

dziąseł. Należy jednak pamiętać, że

i

utrzymująca się dłużej niż jeden dzień

skontaktować się z lekarzem, zanim

i stale rosnąca temperatura wymaga

dokonamy zakupu.

swędzenie.

Warto

jednak

wizyty u pediatry. Pojawienie się pierwszych ząbków u naszego Rozdrażnienie

w

ciągu

dnia

dziecka to jeden z najtrudniejszych okresów

i

sen.

Towarzyszący

dla każdej mamy karmiącej piersią. Czasem

ząbkowaniu ból, swędzenie dziąseł,

niespokojny

dziecko odmawia ssania i odwraca główkę.

niepokojące

brzuszka,

Innym razem chwyta pierś, ssie gwałtownie,

kłopoty ze ssaniem, a co za tym idzie

sygnały

z

za moment ją wypuszcza, gryzie brodawki,

lekki głód, sprawiają, że dziecko jest

niecierpliwi się i płacze. Karmienie przestaje

niespokojne w ciągu dnia, ale także

być efektywne i mało przyjemne. Piersi mogą

i w nocy. Przesypiający do tej pory

być zaczerwienione i bolesne, brodawki

znaczną część nocy maluch nagle

opuchnięte, pojawiają się otarcia i niewielkie

zaczyna się budzić. Częstsze ssanie

ranki.

przynosi ulgę wrażliwym dziąsłom, a ciepło i bliskość mamy przynoszą mu

Na taką sytuację mamy również kilka rad:

ukojenie. Ślinienie

się

oraz

towarzysząca

mu tyle

sposobów

po pierwsze nigdy nie wyciągamy

wysypka na brodzie i twarzy. Niewielkie

Istnieje

łagodzenia

gwałtownie piersi z buzi maluszka,

zaczerwienienie

skóry

dolegliwości związanych z ząbkowaniem,

może to spowodować uszkodzenia

spowodowane jest drażniącym działaniem

ile mam i ich dzieci. Do najbardziej znanych

brodawek,

śliny. W tym wypadku należy delikatnie

i lubianych należą:

oraz

suchość

wycierać buzię dziecka kilka razy dziennie.

piersi jak najczęściej wietrzymy, świeże

51


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

52

powietrze zawsze przyspiesza gojenie

stanów zapalnych brodawek, a nawet

zmienia naturalnego odczynu pH w ustach

się ranek,

piersi,

dziecka, tym samym nie działa szkodliwie na szkliwo, nawet przy długim karmieniu

po

każdym

karmieniu

brodawki

odrobiną

zostawiamy

na

kilka

smarujemy

pokarmu, minut

nocnym. I przede wszystkim prawidłowe

silikonowych

ssanie

nakładek

podczas

karmienia, jednak nie każde dziecko

do

kiedy to nie wystarcza, stosujemy takie

rozwój

aparatu mowy i zapobiega wadom zgryzu. Najważniejsze,

z laktacją*,

rodzicom ząbkujących dzieci to wytrwałość.

bez

konieczności

czego

można

życzyć

Powodzenia. •

ciepłe okłady przed i chłodne po

spłukiwania, w wyborze może nam

karmieniu

pomóc opinia lekarza,

zaburzoną laktację.

pomogą

wyregulować

ŹRÓDŁA: „Pierwszy

odpowiedni

skutkować dodatkowymi problemami kremy i maści bezpieczne dla dziecka, najlepiej

gwarantuje

chce i potrafi przez nie ssać, co może

wyschnięcia, •

niektórzy specjaliści polecają używanie

dziecko

inaczej

przechodzi

rok

z

życia

dziecka”

H. Murkoff, A. Eisenberg, Rebis 2009

niewskazane jest częste mycie piersi,

Każde

wystarczy raz dziennie opłukać je samą

ząbkowanie. U jednych przebiega ono

wodą podczas wieczornej kąpieli lub

bezobjawowo, rodzice innych dzieci tego

„Ciało kobiety, mądrość kobiety” dr. Ch.

prysznica,

okresu nigdy nie zapomną. Nieprzespane

Northrup, Zacharek Dom Wydawniczy 2010

noce, niepokój, stres, obniżenie wiary we •

jeśli mamy potrzebę przemywania

własne kompetencje towarzyszą rodzicom

brodawek, warto skorzystać z bogactw

przez cały okres wyrzynania się pierwszych

natury i zastosować napar z nagietka

zębów. Pomimo zmęczenia i nawracającego

lub szałwii,

zwątpienia w to, że jeszcze będzie jak

www.dziecisawazne.pl www.kobiety.med.pl

dawniej, nie mogą poddać się myślom, żeby

* Uwaga na nakładki! Nie kupujemy ich

jeśli na co dzień używamy wkładek

zakończyć laktację. Karmienie piersią ma

samodzielnie, dobiera je starannie dobry

laktacyjnych, należy odstawić je na kilka

ogromny wpływ na przyszły stan zębów ich

doradca laktacyjny, a następnie szybko

dni lub często wymieniać, powstająca

dziecka. Mleko mamy dzięki zawartości takich

je odstawiamy. Nakładki mogą (choć

i utrzymująca się w nich wilgoć jest

składników jak laktoferyna, czy przeciwciała

nie muszą) doprowadzić do zaburzenia

idealnym środowiskiem dla rozwoju

IgG

przeciwpróchniczo

odruchu ssania, stanu zapalnego piersi,

bakterii, co może doprowadzić do

i przeciwbakteryjnie. Kobiecy pokarm nie

zmniejszenia przyrostów wagi dziecka.

i

IgA,

działa

Nakładki stosujemy jako ostateczność, gdy inne sposoby zawiodą.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

53

mlekoteka działa Izabela Sztandera i Izabela Frankowska-Olech

Mlekoteka, której działania opisywałyśmy

Regularne

się

Spotkania odbywają się raz w miesiącu, są

w poprzednim numerze Kwartalnika, wciąż

w różnych miastach Polski mają na celu

spotkania

odbywające

bezpłatne i wolne od zapisów. Informacje

się rozwija i bardzo prężnie działa na rzecz

stworzenie przestrzeni, w której w przyjaznej

o bieżących spotkaniach dostępne są na

wspierania kobiet w czasie laktacji oraz tych,

i ciepłej atmosferze kobiety mogą:

facebookowym

Mlekoteki

https://www.facebook.com/Mlekoteka/

które do tego czasu chcą się przygotować. •

otrzymać aktualną i rzetelną wiedzę

events.

opartą o badania;

Na początku lutego założycielki Mlekoteki,

Pod koniec maja, podczas Tygodnia Promocji

Iza Sztandera i Iza Frankowska-Olech, wzięły udział w posiedzeniu Sejmu na

fanpage’u

temat przeciwdziałania i rozwiązywania

dzielić się swoimi doświadczeniami,

Karmienia Piersią w Polsce, pod hasłem

otrzymując zrozumienie oraz wsparcie;

Mlekoteka odbędzie się szereg bezpłatnych wydarzeń, które zapewnią uczestnikom

problemów z otyłością. •

przygotować

się

do

karmienia

wiele wartościowych edukacyjnie atrakcji

Miały tam możliwość powiedzieć, jakie są

w oparciu o profesjonalną wiedzę,

(będą

potrzeby matek, z jakimi trudnościami się

a także doświadczenia innych kobiet;

z profesjonalistami z dziedziny laktacji,

Obecnie

bezpłatne

grupy

Mlekoteka

działają na terenie: Puław, Wągrowca,

dzielnicach: Centrum, Ochota i Bielany).

spotkania

Mlekoteka objęła 25 miast, wzięło w niej

laktacji i żywienia;

udział ponad tysiąc uczestników. Szczegółów dotyczących

dzielić się swoimi wyborami;

otrzymać

informacje

o

tegorocznych

wydarzeń

wypatrujcie na fanpage’u Mlekoteki. systemie

wsparcia laktacyjnego w Polsce.

Osoby grupy

chętne na

do

terenie

poprowadzenia swojego

miejsca

zamieszkania proszone są o kontakt na:

Krakowa, Szczecina, Piaseczna, KonstancinaJeziorny, Olsztyna oraz Warszawy (w trzech

warsztaty,

porozmawiać z specjalistami z dziedzin

Do sieci grup wsparcia Mlekoteki dołączają kolejne miasta.

m.in.:

pokazy filmów). W zeszłym roku akcja

borykają podczas swojej mlecznej drogi i jak państwo może im pomóc.

to

Prowadzącymi grupy są profesjonaliści

info.rodzicom@gmail.com,

w

tytule

zajmujący się karmieniem naturalnym:

maila

wpisać należy:

promotorzy karmienia piersią, doradcy

nazwa

miejscowości.

i konsultanci laktacyjni, położne oraz

profesjonalistą zajmującym się tematem

przeszkolone doule.

laktacji, poszukaj specjalisty, który chciałby

Mlekoteka Jeśli

nie jesteś

wspólnie z Tobą poprowadzić bezpłatną grupę wsparcia Mlekoteka.

Tworzysz incjatywę prolaktacyjną, o której chcesz napisać? Skontaktuj się z nami: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl


54

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

„Zamykanie ciała i emocji” poprzez szczególny masaż zwany cerradą, wykonywany przy pomocy tradycyjnej, meksykańskiej chusty Rebozo.

Wrócić do siebie po porodzie Anna Maria Marcinkowska


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Rebozo to długa chusta, której kolory

wystarczająca.

eukaliptus

począwszy od oczywistych, ozdobnych,

Z psychologicznego punktu widzenia kojący

ruta

poprzez noszenie dzieci, garnków na głowie

wpływ masażu zamykającego wytłumaczyć

(zwinięta służy za podstawę naczynia), na

można wydzielaniem oksytocyny dzięki

bazylia

przykryciu podczas drzemek skończywszy.

relaksowi i dotykowi. Czas ten poświęcony

Położne

jest wyłącznie mamie, a cerradę wykonują

55

przyciągają wzrok. Ma mnóstwo zastosowań,

meksykańskie

rumianek

zaczęły także używać tego wyjątkowej urody szala

• Santa Maria (łac. piper

do masażu w czasie ciąży,

peltatum).

porodu i połogu. Kąpiel

przygotowujemy

Wieści o tym niezwykle

tak, jak podpowiada nam

skutecznym

i

intuicja odnośnie doboru

sposobie

rozluźnienia

obiegły czemu

prostym

świat,

dzięki

masaż

chustą

i

doul

położnych spoza

aromatycznych

roślin.

Rebozo stał się popularny wśród

ilości

Przebieg masażu:

i

Ameryki

Masowana

Południowej.

się

kładzie

na

podłodze.

Natężenie światła, dobór Jedną

z

istotnych

i

możliwości zastosowania

i

szala

pomieszczenia

jest

masaż

szczególny –

zamykający.

masaż

głośność

temperatura

dostosowane

Zgodnie

muzyki

jej

potrzeb.

do Masaż

z opinią Iny May Gaskin

wykonywany jest przez

jest on bardzo pomocny

dwie osoby – od głowy

przy

przeciwdziałaniu

do

wystąpienia i wyciszaniu obniżenia nastroju

kobiety, co również ma niebagatelne

czy objawów depresji poporodowej, o

znaczenie. Poświęcenie sporej ilości czasu

której można przeczytać

i skupienie uwagi na mamie w połogu

Pamiętajmy,

sprawia, że czuje się ona rozpieszczana.

maleństwu

w artykułach

Pameli Kucińskiej „Małe i wielkie smutki po porodzie” oraz „Traumatyczny poród okiem psychoterapeutki”.

stóp,

a

następnie

w odwrotnej kolejności. by

zapewnić

opiekę

i

zadbać,

by było nakarmione tuż przed masażem, Masaż

zamykający

wykonywać

należy

jeśli mama karmi piersią.

w czasie połogu lub po jego zakończeniu Celem cerrady jest zamknięcie tego, co

porodzie.

Głowa – chusta otula głowę (oprócz nosa)

podczas ciąży i porodu zostało otwarte.

Najczęściej wykonuje się go po ok. 6-7

i przykrywa oczy; ucisk jest delikatny;

Masaż ma zarówno wymiar fizyczny, jak

tygodniach od narodzenia dziecka.

prawdopodobnie

najwcześniej

tydzień

po

i emocjonalny, gdyż kieruje energię do wewnątrz. Skupienie się na sobie jest

Młoda mama powinna rozpocząć sesję od

niewątpliwie odmianą i ma szczególne

ciepłej, długiej kąpieli ziołowej. Używamy do

znaczenie dla mamy, która niedawno

niej następujących ziół lub olejków:

wydała na świat dziecko. Rytuał cerrady ma być wyjątkową chwilą wyciszenia, spokoju

trawa cytrynowa

(Ina

May

Gaskin,

Barbara

Hotelling, Mirjam de Kejizer) jest dla mnie

pozycja

w głąb siebie. Ramiona – chusta otacza ramiona młodej zwiększają nacisk skrzyżowanej tkaniny, ciągnąc jej końce; pozycja daje uczucie

liście, kwiaty pomarańczy

wpływu na nastrój, rekomendacja znanych położnych

pierwsza

mamy; masujące stopniowo coraz bardziej

i odprężenia. Choć nie udało mi się odnaleźć żadnych badań naukowych na temat jego

już

ułatwi masowanej rozpoczęcie podróży

ciepłego,

mocnego,

a

jednocześnie

delikatnego uścisku. •

rozmaryn Piersi – obszar ten można pominąć lub


56

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

dostosować do potrzeb mamy karmiącej,

Uda – masaż nóg wymaga umieszczenia

fizycznych. Kobiety czują się po nim jak

poprzez na przykład umieszczenie ramion

poduszki

nowo narodzone, niektóre płaczą z ulgi przez

i rąk w chuście, by ochronić piersi przed

zwiększania nacisku.

między

nimi

i

delikatnego

uchodzące emocje, inne potrafią wręcz pokierować masażystkami do miejsc, które

bezpośrednim kontaktem z materiałem. Talia – ten obszar zniesie większy ucisk.

Łydki i stopy – masujemy jednocześnie lub

odczuwają jako „zablokowane” lub „bez

osobno (łydki, później stopy), pamiętając

energii”. Cerrada jest z pewnością warta

o poduszce.

uwagi i godna polecenia kobietom, które urodziły dziecko.

Miednica – wskazany jest większy ucisk niż na partie ciała powyżej pasa; pozycja

Całość trwać może godzinę, a nawet dłużej. Na kanale youtube Kwartalnika Laktacyjnego

wygodna i pozwalająca masowanej na odbiór szczególnie przyjemnych bodźców

Masaż zamykający, choć stojący po stronie

obejrzeć można pięciominutowy materiał,

podczas masażu.

medycyny

na którym Ina May Gaskin przeprowadza

ludowej,

przynosi

ukojenie,

wynikające nie tylko z przyjemnych doznań

prezentację masażu zamykającego Rebozo.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

reklama

Zwykła bluzka? Na pierwszy rzut oka, tak! Ale to tylko pozory :) Patrzysz na najwygodniejszą bluzkę do karmienia. Bez rozpinania zamków, guzików czy nap! Daj się zaskoczyć temu genialnemu w swej prostocie patentowi umożliwiającemu bardzo dyskretne karmienie Twojego Dziecka Sprawdź to na sobie. Zapraszamy!

www.coolmama.pl

57


58

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Bielizna dla mamy karmiącej Aleksandra Przeździecka - Kujałowicz

Dobrze dobrany biustonosz do karmienia znacząco wpływa na komfort kobiety w czasie laktacji. Jak go dobrać, by sobie na zaszkodzić, kiedy kupować, by już w pierwszych dniach mieć odpowiednią bieliznę i jak sobie radzić w czasie nawału pokarmu?

wstawki, dostępne są w najróżniejszych

w obwodzie pod biustem rozmiar ciążowy

kolorach i czasem tylko zapięcie zdradza ich

może idealnie pasować po jakimś czasie od

funkcję.

porodu.

Dobrze dobrany biustonosz nie przesuwa się

Najlepszy

w czasie noszenia, nie trzeba go poprawiać,

biustonosza do karmienia to około dwa – trzy

a odpięcie oraz zapięcie miseczki są łatwe do

tygodnie przed terminem porodu. Ciążowy

wykonania jedną ręką. W przypadku kobiet

rozmiar biustu osiąga już wtedy maksimum,

o dużym biuście stanik zdejmuje z kręgosłupa

a jego powiększenie po porodzie, w czasie

i barków część ciężaru. Nowoczesne tkaniny

nawału, zostanie wyrównane spadkiem

Staniki do karmienia mogą być wykonane

szybko schną po praniu, przepuszczają

obwodu. Paradoksalnie jednak ustalanie

z gładkiej bawełny lub być wykończone

powietrze i chronią przed odparzeniami.

swojego rozmiaru należałoby zacząć jeszcze

mieć fiszbiny lub być ich pozbawione. Łączy

Do wyboru są dwa rodzaje staników.

je jedno – możliwość odpięcia miseczki

Biustonosze z fiszbiną modelują biust i lepiej

i nakarmienia dziecka bez konieczności

go podtrzymują. Modele bez fiszbin, miękkie,

rozpinania calego biustonosza lub zsuwania

można nosić również w nocy. To przydatne

ramiączka. To praktyczne nie tylko w czasie

szczególnie

karmienia poza domem, kiedy chcemy

wypływu pokarmu z drugiej piersi w czasie

to zrobić dyskretnie. Również w domu

karmienia i chcemy zabezpieczyć się wkładką

możliwość rozpięcia biustonosza jedną

laktacyjną.

wtedy,

gdy

doświadczamy

ręką, gdy na drugiej trzyma się dziecko, jest po prostu wygodna. Biustonosze do

Gdy na początku karmienia pojawia się

karmienia zbudowane są tak, że po odpięciu

nawał pokarmu, a laktacja nie jest jeszcze

miseczki pozostaje pasek materiału łączący

ustabilizowana, biustonosz z fiszbinami nie

ramiączko

czasem

jest najlepszym wyborem. Wtedy warto

też pasek materiału łaczący ramiączko

mieć biustonosz o miękkich, bawełnianych

z mostkiem, który okala pierś i zabezpiecza

miseczkach,

fiszbinę przed przesuwaniem się. Często

w rozmiarze piersi, nie będą nigdzie uciskały

biustonosze wyposażone są w trzy lub

i powodowały dyskomfortu. Źle dobrany

nawet cztery haftki, a sam pas jest szeroki,

biustonosz z fiszbinami może uciskać kanaliki

co znacznie poprawia komfort, gdy biust

mleczne i powodować zastoje pokarmu.

pasem

obwodu,

na

wybieranie

przed ciążą lub na samym jej początku. Warto

koronką, mogą być miękkie lub usztywniane,

z

moment

które

zniosą

zmiany

jest duży i ciężki. Podobnie ramiączka – w biustonoszach do karmienia spotyka się

Kiedy laktacja już się ustabilizuje, co wpłynie

raczej szersze, niewżynające się w ramiona.

na ustalenie rozmiaru biustu, można kupić

Co oczywiście nie oznacza, że biustonosz dla

biustonosz z fiszbinami. Można też przerobić

karmiącej mamy musi wyglądać jak pancerz!

biustonosze, które noszone były w ciąży

Wiele z nich ma satynowe, koronkowe

– biorąc pod uwagę różnice, jakie zaszły

wtedy skorzystać z porady wykwalifikowanej


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

brafitterki i pamiętać o tym, że dobrze

szukać mniejszego rozmiaru. Jednocześnie

z fiszbinami po ustabilizowaniu laktacji

dobrany biustonosz jest wygodny, nie uciska,

obwód nie może być za ciasny, utrudniać

i trzeci, gdy karmiąca mama wróci do wagi

ale trzyma się stabilnie.

oddychania, zostawiać czerwonych śladów.

sprzed ciąży. Jeśli karmiąca mama potrzebuje wkładek laktacyjnych, może zdecydować

Ustalając

należy

Fiszbiny dobrze dobranego stanika okalają

się na biustonosz z usztywnianą miseczką,

zmierzyć się miarką krawiecką pod biustem,

całą pierś, nie uciskając tkanki. Po założeniu

na przykład na wyjścia. Wtedy ma się

na wydechu i wynik zaniżyć do 5 lub 10.

stanika należy (najlepiej po przeszkoleniu

gwarancję, że wkładka nie będzie odznaczała

Kobieta z obwodem pod biustem 72 cm

przez brafitterkę) ułożyć pierś w miseczce.

się pod bluzką, chociaż może to wymagać

może zacząć od przymierzania staników

To ważny moment, a kobiety odkrywające

przerobienia zwykłego biustonosza na stanik

o rozmiarze 70, jednak te mogą okazać się

dobrze dobraną bieliznę i umiejętne jej

do karmienia. Niezależnie jednak od potrzeb,

za luźne i trzeba będzie sięgnąć po 65 – na

zakładania zauważają, ze biust im się

warto poświęcić czas na dobranie bielizny,

decyzję ma wpływ szerokość żeber oraz ilość

powiększa – to naturalny efekt związany

ponieważ

tkanki tłuszczowej. Różne biustonosze szyte

z tym, że tkanka tłuszczowa, wcześniej

pomaga w utrzymaniu skóry i więzadeł

są też z najróżniejszych tkanin, o mniejszej

przesuwana w stronę pach, wraca na swoje

w dobrej kondycji. Kręgosłup nie jest

lub większej elastyczności i rozciągliwości,

miejsce.

obciążony, ramiona nie bolą od wżynających

wiec

rozmiar

można

mieć

biustonosza,

jeden

biustonosz

wygodny,

dobry

biustonosz

się ramiączek, a jeśli zainwestowało się

o obwodzie 65, a innej marki 70. Dobierając

Miseczka powinna dobrze przylegać do

w dobrej jakości bieliznę można mieć

biustonosz, zapinamy się na najluźniejszą

piersi, nie wbijać się górną krawędzią, nie być

pewność, że zniesie częste pranie. Na

haftkę – ciążowe mają nawet sześć rzędów

za luźna. W przypadku początków karmienia

szczęście rynek bieliźniarski coraz śmielej

– tak, by w miarę rozciągania się bielizny

piersią

biustonosze

sobie poczyna w temacie biustonoszy

oraz pociążowego spadku wagi zmniejszać

bawełniane i bez fiszbin, które będą w stanie

do karmienia i można spotkać modele

obwód.

lekko się rozciągnąć w czasie, gdy piersi będą

w

napełniać się pokarmem.

i z pięknymi wykończeniami. Nic, tylko

Najważniejsze,

by

pamiętać,

że to właśnie na pasie obwodu biustonosza

należy

wybierać

spoczywa cały ciężar biustu. W sytuacji,

naprawdę

fantastycznych

wybierać – i dobierać.

gdy po podniesieniu rąk, wykonaniu kilku

Średnio w czasie laktacji potrzebne są trzy

ruchów ciałem tył biustonosza przesuwa się

rozmiary biustonosza – od największego,

do góry wiadomo, że jest za luźny i trzeba

miękkiego na sam początek, przez biustonosz

Prawidłowo dobrany biustonosz. fot.: www.panache.pl

kolorach

59


60

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Zapytaj eksperta Pytania możecie nadsyłać na adres kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

żywienia dzieci (Amerykańska Akademia

(prawdziwe!): „jestem najlepszą mamą dla

Pediatrii, Światowa Organizacja Zdrowia,

swojego dziecka, wiem, co jest dla niego

a

dobre i towarzyszę mu w rozwoju zgodnie

także

nasze

rodzime

Ministerstwo

Zdrowia) zalecają kontynuację karmienia

ze swoimi przekonaniami”.

piersią do końca drugiego roku życia lub dłużej, wedle potrzeb dziecka i matki.

Tymczasem presję

najlepszą

otoczenia

metodą

jest

na

niewchodzenie

Same właściwości mleka to oczywiście nie

w dyskusję. Krótkie „ja uważam inaczej”,

jedyne korzyści z karmienia piersią powyżej

„rozumiem, że tak myślisz” czy „dziękuję

roku. Karmienie zapewne nadal jest dla

za zainteresowanie, ale to moja sprawa”

Pamela Kucińska jest magistrem

ciebie i dziecka więziotwórcze, relaksujące,

zwykle

psychologii i certyfikowaną doulą ze

przyjemne, a także po prostu ułatwia życie.

„życzliwym”. Jeśli chciałabyś, żeby ktoś bliski

Stowarzyszenia Doula w Polsce. Jako fanka

Wciąż masz „pod ręką” jedzenie dla dziecka

poznał zalety długiego karmienia, po prostu

i propagatorka rodzenia i karmienia w

na sytuacje awaryjne, a przy tym nie ma

mu je przedstaw lub podsuń mu książkę

zgodzie z naturą marzy, aby wszystkie

chyba

kobiety miały możliwość i chęć zdobywania obiektywnej wiedzy w tych obszarach.

skuteczniejszego

najskuteczniej

zamykają

usta

„pocieszyciela”

czy Kwartalnik”. Wciąż jednak pamiętaj, że

niż mamina pierś. Dlaczego miałby on być

może’sz przerwać dyskusję zawsze wtedy,

zarezerwowany dla niemowląt?

kiedy zacznie być dla ciebie niekomfortowa.

Szczęśliwa żona, mama sześcioletniego

Możesz poinformować rozmówcę, że nie

Stasia i kilkumiesięcznej Neli,

Warto także pamiętać, że twoja relacja

chcesz już o tym rozmawiać. To TWOJA

których urodziła w domu.

z dzieckiem, w tym i karmienie piersią,

decyzja, a rozmawianie o niej powinno

to sprawa koniec końców właśnie twoja

wynikać tylko i wyłącznie z TWOJEJ woli.

i dziecka. Jeśli do partnera nie trafiają żadne Jak zachęcić partnera, który uważa, że

argumenty, nadal to ty masz decydujący głos

Jak powinna wyglądać relacja ojciec-

to niepotrzebne, do myślenia inaczej

w sprawie kontynuacji karmienia tak długo,

dziecko? Co ojciec powinien przekazywać

o karmieniu dziecka powyżej roku?

jak tylko będziesz uważała za odpowiednie

dziecku i w jaki sposób? Jak, jako matka,

dla ciebie.

mogę tę relację wspierać?

zwykle do niego trafiają. Wielu mężczyzn

Jak poradzić sobie z presją otoczenia, które

Jest tyle sposobów budowania relacji, ile jest

przekonują suche fakty, wyniki badań. A te

uważa, że powinnam odstawić dziecko?

par ojciec-dziecko. Nie ma uniwersalnego

To zależy, jakiego rodzaju argumenty

jednoznacznie wskazują, że mleko mamy

przepisu na dobry kontakt ojca z synem czy

powyżej pierwszego roku życia nadal

Najskuteczniejsza metoda jest, niestety,

córką. Warto zwrócić uwagę na czynniki,

zachowuje swoje wspaniałe właściwości:

długotrwała: zbudowanie w sobie poczucia

które wspierają budowanie każdej relacji:

dopasowuje się do etapu rozwojowego

kompetencji rodzicielskiej, która pozwala

otwartość na drugą osobę i to, co ma do

dziecka, przekazuje mu cenne przeciwciała,

na podejmowanie decyzji i trwanie w nich

przekazania, uważne słuchanie, dawanie

dostarcza witamin i innych składników

zgodnie ze swoją filozofią, bez oglądania się

siebie - swojej uwagi i czasu.

odżywczych w lepiej przyswajanej formie niż

na innych. Warto zainwestować w to czas

jakiekolwiek inne jedzenie. Ponadto mleko

i chęci, bo to dopiero początek stawiania

Dobrym

wciąż pokrywa około 45% zapotrzebowania

granic, których będziesz musiała postawić

podstawowych zasad Porozumienia bez

na białko, około 75% zapotrzebowania na

jeszcze tysiące, dopóki twoje dziecko nie

Przemocy (Non-Violent Communication,

witaminę A, około 35% zapotrzebowania

dorośnie. Można w tym celu skorzystać

NVC) w kontakcie z dziećmi (polecam

na wapń, około 30% zapotrzebowania

z usług coacha czy psychoterapeuty, znaleźć

książki “Wychowanie bez nagród i kar”

energetycznego...

grupę wsparcia dla mam lub wspierające,

Alfiego

pomysłem

Kohna,

jest

“Dialog

zgłębienie

zamiast

kar”

dające siłę, inspirujące osoby w swoim

Zofii Żuczkowskiej). Warto zapoznać się

Jeśli twój partner ceni zdanie autorytetów,

otoczeniu. Większość tej pracy jednak i tak

z Rodzicielstwem Bliskości i wprowadzić jego

warto wspomnieć, że największe światowe

dzieje się po prostu w głowie. Świetnym

elementy do życia rodzinnego. Wspólne

organizacje

punktem

spanie z dzieckiem, noszenie w chuście

zajmujące

się

tematem

wyjścia

jest

stwierdzenie


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

czy nosidle mogą bardzo wiele wnieść

Kąpiel w wielu domach jest domeną

wpłynęło na więź między nimi. Niektóre

także do relacji dzieci z ojcami, nie tylko

tatusiów i to się sprawdza – mężczyzna

z nich nawet wymieniają to jako najważniejszą

z matkami. Szczególnie godna polecenia jest

i dziecko mają „swoje” terytorium, coś

zaletę tandemowego karmienia. Oprócz

książka Jespera Juula „Być mężem i ojcem”.

szczególnego, co robią razem. Z upływem

tego, mamy wymieniają takie efekty, jak:

Wielu mężczyzn mówi, że dzięki tej książce

czasu te rzeczy będą się zmieniały, ale

zmniejszenie lub całkowite wyeliminowanie

nareszcie poczuli się zrozumiani i zaczęli

warto, żeby takie terytorium pozostało –

zazdrości między rodzeństwem, znacznie

widzieć wyraźniej kierunek, jaki chcą obrać

może to być budowanie z klocków Lego czy

łatwiejsze przystosowanie się starszego

w swojej relacji z dziećmi.

granie w piłkę, żeby przywołać te najbardziej

dziecka do pojawienia się noworodka,

oczywiste.

możliwość zajęcia się obojgiem dzieci na

Bardzo ważnym elementem tej układanki

raz, jednocześnie odpoczywając. Bardzo

jest rzeczywiście to, co może zrobić

Takie naprawdę partnerskie włączenie

wiele mam opowiada o dzieciach, które

matka – a może dać tej relacji przestrzeń.

ojców w opiekę nad dzieckiem ma też drugą

przy piersi głaskały młodsze rodzeństwo,

Do zaistnienia, do zacieśniania się. My, “Matki

stronę – daje mamie czas! Na samotny

trzymały się za ręce, patrzyły sobie w oczy.

Polki”, mamy tendencję do przejmowania

spacer po osiedlu, na kąpiel, na drzemkę, na

Jedna z wypowiedzi, którą znalazłam,

całkowitej odpowiedzialności za dziecko,

wypicie ciepłej (!) kawy... Naprawdę warto

brzmiała: ‚nie wyobrażam sobie, jak to

opiekę nad nim, jego czas, szczególnie,

z tego skorzystać.

miałoby nie wpłynąć na ich relację”.

i to głównie my spędzamy pierwsze miesiące

Czy są jakieś badania na temat relacji

Podążając za tymi właściwie wyłącznie

czy lata z dzieckiem. Warto spróbować

rodzeństwa karmionego w tandemie?

pozytywnymi

kiedy nasi partnerzy pracują zawodowo

zapanować nad „zagarnianiem” dziecka:

przekazami

dotyczącymi

relacji dzieci karmionych w tandemie, La

niech tata też przewija, nosi, zabawia,

Dotychczas nie przeprowadzono formalnych

Leche League oficjalnie uważa taki „układ

podaje do karmienia. Spróbuj nie podbiegać

badań na ten temat, można znaleźć jednak

karmienny” za pozytywnie wpływający na

od razu, jak tylko dziecko zapłacze.

niezliczoną

które

więź między rodzeństwem („Adventures in

Niech sami wypracują swoje sposoby na

twierdzą, że karmienie dwojga dzieci

Tandem Nursing”, Hillary Flower, LLLI 2003).

porozumienie.

w

różnym

ilość wieku

relacji

matek,

bardzo

pozytywnie

61


62

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Wiosenna okładka - backstage

DOMINIKA MALAGA - mama z naszej okladki

Jestem tancerką Baletu Dworskiego Cracovia Danza, a więc taniec to zarówno moja pasja jak i zawód. Poza pracą jestem mamą dwójki cudownych dzieci: pięcioletniego Kuby oraz Julii, która urodziła się 19.10.2014 r. Mam za sobą cztery miesiące karmienia piersią, które stworzyło magiczną i bliską więź między mną a moją córeczką. Karmienie codziennie dodaje mi pewności siebie, daje radość i nie pozwala wyjść z podziwu dla faktu jak niesamowicie stworzone jest ciało kobiety. Mam nadzieję, że przed nami jeszcze długie miesiące tej pięknej, mlecznej drogi.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

modelka: Dominika Malaga make-up: Paulina Pałasz fot: Matrioszka Studio – Magdalena Laska-Sarwa Bellove Moments – Izabela Grabarz apartament: dzięki uprzejmości Kingi Borowieckiej

63


64

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kwartalnik w terenie z wizytą W banku mleka kobiecego w toruniu W grudniu Katarzyna Pawłowska i Agata Aleksandrowicz spotkały się z Panią doktor Urszulą Bernatowicz-Łojko w Banku Mleka Kobiecego w Toruniu. Poznały tajniki bankowania mleka i rozamwiały o wynikach badań składu mleka kobiet długokarmiących. Relacja z wizyty ukaże się w formie podcastu video już niebawem.


Kwartalnik w Toruniu Pani doktor Urszula Bernatowicz-Łojko uświetniła swoją obecnością spotkanie Kwartalnika z czytelniczkami w Toruniu w kawiarni Hanza Cafe. Rozmawiałyśmy o tym, co może jeść mama karmiąca, o bankowaniu mleka i o tym, dlaczego warto karmić piersią. Mimo, że Pani doktor to wybitna specjalistka na spotkaniu była jedną z nas – mamą karmiącą. Było to jedno z najbardziej wzruszających spotkań Kwartalnika. Na spotkaniu Asia Dardzińska ze Stowarzyszenia Rodzina Inspiruje! opowiedziała o tym, jakie atrakcje dla mam można znaleźć w Toruniu.


66

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kwartalnik w Otwocku na urodzinach Mamatuli Na specjalnym urodzinowym wydarzeniu Mamatuli spotkałyśmy się z mamami w Otwocku. Spotkanie poprowadziły Małgorzata Jackowska i Agata Aleksandrowicz. Na wydarzeniu zadebiutowała nowa redaktorka Kwartalnika Laktacyjnego Ola Budzowska.


Projekcja filmu „Breastmilk. The movie” na spotkaniu „w trosce o lepszy poród” 7 marca na spotkaniu „W trosce o lepszy poród” odbył się premierowy pokaz filmy „Breastmilk. The movie”. Po filmie prelekcję poprowadziły Agata Aleksandrowicz i Pamela Kucińska z Kwartalnika Laktacyjnego oraz Hanna Krawsz założycielka grupy „Karmiące cyce na ulice”.


68

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Blog Roku 2014 W marcu na uroczystej gali Blog Roku 2014 nasza Redaktor Naczelna Agata Aleksandrowicz odebrała nagrodę dla najlepszego Bloga Parentingowego 2014 oraz I Wyróżnienie Główne w konkursie. Jury doceniło warsztat bloga Agaty oraz realne przełożenie jej działań na poprawę jakości życia czytelników bloga. Dziękujemy wszyskim, którzy w konkursie oddali głos na bloga Agaty.

fot. Maciej Stankiewicz/Onet


reklama


70

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Legenda w bermudach Ina may Gaskin Anna Maria Marcinkowska

Jest drobna, pełna energii i uśmiechnięta. Siwe włosy nie dziwią – ma wszak 75 lat. Kobieta walcząca. Kobieta z charyzmą. Hipiska. Legendarna, zasłużona położna światowej sławy i autorka książek o położnictwie, porodach i karmieniu piersią, które wpłynęły na życie wielu kobiet i dzieci. Przyjechała na Islandię w lutym, by poprowadzić dwudniowe wykłady w Reykjaviku.


h

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

w kobiece ciało, naturę i fizjologię – i tę

w 20 minut. Jej pierwsze doświadczenia

wiarę słychać w każdym jej słowie.

były tak pozytywne, że tylko utwierdziły ją w tym przekonaniu i nadały tor jej

Gdy usiadłam na sali pełnej kobiet

Porody na farmie założonej przez jej

całemu dorobkowi życiowemu. Obecnie

zmarłego niedawno męża, Stevena Gaskina,

wizerunek porodów kształtowany jest

to poważna liczba niemal 3000. Ich statystyki

przez filmy i telewizję. Ale czy dobry poród

różnią się znacząco od ogólnoamerykańskich

się „sprzeda” na wielkim ekranie? Nie,

pod

cięć

gdyż jest... nudny. Nie wnosi „iskry” do

i ingerencji, jak również śmiertelności

kątem

odsetka

cesarskich

produkcji filmowych. O, nie! W „dobrym”

matek i noworodków. Liczby mówią same za

filmie musi być dramat, emocje, dreszcz.

siebie. Kobiety rodzące na Farmie nie różnią

Narodziny, które widujemy na ekranach,

się przecież niczym od innych Amerykanek

są szybkie, zagrażają życiu matki i dziecka,

rodzących w USA. Jest to także koronnym

bo wtedy na scenę wkroczyć może lekarz

dowodem na to, że porody na Farmie nie są

i uratować oboje, do dramatyzmu dodany

niebezpieczne... To proste porównanie daje

jest heroizm. Słynna położna rozwija temat,

do myślenia – jak wiele jest do zrobienia,

tłumacząc, jak szkodliwe są te obrazy dla

by „odmedykalizować” poród i przekonać

świadomości dziewczynek i kobiet – gdy

kobiety, że narodziny ich dziecka to nie

spodziewamy się bólu, nasze ciało spina się.

zagrażająca życiu sytuacja, której należy się

Mięśnie tężeją, tracimy poczucie kontroli,

obawiać i w której zawsze udział powinien

a strach paraliżuje. I porody rzeczywiście

i zobaczyłam jej filigranową postać,

stają się trudne. Nie dlatego, że

po kręgosłupie przebiegł mi dreszcz.

takie rzeczywiście są, ale dlatego,

„Matka autentycznego położnictwa”

że tak je sobie obrazujemy.

stoi kilka metrów ode mnie, a jej głos słyszę bez mikrofonu. Poczułam się

W związku z tym zakłamaniem,

zupełnie jak nastolatka na koncercie

kształtującym

ulubionego

Wzruszenie

świadomość, Ina May sugeruje

mieszało się u mnie z ekscytacją

wprowadzenie ogólnoświatowej

i poczuciem nierealności. Jej książki

„szczepionki przeciw strachowi”.

stoją u mnie na półce, widać po

Jak?

nich, że nie są jedynie dla ozdoby.

ze

Uwielbiam słuchać jej wypowiedzi

aspektami ich życia. Ina uważa,

na youtube. A teraz stoi przede

że

zespołu.

niestety

Zapoznawajmy zwierzętami

i

naszą

dzieci wszelkimi

doświadczenie

porodu

mną – w bermudach, lazurowej kamizelce

brać lekarz, a zwykłe w swojej niezwykłości

zwierzęcia

i bluzce z krótkim rękawem oraz ręcznie

wydarzenie obecne w życiu wszystkich

pozytywne wydarzenie. Zwierzęta rodzą

robionych,

ssaków od zarania dziejów.

duże potomstwo, działają instynktownie

czerwonych,

włóczkowych

ocieplaczach na nadgarstki.

i Strach

Ina

May

Gaskin

przed

porodem

był

jednym

sprawnie

mimo

że

to

braku

dobre,

udziału

w szkołach rodzenia, a ich porody nie

swojemu

z tematów poruszanych kilkakrotnie przez

wieloletniemu doświadczeniu dysponuje

Inę May. Jako absolwentka angielskiej

Oglądanie pozytywnych filmów już przez

ogromną wiedzą. Choć jest dyplomowaną

literatury wprowadziła na przykład słowo

dziesięcioletnie dziewczynki wpływa na

położną, to przede wszystkim jej imponująca

zamienne dla „skurczu”. Znając potęgę

tworzenie nowego, realnego spojrzenia na

praktyka pozwala na rozpoczynanie historii

języka

poród jako sytuacji pięknej i wzruszającej,

od słów „Czego lekarze nie wiedzą...”.

określenia „rush” – z ang. napływ, przypływ,

a

Uczestniczyła

porodów.

prąd. Powoduje to zmianę konotacji

hollywoodzkiego dramatyzmu.

Naturalnych porodów. Takich, których

z bólowych na te związane z siłami natury.

w szpitalach nie uświadczymy. Takich,

Ina May wychowała się wśród zwierząt

W wykładzie nie zabrakło naturalnie

których lekarze nie znają.

gospodarczych. Jako że edukacja na temat

postaci Margaret Charles Smith, prostej,

wydawania na świat dzieci w czasach jej

niewykształconej

Ina May, dla której naturalny poród to chleb

młodości nie istniała, Ina zawsze sądziła,

a jednocześnie bardzo cenionej położnej.

powszedni, posiada niezachwianą wiarę

że ludzie rodzą podobnie jak konie,

Znana

w

dzięki

przekonuje,

setkach

i

skojarzeń,

sugeruje

używać

okupione

co

potwornym

najważniejsze

kobiety

przedstawicielka

cierpieniem.

pozbawionej

z

Alabamy,

grand/granny

71


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

72

midwives (ang. położnych-babć) pracowała

przyspieszą wyjście na świat maleństwa.

Po porodzie cieszmy się dzieckiem. Nie

do lat 80. XX wieku, odbierając trudne

Ina May, z właściwą sobie otwartością

pozwólmy na oddzielenie, zakochujmy

porody

(pracowała

i

szczególną

się w nim powoli. Popatrzmy mu w oczy.

kobiety

rodzące

wśród

były

biedaków,

zwraca

wielu

uwagę na seksualny wydźwięk narodzin

Ważenie i mierzenie w obliczu zawarcia tej

dzieci, często chorymi, przepracowanymi

dziecka. Wielokrotnie powtarza, jak bardzo

wielkiej znajomości są mniej istotne i można

i

niedożywionymi)

matkami

bezpośredniością

niesłychanym

pocałunki i dotyk ukochanej osoby mogą

je odłożyć na godzinę czy dwie. To relacja

profesjonalizmem. Choć nie wolno było

pomóc rodzącej, a także jakie znaczenie

mamy z maluszkiem jest priorytetem.

jej używać żadnych narzędzi, nawet butli z

może mieć stymulacja sutków i łechtaczki.

Wąchajmy wspaniały, słodki zapach dziecka

tlenem czy ciśnieniomierza, była mistrzynią

Proste triki, opierające się na znajomości

i pozwólmy oksytocynie działać, pamiętając,

w swym fachu. Jej umiejętności lekarze

ciała ludzkiego pomogą w sytuacjach,

że hormon ten lubi ciepłe pomieszczenia.

powinni

w których lekarz sięga po vacuum lub

Nie biegnijmy nerwowo pod prysznic. Ina

skalpel.

May żartuje z błyskiem w oku, że noworodki

zazdrościć.

z

Potrafiła

określić

śmierć płodu jedynie przez dotyk. Historie przytoczone przez Inę May dowodzą,

uwielbiają zapach maminej pachy.

jak bardzo zdajemy się na nowoczesny

Udany poród to także śmiech, a nawet

(choć przecież omylny) sprzęt, jak bardzo

żarty i to raczej nieoględne, bo rodząca nie

Spotkanie Iny May było ważne i inspirujące.

ogranicza to nasze możliwości, a także

ma siły na rozgryzanie gier słów. Odłóżmy

Najbardziej uderzyła mnie dominująca

umniejsza wiarę w człowieka po obu

telefony – pytania „Jeszcze nie urodziłaś?”

atmosfera

stronach drogiego aparatu medycznego.

robią więcej szkody niż pożytku. Sugerując,

tematów

że proces trwa za długo, pobudzają

bez rumieńców przez staruszkę liczącą

A

jak

przeżyć

zwyczajnym

poruszanie głosem,

nawet

reakcje stresowe. Pamiętajmy o twarzy

sobie niemal 80 wiosen. Dzięki Inie May

bez zmarszczek i otwartych ustach – relaks

wyzwolenie z okowów pruderii można

pomoże obecność osób, przy których czuje

mięśni twarzy pomaga rozszerzaniu szyjki

poczuć każdą komórką ciała.

się komfortowo. Nie powinny one próbować

macicy. Nie dajmy sobie wmówić, że natura

zdominować porodu, bo to rodząca decyduje

popełniła tak ogromny błąd, że tylko męskie

Dwa dni wykładów pozostawiły mnie

o rozwoju wydarzeń, swoich potrzebach

organy mogą powiększać się, gdy zajdzie

zmotywowaną i podekscytowaną, pełną

i pragnieniach. Powinna jeść i pić przez cały

taka potrzeba. Nie jest to prawdą. Również

planów i przemyśleń. Wszystkim osobom

czas, by dbać o odpowiednie nawodnienie

kobiece organy mają zdolność poszerzania

zainteresowanym tematyką ciąży, porodu

i pracę pęcherza, a także o systematyczne

się tak, by dziecko mogło wydostać się na

i połogu oraz karmienia piersią polecam

odzyskiwanie sił. Zapoznanie się w czasie

świat bez pomocy skalpela – i jest tak w

zapoznanie się z dorobkiem tej wspaniałej

ciąży z ryzykiem, jakie niosą za sobą indukcja,

większości przypadków.

kobiety. Natomiast rządy krajów powinny

i

poród,

tabu

i

w szpitalu? Kobiecie w tej wyjątkowej chwili

interwencje

dobry

normalności

znieczulenie

powinno

uświadomić sobie, że rolę położnych

pomóc w sformułowaniu odpowiedniego

Rodźmy po ludzku i przeżywajmy głęboko,

można rozpatrywać w kontekście inwestycji

planu porodu. Przytłumione światła nie

radośnie i z zaufaniem ten wyjątkowy

w zdrowie społeczeństw.

będą drażniły rozszerzonych źrenic. Ruch,

proces.

zmiana pozycji i niekładzenie się na plecach


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

73


74

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kącik Recenzencki

Nick Bruel „Zły kocurek i dziecko” wyd. Mamania

Lawrence Cohena “Nie strach się bać” wyd. Mamania

William i Martha Sears “Księga wymagającego dziecka” wyd. Mamania

Lawrence Cohen, autor „Rodzicielstwa

Znacie takie książki, na których widok Wasze

„Księga wymagającego dziecka” to już

przez zabawę”, to jakość sama w sobie. Jego

dzieci wpadały w zachwyt? Śmiały się,

czwarta pozycja w serii Sears Biblioteka

świeżo przetłumaczona na polski książka o

piszczały, podskakiwały?

Rodzica.

lęku potwierdziła to przeświadczenie.

Książka

poradnikiem

jest

dla

wszechstronnym rodziców

dzieci

W moim mniemaniu Kocurek jest idealną

wymagających (High-need Baby). Pomaga

Znów mamy do czynienia z przystępnym

książką dla mojej małej przedszkolaczki,

zrozumieć dziecko, które potrzebuje od

językiem, morzem przykładów wziętych

ale jestem pewna, że zainteresuje również

rodzica więcej uwagi i zaangażowania,

prosto z życia, teorią obecną tylko na tyle,

starsze dzieci. Zabawny tekst, wesołe obrazki,

radzi, jak nie poddać się rodzicielskiemu

na ile da się ją zobrazować za pomocą

historyjka, którą można czytać przez kila dni

wypaleniu.

konkretnych zachowań dzieci (i rodziców),

(podzielona na sensowne rozdziały). Raz

Czytelnik

które Cohen zaobserwował w swojej pracy

po raz wybuchamy śmiechem, a gdy tekstu

wyrozumiałym, cierpliwym i spełnionym

czy rodzinie.

okazuje się trochę za dużo, opowiadamy

opiekunem,

sobie, co widzimy na ilustracjach.

wymagające niemowlę lub pewnego siebie

Za pomocą „Nie strach się bać” poznamy

dowie

się,

kiedy

ma

jak się

stać w

się domu

kilkulatka.

mechanizmy reagowania dzieci lękliwych

A do tego wszystkiego... no cóż –

Z ogromnym zrozumieniem dla trudności,

i konkretne sposoby na to, jak pomóc im

Kocurek mocno przeżywa pojawienie się

z jakimi borykają się rodzice, Searsowie

w wypracowaniu dróg radzenia sobie z

w jego spokojnym, samotnym świecie

pokazują,

tą cechą.

Polecam jej lekturę wszystkim

niepożądanych gości. U nas też tak było –

potrafi zamienić wyzwania w zalety –

rodzicom – ci, którzy nie mają zlęknionych

półtora roku temu. Co prawda od dawna

zarówno u opiekunów, jak i u dzieci.

dzieci, też dużo na niej skorzystają.

Tosia kocha i akceptuje swoją młodszą

Wymagające i wrażliwe dzieci potrafią

siostrę, ale tego typu teksty zawsze są

dostarczyć najbardziej satysfakcjonujących

bardzo pomocne w rozmowach o trudnych

rodzicielskich przeżyć, dzięki czemu dając

emocjach i przeżyciach, które mogły nam

więcej – więcej też otrzymają rodzice!

towarzyszyć. Kocurek zaś jest mimo wszystko przyjazną postacią, którą od razu można polubić.

jak

rodzicielstwo

bliskości


Zapowiedzi

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Mamy wracamy

Marta Waszczuk

Gil Rapley Tracy Murkett „Po Prostu Piersią” Mamania, maj 2015 M Kw atron Lak arta at tac lnika yjn ego

Własna firma czy etat Równowaga rodzina - kariera Praktyczne wskazówki Prawdziwe historie kobiet

Marta Waszczuk „Mamy, Wracamy” wyd. Mamania II poł. kwietnia 2015

Gil Rapley, Tracy Murkett „Po prostu piersią” wyd. Mamania maj 2015

Mamy potrzebują fachowej literatury, która

Najnowsze

w przystępnej formie, dostarczy im solidnej

kompendium wiedzy na temat karmienia

wiedzy, jak w nowej sytuacji rodzinnej

piersią w zgodzie z potrzebami naszego

odnaleźć się zawodowo. Praca zawodowa

dziecka na przełomie wiosna/lato będzie

to dziś bardzo wieloznaczne pojęcie. Można

miało swoją polską premierę.

i

najbardziej

przystępne

pracować już nie tylko na etacie w firmie lub urzędzie, ale także być właścicielem swojego

„Po prostu piersią” autorki metody Bobas

mniejszego lub większego biznesu, działać

Lubi Wybór – Gil Rapley oraz Tracy Murkett

jako freelancer, bloger czy startupowiec.

to długo oczekiwana przez polskie mamy

Dziś kobiety decydując się na dziecko lub

książka, która w sposób kompleksowy

dzieci, z pozoru wiele ryzykują, ale też dzięki

omawia

swojej pracy, determinacji i konsekwencji

dotyczące naturalnego karmienia niemowląt

mogą

i dzieci.

osiągnąć

wiele

właśnie

dzięki

najwazniejsze

zagadnienia

macierzyństwu. Autorka książki „Mamy, wracamy” wiele

Książka ukaże się nakładem wydawnictwa

miejsca poświęca praktycznym ćwiczeniom

Mamania.

coachingowym,

które

mają

pomóc

czytelniczkom rozpoznać i uwolnić drzemiącą

Kwaralnik Laktacyjny objął ta pozycję swoim

w nich energię, a także pomóc określić

Matronatem.

kierunek aktywności oraz jej formę. To nie jest leksykon krótkich haseł określających nazwy zawodów, które mamy potencjalnie mogą wykonywać, choć taki obszerny spis tez jest – i dobrze, bo jest potrzebny, aby wiedzieć, ze niektóre specjalności w ogóle istnieją.

Książka Waszczuk jest

wyczerpującym studium tematu możliwości rozwoju i pracy kobiet.

75


76 Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015 „Karmienie piersią – poradnictwo i promocja”

„Karmienie piersią – poradnictwo i promocja.” red. Elżbieta Lech, MedPharm Polska

leków. Opisano także znaczenie karmienia piersią. Świetnym i bardzo wygodnym

Książka napisana jest przez Karin Muss –

dodatkiem są dwie karty z tabelami

konsultantkę IBCLC, która w przystępny

leków i oznaczeniem ich bezpieczeństwa.

i zrozumiały sposób opisuje fizjologię

Karty te można mieć zawsze pod ręką.

laktacji, problemy i sposoby radzenia

Zaletą

sobie z nimi. Autorka stworzyła solidne

układ,

kompendium wiedzy dla lekarzy, położnych,

użytkowania

i

możliwość

szybkiego

konsultantek

dotarcia

poszukiwanych

informacji.

laktacyjnych

i

aptekarzy.

książki co

jest

przekłada

do

przejrzysty

się

na

wygodę

Znajdziemy tu rady mówiące o tym, jak należy wspierać mamy w karmieniu piersią od samego początku po urodzeniu dziecka,

„Leczenie niepłodności”

jak rozpoznać i pokonywać problemy z karmieniem, a także wskazówki, jakie

Oto pozycja dla profesjonalistów, przede

stosować konkretne środki pomocnicze,

wszystkim

które mogą pomóc i mamie i dziecku

tematykę

we wspomaganiu laktacji. Cała wiedza,

potraktowała globalnie i wielowątkowo.

wydawałoby

się

dość

specjalistyczna,

przekazana jest w bardzo przystępny sposób. W książce znajdujemy dobrze opracowane

„Leczenie niepłodności” red. L. Putowski, MedPharm Polska

lekarzy

ginekologów,

niepłodności

i

jej

która leczenia

Oczywiście kwestie medyczne związane z trudnościami w zajściu w ciążę są tutaj na miejscu pierwszym, ale znalazły się również

kwestie dotyczące składu mleka matki,

takie rozdziały jak „Psychoterapia w leczeniu

anatomii piersi, fizjologii laktacji, pozycji

niepłodności”

karmienia piersią (wraz z rysunkami) czy

niepłodności”. W tej publikacji przedstawiono

zastojem pokarmu. Szczegółowo opisano

różnorodne metody leczenia niepłodności

karmienie piersią w pierwszych dniach, po

i obniżonej płodności (jak np. stymulacja

cesarskim cięciu, a także jak radzić sobie

jajeczkowania, inseminacja domaciczna, czy

z karmieniem np. bliźniąt. Książka daje

zapłodnienie pozaustrojowe z transferem

dużo solidnej wiedzy, a przy tym łatwo

zarodków),

się ją czyta i przyswaja zawarte w niej

w

informacje. Można do niej wracać, choćby

jajników,

po podpatrzenie różnych pozycji karmienia,

zaburzeniami

a

z endometriozą, na tle immunologicznym

także

sprawdzenie

przykładowych

czy

a

„Ciąża

także

wypadku:

po

leczeniu

metody

zespołu

niepłodności

pomocy

hiperstymulacji uwarunkowanej

hormonalnymi,

związanej

lekarstw, które po oczywistej konsultacji

czy

z lekarzem mogą okazać się przydatne

Co niezwykle ważne, czytelnicy zostają

mamom.

wprowadzeni

Dla

specjalistów

dobre

poglądowe ujęcie tematu karmienia piersią, który ciągle jeszcze potrzebuje odpowiednio dobranej komunikacji nie z pozycji mentora, a towarzysza i doradcy w szpitalach, aptekach czy na konsultacjach indywidualnych.

u

pacjentów w

onkologicznych.

temat

niepłodności

począwszy od profilaktyki, poprzez proces „Leki w ciąży i laktacji. Przewodnik dla lekarzy i farmaceutów.” Friese, Morike, Neumann, Windorfer Wyd. MedPharm Polska

diagnostyczny i kwalifikacyjny. Monografia ta ma bardzo istotną cechę – dzięki przedstawionym

pokrótce,

ale

bardzo

rzetelnie różnym metodom (w zależności od

przyczyny

wystąpienia

trudności

z zajściem w ciążę) leczenia niepłodności – pozwala ona na właściwy dobór metody „Leki w ciaży i w laktacji”

leczenia, ze świadomością, że zapłodnienie pozaustrojowe jest tylko jedną z nich (bardzo

Podręcznik przeznaczony jest dla lekarzy

skuteczną, ale też nie jedyną, co może mieć

i farmaceutów. Podzielony został na dwie

znaczenie np. w przypadku pacjentów,

główne partie. Pierwsza dotyczy leków

którym przekonania nie pozwalają na

w ciąży, natomiast druga leków w okresie

skorzystanie z tej formy wspomagania

laktacji. Każda z nich podzielona jest z kolei

rozrodu). Przyjazny język, ilustracje oraz

na części, w których szczegółowo omówiony

zdjęcia, czytelne przedstawienie zagadnień

został m.in. rozwój zarodkowy człowieka,

– to wszystko sprawia, że również czytelnicy

przyczyny występowania zaburzeń na etapie

niemedyczni, lecz zainteresowani tematyką

życia płodowego oraz substancje czynne

niepłodności, będą zadowoleni z posiadania tej pozycji na swojej półce.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Catherine Rayner „Ernest” wyd. Eneduerabe

Monika i Adam Świerżewscy „Mmmmm” wyd. Eneduerabe

Chyba każdy z nas chciałby kiedyś stać się

bohaterem

książki.

Podobnie

jest

Barwność,

dynamika

i

niepowtarzalny

z Ernestem.

charakter tej książeczki nie dziwi. Autorzy –

Po co chce to zrobić? Tego nie wiadomo.

Monika i Adam Świerżewscy – to bowiem

Łoś jest jednak bardzo zdeterminowany,

scenografowie, projektanci wnętrz i graficy.

dobrze zna swój cel i mimo przeszkód, jakie

Co więcej, to artyści od lat tworzący dla

stawia przed nim jego rozmiar, zna kilka

dzieci – mają na swoim koncie scenografie do

sposobów, jak znaleźć się na kartach książki

dziecięcych spektakli teatralnych i kolekcję

i zapoznać się z młodymi czytelnikami.

naklejek ściennych do pokojów dziecięcych.

Nie znam drugiego tak wytrwałego jak

Doskonale więc rozumieją najmłodszych

Ernest stworzenia. Z pasją gramoli się,

odbiorców i znają ich potrzeby.

wdziera, wkręca, wtarabania do książki.

Książka to nie tylko estetyczny wygląd, ale

Niestety każdy z tych sposobów kończy się

też walor edukacyjny. W prosty i przyjemny

fiaskiem. Bo kiedy mieści się głowa, nie

sposób pokazuje najmłodszym, czym jest

mieszczą się nogi. Kiedy mieści się tył, nie

animacja poklatkowa, a także uczy zjawisk

mieści się przód. Kiedy mieści się tułów, nie

przyczynowo-skutkowych.

mieści się poroże… I tak w kółko. I tak źle, i

stanowi ciekawą inspirację do zabaw

tak niedobrze…

z dzieckiem. Rodzice i ich pociechy po

Książeczka autorstwa Catherine Rayner

lekturze tej pozycji mogą pokusić się

jest niezwykła, minimalistyczna w formie

o stworzenie własnej wersji lub dalszego

ciągu

tekstu

w

niej

niewiele,

ilustracje

historii

Co

opowiedzianej

istotne,

przez

przedstawiające niekompletnego Ernesta

autorów. Książka ma grube, tekturowe

są interesujące w swej prostocie, wyraziste,

stronice przeplatane półstronicami. Ten

utrzymane w łagodnej kolorystyce. Uwagę

charakterystyczny

zwraca mocna kreska i kontrastowe barwy

przekształcające nieznacznie zawarte na

okładki. Obracając kolejne karty książki,

kartach obiekty – zmienia położenie postaci,

podejmujemy wraz z bohaterem walkę

wprowadza ją w ruch.

układ

tworzy

klatki

o marzenia. Jeśli Pozycja

doskonała

na

więc

chcecie

zainwestować

prezent.

w niebanalną książkę dla najmłodszych,

Obserwowanie zdziwienia i radości malucha

możecie śmiało postawić na tę pozycję.

na końcu książki jest bezcenne!

Mmmmmm…. zabawa będzie przednia!

77


78

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

„Ćwir” Joke van Leeuwen wyd. Dwie Siostry

„Co by tu wtrąbić” Ola Cieślak wyd. Dwie Siostry

W lutym na mojej książkowej półce z dumą

Po niezwykle sympatycznej książce „Co

stanęła powieść „Ćwir” autorstwa Joke

wypanda i co nie wypanda” Oli Cieślak

van Leeuwen, która ukazała się nakładem

miałam niedosyt. Chciałam więcej jej

Wydawnictwa Dwie Siostry. Bez wątpienia

ilustracji. I doczekałam się. W lutym,

to tytuł budzący masę emocji. Wywoła

nakładem

niejeden uśmiech, ale i wzruszy. Książka

ukazała się apetyczna książeczka „Co by

podejmuje bardzo ważny i poniekąd trudny

tu wtrąbić”. To pozycja, w której można

temat – inności. Opowiada o dziewczynce

zakochać się od pierwszego wejrzenia. Co

z ptasimi skrzydłami – ptakodziewczynce

istotne tytuł ma nie tylko walory estetyczne

albo

(jak

dziewczynkoptaku,

jak

kto

woli.

Wydawnictwa

każde

Dwie

wydawnictwo

Siostry,

ilustrowane

Właściwie nie wiadomo do końca, kim jest

przez Olę), lecz również edukacyjne. Za

nasza bohaterka. Pewnego dnia zostaje

jej pośrednictwem maluchy w prosty

odnaleziona przez Waltera, który postanawia

i przyjemny sposób przyswoją sobie nazwy

zabrać ją do domu. Żona Waltera – Tina

dni tygodnia.

– postanawia wychować dziewczynkę jak

Książka

własne dziecko. I niby nic w tym dziwnego

głodomorze,

ani trudnego, jednak okazuje się, że Ptyś tak

się brzuszek. Przeglądając kolejne karty,

bardzo potrzebuje wolności, że nie daje się

poznajemy jego osobliwą dietę na siedem

zatrzymać na dłużej.

dni tygodnia. Każdego dnia, od poniedziałku

opowiada

zaczynając,

o

któremu

nasz

pewnym

słoniu-

z głodu kurczy

sympatyczny

bohater

Powieść Leeuwen przetłumaczona została

zjada inny zadziwiający, smaczny przysmak

na kilkanaście języków i zdobyła szereg

(np. tort Pavlowa). Zakończenie książki

nagród

dla

niderlandzkiej

literatury

dziecięcej (jest laureatką ”Złotej Sowy”

wieńczy sukces słonia – dieta odnosi skutek w postaci niedopinających się spodni.

i „Srebrnego Rysika”). Na jej podstawie powstała sztuka teatralna i film. Jestem

Perypetie żywieniowe głównego bohatera

w stu procentach pewna, że książka

niejednego czytelnika (wiek nie ma tu

przemówi do młodego czytelnika i co

znaczenia) rozśmieszą do łez.


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

79

„Kryzys szkoły. Co możemy zrobić dla uczniów, nauczycieli i rodziców?” Jesper Juul wyd. MiND

„Napiętą mogłaby

atmosferę uleczyć

wokół

rezygnacja

szkoły z

reliktu

przeszłości, jakim jest obowiązek szkolny, i zastąpienie go p r a w e m d o n a u k i.” Tym razem ten znany duński pedagog i terapeuta rodzinny postanowił zmierzyć się z trudnym tematem, jakim jest kondycja szkoły jako placówki nie tylko oświatowej, ale również wychowawczej. „Kryzys szkoły” to niespełna 170-stronicowa książeczka,

która

jednak

może

z powodzeniem zmienić myślenie o szkole – zarówno z perspektywy rodziców, jak i nauczycieli. Nie jest to bowiem pozycja, w której autor po prostu narzeka na pedagogów, instytucję, system edukacji. Autor pisze o nauczycielach, o rodzicach, o współpracy i dialogu. Jak zwykle stara się spojrzeć na temat z perspektywy wszystkich zaangażowanych

w

proces,

zwracając

uwagę na to, jak istotny jest szacunek dla dziecka, jak ważne jest traktowanie młodego

Fajnie być Mamą!

człowieka jako równoprawnego partnera. Rozmawiaj z dzieckiem, nie o dziecku. Pytaj dziecko, a nie tylko mów do niego. Przyznawaj się do niewiedzy i proś dziecko o pomoc, bo właśnie również dzięki temu zyskasz (nie stracisz!) szacunek. Ja się zgadzam z Juulem, a Ty?

www.coolmama.pl facebook.com/MamajestCool


80

Mama karmiąca wio

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Karmienie piersią jest normalne, naturalne i piękne. Wyślij na adres kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl zdjęcie zrobione podczas karmienia piersią i zostań

Mamą Karmiącą Wiosennego Kwartału W każdym wydaniu opublikujemy jedno zdjęcie, a mama ze zdjęcia otrzyma od nas upominek.

W tym numerze do wygrania przepiękny, zupełnie oryginalny t-shirt z najnowszej kolekcji, marki Error. Wzór do wyboru przez zwyciężczynię! http://pl.dawanda.com/shop/errorhandmade

Dwie dodatkowe nagrody to wkładki laktacyjne wielorazowe marki Lana Care.Wkładki wykonane są z 100% czystej, niefarbowanej wełny merynosów. http://lanacare.com/ Wełna pochodzi z biologicznych gospodarstw. Jagnięta nie są poddawane zabiegowi zwanemu mulesing.


osennego kwartału

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Mama Karmiąca Zimowego Kwartału:

Joanna

(na zdjęciu z córcią Antosią) nagrodę ufundowała marka:

Nagrody pocieszenia od Pat&Rub otrzymują autorki zdjęć:

81


82

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Radosna jak wiosna! moda 2015 dla mam w ciąży i karmiących piersią Katarzyna Pawłowska

Przed nami cudowne, najpiękniejsze dni w roku, kiedy do życia budzi się cała otaczająca nas przyroda, a nam bardziej niż kiedykolwiek chce się żyć. Żegnamy się z zimą na dobre. Wraz z powiewem wiosny, pierwszymi baziami na drzewach, a potem żonkilami, narcyzami i tulipanami, nasze serca stają się cieplejsze i rodzi się chęć, by stać się cząstką tej wszechogarniającej wiosennej radości. Drogie mamy, czy macie ochotę na kolory, kwiaty i wesołe printy w swoich ulubionych modelach sukienek, bluzek i innych częściach garderoby? Przygotujcie się na atak soczystej ferii kolorów i wzorów. Projektanci przygotowali dla Was dużo różności, wiedząc, że gusta bywają nieprzewidywalne. W najnowszych kolekcjach królują takie kolory jak biały, błękitny, różowy czy żółty. Jednak czerń i coraz bardziej kochany przez kobiety granat przeplatać się będą w połączeniu z fantazyjnymi lamówkami, kokardami czy w zestawieniu z kwiatową łączką.

Romantyzm z pazurem – czy to możliwe? Wąskie, dresowe, ciążowe, czarne spodnie z ukośnym zamkiem z przodu, który właściwie jest tylko do ozdoby. Spójrzcie, nie jestem w ciąży, a te spodnie nadal wyglądają dobrze. Taki zakup to dobra inwestycja. Do tego romantyczna różowa bluzka z printem w urocze serduszka. Dużo w niej miejsca na rosnący brzuszek.

Marce Happy Mum dziękujemy za udostępnienie ubrań do sesji zdjęciowej ze sklepu Happy Mum w Atrium Copernicus w Toruniu. Zdjęcia wykonała Sonia Tlili, Studio Tlili, Fosa Staromiejska 30, Toruń.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Żółta elegancja nie tylko na wesele, ale i na rower… To zdecydowanie sukienka na imprezę lub do biura wiosenną i letnią porą. Elegancja w klasycznym wydaniu, ale ożywiona wspaniałym, radosnym, żółtym kolorem i ciekawym deseniem materiału. I wcale nietrudno w niej karmić, bo jeden krótki zamek otwiera dostęp do piersi. Kto powiedział, że nie można w niej jeździć na rowerze? Można!

Elegancja na luzie – a cóż to? Mocno trapezowa sukienka – w dodatku asymetryczna, bo dłuższa z tyłu, krótsza z przodu. Po to, by dodać jej fantazji! Granatowa, spokojna, można uznać ją za bardzo elegancką wersję dla mamy w ciąży. Słodka biała plisa z kokardą z jednego boku to swoista wisienka na torcie tej kiecki.

Zbluzowana mini w kwiaty do karmienia – jasne, że tak! Granatowy, stonowany tył, rękawy i ściągacz u dołu sukienki, a z przodu intensywny kwiatowy print. Odważna, a jednocześnie niezwykle wygodna, w dodatku z całkowicie ukrytymi w kwiatowej łączce zamkami, dzięki którym maluszki mogą się dostać do piersi mamy.

Szara, ale w kropki, bo sukienka nie może być nudna! Nie wiem dlaczego, ale ta sukienka, choć jest w szarym kolorze i w czarne kropki, kojarzy mi się z Myszką Miki. Chyba dlatego, że jest z miłej w dotyku dzianiny, ma kieszenie i obowiązkowo sprytne cięcia z zamkami ułatwiające karmienie piersią. Delikatna, miła, przylegająca. Jak drugie ciało – bardzo wygodna.

83


84

Koszulove.com Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

wiosenne nowości reklama

Bluzki oversize rozwiązujące problem tego, co fajnego (fajnego!) na siebie włożyć, gdy się karmi. Wykonane z jedwabistej bawełny w apetycznym kolorze latte i nieustająco modnym grey z wszytymi skośnie krytymi zamkami oraz nadrukami promującymi karmienie piersią.

Proste rozwiązanie do karmienia piersią – zamek rozpinasz z dowolnej strony, głęboko do okolic pachy nie ma dodatkowych, niepotrzebnych i przeszkadzających warstw materiału

Krój ułatwia karmienie a jednocześnie nie jest to typowy krój dla kobiet w ciąży i mam karmiących

Krój pozwala na wygodne karmienie w pozycji na siedząco, spod pachy, na leżąco

Rozwiązanie rekomendowane przez doule i szkoły rodzenia

Bluzka wykonana z delikatnej, szlachetnej bawełny w kolorze melanżowanego latte lub z bawełny typu „dresówka” w kolorze Grey

Kolor bluzki podkreśli urodę zarówno brunetek, jak i blondynek

Bluzka jest starannie wykończona, a detale stanowią o tym, że nosi się ją z ogromną przyjemnością

Materiał łatwy w prasowaniu

Rękawy 3/4 lub krótkie

Bluzka szyta w Polsce przez doświadczony zespół krawiecki


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

85


86

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Kosmetyczka

Pianka OsmozaCare wpasowała się w nasze potrzeby idealnie – niewielkie opakowanie, łatwy w użyciu aplikator, szybkość użycia. Dziewczyny są zafascynowane tą „magiczną” pianką i chętnie jej używają, my zresztą też. Dla dzieci to zabawa, dla mnie pewność, że – w miejscu, gdzie nie ma dostępu do wody i mydła mogę skutecznie ochronić dzieciaki nie tylko przed brudem, ale przede wszystkim przed bakteriami i drobnoustrojami. osmozacare.pl 24,00 zł

Chusteczki marki OsmozaCare przeznaczone są dla całej rodziny, można używać ich też do przecierania różnych powierzchni. Chusteczki delikatnie pachną, ale nie pozostawiają na dłoniach ani wyczuwalnego filmu, ani zapachu. Opakowanie jest higieniczne – kolejne chusteczki wyciąga się bez dotykania tych, które pozostają w pudełku. Warto mieć ze sobą takie chusteczki w podróży, szczególnie pociągiem albo po wizycie w ośrodku zdrowia. Chusteczki, zgodnie z obietnicą producenta, usuwają 99,9% bakterii z przetartej powierzchni. Dzięki temu, że nie zawierają parabenów, triklosanu i soli aluminium nie podrażniają i nie alergizują. osmozacare.pl 18,00 zł

Urodowy Niezbędnik Osmoza Care zawiera po pierwsze antybakteryjny krem do rąk 100 ml o podwójnym działaniu, który pozostawia na dłoniach niewidzialny film, chroniący przed bakteriami aż przez 2 godziny. Krem ten intensywnie nawilża dzięki zawartej w nim glicerynie i delikatnie ziołowo pachnie. Zestaw w eleganckiej kosmetyczce zawiera jeszcze trzy inne produkty z rewolucyjnej serii aplikatorów Clic&Go™. To patyczki ze specjalnym płynem w środku, zakończone jak tradycyjne patyczki kosmetyczne. Jeden zestaw przeznaczony jest do z zmiękczania skórek, drugi do zmywania lakieru z paznokci. Dodatkowo w prezencie w kosmetyczce znajdziemy preparat do demakijażu oczu. Sama kosmetyczka, w której zapakowane są produkty, wykonana jest z białej, ekologicznej skóry. Zaprojektowana specjalnie przez OsmozaCare z myślą o komforcie klientek i wyprodukowana w Polsce. Można do niej włożyć kilka dodatkowych kosmetyków i przyborów zarówno do makijażu jak i manicure. osmozacare.pl 35,00 zł


kwartalnika

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Aplikator łagodzący ból przy ząbkowaniu zainteresował mnie z dwóch względów. Po pierwsze skład – korzeń prawoślazu lekarskiego, kwiat rumianku, szafran i kwas sorbowy. Jeśli mogę dać coś naturalnego, zawsze wybiorę właśnie taki specyfik! Po drugie – aplikator. Osmoza Care proponuje łatwą i przyjazną formułę Clic&Go, która pomaga zaaplikować specyfik wygodnie, szybko i skutecznie. Aplikatorem można też delikatnie pomasować bolesne miejsca, co jest możliwe również dlatego, że wywołuje on zainteresowanie u malucha. osmozacare.pl 19,00 zł

Krem ochronny przeciw odparzeniom Emolium to dobry krem do pupy – widocznie zmniejsza podrażnienie i zaczerwienienie skóry, chroni przed czynnikami drażniącymi. Można to zaobserwować, ponieważ przy zmianie pieluszki krem z poprzedniego przewijania (mimo cienkiej warstwy) nadal pokrywa pupę. emolium.pl 20,00 zł Emulsja do ciała Emolium ma bardzo delikatny zapach. Łatwo się rozsmarowuje i szybko wchłania. Doskonale radzi sobie z nawilżaniem przesuszonej skóry. Nie zostawia śladów na ubraniach. Przynosi ulgę w swędzeniu i pieczeniu przy skórze atopowej. Nadaje się dla całej rodziny. Polecana zwłaszcza dla osób ze skórą atopową. emolium.pl 33,00 zł

Marimer Baby – spray do nosa, fizjologiczny roztwór wody morskiej dla najmłodszych. Nasadka safety tip sprawia, że jest on bezpieczny już dla malutkich nosków. Zawiera sole mineralne i mikroelementy prosto z wód morskich i stanowi niezastąpione wsparcie m. in. w leczeniu infekcji nosa u dzieci. Nie zawiera konserwantów. www.marimer.pl 25,00 zł

Balsam Re-Liftin przeznaczony jest do skóry wrażliwej, to produkt przebadany dermatologicznie, apteczny. Ujędrnia, napina i głęboko nawilża skórę dojrzałą. Zawiera specjalny kompleks Re-Structure z ceramidami, kwasem hialuronowym, kolagenem oraz minerałami z polskiej wody termalnej z Iwonicza Zdroju. Po użyciu balsamu czuje się, że skóra jest wzmocniona i odmłodzona od wewnątrz, a także bardziej elastyczna. Jednym z innowacyjnych składników w balsamie Iwostin jest Dermican – peptyd nowej generacji wpływający na odbudowę struktury skóry oraz kolagen morski o działaniu ujędrniającym. Jeszcze przez jakiś czas po nałożeniu kosmetyku skóra delikatnie pachnie. Produkt polski wykonany bez użycia parabenów. Daje komfortowe uczucie nawilżenia bez tłustej warstwy na powierzchni skóry. Błyskawicznie się wchłania i daje miłe uczucie komfortu. iwostin.pl 50,00 zł

87


88

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015 Go Girl – produkt dla kobiet, które nie chcą ryzykować infekcji spowodowanych korzystaniem z publicznych toalet. Silikonowy lejek pozwala oddawać mocz w pozycji stojącej. Naukę obsługi najlepiej rozpocząć w domu, w wannie. Bardzo szybko nabiera się wprawy w korzystaniu z lejka. drogeria-ekologiczna.pl 49,99 zł EcoTooth – sposób czyszczenia zębów rodem z Dalekiego Wschodu. To ekologiczna szczoteczka do zębów wykonana z korzenia drzewa arakowego. Żeby korzystać z takiej szczoteczki, należy najpierw oskrobać patyczek, a następnie namoczyć go w wodzie, co spowoduje nawilżenie włókien. Kiedy końcówka szczoteczki ulegnie zużyciu można ją odciąć i powtarzając czynności przygotowania eko szczoteczki, stosować ponownie. drogeria-ekologiczna.pl op. 3 szt. 26,99 zł Wkładki i podpaski Gentle day – produkty z anionowym paskiem. Dzięki swoim właściwościom usuwają nieprzyjemny zapach i zatrzymują rozwój bakterii. Są miękkie i przewiewne. Polecane dla kobiet o wrażliwej skórze, skłonności do alergii oraz z dolegliwościami nietrzymania moczu. drogeria-ekologiczna.pl wkładki: 14,39 zł /op

AA PRESTIGE Lumi Supreme – rozświetlający korektor na dzień. Zawiera perłowe drobinki, które po nałożeniu rozświetlają cerę. Korektor wyrównuje niedoskonałości i pozostawia uczucie jedwabistej gładkości na twarzy. kosmetykiaa.pl cena: ok. 90,00 zł

Suplement ziołowy Organic India Shatavari to w 100% wegetariańskie kapsułki przeznaczone dla kobiet. Shatavari, czyli dziki szparag, ma działanie tonizujące, przynoszące ulgę, a dzięki zawartości fitoestrogenów wspomaga zdolności rozrodcze kobiet. Wspiera odporność i pomaga łagodzić zespół napięcia przedmiesiączkowego. Wpływa na stabilizowanie cyklu menstruacyjnego. Jest to certyfikowany, ekologiczny suplement diety z organicznych upraw ziół w Indiach, który poprawia równowagę hormonalną kobiet od okresu dojrzewania do menopauzy. Zalecane dawkowanie to dwie kapsułki dziennie. bombaybazaar.pl cena: 75,00 zł

Wkładki Ecopepette, mimo że są największymi wkładkami wielorazowymi, jakie widziałam, całkiem nieźle układają się w staniku. Nie odznaczają się też mocniej niż inne pod bluzką. Zewnętrzna powłoka gwarantuje nieprzemakalność (to nie takie oczywiste w świecie wkładek wielorazowych). Mikrofibrowe wnętrze pokryte włóknem bambusowym wykazuje właściwości hipoalergiczne i antybakteryjne, jest też bardzo chłonne. Rozmiar i chłonność tych wkładek powoduje, że na pewno będą dobrym wyborem na początki laktacji. www.ekomiejsce.com cena: 1 para: 8,50 zł


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015 Wykonane z czystej, nieprzetworzonej wełny merynosowej. Niezwykle miękkie, chłonne, antybakteryjne. Niewątpliwie są to wyjątkowe wkładki laktacyjne. Naturalna wełna merynosów poprzez swą niezwykłą zdolność absorbowania wilgoci zachowuje skórę suchą. Zapobiega to podrażnieniom i problemom skórnym. Użyty do stworzenia wkładek materiał pozwala na swobodny przepływ powietrza, umożliwiając delikatnej skórze „oddychanie”. Wełna doskonale wchłania mleko, chroniąc skórę przed wilgocią i rozwojem bakterii. Dzięki samooczyszczającym się łuskom znajdującym się na powierzchni włókien, wełna z merynosów wypiera nieprzyjemny zapach, a jednocześnie utrzymuje środowisko nieprzyjazne dla bakterii. Antybakteryjne właściwości wełny czynią ją idealną tkaniną do stworzenia wkładek laktacyjnych. Miękkość wełny to jej dodatkowy atut. Nie podrażnia ona wrażliwych sutków, co istotne jest szczególnie na samym początku karmienia oraz przy jakichkolwiek zranieniach lub stanach zapalnych.Dodatkowo wkładki LanaCare przez to, że wykonane są z wełny - zapewniają przyjemne uczucie ciepła, co jest szczególnie pomocne przy nawale pokarmu lub zapaleniu piersi. LanaCare są inne niż wszystkie. To pierwsze wkładki, które całkowicie eliminują zapach wchłoniętego mleka i tak szybko pochłaniają wilgoć. lanacare.com cena: ok. 90,00 zł rozmiar M za parę

Pieluszki Ecopepette zwróciły moją uwagę swoimi wzorami - zarówno otulacze, jak i kieszonki dostępne w sklepie Ekomiejsce mają oryginalne wzorki, których nie widziałam u innych producentów. Zaletą tych pieluszek są dwa rzędy nap do regulacji - pozwalają lepiej dopasować pieluszkę do brzuszka i nóg dziecka. Mikropolar w kieszonkach jest miękki i delikatny, a przy tym cienki. Poza tym pieluszki Ecopepette posiadają takie same zalety jak inne pieluszki wielorazowe: otulacze są wystarczająco duże, żeby swobodnie przykryć formowankę, mają dwie zakładki trzymające wkład. Są to spore pieluchy typu One Size. Sądzę, że realnie nadają się dla dzieci powyżej 6 kg. www.ekomiejsce.com cena: otulacze: 24,00 zł pieluszka wielorazowa: 28,00 z

Zarówno pieluszki-kieszonki, jak i otulacze Bobolider są bardzo porządnie wykończone, miękkie (nie szeleszczą), a do tego po prostu ładne - nasza mechata (minkee) kieszonka w dinozaury stała się hitem, tak samo jak otulacz w kolorze nasyconego fioletu. Szczególnie, że jest to pierwszy otulacz w mojej kolekcji, który swobodnie mieści pieluszkę-formowankę tak, że dziecku jest w niej wygodnie, a do tego używa mojego ulubionego rozwiązania z dwiema zakładkami wewnątrz, które trzymają wkładkę. One size w wydaniu BoboLidera to raczej duże pieluszki, nie poleciłabym ich dla noworodka, za to świetnie poradzą sobie z ząbkującymi czy raczkującymi małymi strażakami, są odpowiednie także dla starszych dzieci. Wkładki również charakteryzują się starannym wykończeniem, a także chłonnością właściwą użytym materiałom (bambus, włókno węglowe). www.bobolider.pl cena: otulacze 25,00 zł pieluszki: 28,90 z

89


90

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Ala’Antkowe przepisy Jesteśmy Asia i Ania. Dwie mamy z różnych miast. Asia z córką Alicją z Poznania. Ania z synkiem Antkiem z Wrocławia. Poznałyśmy się w wirtualnym świecie dzięki BLW, poszukiwaniom inspiracji do żywienia swoich dzieci oraz totalnemu świrowi na punkcie szczęścia w ich rozwoju. Prowadzimy bloga www.alaantkoweblw.pl Wykonanie:

olej kokosowy (do smażenia)

1. Banana obierz i rozgnieć widelcem na papkę.

Wykonanie:

2. W misce roztrzep widelcem jajka, dodaj

1. Przesyp kaszę do wysokiego naczynia

mąkę, orzechy, banana, jogurt i porwane

i zalej wodą. Odstaw na kilka godzin lub na

drobno listki mięty. Wszystko dokładnie

noc.

wymieszaj.

2. Odcedź kaszę i wypłucz ją świeżą, zimną

3. Patelnię natłuść olejem i rozgrzej. Przelej

wodą. Przesyp do dużej miski.

masę jajeczną na patelnię i smaż z obu stron

3. Białko oddziel od żółtka i ubij na pianę.

do zrumienienia. W obróceniu omletu na

Banana obierz ze skóry i pokrój na mniejsze

drugą stronę pomoże talerz, który należy

kawałki.

przyłożyć do patelni, a następnie obrócić ją

4. Wymieszaj kaszę z żółtkiem, bananem,

do góry dnem, by omlet znalazł się na talerzu.

suszonymi owocami, a następnie miksuj

Następnie należy go zsunąć ponownie na

do momentu uzyskania jednolitej masy

patelnię i smażyć z drugiej strony.

(niekoniecznie na gładki krem). Dodaj ubite białko (oraz ser i miód jeśli chcesz).

BEZGLUTENOWE GRYCZANE PANCAKES

Wymieszaj całość łyżką.

Placuszki, które smakują zarówno na ciepło,

5. Na patelni rozgrzej niewielką ilość oleju

jak i na zimno. Nie zawierają glutenu, mają

kokosowego, nakładaj porcję ciasta łyżką

wyjątkowy gryczany smak.

i obsmażaj placuszki z obu stron do momentu aż się zrumienią. Podawaj na ciepło lub na

ORZECHOWY OMLET

Składniki:

Tradycyjny omlet warto czasem wzbogacić

1/2 szklanki kaszy gryczanej niepalonej

niebanalnym dodatkiem, np. orzechami.

1, 5 szklanki wody

Taki puszysty omlet może być zarówno

1 mały, dojrzały banan

daniem śniadaniowym, jak i sycącą kolacją.

1 jajko

Małym dzieciom, które nie potrafią jeść

1 łyżka rodzynek/ 2 drobno posiekane

sztućcami, omlet można pokroić w długie

daktyle

paski lub kostki.

opcjonalnie: 2 łyżki twarogu, 1 łyżeczka miodu

Składniki: 4 jajka 2 łyżki zblendowanych orzechów (np. mieszanka włoskich, nerkowca i laskowych) 2 łyżki mąki orkiszowej lub pszennej 1 banan kilka listków mięty opcjonalnie 1 łyżka jogurtu naturalnego olej kokosowy lub rzepakowy do smażenia

zimno.


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

y dla najmłodszych PUSZYSTY SERNIK Z MANGO To

przepis

na

duży,

rodzinny

deser.

Z pewnością zasmakuje dużym i małym łasuchom. Składniki: ciasto 1/2

kg

twarogu

sernikowego

(nie

wymagający mielenia) 50 g miękkiego masła 1/2 łyżeczki ekstraktu z wanilii 3 jajka (osobno białka i żółtka) 1 łyżka mąki ziemniaczanej lub 3/4 opakowania budyniu waniliowego bez cukru (ok. 40g)

BŁYSKAWICZNA PIZZA Z KOZIM SEREM

wysmarowanej oliwą lub na dużej blasze

3 łyżki miodu lub syropu daktylowego

I SZPINAKIEM

wyłożonej papierem do pieczenia. Nałóż

1 dojrzałe, miękkie mango

Kiedy brakuje czasu na długie gotowanie,

szpinak na ciasto i rozsmaruj go równo.

opcjonalnie 1 łyżka drobno posiekanych

warto skorzystać z szybkiego przepisu na

Przykryj kawałkami sera koziego. Posyp

rodzynek

pizzę bez drożdży. Jej wykonanie zajmie

oregano. Możesz zawinąć lekko brzegi pizzy.

spód

dokładnie tyle, ile nagrzanie piekarnika.

5. Piecz przez 7 -10 minut do zrumienienia.

1 łyżka zimnego masła 2 łyżki płatków owsianych górskich

Porcję dla dorosłych możesz doprawić solą Składniki: 1,5 szklanki mąki pszennej

Wykonanie:

1/2 szklanki letniej wody

1. Spód i boki blachy (np. tortownicy

1 łyżeczka sody/proszku do pieczenia

o średnicy ok. 23 cm) wyłóż papierem do

1 łyżka oliwy z oliwek

pieczenia. Natłuść spód masłem i posyp

150 g sera koziego

płatkami owsianymi tak, by zakryły całe dno.

200 g szpinaku w liściach

2. Schowaj formę do lodówki na czas

1 ząbek czosnku

przygotowania ciasta i nastaw piekarnik na

1/2 łyżki masła

160 stopni Celsjusza.

1 łyżka jogurtu greckiego/śmietany

3. Obierz mango, usuń pestkę, zmiksuj

kilka kropel soku z cytryny

owoc na mus. Odmierz pół szklanki musu

oregano (świeże lub suszone)

(pozostałym musem możesz polać sernik po upieczeniu). 4. W dużej misce połącz żółtka, rozdrobnione

Wykonanie:

miękkie masło, miód lub syrop i całość utrzyj

1. Szpinak podduś na maśle, by zmiękł,

mikserem, do uzyskania kremowej masy.

a następnie ostudź i drobno posiekaj.

5. Dodaj twaróg, mąkę/budyń, ekstrakt

Dodaj wyciśnięty przez praskę czosnek,

z wanilii, rodzynki. Ponownie wymieszaj

jogurt/śmietanę, odrobinę soku z cytryny

mikserem, a następnie wlej 1/2 szklanki

i wymieszaj.

musu z mango i jeszcze raz wymieszaj

2. Nastaw piekarnik na 230 stopni Celsjusza

mikserem.

z termoobiegiem.

6. Białka ubij w oddzielnej misce na pianę,

3. Przygotuj ciasto na pizzę. Na stolnicę

dodaj do masy serowej i wymieszaj łyżką

wysyp mąkę, dodaj proszek do pieczenia

delikatnie.

i powoli dolewaj wodę, mieszając ręką całość.

7. Przelej masę na tortownicę i wstaw do

Wyrabiaj ciasto, aż stanie się elastyczne.

piekarnika na ok. 60 minut. Po upieczeniu

4. Rozwałkuj ciasto na duży placek o grubości

pozostaw sernik do ostygnięcia, a następnie

około 1 cm. Ułóż go na blasze do pizzy

wyjmij z formy i pokrój.

i pieprzem.

91


92

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Przepis na kotlety Jajeczne z paprykarzem wegetariańskim PrimavikA Składniki: 2 jajka ugotowane na twardo 1 słoik paprykarzu wegetariańskiego PRIMAVIKA Sól Pieprz Odrobina mąki kukurydzianej (ok. 1 łyżka) Ugotowane jajka drobno pokroić. Przełożyć do miski i wymieszać z paprykarzem. Dodać mąkę i przyprawić. Formować kotleciki. Smażyć na patelni na niewielkiej ilości tłuszczu.

reklama

www.primavika.pl ok. 5,00 zł


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

znajdź wsparcie DOLNOŚLĄSKIE

- kompleksowe prowadzenie kobiety w połogu

Głogów

tel. 601 499 747

Sylwia Tomińska-Rzepka – położna, doradca laktacyjny

Centrum Macierzyństwa „ Białe Błota”

tel. 601 194 091

Agnieszka Wiktorowicz

e-mail: sylwia-med@wp.pl

86-005 Białe Błota

zasięg działania: Głogów i okolice

ul: Szubińska 67 602-44-71-75

Wrocław

570-000-122

Szkoła Rodzenia Joanny Syrek-Rawiak „Sage-Femme” - poradnictwo

www.cm-bb.pl

laktacyjne

-indywidualna szkoła rodzenia

www.szkolarodzenia.net

-fizjoterapia niemowląt

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Sage-femme-Joanny-

-masaż kobiet w ciąży i po porodzie

Syrek-Rawiak/190892990947258

-pogotowie laktacyjne

tel. 607625177

-wypożyczalnia sprzętu laktacyjnego i medycznego

e-mail: joannasyrek@interia.pl

-klub macierzyństwa- bezpłatne spotkania edukacyjne dla mam i

ul. Macedońska 29, 51-113 Wrocław

kobiet w ciąży

Joanna Paluchiewicz – doula, Szkoła Rodzenia – Natura www.doulawroclaw.pl

Lakta Natura

www.szkolarodzenia-natura.pl

Roksana Liniewska

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-

ul: Szubińska 67

Natura/150207451660178

86-005 Białe Błota przy Centrum Macierzyństwa

tel. 662 130 197

lakta.natura@onet.pl

e-mail: joasia@doulawroclaw.pl

880-492-328

zasięg działania: Wrocław i okolice

wypożyczalnia profesjonalnych laktatorów szpitalnych pogotowie laktacyjne

Justyna Walczak - Promotor Karmienia Piersią

szkoła karmienia

www.konsultacjelaktacyjne.pl tel. 505 329 005

Szkoła Rodzenia Brzdąc

zasięg działania: Wrocław i okolice

www.brzdac.bydgoszcz.eu www.facebook.com/BrzdacSzkolaRodzenia

KUJAWSKO-POMORSKIE

tel. 601 499 747, 52 372 30 25 (wieczorem)

Bydgoszcz

e-mail: brzdac0@op.pl

Mirosława Uczyńska - Indywidualna Specjalistyczna Praktyka Położnicza, mgr położnictwa, specjalistka pielęgniarstwa rodzinnego,

Natalia Kądziela - założycielka nieformalnej Grupy Wsparcia mam

położna rodzinna, instruktor szkoły rodzenia

karmiących piersią na Facebooku

- indywidualne przygotowanie do porodu

www.facebook.com/groups/karmieniepiersia.wsparcie/

- pomoc i doradztwo laktacyjne

Grupa, klub mam, spotyka się cyklicznie w każdy pierwszy czwartek

- pomoc w okresie połogu

miesiąca w Bydgoszczy w Akademii Szkraba przy ul. Gackowskiego

- pielęgnacja noworodka

1C w godz. 10:00 – 12:00.

93


94

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

LUBUSKIE Agnieszka Janiszewska - Doradca Noszenia Dzieci w Chustach i

Zielona Góra

Nosidłach Miękkich ClauWi

Julita Hypki - doula, instruktorka szkoły rodzenia w zakresie

www.clauwi.bydgoszcz.pl

karmienia piersią

tel. 792 443 052

www.doulajulita.blogspot.com

e-mail: clauwi@wp.pl

www.facebook.com/DoulaJulita

Zajęcia w Akademii Szkraba ul. Gackowskiego 1c, Bydgoszcz

tel. 661 826 632 e-mail: julita.hypki@wp.pl

Anna Świderek-Tybelska Certyfikowany Doradca Laktacyjny, położna rodzinna

Katarzyna Windak - doula, promotor karmienia piersią, doradca

tel. 662 642 557

noszenia Clauwi www.chusty.zgora.pl

Katarzyna Kołodziejczyk

www.facebook.com/chustyZielona

Promotor Karmienia Piersią

tel. 500 249 398

www.malyssak.pl

e-mail kkuzmiak@gmail.com

e-mail: kontakt@malyssak.pl

zasięg działania: Zielona Góra i okolice

Marlena Nowak

ŁÓDZKIE

doradca noszenia ClauWi, Fundacja Wszystkich Pokoleń

Zduńska Wola

tel. 690 911 406

Martyna Chwiałkowska-Fogel - doradca chustowy Akademii Noszenia

e-mail: brumarl@interia.pl

Dzieci, liderka lokalnego Klubu Kangura

zasięg działania: Bydgoszcz i okolice

www.chusty-zdw.blogspot.com tel. 508 338 073

Toruń

e-mail: chwialko@gmail.com

Edyta Reniecka - doula

zasięg działania: Zduńska Wola, Sieradz, Łask

doulaedytareniecka.blogspot.com www.facebook.com/pages/DOULA-Edyta-

Ewelina Niewiadomska - TULISZKA Szkoła Rodzenia i Rodzicielstwa

Reniecka/1460104647543871

- szkoła rodzenia

tel. 509 209 184

- doradca noszenia w chustach ClauWi

e-mail: doula.e.reniecka@gmail.com

- instruktor masażu Shantala

ul. Bydgoska 1, 87-100 Toruń

- instruktor pierwszej pomocy małym dzieciom

zasięg działania: Toruń i okolice

- poradnictwo laktacyjne - wizyty patronażowe u położnicy i noworodka w domu

Marta Kokorzycka – doula

- ćwiczenia dla kobiet w ciąży

- Szkoła Rodzenia

- język migowy dla dzieci słyszących

- indywidualne przygotowanie do porodu i rodzicielstwa

- ekorodzicielstwo.

- asysta w porodzie

www.tuliszka.pl

- wsparcie w połogu

www.facebook.com/tuliszkaszkolarodzenia

www.doulowanie.pl

tel. 783 989 534

www.facebook.com/pages/Doula-Marta-

e-mail: tuliszka@op.pl

Kokorzycka/143062942417866

ul. Getta Żydowskiego 11, 98-220 Zduńska Wola

tel. 515 108 215

zasięg działania: Zduńska Wola, Łask, Sieradz i okolice

e-mail: martakokorzycka@o2.pl Ania Paszkiewicz - doradca chustowy ClauWi

LUBELSKIE

www.harmonie.com.pl

Puławy

www.facebook.com/harmoniesklep1

Paulina Śmiałowska – doula, promotor karmienia piersią

tel. 697 741 415

tel. 723 134 690

e-mail: biuro@harmonie.com.pl

e-mail: paulina.smialowska@wp.pl

ul. Brzozowa 19, 98-220 Zduńska Wola

zasięg działania: Puławy i okolice

zasięg działania: Łódź, Pabianice, Łask, Zduńska Wola, Sieradz


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

MAŁOPOLSKIE Kraków

Piaseczno

Magdalena Szaraniec

Stworzone by rodzić, Ola Niedbalska

doula, członkini Stowarzyszenia Doula w Polsce na stażu

doula - wsparcie w ciąży, porodzie i połogu, promotor karmienia

www.doula-krakow.pl

piersią - wsparcie laktacyjne

tel. 503 523 171

www.facebook.com/Stworzonebyrodzic

e-mail: magdaszaraniec@tlen.pl

e-mail: stworzonebyrodzic@wp.pl zasięg działania: Piaseczno i okolice, Warszawa

Wanda Hałuniewicz Certyfikowany Doradca Noszenia ClauWi®

Radom

www.pasiata.pl

Karolina Rudecka

www.facebook.com/pasiata

doradca noszenia ClauWi

tel. 509 494 676

tel. 516 169 136

e-mail: wanda@pasiata.pl

e-mail: karolinaborek@gazeta.pl

zasięg działania: Kraków, Wieliczka, Bochnia i najbliższe okolice Mirosława Sawicka-Jędrzejczak Olkusz

certyfikowany doradca laktacyjny

Malwina Wojtowicz

www.porady-laktacyjne.com.pl

doula

tel. 606 475 466

www.facebook.com/doulaMalwinaWojtowicz

ul. Zielona 23/34, 26-600 Radom

tel. 504 428 371 e-mail: malwina_wojtowicz@o2.pl

Warszawa

zasięg działania: Katowice, Kraków i okolice

Małgorzata Jackowska doula, członkini stowarzyszenia Doula w Polsce, promotorka

Nowy Sącz

karmienia piersią i doradczyni żywieniowa.

Vivere Bata Buszek

http://malgorzatajackowska.wordpress.com

niezależna położna środowiskowo-rodzinna

www.facebook.com/malgorzatajackowskadoula

tel. 608 792 766

tel. 503 173 643

ul. Marcinkowicka 7a, 33-395 Chełmiec

e-mail: malgorzata_jackowska@vp.pl

zasięg działania: Nowy Sącz i okolice

zasięg działania: Warszawa Ochota

MAZOWIECKIE

Justyna Poźniak-Grot

Paulina Dudek - doula, doradca noszenia ClauWi, Instruktor Masażu

Certyfikowany Doradca Laktacyjny, poradnia oraz wypożyczalnia

Shantala

laktatorów, i wag niemowlęcych.

www.mamatuli.pl

www.laktacjawarszawa.pl

tel. 696 854 499

www.facebook.com/laktacja.warszawa

e-mail: paulina@mamatuli.pl

tel. 604 214 213

zasięg działania: woj. mazowieckie, woj. śląskie

e-mail: j.p.grot@gmail.com zasięg działania: Warszawa Wesoła

Milanówek Barbara Belewicz - Szkoła Rodzenia w Milanówku

Izabela Frankowska

- wizyty domowe

doula, Promotorka Karmienia Piersią, Instruktorka Aktywnej Szkoły

- pomoc w różnych problemach

Rodzenia, fizjoterapeutka, msażystka

www.szkolarodzeniawmilanowku.pl

www.poranamasaz.pl

www.facebook.com/szkolarodzeniawmilanowku

www.douladlaciebie.pl

tel. 512 342 694

www.facebook.com/DouladlaCiebie

e-mail: barbara.belewicz@onet.pl

tel. 691 064 993

zasięg działania: Milanówek, Grodzisk Mazowiecki, Brwinów,

e-mail: iza@douladlaciebie.pl

Podkowa Leśna, Pruszków, Piastów, Jaktorów, Międzyborów, Żyrardów, Radziejowice, Mszczonów, Czarny las, Błonie, Książenice, Warszawa

95


96

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Justyna Antonik

e-mail: doula.kamila@gmail.com

doula, doradca macierzyński, doradca noszenia dzieci w chustach i

zasięg działania: Warszawa i wschodnie okolice

nosidłach miękkich, instruktor masażu dziecięcego www.jadoula.pl

Maria Ryll

www.facebook.com/doulajustyna.antonik

doula, doradczyni chustowa, promotorka karmienia piersią

www.facebook.com/DoradcaMacierzynski

- wsparcie w ciąży, porodzie i połogu

tel. 601 343 699

- szkolenia chustowe i nosidłowe dla rodziców małych dzieci

e-mail: doulowanie@gmail.com, chustobaby@gmail.com

- wsparcie laktacyjne tel. 501 083 889

Ewa Krogulska

e-mail: maria.ryll@gmail.com

doula, doradca macierzyński, promotor karmienia piersią

zasięg działania: Warszawa i okolice

http://wsparciewporodzie.wordpress.com www.facebook.com/doulawspiera

Iza Sztandera

tel. 504 705 828

doula i promotorka karmienia piersią (CNOL)

e-mail: wsparciewporodzie@gmail.com

http://maminiec.eu www.facebook.com/Maminiec

Gosia Darmas

tel. 697 464 240

doula, prawniczka, Promotorka Karmienia Piersią, instruktorka

e-mail: Iza@maminiec.eu

fitness

zasięg działania: Warszawa i okolice

www.doulafit4u.pl www.facebook.com/Doulafit4u

Karolina Saturska

tel. 604 462 366

Certyfikowany Doradca Laktacyjny, porady laktacyjne i pielęgnacyjne

e-mail: gosia@doulafit4u.pl

www.karolina.saturska.pl

zasięg działania: Warszawa, Radom

tel. 501 937 696 e-mail: karolina@saturska.pl

Dominika Jakubowska

zasięg działania: Warszawa i okolice

doula i instruktorka masażu Shantala http://rodzicielstwobliskosci.com/

Marta Klewińska

zasięg działania: Warszawa, Pruszków, Milanówek

doradca noszenia w chuście ClauWi www.zamotani.pl

Kama Papińska

www.facebook.com/Zamotani

doula, doradca noszenia w chustach

tel. 663 286 222

www.doula.papinska.pl

e-mail: marta@zamotani.pl

www.facebook.com/kama.papinska

zasięg działania: Warszawa i okolice

tel. 502 132 281 email: kamila@papinska.pl

Patrycja Klimek-Wierzbicka

zasięg działania: Warszawa i powiaty piaseczyński i grójecki

Doradca Noszenia ClauWi po kursie zaawansowanym www.chustodzieciaki.pl

Agnieszka Rudzińska-Jobda

www.facebook.com/chustodzieciaki

doula

tel. 506 052 295

www.twojadoula.com

e-mail: patrycja@chustodzieciaki.pl

www.facebook.com/TwojaDoula

zasięg działania: Warszawa i okolice

tel. 501 406 482 agnieszka@twojadoula.com

Kasia Masojada-Chotkowska

zasięg działania: Warszawa i południowe powiaty

doula www.doulama.pl

Kamila Bochenek

www.facebook.com/kasiadoulama

Doula

tel. 530 059 058

http://doulakamila.wordpress.com

e-mail: doulama@doulama.pl

www.facebook.com/doulakamila

zasięg działania: Warszawa i okolice

tel. 533 699 068


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Węgrów

Więcej informacji: facebook.com/projektpelnapiersia

Weronika Surudo

Kontakt: projektpelnapiersia@gmail.com

doula, Bezpłatna Szkoła Rodzenia Profile www.szkolarodzenia-prolife.pl

Karolina Kardasz

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-

mgr położnictwa, certyfikowana doula, instruktor w Szkole Rodzenia

Prolife/136052923256609

Majka, nauczyciel rozpoznawania płodności, instruktor masażu

tel. 536 404 850

klasycznego

e-mail: doulaweronika@wp.pl

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-

ul. Kościuszki 37, 07-100 Węgrów

Majka/227183470670703 tel. 501 262 980

PODLASKIE

email: szkolarodzeniamajka@gmail.com

Białystok Emilia Jaworska

Marta Baj-Lieder

doula, Promotorka Karmienia Piersią

właściciel Centrum Terapii Logop, logopeda wczesnej interwencji,

www.doulabialystok.pl

terapeuta integracji sensorycznej, terapeuta ręki, instruktor masażu

e-mail: kontakt@doulabialystok.pl

Shantala, doradca noszenia ClauWi®, autor książki „Barwy Świata” www.centrum-logop.pl

„To Już” Praktyka Położnicza Wioleta Siemienowicz

www.facebook.com/pages/Centrum-Terapii-

www.tojuz.com

Logop/240304932697401

www.facebook.com/pages/To-JU%C5%BB-Szko%C5%82a-

tel. 504 634 813

Rodzenia/541447065904140

e-mail: marta-baj@wp.pl

tel. 503 365 749 kontakt@tojuz.com

Magdalena Diak

ul. Podleśna 11/1, 15-227 Białystok

logopeda, specjalista wczesnej interwencji logopedycznej, instruktor masażu Shantala

Jowita Marta Romaniuk

www.gabinetpapuga.pl

- doula

www.facebook.com/pages/Gabinet-Logopedyczny-

- doradca chutowy ClauWi

Papuga/1420848208172315

- instruktor domowej szkoły rodzenia

tel. 691 766 827

www.minyniny.blogspot.com

e-mail: diak.magdalena@wp.pl

tel. 508 375 686 e-mail: jovi.rom@wp.pl

Agnieszka Irzykowska doula

POMORSKIE

tel. 501 854 923

Gdańsk

e-mail: irzykowska.agnieszka@gmail.com

Zuzanna Kołacz-Kordzińska

zasięg działania: Trójmiasto

Ośrodek Wspierania Rozwoju Bliżej Doradztwo w zakresie karmienia piersia i rodzicielstwa

Marianna Grabowska-Żur -

Doradztwo noszenia dzieci w chustach szkoły ClauWi

psycholożka, terapeutka TSR, doula i promotorką karmienia piersią

Doula

www.uskrzydlam.pl

Instruktorka Masażu shantala

www.facebook.com/uskrzydlam

www.osrodekblizej.pl

tel. 606 289 270

www.facebook/OsrodekWspieraniaRozwojuBlizej

zasięg działania: Trójmiasto

Tel: 602698456 Mail: Zuzanna@osrodek-bliżej.pl

Szkoła rodzenia OCH MAMO Emilia Lipińska i Milena Modzelewska

Ul. Przytulna 29/2 80-176 Gdańsk

- przygotowanie do świadomych narodzin - szkoła rodzenia

Grupa wsparcia laktacyjnego w Gdyni „Pełną Piersią”

- doula

Spotkania odbywają się w pierwsze piątki miesiąca o 17.00 w

- doradca laktacyjny

kawiarni Ciuciubabka, ul. Piłsuskiego 30

www.ochmamo.pl

Możliwość konsultacji on-line

www.facebook.com/pages/SZKO%C5%81A-RODZENIA-

97


98

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

OCHMAMO/206979342657950

tel. 696 120 125

tel. 693 582 012

e-mail: helenadoula@gmail.com

e-mail: kontakt@ochmamo.pl

zasięg działania: Bytom, Katowice i okolice

Starogard Gdański

Czerwionka-Leszczyny

Magdalena Łukasiewicz

Klub Mam „Mamy Dzieci”

Klub Rodzica, Klub Mam, Grupa Wsparcia Mam Karmiących

spotkania dla mam z dziećmi w wieku 0-5 lat

Naturalnie

Klub mam spotyka się w każdy poniedziałek o godz. 17:45 w Szkole

www.facebook.com/pages/Klub-Rodzica-Klub-Mam-Starogard-

Języka Angielskiego EduSmart w Czerwionce przy ul. Jana Pawła II 7e

Gdański/375424602534767

http://aktywnemamy.blogspot.com

tel. 504 743 563

www.facebook.com/aktywnemamy

e-mail: klubmamstg@gmail.com

tel. 507 023 194 e-mail: mamy.czerwionka@gmail.com

Małgorzata Sucharska dyplomowana masażystka, Instruktor Masażu Shantala Special Care,

Gliwice

Doradca Noszenia ClauWi

Ola Górska

http://sucharska.blogspot.com

doula, Doradca Noszenia Dzieci w Chustach (po szkole ClauWi®) -

http://klubaktywnegorodzica.blogspot.com

edukacja okołoporodowa

tel. 887 733 250

www.olaladoula.pl

e-mail: goska.sucharska@gmail.com

www.facebook.com/olaladoula.olagorska

Gabinet H&B Rehabilitacja i Kosmetyka, ul. Sobieskiego 9, Starogard

www.facebook.com/chustygliwice

Gdański

tel. 514 347 098 e-mail: ale.gorska@gmail.com

Elżbieta Łyko

zasięg działania: Gliwice i cały Śląsk (możliwe też porady mailowe,

ndywidualna Praktyka Położnicza, Szkoła Rodzenia

telefoniczne, skype)

http://www.szkolarodzeniastarogard.pl/ tel. 504 236 856

Poradnia Laktacyjna i Szkoła Rodzenia Kinezio Clinic

zasięg działania: Starogard Gdański i okolice

ul. Styczyńskiego 10/1 44-100 Gliwice

ŚLĄSKIE

tel. 502 596 078 facebook/Poradnia Laktacyjna i Szkoła Rodzenia Kinezio Clinic

Katarzyna Franke doula (członkini Stowarzyszenia Doula w Polsce), Doradca noszenia

Katowice

w chustach Clau Wi®,

Agnieszka Szendzielorz

doradca laktacyjny

promotor karmienia piersią

Piekary Śląskie, Tarnowskie Góry, Katowice

tel. 505 146 021

telefon 515 67 96 13 mail katarzynadoula@gmail.com

Anna Szymik

http://katarzynadoula.wix.com/doula

położna, Certyfikowany Doradca Laktacyjny, Doradca Noszenia Dzieci ClauWi

Paulina Dudek - doula, doradca noszenia ClauWi, Instruktor Masażu

www.doradca-laktacyjny.cba.pl

Shantala

www.facebook.com/AnnaSzymikDoradcaLaktacyjny

www.mamatuli.pl

tel. 695 191 080

tel. 696 854 499

e-mail: szymik.anna@wp.pl

e-mail: paulina@mamatuli.pl

zasięg działania: Katowice i okolice

zasięg działania: woj. mazowieckie, woj. śląskie Bytom Helena Chrostek-Stefaniak – doula http://helenadoula.wordpress.com www.facebook.com/pages/HelenaDoula/273187506067426


Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

Mikołów

Milena Nadolna-Dróżdż

Katarzyna Osadnik

doradczyni noszenia po kursie

położna, Certyfikowany Doradca Laktacyjny

co-trener Work Life Balance

www.facebook.com/CentrumRodzicielstwa

Leszno

tel. 662 245 514

www.naturalnawiez.pl (w budowie)

zasięg działania: powiat mikołowski i przyległe

www.facebook.com/NaturalnaWiez tel. 721 789 959

Rybnik

milena.nadolna@gmail.com

Iwona Pinocy

Poznań

doula, masaż Shantala, masaż chustą Rebozo www.tulio.com.pl

Bezpłatna Szkoła Rodzenia DzieciOK

tel. 505 005 367

www.dzieciok.pl

Iwona.doula@gmail.com

www.facebook.com/dzieciOK tel. 600 912 769

Basia Salamon-Szympruch

e-mail: info@dzieciok.pl

Doradca Noszenia ClauWi

ul. Katowicka 67b/10, 61-131 Poznań

http://chustyrybnik.blogspot.com

zasięg działania: Poznań i okolice

www.facebook.com/chustyrybnik tel. 696 021 967

Akademia Świadomej Rodziny Familijny Fortel, Małgorzata Konieczny

e-mail: b.szympruch@gmail.com

i Izabela Rybacka

zasięg działania: Rybnik i okolice

szkoła rodzenia www.familijny-fyrtel.pl

Tychy

www.facebook.com/Familijny.Fyrtel

Sandra Adamczyk

tel. 782 976 345; 608 052 704

Doradca Noszenia Dzieci ClauWi

e-mail: malgosia@familijny-fyrtel.pl ; iza@familijny-fyrtel.pl

www.kariba.pl

ul. Szczelinka 21, 62-023 Szczytniki

www.facebook.com/Kariba.Tychy

zasięg działania: Poznań i okolice, możliwość dojazdu na terenie

tel. 728 501 081

całej Wielkopolski

e-mail: kontakt@kariba.pl zasięg działania: Tychy, Katowice

mgr Ewa Masełkowska Certyfikowany Konsultant Laktacyjny IBCLC i Specjalista ds. Zdrowia

WARMIŃSKO-MAZURSKIE

Publicznego, Promotor Zdrowia

Giżycko

Tel: 502 376 204

Ewa Chabas położna, właścicielka Szkoły Rodzenia Ewy Chabas

Poradnia Laktacyjna „Mleczna droga”

www.ewachabas.pl

www.poradnialaktacyjna.pl

www.facebook.com/pages/Szkoła-Rodzenia-Ewy-

FC: poradnia laktacyjna mleczna droga

Chabas/437765499689730

ul. 28 czerwca 1956 r nr 299, Poznań

tel. 600 924 875

Wypożyczalnia laktatorów elektrycznych Lactina firmy Medela.

e-mail: echabas@op.pl Wielichowo

WIELKOPOLSKIE

Kinga Węglar

Gostyń Wielkopolski

„Bliżej Ciebie” Domowa Szkoła Rodzenia

Natalia Marchewka-Bruscia

www.blizejciebie.net.pl

doula, Promotor Karmienia Piersią, doradca chustowy, liderka Klubu

www.facebook.com/pages/Bliżej-Ciebie-Domowa-Szkoła-Rodzenia-

Mam w Gostyniu.

Kinga-Węglarz/451096811593228

http://doula-gostyn.blogspot.com

tel. 509 397 444

tel. 607 155 672

e-mail: bliżej.ciebie@wp.pl ul.Bohaterów 1A, Łubnica, 64-050 Wielichowo zasięg działania: Wielichowo, Wolsztyn, Grodzisk Wlkp.

99


100

Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

ZACHODNIOPOMORSKIE Szczecin Małgorzata Szmygin doula, członkini Stowarzyszenia Doula w Polsce, Certyfikowany Doradca Laktacyjny

Takich książek Twoje dziecko jeszcze nie miauuuuo

tel. 783 974 779 e-mail: malgorzataszmygin@tlen.pl Agata Mularczyk doradca laktacyjny, doradca Akademii Noszenia Dzieci w chustach i nosidłach miękkich tel. 692 489 033 Grupa wsparcia mam karmiących spotkania z doradcą laktacyjnym Agatą Mularczyk Spotkania odbywają się w każdą drugą środę miesiąca o godz. 13.30 w Szkole Rodzenia przy ul. Rayskiego 25/2 i mają charakter otwarty. Spotkania są nieodpłatne. Można przyjść z maluszkiem. Szansa wymiany doświadczeń, uzyskania odpowiedzi na pytania dotyczące nie tylko karmienia piersią, ale różnych innych zagadnień związanych z byciem mamą, a także okazja do podszkolenia się z myślą o wspieraniu innych mam w karmieniu piersią. To również dobry czas spędzony w gronie innych mam.

WWW.ZLYKOCUREK.PL

reklama


reklama Kwartalnik Laktacyjny nr 1 (5) 2015

101


kwartalnik laktacyjny

kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

Kwartalnik laktacyjny nr 1 (5) 2015  

Piąty numer Kwartalnika Laktacyjnego, pierwszego w Polsce magazynu o karmieniu piersią

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you