Page 1

numer 4 (8) 2015

grudzień 2015 - marzec 2016

KWARTALNIK LAKTACYJNY Pierwszy polski magazyn o karmieniu piersią i rodzcielstwie bliskości

Wszystkie świąteczne mity DHA bez tajemnic

Karm dla swojego zdrowia Seks w trakcie laktacji

Wystarczy jedna pierś Mleko na intensywnej terapii

Mama Karmiąca Zimowego Kwartału - wyzwanie fotograficzne


Spis treści

Mleczny skrót

8

Tworzymy krąg wsparcia

12

Studium dla doul

- yppah -

Wywiad z Marią Ryll

Wywiad z Patrycją Werbińską

15

Mleko mamy w terapii wcześniaków Wywiad z Eweliną Wiech

18

28 Krótki poradnik o odciąganiu mleka

Opieka laktacyjna na oddziałach intensywnej terapii

Anna Maria Marcinkowska

32 Rady mam karmiących piersią inaczej Wysłuchała Anna Maria Marcinkowska

34 Gdy karmienie piersią powoduje smutek, czyli o D-MER słów kilka Zuzanna Kołacz-Kordzińska

37

Przychodzi mama karmiąca do kosmetologa

40

Ta jedna wybrana... Ewa Muszyńska

Wpływ aktywności fizycznej na laktację Anna Jakóbik

Wywiad z Adrianą Krynicką

26

Zmęczona karmieniem Aleksandra Budzowska

Marta Agata Spyrczak

23

- 6102 -

6

DNUORGKCAB

Od Redakcji

SAMTSIRHC

5

44

Karmienie piersią na świecie


56

Czy karmiła pani co najmniej pół roku?

94.

Barbara Iwanik

60

Mam za mało mleka!

Mleko mamy – bomba witaminowa Jowita Romaniuk

98

Prezenty dla całej rodziny

100

Kącik recenzencki

106

Bobas Lubi Wirtualne gotowanie

Zuzanna Kołacz-Kordzińska

63

Naturalna pozycja do karmienia piersią Julita Hypki

Wywiad z autorkami bloga AlaAntkowe BLW

66.

Wymagające dzieci naszych czytelniczek – część pierwsza

110 Bożonarodzeniowa mitologia Agata Aleksandrowicz

Pamela Kucińska

68

Akcja: MLEKO! Małgorzata Jackowska

74

112 Mama karmiąca kontra sylwestrowe toasty Julita Hypki

L jak Lekarz. L jak Laktacja Aleksandra Budzowska

114

Zjedz to!

78

Zapytaj eksperta

118

Ugotuj to!

82

Karmienie piersią a sprawa łóżkowa

122

Dobre nastawienie to podstawa Wywiad z Eweliną Kwit-Betlej

Pamela Kucińska

84

86

91

Mama Karmiąca Jesiennego Kwartału

132

Kosmetyki dla dzieci i dorosłych z atopowym zapaleniem skóry Joanna Baranowska

Inwestycja w zdrowie dziecka. DHA w diecie mamy w ciąży i karmiącej piersią

136 Sesja okładkowa

Wywiad z Ewą Wietrak

138 Kącik modowy

Biegunka u dziecka Magdalena Stolarczyk

140 Kwartalnik w terenie.


KWARTALNIK LAKTACYJNY

ZDJĘCIA I GRAFIKI: Matrioszka Studio archiwum własne Fotolia Pixabay grafika w paskach bocznych: Designed by Freepik.com NA OKŁADCE: Justyna Szewczyk fot: Magdalena Laska-Sarwa

TŁUMACZENIA: Julita Hypki

KOREKTA: Anna Dudało Anna Maria Marcinkowska Wszelkie prawa zastrzeżone ©Kwartalnik Laktacyjny 2014-2015 Drukowanie i dystrybuowanie w formie elektronicznej i papierowej bez zgody Redakcji jest zabronione.

Treści zawarte w publikacji nie stanowią porady medycznej ani nie mogą być jako porada medyczna traktowane. W przypadku wątpliwości należy skonsultować się z dobrym lekarzem lub doradcą laktacyjnym.

kwartalnik zawiera materiały reklamowe

DNUORGKCAB

KONTAKT: Wydarzenia, patronaty, wywiady, wykłady, współpraca merytoryczna: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl reklama i współpraca komercyjna: reklama@kwartalnik-laktacyjny.pl tel. 604436736

SAMTSIRHC

Agata Aleksandrowicz www.hafija.pl Aleksandra Przeździecka-Kujałowicz www.koralowamama.pl Magdalena Laska-Sarwa www.matrioszkaphotography.blogspot.com Zuzanna Kołacz-Kordzińska www.osrodek-blizej.pl Marta Drozd-Korożan www.chabazie.blogspot.com Anna Marcinkowska www.icyignacy.pl Julita Hypki www.doulajulita.pl Jowita Romaniuk www.minyniny.blogspot.com Anna Sornek www.bubinkowo.blogspot.com Ewa Muszyńska www.piegowata-ewa.pl Małgorzata Jackowska www.malgorzatajackowska.com Pamela Kucińska www.fb.com/DoulaLaPamela Aleksandra Budzowska www.rozamarzy.com Hanna Krawsz www.karmiacecycenaulice.pl Magdalena Stolarczyk www.farmaceuta-radzi.pl Marta Spyrczak www.matkakofeina.pl Luca Olga Machuta-Rakowska www.fb.com/MilkPowerProject

- 6102 -

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

- yppah -

4


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Od Redakcji Idzie nowe! Przez dwa lata miałam zaszczyt być Redaktorką Naczelną „Kwartalnika Laktacyjnego”. Skład Redakcji przez ten czas dynamicznie się zmieniał i pokonałyśmy drogę od zupełnej amatorszczyzny do granic profesjonalizmu. Co kwartał oddajemy w Wasze wirtualne dłonie wiedzę, siłę i oręż do walki z mitami laktacyjnymi. Wspieramy Was w Waszych laktacyjnych podróżach, we wzlotach i upadkach.

To juz ostatni numer pod moimi skrzydłami. Ostatni raz witam się z Wami jako Redaktor Naczelna i dziękuję za czas jaki, spędziliście z naszym magazynem. Każdej kobiecie, która przyłożyła dłoń do naszego prasowego sukcesu, każdemu czytelnikowi za wiarę w naszą inicjatywę i wsparcie - składam podziękowania! W tym roku na Konferencji Bliskości szefowa Wydawnictwa Mamania, w tajemnicy przede mną, przyznała Kwartalnikowi wyróżnienie specjalne w konkursie Laur Bliskości 2015. Sukces ten, to jest dobry moment, żeby oddać przywództwo kolejnej wspaniałej Redaktorce Zuzannie Kołacz-Kordzińskiej. Ja usuwam się na dalszy plan i większość mocy przerobowych włożę w Fundację Promocji Karmienia Piersią. Ale nadal tu będę! Tymczasem, po raz ostatni pełniąc tą zaszczytną funkcję, szefowej Redakcji, zapraszam - czytajcie! W ostatnim w tym roku numerze przeczytacie o karmieniu jedną piersią, o wcześniakach, o mamach karmiących inaczej, o mitach świątecznych i naturalnej pozycji do karmienia. Bierzcie udział w konkursach i bądźcie z nami. Ten numer po raz pierwszy można ściągnąć na komputer. Ufam, że teraz będzie łatwiej Wam nas czytać. Rozwijamy się dla Was!

Oddana Wam bez reszty,

Agata Aleksandrowicz (jeszcze) Redaktorka Naczelna

5


6

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mleczny skrót Czynniki w mleku kobiecym mogą odgrywać rolę w transmisji otyłości

Molekuły zwalczające stan zapalny obecne w mleku kobiecym

Naukowcy donoszą, że różnice w kompozycji

„,Mucosal Immunology” donosi – mleko mat-

nieodżywczych węglowodanów oligosacha-

ki zawiera ważne dla zdrowia dziecka czą-

rydów (HMO) występujących w mleku kobie-

steczki, które walczą z infekcjami i stanami

cym mogą wpływać na różnice we wzrasta-

zapalnymi. Badanie próbek dostarczonych

niu niemowląt i występowaniu u nich otyłości.

od dawczyń wskazuje, że w mleku kobiecym

Wcześniejsze badania wykazywały, że otyłość matki jest silnie związana z otyłością jej dziecka. Dotychczasowe 71 doniesień naukowych na ten temat pozwala stwierdzić, że karmienie piersią zmniejsza ryzyko otyłości średnio o 10% w stosunku do karmienia sztuczną mieszanką. Najnowsze badanie ma na celu uzyskanie informacji na temat tego, jak kompleksy HMO mogą wpływać na zmniejszanie lub zwiększanie ryzyka wystąpienia otyłości u dziecka. Badacze chcą pogłębić badania, aby dowiedzieć się, które z oligosacharydów zawartych w mleku kobiecym mają największy wpływ na zmniejszenie ryzyka wystąpienia otyłości u dzieci. Oligosacharydy stanowią trzeci pod względem ilościowym składnik mleka kobiecego. Nie są trawione przez dziecko, lecz działają jak paliwo dla bakterii jelitowych, którym pomagają dojrzewać i różnicować się, wpływając w ten sposób na odporność i zdrowie małego człowieka.

za: www.sciencedaily.com

znajdują się cząsteczki SPM (ang. specialized pro-resolving mediators) odpowiedzialne za wygaszanie stanu zapalnego. Cząsteczki te nie są obecne w sztucznej mieszance.

za: time.com Bojkot produktów Nestle - tydzień bez produktów marki Nestle Od roku 1977 roku Baby Milk Action zachęca świadomych konsumentów do bojkotowania produktów spod szyldu Nestle. W tym roku „,Tydzień bez Nestle” został zorganizowany jesienią w dniach 26 października - 1 listopada. Za podstawę do bojkotu organizacje światowe uznały nieetyczne praktyki związane z promocją sztucznej mieszanki oraz żywności dla niemowląt. W trakcie trwania akcji internauci używali hashtaga #nestlefreeweek i nie kupowali wyrobów produkowanych przez ten koncern spożywczy.

za: babymilkaction.org


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Agata Aleksandrowicz w zespole ekspertów Agata Aleksandrowicz, Redaktor Naczelna ,,Kwartalnika Laktacyjnego”, została zaproszona do udziału w pracach zespołu utworzonego przy Ministerstwie Zdrowia. Będzie ona uczestniczyła w spotkaniach w roli eksperta. Prace zespołu skupia się na monitorowaniu i opracowaniu rozwiązań na rzecz poprawy opieki okołoporodowej. Zadaniem zespołu będzie analiza aktualnej sytuacji oraz określenie barier w zakresie realizacji przepisów związanych z opieką okołoporodową oraz wyznaczenie dalszego planu działania w tym zakresie. Finalnie prace zespołu mają zadbać o poprawę ochrony praw pacjenta i wzrost jakości opieki nad matką i dzieckiem.

Długość laktacji ma wpływ na gęstość kości Jak donoszą naukowcy, gęstość kości kobiety zmniejsza się po porodzie u kobiet, które karmiły przynajmniej cztery miesiące. Natomiast okres laktacji nie wpływa na poziom witaminy D. Najważniejszą rolą witaminy D jest dbanie o optymalną ilość wapnia w naszym organizmie. Część badaczy wysnuła teorię, że jest korelacja pomiędzy poziomem witaminy D u kobiety oraz gęstością jej kości w czasie ciąży i laktacji. Naukowcy, którzy postanowili sprawdzić tę teorię, ustalili, że nie istnieje jakakolwiek korelacja między długością laktacji u kobiety a poziomem witaminy D w jej organizmie. Jedynymi czynnikami, które na ten poziom wpływają, są ekspozycja na słońce i przyjmowanie suplementów witaminy D. Długość laktacji ma natomiast wpływ na gęstość kości. Zmniejsza się ona o średnio 4% w ciągu 4 pierwszych miesięcy po porodzie

(o ile okres laktacji tyle trwał), a jeśli laktacja trwała przynajmniej 9 miesięcy, jej wpływ na gęstość kości jest widoczny nadal ok. 18. miesiąca po porodzie. Badacze dodają, że potrzebują dodatkowych analiz, aby sprawdzić, co dzieje się z gęstością kości u kobiet karmiących swoje dzieci dłużej niż uwidoczniono to w ostatnim badaniu i jak ich sytuacja wygląda później.

Karmienie piersią zmniejsza ryzyko raka piersi Naukowcy donoszą, że dzięki karmieniu piersią możemy zmniejszyć ryzyko najbardziej agresywnego i śmiertelnego raka piersi odpornego na działanie hormonów (HRN). Ten rodzaj raka piersi jest najczęściej diagnozowany u kobiet poniżej 50. roku życia. Duże międzynarodowe badanie wykazało, że karmienie piersią było związane ze zmniejszeniem ryzyka raka średnio 20%. Najbardziej narażone na wystąpienie raka piersi HRN są Afroamerykanki i Afrykanki z terenów subsaharyjskich, a także kobiety z mutacją genu BRCA1. Dwie trzecie przypadków raka piersi HRN nie ma także receptorów tzw. HER2 (human epidermal growth factor receptor 2), nazywa się je potrójnie negatywnymi (TN, ang.Triple negative). Rak piersi HRN i TN często jest wykrywany za późno, aby go skutecznie wyleczyć, poza tym ze względu na nieobecność pewnych receptorów, bywa trudny do wyleczenia. Karmienie piersią wydaje się więc stosunkowo łatwo dostępną, tanią metodą długoterminowej ochrony.

za: www.sciencedaily.com

7


8

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Tworzymy krąg wsparcia Rozmawiała: Agata Aleksandrowicz Z Marią Ryll, doulą, doradczynią noszenia, promotorką

karmienia

piersią,

matką, żoną rozmawiamy

Kwartalnik

Laktacyjny:

Wspieranie matek to droga, którą obrałaś. Dlaczego?

o tym, kim jest doula, jak to się stało, że rola douli jest honorowana w polskim prawie pracy i dlaczego warto wspierać inne kobiety.

wiele pytań. Filozofia wspierania jest podobna. KL: Działasz na wielu polach,

Maria Ryll: Powoli to przycho-

jesteś

dziło, dla mnie zaczęło się od

cielką Klubu Kangura w Pol-

chustowania i spotkań mam

sce, jesteś instruktorką no-

na Polu Mokotowskim. Nie-

szenia… Czy coś pominęłam?

które znajomości trwają do dziś. Sama dostałam wtedy sporo wsparcia (prócz tego

doulą,

współzałoży-

MR: Szkoliłam się także w Centrum Nauki o Laktacji.

od mamy i siostry).

Ogromnie spodobał mi się

Potem szkolenia: chustowe,

-Clay, która nazwała PKP

doulowe, laktacyjne… Skła-

laktacyjnymi

dało mi się to w całość, bo

kami”. Takimi, co powiedzą,

często jedno o drugie zaha-

„„trzymaj się, dobrze robisz” i

cza – rodzice w początkach

rozwiewają mity o karmieniu

swej rodzicielskiej drogi mają

piersią.

pomysł

Barbary

CWilson-

„‚cheerleader-


9

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

A studiowałam grafikę na

wiedzą na temat tego, jak

KL: Wiem, że kiedyś doule

ASP. Książki (zwłaszcza dzie-

można

Udziela

uczyły specjalistki spoza Pol-

cięce) to moja pasja.

wsparcia społecznego – in-

ski, teraz ma to się zmienić,

formacyjnego,

emocjonal-

a nawet powstało specjali-

nego i fizycznego – dla ko-

styczne studium dla doul. Jak

biety i jej rodziny. Na stronie

można zostać doulą, jakie

www.doula.org.pl można od-

szkolenie trzeba skończyć?

KL:

Dlaczego

zdecydowa-

łaś się zostać doulą? Kiedy podjęłaś tę decyzję, nie było w Polsce wielu doul, a i do tej pory jest to zawód mało znany. MR:

Zaciekawił

pomóc.

szukać stowarzyszone doule ze swojej okolicy. Często działają aktywnie w swych

nas

i

na

szkolenie przyciągnął masaż chustą Rebozo. Wzięłam udział w pierwszym dużym szkoleniu w 2009 roku. Gdy trenerki mówiły, że musimy się jako doule zorganizować, nie brzmiało to realistycznie. Od kilku lat jako doula

społecznościach, organizują Kręgi Opowieści Porodowych, pokazy filmów i warsztaty, więc jest dużo okazji do spo-

tyfikowana od douli niecerty-

ło szkolenie według własne-

fikowanej?

go programu. Także i po-

warzyszeniu zachęcamy do

szkoleniach, w czerwcu 2011

ciągłego rozwoju, m.in. w ra-

roku, powołałyśmy Stowarzy-

mach stażu certyfikacyjnego.

szenie. Ruszyło pełną parą.

Współpracuje się wtedy z do-

na nawiązać współpracę z doulą? MR: Doula to osoba, która wierzy w wagę narodzin i towarzyszy kobiecie w ciąży, w porodzie i połogu, służąc swym doświadczeniem i

wielu z nich brać udział jako

opracowało i przeprowadzi-

Tymczasem po następnych

KL: Kim jest doula? Jak moż-

ne, miałam przyjemność w

KL: Czym różni się doula cer-

to początek drogi. W Sto-

sobie.

z nich było nieco odmien-

Przyszedł

czas,

by i nasze Stowarzyszenie

na osoba, Gosia Borecka.

chce, mogła mieć doulę przy

Irlandii, USA i Węgier. Każde

tłumaczka.

MR: Szkolenie podstawowe

żeby każda kobieta, która

wadziły trenerki z Holandii,

tkań.

działała właściwie tylko jed-

Działamy m.in. na rzecz tego,

MR: W Polsce szkolenia pro-

ulą-mentorką, czyta i pisze o

znańskie studium dla doul ma akredytację Stowarzyszenia, a jego program rozpoczyna

moduł

podstawowego,

szkolenia prowadzo-

ny przez stowarzyszeniowe doule-trenerki.

doulowych sprawach, towa-

W tym roku odbyły się pierw-

rzyszy w porodach. Uczestni-

sze

czy się w innych szkoleniach,

dzone przez Gosię Borecką

uzupełniając dotychczasową

z moją pomocą. Gdy polska

wiedzę. Po spełnieniu tych

trenerka mówi o porodach,

warunków staje się doulą

wiadomo, że jest to opowieść

certyfikowaną. Certyfikat to

osadzona

informacja, że doula praco-

aliach. To duża wartość.

wała już z kobietami i przeszła

drogę

wewnętrznego

rozwoju oraz przeszkoliła się w rozmaitych okołoporodowych dziedzinach.

szkolenia

w

przeprowa-

naszych

re-

W ramach Europejskiej Sieci Doul (EDN), do której należy Stowarzyszenie,

porówny-

wałyśmy programy szkoleń i


10

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

widać było, że są dwa podej-

powiadać na ich zróżnico-

KL: Wasza praca w Stowarzy-

ścia. Jedno – krótkie szkole-

wane potrzeby.

szeniu doprowadziła do tego,

nie (niektóre organizacje nie nazywają tego szkoleniem, tylko

„,nakierowaniem”),

a

potem indywidualna praca pod opieką doświadczonych doul. Drugie – szkolenie wieloetapowe z licznymi specjalistami, rozłożone w czasie,

pokrywające

rozmaite

aspekty wspierania rodziców. Takie są i nasze polskie opcje: jedna to trzydniowe, skondensowane szkolenie stricte doulowych umiejętności, druga – dwudniowe szkolenie podstawowe i zjazdy co miesiąc, w czasie których zdobywa się inne przydatne kompetencje. Jest wybór. Można po szkoleniu podstawowym w Stowarzyszeniu w swoim tempie dobrać dodatkowe szkolenia, w tym kilka sugerowanych przez program stażu, można zaangażować się w całoroczne studium. Obie drogi zaczynają się od intensywnych dni z doulami-trenerkami. Doulami zostają kobiety na różnych etapach drogi życiowej i z różnymi kompetencjami, taki wybór dwóch opcji przygotowań może od-

Stowarzyszenie

ma

swo-

je standardy, wedle których przyjmujemy doule po rozmaitych szkoleniach, także zagranicznych. KL: Jesteś wiceprezeską Stowarzyszenia Doula w Polsce. Dlaczego powstało stowarzyszenie? Kto je tworzy? MR: Zebrała się grupa energicznych kobiet, które poczuły w sobie moc zmiany. Od marca do czerwca tak się zakręciły, że wszystko udało się sformalizować. W listopadzie 2011 roku Stowarzyszenie otrzymało wpis do KRS i zostało formalnie zatwierdzone. Działamy na rzecz poprawy świadomości kobiet i ich rodzin nt. praw i możliwości, które mają w czasie ciąży, porodu i połogu. Obecnie mamy około 150 członkiń, które w rozmaitych częściach Polski i zagranicą działają na rzecz kobiet i ich rodzin. Nasze pierwsze zawody bywają różne: od hebraistki, prawniczki, po artystki i tancerki. Łączy nas wiara w to, że warto świadomie iść przez poród, a droga jest łatwiejsza, gdy ktoś nam towarzyszy.

że doule uzyskały statut zawodu. Jakie trudności napotkałyście w trakcie pracy nad taką zmianą prawa? MR:

Podobnie

jak

wszę-

dzie na świecie, kłopotem bywa niezrozumienie roli douli i znaczenia społecznego wsparcia.

Pracujemy

nad

ulepszeniem syntezy zawodu. Marzy nam się, żeby szpitale szanowały wolę kobiet, gdy chcą, by doula była przy ich porodzie. By personel rozumiał, że wsparcia nigdy nie za dużo i nie trzymał się kurczowo, jak często bywa, wersji ,,tylko jedna osoba towarzysząca”.

Niezrozumiały

jest dla mnie opór „,na wszelki wypadek”, niechęć do dialogu i brak poszanowania wyborów kobiet rodzących, który napotykamy niekiedy, zwłaszcza ze strony władz pielęgniarek i położnych. Nie jest to tylko polski problem. Pociesza nas, że są na świecie miejsca, gdzie współpraca personelu i doul układa się z powodzeniem od wielu lat. KL: Wiem, że wiele osób nie do końca pojmuje różnice między kompetencjami douli a położnej. Powiedz pro-


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

szę, w jaki sposób te dwie

Na naszych szkoleniach po-

bliskie

profesje

jawiają się i położne – bywa,

mogą ze sobą współpraco-

że dopiero dłuższe zagłębie-

wać dla dobra kobiety?

nie się w temat doulowania

kobiecie

MR: Wciąż pracujemy nad metodami wspólnej pracy, nad porozumieniem dla dobra kobiety, jeśli chce mieć dobrą opiekę medyczną per-

skutkuje zrozumieniem specyfiki tego zawodu i utwierdzeniem, że możemy przydać się wszystkie, każda na swój sposób.

sonelu medycznego i wspar-

Różne są porody – czasem

cie douli przy porodzie.

potrzebne są wszystkie ręce

Wierzymy w to, że położne – specjalistki w zakresie fizjologicznej ciąży – działają tak, by było jak najzdrowiej dla kobiety i jej dziecka. Nasza obecność ma znaczenie, gdyż jesteśmy tam tylko dla tej jednej kobiety. Doula nigdy nie zastąpi położnej w aspekcie

medycznym,

nie

taka jej rola. Niektóre kwestie się nakładają: położna przecież także może masować i wspierać, jednak nie zawsze ma na to czas, gdy pracuje w kilku salach porodowych naraz. Ważne jest, by doule trzymały się granic swoich kompetencji – znamy się na wsparciu, nie na medycynie. A jeśli nasz pierwszy zawód jest medyczny, musimy się określić: w danej chwili działam jako doula czy pielęgniarka albo położna. Albo - albo.

do

roboty.

Kobieta

rodzi,

partner ją podtrzymuje, doula masuje jej plecy, podczas gdy położna przyjmuje na świat dziecko. Tworzy się prawdziwy krąg wsparcia, w centrum którego znajduje się kobieta rodząca.

11


12

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Studium dla doul Rozmawiała: Agata Aleksandrowicz

Patrycja Werbińska –

kierowniczka i autorka programu Rocznego Studium dla Doul. wykształcenia

Z

ekonomistka.

Ukoń czyła studia magisterskie na Uniwersytecie Ekonomicznym w

Poznaniu.

W

zawodzie

pracowała kilkanaście lat, m.in. na

stanowisku

i

Koordynatora

Oddziału

Kierownika

Biura Maklerskiego

Private Banking. doula,

Zespołu

Z powołania

edukatorka

promotorka

seksualna,

laktacyjna

i

instruktorka chustonoszenia II°.

Współpracuje z Wyższą Szkołą Edukacji i Terapii w Poznaniu. Jest

współautorką

i kierowniczką i

programu

studiów

dyplomowych

dla

po

położnych

fizjoterapeutów „,Holistyczna

opieka

Zafascynowana świadomym

odkrywaniem kobiecości Prywatnie

i

okołoporodowa”. zdrowym,

stylem życia siły

płynącej

macierzyń

mama

i

z

stwa.

pięciorga

dzieci, z których dwoje urodziła w domu.

URODA ŻYCIA fot. Maciej Zienkiewicz 9/2015

Kwartalnik Laktacyjny: Patrycjo, stworzyłaś program studium dla doul. Co jest w pro-

w Polsce – jedynej instytucji w Polsce zrzeszającej doule. Na kolejnych zajęciach przy-

gramie takiego studium?

szłe doule poznają fizjologię-

Patrycja

je z obowiązującym

Werbińska:

Zaję-

ciąży i porodu, zaznajomimy

cia rozpoczynamy podsta-

dardem

wowym

z

który kom

kursem

przybliża istotę

tego

dla

doul,

słuchaczzawodu

w

‚‚Stan-

Okołoporodowym”,

pozycjami

wertykalnymi

porodzie, niefarmakolo-

gicznymi

metodami

łago-

i ogólne standardy pracy

dzenia

douli. Kurs prowadzony jest

oraz technikami relaksacyj-

przez doświadczone, Certy-

nymi i wizualizacją. Nasze

fikowane

Małgosię

absolwentki będą potrafiły

Borecką i Marię Ryll – pre-

korzystać z chusty Rebozo w

zeski Stowarzyszenia Doula

pracy z kobietą w ciąży i po-

Doule,

bólu

porodowego


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

rodzie, a także poznają pracę

znać w ramach przedmiotu

niczą w zajęciach w wygod-

z ciałem w ramach masa-

Indywidualna ścieżka rozwo-

nych salach na terenie Wiel-

żu w okresie macierzyństwa.

ju – moja kariera.

kopolskiej Szkoły Medycznej

Ponadto w programie znalazły sie zajęcia przygotowujące przyszłe doule do praktycznego

wsparcia ro-

dziny w okresie poporodowym. Szczegółowo zostanie omówiona

tematyka

kar-

mienia piersią, zarówno

w

ramach fizjologii laktacji jak i

wsparcia

laktacyjnego.

Kładziemy również duży nacisk na praktyczne jętności i

z

umie-

zakresu opieki

pielęgnacji

noworodka, a

także ratownictwa medycznego. Bliska jest nam filozofia rodzicielstwa bliskości, stąd w ramach studium mamy też noszenie dzieci w chuście oraz masaż Shantali sprzyjające budowaniu więzi pomiędzy rodzicami i dzieckiem. Osobny duży stanowić ty

z

będą

zakresu

seksuologii

i

blok,

przedmiopsychologii, komunikacji,

KL: Co trzeba zrobić, żeby

w Poznaniu.

stać się słuchaczem stu-

KL: Jaki jest koszt nauki w

dium? Kiedy są zapisy?

studium?

PW: Zainteresowane osoby,

PW: Czesne wynosi 250 zł

chcące zawodowo wspierać

miesięcznie, płatne przez 10

kobiety i pary w tym wyjąt-

kolejnych miesięcy. Całkowi-

kowym czasie, jakim jest cią-

ty koszt studium to 2.500 zł.

ża, poród i pierwsze chwile z nowonarodzonym dzieckiem, mogą zgłaszać się do działu

rekrutacji

Wielkopolskiej

Szkoły Medycznej w Poznaniu. Rekrutacja odbywa się od czerwca do października. Formularz zgłoszeniowy, podanie i świadectwo ukończenia szkoły należy złożyć w sekretariacie szkoły. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie http://www. wsm.poznan.pl/rekrutacja/. KL: Gdzie i kiedy odbywają się zajęcia?

studium? PW: Udało mi się zaprosić do współpracy najlepszych specjalistów w swoich dziedzinach.

Studium

otwiera

kurs prowadzony przez prezeski Stowarzyszenia Doula w Polsce, Gosię Borecką i Marię Ryll, kolejne zajęcia prowadzą m.in. Iwona Marczak, znana nie tylko w Wielkopolsce położna domowa, na co dzień pracująca w szpitalu klinicznym, członkini Stowarzyszenia Dobrze Urodzeni. Wśród

m.in.: seksuologia w cyklu ży-

PW:

rozpoczynają

wykładowców są doule, psy-

cia człowieka,

komunikacja

się w październiku, a koń-

cholożki, seksuolożki, lekarki,

problemy

czą wręczeniem świadectw i

fizjoterapeutki, a także: spe-

emocjonalne kobiet w okre-

dyplomów w czerwcu. Oko-

cjalista ratownik medyczny

sie okołoporodowym, a także

ło 200 godzin nauki jest roz-

oraz trener rozwoju osobiste-

psychologia rozwoju dziecka.

dysponowane na 11 zjazdów.

go. Bardzo cieszymy się, że

Studium kończy się zajęcia-

Zajęcia odbywają się śred-

do naszego zespołu dołączy-

mi, które pomogą naszym

nio raz w miesiącu w trybie

ła znana czytelnikom Kwar-

absolwentkom zadbać o ich

weekendowym, w soboty i

talnika, Julita Hypki, liderka La

rozwój zawodowy. Skuteczne

niedziele. Słuchaczki uczest-

Leche League i jednocześnie

interpersonalna,

narzędzia będą mogły po-

Zajęcia

KL: Kto prowadzi zajęcia w

13


reklama Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

dyplomowana

promotor-

ka karmienia piersią. Grupa tak wyjątkowych osobowości nadaje odpowiednią renomę naszemu Studium. KL: Dlaczego warto wziąć udział w zajęciach? PW: Program oraz zaangażowani wykładowcy to podstawowa wartość Rocznego Studium dla Doul. Warto dodać, że zajęcia prowadzone są nowoczesnymi, szkoleniowymi metodami. Aktywizują grupę i w inspirujący sposób skłaniają do pracy. Program studium

czyni

je

- yppah -

14

wyjąt-

kowym i pierwszym, które podejmuje tę tematykę w tak szerokiej i interdyscyplinarnej formie w Polsce. Dla osób, które poważnie, ale też świadomie podchodzą do własnego rozwoju i chcą kształcić się na najwyższym poziomie w tematyce okołoporodowej

to

właściwy

adres. Od

słuchaczek

będziemy

oczekiwać

zaangażowania

i ciężkiej pracy, ale przede wszystkim dojrzałości, empatii i refleksji.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ewelina Wiech - położna od 2004 roku pracuje w warszawskim szpitalu na Oddziale

Klinicznym

Neonatologii. Podkreśla, że pracuje w szpitalu z tymi najmniejszymi. Mówiąc ,,najmniejszymi”, ma na myśli noworodki i dzieci urodzone przedwcześnie. Nie zajmuje się maluszkami tylko na oddziale, bo uzupełniła swoje wykształcenie istotnymi dla pacjentów kursami. Jest certyfikowanym doradcą noszenia dzieci w chustach i nosidłach miękkich po Akademii Noszenia Dzieci oraz instruktorem masażu Shantala po Szkole Masażu Shantala. To dopełnia jej wykształcenie i wzbogaca pracę z rodzicami niemowląt. Od września tego roku rozpoczyna kolejny ważny kurs w Centrum Nauki o Laktacji, dzięki któremu wkroczy na ścieżkę do zostania doradcą laktacyjnym. Obecnie jest edukatorem laktacyjnym po kursie dla położnych.

Kwartalnik Laktacyjny: Ewelino, według jakich standardów i wytycznych karmi się na waszym oddziale dzieci przedwcześnie urodzone? Ewelina Wiech: Na oddziale postępuje się zgodnie z „,Programem wczesnej stymulacji laktacji dla ośrodków neonatologicznych i położniczych III poziomu referencyjnego”.

Rozmawiała: Marta Agata Spyrczak

Mleko mamy w terapii wcześniaków

15


16

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

KL: Co to oznacza? EW: To, że każda mama otrzymuje

instrukcję

doty-

czącą postępowania wspierającego laktację. Napisana jest ona przystępnym językiem. Zawarte są w niej informacje jak, postępować z laktacją od pierwszych chwil po porodzie, jakim systemem stymulować ją laktatorem i jak postępować ze sprzętem laktacyjnym i ściągniętym

pokarmem.

Każda

potwierdza

mama

podpisem oświadczenie, że

usiąść, wkracza laktator. Za-

śli z różnych powodów trud-

leżnie od potrzeb jest to wy-

no uzyskać siarę, włącza się

sokiej klasy laktator szpitalny

karmienie pokarmem z od-

lub osobisty laktator elek-

działowego Banku Mleka Ko-

tryczny zapewniany we wła-

biecego. Raczej nie zdarza

snym zakresie, a wykorzysty-

się, żeby rodzice nie wyrazi-

wany też w domu. Większość

li zgody na tę część terapii.

mam korzysta z możliwości

Tak, terapii, bo taki pokarm

pracy z oddziałowym sprzę-

jest dużo lepszy od sztucznej

tem, dopóki pozostają na od-

mieszanki. Niedojrzały prze-

dziale położniczym. Kobieta

wód pokarmowy najspraw-

może go używać u siebie na

niej podejmuje swoje funkcje

sali lub ściągać pokarm przy

i dojrzewanie, jeśli jest wspie-

dziecku, przy inkubatorze. Je-

rany pokarmem kobiecym.

den laktator na stałe jest na

Najlepiej, jeśli jest to pokarm

ITN do dyspozycji mam.

matczyny, ale gdy go brak,

zapoznała się z tą instrukcją.

Wszystkie

Potem w rozmowie z mamą

przeciwskazań medycznych

możemy się odnieść do tre-

związanych z patologią prze-

ści zawartych w instrukcji.

wodu pokarmowego, zaczy-

KL: Jak wyglądają pierwsze próby podawania pokarmu przy takich maluszkach, jakimi są przedwcześnie urodzone dzieci? Kiedy można rozpocząć karmienie mlekiem matki? EW: Zawsze po urodzeniu wcześniaka dążymy, by w pierwszych godzinach i jako pierwszy pokarm było podane mleko mamy (siara). Najczęściej nie ma z tym problemu i personel o to dba. Początkowo siarę uzyskuje się techniką ręcznego odciągania, a gdy tylko mama może

wcześniaki,

bez

na się karmić w ciągu pierw-

to do karmienia maluszków używany

jest

przebadany,

pasteryzowany pokarm zakwalifikowanych

do

tego

dawczyń.

szych godzin po urodzeniu,

Z doświadczenia i obserwacji

także w zależności od tego,

wiem, że możliwość poda-

kiedy uda się uzyskać siarę.

nia pokarmu z banku mleka

Zdarza się, że w ciągu pierw-

działa wspierająco dla mat-

szej

śluzówki

ki i ich, czasem powoli, roz-

jamy ustnej możemy już po-

wijającą się laktację. Perso-

dać pierwszą kroplę czy kilka

nel cieszy się każdą kroplą

kropli siary. Karmienie zaczy-

przyniesioną w pierwszych

na się zwykle po wykonaniu

dobach życia dziecka i in-

najważniejszych procedur i

formuje, że takie są początki

zabiegów przy dziecku. Kar-

i te krople to norma. A fakt, że

mi się co 2 godziny małymi

matka ma oparcie w banku

ilościami

minimalne

mleka, daje jej poczucie, że

żywienie troficzne). U tych

chociaż ona sama jeszcze

najmniejszych wcześniaków

nie może wykarmić swoje-

zaczyna się od podaży 0,5

go dziecka, to zgodziła się

ml, u większych 1-3 ml, w za-

na najlepszą alternatywę. To

leżności od wieku i wagi. Je-

zmniejsza też poczucie presji

godziny

na

(tzw.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

szpitalach

pierwsze próby przystawia-

brakuje

wijanie laktacji we własnym

nia dziecka bezpośrednio do

nego na etacie, a pozostały

tempie, ale zgodnie z zale-

piersi?

personel może nie zapewnić

kolejnymi dawczyniami mle-

podjąć

wielu

zwala jej na stymulację i roz-

tych mam staje się potem

można

w

KL:

ceniami personelu. Część z

Kiedy

Nadal

w uzyskaniu pokarmu i po-

EW: Pierwsze próby odbywają się, gdy dziecko jest wydol-

ka kobiecego.

ne oddechowo, uzyska doj-

KL: Kobiety nie zawsze zdają

ssania. Ocenia to w badaniu

sobie sprawę, że ich mleko

lekarz i neurologopeda. Po-

to nie tylko pokarm. Czy na

czątkowo odbywa się to czę-

oddziale informujecie mamy

sto podczas kangurowania

wcześniaków o tym, jak waż-

do tzw. „„opróżnionej” przed

na jest każda kropla mleka

momentem piersi. Czasem

dla przebiegu leczenia ich

udaje się dziecku uchwycić

dziecka?

pierś i possać, a czasem, tyl-

rzałość do pierwszych prób

EW: Oczywiście, mamy wiedzą, że my ich pokarm traktujemy jako lek. Początkowo dziecko jest odżywiane głównie pozajelitowo, ale bezwoczne włączenie żywienia pokarmem matki i częsta jego podaż daje możliwość, przy dobrej tolerancji kar-

ko i aż, zaprezentuje odruch szukania i poliże brodawkę. Zwykle jednak pierwsze próby karmienia samodzielnego odbywają się za pomocą butelki i smoczka. Nauka karmienia piersią jest zwykle następnym, rzadziej równoległym krokiem. KL: Na przestrzeni lat sytuacja

stępowania

po-

w polskich szpitalach znacz-

karmieniem

nie się poprawiła. Pozostało

dożołądkowym. Mniej jest u

jednak wiele do zrobienia. Na

wcześniaków powikłań, gdy

co należałoby zwrócić szcze-

stosujemy pokarm kobiecy

gólną uwagę?

zajelitowego

- chodzi m.in. o nietolerancję karmienia dożołądkowego (przez sondę żołądkową), martwicze zapalenie jelit do ich perforacji włącznie oraz infekcje wtórne.

EW:

Trzeba

podkreślić,

laktacyj-

optymalnego wsparcia laktacyjnego, choć często się stara. Ważne jest też zaplecze socjalne dla mam wcześniaków, gdzie po swoim wypisie ze szpitala mają możliwość zjeść, odpocząć, pogadać z innymi mamami. Tam mają także

możliwość

ściągnąć

pokarm, gdy nie mogą tego zrobić przy swoim dziecku z przyczyn związanych z pracą oddziału, czyli w przypadku zabiegów, badań, przyjęcia nowego dziecka do oddziału. Z obserwacji wynika , że matki mające zaplecze socjalne są w lepszej kondycji i mogą lepiej

podejmować

zada-

nia przy swoim dziecku, więcej przebywają przy swoich maluszkach, a kangurowa-

mień, dość szybkiego zażywienia

doradcy

że

niestety nie wszędzie matki mają wsparcie psychologa. Czasem radzą dobie same, czasem trafią na wspierający personel, ale to ciągle mało.

nie jest stałym planem dnia i potrzebą. U mnie w szpitalu to właśnie mamy wywalczyły takie miejsce u dyrektora szpitala.

17


18

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Opieka laktacyjna na oddziałach intensywnej terapii Marta Agata Spyrczak

Co

roku

w

przedwcześnie

Polsce rodzi

się ok 28 tysięcy dzieci. Wiele z nich pozo-

staje na Oddziale Intensywnej Terapii Neonatologicznej (OITN)

przez wiele tygodni, a nawet

miesięcy. Jest to niezwykle trudny czas dla rodziców wcześnia-

ka. Rozłąka oraz brak możliwości przebywania z dzieckiem przez

cały czas mogą wpływać nega-

tywnie na wiarę w kompetencje rodzicielskie. Dlatego też należy

zdecydowanie

podkreślać,

jak ważne dla zdrowia dziecka

jest jak najwcześniejsze podanie matczynego pokarmu.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

WHO oraz UNICEF jasno za-

Ideałem byłoby, aby wszyst-

znaczyły, iż mleko matki po-

kie dzieci na oddziałach ITN

winno być pokarmem pierw-

były

szego wyboru, zarówno dla

niestety nie jest to jeszcze

dzieci zdrowych, jak i przed-

praktyka

wcześnie urodzonych, prze-

cym poziomie. Dlatego też,

bywających na oddziałach

aby upowszechnić karmie-

intensywnej terapii.

nie naturalne, wprowadzono

Mleko matki dla wcześniaka nie jest jedynie pokarmem, to cudowny LEK! Przedwcześnie urodzone dzieci, które były karmione

mlekiem

matki,

są mniej narażone na infekcje i hospitalizacje w pierwszym roku życia. Zmniejsza się także ryzyko zachorowania na martwicze zapalenie jelit, bardzo niebezpieczną, niekiedy śmiertelną chorobę. Mleko matki zawiera mnóstwo składników i przeciwciał, które przyspieszają wzrost i rozwój maluszków, a także znacznie skracają fazę karmienia dziecka pozajelitowo. Trzeba także podkreślić, że mleko matki wcześniaka jest wyjątkowe, składem różni się od mleka matek, których ciąża zakończyła się w terminie. Dlatego też karmienie wcześniaków mlekiem matki na oddziałach intensywnej terapii neonatologicznej powinno być traktowane jako element procesu leczenia.

karmione na

naturalnie,

wystarczają-

pewne standardy medyczne w działaniach i procedurach szpitalnych - „,Program wczesnej stymulacji laktacji dla ośrodków neonatologicznych i położniczych III poziomu referencyjnego”.

Jakie są główne cele i założenia „Programu wczesnej stymulacji laktacji dla ośrodków neonatologicznych i położniczych III poziomu referencyjnego”? Głównym celem „,Programu” jest przygotowanie personelu medycznego do udzielania matce wsparcia merytorycznego i emocjonalnego w rozpoczęciu karmienia swoim mlekiem oraz w utrzymaniu laktacji, a kiedy nie jest to możliwe, informowanie o możliwości podawania wcześniakowi mleka dawczyń z banku mleka. Aby ujednolicić zasady pracy personelu medycznego na oddziałach, należy realizować zalecone procedury:

19


20

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

zasady

wczesnej

sty-

mulacji laktacji oraz jej podtrzymywania

muszą

być zawarte na piśmie i umieszczone w widocz-

zmniejszyć psychiczne skut-

Wytyczne do realizacji rekomendacji zostały przed-

w szpitalu powinien ist-

ków, aby współpraca całego

nieć plan szkolenia lak-

personelu medycznego była

tacyjnego personelu dla

spójna na wszystkich eta-

wszystkich osób mają-

pach opieki nad przedwcze-

cych kontakt z dzieckiem

śnie urodzonym dzieckiem i

i matką,

jego matką.

wszystkie kobiety ciężar-

Szkolenie personelu oddziałów Intensywnej Terapii w zakresie opieki laktacyjnej

zapisane w formie załączni-

hospitalizowane

na

ży powinny być informowane o zaletach karmie-

Jedną z głównych przeszkód

należy stworzyć optymal-

opieki laktacyjnej jest brak

ne warunki dla kanguro-

lub niezadowalający poziom

wania dziecka od chwili,

wiedzy w tym zakresie pre-

kiedy jego stan kliniczny

zentowany

przez

na to pozwala,

medyczny.

Szkolenia

w

zadaniem personelu jest poczęciu karmienia naturalnego oraz dążenie do sytuacji, aby docelowo dziecko mogło być karmione wyłącznie matczy-

pokazać

matce

obie metody ściągania pokarmu z piersi: ręcznie oraz laktatorem, który powinien znajdować się

odpowiedniej

personel per-

sonelu sprawiają, że matka wyczerpujące

in-

formacje na temat karmienia dziecka swoim mlekiem, a także znacznie poprawiają wskaźniki karmienia piersią po wypisie z OIN. Wizyty

nym pokarmem, należy

realizacji

otrzyma

wczesne zakończenie ciąży, rekomenduje się wizytę lekarza neonatologa u pacjentek oddziału patologii ciąży. Zadaniem neonatologa jest szczegółowe

wyjaśnienie

przewidywanego

postępo-

wania z dzieckiem po urodzeniu, a także omówienie

lekarza

naturalnego.

Kobietom,

u

których poród przedwczesny jest wysoce prawdopodobny, należy wyjaśnić, jak ważny jest ich pokarm dla rozwoju i zdrowia ich dziecka, jak wyglądają metody pobudzania piersi do produkcji pokarmu, a także jak wyglądają pierwsze próby karmienia wcześniaka mlekiem matki.

Kangurowanie wcześniaków jest ważnym elementem wspierania procesu laktacji i naturalnego karmienia dziecka. Kangurowanie,

czyli

kon-

takt z matką „,skóra do skóneonatolo-

ga powinny być systematycznie przeprowadzane na oddziałach patologii ciąży. Przedwczesny poród w większości

ki, jakie niesie za sobą za

zasad i korzyści karmienia

nia dziecka piersią,

wspieranie matki w roz-

talnym.

nym miejscu,

oddziałach patologii cią-

dla matki, dlatego też aby

stawione w kilku punktach i

ne

na każdym oddziale szpi-

przypadków

jest

traumatycznym przeżyciem

ry” jest niezwykle ważny przy wspieraniu laktacji. Korzystnie wpływa na neutralizację stresu u matki, co ma pozytywny wpływ na proces laktacji i wczesne próby karmienia piersią. Badania


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

kangurowa-

pokarmu, czyli tzw. minimal-

dłowej techniki przystawiania

nie wcześniaków pozytywnie

ne żywienie troficzne oraz in-

do piersi oraz namawiać do

wpływa na zwiększenie ilo-

formacja, że nawet niewielkie

kangurowania. Każda kobie-

ści wytwarzanego pokarmu

ilości siary są cenne, powinny

ta powinna dostać wsparcie

oraz na zwiększenie liczby

być przedstawione przez le-

oraz pomoc w przypadku ja-

karmień na dobę, a także na

karza neonatologa w trakcie

kichkolwiek trudności z kar-

wydłużenie okresu karmienia

rozmowy jeszcze przed uro-

mieniem, a także po wypisie

piersią w ogóle.

dzeniem

Pierwsze

matki ze szpitala. Neurolo-

krople siary powinny być ze-

gopeda jest równie ważnym

brane i dostarczone na OITN

ogniwem w procesie rozpo-

przez współpracujący z od-

częcia i utrzymania laktacji.

działem

Ocenia gotowość wcześnia-

dowiodły,

że

Zalecane jest jak najwcześniejsze podanie siary wcześniakowi. Siara jest pierwszym wytwarzanym w okresie laktacji pokarmem. Siara matek wcześniaków jest wyjątkowa, gdyż zawiera więcej składników biologicznie czynnych

dziecka.

neonatologicznym

personel położniczy.

Jak powinna wyglądać opieka laktacyjna, kiedy dziecko rodzi się za wcześnie?

ka do podjęcia pierwszych prób podawania ściągniętego mleka matki oraz do nauki przez dziecko efektywnego ssania piersi.

Karmienie wcześniaka, a szczególnie skrajnego, jest zdecydowanie dużo trudniejsze niż donoszonego dziecka, ale nie niemożliwe!

niż siara matek donoszonych

Ogólnym celem pracy per-

dzieci. Im niższy tydzień ciąży,

sonelu medycznego zajmu-

tym większa ilość substancji

jącego się matką i dziec-

o znaczeniu przeciwzapal-

kiem po porodzie jest to, by

nym, przeciwbakteryjnym i

każde dziecko miała dostęp

przeciwwirusowym oraz od-

do mleka matki, a przede

żywczym. Dla przedwcześnie

wszystkim,

pierwszym

Naprawdę istnieje niewiele

urodzonego

nie-

pokarmem, które dostanie

przeciwskazań do karmie-

zmiernie ważne jest jak naj-

wcześniak była siara i to tak

nia matczynym pokarmem

wcześniejsze włączenie siary

szybko, jak tylko jest to moż-

dziecka, które urodziło się

do procesu leczenia, gdyż

liwe. Doradca laktacyjny lub

zbyt wcześnie, a jeżeli już takie

jej zadaniem jest stymulacja

położna powinni zadbać o

zaistnieje, w większości przy-

rozwoju błony śluzowej prze-

poinstruowanie każdej mamy

padków ma ono charakter

wodu pokarmowego oraz jej

nt. stymulacji laktacji, odcią-

przejściowy. Większość ma-

funkcji motorycznej i wydziel-

gania mleka, jego przecho-

tek bez przeszkód może za-

niczej, a także znaczne skró-

wywania oraz technik kar-

pewnić swojemu dziecku to,

cenie żywienia pozajelitowe-

mienia zarówno butelką, jak i

co dla niego najlepsze, czyli

go i wcześniejsze rozpoczęcie

bezpośrednio z piersi. Powin-

swoje mleko. W dużej mierze

karmienia dziecka dożołąd-

ni asystować kobiecie przy

to od personelu medycznego

kowo. Korzyści z wczesnego

pierwszych próbach karmie-

zależy, czy matka dostanie

podania

nia dziecka, nauczyć prawi-

potrzebne wsparcie oraz fa-

dziecka

tego

pierwszego

aby

21


22

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

chową pomoc laktacyjną, a także wiedzę, jak ważne dla zdrowia jej dziecka jest karmienie

naturalne.

Kobieta,

której dziecko przebywa na OITN, ma pełne prawo z tej pomocy korzystać w każdym momencie, kiedy zaistnieje taka potrzeba. Ma prawo znać prawdę o nieocenionych zaletach swojego pokarmu oraz może domagać się stworzenia warunków do jak najwcześniejszego kontaktu ‚‚skóra do skóry”, podania dziecku pierwszych kropel siary czy prób przystawiania dziecka do piersi także w celach nie odżywczych. I choć każdą

mamę

wcześniaka

czeka długa i trudna droga, a zanim uda się przystawić do piersi przedwcześnie urodzone dziecko może minąć dużo czasu, to warto walczyć o każdy dzień naturalnego karmienia

najcenniejszym

lekiem, jaki stworzyła natura.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

- 6102 -

DNUORGKCAB

Rozmawiała: Jowita Romaniuk

SAMTSIRHC

- yppah -

Przychodzi mama karmiąca do kosmetologa Okres ciąży to czas, kiedy w ciele kobiety zachodzą znaczące zmiany. Aby zapewnić najlep-

sze warunki rozwijającemu się nowemu życiu, organizm kobiety wykonuje ogromną pracę. Układ hormonalny, krwionośny czy pokarmowy dostosowują do nowej sytuacji. Zmienia się

skóra naszego ciała. Po zawirowaniach pierwszego trymestru, kiedy cały organizm przystosowuje się do nowej roli, przychodzi czas, kiedy kobieta „‚kwitnie”. Nagle, dosłownie z dnia na

dzień, zyskuje energię, a jej skóra promienieje. Wiele przyszłych mam, zerkając w lusterko, życzy sobie, żeby

już tak zostało na zawsze. Cera staje się jędrna i nawilżona, zyskuje zdrowe rumieńce. Piersi powiększają

się, ciało staje się bardziej sprężyste i pełne energii. Pod koniec ciąży zazwyczaj jesteśmy zmęczone. A po

narodzinach dziecka nie w głowie nam peelingi i maseczki. Codziennie rano zmuszamy się często do tego,

żeby na buzię nałożyć choć odrobinę kremu nawilżającego albo rezygnujemy z niego całkowicie. Kiedy na świat przychodzi nowy człowiek, czas pędzi jak szalony. Cały świat kręci się wokół dziecka i każdą chwilę

poświęcamy na opiekę nad noworodkiem. Karmimy piersią, przewijamy, kąpiemy i przytulamy. Lecz pewnego dnia w naszej głowie może pojawić się myśl, że potrzebujemy zadbać również o siebie, o swoją cerę i ciało. Zanim sięgniemy po nowy superkrem, warto zapytać o radę fachowca. O to, jak prawidłowo zadbać o skórę, postanowiłam zapytać doświadczonego dyplomowanego kosmetologa i mamę dwójki - Adrianę Krynicką, autorkę bloga Kosmetomama.pl.

23


24

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kwartalnik Laktacyjny: Pa-

nawiasz się: „‚Matko, co mój

bandażowania ciała, lase-

miętam, że kiedy na świecie

maluch teraz robi, a może

rów i zabiegów IPL na okoli-

pojawiła się moja córka, nie

płacze!”. Taki „‚relaks” nic nie

cę dekoltu i klatki piersiowej,

bardzo mi było po drodze

da, a jeszcze może nieko-

masaży biustu oraz pozycji w

z jakimś wyjątkowym dba-

rzystnie odbić się na skórze,

masażu całego ciała, gdzie

niem o siebie. Uważałam,

jak każdy stres. Można cho-

trzeba się położyć na dłuższy

że mam ważniejsze spra-

dzić na zabiegi kosmetyczne,

czas na brzuchu i „„ugnieść”

wy na głowie, przecież teraz

karmiąc piersią, można także

trochę piersi.

jestem mamą, zajmuję się

malować paznokcie i farbo-

dzieckiem, karmię je, dbam

wać włosy, pytanie jest tylko

KL: Omijamy zatem dekolt i

o nie i zwyczajnie nie mam

jedno - czy jesteś na to go-

klatkę piersiową. A inne czę-

na to czasu. Wygodny dres

towa, mamo?

ści ciała? Czy zabieg lasero-

i odrobina kremu nawilża-

wy wykonany na skórę twa-

jącego musiały wystarczyć.

KL: Wyobraźmy sobie zatem,

rzy jest bezpieczny w czasie

Żyłam w tym przekonaniu do

że dla karmiącej mamy nad-

karmienia piersią?

momentu, kiedy od jednej z

szedł dzień, gdy chce o sie-

AK: Z laserami trzeba uwa-

przyjaciółek usłyszałam, że

bie zadbać. Potrzebuje tego,

żać

w okolicy otwiera się właśnie

a maleństwo zostaje bez-

karmiącej mamy jest jeszcze

nowy gabinet kosmetyczny.

piecznie w domu pod opieką

hormonalnie

Ale nie bardzo wiedziałam,

najbliższych. Podjęła decy-

wana, więc może to spowo-

czy w okresie karmienia pier-

zję – idzie do kosmetyczki. Z

dować nieoczekiwane reak-

sią mogę skorzystać z jego

jakich zabiegów może bez-

cje podczas zabiegu albo po

oferty. Czy mama karmiąca

piecznie korzystać, żeby nie

jego wykonaniu. Skóra może

może bez obaw korzystać z

zaszkodzić wrażliwej po ciąży

zareagować

zabiegów kosmetycznych?

skórze, ale i laktacji?

rumieniem, bąblami, popa-

Adriana Krynicka: Witam ser-

AK: Jakie zabiegi wybrać?

rzeniem. Mogą się na niej

decznie i dziękuję za zapro-

Takie,

pojawić przebarwienia. Mogą

szenie do rozmowy. Przede

pier-

dojść problemy z gojeniem

wszystkim

mama

si mamy karmiącej i mam

skóry w miejscu zabiegu lub

musi poczuć, że chciałaby

tu na myśli głównie fizyczne

infekcja. Z usuwaniem lase-

„,co nieco ze sobą zrobić”, że

wpływy, czyli ucisk, ugnia-

rem znamion i przebarwień

już jest gotowa na zosta-

tanie, rozgrzewanie, ściera-

po

wienie swojego malucha na

nie. Takie zabiegi nie mogą

łabym się do zakończenia

godzinę czy dwie. Tylko tak

być wykonywane w czasie

karmienia, bo tu prawdo-

przygotowana

psychicznie

laktacji, bo mogą uszkodzić

podobieństwo efektów nie-

mama naprawdę odpocz-

wrażliwe kanaliki mlekowe w

pożądanych po zabiegu jest

nie w czasie wizyty u kosme-

piersi. Czyli wystrzegamy się

duże, ze względu na zwięk-

tyczki czy kosmetologa. Bo

endermologii, ultradźwięków,

szony poziom melaniny w

wyobraź teraz sobie, że le-

elektrostymulacji, fal radio-

skórze kobiety po porodzie i

żysz jak na szpilkach i zasta-

wych, zabiegów z zimnem,

zmiany hormonalne. Chyba

młoda

które

nie

bezpośrednio

wpływana

najbardziej,

bo

skóra

nieustabilizo-

długotrwałym

ciążowych

wstrzyma-


25

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

że znamiona są niebezpiecz-

jaż permanentny jest coraz

prądem (jonoforeza, galwa-

ne dla życia matki, wtedy

bardziej popularny. Dzisiejsze

nizacja,

oczywiście należy usunąć je

barwniki stosowane do tego

fale radiowe, masaże. Ja

natychmiast

konsulta-

rodzaju makijażu nie wnikają

jednak, jako matka, polecam

cji z lekarzem, natomiast z

do organizmu, są one apliko-

Tobie, mamo, raczej zabie-

tego, co wiem, najczęściej

wane płytko, nie dostają się

gi nawilżające i relaksujące,

znamiona usuwa się poprzez

do mleka. Może być on wy-

bo to w tym czasie jest naj-

wycięcie ich z granicą skóry,

konywany mamie karmiącej,

bardziej potrzebne. Dodat-

aby zrobić potem badania.

natomiast wzrasta tu ryzyko

kowo można skorzystać z

infekcji w miejscu zabiegu i

zabiegów na ciało i masaży

KL: A co z bardzo ostatnio

trudności w gojeniu się rany

(niegniotących piersi) oraz

popularnymi

„,botoksami”

oraz problemy w dobraniu

zabiegów manicure, pedi-

czy wypełniaczami? Działa-

koloru do makijażu, ponieważ

cure i hybrydowych. Zabiegi

ją miejscowo, więc może są

kolor może wyjść inny niż ten,

wyszczuplające także nie są

bezpieczne?

który został wybrany. Winne

przeciwwskazane dla kobiet

AK: Byłabym ostrożna z za-

są hormony.

karmiących piersią, ale ich

biegami

po

medycyny

este-

elektrostymulacja),

efekty mogą być mniej sku-

tycznej, takimi jak wstrzyki-

KL: Już wiemy, czego uni-

teczne, ponieważ poziom es-

wanie toksyny botulinowej w

kać, a w przypadku których

trogenu u mam karmiących

twarz lub wypełniacze i głę-

zabiegów powinnyśmy być

piersią nie jest jeszcze usta-

bokie peelingi skórne. Pre-

ostrożne. Co z oferty gabine-

bilizowany. Estrogen w dużej

paraty te działają miejscowo

tów kosmetycznych mamy

mierze jest odpowiedzialny

(toksyna botulinowa szerzy

karmiące mogą wybrać bez-

za zmiany cellulitowe, dlate-

się nieznacznie na inny ob-

piecznie?

go też u kobiet po ciąży cel-

szar), więc nie dostaną się

AK: Zabiegi, których bym się

lulit będzie bardziej widoczny

do mleka, ale tu także trze-

w ogóle nie obawiała, doty-

niż przed nią. Nie zalecam

ba pamiętać o zwiększonej

czą skóry twarzy. Tu mama

zabiegów wyszczuplających,

wrażliwości skóry i ewentu-

karmiąca może troszkę „‚za-

które

alnych niepożądanych efek-

szaleć”.

bandaże

tach, które mogą doprowa-

jące,

dzić do infekcji. Na pewno

żające,

przed wyborem takiego za-

witaminowe, maski, peelingi

Na

biegu skontaktowałabym się

- to wszystko można stoso-

przed zabiegiem kosmetycz-

dodatkowo z lekarzem. Wy-

wać w okresie laktacji. Z za-

ka powinna zebrać od mamy

kluczyłabym też oczywiście

biegów na twarz z aparaturą

szczegółowy wywiad. Na jego

te zabiegi, które mają być

można także śmiało korzy-

podstawie może określić, czy

robione w okolicy piersi, oraz

stać. Zabiegi z ultradźwięka-

nie ma innych przeciwwska-

operacje i zabiegi takie jak

mi, takie jak sonoforeza czy

zań do wykonania wybrane-

powiększanie i zmniejszanie

peeling

także

go zabiegu. Jeśli kosmetycz-

piersi czy liposukcja. Maki-

są dozwolone. Można także

ka tego nie zrobi, lepiej znajdź

stosować zabiegi na twarz z

inny salon.

Zabiegi

nawilża-

relaksujące, masaże,

odpręampułki

kawitacyjny

ściskają

piersi

(np.

kosmetyczne),

mogą one uszkodzić kanaliki mlekowe. koniec

najważniejsze,


26

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Można z powodzeniem karmić dziecko jedną piersią. Po pewnym czasie laktacja w drugiej piersi ustanie. Zwiększy się za to ilość mleka w tej wybranej przez dziecko piersi. Moment, w którym dziecko rezygnuje z jednej piersi, nie musi więc oznaczać zakończenia karmienia naturalne-

Początkowa rezygnacja dziecka z jednej piersi może być dla mamy nieprzyjemna. W odrzuconej piersi mogą pojawiać się zastoje, obrzęki, zatory i zapalenia. Dlatego należy odciągać mleko z odrzuconej piersi w niewielkich ilościach do uczucia ulgi, do momentu, aż produkcja całkowicie się nie zakończy.

Ta jedna wybrana... Ewa Muszyńska

Swoje historie opowiedziały: B., ekonomistka, mama M., oraz Boska Joanna, autorka bloga HelloBoska, www.halloboska.pl

go. Nie jest też powodem do podawania dziecku sztucznej mieszanki. Sytuacja, w której dziecko z niewiadomych powodów odrzuca jedną pierś może być

stresująca dla matki.

Często ciężko doszukać się powodów, dlaczego tak się stało. Bywa, że powodem jest częstsze

podawanie

,„wy-

godniejszej” piersi. Może mieć to związek z ulubioną pozycją podczas snu, gdy matka śpi zawsze na np. lewym boku i znacznie łatwiej jest jej karmić całą noc lewą piersią lub z tym, że dziecko do jednej piersi dostawia się łatwiej niż do drugiej.

Czasami bez wyraźnego powodu i ku rozpaczy mamy dziecko nie chce pić mleka z jednej piersi. Choć mama

- Córka po roku odrzuciła

stara się podawać obie piersi, dziecko wyraźnie odmawia

prawą pierś - mówi B., mama

rezygnacji z karmienia. Dziecko nadal może pić mleko, tyle że teraz

- M. miała zapalenie gardła

picia mleka z tej, która mu nie odpowiada. Nie jest to żaden powód do już tylko z tej jednej, wybranej piersi.

osiemnastomiesięcznej

M.

i ogólnie nie chciała za bardzo ssać. Od zawsze większą miłością darzyła lewą pierś.


27

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Przez pierwszy miesiąc po jej

czął się nawał pokarmu. Syn

nie zapewni dziecku takiej

porodzie przystawienie jej do

nie chciał się przyssać do

ilości mleka, jakiej będzie

prawej piersi stanowiło dość

żadnej piersi, bo były wielkie

ono potrzebowało. Brak wia-

duże wyzwanie. Próbowałam

i napięte, nie mógł uchwy-

ry w możliwość wykarmienia

karmić w różnych pozycjach,

cić brodawki. Pomogłam so-

jedną piersią wynika przede

próbowałam

„,oszukać”,

bie laktatorem i jako osoba

wszystkim z braku wiedzy na

lekko odciągając mleko po

praworęczna, solidniej ścią-

temat mechanizmu ssania.

to, aby początkowy wypływ

gnęłam nawał pokarmu z le-

Wiadomo przecież, że mleko

był lepszy. Ostatecznie udało

wej piersi, dzięki czemu syn

wytarza się, gdy maluch ssie

mi się karmić prawą piersią,

wreszcie złapał brodawkę. A

pierś. Nie ma więc większego

ale możliwe to było tylko w

potem, w nocy miałam syn-

znaczenia czy ssie obie piersi,

pozycji leżącej, dlatego lewą

ka po swojej prawej stronie i

czy tylko jedną z nich.

piersią od początku karmi-

wygodniej mi było podać mu

łam częściej, bo zwyczajnie

pierś z góry i zasnąć od razu

tak było wygodniej. Z prawej

(byłam potwornie zmęczona

piersi M. w zasadzie piła je-

porodem) niż podawać mu

dynie nocą. Gdy całkiem od-

pierś, której nie mógł złapać i

rzuciła prawą pierś, nawet

bardzo płakał. Pierś lewa była

nie poczułam różnicy. Mleko

wciąż bardziej miękka - lak-

po prostu przestało się w niej

tator, aktywne ssanie. To wy-

wytwarzać. Nie miałam żad-

starczyło. Potem już zawsze

nych obrzęków, pierś nie była

płakał i odrzucał prawą pierś.

przepełniona. To było trochę

Próbowałam nawet go lek-

jak naturalne odstawienie się

ko oszukać, przekładając się,

od piersi.

tak aby od góry dostał moją

-Wszystko wydarzyło się błyskawicznie - mówi Joanna. W zasadzie decydującą rolę

prawą pierś. Zawsze wiedział, że to podstęp i zdecydowanie odmawiał.

odegrały dwa zdarzenia, jed-

Karmienie jedną piersią dla

nego dnia. W trzeciej dobie

wielu mam wydaje się nie-

po porodzie, kiedy właśnie

możliwe. Niektóre kobiety są

wyszliśmy ze szpitala, rozpo-

przekonane, że jedna pierś

Odrzucenie

przez

dziecko

jednej piersi oczywiście bywa różne na różnych etapach życia dziecka, ale jak pokazuje historia Joanny, da się wykarmić dziecko jedną piersią nawet wtedy, gdy mleko jest jedynym pokarmem przyjmowanym przez maluszka. Nie należy rezygnować z karmienia piersią wtedy, gdy dziecko

rezygnuje

z

picia

mleka z jednej piersi. Tak naprawdę to nawet ciekawe. Dziecko pokazuje od początku swoje upodobania, daje nam sygnał, że chce wybrać, a my mu na to pozwalamy.


28

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Krótki poradnik o odciąganiu mleka Anna Maria Marcinkowska

Pytania o efektywne ściąganie mleka dotyczą nie tylko mam „,karmiących piersią inaczej”

(karmiących swoim odciągniętym mlekiem). Nad tym, jak najefektywniej odciągać mleko,

zastanawiają się wszystkie mamy, które chcą uniknąć niepotrzebnego podawania sztucznej mieszanki mlekozastępczej. Te, które cierpią na niedobór pokarmu i laktatorem stymulują

laktację, mamy wcześniaków i chorych dzieci, jeśli są od nich oddzielone, mamy pracujące nad relaktacją,

a także mamy karmiące młodsze dziecko, które postanowiły, że chcą podawać starszakowi odciągnięte mleko z piersi. Odciąganie jest niezwykle przydatne także wtedy, gdy mama przechodzi nawał i chce

zmiękczyć otoczkę i tym samym ułatwić przystawienie dziecka, by spowolnić zbyt szybki wypływ mleka

czy podczas leczenia zapalenia lub obrzęku piersi. W poniższym artykule znajdziecie podstawy dobrego odciągania pokarmu.

Sposób odciągania to problem podstawowy, dotyczący sprzętu. Mleko można odciągać: •

ręcznie

laktatorem

ręcznym,

elektrycznym jednostronnym i dwustronnym.

Warto zapamiętać! Niektóre kobiety nie są w stanie odciągnąć

pokarmu

ręcznie,

inne przeciwnie – dają radę

ściągać mleko tylko w ten

nie ulega zabrudzeniu (za-

sposób. Jest też grupa mam

infekowaniu zarazkami itp.)

z powodzeniem karmiących

poprzez kontakt z wnętrzem

dziecko piersią i nie będą-

pompki/laktatora.

cych w stanie wcale odcią-

odpowiedni dla mam, które

gnąć swojego mleka.

mają dobre wyniki w ścią-

Odciąganie ręczne – niesłusznie

niedoceniane,

bo

u wielu mam bywa bardzo efektywne. Ekonomiczne – nic nie kosztuje, bo nie potrzeba do niego żadnego sprzętu. Higieniczne – mleko

Wybór

ganiu ręcznym. Prawidłowe odciąganie jest bezbolesne i efektywne – sposób, w jaki to robić, można podejrzeć np. na youtube.

Odciąganie laktatorem ręcznym – laktator napę-


29

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Najważniejszą sprawą dotyczącą odciągania jest to, by pamiętać, że odciągnięte mleko nie może być nigdy traktowane jako miara jego ilości w piersiach. Nawet gdy mimo usilnych starań mamy do laktatora nic nie leci, ssące dziecko z

dzamy poprzez naciskanie

często odciągających mle-

pompki, wybór dobry dla

ko, typ najczęściej poleca-

mam ściągających spora-

ny przez mamy „,karmiące

dycznie. Tego typu laktator

piersią inaczej”. Używany z

to najniższy wydatek.

biustonoszem do odciąga-

Laktator elektryczny jednostronny – posiada silniczek, który napędza ssanie, w zależności od modelu umożliwi regulowanie siły i częstotliwości ssania oraz zapamiętuje ustawienia. Odciąga

pewnością dostanie swoją

mleko z jednej piersi.

porcję mleka.

Laktator dwustronny - odciąga mleko z dwóch piersi jednocześnie, jest to sprzęt droższy, dla mam bardzo

nia (biustonoszem z dwoma otworami, przez które wychodzą rurki od lejków, przytrzymywane przez materiał stanika) pozwala wykonywać zwykłe czynności domowe czy jazdę samochodem podczas ściągania mleka.

Laktator klasy szpitalnej – kosztowny sprzęt doskonałej jakości, który można wypożyczyć w niektórych szpitalach lub poradniach laktacyjnych, szczególnie

przydatny

dla

mam wcześniaków czy dzieci z różnych powodów przebywających w szpitalu bez możliwości

bezpośredniego

karmienia piersią.

Warto zapamiętać! Kształt i wielkość lejka ma znaczenie! Badania wykazują, że większość mam potrzebuje dużych lejków. Niektóre firmy w podstawowych zestawach proponują już zestawy lejków w dwóch rozmiarach.

Warto

zapamiętać!

Lak-

tator nie może ranić piersi.

Odciąganie

nie

może

boleć. Wnętrze lejka można

wysmarować

olejem


30

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

(np. kokosowym), by ochro-

odciągania potrzebna jest

Kolejną kwestią jest czas od-

nić brodawki. Warto spraw-

nam prolaktyna. Jej poziom

ciągania w odniesieniu do

dzić, czy kształt lejka i jego

jest najwyższy do południa,

karmień. Mamy często nie-

wielkość są odpowiednie dla

w godzinach 5:00-13:00, a

słusznie boją się, że po od-

naszych piersi.

najniższy w godzinach wie-

ciągnięciu mleka nie star-

czornych. Warto wykorzystać

czy już dla dziecka. Jest to

te informacje w celu zapla-

jednak fizycznie niemożliwe

nowania efektywnego i mniej

po

czasochłonnego odciągania.

cji, zatem bez obaw! Mleko

Kluczem jest jednak obser-

wprawdzie najłatwiej odcią-

wowanie własnego ciała –

gać w trakcie karmienia, o

są kobiety odciągające duże

ile jesteśmy w stanie opa-

ilości mleka także wieczorem.

nować trzymanie dziecka i

Suplementy

niektóre

mamy chwalą sobie „,zewnętrzną pomoc” w odciąganiu pokarmu. Z pomocy suplementów często korzystają mamy „,karmiące piersią inaczej”, gdyż laktator w mniejszym niż dziecko stopniu stymuluje piersi do pro-

Warto zapamiętać! Odcią-

dukcji pokarmu – laktacja

ganie zaplanuj z wyprzedze-

jednak nie powinna zaniknąć

niem. Piersi często potrzebują

w

czasu na przyzwyczajenie się

przypadku

odstawienia

dziecka i odciągania mleka. Można podjadać owsiankę, pestki dyni, czarnuszkę, używać drożdży piwnych, czosnku, imbiru, słodu jęczmiennego czy migdałów. Wśród pomocnych ziół i roślin wymienić można: kozieradkę,

do zwiększonych wymagań. Ściąganie dużej ilości mleka na dzień lub dwa przed wyjściem z domu bez dziecka może zakończyć się fiaskiem i frustracją, choć u niektórych mam będzie zupełnie bezproblemowe.

Warto zapamiętać! Mle-

per włoski, lucernę, spirulinę,

ko dostosowuje swój skład

liście malin, pokrzywę, sha-

do potrzeb dziecka w ciągu

tavari, anyż lekarski, kminek

doby. Warto zapisywać go-

rzymski i chmiel. Chmiel, po-

dziny odciągania i w miarę

dobnie jak lecytyna, rozsze-

możliwości podawać mle-

rza kanaliki i ułatwia wypływ

ko w porze bliskiej godzinie

mleka.

ściągania, by maksymalnie

Jak i kiedy odciągać mleko – pora dnia jest nieodłącznie związana z cyklicznym wydzielaniem hormonów. Do

pomoc,

jaką

zaplanowała sobie dla nas Matka Natura.

lakta-

jednoczesne odciąganie. W tym przypadku korzystamy z praktycznej sytuacji, gdy mleko automatycznie napływa do drugiej piersi i można je z większą łatwością odciągnąć. Inne mamy wolą podawać jedną pierś 2 razy z rzędu, by w drugiej ,„nazbierać” pokarm przed ściąganiem. Mleko można też naturalnie odciągać zarówno przed karmieniem, jak i po

drapacz lekarski, rutwicę, ko-

wykorzystać

ustabilizowaniu

nim. Najważniejsze jest jednak, by przed ustabilizowaniem laktacji (występującym ok. 6-8 tygodnia) mleko odciągać po karmieniu, a nie przed nim, by mieć pewność, że nie zabraknie go dla dziecka. Każda mama może wypracować sobie własny rytm ściągania, najbardziej dla niej odpowiedni, po obserwacji swojego ciała i zachowania dziecka.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ponieważ laktatora nie ko-

spędzać przerw z laktatorem

odciąganiu przez 10 minut,

chamy, gdyż jest to zwykły

i wozić ze sobą termosów.

następnie robimy sobie 10

przedmiot, a nie ukochane dziecko, trudniej podczas ściągania o wydzielanie hormonu miłości – oksytocyny. W pracy z laktatorem lub przy odciąganiu

ręcznym

bar-

dzo pomóc może patrzenie na dziecko lub jego zdjęcie, myślenie o dziecku czy wąchanie jego ubranka. Innym mamom pomaga czytanie, słuchanie muzyki czy oglądanie filmów, które przeciwnie, odciągają ich uwagę od tej czynności i odbierają częściowo presję, jaką można odczuwać, gdy bardzo chce się, żeby udało się odciągnąć pokarm. Jeśli

odciąganie

zaczyna-

przygotować się do pójścia do pracy, wysłania dziecka żłobka/przedszkola

lub

mamy zaplanowany pobyt w szpitalu, odciągać warto w tych porach dnia, kiedy nie będziemy mogły nakarmić dziecka. Niektóre mamy wolą sposób zupełnie przeciwny – z czasem „,wyciszają” laktację w godzinach rozłąki, mleko odciągając przed i/lub lu/pracy,

chcą „,poddać się” laktatorowi, można zastosować metodę 77-55-33, by przyzwyczaić je do odciągania, zwiększyć produkcję mleka, a także utrzymać laktację, gdy dziecko nie może ssać piersi. By zwiększyć lub utrzymać laktację,

warto

odciągać

mleko co 2-3 godziny w dzień i 3-4 godziny nocą.

Metoda 77-55-33 to odciąganie kolejno 7 minut z jed-

po by

przedszkonie

musieć

5 minut z jednej, 5 z drugiej itd. Laktatorowi pozwalamy działać, nawet gdy nie pojawia się mleko i ściągamy „,na sucho”, gdyż nadal fantastycznie pobudza to piersi do produkcji.

gi sposób na zwiększenie odciąganego

nut to odciąganie, po czym dziesięciominutowa przerwa – całość ma trwać godzinę. Odciąganie w tym systemie powinno się stosować przez przynajmniej 3 dni, natomiast liczba godzinnych sesji zależy już od czasu i chęci mamy. 1 sesja dziennie przez 3 dni zadziała, ale wolniej niż dwie lub więcej sesji w ciągu dnia.

Nastrój i nastawienie – to szy aspekt efektywnego odciągania mleka. Powinnyśmy zabierać się za odciąganie w pozytywnym nastroju i z dobrym nastawieniem. Pamiętajmy, że każda z nas potrzebuje innej ilości czasu, by przyzwyczaić piersi do odciągania! Piersi nie działają najlepiej pod presją, zatem zadbajmy o swoją psychikę, by

„Power pumping” to druilości

minut przerwy, kolejne 10 mi-

wbrew pozorom najważniej-

nej piersi, 7 minut z drugiej,

my z wyprzedzeniem, by np.

do

Wielka pomoc, czyli metoda 77-55-33 i „power pumping” – jeśli nasze piersi nie

mleka

oraz silne pobudzenie laktacji bez stosowania ziół czy suplementów. Metoda jest dość czasochłonna, ale bardzo skuteczna. Polega na

mieć dobre efekty. Wiele doświadczonych mam twierdzi, że wyluzowanie i przekonanie, że każda, nawet znikoma, ilość mleka jest sukcesem, zaskakująco

„,odblokowują”

cały proces odciągania.

31


32

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Rady mam karmiących piersią inaczej Wysłuchała: Anna Maria Marcinkowska Mamy karmiące piersią inaczej to popularna obecnie nazwa grupy mam, które odciągają

mleko dla swoich dzieci, gdyż z jakiegoś powodu nie mogą karmić ich bezpośrednio z piersi. W poprzednim numerze Kwartalnika zamieściliśmy obszerny wywiad z Marysią Fritzsche,

mamą „„KPI” (karmiącą piersią inaczej) oraz założycielką facebookowych grup wspierających mamy odciągające mleko: „,Karmienie piersią inaczej (mamy ściągające mleko)” i

„,Grupa wsparcia dla mam karmiących piersią i odciągających mleko”. Jak Marysia wspomniała w artykule, mamy ściągające swoje mleko to niezwykle pomocna i życzliwa grupa.

Poprosiłam je, aby zastanowiły się, jakie myśli, wrażenia, rady chciałyby przekazać innym mamom karmiącym odciągniętym mlekiem, które nie korzystają z grup wsparcia. Oto przekaz mam karmiących inaczej:

Basia:

Justyna R.:

Dołączcie do nas, w grupie

Dopiero później okazało się,

‚‚Karmienie

raźniej! Nie poddawajcie się

że mała miała za krótkie wę-

ma sens. Gdy stresujesz się i

na starcie. Pamiętajcie, że

dzidełko i stąd problemy przy

obsesyjnie sprawdzasz ilość

przez cały czas trwania lak-

piersi.

mleka, może być ciężko. Gdy

tacji mleko jest wartościowe. Każdy kolor i zapach mleka (z wyjątkiem kwaśnego) jest prawidłowy. Jestem mamą „,karmiącą piersią inaczej”, bo moje dziecko nie umiało napić się z piersi. Córka ciągle się odrywała i płakała, słyszałam opinie, że głodzę dziecko.

Justyna J. K.: Od razu inwestujcie w dobre laktatory. Nie patrzcie na ilość odciągniętego mleka. Każdy mililitr jest cenny! Nasze dzieci dostają od nas przeciwciała w mleku!

piersią

inaczej”

wyluzujesz, ciesząc się z każdego mililitra, mleko poleci – tak jak przy bezpośrednim karmieniu piersią, mleko jest w głowie, nie w piersiach.

Jowita: Mamy „,karmiące piersią inaczej” nie są gorsze od innych.


33

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Powinny mieć duże wsparcie

przegrana. Kobiety z lakta-

psychologiczne.

torem na okładki modnych

Marysia: Walczcie o karmienie bez-

magazynów!

Chciałabym, by ruszyła ja-

Martyna:

na o tym, jak negatywnie

kaś kampania informacyj-

pośrednie, dopóki macie siły.

,„Karmienie piersią inaczej” to

„,Karmienie piersią inaczej” to

nie moda. To wielkie poświe-

najtrudniejszy sposób kar-

cenie i dużo cierpliwości do

mienia dzieci. Nie wahajcie

urządzenia i piersi.

się, by zainwestować w profesjonalną pomoc u dobrego doradcy laktacyjnego. Bycie mamą „,karmiącą piersią inaczej” wymaga wielkiego poświęcenia i ogromnej motywacji. Rozpowszechniajcie wiedzę o karmieniu piersią inaczej wśród personelu medycznego, by inne mamy także mogły otrzymać odpowiednie wsparcie.

Dominika: W moim otoczeniu uważa się, że nie przyłożyłam się do karmienia piersią i zbyt szybko się poddałam. Karmienie odciągniętym mlekiem uważane jest za wybór podyktowany wygodą. A ja laktator dla swojej wygody nie raz miałam ochotę wyrzucić w rozpaczy! „,Karmienie piersią inaczej” to wiele wyrzeczeń,

Chciałabym, żeby wszystkie

każdy mililitr.

odciągające

zmartwień i zabiegania o mle-

ko zrozumiały, że „,karmienie piersią inaczej” to nie przegrana. To trudniejsza droga karmienia dziecka naturalnie. Nie mówi się o niej, jakby istniały tylko 2 opcje – karmienie piersią bezpośrednie i karmienie sztuczne. Często myślimy o sobie, że „,przegrałyśmy” walkę o karmienie naturalne, ale nie podoba mi się to sformułowanie. Każda z nas ma inną historię, jednak to z pewnością nie jest

Beata: Jeśli mama odciąga swoje mleko, bo powiedziano jej, że dziecko się nie najada i trzeba podać sztuczną mieszankę, to chciałabym, żeby wiedziała, że zawsze może spróbować wrócić do bezpośredniego

karmienia.

„,Karmienie piersią inaczej” to ciężka praca, ale każda kropla mleka matki jest cenna dla dziecka.

na karmienie piersią może wpłynąć

podawanie

bu-

telki dzieciom i o tym, jakie są alternatywne metody dokarmiania noworodków.

Agnieszka:

mamy

Aleksandra:


34

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Gdy karmienie piersią powoduje smutek, czyli o D-MER słów kilka Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Słyszałaś, że podczas karmienia piersią dziecka matka odczuwa radość, rozkosz, szczęście, za-

lewają ją pozytywne emocje, a Ty niczego takiego nie przeżywasz, a wręcz dopada cię smutek lub rozpacz? Być może to D-MER. Jeśli nie wiesz, co to takiego, przeczytaj koniecznie!


35

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

D-MER to dysfunkcja hormonalna, za którą odpowiedzialne są przekaźniki nerwowe i hormony. Jej podłoże jest fizjologiczne, a na to naprawdę masz niewielki wpływ!

To nie tylko trudne, ale i cie-

natrętne, np samobójcze.

kawe zjawisko. Wyobraźcie

Brzmi bardzo depresyjnie?

sobie, że dysforia trwać może

To dlatego większość kobiet,

zaledwie 30 sekund, a oprócz

u których pojawia się D-MER

tych momentów matka czu-

sądzi, że to baby blues, czy po-

je się dobrze zarówno psy-

czątki depresji poporodowej,

chicznie i fizycznie. Zalew

i nierzadko obwiniają siebie,

negatywnych odczuć może

sądząc, że coś jest z nimi nie

pojawić się tylko przed pierw-

tak pod względem psychicz-

szym

pokarmu

nym. Karmienie piersią, które

danego dnia lub towarzyszyć

zamiast euforii przynosi im

każdemu

kar-

przygnębienie lub złość, rodzi

mienia. Może pojawić się nie

jednocześnie poczcie winy i

tylko przed karmieniem, ale

pytanie: co ze mną jest nie

również podczas odciągania

tak?

wypływem

początkowi

pokarmu czy przed samoist-

Słyszeliście kiedyś o D-MER? To Dysphoric Milk Ejection Reflex, w tumaczeniu: wypływ mleka z dysforią. Co to takiego? Otóż okazuje się, że niektóre kobiety karmiące piersią swoje dzieci tuż przed wypływem mleka odczuwają emocje negatywne – smutek, strach, lęk, przygnębienie, a

nym wypływem pokarmu!

I tutaj dochodzimy do bar-

W zależności od natężenia i

jest przyczyna występowa-

siły uczuć negatywnych oraz

nia D-MER? Otóż źródło tego

długości czasu, w którym to-

zaburzenia wcale nie tkwi w

warzyszą kobiecie, wyróżnia-

psychice, a w fizjologii! W

my trzy typy D-MER: łagod-

chwili obecnej przypuszcza

ny, umiarkowany oraz ciężki.

się, że za występowanie wy-

Odczucia towarzysząca ko-

rzutu negatywnych odczuć

bietom podczas D-MER nie

odpowiedzialny

tylko różnią się siłą, ale rów-

spadek poziomu dopaminy

nież specyfiką:

w ośrodkowym układzie ner-

także rozdrażnienie i uczucie

odmienne stany, nieprzyjemne, a nawet depresyjne.

samot-

beznadziei,

bezsilność; •

niepokój: panika, zdenerwowanie, drażliwość, po-

szczęście i zalew miłości do dziecka, wywołuje zupełnie

cie

ku, płaczliwość, przybicie,

beznadziejnej sytuacji. Przecoś, co powinno wywoływać

poczu-

ności, ściskania w żołąd-

pustki, osamotnienia, bycia w rażające, prawda? Oto nagle

przygnębienie:

irytowanie, frustracja; •

złość

napięcie,

ne

wzburzenie,

wet

wrogość

a i

silnamyśli

dzo ważnego punktu: jaka

jest

nagły

wowym. Żeby było to bardziej skomplikowane – ten spadek jest potrzebny, ponieważ dopamina działa hamująco na prolaktynę

odpowiedzial-

ną za produkcję pokarmu. Większość z nas nie odczuje tego w ogóle, jednak u niektórych

kobiet

zaowocuje

to pojawieniem się właśnie D-MER. Pech? Być może, jednak z wiadomości tej płynie


36

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

ważne przesłanie: to nie ty,

przyjemnym,

obiecywanie

leków – jednak decyzja o tym

twoja psychika i twoja prze-

sobie nagród po skończo-

należy do lekarza. Ważne jest

szłość jesteście „,winne”. Za-

nym dniu, odwracanie uwagi

również, że z czasem D-MER

stanówmy

można

od procesu karmienia. Waż-

często jest coraz słabszy!

zrobić, by poczuć się trochę

ną rolę odgrywa również tryb

lepiej.

krokiem

życia: regularna aktywność

jest uświadomienie sobie, że

fizyczna, odpowiednia dieta

D-MER ma podłoże hormo-

bogata w tyrozynę i fenylo-

nalne, a nie psychogenne.

alaninę, wysypianie się, od-

Wielu kobietom to napraw-

powiednie nawodnienie or-

dę pomaga i zaczynają być

ganizmu. Także kofeina może

spokojniejsze,

być

się,

co

Pierwszym

wiedząc,

że

pomocna,

ponieważ

negatywne odczucia nie pły-

podnosi poziom dopaminy.

ną z ich prawdziwych emocji.

Jeśli to wszystko nie pomaga,

Następnie: myślenie o czymś

można rozważyć podawanie

Jeśli więc i tobie towarzyszą dziwne,

nieprzyjemne

od-

czucia chwilę przed wypływem pokarmu, zrozum, że nie jesteś sama i że z D-MER można żyć, a nawet osłabiać jego siłę. Spróbuj. Warto.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Zmęczona karmieniem Aleksandra Budzowska

Czujesz się zmęczona karmieniem? Męczą cię nocne pobudki? Masz dość karmienia 20 razy na dobę? Czujesz, że opadasz z sił?

Bardzo rzadko mówi się o cieniach karmienia. Rzadko mówi się o tym, że

mamy karmiące mogą być zwyczajnie karmieniem zmęczone, zarówno

fizycznie, jak i psychicznie. Gdy opadamy z sił, obwiniamy się często, że nie jesteśmy wystarczająco dobrymi mamami, a o swym zmęczeniu boimy się powiedzieć innym. Często wolimy zacisnąć zęby w imię dobra dziecka. Lecz nie zawsze jest to dobre wyjście.

Dziecku tak samo jak drogocennego mleka z piersi, potrzeba zdrowej, wypoczętej mamy, która ma siłę, by codziennie sprostać swoim zadaniom.

37


38

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Szczególnie na początku kar-

nim organizm przywyknie do

bie, że czasami pomoc in-

mienia, gdy mamy w domu

takiego funkcjonowania. Na

nych jest nieodzowna i może

noworodka,

początku

wiele ułatwić. Warto niektóre

możemy

być

bardzo

pomoc-

skrajnie zmęczone częstotli-

ne jest uświadomienie so-

sprawy

wością karmień. Małe dziec-

bie, że noworodek zazwyczaj

ścić” dla swojego zdrowia

ko może chcieć być przy

ma rytm częstego karmie-

psychicznego.

piersi praktycznie bezustan-

nia i pogodzić się z tym, że

nie, więc warto psychicznie

lakacyjne początki najczę-

się na to przygotować. Ciągłe

ściej tak wyglądają. Warto

karmienie noworodka potrafi

porozmawiać z innymi ma-

być męczące fizycznie i psy-

mami, które mają podob-

chicznie. Niektóre z nas mogą

ne

czuć się uwiązane, niektóre

zrezygnować z części obo-

mogą czuć, że nie mają nad

wiązków i mieć odwagę pro-

niczym kontroli, inne mogą

sić swych bliskich o pomoc.

doznawać frustracji, że nie

Bardzo

mogą prowadzić życia jak

nową sytuacją, jaką jest po-

przed urodzeniem dziecka.

jawienie się noworodka w

Jeszcze inne mogą czuć się

domu, mamy wobec siebie

słabe po trudach porodu, w

zbyt

połogu, który przecież jest

Chcemy

szczególnym czasem. Także

nad dzieckiem, jednocześnie

brak ciągłego snu dłużej niż

będąc wciąż perfekcyjnymi

kilka godzin może spowo-

na innych polach. Warto na

dować

początku

skrajne

zmęczenie,

doświadczenia.

często

wysokie

Warto

zaskoczone

oczekiwania.

sprostać

opiece

uśwadomić

so-

zwyczajnie

„,odpu-

Łatwo jest to napisać, lecz naprawdę,

gdy

opiekuje-

my się noworodkiem, warto wykorzystywać każdy wolny moment na sen i odpoczynek. Czasami piętnastominutowa

drzemka

podczas

snu dziecka potrafi zregenerować nasz organizm. Wydzielana podczas karmienia oksytocyna jest hormonem, który ułatwia zasypianie, więc często z jej powodu możemy czuć się senne podczas karmienia. Warto zmienić swój sposób myślenia i czas karmienia traktować jako odpoczynek. Usiąść wygodnie,


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

rozluźnić wszystkie mięśnie,

wać i rozważyć wszelkie plu-

żadnej grupy produktów, o ile

przymknąć oczy i dać się po-

sy i minusy.

u dziecka lekarz nie stwierdził

nieść hormonom. Wyłączyć telefon, odłożyć książkę i po-

Czasem możemy być zmę-

alergii.

czone kontaktem fizycznym.

Jeśli czujemy się słabo, mamy

Gdy

bezustannie

zawroty głowy, łatwo się mę-

przebywa przy piersi, nasze

czymy, a na spacerze nogi

ciało może mieć dość bli-

się pod nami uginają, warto

starsze dziecko lub dzieci.

skości i fizycznego kontaktu

zrobić podstawowe badania,

z drugim człowiekiem. War-

zaczynając od morfologii, by

Szczególnie męczące może

to w takiej sytuacji prosić o

zobaczyć, czy nie mamy nie-

być dla wielu z nas karmie-

pomoc kogoś bliskiego, by

dokrwistości. Anemia, na któ-

nie w nocy. Kilkukrotne wsta-

pomiędzy karmieniami to on

rą jesteśmy jako kobiety bar-

wanie w nocy, by nakarmić

nosił i przytulał dziecko. Cza-

dziej narażone po porodzie i

dziecko, potrafi wykończyć

sem chociażby kilka godzin

w połogu, potrafi objawiać

nawet najwytrwalsze z mam.

takiego „,odwyku od doty-

się ogólną słabością, mę-

Jeśli nasze dziecko potrze-

ku” potrafi naładować nasze

czliwością, bladością skóry i

buje

matczyne akumulatory.

łatwym siniaczeniem się. Je-

zwolić organizmowi na naturalną regenerację. Jest to oczywiście zadanie niewykonalne, gdy mamy pod opieką

nocnych

karmień,

a

badania pokazują, że wiele dzieci takowych potrzebuje i to nie tylko w pierwszych miesiącach życia, warto rozważyć wspólne spanie. Co-sleeping umożliwia nocne karmienie bez wstawania i całkowitego rozbudzania się, co polepsza jakość nocnego snu mamy. Czasem bywają jednak sytuacje, gdy nocne karmienia są tak częste, że nie da się ich zliczyć. Jeśli masz dziecko starsze niż rok, a nocne karmienia powodują, że nie możesz normalnie funkcjonować w dzień, warto rozważyć próbę ograniczenia tych nocnych pobudek i odstawienia dziecka w nocy. Taką decyzję należy jednak przemyśleć, dobrze zaplano-

dziecko

Gdy czujemy się zmęczone, warto przyjrzeć się swojej diecie i ilości wypijanej dziennie wody. Może okazać

śli tylko masz jakieś wątpliwości - najlepiej skonsultować się z lekarzem i wykonać odpowiednie badania.

się, że zajmując się dziec-

Warto zawsze dogłębnie za-

kiem, zapominamy o tym, by

nalizować, czy nasze zmę-

same zdrowo się odżywiać.

czenie, to rzeczywiście zmę-

Zazwyczaj mama karmią-

czenie samym karmieniem,

ca potrzebuje około 500 do-

czy może jakieś inne potrze-

datkowych kalorii dziennie -

by są niezaspokojone. Pa-

warto o tym pamiętać i dbać

miętajmy, że z karmieniem

o jakość tego, co jemy. Nie

piersią dobrze ma się czuć i

tylko ze względu na dziecko,

dziecko, i karmiąca mama.

lecz bardziej z uwagi na swo-

Dbajmy więc o siebie, swoje

je własne zdrowie dbanie o

zdrowie i samopoczucie.

dobrze zbilansowaną dietę jest tak ważne. Pamiętajmy, że nie istnieje coś takiego jak „,dieta mamy karmiącej”, więc powinnyśmy odżywiać się zdrowo, nie rezygnując z

39


40

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Wpływ aktywności fizycznej na laktację Anna Jakóbik

Anna jest z zawodu fizjoterapeutą, z zamiłowania instruktorką

masażu Shantala i

redaktorką. Zakochana w Mężu, mama Gabrysi i Oli. Pogłębia

wiedzę z tematyki żywieniowej i wykorzystuje ją w codziennej pracy. Wspiera kobiety

planujące ciążę, w trakcie ciąży oraz będące już matkami.

Powrót do formy i zadowalającej sylwetki po ciąży nie dla wszystkich kobiet jest łatwą drogą. Stan błogosławiony niesie ze sobą wiele, czasem nieodwracalnych, zmian w organizmie.

W

pierwszych

tygodniach

momencie powrócić do for-

po porodzie jesteśmy zwykle

my sprzed 9 miesięcy. Po-

mocno skupione na nowo-

mocne w utracie zbędnych

narodzonym potomku – po-

kilogramów są: odpowiedni

znajemy go, karmimy, tulimy,

sposób żywienia oraz aktyw-

masujemy, ale też nabiera-

ność fizyczna. Jak w każdej

my sił, by w odpowiednim

dziedzinie, świeżo upieczo-


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

na mama musi zderzyć się z

na uprawiać właściwie bez

Wiele

wszechobecnymi mitami. Ich

ograniczeń,

trenujących

lista jest długa: zaczynając

tylko kilku wskazówek.

od mocno zakorzenionego kultu gotowanej marchewki i kurczaka, przez opowieści o rozsadzających brzuszek dziecka gazach po kalafiorze spożytym przez mamę czy magicznie

przechodzących

przez przewód mleczny (w niezmienionej formie!) pestek z owoców, na kwaśnym mleku po wysiłku fizycznym

trzymając

się

Powszechnie znane są liczne pozytywy regularnej aktywności

fizycznej

od

poprawy

wydolności

krą-

żeniowo-oddechowej,

me-

tabolizmu glukozy, spadku insulinooporności po lepszą sprawność,

sylwetkę

oraz

poprawę

samopoczucia.

Dlaczego kobieta karmiącą

skończywszy. O ile w przypadku żywienia

Zwłaszcza, że w idealnej sy-

nie powinno się redukować

tuacji każda z nas powinna

liczbę przyjmowanych kalo-

być poinstruowana przez fi-

rii w trakcie laktacji (a na-

zjoterapeutę w jaki sposób i

wet należy ją zwiększyć, ze

kiedy powinna zacząć ćwi-

względu na zapotrzebowa-

czyć (nierzadko już w dobie

nie mamy karmiącej), o tyle

porodu).

dobrodziejstw rezygnować?

fizyczną

moż-

karmiących, wyczynowo,

wraca do sportu bez szko-

miałaby z tych wszystkich

aktywność

kobiet

dy dla karmionego dziecka. W końcu dla nich aktywność to sposób na życie. A dla mam lubiących konkrety przedstawiam kilka informacji zaczerpniętych z najnowszych badań nad wysiłkiem fizycznym podczas karmienia piersią. Nie ma ich wiele. Te, które są, były prowadzone na niewielkiej grupie kobiet, więc nie mogą być punktem odniesienia dla dużych populacji. Wydaje się jednak, że wnioski z tych badań mogą być pewną zachętą do aktywnego trybu życia dla mam karmiących. W badaniach porównywano próbki mleka mam prowa-

41


42

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

dzących siedzący tryb życia

karmienia organizm kobiety

bezpieczny, to skąd wziął

z tymi od mam aktywnych.

nastawiony jest na żywienie

się mit o kwaśnym mleku

Badano m.in. skład mleka,

dziecka, dlatego w mleku za-

w piersiach? Pod wpływem

jego gęstość, ale też przyrost

wsze znajduje się odpowied-

wysiłku fizycznego o dużej

ciała karmionych niemowląt.

nia ilość glukozy, nawet kosz-

intensywności wytwarza się

tem dostaw do mięśni.

w mięśniach kwas mlekowy.

Badane kobiety ćwiczyły naj-

Krąży on w organizmie oko-

częściej od trzech do pię-

Ze względu na fakt, iż mleko

ciu razy w tygodniu po 30-

nie jest tylko pokarmem, ale

60 minut. W porównaniu do

również lekiem, zastanawia-

grupy kontrolnej nie zaobser-

no się, jak aktywność fizyczna

wowano znaczących zmian

może wpłynąć na jego funk-

składu mleka pod wpływem

cję odpornościową, a tym sa-

wysiłku fizycznego – laktoza,

mym na poziom przeciwciał

witaminy np. B6, trójjodoty-

IgA

ronina T3, zawartość tłusz-

mechanizmy odpornościowe

czów – wszystkie te elementy

w obrębie błon śluzowych),

pozostawały na tym samym

laktoferyny czy lizozymu. O ile

poziomie. W jednym z badań

u kobiet trenujących wyczy-

zaobserwowano

znaczący

nowo poziom przeciwciał IgA

wzrost protein w grupie ko-

spada do 30 minut po wy-

biet aktywnych fizycznie. Pod

siłku fizycznym, o tyle nie ma

kątem energetyczności oraz

takiego zagrożenia w przy-

ilości produkowanego mleka

padku wysiłku amatorskiego,

również nie zaobserwowano

umiarkowanego. Co więcej

zmian. Mało tego, niektóre

wysiłek fizyczny u mam kar-

doniesienia pokazują, że lak-

miących nie powoduje tak

tacja i energetyczność mleka

dużego wyrzutu kortyzolu i

się zwiększyła! Co ważne, nie

adrenaliny, jak u kobiet, któ-

zanotowano żadnych zabu-

re nie karmią. Wyniki badań

rzeń przyrostu masy ciała u

dotyczących ilości wydziela-

niemowląt mam ćwiczących.

nej prolaktyny nie są jedno-

Kiedy już jesteśmy gotowe

Chociaż aktywność fizycz-

znaczne ze względu na duże

na nowo zaprzyjaźnić się z

na związana jest z większym

zróżnicowanie

ruchem,

wydatkiem

energetycznym,

poziomu, różnice w długości i

się w odpowiedni biusto-

dochodzi również do wzrostu

częstotliwości karmienia nie-

nosz. Nie powinien uciskać,

poziomu

mowląt.

ale trzymać biust w ryzach

hormonów

dba-

jących o to, by nie doszło do spadku produkcji mleka. W trakcie ciąży i w okresie

(odpowiedzialnych

za

wyjściowego

Skoro wysiłek fizyczny dla kobiet

karmiących

jest

ło 30 minut po zakończonym wysiłku, dostaje się również do mleka, ale żeby jego ilość była dla dziecka odczuwalna, wysiłek powinien mieć dużą intensywność. W przypadku kiedy maluszek jest bardzo wrażliwy na zmianę smaku mleka, warto odczekać po wysiłku pół godziny przed kolejnym karmieniem albo po prostu zaproponować pierś przed aktywnością. Obecność kwasu mlekowego we krwi nie ma nic wspólnego z popularnymi „,zakwasami”. Ból, który odczuwamy w mięśniach od 24 do 72 godzin po treningu, jest związany z występowaniem

mikrouszko-

dzeń włókien mięśniowych. Organizm już dawno zapomniał o kwasie mlekowym!

warto

zaopatrzyć

– odpowiednie dopasowanie to podstawa. Rodzaj aktywności jest właściwie dowolny,


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

zależny od preferencji – jog-

powinien dodatkowo dopin-

ging, pływanie, nordic wal-

gować mamy do zachowa-

king, aerobik… Ważne, aby

nia dobrej formy, która przy-

była to aktywność sprawia-

da się przecież na każdym

jąca przyjemność o stopnio-

etapie rozwoju coraz bardziej

wanej intensywności. Pamię-

ruchliwego potomka. Aktyw-

tajmy, że ćwiczenia kończyn

ny tryb życia pomoże także

górnych są świetnym mobili-

mamom

zatorem naszych mlecznych

wodniono, że kobiety mało

zasobów – jeśli nie planuje-

aktywne potrzebują więcej

my pobudzenia laktacji, war-

snu od tych, które regular-

to być ostrożnym z rzeźbie-

nie ćwiczą, stąd też sport w

niem bicepsa.

ciągu dnia oznacza bardziej

Ciąża i czas karmienia piersią nie są przerwą w życiorysie, także dla mam aktywnych fizycznie. Jest to okres, który

reklama

odpocząć.

Udo-

efektywny sen w nocy. Czy istnieje lepsza propozycja dla karmiących mam?

43


44

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Karmienie piersią na świecie Wysłuchała: Agata Aleksandrowicz

W Irlandii, w Niemczech, w Wielkiej Brytanii i

Finlandii. Jak wygląda opieka okołolaktacyjna na

świecie? Przedstawiamy kolejną

część naszych laktacyjnych podróży.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Irlandia Magda Andrysiak Urodziłam 20 kwietnia tego

zagadnienia karmienia pier-

tała, czy chcę karmić piersią.

roku w Dublinie, w Irlandii.

sią, które odbywają się też

Bardzo się cieszyła, kiedy od-

W szpitalu, w którym rodzi-

w szpitalu. Nie dowiedzia-

parłam, że tak.

łam, każda pacjentka ma

łam się w trakcie zajęć wiele

obowiązek uczęszczania na

na temat technicznej strony

zajęcia w ramach szkoły ro-

karmienia. Poznałam nato-

dzenia. Położne szczegółowo

miast kilka kobiet, które już

omawiały na zajęciach, jak

karmią od jakiego czasu -

ważne jest karmienie piersią

opowiadały

i kontakt ,,skóra do skóry” po

i odpowiadały na pytania

urodzeniu dziecka.

przyszłych mam. Dzięki za-

Położna, która opowiadała o roli karmienia piersią, stale podkreślała, że każda mama ma prawo wyboru sposobu karmienia. Położne są mimo to zobligowane przedstawić wszystkie informacje o karmieniu piersią. Istnieje

też

prezentowanym

szklanym

kulkom mogłam przekonać się, jaka jest wielkość żołądka dzidziusia na różnych etapach rozwoju:

po uro-

dzeniu, parę dni później i po miesiącu. Fantastycznie obrazowało to fakt, że maluszek potrzebuje bardzo niewiele

możliwość

udziału w darmowych zajęciach

swoje historie

obejmujących

pokarmu na początku. Kiedy byłam tuż przed drugą fazą porodu, położna zapy-

Po porodzie, kiedy już córka była na mojej piersi, położna pomagała nam, by malutka lizała moją skórę i łapała za sutek. Po przewiezieniu na oddział poporodowy położna pytała, czy miałyśmy kontakt ,,skóra do skóry” i czy jestem na siłach trzymać córkę na sobie. Mój partner kangurował ją, kiedy ja udałam się pod prysznic po porodzie. Urodziłam rano i przebywałam pod opieką jednej położnej na zmianie dziennej, która bardzo nam pomagała. Kiedy położna z następnej zmiany dowiedziała się, że

45


46

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

karmię, sprawdzała regular-

domu

rodziców

nie, jak malutka się przysta-

położna,

wia i czy ma mokrą pieluszkę.

zdrowie maluszka i może do-

Po pierwszej nocy pokazano

radzać na temat laktacji. Ta

mi różne pozycje karmienia.

wizyta jest bezpłatna. Jeśli

Moja córeczka na początku

podczas niej są jakieś pro-

poraniła mi sutki i wyglądały

blemy, położna wraca do

nieciekawie. Kiedy położna to

matki i dziecka za kilka dni.

która

odwiedza sprawdza

zobaczyła, zgłosiła problem do

doradcy

laktacyjnego.

Doradczynie w szpitalu na prośbę pacjentek pomagają w karmieniu. Udało się wygoić piersi w kilka dni. Moj poród przebiegał bez komplikacji. Helenka również była w idealnym stanie, więc mogłam wyjść ze szpitala na drugi dzień. Poprosiłam o pozwolenie na pozostanie w szpitalu jeden dzień dłużej, żeby nauczyć się karmienia piersią. Mogłam poczuć się jeszcze pewniej w karmieniu. Nie było to problemem. Regularnie odwiedzała mnie położna,

która

zachwyca-

ła się tym, że karmię piersią. Dowiedziałam się, że od 2 ty-

W Irlandii w prawie każdej lokalnej przychodni spotykają sie matki, które karmią piersią,

by

wymienić

porozmawiać, doświadczenia,

poradzić się. Niestety,

od

kiedy

tutaj

mieszkam, a będzie już 10 lat, nigdy nie widziałam kobiety karmiącej piersią publicznie. Jest ogromna moda na karmienie sztuczne, a karmienie piersią postrzegane jest jako wielki kłopot. Sztuczna

mieszanka

do-

stępna jest we wszystkich sklepach.

godni żadna pacjentka na

Lekarze niestety nie nakła-

oddziale nie karmiła piersią.

niają do karmienia piersią.

Muszę jednak powiedzieć, że

W razie jakichkolwiek wątpli-

jak rodziłam, to sztuczny po-

wości lub problemów u mat-

karm i butelki podczas poby-

ki czy maluszka zalecane jest

tu w szpitalu matki dostawa-

mleko sztuczne.

ły za darmo. Po wyjściu ze szpitala, czwartego dnia po powrocie do


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Niemcy Ela Lis Ciążę oraz poród przechodziłam w Niemczech. Opieka zdrowotna jest tu na bardzo wysokim

poziomie.

Ciąża

może być prowadzona nie tylko przez ginekologa, ale również przez położną. Kobieta może wybrać, czy chce urodzić w szpitalu, domu czy też w specjalnych domach narodzin

(Geburtshäuser).

Przez pierwsze 8 tygodni po porodzie świeżo upieczona mama ma prawo do domowych wizyt położnej. Położna nie jest przyznawana „,z urzędu” i można ją samodzielnie

wybrać, co więcej, jeśli ko-

cherza płodowego napiła się

bieta stwierdzi w trakcie po-

bardzo dużo wód płodowych

łogu, że nie jest zadowolona z

i jej organizm wydalał ich

wyboru, zawsze może zmie-

resztki. Pomimo tego w szpi-

nić położną. Z początku moja

talu pielęgniarki pomagały

położna

do

mi poprawnie przystawiać

mnie codziennie, później co

córkę. Żeby rozkręcić laktację

drugi dzień, aż w końcu coraz

ściągałam pokarm laktato-

rzadziej. Oprócz domowych

rem dostępnym na oddzia-

wizyt

ciągłym

le. Każdy mililitr mleka, który

telefonicznym.

udało mi się odciągnąć, był

Niezależnie od pory dnia lub

podpisywany moim nazwi-

nocy zawsze mogłam się do

skiem, składowany w spe-

niej zwrócić o pomoc. Jed-

cjalnej lodówce oraz poda-

nakże najbardziej wdzięczna

wany w czasie karmienia

jestem mojej położnej za nie-

córeczce. Ani jeden mililitr

ocenioną pomoc przy usta-

mleka nie został wylany, na-

bilizowaniu laktacji.

wet kiedy zestresowana fak-

przychodziła

byłyśmy

kontakcie

w

Przez pierwszą dobę życia córka nie chciała praktycznie nic jeść, było to spowodowane tym, że po pęknięciu pę-

tem, że znowu nie udało mi się nakarmić córki piersią, ściągnęłam tylko 5 mililitrów, to i one nie poszły na zmarnowanie. Podczas trzydniowego

47


48

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

pobytu w szpitalu dostałam

rodziny, że kiedyś się ściąga-

Jednak trzykrotnie z powo-

sporo porad teoretycznych

ło aż do pustej piersi i oby-

du utrzymującej się gorączki

dotyczących metod przysta-

wało się bez nawałów. Z dru-

konieczna była wizyta u gi-

wiania. Niestety, wracając do

giej strony położna logicznie

nekolożki, która przepisała mi

domu, nie miałyśmy jeszcze

przekonująca, żeby nie ścią-

antybiotyk.

opanowanej sztuki karmie-

gać, bo w ten sposób daje

czyn moich problemów, za-

nia. Bałam się, że nie uda mi

się znać organizmowi, że ma

mówiłam domową, prywatną

się wykarmić córki własnym

więcej produkować, gdyż jest

wizytę doradczyni laktacyj-

mlekiem. Z tego też powodu

zwiększone zapotrzebowanie

nej. Godzinne spotkanie po-

skorzystałam z prawa do wy-

na mleko. Różnice w tej kwe-

legało na odpowiadaniu na

pożyczenia z apteki laktatora

stii (związane z wiekiem do-

pytania odnośnie karmienia

elektrycznego, który przysłu-

radzającego) miałam oka-

i stosowanych metod radze-

guje każdej matce karmią-

zję zaobserwować również

nia sobie z zastojami. Po ob-

cej. Wymagana była jedy-

podczas wizyt w przychodni

serwacji karmienia, dorad-

nie recepta wypisana przez

ginekologicznej. Moja gine-

czyni stwierdziła, że wszystko

mojego ginekologa. Wypo-

kolog jest osobą młodą, któ-

robimy poprawnie i drobna

życzenie laktatora nie wią-

ra reprezentuje takie same

korekta przystawiania, która

że się z większymi kosztami,

poglądy na temat karmie-

mogłaby być wprowadzona,

należy jedynie wpłacić ka-

nia piersią oraz konieczności

nie powinna niczego zmienić.

ucję, a koszty pokrywa kasa

odciągania mleka jak moja

Doradczyni wystawiła rachu-

chorych. Matka płaci jedynie

położna. Raz zdarzyło mi się

nek, nie znajdując sposobu,

kilka centów dziennie.

jednak trafić na wizytę do jej

żeby nam pomóc.

Już w szpitalu zadzwoniłam do swojej położnej i powiedziałam jej, że urodziłam.

mamy, która również zaleciła mi odciągać pokarm aż do pustej piersi.

przy-

Tak więc moje początki z karmieniem nie były różowe. Co chwilę nawał, zastój i zapale-

Umówiłam się z nią od razu,

Zamiast

polskich

nie. I tak przez pierwsze 10 ty-

że odwiedzi nas pierwszego

okładów z kapusty, w Niem-

godni. Zanim nauczyłam się

dnia po powrocie. Każda z jej

czech robi się okłady ze zmie-

w porę reagować na nagłe

wizyt odbywała się bez po-

lonego sera białego (takiego,

zwiększenie

śpiechu, trwała około godzi-

jaki w Polsce można dostać

nia na mleko u mojej cór-

ny i za każdym razem odno-

w wiaderkach). Do tego na

ki,

siłam wrażenie, że naprawdę

zmniejszenie produkcji mle-

rozwojowymi bądź wzrosto-

zależy jej, żeby nam pomóc.

ka moja położna zaleciła mi

wymi, zdążyłam niezliczoną

Około 5 dnia po porodzie

napar z mięty, który piłam co

ilość razy usłyszeć od ro-

dostałam nawału, córka nie

wieczór. Po jakimś czasie do-

dziny i znajomych, żeby dać

była w stanie wypić wszyst-

szłam do perfekcji, w tym jak

sobie spokój z karmieniem,

kiego. Pojawiało się pyta-

mocny ma to być napar oraz

że szkoda zachodu. Przykre

nie, czy ściągać pokarm, czy

jak dużo mam go wypić.

jest to, ile wysiłku w dzisiej-

nie. Otrzymywałam rady od

naszych

Szukając

zapotrzebowa-

spowodowane

skokami

szych czasach trzeba włożyć


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

w to, aby móc karmić piersią.

daniem, mnie się na szczę-

Przykre jest też to, że oprócz

ście udało. Dzieki nieocenio-

walki z przeciwnościami losu

nej pomocy naszej poloznej

trzeba było walczyć jeszcze z

na poczatku mlecznej drogi,

niewiedzą innych.

karmimy sie juz z powodze-

Znalezienie dobrej położnej,

niem od ponad roku.

która pomoże przejść przez trudne

początki

karmienia

piersią nie jest łatwym za-

reklama

KOLOROWO!

49


50

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Urodziłam dziecko w Wielkiej Brytanii, poprzez planowane cesarskie cięcie w 39 t.c. Zajął się mną zespół profesjonalistów i naprawdę czułam, że jestem w dobrych rękach i nie mam się czego bać. Operacja odbyła się bez najmniejszych komplikacji. Mój synek zaraz po porodzie został wytarty z mazi i podany mojemu mężowi na ręce. Był tam bezpieczny i tulony do czasu zakończenia operacji, po czym wylądował u mnie przy piersi i tak przejechaliśmy na salę pooperacyjną, a później do mojego dwuoso-

Wielka Brytania Ola Tirado-Ascroft

bowego pokoju. Przed porodem położna zadała pyta-


51

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

nie, czy życzę sobie kontaktu

wyjaśniając mi mechanizmy

ssania. I tak co kilka godzin

‚‚skóra do skóry” i czy chcę

produkcji mleka, pokazując

przychodziła do mnie któraś

karmić piersią. Serdecznie,

rożne pozycje do karmienia,

z położnych i masowała pier-

acz nienachlanie, namawia-

upewniając się, że jest mi

si, układała poduszki i roz-

ła mnie do karmienia natu-

wygodnie, ciepło i komforto-

mawiała bez żadnego po-

ralnego i opowiadała, jakie to

wo. Poradziły, by jak najczę-

śpiechu czy zniecierpliwienia,

jest ważne dla maluszka.

ściej wąchać malucha, my-

odpowiadając przy okazji na

śleć o tym, jaki jest piękny i

dziesiątki moich pytań.

Jeśli chodzi o karmienie oraz jego początki, to synek ssał, a ja zwijałam się z bólu, bo już po pierwszym dniu zaczęły mi krwawić sutki. Brakowało mi również pokarmu, nic z piersi nie leciało, mały płakał, a ja coraz bardziej martwiłam się, czy uda mi się go wykarmić. I tu do akcji wkroczyły anioły, czyli pielęgniarki i położne z oddziału. Spędziły ze mną mnóstwo czasu,

że po to właśnie wydałam na świat małego człowieka, który bardzo mnie potrzebuje. Jak mówiły, wszystko rodzi się w głowie i zapach noworodka, a także pozytywne myślenie i poczucie troski pomogą pobudzić laktację. Gdy mały był naprawdę głodny, a mleko nie leciało, nakarmiły go mieszanką z kubeczka, żeby zaspokoić jego głód, ale nie zaburzyć pięknego odruchu

Było to niesamowite uczucie, że komuś aż tak bardzo zależy, żeby mi pomóc i żeby moje dziecko dostało to, co najlepsze. Po trzech dniach laktacja ruszyła, odstawiliśmy picie mieszanki z kubeczka i fakt, że dziś, prawie półtora roku później, nadal karmię,

zawdzięczam

bez

wątpienia tym właśnie aniołom ze szpitala w Leicester.


52

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Moj ciążę prowadzia położna.

mi też coś, co zapamiętam

Tuż przed porodem zrobiła mi

do końca życia: ,„Karmie-

pogadankę na temat tego,

nie siedzi w głowie. Jeśli bę-

co się będzie działo podczas

dziesz przystawiała dziecko

porodu. Zapytała, czy chcę

do piersi, mleko będzie. Jeśli

karmić piersią. Odparłam, że

chcesz karmić piersią, to po

tak. Mąż dodał: „,Kupiła lakta-

prostu karm. Możesz mieć w

tor, więc chyba chce”. I tutaj

kuchni butelkę, tak na wszelki

uruchomił się fiński minima-

wypadek, ale może być tak,

lizm. Położna poinstruowała

że wcale jej nie użyjesz”. I fak-

nas na przykładzie maskot-

tycznie tak było, butelki do

ki-bobra (do dziś pękamy

dziś stoją nietknięte. Wtedy

z mężem ze śmiechu), jak

byłam jednak zupełnie zielo-

przystawiać dziecko do pier-

na i dziwiłam się, że może być

si, narysowała też sutek i

inaczej, albo że matka może

schemat, jak unikać takie-

nie chcieć karmić piersią.

tym, że on doskonale wie-

W szpitalu, tuż po tym, jak

płakać i wędrował ustami

Samuel się urodził, został na-

po mojej skórze do sutka.

tychmiast przystawiony do

Zaczął

go przystawienia, w którym dziecko ssie, ciągnąc sutek na boki, od czego mogą robić się rany. Powiedziała

piersi.

Byłam

zszokowana

dział, co ma robić. Przestał

ssać

natychmiast.

Nie pamiętam dokładnie, ile czasu spędził przy piersi, ale wystarczająco

dugo,

żeby

się uspokoił. Potem położna wzięła go na chwilę pod kran, umyła i zważyła, po czym znów mi go oddala. I znowu zaczął szukać sutka i ssać. Mamy film z tego momentu, gdy położna niesie płaczącego, umytego golaska i wkłada mi pod koszulę, mówiąc: ,„Look what you can get”. Po przewiezieniu do pokoju rodzinnego natychmiast pojawiła się następna położna, która znów przystawiła mi synka do piersi. Myślę, że byłam na początku dość zagubiona i zwyczajnie nie wpa-


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Finlandia Ewa Skowron

dłam na to, żeby to robić. No i

zostali jeszcze jeden dzień w

Czułam totalną bezsilność i

szpitalu. Jedna z położnych

wściekłość, a jednocześnie

powiedziała mi, że jeśli chcę,

jakiś dziwny baby blues, że już

mogę mu podać sztuczną

nie jestem w szpitalu, gdzie

mieszankę.

Powiedziałam,

położne były pod ręką. Pe-

że nie chcę tego robić, na

diatra natomiast powiedział,

co one po prostu przystały.

żebym dalej karmiła dziecko

Znów przychodziły i pytały,

tylko jeszcze częściej, niż to

kiedy ostatnio jadł i żebym

robiłam. Nie umiałam wy-

pokazała, jak ssie. Mówiły, że

czuć karmienia na żądanie,

wszystko wygląda dobrze. No

więc po prostu karmiłam go

więc karmiłam, i karmiłam, i

co 2 godziny i zawsze wtedy,

karmiłam, aż w końcu okaza-

gdy wydawało mi się, że jest

ło się, że mam rzekę mleka.

głodny. Trwało to ok. dwóch tygodni - aż do następnej

się zaczęło. Położne przycho-

Coś

dziły co 2 godziny i pytały,

moim

kiedy mały ostatnio jadł oraz

zmieniło zapach na tak cu-

prosiły, żeby im pokazać, jak

downy, że bez przerwy mu-

karmię. I tak w kółko. Nie mo-

siałam je mieć przy sobie i

głam w to uwierzyć, ale mia-

wąchać, nawet przez sen.

W szóstym tygodniu życia

ły rację, mówiąc ciągle: „,On

Karmiłam i płakałam z bólu,

Samuel był już takim pulpe-

jest głodny”.

ale jedyne, co położne mi

tem, że do dziś uważam, że to

mówiły to: „,Karm piersią, boli,

mój największy życiowy suk-

ale to ci się opłaci za jakiś

ces. Mój i moich piersi, któ-

czas”. Po powrocie do domu

re przestały boleć i zaczęły

poprosiliśmy jeszcze naszą

„,chodzić jak w zegarku”.

Mały

strasznie

mi

poranił

sutki, więc powoli zaczęło do mnie docierać, o co chodzi z tymi trudnymi początkami. Używałam silikonowych nakładek, ale miałam obsesję, że synek nie wyciąga przez nie tyle, ile potrzebuje.

wtedy

zaskoczyło

organizmie.

w

Dziecko

prywatną położną o wizytę domową, na której także sprawdzała karmienie i mówiła, że wszystko jest w po-

wizyty u lekarza. Na kolejnej wizycie już był postęp, a lekarz nadal zalecał jak najczęściej przystawiać synka.

Samuel ma obecnie 11 miesięcy, ja wróciłam do pracy. Karmię go rano i wieczorem,

rządku.

czasem odciągam pokarm w

głe ważenia, na które zawsze

Następna była wizyta kon-

ga trwa i czujemy się z tym

szłam jak na egzamin, bo

trolna u pediatry, na której

wspaniale. Wszystkie fińskie

czułam się trochę tak, jakby

okazało się, że Samuel waży

mamy, które znam karmi-

ktoś testował, jak wydajne są

jedynie 2900 g, co spowo-

ły dzieci średnio 2-3 lata. Ja

moje piersi i ile mały przy-

dowało moje załamanie ner-

po prostu czekam na to, co

brał. Syn spadł na wadze i

wowe. Myślę, że nigdy w ży-

los przyniesie, a ile to potrwa,

lekarka zarządziła, żebyśmy

ciu nie byłam w takim stanie.

to zobaczymy oboje. Lekarz

Do tego dochodziły te cią-

pracy, a nasza mleczna dro-

53


54

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015 mówi, że wszystko jest w porządku tak długo, jak karmienie piersią satysfakcjonuje nas oboje. Podsumowując

-

na

po-

czątku ogarniała mnie wręcz wściekłość, kiedy słyszałam „,He is hungry”. Teraz wiem, że dostałam najlepszą radę, jaką mogłam dostać: „,Po prostu KARM i rób to jak najczęściej”. Nie było głaskania po głowie i pocieszania, że jestem biedulką i trzeba mi współczuć, czego akurat bardzo wtedy potrzebowałam. Z perspektywy czasu twierdzę, że ten konkret był jak potrząśnięcie na otrzeźwienie: „,Kobieto, nie użalaj się nad sobą, tylko karm, masz mleko”. Teraz sama wspieram kilka koleżanek z pracy, które niedawno urodziły dzieci.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mariola Majka Doradczyni Noszenia ClauWi速

reklama

55


56

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Podejrzewam, że każdy czytelnik „,Kwartalnika Laktacyjnego” zdaje sobie sprawę z korzyści płynących dla dziecka z karmienia naturalnego. Dziś proponuję nieco egoistyczne podejście do tematu i zastanowienie się nad tym, jak karmienie piersią pomaga kobietom w utrzymaniu zdrowia. Skupię się na fascynującej zależności pomiędzy zachorowalnością na raka piersi a laktacją. Jestem lekarzem w trakcie szkolenia

specjalizacyjnego

z onkologii klinicznej. Pracuję na Oddziale Chemioterapii z Pododdziałem ChemioteraBarbara Iwanik – młodszy asystent na Oddziale Chemioterapii z Pododdziałem Chemioterapii Dziennej Wojewódz-

kiego Szpitala Specjalistycznego przy ul. Kamieńskiego we Wrocławiu, karmiąca mama.

Każdego dnia naukowcy na całym świecie badają mleko kobiece, starając się poznać jego niesamowite właściwości. Kilka lat temu w mleku matek odkryto komórki macierzyste, a już mówi się o możliwości ich wykorzystania w badaniach nad biologią guzów piersi. Nie mogę się doczekać kolejnych odkryć!

pii Dziennej w Wojewódzkim Szpitalu

Specjalistycznym

przy ul. Kamieńskiego we Wrocławiu. Codziennie spotykam się z kobietami chorującymi na raka piersi. Nasz Oddział oraz działająca przy nim

Poradnia

Onkologicz-

na otacza opieką pacjentki w każdym stadium choroby: zarówno te ze świeżo rozpoznanym nowotworem, jak i chore, które mają już za sobą

Czy karmiła Pani co najmniej pół roku?

Barbara Iwanik


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

długą historię leczenia (m.in.

hormonalnej terapii zastęp-

wewnątrz ustroju) estroge-

operację,

chemioterapię,

czej, ekspozycja na działanie

nów, tym większe jest ryzyko,

radioterapię, leczenie hor-

promieniowania jonizujące-

że zachoruje na raka pier-

monalne czy leczenie ukie-

go i późny wiek pierwszego

si. Naturalną ochronę przed

runkowane

molekularne).

porodu to czynniki zwiększa-

nadmiernym wpływem es-

Rutynowo, podczas zbierania

jące ryzyko zachorowania na

trogenów na organizm ko-

wywiadu lekarskiego, wszyst-

raka piersi.

biety stanowi ciąża oraz lak-

kim pacjentkom zadajemy pytanie: ,„Czy karmiła Pani piersią przez 6 miesięcy lub dłużej?”.

czego zachorowałam? Czyja to wina? Czy mogłam coś zrobić, żeby się uchronić?”.

Z danych Krajowego Rejestru Nowotworów wynika, że wśród Polek rak piersi jest najczęściej

Pacjentki często pytają: „,Dla-

występującym

nowotworem złośliwym oraz drugą (po raku płuca) przyczyną zgonów nowotworowych. Każdego roku lekarze rozpoznają raka piersi u ok. 16,5 tys. pacjentek. To tak, jakby co trzeci mieszkaniec Żoliborza miał w ciągu najbliższych 12 miesięcy zachorować na raka piersi. To, czy dana kobieta zachoruje, zależy od wielu czynników i niestety na większość z nich nie mamy wpływu. Są to: wiek, zachorowanie na raka piersi u krewnych, nosicielstwo mutacji BRCA1 i BRCA2, wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki, późna menopauza. Na szczęście istnieją też czynniki zależne od kobiety. Warto zatem wiedzieć, że długotrwałe stosowanie

Zauważyłam, że wiele z nich uporczywie

doszukuje

się

substancji rakotwórczych w pożywieniu albo zanieczyszczeniu środowiska, nie zdając sobie sprawy z karcinogennej roli hormonów płciowych obecnych i potrzebnych w każdym ludzkim organizmie. Estrogeny, poprzez stymulację nadmiernego namnażania się komórek oraz uszkadzanie DNA, przyczyniają się do zachorowania nie tylko na raka piersi, ale także macicy i jajników. Szczegółowe mechanizmy, w których estrogeny sprzyjają powstawaniu nowotworów są przedmiotem badań biologii molekularnej i wykraczają poza ramy tego artykułu.

gu życia kobieta jest narażona na działanie endogen(czyli

że zakonnice częściej chorują na raka piersi, ponieważ w trakcie ich życia występuje wysoka liczba cykli owulacyjnych. Korelację pomiędzy laktacją a zachorowalnością na raka piersi zauważył młody, dociekliwy student medycyny Roy Ing. W 1970 roku Roy odbywał praktyki wakacyjne w klinice w Hong Kongu, gdzie planował zgłębiać problemy pulmonologiczne i poszerzać wiedzę o gruźlicy.

Podczas

analizowania zdjęć RTG klatki piersiowej pacjentek zauważył dużą dysproporcję w rozmiarze piersi u niektórych kobiet: prawa pierś była o wiele większa od lewej. Zjawisko to dotyczyło kobiet pochodzących z ludu Tanka - grupy etnicznej żyjącej od pokoleń na łodziach, zajmującej się połowem ryb. Okazało się, że kobiety te, ze względu na wy-

Wiadomo, że im dłużej w cią-

nych

tacja. Naukowcy udowodnili,

wytwarzanych

godę (być może związaną z trzymaniem wiosła?), karmiły swoje liczne dzieci tylko prawą piersią. U kilku, przeba-

57


58

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

danych pod kątem gruźlicy

Prof. dr med. Roman Ja-

bardzo interesujące badanie

kobiet, przypadkowo wykry-

eschke wraz z lekarzem Alek-

dotyczące przebiegu choro-

to raka piersi. Guzki kobiet z

sandrem

zadali

by wśród pacjentek z rakiem

ludu Tanka były zlokalizowa-

sobie trud przeanalizowania

piersi, które karmiły swoje

ne tylko w lewej, niekarmiącej

literatury światowej dotyczą-

dzieci przez co najmniej pół

piersi, co pozwoliło postawić

cej wpływu karmienia pier-

roku. Kobiety te częściej niż

śmiałą hipotezę, jakoby kar-

sią na rozwój raka piersi. Ze

pozostałe zapadają na typ

mienie piersią chroniło gru-

stworzonej przez nich me-

nowotworu zwany „„luminal A”,

czoł piersiowy przed zacho-

taanalizy danych płyną na-

charakteryzujący się dobrym

rowaniem.

stępujące wnioski: „,wydłuże-

rokowaniem. Na komórkach

nie czasu karmienia piersią

nowotworu o podtypie lumi-

średnio z 8,7 do 24 miesięcy

nalnym A znajdują się recep-

dla każdego dziecka i zwięk-

tory estrogenowe lub pro-

szenie średniej liczby dzieci z

gesteronowe, co umożliwia

2,5 do 6,5 mogłoby zmniej-

zastosowanie hormonotera-

szyć zapadalność na raka

pii. Ten typ nowotworu pier-

sutka z 63/1000 do około

si stosunkowo rzadko daje

27/1000. W bardziej praw-

przerzuty odległe.

Problemem

zainteresowa-

ło się wielu ludzi świata nauki, którzy zaczęli przeprowadzać własne obserwacje i badania. Pojawiły się liczne teorie związane z ochronnym wpływem laktacji na rozwój Poza

nowotworów podstawową

piersi. funkcją

ochronną laktacji, polegającą na zmniejszeniu liczby cykli owulacyjnych, odkryto również

inne

mechanizmy

mogące zmniejszać zachorowalność. Okazało się, że obecna w mleku kobiecym alfa-laktoalbumina

tworzy

Gałasiem

dopodobnym scenariuszu, tj. przy niezmienionej średniej liczbie dzieci (2,5), wydłużenie czasu karmienia piersią średnio o 6 miesięcy mogłoby zapobiec rozwojowi około 5% przypadków inwazyjnego raka sutka”. Z mojego punktu widzenia

wraz z kwasem oleinowym

uzyskanie

różnicy

zacho-

tzw. kompleks HAMLET, któ-

rowalności na poziomie 5

ry być może przyczynia się

punktów

do śmierci komórek nowo-

bardzo dużo. Trzeba jednak

tworowych. Niektórzy auto-

uczciwie przyznać, że wiele

rzy zauważyli, że wypływają-

kobiet, które karmiły piersią

ce mleko oczyszcza kanaliki

ponad 6 miesięcy i tak za-

mleczne z toksyn oraz że pro-

choruje na raka piersi. Rów-

dukowane w mleku karote-

nież dla nich nauka ma dobrą

noidy pomagają wydalać z

wiadomość! W kwietniu tego

piersi szkodliwe substancje.

roku „„Journal of the National

procentowych

to

Cancer Institute” opublikował

Reasumując: długie karmienie nie tylko zmniejsza ryzyko zachorowania na raka piersi,

ale

wpłynąć

również na

może

łagodniejszy

przebieg choroby.


reklama

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

59


60

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mam za mało mleka! Zuzanna Kołacz-Kordzińska

Oto jeden z najczęst-

szych powodów zakończenia karmienia piersią, a jednocześnie jeden z największych

strachów

Czy wiecie, że produkcja po-

również skokiem rozwojo-

karmu rusza około 17. tygo-

wym,

dnia ciąży? Wiele kobiet budzi się z plamkami siary na piżamie jeszcze przed na-

kobiet w ciąży planujących kar-

rodzeniem malucha. A jed-

mało pokarmu”. Znacie to? Sły-

że możemy nie mieć mleka,

mienie piersią. Legendarne „,za szałam to setki, a może tysiące razy. A więc jak to jest z tą ilością mleka w piersiach?

nak wszystkie martwimy się, a przynajmniej jego wystarczającej ilości. Rzeczywiście, istnieją czynniki, które mogą zaburzać produkcję, tak jak istnieją te, które opóźniają nawał (który de facto wcale nie musi się pojawić). Jednak w większości przypadków, mleko po prostu jest produkowane, a nasz organizm jest gotowy do wykarmienia dziecka. Ale ponieważ „„za mało mleka” bywa tak stresujące,

przyjrzyjmy

się

przez chwilę temu zjawisku. Za M. Nehring-Gugulską wymienić można trzy sytuacje: •

pozorny niedobór pokarmu,

kryzys laktacyjny zwany

rzeczywisty niedobór pokarmu.

Pozorny niedobór pokarmu Z pozornym niedoborem pokarmu mamy do czynienia wtedy, gdy według obiektywnych wskaźników mleko jest, natomiast kobieta uważa, że jest go za mało i dziecko się nie najada. Pozorny niedobór działa trochę jak samospełniająca się przepowiednia – mama się denerwuje, jest spięta i zestresowana, co może negatywnie oddziaływać na wypływ – nie ilość – pokarmu, a na pewno sprawia, że dziecko również staje się nerwowe, spina się, wierci przy piersi. Wydaje się, że faktycznie się nie najada i stres u mamy rośnie. Dodatkowo przypuszczenie to może się pojawić jako wynik


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Pamiętaj: twoje dobre samopoczucie, dbanie o siebie oraz wsparcie najbliższych – rodziny i przyjaciół – ma niebagatelny wpływ na laktację. Dlatego kochaj siebie samą, jedz zdrowo, śpij dużo i dużo się przytulaj z bliskimi oraz otaczaj się ludźmi z dobrą energią. Uwierz, że masz tę moc!

mitów związanych z karmie-

dziej opróżnione po kar-

niem piersią, którymi mama

mieniu,

jest zasypywana przez otoczenie, między innymi: masz za małe piersi, masz za duże piersi, on ssie tak długo, bo na pewno masz za mało mleka, ja miałam chude mleko i ty pewnie też masz, twoje piersi są miękkie – pewnie nie ma w nich mleka, budzi się w nocy pewnie dlatego, że się nie najada, itd. To też znacie, prawda? Żeby pomóc sobie w tej sytuacji, warto odnieść się do wskaźników skutecznego karmienia i najlepiej z kimś, kto będzie mniej zestresowany niż mama, oce-

(Uwaga, wskaźniki te stosuje się w pierwszych 6 tygodniach życia). Pamiętaj,

że

obiektywnym

czynnikiem oceniającym, czy dziecko zjada odpowiednią ilość mleka jest również przybieranie na wadze. Pamiętaj również, że noworodek ma prawo chcieć być przy piersi niemal bez przerwy lub domagać się piersi częściej niż 8-12 razy na dobę i wcale nie musi to oznaczać, że masz za mało mleka!

nić, jak jest u was:

Kryzys laktacyjny

Takie sytuacje zdarzają się i

dziecko jest karmione minimum 8 razy na dobę, technika jest dobra,

dziecko jest aktywne przy piersi,

wyraźne

przeły-

kanie trwa ok. 10 minut z jednej piersi, •

3 i 6 tygodnia, 3 i 6 miesiąca – czasem związane są ze zmianami hormonalnymi lub zmęczeniem mamy, czasem ze skokiem rozwojowym malucha. Dziecko rzeczywiście

dziecko jest zadowolone, ma prawidłowe napięcie

już – najczęściej w okolicach

wygląda, jakby było stale głodne, więcej czasu spędza

mięśniowe, jest aktywne,

przy piersi, jest niespokojne i

moczy minimum 6 pie-

nak, że mleko się skończyło

luch na dobę i oddaje 3-4

– prawdopodobnie w chwili

papkowate stolce,

obecnej maluch potrzebu-

mama nie,

czuje:

wypływ

mrowiepokarmu,

piersi są widocznie bar-

płaczliwe. Nie oznacza to jed-

je go trochę więcej. A wy już wiecie, co zrobić w takiej sytuacji, prawda? Pamiętacie zasadę popytu i podaży? No

61


62

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

właśnie. A więc spokojnie i

czyna zbyt małej ilości mle-

maluch jest dokarmiany in-

bez paniki, należy:

ka tkwi gdzieś na początku

nym pokarmem. Pamiętaj –

karmienia i jest związana z

w naprawdę wielu przypad-

błędem ludzkim. Z taką sy-

kach udaje się przywrócić

tuacją mamy do czynienia,

odpowiedni poziom lakta-

gdy np. dziecko było dokar-

cji, jednak pomoc musi być

miane sztuczną mieszanką

skrojona

w szpitalu bez konkretnych

twoich potrzeb! To, co za-

wskazań, brak jest karmień

działało na inną mamę, nie-

nocnych, dziecko jest dopa-

koniecznie zadziała u cie-

jane, mama dostawia mal-

bie. Dlatego zawsze w takim

ca do piersi nieprawidłowo i

przypadku konsultuj się ze

dziecko nie ssie efektywnie,

specjalistą.

przystawiać malucha tak często, jak sobie tego życzy,

dbać o efektywne karmienie, karmić z obu piersi na jeden posiłek,

zrobić sobie wolne, czyli zapraszamy na imprezę pt.: mama i maluch spędzają cały dzień w łóżku! Uwierz, przytulanie się i kontakt „„skóra do skóry”

dziecko ssie smoczek. Czasem, gdy dziecko jest słabe lub chore i nie jest w stanie

działają cuda!

ściągać odpowiedniej ilości

uzbroić się w cierpliwość

chodzi do niedoboru – jeśli

– kryzys może potrwać

mama nie ściąga regularnie

kilka dni, ale mija, ważne

mleka w zastępstwie nowo-

jednak, by w tym czasie

rodka. To sytuacja poważna i

nie

zazwyczaj wiąże się z niepra-

zastąpić

pokarmu z piersi, również do-

stymulacji

piersi butelką.

Pamiętaj: kryzys wcale nie musi się pojawić! Nie warto bać się go zawczasu.

widłowym przyrostem masy ciała

oraz

nieprawidłowy-

mi wskaźnikami skutecznego

karmienia,

wymienione

wcześniej.

Rzeczywisty niedobór pokarmu

Co może zmienić tę sytuację?

Jego przyczyny mogą być

Przede

różne,

np.

pozostawiony

fragment łożyska, zaburzenia hormonalne mamy, anemia, zespół policystycznych jajników, inne choroby matki. Jednak doświadczenie pokazuje, że najczęściej przy-

wszystkim

pomoc

specjalisty. To on jest w stanie ułożyć taki plan działania, by powoli doprowadzić do sytuacji, gdzie mleka będzie

wystarczająco

dużo.

Jego wsparcie jest niezbędne, zwłaszcza wówczas, gdy

indywidualnie

do


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Naturalna pozycja do karmienia piersią Julita Hypki

Piąstki kotłujące się między buzią dziecka a Twoją

piersią, kopiące nóżki, buzia szukająca piersi z zupełnie innej strony – kto nie zna takiego scenariusza kar-

mienia noworodka? A gdyby tak istniało rozwiązanie, które sprawi, że będzie prościej?

Książki, szkoły rodzenia, specjaliści obszernie opisują pozycje do karmienia piersią – precyzyjne, ze wspomaganiem specjalnych poduszek, charakterystycznymi cechami prawidłowego podania piersi. Jednocześnie z podziwem przyglądamy się zjawisku niemalże zupełnie samodzielnego przystawienia się do piersi noworodka chwilę po porodzie. Dlaczego nie skorzystać

z

niewiarygod-

nych umiejętności dziecka także po zakończeniu „„pierwszego kontaktu”?

Pozycja odchylona, „laid-back position” – brzmi jak zupełna nowość, a jednak jest w dużym stopniu powrotem do tego, co naturalne. Pozycja mamy pozwala jej na wygodny, swobodny odpoczynek, bez budowarys. Matka po Godzinach, www.matkapogodzinach.blox.pl

nia konstrukcji z poduszek czy siedzenia bezpośrednio na kroczu w krótkim czasie po porodzie. Pozycja dziecka

63


64

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

przypomina tę widywaną u

sowane, „otwarte” – to daje

innych ssaków podczas kar-

dziecku możliwość spokoj-

mienia – ciało zwrócone do

nego zastosowania wrodzo-

matki, głowa lekko odchylo-

nych umiejętności, z bier-

na. Ręce, które w siedzących

nego uczestnika staje się

pozycjach często przeszka-

aktywnym,

dzają, tutaj służą do nawiga-

partnerem w akcie karmienia

cji, odruch szukania pomaga

piersią.

w znalezieniu brodawki piersi, nóżki, które w innych pozycjach rozpaczliwie kopią, tutaj mogą pomóc w dopracowaniu pozycji dziecka. Wreszcie grawitacja – nieoceniona pomoc w zachowaniu bliskiego kontaktu ciał mamy i dziecka, dba także o głębokie przystawienie przez cały czas karmienia. Inaczej jest w pozycjach siedzących oraz gdy mama i dziecko leżą na boku – tu grawitacja sprzyja odsuwaniu się dziecka od mamy.

Wrodzone zdolności Suzanne

Colson,

twórczy-

ni pojęcia biological nurturing, propagatorka tego sposobu karmienia piersią, dodaje, że dziecko dysponuje dwudziestoma

odruchami

noworodkowymi, które wykorzystuje podczas karmienia piersią. To, co pomaga dziecku w pozycji odchylonej, może przeszkadzać w innych pozycjach. Gdy mama odchyla się, jej ciało jest zrelak-

kompetentnym

Warto pamiętać, że dzięki

kształtowi

kobiecych

piersi, dziecko może mieć do nich dostęp z różnych stron. Modyfikacje tej pozycji znajdziecie w artykułach Suzanne Colson oraz Nancy Mohrbacher.

Młode mamy często narzekają na ból pleców po ciąży, bóle karku czy też związane z przebytym porodem bóle krocza lub blizny po cesarskim cięciu. Zyskują komfort, mają szansę wypocząć i jeszcze skuteczniej nawią-

W takiej pozycji karmienie dziecka to tylko jedna z możliwości, świetnie będzie się ona sprawdzać

zywać więź z dzieckiem dzię-

także do korzystania z

ki pozycji, która zazwyczaj

dobrodziejstw kontaktu

umożliwia kontakt wzrokowy i wyjątkową bliskość ciał mat-

„skóra do skóry”. Stwarza

ki i dziecka.

też możliwość zachęce-

Jak zacząć?

nia do powrotu do piersi

Ułóż się wygodnie – zupełnie jak przed długim filmowym

seansem.

Zadbaj

o

dobre podparcie całego ciała, w tym karku i głowy. Ułóż

dziecka, które z różnych powodów odmawia piersi lub ma trudności z jej uchwyceniem. Bywa także

dziecko na sobie z główką

ratunkiem dla mam, które

w okolicy piersi, zadbaj o to,

doświadczają uszkodzeń

aby było zwrócone do ciebie całym ciałem. Staraj się kierować tym, co sygnalizuje dziecko, w tej pozycji pracujecie zespołowo. Zrelaksuj się i gotowe!

brodawki w wyniku trudności z przystawieniem dziecka.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

reklama

65


66

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Wymagające dzieci naszych czytelniczek część pierwsza Pamela Kucińska i męża. Od początku nie akW poprzednim numerze „„Kwartalnika Laktacyjnego”

ceptowała smoczka, butelki,

ukazał się artykuł o tak zwanych high-need babies, czyli

innego mleka niż moje. Cały

ście nadsyłali do nas swoje historie związane z życiem

pokarmami, bo najchętniej

wymagających dzieciach. Poprosiłyśmy Was, żebyz wymagającymi dziećmi. W tym numerze, ku pokrzepieniu serc innych rodziców, publikujemy pierwszą część Waszych opowieści.

czas mamy problem z innymi jadłaby moje mleko. Gdy zostaje z kimś innym, to je inne rzeczy, jest spokojna, bawi się. Ze mną jest ciągłe testowanie granic. Były dni, że już nie

Historia Marysi

snem. Od czwartego tygo-

Po przeczytaniu historii o high-need babies w „„Kwartalniku Laktacyjnym” poczułam się, jakbym czytała o samej sobie. Moja córka, która ma obecnie 14 miesięcy, urodziła się przez cięcie cesarskie 3 tygodnie przed terminem. Od początku były różne problemy z karmieniem. Po wyjściu ze szpitala w końcu udało się małej

porządnie

przyssać.

Nie wiem, czy pokarm leciał za szybko, czy za wolno, ale każde karmienie wyglądało tak, że się wściekała, odpychała ode mnie, kopała. Spokojnie jadła tylko przed

dnia życia pojawiły się kolki. Noszenie, bujanie, skakanie, śpiewanie, suszarki, szumy - to wszystko pomagało na chwilę. Złotym środkiem okazało się umieszczenie córki w chuście i balansowanie na dużej piłce. Były dni, że od rana do wieczora przepasana byłam chustą. Wózek? Każde odłożenie do łóżeczka bądź wózka kończyło się po chwili krzykiem. Dopiero gdy miała około siedmiu miesięcy i zaczęła siedzieć, okazało się, że podoba jej się jeżdżenie i oglądanie świata. Do ósmego miesiąca bała się wszystkich, oprócz mnie

wiedziałam, co robić, kiedy krzyczała. Jest bardzo temperamentna i zakazy bardzo często kończą się jej histerią. Od początku córka była bardziej wrażliwa niż inne dzieci na dźwięki, ludzi, otoczenie. Po za tym jest wesoła i rozwija się prawidłowo. Ma ogromne poczucie humoru i ogromne pokłady wrażliwości. Uwielbia się przytulać, dawać buzi. Jej więź z karmieniem piersią jest ogromna. Widzę, że chciałaby wszystko sama, sama zjeść, ubrać się, sama decydować o wszystkim. Mam wrażenie, że każdy etap jej rozwoju to jest góra, po której wspinamy się z mężem.


67

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Historia Magdy Dziękuję za artykuł o high-need baby. Może to nie zabrzmi szczęśliwie, ale cieszę się, że jest ktoś, kto ma ten sam „problem” co ja. Bo początki

mojego

macierzyństwa

były dla mnie ciężkie. Czułam się beznadziejną matką, która nie radzi sobie z własnym dzieckiem, nie umie rozpoznać

jego

potrzeb...

Od znajomych słyszałam, że przesadzam, że wszyscy tak mają na początku. Jeszcze w szpitalu zauważyłam pewną różnicę - wszystkie dzieci, zmęczone porodem, spały w swoich łóżeczkach przy maminych łóżkach. Moja Zuzka

postanowiła

domagać

się piersi. Była najedzona, a płakała dalej. Uspokajała się przytulona do mnie, spała przytulona do mnie. Jak tylko odłożyłam ją do łóżeczka, był krzyk. Wróciliśmy do domu po porodzie w wigilię. Dziecko spokojne tylko na rękach, kolację jemy na zmianę, rodzice i teściowie patrzą na nas jak na wariatów. Wtedy po raz pierwszy pada magiczne „„bo tak nauczyłaś” (sic! - przyp. red.). Kolejne tygodnie mijają - Zuzka śpi na mnie lub na tacie, w tym czasie jed-

no z nas odsypia, śpimy 3-4

chęcią zjadła kawałek bana-

godziny na dobę. Czasem

na i kawałek chleba, które le-

partner trzyma mnie śpią-

żały na stole. Warzywa są na

cą z dzieckiem na rękach, a

Zuzi czarnej liście. Zajada się

czasem ja pilnuję, żeby leżał

makaronem, pomidory też

spokojnie, kiedy dziecko śpi

chyba lubi.

na nim. Zuźka zasypia na rękach, ale nie wystarczy jej tulić - trzeba dodatkowo dużo przy tym chodzić. Odkładanie do łóżeczka powoduje, że momentalnie się budzi. Stosujemy różne fortele, np. podkładamy pod buzię ciepłą pieluszkę. Bardzo lubi być w pozycji pionowej. Najgorsza pozycja to ta na pleckach. Nawet do wanienki kładę ją na brzuszku! Po trzech miesiącach poddaję się z odkładaniem Zuzy do łóżeczka. Kładę ją obok siebie... i śpimy! Budzi się kilka razy, ale ja śpię 3 godziny bez pobudki. Sukces. Włożona do wózka - wrzeszczy. Wychodzę na spacer co 2-3 dni, czasem tylko na 5 minut. Fotelik samochodowy – koszmar, więc ograniczamy się jedynie do wyjazdów do lekarza. Gdy zrobiło się cieplej, na spacery brałam ją na ręce i spacerowałyśmy po ogrodzie. W 7. miesiącu zaczynamy wprowadzać stałe pokarmy. Przecierków nie chce, wiec daję jej trochę czasu. Może jeszcze nie pora. Kolejna próba z tym samym efektem. Ale za to z

Dziś ma 9,5 miesiąca. Spacery w spacerówce i na rękach. Waży 8,5 kg, więc noszenie jej to już wyzwanie. Próbowaliśmy

wprowadzić

noszenie w chuście, ale wyszło jeszcze gorzej niż pierwsze próby z wózkiem. Śpi dalej ze mną, dalej budzi się kilka razy w ciągu nocy. Czasem urządza sobie dwugodzinną sesję zabawową. Zasypia dalej na rękach, ale już nie muszę odbywać rajdu po domu. Nie budzi się już przy odkładaniu.

Czasem

cały

dzień jest tylko na mleku, bo to, czym się wczoraj zajadała, dziś wypluwa. Wszystkiego chce spróbować, ale niewiele chce jeść. Cały czas wymaga uwagi, nie lubi być sama, nie lubi się sama bawić.

Nadal czekamy na Wasze historie dzieci o dużych potrzebach. Nasza redakcyjna psycholog Pamela Kucińska odpowie na każdy mail, a fragmenty Waszych opowieści będziemy publikować. Piszcie na adres: DOULALA.PA-

MELA@gmail.com.


68

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Akcja: MLEKO! Małgorzata Jackowska Jeszcze w czasie ciąży Roma i Bartek dowiedzieli się, że ich synek urodzi się z wadą serca. W czasie konsultacji kardiologicznej usłyszeli, że najlepsze, co Roma może zrobić, żeby po-

móc swojemu dziecku, to donosić ciążę, urodzić naturalnie i zapewnić mu matczyne mleko. Przez pierwsze cztery miesiące życia Felek pił z butelki odciągnięte mleko mamy i tylko

kilka razy podano mu mieszankę, a po czwartym miesiącu udało się przestawić go na picie

bezpośrednio z piersi. Jak wyglądała ta długa i trudna droga, i skąd rodzice czerpali siłę do walki o karmienie piersią?

Przyjaźniłyśmy się z Romą w

kokosową nutą, kawie i peł-

momencie Roma pierwszy

liceum, ale po maturze nasze

zającym

zanim

raz mówi, że w całej tej histo-

drogi się rozeszły i nie mia-

spisałam

rozmowę,

rii mieli dużo szczęścia. Póź-

łyśmy właściwie wcale kon-

minęło kilka miesięcy. Dzi-

niej powtarza to jeszcze klika

taktu. Spotkałyśmy się rok

siaj Felek ma ponad półtora

razy. Bo lekarza prowadzą-

temu na jednym z prowa-

roku i jest zdrowy jak ryba.

cego ciążę wybrała, wskazu-

dzonych przeze mnie warsz-

Lekarz kardiolog opiekujący

jąc palcem na liście wiszą-

tatów. Roma była ze swoim

się nim powiedział na jednej

cej w przychodni, a okazało

synkiem, ślicznym i energicz-

z ostatnich wizyt, że Felek jest

się, że był to bardzo trafiony

nym chłopcem. Kiedy opo-

najzdrowszym i najlepiej roz-

wybór.

wiedziała mi krótko o swoich

wijającym się ze wszystkich

cy ciążę pracowa z lekarką

bardzo trudnych początkach

jego pacjentów.

wykonującą USG, na którym

macierzyństwa, to wiedziałam dwie rzeczy: po pierwsze, jak silną musi być kobietą, skoro dała radę stawić czoło chorobie syna i walczyć o karmienie naturalne, a po drugie, że muszę opisać ich historię na łamach „„Kwartalnika Laktacyjnego”. Umówiłyśmy się na długą rozmowę przy bezcukrowej szarlotce z

Felku, naszą

ale

Na pierwszym badaniu USG wszystko wyglądało normalnie, Roma czuła się świetnie i nie było powodów do niepokoju. Niestety badanie „„połówkowe” wykazało, że coś jest nie w porządku. Lekarka nie do końca chciała powiedzieć co, ale zaleciła wykonanie dodatkowego badania USG z echem serca. W tym

Lekarz

prowadzą-

pierwszy raz pojawiły się podejrzenia o wadzie, a trudno jest to wypatrzeć na obrazie USG. Lekarka wykonująca badanie z kolei znała najlepszą specjalistkę diagnostę zajmującą się sercami maluszków. Badanie echa serca Felka pokazało, że jego serce jest zdrowe, ale jest problem z krążeniem – widać


69

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

tętniczych.

nie przeżyć, ale szansa na to,

wsparcie. To lekarz kardio-

Oznacza to, że aorta i tętni-

że będzie zdrowy była także

chirurg powiedział Romie, co

ca wykształciły się odwrotnie.

bardzo duża. Odszukali sta-

powinna zrobić, żeby pomóc

Nie wiadomo, jaki był powód

tystyki, okazało się iż dla le-

Felkowi. Zalecenia słyszał też

powstania tej wady, nikt w

karzy kardiologów takie przy-

Bartek, bo na wizycie byli ra-

rodzinie nie cierpi na choro-

padki jak choroba Felka są

zem, więc i dla niego punk-

by układu krążenia, Bartek i

dobrze znane, a kardiochirur-

tem honoru stało się pomóc

Roma są młodzi, zdrowi, za-

dzy kilka razy w tygodniu pro-

Romie w tym, żeby Felek uro-

szli w ciążę szybko i bez kło-

wadzą zabiegi podobne jak

dził się o czasie, naturalnie i

potów. Skąd więc nagle taka

ten, który miał być potrzeb-

dostawał mleko mamy. Na

wada u dziecka? Zaczął się

ny Felkowi po narodzinach.

oddziale kardiochirurgii pie-

czas trudnych emocji i go-

Psychicznie było ciężko, ale

lęgniarki pokazały rodzicom,

rączkowe szukanie informa-

opiekę lekarzy wspominają

jak wygląda pobyt z dziec-

cji. Roma mówi, że szukając

bardzo dobrze i tutaj Roma

kiem, gdzie można mrozić,

informacji, poznała wszyst-

znowu mówi o ogromnym

przechowywać i odgrzewać

kie możliwe choroby serca i

szczęściu. Zostali skierowani

mleko dla malucha. Widać

układu krążenia. Oboje wie-

do Centrum Zdrowia Dziecka

było, że warunki są wspiera-

dzieli, że wada jest na tyle

na konsultację kardiochirur-

jące dla karmienia natural-

poważna, iż Felek mógłby

giczną, gdzie otrzymali bar-

nego, ale operacja zamiany

dzo fachowe i kompleksowe

tętnicy i aorty miała się od-

przełożenie

pni

być w dziesiątej dobie życia dziecka, więc zanim Felek trafił na oddział kardiochirurgii, najpierw miał znaleźć się na oddziale Intensywnej Terapii, a następnie na oddziale kardiologii, które nie były tak przyjazne karmieniu mlekiem mamy. Mimo że znajdują się w tym samym szpitalu. Ciąża trwała dalej właściwie

normalnie,

poza

tym,

że w głowie rodziców ciągle obecna była świadomość, że dziecko jest chore i po narodzinach będzie wymagało operacji. Roma i Bartek umówili się na spotkanie z doradczynią laktacyjną z poradni w


70

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Szpitalu Św. Zofii, a następnie

wyczerpującym porodzie, był

jeszcze w szpitalu na Karo-

w złym stanie, został podłą-

wej, gdzie Felek miał się uro-

czony do respiratora i miał

dzić. Po porodzie miał być

być natychmiast przewiezio-

natychmiast przewieziony do

ny do Centrum. Roma opo-

Centrum

Dziecka.

wiada o ogromnym wspar-

Tam w pierwszych godzinach

ciu personelu sali porodowej

jego życia miał odbyć zabieg

i nieocenionej pomocy swo-

powiększający otwór między

jego męża. Udało jej się do-

komorami serca, z którym

nosić ciążę i urodzić synka

rodzi się większość dzieci, a

tak, jak miała zaplanowane,

który zwykle zarasta w pierw-

i po porodzie myślała przede

szym roku życia. W przypad-

wszystkim o tym, żeby za-

ku Felka otwór ten pozwolił

cząć odciągać mleko. Mąż

na dotrwanie do dziesiątego

miał jechać za Felkiem do

dnia, kiedy odbyła się opera-

Centrum Zdrowia Dziecka, a

cja zamiany naczyń. Trzeba

ona została w szpitalu sama.

czekać do dziesiątego dnia

Zaczęła się akcja „,MLEKO”.

Zdrowia

po porodzie, bo wiadomo, że pozwala to na uzyskanie najlepszych wyników poopera-

Mimo że Felek dotarł do Centrum Zdrowia Dziecka póź-

cyjnych.

niej niż Bartek (który pokonał

Poród zaczął się naturalnie i

minut), a jego stan był oce-

mimo że Felek kazał na sie-

niany jako bardzo ciężki, to

bie czekać do 42. tygodnia

po kilku godzinach od uro-

ciąży, to nie pojawiła się pre-

dzenia, już po zabiegu, jego

sja na indukowanie porodu.

stan zaczął się poprawiać.

Wszyscy wiedzieli, że poród

Dostał leki. Był stabilny. Teraz

drogami natury jest w jego

potrzebował mleka, a jeże-

sytuacji

ważny.

li nie dostanie mleka mamy,

Tydzień przed tym, jak Fe-

to miał być dokarmiony mie-

lek się urodził, okazało się, że

szanką, czego rodzice bar-

będzie miał problemy z od-

dzo nie chcieli, mając w gło-

dychaniem, jego płuca będą

wie słowa kardiochirurga. W

niewydolne. Jednak na po-

szpitalu na Karowej Roma

ród czekał zarówno perso-

upominała się o pomoc od

nel szpitala na Karowej, jak

każdego, kto wchodził do jej

i Centrum Zdrowia Dziecka.

pokoju. Chciała odciągnąć

Felek urodził się po długim i

mleko i mówiła, że nie ma

kilkanaście kilometrów w 15

wyjątkowo


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

czasu czekać, aż samo „„się

słaby i nie pił bezpośrednio z

pojawi”. W końcu porozma-

piersi, tylko dostawał odcią-

wiaa z położną która udziela

gnięte mleko z butelki. Roma

pomocy laktacyjnej w szpita-

mówi, że jej pokarm bardzo

lu, a z którą konsultowała się

długo pozostawał żółty, po-

jeszcze będąc w ciąży. Dzięki

dobny do siary. Jest przeko-

pomocy doradczyni udało się

nana, że jej piersi produko-

odciągnąć dwie małe strzy-

wały specjalną wersję mleka

kawki z siarą, które Bartek od

dla chorego dziecka. Dopie-

razu zawiózł Felkowi. Przez te

ro po kilku tygodniach mle-

dni woził mleko niezależnie

ko zmieniło kolor na bardziej

od pory dnia lub nocy, mimo

biały. W dziesiątej dobie po

że stał się obiektem żartów

narodzinach Felek przeszedł

pracowników szpitala i „,tym

operację. Dochodził do siebie

tatą od mleka”.

bardzo szybko, świetnie sobie

Zaczął się okres, w którym Bartek pełnił funkcję kuriera, a Roma walczyła o rozkręcenie laktacji i odciąganie odpowiedniej ilości mleka dla synka. Potrzebowała czasu, żeby nauczyć się współpracy z laktatorem, odkryć, że druga faza jego działania odciąga mleko skutecznie, a pierwsza nie daje sobie z tym rady. W trzeciej dobie po porodzie została wypisana ze szpitala położniczego i pojechała od razu do Centrum Zdrowia Dziecka. Mogła być z Felkiem, ale do dyspozycji miała tylko krzesło ogrodowe. Rozkładane, ale w ciągu dnia nie było w sali miejsca na to, żeby je rozkładać. Mniej więcej wtedy pojawił się nawał, więc możliwe było zrobienie zapasów mleka. Felek był

radził, a na oddziale nazywany był „,ekspresowym”, bo w stosunku do innych dzieci po podobnych zabiegach po prostu szybciej zdrowiał. To musiała być zasługa mleka mamy! Roma odciągała mleko co 3 godziny, była wykończona, ale widząc, jak cenny jest jej pokarm dla synka, nie poddawała się. Szpitalne życie było dla rodziców trudne, wymieniali się, kursując codziennie z domu do szpitala, który znajduje się pod Warszawą. Oprócz Felka na całym oddziale jeszcze tylko dwoje dzieci dostawało w tamtym czasie mleko matki. Roma wspomina, że spotykała się z dużym wsparciem i wręcz podziwem ze strony innych kobiet, które widziały jej ogromną determinację w odciąganiu mleka.

71


72

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Tylko raz Felek został nakar-

z którym Felek świetnie so-

ważne. Ale że to nie wszyst-

miony sztuczną mieszanką i

bie radził, ale też ponowna

ko. Bo sytuacja może wyglą-

to w wyniku nieporozumienia

konsultacja

doradczynią

dać różnie, dzieci są różne,

pomiędzy pielęgniarkami na

laktacyjną, zapalenie piersi

mają różne problemy i nie na

oddziale, a nie z braku mleka

leczone antybiotykiem, do-

wszystko da się przygotować.

mamy.

karmianie mieszanką, kolej-

Pomocne może być znalezie-

ne odbudowywania laktacji

nie kogoś, kto ma doświad-

przy pomocy laktatora, utra-

czenie w podobnej sytuacji i

ta masy ciała Felka. Roma

kogoś, kto będzie wsparciem

wspomina, że była bliska

w trudnych chwilach.

Kiedy

Felek

miał

miesiąc,

został wypisany ze szpitala. Roma mówi, że to był już tak trudny moment, że błagała lekarzy o wypisanie go, bo synek był w dobrej formie, nie był już leczony tylko obserwowany, a ona czuła, że odciąga coraz mniej mleka, stres był bardzo silny, relacje z Bartkiem też zrobiły się już napięte. Roma żartuje, że zagroziła lekarce, że muszą już wracać do domu, bo inaczej będzie musiała się rozwieść

z

poddaniu się, ale wsparcie męża spowodowało, że się udało. Stopniowo Felek zaczął pić mleko bezpośrednio z piersi. Po czwartym miesiącu życia nie pił już wcale z butelki, a wręcz zaczął odmawiać ssania z niej. Chciał pić już tylko bezpośrednio z piersi, butelki nigdy więcej nie tknął.

i straci mleko. Kiedy rodzina

Zapytałam Romę, co jej zda-

była już w domu, zaczęły się

niem jest ważne, gdy rodzice

próby przestawienia Felka na

spodziewają się dziecka, o

pierś. Odciąganie mleka było

którym wiadomo, że nie bę-

męczące, nie udawało jej się

dzie mogło pić mleka bez-

go odciągać w wystarczają-

pośrednio z piersi, że urodzi

cej ilości i coraz więcej czasu

się chore lub będzie z innego

zajmowało ściągnięcie jed-

powodu wymagało specjal-

norazowej porcji, a przecież

nej opieki. Czy można się na

dziecko rośnie i potrzebuje

to przygotować? Usłyszałam,

coraz więcej pokarmu. Trud-

że zdobycie wszystkich moż-

no opisać dokładnie prze-

liwych informacji na pewno

bieg procesu przestawienia

jest bardzo pomocne. Zda-

z butelki na pierś. Po drodze

niem Romy konsultacja z do-

były: zamiana zwykłego gu-

radcą laktacyjnym i zaopa-

mowego smoczka na tward-

trzenie się we właściwy sprzęt

szy, a później na specjalny

do odciągania i przechowy-

smoczek trudny w ssaniu,

wania mleka są ogromnie

Dzisiaj Felek ma półtora roku, rozwija się świetnie, jest duży i energiczny, na dodatek został

„,cycoholikiem”.

Profe-

sor kardiochirurgii, z którym Roma i Bartek konsultowali się w czasie ciąży, a który później prowadził Felka, powiedział im, że jest on jednym z niewielu pacjentów karmionych naturalnie.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Koloraze

Macierzyństwo Na długie wieczory

©

Książki do kolorowania dla dorosłych

reklama Dostępne na www.mamania.pl

73

Nowe tytuły Już w sprzedaży


74

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

L jak Lekarz, L jak Laktacja Aleksandra Budzowska Dlaczego lekarze nie mają podstawowej wiedzy w dziedzinie laktacji? Czy nie uczyli się na studiach? A może im się nie chciało? Może nie słuchali? Zapytałam wiele moich koleżanek - lekarek, a zarazem mam - co pamiętają ze studiów na temat laktacji.

Zastanawiałam się, czy tylko

nas na temat karmienia pier-

wane, a przyczyn tego stanu

ja mam tak mgliste wspo-

sią. Po głębszym przeanali-

jest wiele. Problem zaczyna

mnienia, że pamiętam zale-

zowaniu poszczególnych lat

się już na oddziale położni-

dwie kilka wzmianek o kobie-

doszłam do wniosku, że w

czym, gdzie dokarmianie jest,

cym mleku? Zapamiętałam

mojej grupie studenckiej nie

niestety, czymś naturalnym.

jedynie, że WHO rekomen-

było ani jednych takich za-

Matki nie otrzymują wsparcia

duje karmienie piersią przez

jęć. Wszystko zostało ogra-

laktacyjnego, lekarze rodzinni

6 miesięcy, że to najlepszy

niczone do wspomnienia, że

i pediatrzy nie mają wiedzy w

możliwy sposób karmienia

jest coś takiego jak karmie-

tym temacie lub mają wiedzę

niemowląt oraz tabelę z róż-

nie piersią. Koniec, kropka.

nieaktualną.

nicami pomiędzy mlekiem

Nikt nie promował, nie uczył,

le handlowi odwiedzają nas

mamy a sztuczną mieszan-

jak karmić i jak pomagać ko-

z mlekami modyfikowanymi,

ką. Gdybym nie miała swo-

bietom karmiącym. Nie prze-

a mleko kobiece nie ma żad-

ich dzieci, kto wie, jaką dzisiaj

kazano nam elementarnej

nego przedstawiciela.

miałabym wiedzę o mleku

wiedzy ani też nie zachęcono

matki. To posiadanie wła-

do dokształcenia się na ten

snych dzieci zmusiło mnie do

temat we własnym zakresie.

pogłębiania swojej laktacyj-

Z

nej wiedzy. I tylko dzięki moim

że wśród pediatrów, nieste-

osobistym doświadczeniom

ty, nieliczni wspierają matki

będę mogła tę wiedzę prze-

karmiące. Sądzę, że to z bra-

kazywać

pacjentom.

ku czasu, ale też na pewno i

Co ze studiów zapamiętały

wiedzy na ten temat. Porad-

moje koleżanki?

ni laktacyjnych jest mało. W

Długą

dalej

chwilę

zastanawia-

łam się nad tym, kiedy i czy w ogóle na studiach uczono

przykrością

stwierdzam,

moim rejonie najbliższa jest 40 km stąd. Karmienie piersią w Polsce nie jest promo-

Przedstawicie-

Paulina Musiałam długo się zastanawiać, zanim przypomniałam sobie zajęcia o laktacji. A to dlatego, że niewiele było tych zajęć i nie były szczególnie ciekawie prezentowane. Pomimo iż interesowałam się tym tematem, będąc studentką, niewiele z zajęć pamiętam. Ale coś się znalazło. Pierwsze wspomnienie,


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

które przyszło mi do głowy,

„,edukacja laktacyjna” stu-

szanka

to

wypowiedziane

dentów jest zbyt wąska, ale

z krowiego mleka, a krowie

przez prowadzącą: „,Kobiety

też już pracujących, często

mleko jest dla cielaka, a nie

powinny już przed porodem

bardzo doświadczonych le-

dla człowieka.

hartować brodawki sutkowe

karzy. Niejednokrotnie spo-

szorstką gąbką lub szczot-

tkałam się z przekonaniem,

ką”. Trochę przeraziła mnie ta

że po ukończonym roku życia

informacja. W dalszej części

dziecka mleko matki nie ma

podkreślono, że mleko mamy

już dla niego żadnych warto-

to najlepszy pokarm i lekarze

ści odżywczych. Wielu lekarzy

zalecają karmienie piersią.

nie docenia ogromnych zalet

Ale później było już głównie o

karmienia naturalnego i lek-

mieszankach, jak długo, jaka

ką ręką zaleca sztuczne mie-

mieszanka

szanki, których reklamy wiszą

zdanie

i

dużo

innych,

jak dla mnie wtedy, bardzo

w

poradniach

pediatrycz-

skomplikowanych

informa-

nych. Często nikt nie zasta-

cji na temat tych wszystkich

nawia się, jaki jest problem

mieszanek.

z karmieniem lub dlaczego dziecko mało przybiera na

Katarzyna

wadze - rozwiązaniem jest

Szkolenie w czasie studiów lekarskich dotyczące fizjologii karmienia piersią, jego zalet, właściwości mleka matki oraz wspierania karmiących jest w szczątkowym wymiarze. Znacznie więcej czasu poświęcono

na

przedsta-

wienie mnożących się w zastraszającym tempie rodza-

mieszanka. Myślę, że problem jest złożony - zbyt mała ilość czasu w poradni dla jednego

pacjenta,

ubogie

szkolenie w trakcie studiów oraz brak szkoleń i konferencji dla doświadczonych lekarzy rodzinnych, pediatrów, neonatologów, ginekologów.

jest

produkowana

Niestety, pomimo tego jednego bardzo trafnego zdania, które w jakiś sposób do mnie przemówiło, nie dowiedziałam się nic praktycznego, np. jakie leki może przyjmować kobieta karmiąca, jak sobie radzić z zastojem i co to jest, jak przystawiać dziecko do piersi, żeby nie raniło brodawek, co to znaczy karmić na żądanie, jak dziecko przybiera na wadze. Praktyczne informacje zdobyłam dopiero wtedy, gdy zaczęłam pracować i gdy sama zaczęłam karmić. Natomiast o tym, że istnieje konsultant ds. laktacji dowiedziałam się na fakultecie o naturalnych metodach antykoncepcji, gdzie bardzo promowano karmienie piersią. Pamiętam jeszcze, że chy-

Edyta

ba musieliśmy na zaliczeniu

Nikt nigdy nie wspomniał o

Przypomniałam sobie zaję-

szanek. Teraz wydaje mi się

poradnictwie

laktacyjnym.

cia z propedeutyki pediatrii,

to totalnym absurdem.

O poradniach laktacyjnych

gdzie mieliśmy jeden dzień

dowiedziałam

zajęć poświęcony żywieniu

jów mlek modyfikowanych.

się,

kiedy

znać nazwy sztucznych mie-

sama byłam w ciąży i inten-

noworodków

sywniej zainteresowałam się

Zapamiętałam jedno zdanie,

tematem

pier-

które chyba najbardziej do

sią. Uważam też, że nie tylko

mnie trafiło, że sztuczna mie-

karmienia

i

niemowląt.

Zupełnie nie dziwię się, że lekarze nic nie wiedzą. Ubolewam tylko, że się tak głupio wypowiadają, zamiast dowiedzieć się albo przyznać, że nie mają wiedzy.

75


76

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Joanna

w szpitalu pediatrycznym i

Gdy sięgam pamięcią do czasu studiów, jedyne, co wyłania mi się ze wspomnień z zakresu laktacji, to tabelka na zajęciach z pediatrii, przedstawiająca różnicę w składzie mleka kobiecego i modyfikowanego. W sumie nie jest tajemnicą i przewijał się w toku studiowania pogląd, że mleko matki jest najbardziej odpowiednim sposobem żywienia noworodków i niemowląt do 6 miesiąca życia. Zaczynając pracę jako lekarz, miałam praktycznie zerową wiedzę na temat karmienia piersią,do czasu, aż sama urodziłam dziecko i ta dziedzina stała się mi bardzo bliska. Mimo sporych problemów laktacyjnych dotary do mnie opinie z zewnątrz, że panaceum jest dokarmianie mlekiem

modyfikowanym,

co w pewnym momencie, niestety zrobiłam. Myślę, że gdybym na tamtym etapie posiadała większą wiedzę i uzyskała odpowiednie wsparcie od położnej środowiskowej, lekarza pediatry i mojej rodziny, udałoby mi się karmić dłużej. Zarówno moja położna, jak i lekarz pediatra, zaleciły mi dokarmianie butelką. Nie mogę nie wspomnieć o tym, że pracuję

na co dzień spotykam się z najmniejszymi pacjentami i ich rodzicami. Niestety, bardzo niewielki odsetek noworodków leczonych u nas w szpitalu i niemowląt jest karmionych piersią. Niedawno mama jednego z naszych stałych bywalców od okresu noworodkowego wyznała, że pielęgniarki na jednym z oddziałów zakazały jej karmić piersią, gdyż według nich mieszanie mleka modyfikowanego i mleka kobiecego jest niewskazane i powoduje dyskomfort trawienny. Nie mam pojęcia, skąd personel medyczny czerpie informacje na temat laktacji, ale na pewno nie z wiarygodnego źródła. Szkoda, że z powodu „‚naszej” nikłej wiedzy cierpią ci najważniejsi.

Anna Sześć długich i ważnych lat. Pochłonięte setki stron wiedzy. I tylko jeden wykład z pediatrii o mleku mamy. JEDEN. 45 minut w ciągu 6 lat. Że ważne. Żeby karmić. 6 miesięcy minimum. I na test rzecz jasna - przeciwwskazania do karmienia. Tyle zapamiętałam... Miałam wtedy dwadzieścia parę lat i nie wiedziałam, jak ważna jest ta


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

wiedza. A właściwie jak szko-

dzieciach i własnych błę-

dliwy może być jej brak.

dach. To nie powinno tak wy-

Teraz jestem już lekarzem. Dzięki Bogu - mamą. I pojęłam, jak ważne, jak trudne i jak wiele warte jest mówienie o mleku mamy. Niestety, to nie studia, nie wykładowcy i nie podręczniki uczyły mnie, jak mówić i co mówić kobietom, ale moje własne porażki i sukcesy jako matki... Promocja karmienia w tym kraju żyje tylko dzięki mądrym matkom. I mądrym lekarzom, którzy w porę zrozumieli, że 45 minut to odrobina za mało, by karmiące mamy mogły żyć i karmić PEŁNĄ PIERSIĄ.

Aleksandra Następnym razem, gdy spotkacie lekarza, który nie ma wiedzy w dziedzinie laktacji, pomyślcie, że nikt w tym kraju nie zadbał o to, by lekarze otrzymali

rzetelną

wiedzę.

Wiele milionów złotych wydawanych jest rocznie na refundację sztucznych mieszanek, a na edukację lekarzy i pracowników służby zdrowia funduszy

brakuje.

Lekarze

szkolą się jednak, najczęściej za własne pieniądze, by aktualizować swoją wiedzę. Uczą się często na własnych

glądać. Brak systemowych rozwiązań powoduje, że sytuacja wygląda tak, jak opisały to moje koleżanki lekarki. Może razem uda nam się coś zmienić? Czas pokaże.

77


78

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Zapytaj eksperta Małgorzata Jackowska - jako doula wspiera mamy w czasie porodu i w okresie okołoporodowym. Zajmuje się poradnictwem żywieniowym i dietetycznym, w szczególności interesuje się żywieniem niemowląt i małych dzieci oraz odżywianiem kobiet w czasie laktacji. Promotorka dobrego karmienia i dzieci, i mam.

Czy są zioła lub pestki, których należy unikać w diecie dziecka?

Czy czosnek i cebula mogą zaszkodzić 14-miesięcznemu dziecku?

Jeżeli chodzi o zioła w formie przypraw sto-

Pewnie może się tak zdarzyć, na przykład gdy

sowanych tradycyjnie w naszych kuchniach,

maluch zje za dużą ilość któregoś z tych pro-

to można stosować zdecydowaną ich więk-

duktów albo ma nadwrażliwość. Ale nie są

szość, wprowadzając je oczywiście powoli i w

to produkty, z których z założenia należy zre-

małych ilościach w posiłkach podawanych

zygnować w diecie dziecka (lub mamy kar-

po 6. miesiącu. Jeżeli chodzi o ekstrakty czy

miącej piersią). Cebula i czosnek mogą być

ziołolecznictwo, to na pewno trzeba by się

stosowane w diecie dzieci, najlepiej w wersji

dodatkowo skonsultować z osobą, która spe-

gotowanej czy duszonej, będą bardziej lekko-

cjalizuje się w tym zagadnieniu.

strawne niż w wersji smażonej czy pieczonej.

Pestki (np. słonecznika, dyni, lnu itp.) mogą być wprowadzane do diety niemowlęcia po szóstym miesiącu życia, podobnie jak inne produkty stałe, ważne, żeby były zmielone i podawane w formie rozdrobnionej tak długo, jak długo dziecko nie nauczy się porządnie gryźć.

Zadaj pytanie naszym ekspertom. Napisz do nas: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015 powodować u niego działania niepożądane, to już zupełnie inna sprawa! Bo tak naprawdę istnieje jeszcze wiele innych czynników (oprócz przenikania leku do mleka mamy), które mogą wpływać na działanie leku/leków na dziecko, i do nich miedzy innymi należą: stężenie leku w mleku mamy, ilość wypitego Magdalena Stolarczyk – z wykształcenia doktor nauk farmaceutycznych, ale przede wszystkim mama trójki dzieci. Łączy wiedzę zdobytą na studiach, w pracy na Uczelni oraz doświadczenie z apteki i z codziennego życia, pisze o farmacji, o lekach, o dzieciach, o ich chorobach, a także o sposobach na przetrwanie kolejnego kataru, kaszlu, przeziębienia, choroby.

Lekarz zlecił mi przyjmowanie leku w trakcie karmienia piersią. Powiedział, że substancja lecznicza przenika do mleka mamy, ale mogę spokojnie ten lek stosować. Czy gdy lek przenika do mleka mamy, to może być stosowany przez mamę karmiącą, czy nie? Większość substancji leczniczych w mniejszym lub w większym stopniu przenika do mleka mamy. Stopień, w jakim to następuje, zależy między innymi od charakteru fizyko-chemicznego, farmakologicznego i farmakokinetycznego samego leku. Już na podstawie budowy chemicznej substancji leczniczej, jej właściwości chemicznych i wiedzy o tym, jakie są jej losy w organizmie, lekarz lub farmaceuta może przewidzieć prawdopodobieństwo przenikania leku do mleka mamy. Niemniej jednak informacja, że lek może przenikać lub przenika do mleka mamy nie jest informacją wystarczającą i jednoznaczną. Nie przekreśla bezpieczeństwa stosowania leku w czasie laktacji! Jest tak dlatego, że sam fakt przenikania leku do mleka mamy nie określa jego wpływu na karmione piersią dziecko. Wskazuje jedynie na to, że lek będzie spożywany przez dziecko wraz z mlekiem. Ale już to, jak lek oddziaływuje na dziecko i jakie może

przez dziecko pokarmu, częstotliwość karmień, pory karmienia, wiek dziecka, stopień wiązania się leku z białkami osocza dziecka, stan zdrowia dziecka, jak również metabolizm samego leku w organizmie dziecka. Dlatego też tak bardzo istotne jest konsultowanie przyjmowania leku przez mamę karmiącą z lekarzem i/lub farmaceutą i/lub doradcą laktacyjnym, którzy korzystając z najnowszych, aktualizowanych baz danych i informacji tam zawartych, potrafią określić ewentualny wpływ leku na zdrowie dziecka karmionego piersią. Dodatkowo posiadając wiedzę nt. zdrowia mamy i dziecka, są w stanie określić korzyści i ryzyko płynące ze stosowania leku w czasie laktacji i wybrać najbardziej skuteczny i jednocześnie najbardziej bezpieczny lek zarówno dla mamy, jak i dla dziecka.

Muszę brać lek, a karmię piersią. Kiedy powinnam go brać - przed, w czasie czy po karmieniu? Jeżeli występuje konieczność i potrzeba stosowania leku przez mamę karmiącą, należy zsynchronizować czas podawania tego leku z karmieniem. Przyjmuje się zasadę, że większość leków po 30-90 minutach od ich zażycia osiąga najwyższe stężenie w mleku mamy – wówczas należy ograniczyć karmienie piersią. Najlepiej lek przyjmować tuż po karmieniu, przed najdłuższą przerwą, np. nocną lub południową.

79


80

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

powierzając zadania, aby poczuło się ważne i potrzebne. To może być układanie ubranek w szafie, pomoc w wymyślaniu imienia, asysta przy kąpieli. Wszystko zależy od wieku dziecka. Do niczego nie zmuszaj ani nie wymagaj, to tylko zwiększy ryzyko negatywnej reakcji na rodzeństwo; •

po narodzinach młodszego dziecka ważne jest, aby nadal zachować jak najbardziej

Pamela Kucińska jest magistrem psychologii i certyfikowaną doulą ze Stowarzyszenia Doula w Polsce. Jako fanka i propagatorka rodzenia i karmienia w zgodzie z naturą marzy, aby wszystkie kobiety miały możliwość i chęć zdobywania obiektywnej wiedzy w tych obszarach. Szczęśliwa żona, mama sześcioletniego Stasia i ponad rocznej Neli, których urodziła w domu.

empatyczną postawę wobec starszego dziecka: nie traktować go jak ‚‚dużego”, choć na pewno w porównaniu z noworodkiem wyda wam się prawie dorosłe; nie negować jego uczuć, choć mogą być dla nas trudne do przyjęcia; zapewnić mu czułą opiekę i angażujące zajęcia - bardzo

Jak przygotować starsze dziecko na pojawienie się młodszego? Jako zwolenniczka rodzicielstwa bliskości

dobrze w tej roli tuż po porodzie sprawdza się tata; •

starajcie się zapewnić starszakowi moż-

oraz stawiania na porozumienie i empatię

liwość spędzenia czasu tylko z mamą -

w wychowaniu, w pojawieniu się młodszego

może to być coś dużego jak wyjście do

rodzeństwa widzę po prostu DUŻĄ ZMIANĘ w

kina lub małego jak przeczytanie bajki na

życiu dziecka. Obowiązują więc zasady takie, jak przy innych ‚‚rewolucjach”: •

staraj się uniknąć zaskoczenia: w czasie ciąży opowiadaj dziecku o nadchodzącej nowej rzeczywistości, odwiedźcie znajomych z niemowlakiem;

pozwól dziecku nawiązać więź z rodzeństwem w brzuchu poprzez dotyk, mówienie do niego, opowiadanie, w jaki sposób jest ułożone, oglądanie zdjęć z USG itp.;

nie strasz, ale też nie przesadzaj z ,,różowymi okularami”: najlepiej być realistą i dostosować informacje do wieku dziecka, tego, co jest dla niego ważne;

włącz dziecko w przygotowania do narodzin rodzeństwa, a potem w opiekę nad nim - nie obciążając nadmiernie, lecz

kiedy tylko poczujecie, że to możliwe, po-

dobranoc; •

chusta bardzo ułatwia poświęcanie uwagi starszemu dziecku przy jednoczesnym zapewnianiu swojej bliskości maluszkowi.

Kiedy dziecko zaczyna mieć świadomość, że jest odrębnym od mamy bytem? Kiedy zaczyna manifestować swoją samodzielność? Jak wspierać je w tej sytuacji? Poczucie odrębności od mamy i samodzielność to bardzo płynne pojęcia. Ich rozwój w dziecku jest procesem, wyznaczanie konkretnych momentów, kiedy dziecko osiąga te etapy, byłoby zbyt dużym uproszczeniem. Jak we wszystkich aspektach towarzyszenia w rozwoju, najważniejsza jest obserwacja


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

swojego własnego, wyjątkowego dziecka. Nie sposób przeoczyć tego, że dziecko próbuje zamanifestować swoją odrębność! Proces ten na dobre rusza, kiedy dziecko staje się mobilne - raczkuje, chodzi - i może samo decydować o byciu blisko lub daleko od mamy. Ważny moment nadchodzi w okolicy drugich urodzin - osławiony „,bunt dwulatka”, który opiera się właśnie na silnej potrzebie zaznaczenia swojej odrębności. Dlatego tak często wtedy słyszymy ,„JA SAM!” i „‚NIE!”. Proces ten tak naprawdę w pewnym sensie sięga nieskończoności: dziecko osiąga coraz to nowe etapy samodzielności, od pójścia do przed-

Adrianna Krynicka – wykształcenia jest mgr kosmetologii. Jest absolwentką Wyższej Szkoły Zawodowej Kosmetyki i Pielęgnacji Zdrowia w Warszawie. Dyplom mgr. kosmetologa obroniła w 2014r., będąc w 8. miesiącu ciąży. Mama dwóch córek. Na codzień prowadzi bloga kosmetyczno-parentingowego www.kosmetomama.pl

szkola, przez pierwszą samodzielnie zrobioną kanapkę, po wyjazd do innego miasta na studia i osiągnięcie samodzielności finansowej. Wsparcie dziecka w rozwoju samodzielności i zdrowym „,odklejaniu się” od mamy zawsze powinno opierać się na przyzwoleniu na (bezpieczne) eksperymenty z wolnością - niech dwulatek naprawdę sam włoży kurtkę i buty, siedmiolatek idzie do sklepu po bułki, a dwunastolatek ugotuje obiad dla rodziny. Na to warto stworzyć przestrzeń, wolną od popędzania i krytyki. Drugim ważnym elementem jest akceptacja wszelkich pojawiających się jako „,efekt uboczny” uczuć i emocji dziecka, szczególnie frustracji, złości, niezadowolenia to szczególnie dotyczy wszelkich tzw. okresów buntu. Akceptacja uczuć nie oznacza jednak akceptacji wszystkich zachowań. Warto mądrze stawiać granice.

Czy podczas karmienia piersią można używać olejku Khadi? Olejek Khadi to produkt, który ma zmniejszyć wypadanie włosów oraz przyspieszyć ich wzrost. Oparty jest na naturalnym składzie. Są to ekstrakty i wyciągi z ziół. Jeśli nie jest się uczulonym na któryś ze składników olejku, można go spokojnie stosować w czasie laktacji, nie będzie on w żaden sposób wpływał negatywnie na dziecko. Produkt ten cieszy się dobra opinią, jednak w czasie wczesnej laktacji, gdy hormony nie są jeszcze ustabilizowane, nie koniecznie może się on równie dobrze sprawdzać.

81


82

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Karmienie piersią a sprawa łóżkowa Pamela Kucińska

Wokół

seksualności

w okresie karmienia

piersią narosło wiele mitów. Temat jest

emocjonujący, a niejasności się mnożą.

Wątpliwości z tej sfery rozwie-

wa psycholog Pamela Kucińska, certyfikowana dwójki dzieci.

doula

i

mama

Czy karmienie wpływa na libido?

piersią

U wielu kobiet w początkowym okresie po porodzie występuje obniżenie poziomu libido. Częściowo odpowiada za to poporodowa rewolucja hormonalna, związana także z karmieniem piersią. Inne czynniki, które mają na to wpływ, to np. niewyspanie, ciągłe zmęczenie, nowa sytuacja życiowa. Karmienie piersią to tylko jeden z elementów, który może mieć zarówno duży, jak i nikły wpływ na pociąg seksualny odczuwany przez kobietę. Im starsze dziecko kobieta karmi i im rzadziej dziecko ssie pierś, tym mniejsze wahania hormonalne i związane z nimi spadki libido.

Jak spanie z dzieckiem wpływa na życie seksualne? Pary rozwiązują to na rożne sposoby. Na początku, kiedy

dziecko jest malutkie, a jego sen nie ma silnego związku z tym, co się dzieje dookoła, można spokojnie ‚‚dzielić” z nim łóżko podczas kochania się z partnerem. Wiele par współśpiących z dzieckiem odkrywa walory innych pomieszczeń i mebli - kiedy dziecko zajmuje łóżko, oni znajdują sobie inne miejsce. Takie rozwiązanie może też pobudzić emocje zmęczonych rodziców. Jeśli jesteście bardzo przywiązani do seksu w łóżku, możecie, planując romantyczny wieczór, położyć dziecko spać w łóżeczku lub innym bezpiecznym miejscu.

Czy to normalne, że podczas stosunku z piersi wypływa mleko? To zupełnie normalne. Odpowiada

za

to

oksytocy-

na - hormon obecny w dużych ilościach zarówno przy wypływie

mleka

podczas


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Są kobiety, które wręcz przeżywają wzrost poziomu libido w okresie karmienia piersią.

karmienia, podniecenia

jak

i

podczas

seksualnego.

Dlatego pieszczoty, stosunek, a w szczególności orgazm, mogą pobudzić wypływ mleka z piersi. Nie ma to żadnych negatywnych konsekwencji, jednak jeśli przeszkadza to Tobie lub Twojemu partnerowi, możesz po prostu pozostać w biustonoszu lub koszulce z wkładkami laktacyjnymi. Wypływ mleka związany z podnieceniem seksualnym często ustaje w ciągu pierwszych

kilku

miesięcy

karmienia. U niektórych kobiet nie występuje w ogóle.

Czy to normalne, że podczas karmienia odczuwam zmysłową przyjemność? Tak się zdarza, nie ma w tym nic złego. Jest to związane ze wspomnianą wcześniej oksytocyną - hormonem przywiązania, miłości, a także z endorfinami - hormonami szczęścia. Karmienie piersią

jest intergalnym elementem

nikowe (minipigułki). Lekarz

kontinuum kobiecej seksual-

ginekolog pomoże dobrać

ności: stosunek seksualny -

odpowiednią metodę. Na-

zapłodnienie - ciąża - poród

leży pamiętać o możliwych

- laktacja. Wszystkie te eta-

skutkach ubocznych, dopy-

py są podobne pod wzglę-

tać o nie lekarza i przeczy-

dem hormonalnym. W takim

tać ulotkę. Podczas karmie-

świetle nie wydaje się dziw-

nia piersią można stosować

ne odczuwanie przyjemności

,,miejscowe” metody anty-

zmysłowej podczas karmie-

koncepcji, jak np. prezerwa-

nia piersią lub porodu (tak,

tywy czy globulki.

to też się zdarza). Nie oznacza to, że odczuwamy pociąg seksualny do własnych dzieci.

Czy karmienie piersią zapobiega zajściu w ciążę? Owszem, jeśli kobieta stosuje się do wszystkich zaleceń związanych z LAM (Lactational Amenorrhea Method - metoda laktacyjnego braku miesiączki).

to:

wyłączne

karmienie piersią bez użycia butelki i smoczka uspokajacza, karmienie nie rzadziej niż co 4 godziny w ciągu dnia i co 6 godzin w nocy, dziecko nie jest starsze niż 6 miesięcy, brak krwawienia z pochwy po upływie 56 dni od porodu.

Czy mogę stosować antykoncepcję hormonalną? Tak, jeśli będzie odpowiednio dobrana. Dla kobiet karmiących przeznaczone są tak zwane

pigułki

jednoskład-

83


84

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Pokażmy, że karmienie piersią jest normalne, naturalne i piękne. Podziel się z nami swoimi zdjęciami zrobionymi podczas karmienia piersią i zostań

Mamą Karmiącą Zimowego Kwartału Zdjęcie wyślij na adres: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl W każdym wydaniu opublikujemy wybrane przez Redakcję zdjęcie, a mama ze zdjęcia otrzyma od nas upominek.

W tym numerze zwyciężczyni otrzyma:

chustę Migaloo Delight

niepowtarzalna, jak każda chusta firmy Tula, tkana splotem skośno-krzyżowym, 100% bawełny, długość 4,2 m


Mama Karmiąca Jesiennego Kwartału Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mamą Karmiącą letniego Kwartału została:

Anna na zdjęciu z synem Leonem Nagrodę, przepiękną chustę firmy Pellicano: Zoya. długość 4,6m. skład: 70% bawełny, 30% lnu, ufundowała marka Pellicano Baby

Nagrodę pocieszenia - tradycyjną lalkę obrzędową Karmicielkę autorstwa Kasi Doroty - otrzymuje Monika Rumińska

85


86

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Rozmawiała Anna Maria Marcinkowska

Inwestycja w zdrowie dziecka. DHA w diecie mamy w ciąży i karmiącej piersią Ewa Wietrak - farmaceutka i promotorka karmienia piersią. Od lat zainteresowana naukowo DHA, przeprowadzała badania wpływu tej substancji u kobiet w ciąży.


87

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Olsen, kiedy zauważył, że u

czę, że to wymaga znacznie

kobiet mieszkających na na-

większych dawek, nawet do

leżących do Danii Wyspach

2 g. DHA pełni niezwykle waż-

Owczych ciąża trwa dłużej i

ną funkcję budulcową, je-

rzadziej rodzą się wcześniaki.

śli chodzi o mózg (aż 97%

Po przeprowadzeniu badań

wszystkich kwasów tłuszczo-

okazało się, że czynnikiem,

wych obecnych w mózgu

który na to wpływa, jest dieta

stanowi DHA) oraz siatkówkę

bogata w tłuste ryby bogate

oka. Poza tym DHA jest istot-

w DHA. Od tego czasu rozpoKwartalnik Laktacyjny: Ewo,

ne w mielinizacji aksonów,

częła się „,kariera” omega-3

czym jest DHA i skąd to za-

czyli zakończeń nerwowych -

w położnictwie i pediatrii.

a im grubsza jest ta otoczka,

DHA ma wpływ na alergie, układ odpornościowy, a w życiu późniejszym także na serce i układ krążenia oraz sprawność stawów.

interesowanie nim w naszych czasach?

KL: Jakie są korzyści ze spo-

Ewa Wietrak: DHA to długo-

i karmiących?

żywania DHA u mam w ciąży

łańcuchowy kwas

nienasycony

tłuszczowy,

należący

do grupy omega-3. Kwasy omega-3 są niezbędne w naszej diecie, organizm nie może ich syntetyzować. Niektórzy

autorzy

uważają,

że nie można nazwać DHA niezbędnym, gdyż organizm może wytworzyć go z prekursora, jakim jest kwas ALA. To prawda, ale ta przemiana w organizmie jest na poziomie kilku procent, czyli w stopniu niewystarczającym dla potrzeb kobiety w okresie ciąży, laktacji i dla dziecka. Dlatego to dla tego związku, a nie dla innych prekursorów, ustalane są normy w tych krytycznych okresach. Znaczeniem kwasów omega-3 w okresie ciąży zainteresował się w latach 70. duński naukowiec, prof.

EW:

amielina, tym lepszy i sprawniejszy przekaz informacji w ośrodkowym układzie nerwowym. Ponadto DHA pełni

Korzyści

udowodnio-

nych w badaniach zarówno obserwacyjnych, jak i randomizowanych

klinicznych,

jest dużo. Możemy je odnieść zarówno do przebiegu samej ciąży, rozwoju płodu, jak i również do przyszłego rozwoju i zachorowalności dziecka. Jeśli chodzi o ciążę, to mamy

rolę

regulatorową

poprzez

metabolity, które powstają z DHA, w tym niezwykle ciekawe cząsteczki o silnym profilu przeciwzapalnym, jakim są rezolwiny. DHA wciąż poznajemy i odkrywane są kolejne mechanizmy działania. KL: A co nowego wiemy?

bardzo dobre dokumenty, że

EW:

DHA zmniejsza ryzyko porodu

związki

przedwczesnego aż o 85%,

ści DHA z otyłością, czy też

ale trzeba pamiętać, że na-

wpływ przeciwzapalny i ha-

leży zapewnić odpowiednią

mujący apoptozę (to pro-

dawkę - czyli taką, jaka była

ces

stosowana

badaniach

ci komórki). Na przykład w

(600 mg jako minimum).

czasie porodu, kiedy może

Mamy też badania wska-

dojść do niedotlenienia mó-

zujące na lepsze parametry

zgu, zachodzą właśnie pro-

urodzeniowe

oraz

cesy apoptozy, czyli niszcze-

zmniejszenie ryzyka depre-

nia neuronów. Okazuje się,

sji – jednak od razu zazna-

że podaż DHA hamuje ten

w

dziecka

Obecnie

badane

odpowiedniej

kontrolowanej

są ilo-

śmier-


88

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

proces, czyli chroni mózg w

ilość DHA. Inne wyniki badań

Wiele

takich sytuacjach. To są na

wskazują, że DHA przyczy-

badań wykazało korzyści w

razie doniesienia z badań

nia się do lepszego rozwoju

przypadku karmienia piersią

na zwierzętach, ale DHA po-

ośrodkowego

ner-

- tutaj nie muszę nikogo do

dawany w okresie ciąży jest

wowego, dzięki czemu dzieci

tego przekonywać – ale war-

już obecnie traktowany jako

mają wyższy iloraz inteligen-

to sobie zdawać sprawę, że

strategia

neuroprotekcyjna.

cji. Również badacze porów-

to jest związane też ze skład-

Wedug różnych opracowań

nujący dzieci karmione pier-

nikami, które w tym mleku

poprzez odpowiednią podaż

sią i mieszanką, jako jedną

przekazujemy. One mają taką

DHA możemy o 75% zmniej-

z hipotez lepszego rozwoju

moc poprzez wpływ na re-

szyć szanse rozwoju pora-

dzieci

piersią

ceptory znajdujące się jądrze

żenia mózgowego, autyzmu

przypisują właśnie dostar-

komórkowym (tzw. PPAR) i

i ADHD. Oczywiście wymaga

czaniu DHA wraz z mlekiem

regulują aktywność szeregu

to szeregu dalszych badań.

mamy

genów odpowiedzialnych za

Również w moich niedawno opublikowanych badaniach wykazałam wpływ DHA

układu

karmionych

KL: Jak możemy wytłumaczyć tak szerokie działanie

długoterminowych

procesy metaboliczne, przeciwzapalne i rozwój tkanek.

DHA?

KL: Jakie są źródła DHA?

EW: Mechanizmów jest wie-

EW: Kwasy omega-3 można

le i nie wiem do końca, czy

znaleźć w olejach roślinnych

czytelniczki taka czysta bio-

(lniany,

chemia zainteresuje. Ale na

oraz wodorostach (algi z ro-

pewno chciałabym zazna-

dzaju

czyć jedną ważną rzecz o

oraz tłustych rybach i owo-

DHA.

podkre-

cach

morza.

ślam, że dla mnie karmienie

wyżej

wspomniałam,

brzuchem?

piersią to inwestycja w zdro-

spełnić zalecenia dla mam

wie dziecka i najlepsza polisa

karmiących, codzienne trze-

EW: To jest chyba najcie-

na przyszłość. Otóż karmienie

ba byłoby przyjąć ok. 60 g

kawsze, bo wyniki badań po-

piersią to element epigene-

oleju lnianego lub chia i i tak

kazują

wpływ

tyki. O tym, czy nasze dziec-

wtedy nie mamy pewności,

podaży DHA w okresie cią-

ko będzie zdrowe, jak będzie

jak nasz układ enzymatycz-

ży i laktacji na rozwój dziec-

narażone na choroby, nie

ny z tym sobie poradzi i czy

ka. Po 16 latach obserwacji

tylko decyduje genotyp, jaki

dostarczymy

okazało się, że dzieci mają

otrzymuje wraz z plemnikiem

porcję DHA. Dlatego zalecam

o aż 87% zmniejszone ryzy-

i komórką jajową, ale również

ryby jako główne źródło DHA.

ko astmy alergicznej, jeśli w

szereg innych czynników śro-

Ważne, żeby pamiętać o tym,

okresie ciąży i laktacji mia-

dowiskowych, które wpływają

że powinny to być ryby tłuste,

ły dostarczoną odpowiednią

na zmianę ekspresji genów.

unikamy drapieżników oraz

na zahamowanie niszczenia komórek w łożysku, co ma ogromne znaczenie dla prewencji takich patologii jak stan przedrzucawkowy czy też wewnątrzmaciczne zahamowanie wzrostu płodu. KL: Jakie są korzyści u dzieci w życiu płodowym i poza

długofalowy

Wielokrotnie

rzepakowy,

chia)

Schizochytrium Jednak

sp.) jak żeby

odpowiednią


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

ryb długo żyjących, gdyż nie-

takie, aby dziecko otrzymy-

która również odpowiada za

bezpieczeństwo

wało DHA wraz z pokarmem

właściwy transport DHA i ra-

mamy.

zem z nim wbudowuje się we

kumulacji

rtęci oraz dioksyn jest wtedy większe. Proporcje kwasów tłuszczowych zależą też od miejsca, w którym ryby żyją, te z mórz południowych mają więcej DHA. Najwięcej omega-3 (EPA+DHA) mają: łosoś, sardynka, śledź, makrela. Ale jeśli śledź, to atlantycki, przed naszym rodzimym bałtyckim ostrzega Komisja Europejska.

działania? Czy DHA w mieszance będzie działał tak samo?

czy

wystarczy

we, potrzeby niemowlęcia na cholinę rosną, zatem w mleku dojrzałym wzrasta jej ilość. A ile jest choliny w mieszan-

EW: Nie mamy takiego badania porównawczego, jednak wiemy, że mamy karmiące piersią dostarczają DHA w najlepszej ,„formie”. Obserwując często dyskusje mam

KL: Czy DHA trzeba suplementować,

KL: A czy to ma znaczenie dla

właściwe struktury. Co cieka-

na różnych forach i grupach, widzę, że DHA ogólnie źle się

kach? Tyle, co w mleku początkowym, czyli dla rozwijającego się maluszka za mało. Zresztą podobnie jest z ilością DHA. Proszę sprawdzić: czy mleka następne dostarczają zalecaną dawkę 100-150 mg DHA? A my, karmiąc piersią i właściwie się odżywiając,

odpowiednia dieta?

kojarzy – jest to związek nie-

EW: W polskich warunkach

my, które dodają go do mie-

jest mała szansa na to, że

szanek

mlekozastępczych.

uda się ułożyć dietę z wy-

Niestety,

muszę,

starczającą ilością DHA. Aby

wszystkie mamy, które są-

uzyskać tę minimalną dawkę

dzą, że to jest jakieś inne DHA

DHA, należy spożyć codzien-

- to w naszym mleku i to w

nie: puszkę tuńczyka lub 0,5

mieszance. To jest ten sam

kg dorsza, albo 0,8 kg minta-

związek,

ja. Przy czym aby nasze mle-

działa tak samo! Otóż dla

ko zawierało dawkę zapew-

działania i właściwego wbu-

niającą korzyści zdrowotne

dowywania się w błony bio-

dla dziecka, to musi być wg

logiczne konieczny jest drugi

EFSA dawka 450 mg. Zatem

ważny kwas omega-3, czy-

polskie zalecenia mówią o

li EPA. Co prawda, jest po-

stosowaniu

przypadku

trzebny w znacznie mniejszej

diety bogatej w ryby dawki

ilości (mniej więcej pięć razy

minimum 200 mg dziennie,

mniejszej niż DHA), ale jest

EW: Problem w tym, że nie

a przy diecie ubogiej nawet

niezbędny. Czy jest obecny

mamy

600 mg. Do tego pamię-

w mieszankach? NIE. Ważna

ra zaopatrzenia organizmu

tajmy, że zalecenia w przy-

jest również kwestia obecno-

w DHA. Możemy oznaczać

padku karmienia piersią są

ści choliny w naszym mleku,

DHA w błonie erytrocytów lub

w

jako wypromowany przez fir-

ALE

zmartwić

niekoniecznie

taką dawkę mamy szansę dostarczyć. To są ważne szczegóły. Bezspornie jednak karmiąc piersią, powinniśmy zadbać o odpowiednią ilość DHA, bo w tym krytycznym okresie rozwoju, czyli przez okres ciąży i pierwsze 2 lata życia, ilość DHA w mózgu wzrasta tysiąckrotnie. To jednak świadczy o potencjale tej niezwykłej cząsteczki! KL: Skąd wiemy, że z jedzenia pozyskujemy

odpowiednią

ilość tych kwasów? Czy da się zbadać deficyt DHA?

dobrego

marke-

89


90

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

w surowicy. Po pierwsze takie

nia ryb. Stąd uważam, że dla

badania są drogie i nawet nie

zapewnienia

wiem, czy są w standardowej

ilości w mleku kobiecym po-

ofercie laboratoriów. Po dru-

trzebujemy suplementacji z

gie normy, jakie mamy, do-

dobrego źródła DHA.

tyczą spożycia z dietą, więc nawet

oznaczając

poziom

w surowicy, nie będziemy w stanie oszacować, czy jest właściwy. ustaliła

Natomiast zalecany

WHO

poziom

DHA w mleku kobiecym, który wynosi 0,35% wszystkich kwasów tłuszczowych. I tu, niestety, mam smutną wiadomość, że w dotychczas przeprowadzonych

bada-

niach wśród Polek okazało się, że ten poziom jest zdecydowanie za niski. Dalego odbiegamy od tych populacji (takich jak Skandynawia czy kraje z południa Europy), w których jest tradycja jedze-

odpowiedniej

KL: Czy mamy wegetarianki i weganki powinny suplementować DHA? EW: Jeśli mamy wegetarianki jedzą tłuste ryby bogate w DHA dwa razy w tygodniu, to w okresie karmienia powinny stosować 200 mg DHA, jeśli nie jedzą ryb, to 600 mg. Natomiast jeśli to dotyczy ciąży, to bez względu na dietę każda mama i wegetarianka, i nie, powinna stosować 600 mg DHA na dobę, a w przypadku zagrożenia porodem

przedwczesnym

1000 mg DHA.


91

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Biegunka jest częstą chorobą wieku dziecięcego i tym samym jest jednym z najczęstszych problemów, z jakim rodzice przychodzą do apteki lub udają się do lekarza po pomoc i poradę. Jednym z najpoważniejszych następstw biegunki może być odwodnienie organizmu dziecka i konieczność hospitalizacji. Dlatego poniżej podstawowe informacje nt biegunki: definicja, przyczyny, profilaktyka i ryzyko odwodnienia. W kolejnym numerze Kwartalnika Laktacyjnego: Co robić gdy pojawi się biegunka?

Co to jest biegunka? Biegunka definiowana jest jako stan, w którym występuje wyraźna zmiana konsystencji oddawanych stolców i/ lub zdecydowane zwiększenie ich ilości w porównaniu z okresem poprzednim. Zazwyczaj o biegunce mówimy wówczas, gdy dziecko oddaje trzy lub więcej płynnych lub półpłynnych stolców na dobę i/lub w stolcach

karmionych piersią, u których fizjologicznie stolce są luź-

przedstawia się w przypadku noworodków i niemowląt

przewlekła – trwa dłużej niż miesiąc.

niejsze i częstsze. Wówczas biegunkę określa się jako wyraźną zmianę konsystencji oddawanych stolców i/ lub zdecydowane zwiększenie ich ilości w porównaniu z okresem poprzednim. Biegunka w zależności od

Przyczyny biegunki Najczęstszą przyczyną ostrej biegunki są zakażenia wirusowe, wywołane przez Rotawirusy, Norowirusy, Astrowirusy i Adenowirusy. Spośród nich

najczęstszym

być:

kiem

zakaźnym

ostra – trwa od 7 do 14

za 35-50% ostrych zakażeń

dni, najczęściej ustępuje

przewodu

po 5-7 dniach,

Szczyt

podostra – trwa dłużej niż

przypada na okres jesienno-

długości jej trwania może

stwierdza się obecność śluzu, krwi lub ropy. Inaczej sytuacja

wirusy.

czynni-

Odpowiadają

Rotaone

pokarmowego.

takich

zachorowań

14 dni,

Biegunka u dziecka cz.1

Definicja, przyczyny, profilaktyka i ryzyko odwodnienia Magdalena Stolarczyk


92

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

-zimowy. Zakażenia Rotawi-

i ośrodkowego układu ner-

Odwodnienie

rusami przenoszą się drogą

wowego, jak również może

może

kropelkową, jak również po-

świadczyć

zaburzeniach

przez biegunki, wymioty, go-

przez

kontakt

w funkcjonowaniu przewodu

rączkę, ale również może po-

i/lub spożycie zainfekowa-

pokarmowego lub może być

jawiać się w przebiegu cho-

nej żywności. Okres inkuba-

skutkiem stosowania niektó-

rób nerek (moczówka prosta,

cji wynosi 1-2 dni, a przebieg

rych leków.

cukromocz, przewlekła nie-

bezpośredni

zakażeń

rotawirusowych

może być różny – od łagodnych, przebiegających bezobjawowo, do stanów bardzo poważnych, przebiegających z wodnistą biegunką, wymiotami, gorączką i bólem brzucha, prowadzących do nadmiernego i bardzo niebezpiecznego

odwodnienia

organizmu. Dodatkowo często występują objawy ostrego zakażenia górnych dróg oddechowych.

również zakażenia bakteryjne Campylobac-

ter, Shigella, Escherichia coli) i

zakażenia

pasożytnicze

(Giardia intestinalis, Cryptosporidium parvum, Entame-

Odwodnienie

Parkinsona, jak również pod-

Największym zagrożeniem w przebiegu biegunki jest odwodnienie organizmu, które może zagrażać zdrowiu, a nawet życiu dziecka. Niestety czasem może wymagać ho-

Odwodnienie

jest

to

stan

nadmiernej utraty wody i elektrolitów

z

organizmu,

przez podaż płynów. Utrata wody i elektrolitów w organizmie dziecka następuje o wiele szybciej niż u dorosłych, dlatego też to dzieci są bardziej narażone na odwodnie-

niemowlęta do 2 m. ż.,

Biegunka może być także

dzieci z ciężką chorobą przewlekłą (cukrzyca,

moczowego, zapalenia ucha

niewydolność nerek),

środkowego, zapalenia płuc •

np. zapalenia wyrostka robaczkowego. Ponadto może występować

w

przypadku

alergii, zatruć, chorób nerek

Wyróżnia się 3 stopnie odwodnienia, które charakteryzują się różnymi objawami klinicznymi.

Kiedy do lekarza? Bezwzględnymi

dzieci z przedłużającymi się wymiotami,

dzieci, u których wystę-

wskazania-

mi do konsultacji z lekarzem i ewentualnej hospitalizacji są: objawy ciężkiego odwodnienia •

zwiększenie częstotliwości oddawania stolców (>8

nia - w szczególności: •

lub chorób chirurgicznych,

czas upałów i w czasie zimy!

spitalizacji.

ba histolytica).

objawem zakażenia układu

spowodowane

wydolność nerek), choroby

który nie jest wyrównywany

Przyczyną biegunki mogą być (Salmonella,

o

być

organizmu

na dobę), •

uporczywe i utrzymujące się wymioty,

utrzymująca się dłuższy czas gorączka,

stolce z krwią,

wysypka skórna.

puje duża ilość i objętość

Wskazaniem do konsultacji

stolców.

z lekarzem jest również wiek


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

dziecka – jeżeli zaobserwu-

zacji. Najważniejszym postę-

jemy niepokojące objawy u

powaniem rodzica powinno

noworodka lub u niemowlaka

być jak najszybsze podanie

(do 3 m. ż.) lepiej zasięgnąć

dziecku płynów nawadniają-

rady lekarza – takie dziecko

cych oraz włączenie karmie-

momentalnie odwadnia się i

nia (takiego jak przed bie-

jest to bardzo niebezpieczne!

gunką) już po 3-4 godzinach. Nie dotyczy to dzieci karmio-

Profilaktyka

nych piersią, u których kon-

Ze względu na najczęstszą przyczynę ostrych biegunek u dzieci (zakażenia wirusowe) i łatwość w rozprzestrzenianiu się tych zakażeń, konieczne jest odpowiednie postępowanie

profilaktycz-

ne. Zaleca się przestrzeganie zasad prawidłowej higieny – częste mycie rąk i higieniczne przygotowywanie posiłków. Ponadto należy ograniczyć kontakt osób chorych z dziećmi – szczególnie tymi najmłodszymi.

Sposobem

profilaktyki mogą być również szczepienia, ale o tym warto porozmawiać z lekarzem.

Podsumowanie Ostra biegunka infekcyjna, pojawiająca się u dziecka, oprócz

uciążliwych

i

nie-

przyjemnych objawów, może doprowadzić

do

odwod-

nienia organizmu. To z kolei może być niebezpieczne dla zdrowia a nawet życia i może wymagać hospitali-

tynuuje się karmienie piersią i stosuje nawodnienie. Jako terapię uzupełniającą można zastosować probiotyki o udokumentowanej skuteczności. Sposób postępowania w przypadku biegunki zostanie omówiony w kolejnym numerze Kwartalnika Laktacyjnego.

Piśmiennictwo załączone do artykułu dostępne w redakcji Kwartalnika Lakatcyjnego.

93


94

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mleko mamy - bomba witaminowa Jowita Romaniuk Kiedy nadchodzi jesień, do naszych myśli, czasem za namową reklamy, troskliwych naj-

bliższych, a nawet lekarzy, wkrada się pytanie, czy zdrowa dieta i ruch na powietrzu wystarczają? Czy nie powinniśmy wzbogacić naszego menu o dodatkowe suplementy witamino-

we? Szczególnie kobiety karmiące naturalnie zastanawiają się, czy z mlekiem przekazują swojemu dziecku wszystko to, czego w danym momencie ono potrzebuje?

Przyjmuje się, że mleko za-

nia potwierdzają istotną rolę

Amerykańska Akademia Pe-

wiera

ilość

witaminy D w regulowaniu

diatrii (AAP) zaleca wprowa-

odżywczych

układu odpornościowego, a

dzenie suplementacji wita-

Jeśli

jej niedobór może się wiązać

miny D mamom i dzieciom

dziecko jest zdrowe i rozwija

z chorobami autoimmunolo-

należącym do grup ryzyka:

się prawidłowo, a mama nie

gicznymi i infekcjami, a mówi

posiada niedoborów witamin

się nawet o jej roli w proce-

A, B1, B2, C i E, dziecku także

sach nowotworowych.

kolorze skóry, szczegól-

Najprostszym

i

najbardziej

mało nasłonecznione np.

dostępnym,

endogennym

mieszkańcy krajów skan-

źródłem witaminy D jest słoń-

dynawskich czy dużych

ce. Podczas kontaktu naszej

angielskich miast,

odpowiednią

składników potrzebnych

dziecku.

ich nie zabraknie. A są to witaminy, które w zwyczajowej diecie są dostarczane we właściwych ilościach. Istnieją jednak takie witaminy, które w pewnych warunkach wy-

skóry

z

promieniowaniem

dzieci i matki o ciemnym nie zamieszkujący tereny

dzieci i matki noszące

magają suplementacji.

słonecznym powstaje naj-

odzież ograniczającą lub

łatwiej przyswajalna forma

blokującą

Najwięcej kontrowersji bu-

witaminy D. W naszej szero-

mieniowania słoneczne-

dzi witamina D3. Jej nie-

kości geograficznej już 15 mi-

go do skóry,

dobór może prowadzić do

nut dziennie na słońcu, bez

zmniejszonej przyswajalności

substancji

wapnia. W naszych orga-

działanie słońca na skórę,

w pomieszczeniach lub

nizmach wapń odpowiada

wystarczy, aby wyproduko-

stosujące na skórę pre-

za prawidłową komunikację

wać odpowiednią jej dawkę.

paraty z wysoką ochro-

pomiędzy komórkami, po-

Są jednak wśród nas osoby

maga w kurczeniu się mię-

narażone na jej niedobory.

tzw. „‚blokery słoneczne”

ograniczających

dostęp

pro-

dzieci i matki spędzające

większość

czasu

przeciwsłoneczną,

śni, wzmacnia zęby i kości,

z faktorem słonecznym

zapobiega krzywicy. Bada-

powyżej SPF 50,


95

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

otyłych

nych w pierwszych 2-3 mie-

cia. Witaminę podaje się w

(BMI>30) i dotknięte oty-

siącach jego życia zapasów

postaci

łością.

tej witaminy. Nie uda mu się

bezpośrednio do ust malusz-

nadrobić tych braków z mle-

ka, na łyżeczce lub z kubecz-

kiem mamy, ponieważ ona

ka ze ściągniętym mlekiem

sama ma jej niedobór. W

mamy.

dzieci

mam

Każda kobieta już na etapie planowania ciąży lub w trakcie może poddać się badaniom oznaczającym poziom witaminy D w jej organizmie (w badaniu krwi oznacza się poziom witaminy D - 25(OH) D). Jeśli badania wykażą u niej niedobór tej witaminy, wskazane jest jak najwcześniejsze rozpoczęcie suplementacji. Niedobór witaminy D u kobiet w ciąży skutkuje tym, że dziecko nie będzie w stanie wytworzyć tak waż-

Polsce dzienna dawka zalecana u kobiet ciężarnych i karmiących z niedoborem witaminy D w diecie lub z ograniczoną syntezą przez skórę wynosi 1500 - 2000 IU (jednostek

międzynarodo-

wych) na dobę szczególnie w okresie od października do marca. Dziecko, jeśli karmione jest wyłącznie lub prawie wyłącznie piersią, powinno otrzymywać 400 IU/dobę w pierwszych miesiącach ży-

kropelek

najlepiej

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku witaminy K. Odgrywa ona ważną rolę w procesach syntezy białek m.in. czynników krzepnięcia krwi. Zbyt niska podaż witaminy K może prowadzić do wystąpienia krwawienia związanego z niedoborem witaminy K, dawniej zwanego chorobą krwotoczną

noworodka.

W

okresie prenatalnym dziecko otrzymuje pewną ilość od mamy, jest ona jednak niewystarczająca,

żeby

w

przyszłości zapobiec ryzyku wystąpienia choroby krwotocznej. powołany

Zespół przez

ekspertów Minister-

stwo Zdrowia zaleca podanie dawki 0,5 mg domięśniowo lub 2 mg doustnie witaminy K wszystkim dzieciom w pierwszej dobie po urodzeniu, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby krwotocznej u noworodków. Co dla niektórych rodziców jest bardzo ważne, z podaniem witaminy można poczekać do zakończenia pierwszego karmienia piersią, lecz nie później niż 6 godziny życia dziecka.


96

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Noworodkom i niemowlętom

zaburzenia

karmionym wyłącznie piersią

Aby do nich nie dopuścić,

dodatkowo zaleca się dalszą

warto jeszcze będąc w ciąży

profilaktyczną suplementa-

skontaktować się ze spraw-

cję w ilości 25 mikrogramów

dzonym

na dobę w okresie od 2 tygo-

ry pomoże ułożyć dietę dla

dni do ukończenia 3 miesią-

mamy wegetarianki.

ca życia dziecka.

neurologiczne.

dietetykiem,

któ-

Pamiętaj! Jeśli będąc w cią-

Kobiety karmiące naturalnie,

ży lub karmiąc naturalnie

będące na diecie wegeta-

swojego maluszka, planujesz

riańskiej i mające w jadłospi-

przyjmowanie

sie jaja oraz mleko i przetwo-

preparatów

ry mleczne prawdopodobnie

,zawsze skonsultuj się naj-

dostarczają swojemu dziec-

pierw z lekarzem lub położ-

ku

niezbędne

ną, gdyż zarówno niedobór,

składniki do jego prawidło-

jak i nadmiar witamin mogą

wego rozwoju. W trudniejszej

zaszkodzić tobie i twojemu

sytuacji znajdują się mamy

dziecku.

wszystkie

będące na diecie wegańskiej lub makrobiotycznej, czyli takiej, która nie zawiera białek zwierzęcych (mięsa, ryb, jaj i nabiału). Często jest tak, że w ich organizmach dochodzi do niedoborów białka, żelaza, wapnia oraz witamin D i B12. W tej sytuacji właściwym krokiem będzie wzbogacenie diety suplementami makroelementów i witamin. Jeśli karmią piersią niedobory tych składników mogą dotyczyć również ich dzieci. Warto być czujnym i uważnym na zmiany w zachowaniu dziecka, które świadczyć mogą o istniejącym braku witaminy B12. Są to m.in. utrata apetytu, apatia, wymioty i

jakichkolwiek witaminowych


Kwartalnik Laktacyjny 4reklama (8) / 2015

97


98

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Prezenty dla całej rodziny! materiał sponsorowany

Co roku to samo? Zastanawiasz się co i komu kupić? Mamy dla Ciebie coś specjalnego. Wspaniałe zestawienie polecanych przez nas prezentów dla całej rodziny! O tak, my uwielbiamy takie podarunki, które zainteresują mamę, tatę, maluchy i starszaki. Tylko popatrzcie i wybierajcie!

Naturalne ko całej rodziny, hwww.sylveco.

Zestaw książek wychowawczych, Wydawnictwo MiND www.wydawnictwomind.pl Oto zestaw marzeń: „„Twoje kompetentne dziecko” J. Juula, „„Bez kar i nagród” A. Kohna, „„Wolne dzieci” P.

Super Sand – super zabawa, Goliath www.goliathgames.pl

Graya oraz „„Nastolatki” ponownie

Kosmetyki to zaws

– jednak nie zaw

kupić, by trafić w

obdarowywanej o

pozycja to produk

autorstwa J. Juula. Zestaw, który

Jest miękki, gładki w dotyku, ale

jątkowe kosmetyk

wzbogaci rodzinę, pozwalając do-

jednocześnie

uformowaniu

niającym składniki

rosłym stać się lepszymi, bardziej

utrzymuje swój kształt, można lepić

kory brzozy. Kosm

uważnymi rodzicami. Ci znakomici

babki z piasku jak w piaskownicy,

zawierają sztuczn

autorzy to niezwykli artyści – bu-

ale też dużo bardziej szczegółowe

substancji zapach

rzący stary porządek, by budować

formy. Do zestawu dołączone są fo-

wantów, paraben

nowy świat, w którym dzieci będą

remki w kształcie zwierząt, ale dzieci

ropy naftowej, su

pełnoprawnymi członkami rodzi-

mogą wykorzystywać też inne fo-

czających czy ole

ny i społeczeństwa, świat bez kar,

remki i zabawki. Świetna stymula-

Dzięki temu są

bez dominacji i uległości, świat, w

cja kreatywności i zmysłu dotyku.

dzieci, alergików i

którym wszyscy są ważni i słucha-

Piasek nie wysycha, jest łatwy do

skórze. A do tego

ją siebie nawzajem. Powiecie, że to

sprzątnięcia i jest stworzony z anty-

na zwierzętach! J

wcale nie prezent dla całej rodziny,

bakteryjnego i naturalnego tworzy-

zrobić przyjemnoś

skoro to pozycje tylko dla doro-

wa. Dzieci świetnie się bawią, lepiąc

stwórz specjalny ze

słych? Przeczytajcie, a przekonacie

różne kształty. A dorośli? Dotknijcie

ków Sylveco. Wyb

się!

tego piasku, a zobaczycie, jakie to

duży!

relaksujące!

po


99

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

osmetyki dla Sylveco .pl

sze dobry prezent

wsze wiemy, jakie

Urocze ubrania dla mamy i córki, The Same www.thesame.eu

w gust i potrzeby

osoby. Nasza pro-

kty Sylveco – wy-

ki, których wyróż-

iem jest ekstrakt z

metyki Sylveco nie

nych barwników i

howych, konser-

nów, pochodnych

ubstancji zagęsz-

ejów silikonowych. bezpieczne dla osób o wrażliwej nie są testowane

Jeśli więc chcesz

ść całej rodzinie –

estaw z kosmety-

bór jest naprawdę

Rodzinne gry: i Story Cubes, www.rebel.pl

Dixit Rebel

Naszą propozycją są gry oferowane przez Rebel. Co prawda Dixit

Czy wy też zachwycacie się na

oraz Story Cubes proponowane

samą myśl o mamie i córeczce

są dorosłym i starszym dzieciom,

ubranych w te same ciuszki? Je-

co zapewne spodoba się Waszym

stem prawdziwą fanką takich roz-

starszakom, ale w naszym domu

wiązań! A jeśli do tego są to tak

z

śliczne kreacje jak te, które pro-

karty Dixit do prostych zabaw rów-

ponuje The Same – to czy może

nież z pótora roczniakiem. Dixit to

być lepszy prezent na święta? The

karciana gra w skojarzenia – nie-

Same ma w swojej ofercie zarówno

koniecznie typowe, która pozwala

eleganckie kreacje (w sam raz na

uruchomić wyobraźnię dzięki nie-

bożonoradzeniowe spotkania ro-

zwykłym, niestandardowym ilustra-

dzinne), jak i wygodne, codzienne

cjom. Story Cubes to zestaw kostek,

stroje, wykonane z najwyższą sta-

na ściankach których umieszczone

rannością, bez niewygodnych do-

zostały ilustracje zachęcające do

datków, takich jak zamki czy guziki,

snucia niestworzonych opowieści.

które mogłyby drażnić nasze małe

Zachęcam do zabaw z kreatywny-

księżniczki. W dodatku jeśli kupisz

mi grami Rebel!

ubrania w komplecie – zapłacisz mniej. Warto skorzystać!

powodzeniem

wykorzystujemy


100

Kącik recenzencki Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mayim Bialik, „Nie tylko chusta”, Wydawnictwo Mamania

Praktyczny

przewodnik

po

rodzicielstwie bliskości autorstwa „„Teorii

gwiazdy wielkiego

serialu podrywu”

(The Big Bang Theory) i doktor neurobiologii Mayim Bialik. Czerpiąc z własnych rodzicielskich

Magorzata Stańczyk, Agnieszka Stein, „Potrzebna cała wioska”, Wydawnictwo Mamania Zanim Agnieszka Stein stała się dla tysięcy osób autorytetem i otworzyła szeroko drzwi rodzicielstwu bliskości w Polsce, przeszła długą drogę. „‚Potrzebna cała wioska” to fascynująca relacja z tej podróży. W szczerej rozmowie z Małgorzatą Stańczyk, psychologiem

z

wykształ-

cenia, dziennikarką i matką zafascynowaną

rodziciel-

stwem bliskości, Agnieszka Stein mówi o zmianach, jakie zaszły w niej jako matce, kobiecie i specjalistce pod wpływem doświadczeń, lektur oraz ludzi spotykanych po drodze.

doświadczeń,

jak

również ogromnych zasobów Sabina Jakubowska, „Dom wiedzy naukowej, Mayim Bia- na Wschodniej”, Wydawlik przedstawia główne zało- nictwo Relacja żenia rodzicielstwa bliskości, w tym: – Noszenie w chuście – Karmienie piersią – Bliskościowa dyscyplina – Współspanie

Sabina Jakubowska - doula, debiutuje powieścią z segemntu YA. Ten wyjątkowo trudny segment literackiego świata zdaje się nie mieć przed nią tajemnic. Wciagająca fabuła pełna tajemnic, zagadek, miłości oraz życiowych zakrętów sprawia, że jest to lektura, która przyniesie mnóstwo emocji zarówno nastoletniemu, jak i dojrzałemu czytelnikowi. Na uwag zasługuje fakt, że pozycja ta już przedpremierowo

otrzymała

nagrodę

główną plebiscytu Promotorzy Debiutów Fundacji Tygodnika Powszechnego i Instytutu Ksiażki.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Joanna Bosword, „Zaczarowany las”, Wydawnictwo Nasza Księgarnia Magiczna kolorowanka doceniana na całym świecie. Piękne,

ręcznie

rysowane

ilustracje zabierają w świat przygody i koloru. Joanna

znana

ze

swojej

miekkiej kreski i umiejętności

„Koloraże. Macierzyństwo”, Wydawnictwo Relacja Oto kolorowanka, na którą niecierpliwie czekaliście. Po raz pierwszy w Polsce dostępny „,Koloraż”, który nawiązuje do macierzyństwa, ciąży

przelewania na papier ob- Katarzyna Ratajczyk „Nierazów ze swojej wyobraźni zniszczalne. i tym razem wuje.

nie rozczaro-

Kolorowanie sprawia

wiele radości, a efekty cieszą oko. Delikatny papier wymaga dla uzyskania najlepszego efektu użycia miękkich kredek ołówkowych.

dzieci zamotanych w chusty oraz dzieci przy piersi mamy. Obowiązkowy prezent na Baby Shower! Gruby papier pozwala na dowolny wybór narzędzi do kolorowania. Sprawdzi się zarówno kredką, jak i cienkopis.

własną,

zawsze

tów akcji, historię życia bizJohanna Basf ord

nesowego i prywatnego. Te aspekty są ze sobą splecione

i zrelaksować. Jestem pewcone pieknymi ilustracjami

kle inspirującymi kobietami,

wciągającą i pełną zwro-

obrazy, które w czasie ocze-

na, że będziecie zachwy-

denastu wywiadów z niezwy-

wiedzenia

pięknych kartach znajdziecie

Wam wyciszyć się, uspokoić

,„Niezniszczalne” to zbiór je-

z których każda ma do opo-

i porodu. Na kilkudziesięciu

kiwania na dziecko pozwolą

Prawdziwe opowieści przedsiębiorczych kobiet, czyli czego uczy nas porażka”, Wydawnictwo Poradnia K

i bohaterki przyjmują ten fakt, Koloruj, szukaj symboli, odkryj taje mnic ę

starając się przekuć go w swój atut. Rozmowy Kasi Ratajczyk czyta się jak powieść, w której sama Autorka także nie pozostaje przezroczysta, co stanowi jeszcze jedną zaletę tej pozycji. Polecam każdemu - jeśli nie ku biznesowej inspiracji, to dla rozrywki; tak czy siak, po prostu warto.

101


w lesie? Które zwierzęta polują zimą, a które wiosną? Czy mrówki zapadają w sen zimowy i dlaczego łoś czasem nie ma rogów, a czasem ma. „‚Rok w lesie” to jedna z najpiękniejszych książek ,jaką w tym roku miałam w rękach. Żywe kolory i ujmujące ilustracje w nieoczywisty sposób zapoznają młodego obserwatora przyrody ze zmianami, jakie przynoszą zmiany pór roku. Moją uwagę szczególnie przykuły ilustracje małych leśnych ssaków pijących mleko mamy. Pozycja idealna na świąteczny prezent

dla

czytelników.

najmłodszych

„Ilustrowany inwentarz zwierząt”, „Ilustrowany inwentarz drzew”, Virginie Aladjidi, Emmanuelle Tchoukriel, Wydawnictwo Zakamarki

- 6102 -

Co przez cały rok dzieje się

DNUORGKCAB

„Rok w lesie”, Emilia Dziubak, Wydawnictwo Nasza Księgarnia

SAMTSIRHC

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

- yppah -

102

Zakamarki jak zawsze stanęły na wysokości zadania i oto na polskim rynku wydawniczym pojawiły się kolejne dwie perełki dla dzieci. Pięknie ilustrowane leksykony z zainteresowaniem obejrzy zarówno czterolatka, dwulatka oraz sami rodzice. Ich format jest duży, dzięki czemu ilustracje są bardzo czytelne. Ilustratorka – Emmanuelle Tchoukriel – specjalizuje się w tworzeniu rycin naukowych, dlatego jej ilustracje są tak niezwykłe i wiernie oddające rzeczywistość. Na kartach „‚Ilustrowanego inwentarza zwierząt” znajdziecie 65 plansz z 95 mieszkańcami krain: rejon polarny, ocean, las tropikalny, pustynia, sawanna, średnie góry, las umiarkowany, strefa przybrzeżna, miasto lub strefa zamieszkana oraz gospodarstwo wiejskie. W Inwentarzu drzew natomiast – prawie 60 plansz z drzewami podzielonymi na grupy: liściaste, iglaste oraz palmy – w księdze znajdziemy ilustracje drzew, ich liści i owoców, a nawet zwierząt zamieszkujących najbliższe otoczenie. Każdej ilustracji towarzyszy krótki opis, w którym ujęte zostały najistotniejsze informacje. Co ważne, na końcu każdej książki pojawia się alfabetyczny spis treści, dzięki czemu można znaleźć dany obiekt również po nazwie. Autorce i ilustratorce udało się stworzyć księgi niezwykłe, piękne i wzbudzające zainteresowanie. Wiem, że moim dzieciom będą służyły przez wiele lat. Przecież to taki ciekawe – móc poszukać w książce, jak wygląda dane zwierzę albo co to za drzewo rośnie przy drodze!


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

„Bajki Charles’a Perraulta”, Charles Perrault, Wydawnictwo Nasza Księgarnia Klasyczne bajki dla najmłodszych. Jego baśnie to kanon literatury dziecięcej. Czerwo-

„W zoo zawsze jest wesoło”, Ines Rarish, Wydawnictwo Debit

ny Kapturek, Kopciuszek, Kot w butach. Te i inne bajki w oryginalnej odsłonie, to lektura obowiązkowa dla ma-

„,W zoo zawsze jest weso-

luchów. Pomimo swoich korzeni sięgających kilkaset lat wstecz niezmiennie bawią i uczą najmłodszego czytelnika. Sprawiają, że dzieci fascynują się klasyką literatury światowej. Must have każdego dziecka.

„Uczę się pływać”, „Idziemy spać”, „Nad rzeczką”, Wydawnictwo DEBIT Książeczki

kąpielowe

to

świetna metoda na umilenie najmłodszym czasu spędzonego w kąpieli. Książeczki są wykonane z niezwykłą starannością,

z

bezpiecz-

nych dla dziecka materia-

Bajki

Char les’a

Per ra ulta

łów. Mają wyraźne, kolorowe obrazki przyciągające wzrok maluszków. Niewątpliwą zaletą jest to, że oprócz kąpieli możemy ich używać także w łóżeczku czy na spacerze, a w razie wyrzucenia ich przez

Nasza Księga rnia

dziecko np. z wózka, możemy książeczkę umyć wodą. Fantastyczny pomysł na prezent, który z całą pewnością spodoba się nie jednemu maluszkowi.

ło” to książka obrazkowa o dużym formacie, która zachwyci każde dziecko lubiące poszukiwanie szczegółów i opowiadanie historii. Każda strona

książki

przedstawia

wydarzenia mające miejsce w zoo. Tu opiekun leczy chorą surykatkę, tam małpa porywa chłopcu czapkę, żyrafa całuje się z żółwiem, a słoń kąpie się w kałuży. „,W zoo zawsze jest wesoło” to pełna kolorów i humoru książka, która zajmuje dziecko na długi czas. Na każdej stronie znajduje się zagadka, a kolorowe karty z otworami pomagają w znalezieniu odpowiedzi. Twarda oprawa czyni książkę bardzo wytrzymałą.

103


104

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015 kursu BLOG

wej trójki kon torki z finało

ROKU 2014

w kategorii

KULINARNE

Au

alaantkowe

BLW aka ka do starsz Od niemowla a kucharska ążk Domowa ksi

ger • Anna

Joanna An

‚‚Kuchnia Słowian, czyli o poszukiwaniu dawnych smaków”, Hanna Lis i Paweł Lis, Wydawnictwo Nasza Księgarnia Prawdziwy smakołyk dla miłośników kulinarnych ciekawostek i czerpania z tradycji. Pięknie wydana książka, sporo informacji z zakresu antropologii i historii, ciekawostki na temat tradycyjnych składników, ale też naczyń, technik kulinarnych i narzędzi oraz sposobów przechowywania żywności. Kolejne rozdziały: napoje, mięsa, kasze, polewki, są naprawdę fascynujące i pokazują, jak niewiele specjalnego sprzętu potrzeba, żeby uzyskać wyjątkowe efekty i jak bogata jest nasza kulinarna tradycja. Znajdziecie tu przepisy na prawdziwie tradycyjne potrawy (jak zrobić masło, suszone mięso, zakwas żytni) i mnóstwo ciekawostek, np. czy Słowianie pijali kobyle mleko? Jak kontrolować temperaturę, piekąc w ognisku? Na koniec cały rozdział o tym, jak wykorzystywano dziko rosnące rośliny i inne plony zbieractwa. Naprawdę pyszna i ciekawa książka!

Piszczek

„Alaantkowe BLW”, Joanna Anger, Anna Piszczek, Wydawnictwo Mamania Nie miałam wątpliwości, że to będzie dobra książka, jeszcze zanim miałam ją w rękach. Asia, Ania i ich blog Alaantkowe BLW to już od jakiegoś czasu marka sama w sobie. Blog zaczął docierać do jeszcze szerszej publiczności po sukcesie odniesionym w konkursie na Blog Roku 2014, gdzie zdobył nominację samego Karola Okrasy. Nie bez przyczyny!

Przepisy

zaprezentowane w książce są tak apetyczne, że właściwie trudno się zdecydować, za co się zabrać. Ja szczególnie upodobałam sobie rozbudowaną sekcję śniadań oraz potrawy świąteczne, które można przyrządzić dla najmłodszych, a które jednocześnie na pewno przypadną do gustu dorosłym. Przepisy nie są typowo „„dziecięce”, jak to często się zdarza w takich książkach. Po doprawieniu cała rodzina może cieszyć się niebanalnymi, a prostymi w przygotowaniu i zwykle szybkimi daniami. Ja przygotowałam pierogi z kaszą gryczaną i twarogiem. Znakomicie zastąpią dzieciom wigilijne pierogi z ciężkostrawną kapustą z grzybami, a dorosłym zasmakują zamiast ruskich. Życzę Wam spokojnych Świąt z małymi smakoszami przy stole!


reklama Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

105


106

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Rozmawiała Agata Aleksandrowicz

Bobas Lubi Wirtualne gotowanie

Autorki z finałowej trójki konkursu BLOG ROKU 2014 w kategorii KULI

alaantkowe

BLW Od niemowlaka do starszaka Domowa książka kucharska

Asia i Ania - dwie mamy, które poznały się przez Internet i mimo dzielącej je ogromnej odległości odniosły w duecie niebywały sukces wirtualny - z blogiem AlaAntkowe BLW i książką o tym samym tytule wydaną przez Wydawnictwo Mamania.

Joanna Anger • Anna Piszczek


INARNE

107

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kwartalnik Laktacyjny: Jak to

zaraz po nim powstał blog.

zapachów,

się stało, że mimo takiej od-

Bardzo

wówczas

gdy nasze dzieci są już star-

ległości się poznałyście?

blog, który z czasem mocno

sze, widzimy, jak bardzo BLW

ewoluował, tak by był bar-

ma sens, jak procentuje. A

dziej miły dla oka i funkcjo-

jeszcze tyle przed nami.

AlaAntkowe BLW: Umożliwił nam to świat wirtualny. Poszukując odpowiedzi na nur-

skromny

nalny dla czytelniczek.

Teraz,

KL: A skąd pomysł na książ-

tujące nas pytania na temat

KL: Dlaczego wybrałyście BLW

BLW, trafiłyśmy na siebie i

jako temat przewodni bloga?

okazało się, że mamy mnó-

kolorów.

kę? AAB: Z tym pytaniem wiąże

AAB: Bo to był właśnie ten

się anegdota. Na początku

moment naszego życia, gdy

istnienia naszego bloga Ania

same poznawałyśmy tę me-

dostała ode mnie książkę

todę, a ponadto nie było w

Wydawnictwa Mamania pt.

blogosferze takiej pomocy

„‚Dziecko z bliska”. W dedyka-

nego.

dla rodziców, chcących po-

cji napisała: „‚Zapamiętaj so-

znać Baby Led Weaning. Wie-

bie to wydawnictwo. Kiedyś

KL: A jak powstał blog? Czy

działyśmy, że skoro my same

wyda naszą książkę kuchar-

był wynikiem matrymonial-

szukamy, to inni też zapewne

ską”.

nego blogowania?

potrzebują

mamusiek, a jednak udało

stwo wspólnych tematów do rozmów, dzieci w

tym sa-

mym wieku, podobne poczucie humoru. Znajomość niczym z biura matrymonial-

AAB: Antek i Ala w tym samym

czasie

rozpoczyna-

takiej

pomocy.

Postanowiłyśmy im zatem ją dać tak, jak umiemy.

Takie tam marzenia

się. To było nasze marzenie, bo

li rozszerzanie diety metodą

KL: Jak wyglądały wasze po-

stanowiłoby krok do przodu,

BLW, a my, jak każde mamy

czątki BLW?

rozwijałybyśmy się. I tak też

na tym etapie rozwoju swoich dzieci – byłyśmy w fazie poszukiwań. Głównie tego, co ugotować.

Wymieniałyśmy

się przepisami, radami, opowiadałyśmy sobie, jak „,idzie” naszym dzieciom. I tak, bardzo szybko, doszłyśmy do wniosku, że może mogłybyśmy się tym dzielić z innymi mamami, które, tak jak my, nie wiedzą gdzie szukać. Założyłyśmy fanpage, a ponieważ uznałyśmy, że nie jest wystarczająco funkcjonalny,

AAB: Chyba typowo. Masa stresu, emocji, obserwowania

się stało. To niesamowite doświadczenia.

dziecka i wiele, wiele pytań.

KL: Jak podzieliłyście się go-

Nie mogło być inaczej. rzy

towaniem do książki?

małym dziecku każdy jego kolejny etap rozwoju mocno się przeżywa, a rozszerzanie diety to jednak proces dlatego

te

emocje

trwa-

ją do dziś. Niemniej jednak, gdy widziałyśmy umorusane buźki, radość, jaką sprawia naszym dzieciom poznawanie nowych faktur, smaków,

AAB: Wybrałyśmy przepisy, a następnie podzieliłyśmy, które są Asi, a które Ani. Każda spisywała swoje przepisy, gotowała je ponownie, a następnie przekazywała drugiej, by ta je sprawdziła. To troszkę trwało, a kilogramów przybywało. Naszym rodzinom.


108

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

KL: Skąd inspiracje na prze-

do góry nogami, nadały mu

BLW, ani bloga, ani książki, a

pisy?

większy

przecież i my same byłyby-

AAB: Największą inspiracją jest zawsze zawartość naszej lodówki i szafki. W zależności od tego, co mamy w domu, z tego wymyślamy przepisy. Oczywiście mamy swoich guru kulinarnych, zaglądamy do nich, bo przecież pierogi czy krupnik można zrobić na tyle sposobów. KL: Powiedzcie, jak wyglądała sesja do książki. Wiem, że odbyło się wielkie gotowanie i była to ciężka praca, ale i zabawa. AAB: To prawda. Aż trudno powiedzieć, czego było więcej – zabawy czy ciężkiej pracy. A tak poważnie, to faktycznie było wielkie wyzwanie ugotować ponad 40 potraw, pięknie je zaprezentować i sfotografować, a wszystko to w niespełna 2 dni. Pracy był ogrom, ale sił nam nie brakowało, bo przecież ktoś musiał jeść efekt naszego kucharzenia. KL:

Komu dedykujecie tę

książkę? AAB:

Jednomyślnie

odpo-

wiemy zawsze, że naszym DZIECIOM. To one tak cudownie przewróciły nasze życie

sens,

poukładały

wszystkie wartości na właściwe miejsca i mimo iż są bardzo wymagające, pozwalały i pozwalają nam realizować się. Inspirują nas każdego dnia. Bez nich nie byłoby ani

śmy innymi ludźmi. Oczywistym jest również, że dedykujemy naszą książkę naszym pierwszym recenzentom, czyli mężom. To oni


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

swo-

wiamy. Ale nie zdecydowa-

AAB: Pewnie, że nowa książ-

ją opinię na temat potraw,

łyśmy jeszcze. To były nie-

ka! A tak poważnie – myśli-

wspierali nas i pomagali.

zwykłe emocje, ale też spory

my o kolejnych pomysłach

sprawdzian dla nas. Tak na-

na książki. Ba! Nawet już cał-

prawdę to wówczas uświa-

kiem ciekawe nam świtają.

domiłyśmy sobie, jak wiele

Nie możemy się doczekać

ludzi z nami jest, czyta nas,

spisywania tych naszych po-

uważa za autorytet w dzie-

mysłów. Zmiany na blogu są

dzinie BLW. To niezwykła od-

nieustanne. Ciągle staramy

powiedzialność, ale też świa-

się zaskakiwać naszych czy-

domość, że to, co robimy,

telników nowymi tematami,

ma sens i wielkie znaczenie.

przepisami.

świadomie

wyrażali

KL: Co się zmieniło od czasu konkursu na Blog Roku? Będziecie startować za rok? AAB: Czasami o tym rozma-

Że komuś jesteśmy potrzebne, spisując te przepisy. To było naszą największą wygrana. Oczywiście, miejsce, na którym się uplasowałyśmy, to już był całkowity zawrót głowy – II w głosowaniu sms-owym

i

docenienie

przez Karola Okrasę poprzez wybranie nas do finałowej trójki. Blog Roku zaowocował wielkimi refleksjami, postanowieniami, by się zmieniać, czynić blog jeszcze bardziej funkcjonalnym

i

piękniej-

szym. I zrobiłyśmy to. Dzięki pomocy dobrych ludzi i naszemu samozaparciu nasz blog nie tylko wygląda świetnie, ale i jest lepszy jakościowo. KL: Jakie plany na przyszłość? Nowa książka? Zmiany na blogu? Czy chcecie teraz zgłębić gotowanie dla starszych dzieci?

A tymczasem moemy spotykać

się

z

nimi

osobi-

ście. Uwielbiamy prowadzić warsztaty, mieć z nimi kontakt personalny, promować książkę w innych miastach i poznawać różnych rodziców, bo rozmowy z nimi i nas ubogacają.

109


110

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Bożonarodzeniowa mitologia Agata Aleksandrowicz Spotkacie się już za chwilę z rodziną i bliskimi. Usiądziecie do wspólnej kolacji. I już za mo-

mencik usłyszycie to pytanie: „‚Ty przecież karmisz, czy wolno ci to jeść?”. Dlatego uspokajamy - nie bój się, że czeka Cię świąteczna głodówka! Możesz bez obaw jeść to samo, co jadłaś przed urodzeniem dziecka.

Początek wieczerzy wigilijnej to łamanie opłatka - w niektórych

domach

zanurzo-

nego w miodzie. Tylko czy mama karmiąca może jeść miód?

Mit numer 1 - Mama karmiąca nie może jeść miodu Fakt: miód nie jest zakazany podczas laktacji. Karmiąca mama może bez obaw zajadać się słodkim nektarem pszczelej produkcji. Pamiętać należy natomiast, że miód nie jest polecany dzieciom poniżej 12 miesiąca życia, więc nie dziel się nim z niemowlakiem! Na wigilijnym stole królują dwie zupy - barszcz czerwony i uszka z grzybami oraz zupa z grzybów leśnych. I pojawia się kolejna obawa - czy mama karmiąca może jeść grzyby leśne?

Mit numer 2 - Mama karmiąca nie może jeść grzybów Fakt:

grzyby

leśne

należy

zawsze nabywać ze sprawdzonego źródła. Jeżeli sami zbieramy grzyby jesienią i suszymy je na zimę, to warto spytać u leśnika lub w lokalnej stacji Sanepidu, czy zebrane przez nas grzyby są jadalne. Spożywanie jadalnych grzybów przez mamę karmiącą nie niesie żadnego zagrożenia dla dziecka karmionego piersią. Pamiętajmy jednak, żeby samych grzybów nie dawać dzieciom nawet i do 6 roku życia

Mit numer 3 - Ciężkostrawne grzyby sprawią, że mleko także będzie ciężkostrawne Fakt: wszystkie ciężkostrawne składniki grzybów, żeby

opuścić układ pokarmowy mamy, muszą zostać strawione. Oznacza to, że to, co przedostaje się dalej do organizmu mamy, jest już strawione i nie jest ciężkostrawne. Kawałki grzybów nie przedostaną się do krwi mamy i nie zostaną wydzielone przez komórki w piersi do treści mleka, dlatego mleko po grzybach nie jest ciężkostrawne. Następnie na stole pojawią się: kapusta z grzybami, łazanki z kapustą, pierogi z kapustą i grzybami... Czy po kapuście dziecko będzie miało kolki?

Mit numer 4 - Mama karmiąca nie może jeść kapusty, cebuli ani niczego, co powoduje gazy, bo dziecko też będzie miało problemy z gazami Fakt: gazy powstają w ukła-


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

mamy

z treści jej brzucha. Tak więc

ne, żeby ryby dobrego po-

na skutek rozpadu niektó-

na Gwiazdkę kapustę można

chodzenia stanowiły ważne

rych składników pokarmo-

stosować nie tylko do okła-

składnik diety i pojawiały się

wych (błonnika, niektórych

dania piersi, ale i spokojnie

na stole, co najmniej dwa

cukrów) przy udziale bak-

można ją jeść. Jeżeli sama

razy w tygodniu. Zanim ku-

terii z układu pokarmowe-

chcesz uniknąć problemów

picie karpia, sprawdźcie jego

go. Wtedy mama może czuć

z gazami, dodaj do swojego

pochodzenie i to, czym był

dyskomfort i zbierające się

jedzenia łyżeczkę cząbru.

żywiony. Tradycyjnego karpia

dzie

pokarmowym

gazy w brzuchu. Ale te gazy nie przechodzą do układu krwionośnego i nie opuszczają organizmu matki inaczej niż, no cóż... dołem. Bąki nie mają zdolności przechodzenia do mleka mamy, ponieważ musiałyby popłynąć do piersi z krwią, a jest to po prostu niewykonalne. Mleko tworzy się z krwi mamy, a nie

Karp świąteczny, ryba, którą serwujemy raz do roku, sma-

można też zastąpić zdrowszym łososiem.

żony - panierowany lub po

Mama karmiąca może też

grecku. Tylko czy mama kar-

jeść ryby wędzone i surowe -

miąca może jeść ryby?

ważne, żeby pochodziły one

Mit numer 5 - Mama karmiąca nie może jeść ryb Fakt: mama karmiąca może jeść ryby, jest nawet zaleca-

ze sprawdzonego źródła. A kiedy pojawią się na stole ciasta, ciasteczka, keksy, rolady to na pewno zadasz sobie pytanie, czy możesz jeść orzechy.

Mit numer 6 - Mama karmiąca nie może jeść orzechów Fakt: jeżeli mama karmiąca nie ma alergii na orzechy, może spokojnie je spożywać. Unikanie orzechów nie uchroni dziecka przed alergią. Orzechy - np. włoskie są ponadto bardzo zdrowe i warto włączyć je do swojej codziennej diety. Redakcja „„Kwartalnika Laktacyjnego”

życzy

wszyst-

kim mamom karmicielkom smacznych Narodzenia.

świąt

Bożego

111


112

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Mama karmiąca kontra sylwestrowe toasty Julita Hypki Dla zdrowia swoich dzieci kobiety nie powinny spożywać alkoholu w okresie ciąży. Po narodzinach dziecka mogą sobie pozwolić na spożywanie go w racjonalnych ilościach - do posiłku, na spotkaniu towarzyskim czy podczas specjalnych okazji.

Jak alkohol opuszcza nasz organizm?

Twojej krwi i mleka, zależy od

Lepiej

kilku czynników:

pierwszych miesiącach życia

Można przyjąć, że ok. 2 go-

napoju,

dzin potrzeba, aby kobieta pozbyła się alkoholu z 1 standardowego napoju alkoholowego i odpowiednio –

4

godzin po dwóch, 6 godzin po trzech itd. Co oznacza ,„standardowy drink”? • •

ml

średniej

mocy

piwa •

rodzaju i ilości jedzenia,

Twojej wagi,

szybkości, z jaką wypijesz

30 ml mocnego alkoholu.

nie alkoholu we krwi zacznie samo

będzie

dziać się w mleku. Odciąganie i wylewanie mle-

Alkohol trafia do mleka z

holu w mleku. Tylko czas ma

około 30-60 minut po tym, jak zaczniesz go spożywać. To, jaka ilość przeniknie do

piersi bardzo często. Warto nakarmić dziecko zanim wypijesz drinka, to daje

karmienia.

ka nie zmniejszy ilości alkowpływ na zawartość alkoholu we krwi i mleku.

Jak zachować ostrożności?

minaj o jedzeniu w trakcie picia.

A jeśli planujesz wypić więcej… Odciągnij i przechowaj odpowiednią ilość pokarmu na

Alkohol w mleku - fakty

Twojej krwi. Pojawi się w nim

dziecka, gdy bywa ono przy

Bądź najedzona i nie zapo-

Kiedy przestaniesz pić, stężeto

w

szym czasie obędzie się bez

swój napój.

spadać,

alkoholu

większą szansę, że w najbliż-

Czy można zmniejszyć ilość alkoholu w mleku?

100 ml 13,5% wina 375

objętości i mocy Twojego

unikać

czas, gdy nie będziesz karmić. Jeśli ominą Was jakieś karmienia,

piersi

mogą

być

przepełnione, odciągnij po-

środki

karm i wylej go, to pomoże zachować komfort i odpowiedni poziom laktacji.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Możesz zauważyć, że wypływ pokarmu

jest

słabszy

niż

zwykle – to minie, gdy Twoje ciało oczyści się z alkoholu. Zapewnij dziecku opiekę i nie kładź się z nim spać, dopóki będziesz pod wpływem alkoholu. Warto

pamiętać,

że

na-

karmienie dziecka, gdy w mleku znajduje się niewielka ilość alkoholu, jest dla niego

wciąż

zdrowsze

niż

sztuczna mieszanka.

Źródło: Australian Breastfeeding Association

113


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Zjedz to! Karob – Strąki z chleba świętojańskiego, bakra.com.pl Ciemne, wysuszone strąki nie wyglądają na jadalne. Wystarczy jednak ugryźć jeden raz i odkrywa się słodki, przyjemny smak tej rośliny strączkowej. To naprawdę świetna przekąska, dzięki dużej zawartości błonnika zaspokaja głód na dłużej i może być dobrym pomysłem na spacer czy wycieczkę. Warto też pamiętać, że

- 6102 -

DNUORGKCAB

SAMTSIRHC

karob jest po prostu pełen wartości odżywczych.

- yppah -

114

Kawa Danzig manufaktura Hanza

Danzig (niemiecka nazwa Gdańska) był

największym z miast hanzeatyckich tej części Europy. Dzięki korzystnemu położeniu na przecięciu szlaków

północ-południe i wschód-zachód miał on duże tradycje handlowe sięgające czasów wczesnośredniowiecznych. Przeszło tysiącletnią historię miasta tworzyli przedstawiciele wielu nacji, m.in.: Polacy, Niemcy, Holendrzy, Anglicy czy Norwegowie. Ta różnorodność wpływów tworzy jego niepowtarzalną atmosferę. W ten niepowtarzalny klimat wielu wpływów wprowadzi nas kawa Danzig palona rękoma Mistrza Świata Roasterów, Norwega Auduna Sorbottena. Jej wyjątkowy, czekoladowy smak z nutą karmelizowanych owoców został wydobyty z ziaren India AA i Colombia.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Musli MIXIT, www.mixit.pl MIXIT to możliwość skomponowania własnej mieszanki musli poprzez samodzielny wybór zbóż, owoców, orzechów i dodatków w zależności od potrzeb i upodobań. Już po trafieniu na stronę internetową wiedziałam, że to może być coś dla mnie! Sama skomponowałam mieszankę, wybrałam zboża, które mi pasują, dołożyłam owoce, orzechy oraz dodatki, które lubię i które zawsze w musli chciałam znaleźć. Następnie mieszankę nazwałam i zamówiłam. Po dwóch dniach musli MIXIT dotarło do mnie. Całość wymieszana, zapakowana w fantastyczną i poręczną tubę, oklejoną etykietą z moją własną nazwą. A smak – nareszcie taki, jaki chciałam, jakiego poszukiwałam i o jakim marzyłam. Idealne do mleka, jogurtu i do pochrupania na sucho. Polecam!

Najlepsze Daktyle na Święta www.najlepszedaktyle.pl

„,Najlepsze daktyle” to godne polecenia źródło najlepszych daktyli idealnych do świątecznych potraw. Ciasno ułożone w opakowaniu, słodkie suszone owoce daktylowca pochodzą z Iranu - stolicy daktyla. Są intensywne w smaku i idealne do wypieków oraz przygotowania syropu daktylowego. Daktyle suszone są w całości, dlatego przed ich zjedzeniem należy wyjąć pestkę. Na koniec dwa słowa ostrzeżenia - daktyle są tak pyszne, że mogą nie doczekać świąt. Połowę paczki zjadłam bezpośrednio po otwarciu opakowania.

115


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Roślinny ser wegański typu mozzarella wędzona, Api Food, www.kuchnia-wloska.com.pl Ser dla wielbicieli wędzonego aromatu mozzarella. Składa się tylko z produktów pochodzenia roślinnego. Zrobione na bazie ryżu pełnoziarnistego. Bogaty w smaku o wyjątkowym aromacie. Zadowoli podniebienie smakosza włoskiej kuchni.

DNUORGKCAB

SAMTSIRHC

Roślinny serek wegański kremowy, Api Food, www.kuchnia-wloska.com.pl Głównym składnikiem sera jest preparat na bazie ryżu pełnoziarnistego, a tłuszcz w serku to olej kokosowy tłoczony na

na kanapkach, jest lekki i pożywny. Wegańskie podniebienie może w pełni cieszyć się smakami serka ze szczypiorkiem, lub

zapiekanego twarogu z makaronem.

Roślinny ser wegański typu pleśniowego, Api Food, www.kuchnia-wloska.com.pl Ser pleśniowy, którym może cieszyć się cała rodzina. Znakomity

dodatek stanowią algi morskie, które bogate są w jod i białko. Ser nieźle się kroi i nakłada na kanapki. Można też zapiekać czy podawać z makaronem.

Roślinny ser wegański typu mozzarella, Api Food, www.kuchnia-wloska.com.pl Mozarella z roślin. 100% wegański ser w wersji klasycznej. Może być spożywany przez dzieci i dorosłych. Nadaje się do pizzy czy zapiekanek. Wzbogaci skład każdej sałatki.

- 6102 -

zimno. Serek jest delikatny w smaku. Świetnie rozprowadza się

- yppah -

116


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015 Organiczny, bezglutenowy proszek do pieczenia, Doves Farm, www.organiczne24.pl Każdy, kto piecze ciasta, używa przynajmniej od czasu do czasu proszku do pieczenia. Jeśli szukasz zdrowej alternatywy, warto sięgnąć po bezglutenowy proszek do pieczenia firmy Doves Farm. Oprócz tego, że nie zawiera glutenu, zrobiony został z organicznych składników.

Bezglutenowy mix do wypieku ciemnego chleba z ziarnem, Glebe Farm, www.organiczne24.pl Świetna mieszanka mąki ryżowej, gryczanej i ziemniaczanej, siemienia lnianego i ziaren słonecznika, z dodatkiem soli i ksylitolu, która wymaga tylko wody i jajek lub ich zamiennika. W osobnej saszetce znajdziecie drożdże – to Wy wybieracie, czy chcecie je dodać, czy też nie. Chleb można wypiekać w piekarniku lub maszynie do pieczenia chleba.

Bezglutenowy, organiczny makaron Spaghetti z brązowego ryżu, Doves Farm, www.organiczne24.pl Dziecięca buzia usmarowana sosem pomidorowym po zjedzeniu spaghetti, a ile radości w rodzinie! Jeśli więc szukasz bezglutenowego zamiennika, polecamy makaron z ekologicznego brązowego ryżu, który został wyprodukowany bez użycia jajek, mleka oraz soi. W ofercie organiczne24.pl zajdziesz także makarony z kukurydzy.

Bezglutenowe, organiczne cytrynowe ciasteczka, Doves Farm, www.organiczne24.pl Cytrynowe ciasteczka Doves Farm są nie tylko zdrowe (zrobione ze składników bezglutenowych i organicznych), ale również przepyszne. W składzie nie tylko brak glutenu, ale i jaj, mleka oraz soi. A aromat prawdziwej cytryny – powalający!

117


118

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ugotuj to! Pierogi z kapustą i grzybami

Zalej grzyby suszone ciepłą wodą i zostaw na pół godziny. Posiekaj drobno cebulę, pieczarki i kapustę. Do

Proporcje na około 50-60 pierogów: Ciasto: 0,5 kg mąki pszennej

garnka z grubym dnem wlej olej rzepakowy (2-3 łyżki), wrzuć posiekaną cebulę i pieczarki. Podsmaż kilka minut na małym ogniu, żeby cebula się zeszkliła. Dodaj

1 jajko

pokrojone grzyby suszone razem z wodą, w której się

Około 200 ml letniej wody

moczyły, dodaj kapustę i wlej wodę do połowy wyso-

Łyżka oleju np. rzepakowego Pół łyżeczki soli

kości. Dorzuć listek laurowy, dopraw pieprzem i solą. Wszystko razem gotuj około dwóch godzin na średnim ogniu, mieszając co jakiś czas. Można dodać suszone

Farsz: Cebula 0,5 kg pieczarek 1 kg kapusty kiszonej wypłukanej pod bieżącą wodą Listek laurowy Sól i pieprz 2-3 suszone grzybki

śliwki. Ważne żeby farsz odparował wodę i żeby miał dosyć intensywny smak, bo później ciasto łagodzi smak całego pieroga. Jajko rozbij do miski, wymieszaj z olejem. Wymieszaj mąkę, jajko z olejem, dolej około połowę wody (nie wlewaj całej, czasami wystarczy połowa porcji) i zagniataj ciasto, aż będzie gładkie i będzie odchodziło od palców. Ciasto trzeba rozwałkować na grubość kilku milimetrów, dosyć cienko, a następnie wykrajać kółka np. za pomocą szklanki. Do każdego kółka wkładamy około łyżeczki farszu, składamy na pół i zaklejamy techniką zdradzoną przez Waszą Babcię lub przygniatając ząbkami widelca.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kompot z suszu z orientalną nutą

Suszone owoce należy najpierw sparzyć na sitku. Następnie wkładamy je do garnka i zalewamy zimną

Mieszanka owoców suszonych

wodą tak, by wody było około 2 cm więcej niż owoców.

jabłka (tych najwięcej)

Kiedy woda zaczyna się gotować, dodajemy przyprawy

gruszki,

i plastry cytryny. Dolewamy wodę, sprawdzając smak

morele

kompotu. Powinien być słodki, esencjonalny i korzenny.

figi (najlepiej wybrać owoce niesiarkowane) cynamon goździki gwiazdka anyżu suszony imbir Można dodać kilka plasterków cytryny, wcześniej wyszorowanej i nieobranej

119


120

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Wigilijna kapusta

Wieczorem dzień przed gotowaniem namoczyć grzyby i zostawić na noc. Nazajutrz ugotować do miękkości.

Kapusta kiszona

Kapustę przepłukać pod zimną wodą, odcisnąć na si-

suszone grzyby

cie i poszatkować. Włożyć do garnka i zalać wywarem

śliwki suszone (najlepiej nie kalifornijskie, a wędzone). Olej lniany

z grzybów, gotować w odkrytym garnku, mieszając co jakiś czas. Kiedy nieco zmięknie, dodać pokrojone

ziele angielskie

grzyby, śliwki, dwie łyżki oleju, kilka ziaren ziela an-

pieprz ziarnisty

gielskiego, pieprzu i dwa – trzy ziarna jałowca, kilka

jałowiec

goździków. Mieszamy dokładnie, jeśli się przypala, dola

goździki

odrobinę wody. Pogotować, mieszając co jakiś czas przez około pół godziny.

Ilość dostosujcie do liczby osób – ja zawsze, robiąc zakupy, mówię np.: „,Poproszę kapustę na 5 osób”. Pani w warzywniaku zawsze odmierza idealnie.

Wyłączamy i zostawiamy na kilka godzin. Potem mieszamy i znowu gotujemy, sprawdzając, czy kapusta jest już miękka, wtedy wyłączyć.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Murzynek z karobem

W misce wymieszaj suche składniki: mąkę, sodę, proszek do pieczenia, karob. Daktyle i banany zblenduj,

1,5 szklanki mąki orkiszowej lub gryczanej

dodaj melasę. Zmieszaj suche składniki, zblendowaną

0,5 szklanki zmielonych migdałów (lub orzechów)

masę, olej i mleko. Do powstałej masy możesz dodać

1-2 banany 0,5 szklanki melasy z chleba świętojańskiego

również: pokrojone drobno daktyle, starte jabłko lub gruszkę, rodzynki. Piecz ok. 30 minut w 180 stopniach.

0,5 szklanki oleju 1/3 szklanki mleka roślinnego (u mnie migdałowe) 4 łyżki karobu garść daktyli łyżeczka sody łyżeczka proszku do pieczenia

reklama

121


122

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ciastka owsiane

Wszystkie składniki dokładnie łączymy za pomocą łyżki. Uzyskujemy gęstą i klejącą masę. Na blaszce wykładamy papier do pieczenia i formujemy wilgotnymi dłońmi

pół szklanki miodu pół szklanki pasty sezamowej (tahini Primavika) półtorej szklanki płatków owsianych górskich dodatki Uwaga: Ilość dodatków można zmieniać, trzeba tylko

niewielkie ciasteczka, które układamy w równych odstępach. Pieczemy w gorącym piekarniku ok. 10 minut. Wyjmujemy i zostawiamy do całkowitego wystygnięcia, wtedy twardnieją i nie rozpadają się.

zachować proporcje, a więc miodu i tahini tyle samo, płatków - razy trzy. Do tego rodzynki lub żurawina, wiórki kokosowe, sezam, pestki słonecznika dodać jeden słodki, a jeden chrupiący dodatek. Cynamon, suszony imbir – używamy zgodnie z upodobaniami.

reklama


123

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ucierane ciasteczka piernikowe z masłem orzechowym

Ucieramy masło z cukrem. Do dobrze wyrobionej masy dodajemy masło orzechowe i nadal ucieramy. Dodajemy żółtko. Jeżeli nie jecie jajek możecie dodać pół

1/2 kostki miękkiego masła ok. 50-60 g. masła orzechowego Primavika

bardzo dojrzałego, ugniecionego na mus awokado. Miksujemy, powoli przesiewamy mąkę i kakao oraz

pół szklanki brązowego cukru

dodajemy przyprawę piernikową. Na koniec delikatnie

żółtko

należy wmieszać pokruszone migdały. Z masy formu-

1 i 1/4 szklanki mąki 1/4 szklanki kakao

jemy płaskie ciastka i pieczemy je około 7-9 minut w temperaturze 190 st. C

łyżeczka przyprawy piernikowej 1/4 szklanki pokruszonych migdałów

reklama


124

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Ewelina Kwit-Betlej – urodziła się w Świdnicy na Dolnym Śląsku, studiowała Zarządzanie i Business Administration na Uniwersytecie Ekonomicznym we Wrocławiu. Od zawsze chciała mieć swój własny biznes. Ale długo brakowało jej pomysłu, inspiracji. Odnalazła ją w sobie, a właściwie w swoich problemach z cerą, z którymi nie radziły sobie nawet drogie kosmetyki apteczne. Olejek do oczyszczania twarzy, dzisiejszy hit sprzedaży założonej przez nią firmy Resibo ­— stworzyła dla siebie. Szybko okazało się, że to produkt idealny także dla innych kobiet. W 2014 roku, po trzech latach testów i badań, kosmetyki Resibo weszły na rynek i podbijają świat. We wszystkich działaniach Ewelinę wspiera liczna rodzina jej i jej męża.

Dobre nastawienie to podstawa Rozmawiała: Zuzanna Kołacz-Kordzińska


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kwartalnik Laktacyjny: Nie-

na naszym blogu i z tego,

który jest teraz dla mnie nu-

dawno zostałaś mamą...

co wiem, przydaje się innym

merem jeden. Moja położ-

przyszłym mamom.

na mówiła, że musimy sobie

Ewelina Kwit-Betlej: Tak, to moment, na który długo cze-

KL: Skąd pomysł na natural-

kałam. Mamy dużą rodzinę

ne kosmetyki?

i od jakiegoś czasu myśleliśmy nad przyczynieniem się

EKB: Pomysł powstał z po-

do jej powiększenia.

trzeby. Zainteresowała mnie

KL: Synek przyszedł na świat

czania twarzy olejami, chcia-

w lipcu tego roku, a kiedy na-

łam ją przetestować, ale na

rodziła się marka Resibo?

naszym rynku nie było wów-

EKB: To zależy, czy bierzemy pod uwagę narodziny Resibo w mojej głowie, czy pojawienie się na rynku. Nad Resibo pracuję już ponad cztery lata, ale kosmetyki można kupić od połowy grudnia zeszłego roku. Kiedy wchodziliśmy na rynek, byłam w trzecim miesiącu ciąży. Ogrom pracy, jaki wtedy mieliśmy, nie współgrał z moim samopoczuciem. Pierwszy trymestr u większości kobiet jest najtrudniejszy. Ale wiedziałam, że to nie jest czas na odpoczynek – opanowałam wtedy chyba wszystkie możliwe

azjatycka metoda oczysz-

czas ani jednego produktu, który nadawałby się do tego. Postanowiłam stworzyć swój własny olejek. Praca nad recepturą zajęła mi ponad rok, ale efekty przeszły oczekiwania, nie tylko moje. Zastanowiło mnie, dlaczego nie ma takiego kosmetyku na rynku, skoro działanie jest tak spektakularne. Po analizie składów kosmetycznych zrozumiałam, że producenci nie oferują nam zbyt dobrej jakości, tylko najczęściej obietnice bez pokrycia. Postanowiłam, że to jest szansa na zmianę.

zrobić we dwójkę miesiąc miodowy – no to zrobiliśmy nawet trzy! Nie będę ukrywać, że łatwo nie jest. Każda młoda mama wie, że maluszek na początku wymaga dużo uwagi. I ja również chcę dać swojemu synkowi tyle z mamy, ile jej potrzebuje. Dlatego jeszcze przed porodem, razem z mężem, zorganizowaliśmy tak naszą pracę, żeby ode mnie zaraz po narodzinach dziecka zależało jak najmniej. Był to odpowiedni moment na powiększenie naszego zespołu i przeniesienie biura oraz oddelegowanie własnych obowiązków. To było stresujące, bo Resibo to takie moje biznesowe dziecko. Ale jestem szczęśliwa, że mamy zaufanych

współpracowników,

na tyle, że mogę spokojnie oddać się macierzyństwu i ograniczyć swoją pracę do podejmowania

kluczowych

decyzji. Po kilku miesiącach

metody radzenia sobie z do-

KL: Jak to jest — być młodą

legliwościami ciążowymi, od

mamą, a jednocześnie pro-

spokojnego podnoszenia się

wadzić własny biznes?

bo, początkowo na dosłownie

EKB: Nie jestem Heidi Klum i

tyle, na ile pozwolą babcia i

nie wracam do pracy i figury

laktator.

z łóżka, przez herbatki z imbirem, po przekąski zawsze w torebce, na wszelki wypadek. Z tych doświadczeń powstał nawet pokaźny artykuł

w trzy tygodnie po porodzie. Wiedziałam, że chcę ten czas poświęcić mojemu synkowi,

będę powoli wracać do Resikilka godzin tygodniowo – na

KL: Opowiesz nam trochę o Waszej mlecznej drodze. Co

125


126

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Wam pomogło, a co prze-

tym czasie o wiele częściej

KL: Twoje życie na pewno

szkadzało?

jadł, nawet z dwóch piersi

bardzo się zmieniło. Zdradzisz

na raz, a ja myślałam, że to

nam, czy Resibo też szykuje

przez infekcję, która nas do-

jakieś nowości?

EKB: Mam wrażenie, że dobre nastawienie to podstawa. Mam trzy siostry. Każdą z nas moja mama z sukcesem karmiła po około 18 miesięcy. Dlatego nie zakładałam, że u nas będzie inaczej. Oprócz pozytywnych myśli, na pewno

pomaga

wewnętrzny

padła, więc nie stresowałam się mniejszą ilością pokarmu – znowu spokój nas uratował. Dopiero w ostatni dzień dowiedziałam się od bardziej doświadczonej koleżanki, że to tzw. kryzys. Nie bez powodu mówi się, że spokojna

EKB: Tak, oczywiście! Nowy produkt ma już opracowaną recepturę, szukamy jeszcze odpowiedniego opakowania, przez co premierę chyba będziemy musieli przesunąć na rok 2016. A za chwilę ruszamy

mama to spokojne dziecko.

z opracowaniem nowej serii

jący partner, rodzina, bliscy…

KL: W tej chwili coraz więcej

ścią zainteresują czytelnicz-

I zamrażarka pełna zdrowych

młodych mam chce otwie-

ki „„Kwartalnika”. Jeszcze tej

obiadów, gotowych po pod-

rać własne firmy, by być bar-

jesieni czekają na naszych

grzaniu.

dziej elastycznymi i decydo-

klientów niespodzianki. Od 1

wać o ilości pracy, jaką będą

października do każdego za-

się zajmować. Czy mogłabyś

mówienia dodajemy nowe

im coś podpowiedzieć?

wydanie naszego magazynu.

spokój, a w jego osiągnięciu na pewno pomoże wspiera-

Mój poród rozpoczął się naturalnie, ale zakończył cesarskim cięciem. Bardzo pomogły mi położne i pielęgniarki

EKB: Przedsiębiorczym ma-

w świdnickim szpitalu – po-

mom doradziłabym w pierw-

mogły maluszka odpowied-

szej kolejności, żeby postarały

nio przystawić, doradzały w

się o pełne wsparcie bliskich

trudniejszych

momentach.

przy realizacji własnych pla-

Nieocenione też było wspar-

nów. Każda z nas doskonale

cie mojej położnej środowi-

wie, że wszystkiego nie da się

skowej, pani Bożenki, i moich

przewidzieć, ale z poczuciem

przyjaciółek.

bezpieczeństwa, jakie daje

O ironio, w trakcie kryzysu laktacyjnego

pomogła

mi

moja niewiedza. Sprawdziłam w Internecie, co oznacza to, że moje piersi stały się miękkie, i znalazłam informację, że to znak, że laktacja się ustabilizowała. Synek w

rodzina, o wiele łatwiej podejmuje się ryzykowne decyzje (co jest nieodzownym elementem biznesu) i przechodzi się przez kryzysy. A w drugiej kolejności polecam zaopatrzyć się w dobry laktator.

produktów, które z pewno-

Oczywiście na święta Bożego Narodzenia również szykujemy nowości.


reklama Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

127


128

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kosmetyczka Kwartalnika Krem ochronny do twarzy Formuła Zimowa, AA Zimową porą skóra twarzy wymaga szczególnej opieki. Wiatr, mróz, częste zmiany temperatur oraz słońce sprawiają, że skóra często ulega podrażnieniu, czerwieni się i zaczyna łuszczyć. Krem ochronny do twarzy Formuła Zimowa marki AA zawiera składniki (m.in. ekstrakt z alg Duruillea Antartica), które oprócz ochrony zapewniają komfortowe nawilżenie, natłuszczenie i regenerację. Świetnie się wchłania i współ-

Ochronny krem do rąk Ochronny krem do twarzy z filtrem 20 SPF Regenerujący balsam do ust seria zimowa Oillan Winter

pracuje z kosmetykami kolorowymi do makijażu. Idealny na zimowy spacer z dzieckiem lub wyprawę w góry. a nie

Oillan Winter to limitowana, sezonowa seria emolientów dla dorosłych i dzieci od 3 roku życia. W skład serii wchodzą: Ochronny krem do rąk, Ochronny krem do twarzy

Pomadka ochronna do us Formuła Zimow AA

z filtrem 20 SPF oraz Regenerujący balsam do ust. Ich specjalna formuła sprawia, że z powodzeniem chronią skórę przed wiatrem, mrozem, wilgocią, a także nagłymi zmianami temperatury, na jakie skóra jest narażona w okresie jesienno-zimowym. To, co w tych kosmetykach odpowiada mi najbardziej, to ich doskonale wyważona

Kosmetyk uniwersaln

konsystencja – od kosmetyków zimowych wymagam

Zapewnia doskona-

bowiem, by faktycznie natłuszczały, a nie nawilżały, ale

łą ochronę delikat-

jednocześnie nie lubię, gdy są zbyt ciężkie. W przypadku

nej skóry warg przed

Oillan Winter zarówno krem do twarzy i rąk, jak i balsam

mrozem, chłodem

do ust, rozsmarowują się bardzo łatwo, pozostawiając

i wiatrem. Znakomi-

lekką, aksamitną powłokę na wierzchu. Skóra już przy

cie sprawdzi się również jako kosmetyk zabezpieczający przed

pierwszym użyciu kremu wydaje się bardziej miękka i miła

zimnem skórę policzków i nosa. Olej ze słodkich migdałów i ma

w dotyku! A do tego są to kosmetyki naturalne, bez para-

shea regenerują i odżywiają. Filtr UV 20 chroni przed szkodliwym

benów i barwników, sprawdzone również na skórze osób z

działaniem słońca. Bez barwników, parabenów, o neutralnym p

alergią. Polecam zdecydowanie!

nadaje się nawet dla alergików.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

a

st wa,

ny.

-

d

asło

m

pH

Krem – koncentrat Formuła Zimowa do rak, AA

LIPO-INTENSIVE Krem ochronny do twarzy SPF 20 Pharmaceris

Zima nadchodzi, a wraz z nią coraz chłodniejsze dni, deszcz, śnieg, mróz, wiatr oraz przenikliwe zimno i wilgoć. Wszystko to może niekorzystnie wpływać na naszą skórę, dlatego też należy o nią szczególnie zadbać. I tu z pomocą przychodzi LIPO-INTENSIVE Krem ochronny do twarzy SPF 20

Kosmetyk

ide-

firmy Pharmaceris. Krem ten przeznaczony jest do

alny nawet dla

codziennej pielęgnacji skóry alergicznej i wrażliwej.

najbardziej wrażli-

Receptura kosmetyku oparta jest na wosku pszcze-

wej skóry rąk. Moc-

lim i oleju z passiflory, które na skórze tworzą barierę

no nawilża i odżywia,

ochronną i tym samym ją zabezpieczają. Dodatkowo

regeneruje

i

chro-

alantoina koi i łagodzi podrażnienia, a gliceryna nadaje

ni. Zabezpiecza przed

właściwości odżywcze, poprawia elastyczność i miękkość naskór-

chłodem i wiatrem. Ła-

ka. Ponadto krem rozjaśnia, zmniejsza zaczerwienienia i chroni przed

godzi podrażnienia, wy-

promieniami UVA i UVB. Bardzo dobrze rozsmarowuje się na skórze,

cisza

zaczerwienienia.

Dzieki

zawartości

pozostawia na niej delikatną warstwę, ale absolutnie nie ciężką i nie

Anti

grubą. Ponadto ma bardzo delikatny, subtelny zapach, który mi bardzo

Cold Complex zabezpiecza delikat-

odpowiada. Skóra po kilkudniowym stosowaniu jest miękka, miła w

ną skórę rąk przed niekorzystnymi

dotyku, nie jest napięta ani przesuszona.

zmianami temperatur. Daje duże poczucie komfortu i ukojenia.

Balsam na rozstępy dla mam, Pat&Rub O czym marzy dziewczyna, gdy ciążowy brzuszek jej rosnąć zaczyna? O tym, żeby jej skóra zarówno w tym wyjątkowym czasie, jak i po narodzinach maluszka, była jędrna, gładka i dobrze odżywiona. Żeby stawiła czoło rozstępom i cellulitowi. Czy istnieje kosmetyk, który zapewni jej to wszystko? Balsam dla mamy na rozstępy polskiej, ekologicznej marki Pat&Rub to kosmetyk, który ma ogromne szanse zaspokoić wszystkie potrzeby skóry młodej mamy. Naturalne oleje i roślinne ekstrakty zapobiegają powstawaniu rozstępów i cellulitu. Olej migdałowy, z dzikiej róży i awokado oraz masło shea ujędrniają, rozjaśniają i wygładzają powierzchnię skóry. Naturalny skład i brak chemicznych dodatków sprawia, że balsam jest bezpieczny nawet dla najbardziej wrażliwej i alergicznej skóry. Subtelny zapach, który kojarzy mi się z zielonymi jabłkami, zachęca do codziennego stosowania nawet wiele miesięcy po porodzie.

129


130

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Delikatny płyn do kąpieli i szampon 2 w 1 Baby Anthyllis, Pierpaoli, Przyjemny zapach, bardzo dobrze myje włosy i ciało. Nie szczypie w oczy. Jest bardzo wydajny. Już niewielka ilość wystarczy, aby umyć całe ciało i włosy dziecka. Kosmetyk stworzony z produktów naturalnych. Polecany zwłaszcza dzieciom ze skłonnościami do alergii skórnych.

Konkurs

Napisz, jak pielęgnujesz swoją cerę zimą, i wyślij swoją wypowiedź na: kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl. Na odpowiedzi czekamy do 15 stycznia. Dwie odpowiedzi nagrodzimy kremem pod oczy marki Resibo.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Miętowy balsam do intensywnej pielęgnacji ust dr.hauschka.pl Główne zadanie balsamu to łagodzenie i chłodzenie spierzchniętych warg. Daje uczucie ochłodzenia i pachnie mocno miętowo. Świetnie nawilża i mocno regeneruje. Nie zawiera syntetycznych barwników i konserwantów. Aktywne składniki pochodzą z szałwi, nagietka i echinacea, a bazą jest olejek z jojoba.

Dezodorant z płatkami róż dr.hauschka.pl

Delikatny dezodorant w kulce o pięknym, różanym zapachu. Zawiera olejek z jojoba i wyciąg z przywrotnika pospolitego. Nie zostawia śladów na ubraniu i nie zawiera związków aluminium.

Świerkowy olejek do kąpieli na wiatr i niepogodę dr.hauschka.pl

Czyli idealna odpowiedź na jesienno-zimową aurę. Zapach olejku świerkowego oczyszcza drogi oddechowe i jest zbawienny w czasie przeziębienia. Można go użyć do kąpieli, ale też do kominka lub jako parówki oczyszczającej zatkany nos. Zawiera naturalne olejki i jest dostępny tylko od października do kwietnia!

131


132

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kosmetyki dla dzieci i dorosłych z atopowym zapaleniem skóry Joanna Baranowska, www.organiczni.baranowscy.eu www.drogeria-ekologiczna.pl

materiał sponsorowany

Osoby cierpiące na atopowe zapalenie skóry dobrze znają problem nasilania się objawów AZS podczas miesięcy jesiennych i zimowych. Przyczyn może być wiele: zmiana temperatury na dworze, sezon grzewczy, więcej warstw ubrania, mniej słońca. Choć część objawów atopowego zapalenia skóry może mieć ścisły związek z dietą i alergiami, nie sposób zapomnieć, jak duży wpływ na skórę mają warunki zewnętrzne.

AZS to choroba o podłożu genetycznym, której pierwsze objawy mogą pojawić się w wieku niemowlęcym – suche, zaczerwienione, swędzące placki, najczęściej w zgięciach łokcia i pod kolanami. Atopowe zapalenie skóry miewa okresy remisji, kiedy zmiany znikają. Jednak jest to choroba na całe życie, dlatego „,atopowcy” powinni pamiętać o intensywnej pielęgnacji swojej skóry również wtedy, gdy nic im nie dolega. Podstawowe

kosmetyki,

w

jakie powinna zaopatrzyć się osoba z AZS, to odpowiednie mydło lub żel do kąpieli/pod prysznic oraz balsam/krem nawilżający i silnie działający kosmetyk na bardzo uciążliwe zmiany skórne. Warto pamiętać, że AZS oznacza trwale uszkodzoną strukturę skóry. Kosmetyki do pie-

lęgnacji powinny mocno ją nawilżać oraz natłuszczać. Na rynku znajdziemy bogatą ofertę specyfików do skóry atopowej, jednak nie wszystkie są tak samo wartościowe. W

Drogeria-Ekologiczna.pl

znajdziecie

takie

produk-

ty, które spełniają wysokie wymagania pod względem

15 minut spędzone w ciepłej wodzie z olejkiem. Ich składniki zregenerują skórę, uspokoją zaognione zmiany, nawilżą i pokryją ciało delikatną tłustą warstwą. Wybór odpowiedniego olejku do kąpieli warto zacząć od: •

– to kosmetyk o właści-

prostszy skład, tym zdro-

wościach nawilżających,

wiej. Nie oznacza to, że któryś

regenerujących i odży-

składnik nie uczuli konkretnej

wiających,

osoby z AZS – dlatego zana

niewielkim

nierafinowanego

olejku

jojoba, który odżywi skórę

fragmencie

dzięki zawartości m.in. wi-

skóry.

tamin A, E i F oraz kwasów

Kąpiel i prysznic

tłuszczowych,

W wypadku skóry z aktywnym AZS odżywcze, ale niedługie,

olej-

ku ze słodkich migdałów

składu. Im bliżej natury, im

wsze należy dokonać próby

nierafinowanego

kąpiele

przyniosą

najwięcej korzyści. Ideał to

oleju

kokosowego

extra

virgin, który zawiera prawdziwe bogactwo składników odżywczych.


h

133

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Czarne mydło afrykań-

wane w momencie, gdy

zmian atopowych, warto wy-

skie słynie z właściwości

skóra jest w dobrym sta-

brać bezpieczne kosmetyki

bakteriobójczych i leczni-

nie – działa oczyszczają-

certyfikowane,

czych;

co, odżywia skórę i nawil-

Dla dzieci bez aktywnych

m.in.

włoski

płyn do kąpieli Pierpaoli.

ża;

Mydło naturalne z olej-

Kąpiel to jednak luksus, na

kiem arganowym pomo-

który atopowcy nie powinni

że złagodzić objawy AZS,

ciała i włosów dla nie-

pozwalać sobie codziennie.

nawilży i ukoi skórę;

mowląt, 200 ml, Essential

Szybki prysznic jest z kolei dla skóry brutalnym zabiegiem,

wym dla nawilżenia i deli-

dobrego mydła.

katnej pielęgnacji.

Mydła w kostce, choć mniej wygodne niż te w płynie, mają

wspaniałe

właści-

wości dla skóry atopowej. Warto wybrać te o silnym działaniu nawilżającym i antyseptycznym:

delikatny płyn do mycia

Care – delikatny kosme-

Naturalne mydło z olejem migdałowym i argano-

dlatego tak ważne jest wybór

tyk dla dzieci.

Po kąpieli Osoby z AZS powinny obo-

Mydła w płynie, idealne w

wiązkowo nawilżać skórę za-

wypadku szybkiego pryszni-

raz po kąpieli:

ca, powinny mieć działanie silnie nawilżające. •

masło shea nierafinowane – nawilża i natłuszcza skórę, do jego zalet za-

Savon Noir może być uży-

licza się m.in. działanie przeciwobrzękowe, przeciwzapalne,

antybakte-

ryjne, łagodzące, wygładzające, rewitalizujące, •

masło kakaowe – regeneruje skórę i odbudowuje warstwę lipidową,

masło kombo – choć ma oryginalny wygląd i zapach, ma działanie gojące, także

antyseptyczne, przeciwbólowe

a i

przeciwzapalne. Z

kosmetyków

dla

dzieci

warto wypróbować mleczko Pierpaoli.


134

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Z kolei olejek Pierpaoli, skom-

niemal natychmiast przyno-

miejscach

ponowany z czterech na-

szący ulgę. Aloes także po-

pojawiła się np. grzybica albo

turalnych olejków (sojowy,

winien być pod ręką w razie

gronkowiec złocisty.

migdałowy,

sło-

nagłego pogorszenia się sta-

necznikowy), to fantastyczny

nu skóry – nie tylko nawilży i

kosmetyk, który można wy-

ukoi, ale także zadziała prze-

korzystać np. do wieczorne-

ciwzapalnie i przeciwbakte-

go masażu.

ryjnie.

wtedy, gdy nie ma objawów

Na ratunek

Podsumowanie

nianie warstwy lipidowej skó-

W sytuacjach, gdy np. pod

Wszystkie niepokojące zmia-

wpływem silnego mrozu skó-

ny skórne, a zwłaszcza po-

ra stała się bardzo sucha,

gorszenie się stanu skóry,

pękająca i dotkliwie swędzą-

powinny być skonsultowane

ca, warto sięgnąć po kosme-

z dermatologiem, który oce-

tyki o mocniejszym działaniu.

ni, czy do zwykłej pielęgnacji

Polecamy zwłaszcza orga-

nie należy włączyć środków

niczny balsam nagietkowy

farmakologicznych. Bywa to

Odylique o właściwościach

szczególnie ważne, gdy jest

nawilżających

podejrzenie, że na skórze w

oliwkowy,

i

kojących,

podrażnionych

W wypadku AZS zawsze należy pamiętać o codziennej pielęgnacji skóry – nawet choroby. Regularne wzmacry, nawilżanie i natłuszczanie może znacznie złagodzić objawy atopowego skóry i ulżyć podczas nawrotów AZS. Kosmetyki naturalne, jeśli tylko będą dobrze dobrane i właściwie

przechowywane,

mogą być bardzo skutecznym sposobem pielęgnacji tak wymagającej skóry.


reklama Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

135


136

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Sesja okładkowa Na okadce: Justyna szewczyk Zdjęcia: Magdalena Laska-Sarwa www.matrioszkaphotography.blogspot.com


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Justyna Szewczyk, 26-letnia kura domowa lub jak kto woli menadżer domu. Mama pietnastomiesięcznej Alicji. Studiowała psychologię, pasjonuje się rekonstrukcją historyczną, uwielbia prace w ogrodzie. Zakręcona na punkcie noszenia w chuście. Nałogowo ogląda seriale i wertuje Pinteresta.

137


138

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

„... bo Mama i Córka są the Same...” The Same to takie same ubrania dla mamy i córeczki. W ofercie dostępne są zarówno kreacje eleganckie, jak i codzienne. Wszystkie są wygodne, funkcjonalne i ponadczasowe. Co ważne, ubrania The Same nie posiadają guziczków czy suwaków, których tak nie lubią najmłodsze dzieci; są stworzone z materiałów wysokiej jakości, a oferta jest zróżnicowana – by każdy mógł znaleźć coś dla siebie. A do tego wszystkiego są śliczne, niebanalne i bardzo dziewczęce. Ubrania The Same to wspaniała propozycja dla małych i dużych kobietek, które lubią wyróżniać się w tłumie oraz wyglądać oryginalnie i tak samo. W ofercie The Same znajdziesz ubrania w rozmiarach: dla dziewczynek – do 13 roku życia, zaś dla mamy rozmiary: 36-42. Możliwe jest również zamówienie indywidualne zgodnie z potrzebami klienta! Ubrania są dostępne na stronie internetowej www.thesame.eu oraz w stacjonarnym butiku w Warszawie na ul. Ptasiej 6.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

reklama

139


140

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kwartalnik w terenie III Konferencja Bliskości W dniach 28-29 listopada 2015 odbyła się III Konferencja Bliskości organizowana przez Wydawnictwo Mamania. Nie mogło na niej zabraknąć redaktorek „„Kwartalnika Laktacyjnego”, który objął to wydarzenie swoim patronatem. Konferencja Bliskości to za każdym razem prawdziwe rodzinne święto. Pełne inspiracji, wzruszeń, nowych doświadczeń i emocjonujących spotkań. Tym razem też tak było. Każde wystąpienie pobudziło do refleksji, każdy prelegent z ogromną chęcią dzielił się swoją wiedzą. Gościem specjalnym pierwszego dnia konferencji był Carlos González, specjalista od żywienia, autor książki „‚Moje dziecko nie chce jeść”, i można bez przesady powiedzieć, że zrobił furorę. Podbił nasze serca pytaniem, czy dziecko nagle głupieje w wieku sześciu miesięcy, skoro do-


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

tychczas uważaliśmy za słuszne karmić je na żądanie, a po tym czasie nagle to my wiemy lepiej, ile i co powinno zjeść? I drugim - dlaczego, skoro najbardziej powszechnym problemem żywieniowym dzieci w krajach rozwiniętych jest otyłość, większość matek i lekarzy sądzi, że dzieci jedzą za mało? Drugiego dnia gościem specjalnym był dr Lawrence J. Cohen, autor koncepcji rodzicielstwa przez zabawę. W fascynujący sposób mówił o tym, jak wprowadzić codzienne problemy do strefy zabawy, jak przyjąć z akceptacją każdą, nawet trudną, dziecięcą emocję i jak przy tym nie zwariować. Wyjątkowa była rozmowa Agnieszki Stein, Moniki Szczepanik i Marty Sikorskiej prowadzona przez Małgorzatę Stańczyk o wzajemnych powiązaniach między Rodzicielstwem Bliskości a Porozumieniem Bez Przemocy - to jest chyba taki temat, który krąży po głowie każdemu rodzicowi odkrywającemu NVC i każdemu specjaliście od NVC, który zostaje rodzicem. Agnieszka Stein wygłosiła dwuczęściowy wykład o empatii. Natomiast wisienką na torcie III Konferencji Bliskości było wyróżnienie „„Kwartalnika Laktacyjnego” w plebiscycie Laur Bliskości oraz wygrana jednej z naszych redaktorek – Zuzanny. Dziękujemy!

141


142

Karmienie piersią a marketing produktów mlekozastępczych Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

25 listopada 2015 odbyła się konferencja zatytułowana „,Karmienie piersią a marketing produktów mlekozastępczych” organizowana przez Ministerstwo Zdrowia i polskie biuro Światowej Organizacji Zdrowia, we współpracy z Komitetem Upowszechniania Karmienia Piersią. Głównym tematem był Kodeks Marketingu Produktów Zastępujących Mleko Kobiece i sytuacja w Polsce. Gościem konferencji był Jo Jewell z biura regionalnego Światowej Organizacji Zdrowia w Europie, który przedstawił sytuację karmienia piersią w Europie i na świecie, zasady Kodeksu, oraz omówił bardzo ciekawie wartość odżywczą dostępnych na rynku produktów uzupełniających dietę niemowląt. Doktor Marzena Kostuch, która bada wskaźniki karmienia piersią w Polsce, przedstawiła dane ze swoich ostatnich badań. Wynika z nich, że mimo iż prawie wszystkie polskie mamy zaczynają karmienie po porodzie, to połowa dzieci jest dokarmiana jeszcze w szpitalu, z czego 75% za pomocą butelki ze smoczkiem. Z czasem karmienie piersią kończy połowa mam, a w wieku sześciu miesięcy karmionych wyłącznie mlekiem mamy jest jedynie 10% dzieci poddanych badaniom dr Kostuch. Na liście prelegentów znalazła się nasza Redaktor Naczelna – Agata Aleksandrowicz, która omówiła przykłady naruszeń Kodeksu i pokazała, jak ogromna jest skala tego problemu w Polsce. Marketing produktów mlekozastępczych trafia do młodych rodziców właściwie od samego początku ciąży, również za pośrednictwem nowych mediów, pracowników i placówek służby zdrowia, prasy i wydarzeń dla rodziców. Jednocześnie nie ma niestety żadnych oficjalnych materiałów wolnych od działań reklamowych.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Forum Przedsiębiorczych Mam

22 października 2015 odbyło się II Forum Przedsiębiorczych Mam - inicjatywa Fundacji BeProactive, przeznaczona dla aktywnych Mam, które chcą łączyć pracę i macierzyństwo. Jak mówią organizatorki: „‚Wierzymy, że każda mama ma prawo mieć pracę, którą kocha” i my się z tym zgadzamy. Dlatego też „„Kwartalnik Laktacyjny” z dumą wspierał to wydarzenie. Forum zostało podzielone na dwie części. W pierwszej, pod hasłem „„Przedsiębiorczość ma wiele twarzy”, spełnione zawodowo mamy opowiadały swoje inspirujące historie. Następnie był czas na networking i przepyszny lunch, po którym nastąpiła druga część wydarzenia. W tej części, Mamy mogły wybrać warsztaty lub konsultacje, w zależności od swoich potrzeb i upodobań. Jeden z warsztatów poprowadziła nasza Redaktor Naczelna – Agata Aleksandrowicz. Co prawda, nie mówiła o tematach laktacyjnych, a o blogowaniu, ale temat laktacji cały czas przewijał się w jej wystąpieniu. Niektóre uczestniczki, słuchając blogowych opowieści, spokojnie karmiły piersią swoje dzieci. II Forum Przedsiębiorczych Mam było wydarzeniem niesamowicie inspirującym i motywującym i cieszymy się, że mogłyśmy w nim uczestniczyć.

143


144

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Festiwal Rodzicielstwa Bliskości Łódź

Festiwal Rodzicielstwa Bliskości to warsztaty dla dzieci i dorosłych, moc atrakcji dla najmłodszych, I Zlot Chustorodziców, a także konsultacje dla rodziców dotyczące prawidłowego noszenia dzieci w chustach czy karmienia piersią, a wszystko to w ostatni weekend października w industrialnych wnętrzach starej fabryki w Łodzi. Festiwal Rodzicielstwa Bliskości, który odbył się w dniach 23-25 października 2015, to wspólna przestrzeń do rozmów z innymi rodzicami, a także ze wspaniałymi gośćmi. Można było wziąć udział w spotkaniach z Agnieszką Stein, Moniką Szczepanik, Agnieszką Pietlicką czy Magdą Karpienia, pierwszą w Polsce liderką La Leche League. W wyjątkowych wnętrzach łódzkiego Art_Inkubator rozmawialiśmy o tym, czym jest, a czym nie jest rodzicielstwo bliskości, o rodzicach i ich wolności, o tym, jak dbać o potrzeby dziecka oraz swoje własne, jak przywitać nowego członka rodziny, czyli spotkanie wokół karmienia, porodu i kontaktu z niemowlęciem. W punktach konsultacyjnych można było porozmawiać o technice ssania piersi przez dziecko czy wpływie leków na mleko mamy, zapytać doule, jak przygotować się do porodu, a doradca noszenia odpowiadała, jak prawidłowo nosić dziecko w chuście. Na zakończenie festiwalu organizatorzy zaprosili na spektakl teatru Pinokio ‚„Pokolorowanki”. Dwa i pół dnia pozytywnych emocji, wspaniałe Organizatorki Festiwalu, które spisały się na medal, mnóstwo świetnych nowo poznanych osób, rozmowy o tym, co w życiu ważne, w absolutnie klimatycznym miejscu – to sprawi, że na długo pozostaną we mnie niezapomniane wspomnienia i z przyjemnością zarezerwuję w kalendarzu termin na kolejny Festiwal Rodzicielstwa Bliskości.


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Konferencja IMiD: Otyłość dzieci i młodzieży oraz jej konsekwencje z perspektywy różnych specjalizacji Organizatorami konferencji były Instytut Matki i Dziecka i Fundacja Instytutu Matki i Dziecka. Współorganizatorami byli: Ministerstwo Sportu i Turystyki i PGE Narodowy. Konferencja odbyła się na Stadionie Narodowym w Warszawie, a jej tematem była otyłość dzieci i młodzieży z perspektywy różnych specjalizacji medycznych. Oczywiście szczególnie interesujący dla nas był temat karmienia piersią, poruszony podczas bardzo ciekawego wykładu dr Wojdan-Godek, która opowiedziała bardzo wyczerpująco o tym, jak dużą rolę w profilaktyce otyłości pełni karmienie naturalne, ale pojawił się on również przy okazji kilku innych wystąpień. Musimy przyznać, że pozytywnie zaskoczyło nas, jak aktualne i wyczerpujące informacje o karmieniu piersią pojawiły się w czasie konferencji, tym bardziej, że rzadko można taką wiedzę czerpać ze spotkań przeznaczonych dla specjalistów innych niż laktacyjni. Poruszono wiele tematów związanych z problemem otyłości wśród dzieci i młodzieży, a całość zakończyła się dyskusją, którą rozpoczęło wystąpienie Grzegorza Łapanowskiego, kucharza i propagatora dobrych zmian w żywieniu polskich dzieci. Materiały z konferencji są dostępne na stronie internetowej Instytutu. Zobaczcie też wart polecenia poradnik o żywieniu i aktywności fizycznej dzieci i młodzieży.

145


146

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

„Oswoić poród”– warsztaty dla osób oczekujących narodzin dziecka 12 września 2015 doula i doradca noszenia dzieci, Aleksandra Górska, oraz coach Agnieszka Chyłek zorganizowały w Minka Cafe w Gliwicach dwugodzinne spotkanie „,Oswoić poród”, przeznaczone głównie dla osób oczekujących narodzin dziecka. Spotkanie miało formę warsztatów, na których uczestnicy rozmawiali o emocjach, obawach i oczekiwaniach związanych z porodem. Poruszone zostały takie zagadnienia, jak rola rodziców w porodzie, rola hormonów podczas porodu, potencjał osoby towarzyszącej, problem bólu porodowego, lęk przed tym wydarzeniem, proces zmian w ciąży w i porodzie oraz fakty i mity w temacie rodzicielstwa. Panie dowiedziały się między innymi, jaki charakter ma ból porodowy, jaka jest jego rola i jak sobie z nim radzić. Nabrały też pewności siebie i wiary w moc swojego ciała, że ono wie, jak rodzić i że możemy mu zaufać i dać się prowadzić w tym wymagającym ogromnego wysiłku procesie. Uczestniczki wiedzą już, że mają wpływ na swoje nastawienie do tego wydarzenia i mogą się do niego dobrze przygotować nie tylko fizycznie, ale również psychicznie, by było to przeżycie jak najbardziej pozytywne. Również przyszli ojcowie wynieśli z tego spotkania sporą dawkę informacji i umiejętności. To wrześniowe spotkanie było pierwszym z cyklu warsztatów dla przyszłych rodziców, które mogą być uzupełnieniem wiadomości zdobytych na szkole rodzenia. Foto: Aleksandra Górska


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Kurs Promotora Karmienia Piersią CNoL

Nowy rocznik Promotorek Karmienia Piersią kończy kurs organizowany przez Centrum Nauki o Laktacji w Warszawie. W tym roku po raz pierwszy jeden z warsztatów prowadziły Promotorki z poprzedniego rocznika. Nie jest zaskoczeniem, że w role wykładowczyń wcieliły się dwie najprężniej działające Promotorki w Polsce - Izabela Sztandera - współtwórczyni akcji Mlekoteka, oraz Agata Aleksandrowicz - najbardziej znana blogerka rodzicielska i Wiceprezeska Fundacji Promocji Karmienia Piersią. Podczas ponad dwugodzinnego warsztatu podzieliły się wiedzą o roli promotora karmienia piersią, o wyzwaniach działalności promotorek. Uczestniczki warsztatu budowały ważne elementy kampanii promocyjnej karmienia naturalnego. Po warsztacie był czas na poznanie się bliższe i wspólne zdjęcia. Agata i Iza na pewno ponownie pojawią się na kursie dla Promotorów w roli prowadzących.

147


148

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Spotkanie z Nieformalną Grupą Wsparcia Karmienia Piersią Bydgoszcz

Jedna z najprężniej działających grup Facebookowych Nieformalna Grupa Wsparcia Karmienia Piersią - Bydgoszcz gościła na swoim spotkaniu Agatę Aleksandrowicz. Na spotkanie tłumnie przybyły mamy, które chciały spotkać się z Hafiją i posłuchać o dobrodziejstwach mleka kobiecego. Agata odpowiadała na pytania, rozwiewała wątpliwości i opowiadała o karmieniu i żywieniu dzieci. Spotkanie trwało jedynie godzinę, ale ciepła i rodzinna atmosfera wynagrodziła krótki czas spotkania. Kwartalnik na pewno jeszcze nieraz odwiedzi wspaniałe mamy z Bydgoszczy!


Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

Znajdź wsparcie (dział powróci w następnym numerze)

149


150

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) / 2015

KWARTALNIK LAKTACYJNY www.kwartalnik-laktacyjny.pl kontakt@kwartalnik-laktacyjny.pl

Kwartalnik Laktacyjny 4 (8) 2015 grudzien marzec  

Ósmy numer Kwartalnika Laktacyjnego 2015. Pismo dla rodziców o karmieniu naturalnym, rodzicielstwie bliskości, ciąży i porodzie.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you