NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
ER KURI P L U S
P O L I S H NUMER 1649 (1949)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Muzyczny dialog poza s³owami – str. 2 í Uroczystoœci Dnia Flagi i Konstytucji 3 Maja – str. 3 í Halo, halo, Polskie Radio – str. 8-9 í Ementaler - duma Szwajcarii – str. 12
M A G A Z I N E í Jak spaæ spokojnie maj¹c oszczêdnoœci... – str. 13
TYGODNIK
25 KWIETNIA 2026
Magyar ku Europie
í Diabelskie napaœci – str. 15
Tomasz Bagnowski
Nowy premier Wêgier zapowiada „powrót do Europy” i jednoczeœnie pragmatyczn¹ politykê wobec Rosji. Viktor Orban, który przez lata inspirowa³ prawicê i populistów nie tylko w Europie, ale tak¿e w USA, nie zdo³a³ pokonaæ rosn¹cego niezadowolenia w³asnych obywateli i przegra³ niedawne wybory parlamentarne. W przemówieniu przyznaj¹cym pora¿kê, Orban zaproponowa³ interesuj¹c¹ frazê jêzykow¹, która byæ mo¿e przyda siê innym odchodz¹cym od w³adzy liderom: „odpowiedzialnoœæ i mo¿liwoœæ rz¹dzenia nie zosta³y nam dane”. Jednoczeœnie doda³: „nie poddajemy siê. Nigdy, nigdy, nigdy”. Zwyciêstwo opozycji otwiera drogê do w³adzy Peterowi Magyarowi – by³emu lojaliœcie Orbana, a obecnie liderowi g³ównego ugrupowania rz¹dz¹cego parti¹ Tisza. Magyar ma obj¹æ stanowisko premiera, gdy zbierze siê nowo wybrany parlament. Zaraz po wyborach do t³umu zebranych nad Dunajem powiedzia³: „Uda³o siê nam. Wyzwoliliœmy Wêgry i odzyskaliœmy nasz kraj”. Wybory by³y postrzegane jako kluczowa konfrontacja miêdzy zwolennikami i przeciwnikami liberalnej demokracji. Orban od lat walczy³ z ni¹, zyskuj¹c aplauz wœród prawicy w Stanach Zjednoczonych, Europie i Ameryce £aciñskiej. Kampaniê uwa¿nie obserwowa³y zarówno administracja Trumpa, jak i Kreml. Warto tu zwróciæ uwagê, jak
blisko Rosji jeœli chodzi o geopolitykê jest dziœ amerykañska administracja. Obie strony ¿yczy³y sobie zwyciêstwa Orbana i wspiera³y go. Wiceprezydent JD Vance odwiedzi³ nawet Wêgry osobiœcie tu¿ przed g³osowaniem i fotografowa³ siê z Orbanem, nie pozostawiaj¹c w¹tpliwoœci co do faworyta USA. Konsekwencje wyniku wyborów wykraczaj¹ daleko poza same granice Wêgier. Nowy premier mo¿e wp³yn¹æ na przebieg wojny na Ukrainie, któr¹ Orban widzia³ przede wszystkim jako zagro¿enie dla swojego kraju, a tak¿e dla bezpieczeñstwa ca³ej Europy. Wynik bêdzie te¿ uwa¿nie analizowany przez populistów na œwiecie, którzy widzieli w wêgierskim liderze wzór sukcesu i nieustêpliwej walki z mainstreamem. Orban nieprzerwanie utrzymywa³ siê przy w³adzy przez 16 lat, a ³¹cznie rz¹dzi³ Wêgrami przez lat 20. Partia Magyara zdobêdzie prawdopodobnie co najmniej 137 mandatów, co dawa³oby jej wiêkszoœæ konstytucyjn¹. Fidesz zachowa ledwie oko³o 55 miejsc. Frekwencja przekroczy³a 77 proc., co ju¿ teraz okreœlane jest jako najwy¿szy wynik w historii wolnych wyborów na Wêgrzech, od upadku komunizmu w 1989 roku. í6
l Macy's Flower Show – Doroczna wystawa kwiatów w domu towarowym
przy Herald Square na Manhattanie. Wystawê, nawi¹zuj¹c¹ do 250-lecia Stanów Zjednoczonych, mo¿na ogl¹daæ do 10 maja.
Œlad ojca - opowieœæ, która nie chcia³a zostaæ opowiedziana Iwona Hejmej Ma³gorzata Poœpiech to polska dziennikarka, pisarka, t³umaczka, re¿yser filmów dokumentalnych i eksperymentalnych, fotografik, doktor nauk humanistycznych w zakresie filmoznawstwa, obecnie koñczy pracê nad seri¹ powieœci, które powinny zostaæ g³osem pokolenia. Nowy Jork mia³ byæ spe³nieniem marzenia – miastem z filmów, obietnic¹ ¿ycia bli¿ej sztuki, bli¿ej œwiata. Tymczasem sta³ siê tak¿e pocz¹tkiem zupe³nie innej podró¿y: w g³¹b historii, która tylko przypadkiem zosta³a odkryta. Kiedy po latach pracy w archiwach i rozmów z sybirakami natrafi³a na œlad w³asnego ojca, odkry³a nie tylko jego podwójne ¿ycie, ale te¿ mroczny fragment polskiej powojennej rzeczywistoœci – pe³nej zdrad, przemocy i milczenia. Z tej osobistej potrzeby zrozumienia narodzi³a siê wielotomowa opowieœæ, która dziœ przekracza granice jêzyków i krajów, choæ – jak przyznaje – najtrudniej przebiæ siê z ni¹ w³aœnie wœród swoich.
l Ma³gorzata Poœpiech w poszukiwaniu prawdy o swoim ojcu napisa³a seriê powieœci, które mog¹ staæ siê g³osem pokolenia
Dlaczego Nowy Jork? Kiedy tu przyjecha³aœ i sk¹d ta decyzja? Przyjecha³am do Nowego Jorku ponad trzydzieœci lat temu. Zawsze chcia³am tu byæ. Myœlê, ¿e to by³a w du¿ej mierze zas³uga filmów, które ogl¹da³am w Polsce – tej ca³ej legendy miasta, jego ¿ycia intelektualnego i arty-
stycznego. To mnie fascynowa³o i wci¹¿ fascynuje. A poniewa¿ losy œwie¿ych emigrantów nigdy nie s¹ proste, ka¿dy z nas zderza siê z trudnoœciami, ja równie¿ przez to przechodzi³am. Jakie by³y Twoje pocz¹tki? Jak ka¿dy ³apa³am wszystkie mo¿liwe prace, bo trzeba by³o z czegoœ ¿yæ. Jednak ju¿ w 1993 roku, czyli po oko³o roku pobytu tutaj, uda³o mi siê zrobiæ wywiad dla „Polityki” z re¿yserem Arturem Pennem, którego filmy uwielbia³am. By³ nie tylko œwietnym twórc¹, ale tak¿e wspania³ym cz³owiekiem. Zapyta³am go, czy zgodzi³by siê na realizacjê filmu dokumentalnego o sobie. Film powsta³. To by³ bardzo wa¿ny moment w moim ¿yciu, choæ relacje z producentami nie by³y ³atwe. Przy okazji tej produkcji pozna³am mnóstwo wspania³ych osób, m. in Janusza G³owackiego, którego wystawian¹ na Broadwayu sztukê „Polowanie na karaluchy” re¿yserowa³ w³aœnie Arthur Penn. í 10