NEW YORK • PENNSYLVANIA • CONNECTICUT • NEW JERSEY • MASSACHUSETTS
PE£NE WYDANIE KURIERA W INTERNECIE: WWW.KURIERPLUS.COM
í Œmigus Dyngus na Greenpoincie – str. 2
ER KURI
í PrzedMajówka w CPS – str. 3 í M³ode pokolenie pamiêta – str. 5 í Józef Czapski: artysta, ¿o³nierz, eseista – str. 8-9
P L U S
P O L I S H NUMER 1648 (1948)
W E E K L Y
ROK ZA£O¯ENIA 1987
M A G A Z I N E í Gdy puka IRS - jak przetrwaæ audyt... – str. 13
TYGODNIK
í Rojno od maszkaronów – str. 15
18 KWIETNIA 2026
Punkt zwrotny Europy Tomasz Bagnowski
Wojna z Iranem wywo³a³a wstrz¹sy na globalnych rynkach energii, ale w Europie odczuwane s¹ one o wiele silniej ni¿ w Stanach Zjednoczonych, które s¹ jednym z najwiêkszych eksporterów tego surowca. Zablokowanie Cieœniny Ormuz doprowadzi³o do szoku na rynku paliw i gazu, który grozi sparali¿owaniem przemys³u, uziemieniem samolotów, wzrostem cen ¿ywnoœci, podwy¿k¹ kosztów kredytu i powrotem spirali inflacyjnej do poziomu kryzysowego. Kanclerz Niemiec Friedrich Merz porówna³ nadci¹gaj¹ce obci¹¿enia do najczarniejszych chwil ostatnich lat, ostrzegaj¹c, ¿e mog¹ byæ „tak ciê¿kie, jak te, które prze¿yliœmy podczas pandemii koronawirusa lub na pocz¹tku wojny na Ukrainie”. Szefowa Europejskiego Banku Centralnego Christine Lagarde przyzna³a, ¿e d³ugoterminowe skutki s¹ „prawdopodobnie poza tym, co jesteœmy w stanie sobie teraz wyobraziæ”. Dla milionów zwyk³ych Europejczyków konsekwencje ju¿ teraz s¹ boleœnie namacalne: wy¿sze rachunki, kurcz¹ce siê oszczêdnoœci i rosn¹ce poczucie, ¿e coœ posz³o nie tak. W tej chwili nie wygl¹da to na zwyk³y cykliczny spadek koniunktury. To coœ g³êbszego, bardziej systemowego i groŸniejszego. Fatih Birol, dyrektor Miêdzynarodowej Agencji Energii, nie owija w bawe³nê: „tra-
cimy 11 milionów bary³ek dziennie, wiêcej ni¿ podczas dwóch wielkich kryzysów naftowych razem wziêtych To najwiêksze zagro¿enie dla globalnego bezpieczeñstwa energetycznego w historii”. W przeciwieñstwie do poprzednich kryzysów, ten uderzy³ jednoczeœnie we wszystko: ropê, gaz i paliwo lotnicze. Europa importuje z regionu Zatoki Perskiej ponad 40% rafinowanych produktów i paliwa lotniczego. Teraz te linie siê zaciskaj¹. Azjatyckie gospodarki, jeszcze bardziej zale¿ne od tego regionu, agresywnie licytuj¹ dostawy, czasem bezpoœrednio z Iranem, który kontroluje Cieœninê Ormuz. Tankowce zmieniaj¹ kurs, kontrakty s¹ renegocjowane, ceny szalej¹. W niektórych krajach koszt paliwa do ciê¿arówek (przewa¿nie diesel) niemal siê podwoi³ od pocz¹tku konfliktu. Linie lotnicze przygotowuj¹ siê na najgorsze. Lufthansa rozwa¿a uziemienie nawet 40 samolotów z powodu braku paliwa. Rachunek UE za import paliw kopalnych wzrós³ o 14 miliardów euro w ci¹gu zaledwie kilku tygodni. í6
l Raphael: Sublime Poetry - pierwsza, tak du¿a wystawa prezentuj¹ca obrazy, szkice, gobeliny tego wybitnego artysty renesansu, otwarta jest w Metropolitan Museum of Art do 28 czerwca. Wœród eksponatów znajduj¹ siê prawdziwe „per³y” malarstwa – takie jak Madonna Alba (na zdj.)
Jak G³owacki sta³ siê Prusem Chris Miekina
Aleksander G³owacki zosta³ jednym z najwiêkszych polskich pisarzy, publikuj¹c swoje powieœci pod pseudonimem literackim Boles³aw Prus. W polskiej œwiadomoœci zbiorowej pisarz funkcjonuje jako ikona spokoju i statecznoœci – „poczciwy mêdrzec” w charakterystycznych przyciemnianych okularach. Ten wizerunek jest jednak starannie wypracowan¹ mask¹, pod któr¹ kryje siê biografia naznaczona g³êbok¹ traum¹ i wyobcowaniem.
L
osy Aleksandra G³owackiego nie by³y pasmem harmonijnego rozwoju, lecz jawi³y siê jako ci¹g egzystencjalnych turbulencji. Od pierwszych chwil ¿ycia przysz³y autor „Lalki” musia³ mierzyæ siê z dramatem odrzucenia, niepewnoœci¹ co do w³asnych korzeni i surowoœci¹ œwiata, który rzadko bywa³ dla niego domem. Urodzi³ siê 20 sierpnia 1846 na plebanii u ksiêdza Feliksa Troszczyñskiego w Hrubieszowie. Matka pisarza, Apolonia, cierpia³a na zaawansowan¹ gruŸlicê. Spodziewaj¹c siê komplikacji oko³oporodowych, opuœci³a rodzinny maj¹tek w ¯abczy, szukaj¹c w Hrubieszowie ratunku medycznego. Jego ojciec, Antoni G³owacki, nie pojawi³ siê w Hrubieszowie, by uznaæ syna tu¿ po narodzinach; dope³ni³ tego obo-
wi¹zku dopiero po wielu miesi¹cach, w grudniu 1847 roku. Ta niezrozumia³a zw³oka wywo³a³a falê rodzinnych plotek i podejrzeñ o nieœlubne pochodzenie ch³opca. Ta wczesna trauma „innoœci” i brak relacji z ojcem odcisnê³y niezatarte piêtno na psychice pisarza, rzutuj¹c na sposób, w jaki konstruowa³ on póŸniej postacie literackie poszukuj¹ce swojej to¿samoœci i miejsca w hierarchii spo³ecznej.
O
sierocony przez matkê w wieku trzech lat, Aleksander trafi³ pod kuratelê babki, Marcjanny Trêbiñskiej. W Pu³awach dorasta³ w cieniu „¿elaznej rêki” seniorki rodu, która wszelkimi sprawami wychowawczymi zarz¹dza³a poprzez rygorystyczne forum, jakim by³a rada familijna.
Ch³opiec nie zazna³ tam czu³oœci. Oczekiwano od niego bezwzglêdnego pos³uszeñstwa, a ka¿da próba krn¹brnoœci by³a surowo karana. Sytuacjê pogarsza³ kontrast fizyczny miêdzy Aleksandrem, a jego starszym o 13 lat bratem, Leonem. Leon by³ eterycznym blondynem o rozmarzonym spojrzeniu, a Aleksander prezentowa³ zgo³a odmienn¹ fizjonomiê: by³ krêpy, mia³ du¿¹ g³owê, cienk¹ szyjê i czarne, kêdzierzawe w³osy. Ta fizyczna odrêbnoœæ nie tylko potêgowa³a plotki o braku biologicznego pokrewieñstwa z ojcem, ale te¿ pog³êbia³a poczucie izolacji G³owackiego wewn¹trz w³asnej rodziny. í 12
l Aleksander G³owacki (Boles³aw Prus)