Page 1

‫حەسەن‬ ‫شیوەسەڵی‬ ‫نرخێك بۆ‬ ‫‪...‬‬

‫پەیامی‬ ‫دەفتەری‬ ‫سیاسیی ‪...‬‬ ‫‪4‬‬

‫یەك ساڵ‬ ‫دوای‬ ‫دەستپێكی‬ ‫یاسای ‪...‬‬

‫ساتوسەودا‬ ‫لەسەر خوێن‬ ‫‪8‬‬

‫‪5‬‬

‫دابینكردنی مافە نەتەوایەتییەكانی گەلی كورد لە چوارچێوەی ئێرانێكی دێموكراتیكی فێدراڵدا‬

‫ئۆرگـــانی كۆمیتەی نـــاوەنـــدیی حیزبی دێمـــــوكراتی كوردستــــــــــانی ئێــــــــران‬

‫ژمارە ‪ ،571‬چوارشەممە‪30 ،‬ی سەرماوەزی ‪21 ،1390‬ی دێسامبری ‪ 150 ،2011‬تمەن‬ ‫پـــەیـــڤ‬

‫كەریم پەرویزی‬

‫رێبازی مەرگبەزێن‬ ‫زانایەكی گەورەی ئاڵمانی دەڵێ مرۆڤ‬ ‫بوونەوەرێكە لە نێو جیهاندا‪ .‬بەو مانایە كە مرۆڤ‬ ‫ئەو كاتە مانا و واتایەكی هەیە و دەتوانێ هەست‬ ‫بە بوونی خۆی بكا و درك و ناسینی لە ال‬ ‫درووست ببێت كە لە جیهاندا قەرار دەگرێ و‬ ‫جیهان بە بۆنە و بە بوونی مرۆڤەوەیە كە‬ ‫مانایەك دەگرێ و پێناسە دەكرێ و مرۆڤ بە‬ ‫روانین و كردەوەكانی خۆی واتا و مانایەك بە‬ ‫جیهان دەبەخشێ‪ .‬بە واتایەكی دیكە‪ ،‬مرۆڤ‬ ‫بوونەوەرێكی خەیاڵی و ئۆستوورەیی و دابڕاو لە‬ ‫واقیع نیە و بە قەرارگرتنی لە نێو جیهان و لە‬ ‫ژینگەیەكدایە كە دەتوانێ مانا و واتا و پێناسەی‬ ‫مرۆڤی پێ بدەی‪.‬‬ ‫گەر لەم روانگەیەوە‪ ،‬بڕوانینە مرۆڤێك بە ناوی‬ ‫پێشمەرگە‪ ،‬ئەو كاتە بەو راستییە دەگەین كە‬ ‫پێشمەرگە وێڕای پێناسە و تایبەتمەندییەكانی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬وەكوو بوونەوەرێك كە لە جیهان و واقیعدا‬ ‫قەرار دەگرێ‪ ،‬ئاوەڵناو و تایبەتمەندییەكی دیكەی‬ ‫هەیە كە چەمك و واتای پێشمەرگە دەخولقێنێ‪.‬‬ ‫پێشمەرگە‪ ،‬وەك مرۆڤێك سەرەڕای هەموو‬ ‫ئەو تایبەتمەندییانەی كە بوونی و روانین و‬ ‫پێناسەكانی‪ ،‬مانا و واتایەك بە جیهانی دەوروبەری‬ ‫دەبەخشێ‪ ،‬خاوەنی ئەو تایبەتمەندییەشە كە بە‬ ‫ئیرادەیەكی مرۆیی و ویستێكی هەڵقواڵو لە ناخ‬ ‫و نێوەڕۆكی مرۆڤبوونییەوە كە بریتییە لە ئازادیی‬ ‫هەڵوێستوەرگرتن و دەروەستبوون بەرامبەر بە روانین‬ ‫و بوون و كردەوەكانی‪ ،‬هەوڵ بۆ گۆڕینی دەوروبەر‬ ‫و زاڵبوون بە سەر جیهانی دەوروبەریدا دەدا و‬ ‫تەنانەت گەر نرخی ئەو هەوڵ و تێكۆشانە‪ ،‬بریتی‬ ‫بێ لە گرانترین و بە بەهاترین‪ ،‬سەرمایەی واتە‬ ‫گیانی و ئامادەیە كە بە ئاگایی و ئازادی و بە‬ ‫هەڵوێستوەرگرتنی مرۆییەوە بە پێشوازی مەرگەوە‬ ‫بڕوا و بە ئیرادە و ورەی ئازادیخوازانەی بە سەر‬ ‫مەرگدا سەركەوێ‪.‬‬ ‫بۆیە و لەم سۆنگەوەیە كە رێبەری بە‬ ‫هەڵوێست‪ ،‬دوكتور شەرەفكەندیی بلیمەت دەڵێ‬ ‫كە پێشمەرگایەتی بۆ الوی كورد شانازییە‬ ‫و با دایكان و باوكانی كوردستان كوڕان و‬ ‫كچانیان بەوپەڕی شانازییەوە رەوانەی ریزەكانی‬ ‫پێشمەرگەی كوردستان بكەن‪.‬‬ ‫هەر دایك و باوكێك لە جیهان و لە كوردستاندا‪،‬‬ ‫شانازی بەوە دەكا كە رۆڵەكەی و جگەرگۆشەكەی‪،‬‬ ‫كە گەورە دەبێ و وەكوو مرۆڤێكی خاوەن ئیرادە‬ ‫دەڕواتە نێو كۆمەڵگا‪ ،‬بە هەڵسوكەوت دەربڕین و‬ ‫كردار و بڕیارەكانی‪ ،‬بە سەر سەختترین كۆسپ‬ ‫و قۆناخەكاندا سەركەوێ و بە مرۆڤێكی خاوەن‬ ‫ئیرادە و توانا و وشیار بناسرێ‪ .‬پێشمەرگایەتی‬ ‫كە بریتییە لە بڕیاردان و بە ئازادی و ئاگاییەوە‪،‬‬ ‫هەوڵدان بۆ سەركوتن بە سەر ستەم و سەرەڕۆیی‬ ‫و چەوسانەوەدا و سەرشۆڕنەكردن بۆ ستەمكاران‪،‬‬ ‫ئەوپەڕی وەدیهێنان و مانابەخشین بە ئیرادەی‬ ‫مرۆڤانە و گۆڕینی جیهان و واتا بەخشین بە‬ ‫جیهانی نوێیە‪.‬‬ ‫رۆژی پێشمەرگەی كوردستان لە هەموو ئەو‬ ‫رۆڵە كوردانەی كە بە ئیرادەی ئازاد و وشیارەوە‬ ‫سەر بۆ ستەم دانانەوێنن و درێژەدەری رێبازی‬ ‫مەرگبەزێنی پێشمەرگەن پیرۆز بێ‪.‬‬

‫جاڕنامەی‬ ‫مافی مرۆڤ‬ ‫«ئامانجێكی‬ ‫هاوبەش‪...‬‬ ‫‪11‬‬

‫‪10‬‬

‫كۆڕی گشتیی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان‬ ‫كۆماری ئیسالمیی ئێرانی مەحكووم كرد‬ ‫كۆڕی گشتیی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان رۆژی دووشەممە‪28 ،‬ی سەرماوەزی‬ ‫‪ ،1390‬بە پەسەندكردنی بڕیارنامەیەك‪ ،‬پێشێلكرانی مافی مرۆڤـ لە ئێرانی مەحكووم‬ ‫كرد‪ .‬لەم بڕیارنامەیەدا‪ ،‬وێڕای «دەربڕینی نیگەرانیی قووڵ» بەنیسبەت درێژەكێشانی‬ ‫ئەشكەنجە و پێشێلكاری مافی مرۆڤـ‪ ،‬سەركوتی توند و بەرباڵوی هاوواڵتییان لە الیەن‬ ‫كۆماری ئیسالمییەوە بە توندی مەحكووم كراوە‪.‬‬ ‫بڕیارنامەكە بە ‪ 89‬دەنگی ئەرێنی‪ 30 ،‬دەنگی دژ و ‪ 64‬دەنگی بێالیەن پەسند‬ ‫كرا‪ .‬كۆماری ئیسالمی تا ئێستا دەیان جار لە الیەن رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكانەوە‬ ‫وەكوو پێشێلكەری مافی مرۆڤـ ناسراو و مەحكووم كراوە‪.‬‬

‫‪www.kurdistanmedia.com‬‬

‫پێشمەرگایەتی رێبازێكی مەرگبەزێنە‬ ‫رێوڕەسمی ‪‌26‬ی سەرماوەز لە بنكەی دەفتەری سیاسیی ‪ PDKI‬بەڕێوە چوو‬

‫رێوڕەسمی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان‪ ،‬رۆژی ‪‌26‬ی س��ەرم��اوەزی ‪1390‬ی‬ ‫هەتاوی لە بنكەی دەفتەری سیاسیی حیزبی‬ ‫دێمۆكراتی كوردستانی ئێران بە بەشداریی بەڕێز‬ ‫مستەفا هیجری‪ ،‬سكرتێری گشتی‪ ،‬ئەندامانی‬ ‫رێبەری‪ ،‬كادر و پێشمەرگە و بنەماڵەكانیان بەڕێوە‬ ‫چوو‪.‬‬ ‫ی‬ ‫رێوڕەسمەكە بە سروودی نەتەوایەتیی «ئە ‌‬

‫رەقیب» و راگرتنی خولەكێك بێدەنگی بۆ رێزگرتن‬ ‫لە گیانی پاكی شەهیدان دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫دوات���ر پ��ەی��ام��ی دەف��ت��ەری سیاسیی حیزبی‬ ‫دێ��م��وك��رات��ی ك��وردس��ت��ان ل��ە الی���ەن ب��ەڕێ��ز كاوە‬ ‫بەهرامی‪ ،‬ئەندامی دەفتەری سیاسیی حیزبی‬ ‫دێموكراتەوە خوێندرایەوە كە دەقی ئەم پەیامە لە‬ ‫الپەڕەی ‪4‬ی ئەم ژمارەی «كوردستان»دا هاتووە‪.‬‬ ‫دوات��ر پەیامی هاوبەشی یەكیەتییەكانی الوان‪،‬‬

‫كۆنفرانسێك بۆ تاوتوێكردنى رووداوەكانی ناوچە‬ ‫لە دهۆك بەڕێوە چوو‬ ‫كۆنفرانسێكی ئ��اك��ادێ��م��ی��ك ب��ۆ تاوتوێی‬ ‫رووداوەكانی ئەمدواییانەی ناوچەی رۆژهەاڵتی‬ ‫نێوەڕاست و سەرهەڵدانی خەڵك لە ناوچەكە‬ ‫و ل��ێ��ك��دان��ەوەی ئ��اق��ار و دەرەن��ج��ام��ەك��ان��ی لە‬ ‫كوردستانی عێراقدا بەڕێوە چوو‪ .‬كۆنفرانسەكە‬ ‫لە رۆژانی ‪ 24‬تا ‪26‬ی سەرماوەز لە زانستگای‬ ‫شاری دهۆك لە ژێر ناوی «دواڕۆژی ناوچە‬ ‫لە ژێر تیشكی رووداوەك��ان��ی ئەمدواییانەدا»‬ ‫و بە بەشداریی كاوە مەحموود شاكر‪ ،‬وەزیری‬ ‫رۆشنبیريی حكوومەتی هەرێمی كوردستان و‬ ‫كۆمەڵێك لە مامۆستایانی زانكۆ و شارەزایانی‬ ‫بواری سیاسی لە كوردستانی باشوور‪ ،‬سووریە‪،‬‬ ‫توركیە و ئێران و هەروەها چەند كەسایەتيی‬ ‫سیاسی بەڕێوە چوو‪ .‬ئەم كۆنفرانسە لە الیەن‬ ‫وەزارەت����ی رۆشنبیريی حكوومەتی هەرێمی‬ ‫كوردستان و بە هاوكاریی زانستگای دهۆك‬

‫بەسترا‪ .‬لە كوردستانی ئێرانەوە‪ ،‬بەڕێزان رەحیم‬ ‫سوورخی‪ ،‬مامۆستای زانكۆ‪ ،‬حیسام دەستپیش‪،‬‬ ‫مامۆستای زانكۆ و گواڵڵە كەمانگەر‪ ،‬لێكۆڵەر‬ ‫و لێژنەیەكی حیزبی دێموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران پێكهاتوو لە ب��ەڕێ��زان ناهید حوسێنی‪،‬‬ ‫ئەندامی كومیتەی ناوەندی‪ ،‬تاهیر مەحموودی‪،‬‬ ‫ئەندامی كومیتەی ناوەندی و سەلیم زەنجیری‪،‬‬ ‫رۆژنامەنووس لە كۆنفرانسەكەدا بەشدار بوون‪.‬‬ ‫بەپێی وت���ەی ژم���ارەی���ەك ل��ە بەشداربووانی‬ ‫كۆنفرانسەكە‪ ،‬بابەت و وتارە پێشكەشكراوەكان‬ ‫بەپێز و بەكەڵك بوون و كۆنفرانس لەسەر شێوەی‬ ‫لێڕوانین و لێكدانەوەی بەشداربووان بەنیسبەت‬ ‫رووداوەكانی ئەمدواییانەی ناوچە كاریگەری‬ ‫زۆری داناوە‪.‬‬

‫ژنان و خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران‬ ‫لە الیەن فواد خاكی‌بەیگییەوە خوێندرایەوە‪ .‬لە‬ ‫بەشێكی دیكەدا‪ ،‬لەوحی رێزلێنان بەو پێشمەرگانە‬ ‫درا كە ‪ 20‬ساڵ بەسەر تەمەنی پێشمەرگایەتییان‬ ‫تێپەڕیوە‪ .‬لەم بەشەدا بەڕێزان پەرویز مەراغەیی و‬ ‫زورار خزری‪ ،‬بە نوێنەرایەتی لەو پێشمەرگانە لە‬ ‫كاتێكدا لە الیەن بەشداربووان چەپڵەیان بۆ لێدەدرا‪،‬‬ ‫لەوحەكەیان لەدەست بەڕێز سكرتێری گشتیی‬

‫حیزب وەرگرت‪.‬‬ ‫خوێندنەوەی شێعر و پەخشانی شۆڕشگێڕانە بەم‬ ‫بۆنەوە و پێشكەشكردنی سروودی شۆڕشگێڕانە لە‬ ‫الیەن ئەندامانی كۆڕی هونەريی حیزب و هەروەها‬ ‫پێشكەشكردنی چەند تابلۆی هەڵپەڕكیی كوردی‬ ‫لە الیەن تیپی هەڵپەڕكیی رەشبەڵەكی پێشمەرگە‬ ‫دێرینەكانەوە بەرنامەكانی دیكەی رێوڕەسمەكەیان‬ ‫پێك دەهێنا‪.‬‬

‫پیشەسازيی نەوتی ئێران ئامانجی‬ ‫گەمارۆ نوێكانە‬ ‫ح���ەوت واڵت���ی پیشەسازی و كوریای‬ ‫باشوور‪ ،‬ئۆسترالیا‪ ،‬عەرەبستانی سعوودی‬ ‫و ئەماراتی یەكگرتووی عەرەبی رۆژی‬ ‫س��ێ��ش��ەم��م��ە‪29 ،‬ی س���ەرم���اوەز ل��ە رۆم‪،‬‬ ‫پێتەختی ئیتالیا لەمەڕ ئێران و پەرەپێدانی‬ ‫گەمارۆكانی سەر كۆماری ئیسالمی كۆ‬ ‫بوونەوە‪ .‬لەم كۆبوونەوەدا‪ ،‬بەڕێوەبەرایەتیی‬ ‫ئەمریكا و هاوپەیمانە سەرەكییەكانی بە‬ ‫شێوەیەكی ب��ەرب�ڵاوت��ر ل��ەم��ەڕ چۆنیەتیی‬ ‫پێكهێنانی سەقامگیری لە بازاڕی جیهانی‬ ‫لە ئەگەری گەمارۆخستنە سەر هەناردەی‬ ‫نەوتی ئێران و بانكی ناوەندی ئێران‪ ،‬باس‬ ‫و راوێژیان كرد‪ .‬باسكردن لەسەر چۆنیەتیی‬ ‫دەورل���ێ���دان���ەوەی ه��ەڕەش��ەك��ان��ی كۆماری‬ ‫ئ��ی��س�لام��ی ب��ە ه���ۆی دەس���ەاڵت���ی بەسەر‬

‫تەنگەی ه��ورم��وزەوە ك��ە نزیك ب��ە پەنجا‬ ‫لەسەدی هەناردەی نەوت بەوێدا تێدەپەڕێ‪،‬‬ ‫یەكێك لە تەوەرە سەرەكییەكانی كۆبوونەوەكە‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫رۆژن��ام��ەی والستریت ژوورن���اڵ‪ ،‬پێشتر‬ ‫راپ��ۆرت��ی داب���وو ك��ە چ��ەن��د كاربەدەستی‬ ‫ئورووپایی بەو رۆژنامەیان راگەیاندووە‪ ،‬پێ‬ ‫بە پێی بەڕێوەچوونی وەها كۆبوونەوەیەك‪،‬‬ ‫ب��ە ش��ێ��وەی��ەك��ی ب��ەرب�ڵاوت��ر ل��ەگ��ەڵ چەند‬ ‫واڵت���ی ه��ەن��اردەك��ەری ن���ەوت وەك لیبی‪،‬‬ ‫عێراق‪ ،‬غەنا و ئانگۆال وتووێژ لەگۆڕێدایە‪،‬‬ ‫ئەوەش بۆ زیادكردنی توانایی بەرهەمێنانی‬ ‫نەوتی ئەو واڵتانەیە لە پێناو پێشگرتن بەو‬ ‫كەموكوڕییەی بە هۆی كەمپەینی ئابووریی‬ ‫رۆژئاوا دژی ئێران دێتەئاراوە‪.‬‬


‫‪2‬‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪30‬ی سەرماوەزی ‪1390‬‬

‫هەواڵ و راپۆرت‬

‫بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی رۆژی پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫لە واشینگتۆن‬

‫چاالكیی تەبلیغیی ئەندامان و الیەنگرانی ‪ PDKI‬بە بۆنەی ‪26‬ی سەرماوەز لە شار و ناوچەكانی‬ ‫كوردستا ‌ن و ئێران‬

‫بە بۆنەی ‪26‬ی س��ەرم��اوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی ك��وردس��ت��ان‪ ،‬كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە‬ ‫واشینگتۆن‪ ،‬رێكەوتی ‪19‬ی سەرماوەز‪ ،‬رێوڕەسمێكی‌ لە دەڤەری واشینگتۆن بەڕێوە برد‪.‬‬ ‫رێوڕەسمەكە بە سروودی نەتەوایەتیی «ئەی رەقیب» ‌و راگرتنی خولەكێك بێدەنگی بۆ‬ ‫رێزگرتن لە گیانی پاكی شەهیدانی كوردستان دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫دواتر لە الیەن جەماڵ عەبدوڵاڵزادە‪ ،‬بەرپرسی گشتیی كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە ئەمریكا‬ ‫و رەحیم رەشیدی‪ ،‬چاالكی سیاسی سەبارەت بە رۆژی پێشمەرگەی كوردستان و رۆڵ و‬ ‫كاریگەریی پێشمەرگەی كوردستان لە خەبات بۆ ئازادی و پێگەی پێشمەرگە لە نێوان‬ ‫خەڵكدا و هەروەها سیاسەتەكانی حیزبی دێموكرات لەو پێوەندییەدا‪ ،‬چەند وتەیەك ئاراستەی‬ ‫بەشدارانی كۆبوونەوەكە كرا‪.‬‬ ‫پاشان «محەممەد گرژاڵی» بە نوێنەرایەتیی كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە ئەمریكا‪ ،‬لەوحی‬ ‫سپاس ‌و پێزانینی پێشكەش بە بەڕێزان «خالید خورینجی»‌‪« ،‬فەریبورز جەباری» ‌و‬ ‫«جەعفەر شكاك» كرد‪.‬‬ ‫لە كۆتاییدا چەند چەپكە گوڵێك وەك هێمایەك بۆ رێزلێنان لە كار و چاالكیی ژنان‪ ،‬پێشكەش‬ ‫بە ژنانی بەشداری رێوڕەسمەكە كرا‪.‬‬

‫گوندەكانی‪ :‬بوغدەكەندی‪،‬‬ ‫كوچكی س���ەرێ‪ ،‬كوچكی‬ ‫خوارێ‪ ،‬باغڵووجە‪ ،‬هەبەكی‪،‬‬ ‫ب��ۆگ��ەب��ەس��ی‪ ،‬گەردیگالن‪.‬‬ ‫ج�����اددەی م���اڵ ق���ەڕەن���ی ـ‬ ‫سەقز‪ ،‬گوندی ماڵ قەڕەنی‬ ‫و گ���ەڕەك���ی س��ەرق��ەب��ران و‬ ‫جاددەی وەنەوشە‪ ،‬كۆل تەپەی‬ ‫ج��ه��ان��گ��ی��رخ��ان‪ ،‬چۆمەڵوو‪،‬‬ ‫زێویە‪ ،‬سنەتە و جنیان‪.‬‬ ‫ن��ەغ��ەدە‪ :‬فەرهەنگسەرای‬ ‫ئوستاد شەهریار وگوندی‬ ‫مێهماندار‪.‬‬ ‫مەهاباد‪ :‬باغی شایگان‪ ،‬چوارڕێیانی ئازادی‪،‬‬ ‫مزگەوتی ئەسحابەسپی‪ ،‬تەپەی هۆما‪ ،‬كانی‬ ‫س��ۆف��ی رەش��ی��د‪ ،‬زەم��ی��ن��ەك��ان��ی ش����ارەداری‪،‬‬ ‫كۆاڵنی ماملێ‪ ،‬كۆاڵنەكانی مەحموودكان‪،‬‬ ‫سێ‌ڕێیای وەف��ای��ی‪ ،‬مەیدانی كاسبكاران‪،‬‬ ‫فەرهەنگیان‪ ،‬فەلەكەی چوارچرا‪ ،‬مەیدانی‬ ‫پێشەوا‪ ،‬فەلەكەی مادەر‪ ،‬زانكۆی پەیام نوور‪،‬‬ ‫شەقامی سەعادەت‪ ،‬مەیدانی ساعەت‪ ،‬بەری‬ ‫شیالنان و بەری مەدرەسە‪.‬‬ ‫گوندەكانی‪ :‬قەرەگۆل‪ ،‬سەرچنار‪ ،‬سەبزی‪،‬‬ ‫دێ م��ەال‪ ،‬ئاغلیان‪ ،‬خەتایی‪ ،‬قەباكەندی‪،‬‬ ‫پیرۆلی باغی لە ناوچەی چۆمی مەجیدخان‬ ‫و حاجی حەسەن لە ناوچەی شامات‪.‬‬

‫بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی ‪26‬ی سەرماوەز لە ناوەندی ‪3‬ی كوردستان‬ ‫رۆژی دووشەممە‪ ،‬رێكەوتی ‪21‬ی سەرماوەز‪ ،‬بە بۆنەی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان رێوڕەسمێك بە بەشداریی بەڕێز سدیق دەرویشی‪ ،‬ئەندامی كۆمیتەی ناوەندیی‬ ‫‪ ،PDKI‬كارد و پێشمەرگەكان و بنەماڵەكانیان و ژمارەیەكی بەرچاو لە ئەندامانی حیزب لە‬ ‫كۆمیتەكانی هەولێر و سۆران‪ ،‬لە ناوەندی ‪3‬ی كوردستاندا بەڕێوە چوو‪.‬‬ ‫ئەم رێوڕەسمە بە سروودی نەتەوایەتیی «ئەی رەقیب» و راگرتنی خولەكێك بێ‌دەنگی بۆ‬ ‫رێزگرتن لە گیانی پاكی شەهیدانی كوردستان دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫پەیامی ناوەندی ‪3‬ی كوردستان بە بۆنەی ‪26‬ی سەرماوەز رۆژی پێشمەرگەی كوردستان‪،‬‬ ‫لەالیەن كاك «رەحیم مەنگوڕی»‪ ،‬ئەندامی جێگری كۆمیتەی ناوەندی‪ ،‬پێشكەش كرا‪.‬‬ ‫كاك رەحیم مەنگوڕی‪ ،‬یاد و بیرەوەریی قارەمانانەی پێشمەرگەی بەرز نرخاند و وتی‪« :‬ئەو‬ ‫پێشمەرگە قارەمانانە لە ساڵی ‪1324‬ی هەتاوی ئااڵی خەباتیان بەرز و شەكاوە راگرتووە و هەتا‬ ‫سەركەوتنی یەكجاریش هەر بەرز و شەكاوە دەمینێت»‪.‬‬ ‫بەڕێز مەنگوڕی وتی‪ :‬لە سەردەمی خەباتی چەكداریدا پێشمەرگایەتی فەقەت لە شاخ و‬ ‫چیاكانی كوردستان ئیمكانی هەبوو‪ ،‬بەاڵم ئێستا پێشمەرگە لە هەموو زانستگا و مزگەوتەكانی‬ ‫گوند و شارەكاندا بوونی هەیە‪.‬‬ ‫كاك رەحیم مەنگوڕی كە كۆتایی پەیامەكەی خۆیدا‪ ،‬بەم بۆنەوە پیرۆزبایی لە كەمئەندامان‬ ‫و بنەماڵەی شەهیدان‪ ،‬بەندكراوانی سیاسیی خۆڕاگر و ئەو ئەندامانەی كە لە نێو خۆی واڵتدا‬ ‫ئەمەگدارانە خەبات بە گەل و نەتەوەكەیان دەكەن‪ ،‬كرد‪.‬‬ ‫لە بڕگەیەكی دیكەی رێوڕەسمەكەدا پەیامی هاوبەشی یەكیەتییەكانی ژن��ان‪ ،‬الوان و‬ ‫خوێندكارانی دێموكراتی كوردستانی ئێران‪ ،‬لە الیەن «شاناز سەلیمی»یەوە خوێندرایەوە‪.‬‬ ‫ی هەولێر و سۆران و جەژنیكان‪ ،‬برووسكەی پیرۆزبایی خۆیان پێشكەش‬ ‫هەروەها كۆمیتەكان ‌‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫لە بەشەكانی دیكەی ئەم رێوڕەسمەدا چەند سروود و هۆنراوە بە بۆنەی رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستانەوە پێشكەش كران‪.‬‬ ‫بەشی كۆتایی رێوڕەسمی ‪26‬ی سەرماوەز بە گۆڤەند و هەڵپەڕكێی كوردی لەالیەن بەشدارانی‬ ‫رێوڕەسمەكەوە‪ ،‬رازێنرایەوە‪.‬‬

‫بەڕێوەچوونی جێژنی ‪26‬ی سەرماوەز لە نوروێژ‬ ‫بۆ رێزگرتن لە رۆژی پێشمەرگەی كوردستان رێكەوتی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬بە بەشداریی‬ ‫بەشێكی بەرچاو لە ئەندامان و الیەنگرانی ‪ PDKI‬و بەشێك لە كوردەكانی پارچەكانی دیكەی‬ ‫كوردستان‪ ،‬رێوڕەسمێك لە واڵتی نوروێژ بەڕێوە چوو‪.‬‬ ‫ریزبەندی بەرنامەكانی رێوڕەسمەكە بەم شێوەیە بوو‪:‬‬ ‫ـ خوێندنی سروودی نەتەوایەتیی «ئەی رەقیب» لە الیەن كۆڕی سروودی یەكیەتیی الوانی‬ ‫دێموكراتی كوردستانی ئێران و راگرتنی خولەكێك بێ‌دەنگی بۆ رێزگرتن لە گیانی پاكی‬ ‫شەهیدانی رێگای رزگاریی كوردستان‪.‬‬ ‫‌‌ـ خ��وێ��ن��دن��ەوەی پ��ەی��ام��ی ك��ۆم��ی��ت��ەی گشتیی ‪ PDKI‬ـ ن���وروێ���ژ‪ ،‬ل��ە الی���ەن «ئ���ازاد‬ ‫عەزیزی»یەوە‪.‬‬ ‫لە بەشەكانی دیكەی رێوڕەسمەكەدا پەخشانێك و هۆنراوەیەك و هەروەها چەند گۆرانی لە الیەن‬ ‫هونەرمەندانی بانگهێشتكراوەوە پێشكەش كران‪.‬‬ ‫شایانی باسە لە الیەن كۆمیتەی گشتیی ‪PDKI‬یەوە لۆحی رێزلێنان بە هەموو هۆنەرمەندانی‬ ‫بەشداربوو لە رێوڕەسمەكەدا پێشكەش كرا‪.‬‬

‫بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی ‪26‬ی سەرماوەز لە شاری فالۆن‬ ‫بە بۆنەی رۆژی پێشمەرگەی كوردستان‪ ،‬كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە شاری فالۆن‪ ،‬رێكەوتی ‪26‬ی‬ ‫سەرماوەز رێوڕەسمێكی بەڕێوە برد‪.‬‬ ‫رێوڕەسمەكە بە سروودی نەتەوایەتیی «ئەی رەقیب» و راگرتنی خولەكێك بێدەنگی بۆ رێزگرتن لە‬ ‫گیانی پاكی شەهیدان دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫پەیامی كۆمیتەی ‪ PDKI‬ـ فالۆن‪ ،‬لە الیەن «جەمیل ئەمینپوور»ەوە خوێندرایەوە‪.‬‬ ‫لە بەشێكی دیكەی رێوڕەسمەكەدا كۆمیتەی حیزب لە شاری فالۆن چەپكەگۆلی رێز و خۆشەویستی‬ ‫پێشكەش ب ‌ە پێشمەرگە دێرینەكان و یار و یاوەری پێشمەرگەكانی دانیشتووی ئەو شارە كرد‪.‬‬ ‫شەوئاهەنگەكە بە گۆرانی و هەلپەركێ كۆتایی پێهات‪.‬‬

‫ئەندامان ‌و الیەنگرانی نهێنیی ‪ PDKI‬بە‬ ‫بۆنەی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان لە شار ‌و ناوچەكانی كوردستانی‬ ‫ئێران ‌و شارەكانی دیكەی ئێراندا چاالكیی‬ ‫تەبلیغییان بەڕێوە برد و بە نووسینی درووشم‪،‬‬ ‫هەڵكردنی ئاگری پیرۆزی ‪26‬ی سەرماوەز‬ ‫لە سەر شاخ‌و شۆێنە بەرزەكان‪ ،‬باڵوكردنەوەی‬ ‫شیرینی‪ ،‬سەردانی بنەماڵەی پێشمەرگەكان‪،‬‬ ‫باڵوكردنەوەی دروش‌م و تراكتی شۆڕشگێرانە‬ ‫رێزیان لە خەبات‌ و بەرخۆدانی پێشمەرگە‬ ‫گرت‪.‬‬ ‫شایانی باسە ت���ەواوی ئ��ەو چاالكییانە لە‬ ‫كاتێكدا بەڕێوە چ��وون كە هێزەكانی رێژیم‬ ‫شارەكانی كوردستانیان تەنیبوو‌و هەوڵیان دەدا‬ ‫پێش بە چاالكیی رۆلەكانی دێموكرات بگرن‪.‬‬ ‫ئەو شار و ناوچانەی كە چاالكیی تەبلیغییان‬ ‫تێدا بەڕێوە چووە‌‪ ،‬بریتین لە‪:‬‬ ‫ورم���ێ‪ :‬ش��ەق��ام��ی دان��ش��ك��دە‪ ،‬بیمارستانی‬ ‫ئازەربایجان‪ ،‬بەرانبەر زانكۆی ورمێ‪ ،‬بەرانبەر‬ ‫كۆنسولخانەی توركیە‪ ،‬بازاڕباش‪ ،‬دەروازەی‬ ‫م��ەه��اب��اد‪ ،‬پ��ارك��ی گوڵستان و ترمیناڵی‬ ‫جنووب‪.‬‬ ‫گوندەكانی‪ :‬قاسملوو‪ ،‬حاجی بەركەولی‪،‬‬ ‫ب�����ەڕۆژ‪ ،‬گ���ون���دی س��ەن��گ��ەر ل���ە ناوچەی‬ ‫دەشتەبێڵ‪ ،‬گركەگۆر و ج��اددەی ورمێ بۆ‬ ‫» لە‬ ‫شنۆ‪ ،‬گوندەكانی «رەزگە»‌‌ و «گاڕانە ‌‬ ‫ناوچەی مەرگەوەڕ‪.‬‬ ‫پیرانشار‪ :‬شارەدێی پەسوێ‪ ،‬شەقامی هێمن‪،‬‬ ‫ه��ەژار‪ ،‬عەلی حیرانی‪ ،‬سوڵتان عەلیپوور‪،‬‬ ‫م��ەه��اب��اد‪ ،‬م��وت��ەه��ەری‪ ،‬ش�����وورا‪ ،‬توحید‪،‬‬ ‫محەممەد هەوراز و عەبدوڵاڵ پیران‪ ،‬كارخانەی‬ ‫قەند‪ ،‬دربكە‪ ،‬گەپلەسەن‪ ،‬الوێن‪ ،‬ركاوێ‪ ،‬قەرە‬ ‫خدر‪ ،‬زینوینجیان‪ ،‬خری بەرداشان‪.‬‬ ‫كۆاڵنەكانی‪ :‬بەنەفشە‪ ،‬ب���اران‪ ،‬دۆستی‪،‬‬ ‫ك��ەوس��ەر‪ ،‬ب��ەه��ار‪ ،‬الوان‪ ،‬دەوروب����ەری قەاڵ‪،‬‬ ‫مزگەوتی محەممەد «رسول اللە»‪ ،‬حەزرەتی‬ ‫عایشە‪ ،‬قوتابخانەی ش��ەوان��ەڕۆژی‪ ،‬پۆست‬ ‫بانك و پۆمپی بەنزین‪.‬‬ ‫مەریوان‪ :‬شارۆچكەی كانی دینار‪ ،‬مزگەوتی‬ ‫جامیعە‪ ،‬دەبیرستانی ئیمام‪ ،‬دەوروب����ەری‬ ‫دەرم��ان��گ��ا‪ ،‬شەهرەكی هیجرەت‪ ،‬ئاگاهی‪،‬‬ ‫دادگ��ای ت��ازە‪ ،‬دەوروب���ەری شیركەتی گاز‪،‬‬ ‫ب��ل��واری موعەلیم‪ ،‬دانشگای پ��ەی��ام نوور‪،‬‬ ‫دانشگای ئازادی مەریوان‪.‬‬ ‫گوندەكانی‪ :‬درگاشێخان‪ ،‬تووتمدەر‪ ،‬نێ‪،‬‬ ‫هوویە‪ ،‬سەرهوویە‪ ،‬ئەوێهەنگ‪ ،‬نجێ‌‪ ،‬ساڵیان‪،‬‬ ‫سپی ب��ن‪ ،‬سێ‌‌ڕێیانی دەگ��اگ��ا ـ هەرسین‪،‬‬ ‫س��ێ‌‌ڕێ��ی��ای ه��ەرس��ی��ن ـ ب���ۆڕی���ەر‪ ،‬دووئ����او‪،‬‬ ‫لەنگەرێز‪.‬‬ ‫هەروەها ئەندامانی حیزب لە كردەوەیەكی‬ ‫بوێرانەدا نزیك بە ‪« 100‬اس ام اس»یان‬ ‫بۆ بەرپرسانی ئیدارەی ئاگاهی‪ ،‬كەالنتەری‬ ‫و ش���وورای ئیسالمی ن����اردووە‌ و دروشمی‬ ‫شۆڕشگێڕییان نووسیووە‪.‬‬ ‫سەقز‪ :‬تەپەمااڵن‪ ،‬جوتیاران‪ ،‬شەیتانە بازاڕ‪،‬‬ ‫‪32‬م��ی��ت��ری‪ ،‬سیلۆ‪ ،‬ح��ەم��اڵ ئ���اوای سەروو‬ ‫‌و ژووروو‪ ،‬ق���ەوخ‪ ،‬ب��ل��وورئ��اوا‪ ،‬بیمارستانی‬ ‫خومەینی‪ ،‬بیمارستانی «تامین اجتماعی»‪،‬‬ ‫ساڵح ئاوا‪ ،‬سەر قبران‪ ،‬كەریم ئاوا و شاناز‪.‬‬

‫رەب��ەت‪ :‬گەڕەكەكانی‪ :‬پاسگا‪ ،‬دەوروبەری‬ ‫بێهداشت‪ ،‬سێ‌ڕێیانی لیالنێ‪ ،‬دەوروبەری‬ ‫پاركی بەهاران‪.‬‬ ‫بۆكان‪ :‬گەڕەكەكانی عەلی ئاباد‪ ،‬مەجبورئاوا‪،‬‬ ‫قوتابخانەی ‪7‬ی تیر‪ ،‬كۆاڵنەكانی چیمە‌ن و‬ ‫دیمەن‪ ،‬شلێر‌‪ ،‬میراوا و زاگ��رۆس‪ ،‬بێهداری‪،‬‬ ‫كانی باقر‪ ،‬پشتی ‪ 30‬میتری‪ .‬گوندەكانی‪:‬‬ ‫ساروقامیش‪ ،‬حاجی ئاباد‪ ،‬قەاڵی رەسوولە‬ ‫شێت‪ ،‬حاجی لەك‪ ،‬قارنجەی گەورە‪ ،‬حوسێن‬ ‫مامە‪ ،‬كویل ئاوا‪ ،‬ناوچەی ئاڵەشین‪ ،‬قەرەكەند‪،‬‬ ‫عەزیزكەند‪ ،‬نۆبار‪ ،‬تەرەغە‪ ،‬باشباڵغ‪ ،‬باغچ ‌ە‬ ‫و سەرباغچە و‪...‬‬ ‫سنە‪ :‬شارۆچكەی نایسەر‪ ،‬جاددەی سەڵوات‬ ‫ئ���اوا‪ ،‬ق��ش�ڵاخ‪ ،‬كانی ك��ووزەڵ��ەی خ���واروو و‬ ‫س���ەروو‌‪ ،‬ع��ەب��اس ئ���اوای س��ەرێ ‌و خوارێ‪،‬‬ ‫ج���ادەی بەهەشتی م��ح��ەم��م��ەدی‪ ،‬شارەكی‬ ‫گرێزە‪ ،‬جادەی سنە ـ كرماشان‪.‬‬ ‫پاوە‪ :‬ترمیناڵی پاوە‪ ،‬سێ‌ڕێیانی بیمارستان‪،‬‬ ‫ت��ەن��ی��ش��ت ب��ی��م��ارس��ت��ان��ی ق����ودس‪ ،‬ج����اددەی‬ ‫كەمەربەندی‪ ،‬سەراوهەوڵی‪ ،‬ج��ادەی پشتی‬

‫میراوا‪ ،‬پاركی كۆمەكاڵ‪ ،‬شەقامی ‪26‬ی‬ ‫مورداد‪ ،‬دەرەی ئاساوان‪ ،‬دەرە باسام‪ ،‬شمشێر‬ ‫و خانەقا‪.‬‬ ‫سەرپێڵی زەهاو‪ :‬كەلی داوود‪ ،‬ناوكەل‪ ،‬پاركی‬ ‫گشتی‪ ،‬م��ەی��دان��چ��ە‪ ،‬م��زگ��ەوت��ی جامیعە‪،‬‬ ‫ف��ەره��ەن��گ��ی��ان‪ ،‬جێگای س���ەوزی فرۆشان‪،‬‬ ‫عەباس ئ��اوا‪ ،‬سەر پ��ردی ئەڵوەند‪ ،‬قەرەباغ‪،‬‬ ‫دەوروبەری ئیدارەی پۆلیس‪.‬‬ ‫قەسری شیرین‪ :‬پاركی گشتی‪ ،‬گەراجی‬ ‫قەسری شیرین ـ كرماشان‪ ،‬دەروازەی شار‪،‬‬ ‫شەقامی دوكتورەكان‪ ،‬چوارڕێیانی موخابرات‪،‬‬ ‫سەر رێگای قەسر بۆ مەنزەریە‪.‬‬ ‫ت��اران‪ :‬ئوتووبانی ئەرتش‪ ،‬ئوتووبانی ئیمام‬ ‫ع���ەل���ی‪ ،‬ئ��ەق��دەس��ی��ە‪ ،‬ش��ەه��ی��د محەالتی‪،‬‬ ‫تەڕەباری ئوزگول‪ ،‬پشت شارەداری‪ ،‬نیاوەران‪،‬‬ ‫چ��وارڕێ��ی��ان��ی ف��ەرم��ان��ی��ە‪ ،‬ب��ل��واری بونیاد‪،‬‬ ‫شەقامی ‪16‬ی ئ���ازەر‪ ،‬س���ەردەری زانكۆی‬ ‫تاران و پاركی ساعی‪.‬‬ ‫ه���ەوش���ار‪ :‬ف��ەل��ەك��ەی ئ��وس��ت��اد شەهریار‪،‬‬ ‫ترمیناڵی ق��ودس‪ ،‬ج��اددەی تیكاب ـ سایین‬ ‫ق��ەاڵ‪ ،‬ترمیناڵی شەهید دوك��ت��ور قاسملوو‪،‬‬ ‫شەقامی سەهەند‪ ،‬كوشتارگا‪ ،‬فەلەكەی‬ ‫شەهید دوكتور قاسملوو‪.‬‬ ‫گوندەكانی‪ :‬مەحموودئاوا‪ ،‬ئاغاجەری‪ ،‬قەل‬ ‫ق��ۆڵ‪ ،‬حاجی ئ��اوا‪ ،‬قازانڵی‪ ،‬داشكەستان‪،‬‬ ‫حوسێن ئاوا‪ ،‬خوڕەم دێ‪ ،‬قسقۆپی و پردی‬ ‫قوزڵوین‪.‬‬ ‫ق��ەزوی��ن‪ :‬دەروازەی رەش���ت‪ ،‬بووئین زەهرا‪،‬‬ ‫گەڕەكی عومەرییەكان‪ ،‬دەوروبەری كەالنتەری‬ ‫و زانكۆی بووئین زەهرا‪.‬‬ ‫س��ای��ی��ن ق���ەاڵ‪ :‬ف��ەل��ەك��ەی ش��ەه��ی��د دوكتور‬ ‫قاسملوو‪ ،‬چوارڕێیان و شەقامی ساحلی‪،‬‬ ‫پاركی جەوانان‪ ،‬دەوروبەری زانكۆ‪ ،‬شەقامی‬ ‫سەهەند‪ ،‬شەقامی سەبت ئەحواڵ‪ ،‬فەلەكەی‬ ‫مۆعەلێم‪ ،‬سێ‌ڕای بۆكان‪ ،‬سەهەندی غەربی‬ ‫‌و ش��ەرق��ی‪ ،‬كۆنەكەن‪ ،‬ترمیناڵی قاسملوو‪،‬‬ ‫ت��رم��ی��ن��اڵ��ی ت��ی��ك��اب و ه���ەم���وو گ�����ەرەك ‌و‬ ‫كۆاڵنەكانی كوشتارگا‪.‬‬ ‫گوندەكانی‪ :‬حۆسێن ئ��اوا‪ ،‬مەحموود جغ‪،‬‬ ‫خ��وڕەم دێ‪ ،‬قسقۆپی‪ ،‬گ��ەڕاو‪ ،‬سەفاخانە و‬ ‫قۆزڵوو‪.‬‬ ‫جوانـڕۆ‪ :‬كۆاڵن ‌و گەڕەكەكان بە شێوەیەكی‬ ‫ب��ەرب�ڵاو ب��ە دروش����م ‌و وێ��ن��ەی پێشمەرگە‬ ‫رازێنرابوونەوە‪.‬‬

‫بەڕێوەچوونی سمینارێك لە ستۆكهۆڵم لەسەر رۆڵی ژنان لە ئێرانێكی فێدراڵدا‬ ‫سمینارێك س��ەب��ارەت ب��ە رۆڵ و پێگەی‬ ‫ی‬ ‫ژن��ان ل��ە ئێرانی ف��ێ��دراڵ‪ ،‬رێكەوتی ‪‌ 15‬‬ ‫سەرماوەز‪ ،‬بە بەشداریی ژمارەیەكی زۆر لە‬ ‫ژنانی چاالكی بوارە جیاجیاكان و نوێنەرانی‬ ‫بەشێك لە نەتەوەكانی ئێران لە ناوەندی ‪A‬ی‬ ‫ستۆكهۆڵم بەڕێوە چوو‪.‬‬ ‫ئ���ەم س��م��ی��ن��ارە ب���ە ه���اوك���اری���ی ناوەندی‬ ‫نێودەوڵەتیی «ئۆالف پاڵمە»‌‪ ،‬پارتی سوسیال‬ ‫دێموكراتی سوئێد و كۆنگرەی نەتەوەكانی‬

‫ئێرانی فیدراڵ‪ ،‬رێكخرابوو‪.‬‬ ‫بەڕێوەبەرانی سمینارەكە‪ ،‬بریتی بوون لە‪:‬‬ ‫«ونیرە سولێمانی»‪ ،‬ئەندامی پارتی خەڵكی‬ ‫بەلووچستان و چ��االك ل��ە گ��رووپ��ی مافی‬ ‫مرۆڤی بەلووچستان‪« ،‬سوودابە ئەردەوان»‬ ‫چاالكی ئازەری‪ ،‬بەندكراوی سیاسیی پێشوو‬ ‫و چاالكی سیاسی‪« ،‬پ��ەروان��ە حەیدەری»‬ ‫ن��وێ��ن��ەری حیزبی دێموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران و وتەبێژی یەكیەتیی ژنانی دێموكراتی‬

‫بڕووخـێ رێژیمـی كۆنەپەرستی كۆماری ئیسالمیی ئــێران‬

‫كوردستانی ئ��ێ��ران‪ ،‬و ك�لاس ن��ۆردم��ارك لە‬ ‫حیزبی سوسیال دێموكراتی سوئێد‪.‬‬ ‫هەركام لە بەشداربووانی سمینارەكە لەسە‌ر‬ ‫بارودۆخی ژنان لە ناوچەی خۆیان بەتایبەتی‬ ‫و لە ئێراندا بەگشتی و چاالكیی سیاسیی‬ ‫ژن��ان بۆ گەیشتن بە مافەكانیان باسێكیان‬ ‫پێشكەش كرد و دواتریش وەاڵمی پرسیارەكانی‬ ‫بەشداربووانیان لەم پێوەندییەدا دایەوە‪.‬‬


‫هەواڵ و راپۆرت‬ ‫بەڕێوەچوونی ئاهەنگی ‪26‬ی سەرماوەز لە ئاڵمان‬ ‫بە بۆنەی رۆژی پیشمەرگەی كوردستان‪ ،‬كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە ئاڵمان‪ ،‬رێكەوتی ‪26‬ی سەرماوەز‪،‬‬ ‫رێوڕەسمێكی بە بەشداریی‌ ئەندامانی و دۆستانی ‪ PDKI‬و نوێنەری چەندین حیزب و رێكخراوی‬ ‫كوردستانی لە شاری «شتووتگارت» بەڕێوە برد‪.‬‬ ‫ریزبەندی بەرنامەكانی رێوڕەسمەكە بەم شێوەیە بوو‪:‬‬ ‫ـ خوێندنی سروودی نەتەوایەتیی «ئەی رەقیب» و راگرتنی خولەكێك بێ‌دەنگی بۆ رێزگرتن لە‬ ‫گیانی پاكی سەرجەم شەهیدانی رێگای ئازادیی كوردستان‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پەیامی كۆمیتەی ‪ PDKI‬لە ئاڵمان لە الیەن كاك شەهریار نەقشبەندی‪،‬‬ ‫بەرپرسی ئەم كۆمیتەیە‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پەیامی یەكیەتیی الوانی دێموكرات‪ ،‬لە الیەن كاك «كۆسار خودایاری»یەوە‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پەیامی یەكیەتیی ژنانی دێموكرات لە الیەن خاتوو «كەژاڵ نەقشبەندی»یەوە‬ ‫ـ پێشكەشكردنی باسێك سەبارەت بە پێشمەرگە لە الیەن كاك «سدیق بابایی» پێشمەرگەی دێرینی‬ ‫حیزبی دێموكرات و تێكۆشەری سیاسی‬ ‫ـ خوێندنەوەی شێعری پێشمەرگە لە الیەن كاك «فەرەیدوون ئەرشەدی»یەوە‪.‬‬ ‫ـ دواتر لە الیەن بەڕێزان جەهانگیر حاتەمی‪ ،‬بەرپرسی كۆمیتەی حیزب لە شتووتگارت و ماكوان‬ ‫بەهرامی‪ ،‬بەرپرسی بەشی تەشكیالتی كۆمیتەی حیزب لە ئاڵمان لەوحی رێزلێنانی كۆمیتەی ناوبراو‬ ‫بە بەڕێزان‌ محەممەد ئەمین رۆستەمی‪ ،‬خاتو‌و دەوڵەت رۆستەمی‪ ،‬باباشێخ ناسری‪ ،‬خاتوو‌ مریەم‬ ‫مەسعوودی‪ ،‬عیسا ئیراندووست‪ ،‬جەواهیر ئیبراهیمی‪ ،‬جەماڵ یووسفی‪ ،‬خاتوو‌ سوعدا حەسەن‌زادە‪،‬‬ ‫خاتوو‌ رەعنا قوربانی‪ ،‬خاتوو‌ كولسووم مەحموودی‪ ،‬هێمن مەولوودی و حوسێن بەهشتی‪ ،‬پێشكەش‬ ‫كرا‪.‬‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پەیامی پیرۆزبایی پارتی دێموكراتی كوردستان و یەكیەتیی نیشتمانیی كوردستان‪،‬‬ ‫لە الیەن نوێنەرەكانیانەوە‬ ‫ـ خوێندنەوەی كورتە شیعرێك لە الیەن خاتوو‌ «مریەم مەسعوودی»یەوە‬ ‫ـ خوێندنەوەی وتارێكی كورت سەبارەت بە هۆكارەكانی خۆشەویستیی پێشمەرگە‪ ،‬لە الیەن كاك‬ ‫«كەماڵ بیدارنیا»وە‪.‬‬ ‫ئەو حیزب و رێكخراوانەى كە برووسكەی پیرۆزباییان بۆ ئاهەنگەكە ناردبوو‪ ،‬بریتین لە‪:‬‬ ‫پارتی دێموكراتی كوردستان‬ ‫یەكیەتیی نیشتمانیی كوردستان‬ ‫پارتی سوسیالیستی كوردستان‬ ‫كۆمەڵەی زەحمەتكێشانی كوردستان‬ ‫ناوەندی چاك‬ ‫كۆمكار‬ ‫ئاهەنگەكە بە گۆرانی و هەڵپەڕكێی كوردی كۆتایی پێهات‪.‬‬

‫سەپاندنی حوكمی پێنج ساڵ زیندان بەسەر هاوواڵتییەكی كورددا‬ ‫هاوواڵتییەكی كوردی خەڵكی ناوچەی سۆماى ورمێ‌لە الیەن دادگای ئینقالبی ئەو شارەوە بە زیندان‬ ‫مەحكوم كرا‪.‬‬ ‫«كورووش پاشایی» خەڵكی ناوچەی «سۆما»‌ لە الیەن دادگای ئینقالبی رێژیمەوە حوكمی پێنج‬ ‫ساڵ زیندانی تەعزیری بەسەردا سەپا‪.‬‬ ‫ئەو هاوواڵتییە بە تۆمەتی هاوكاری لەگەڵ حیزبیكی دژبەری رێژیمی ئیسالمیی ئێران ئەو حوكمەی‬ ‫بەسەردا سەپاوە‪.‬‬ ‫كورووش پاشایی چەند مانگ لەمەوبەر بۆ ماوەیەكی كاتی لە دەستبەسەرگەی ئیدارەی ئیتالعاتی‬ ‫شاری ورمێ‌دەستبەسەر بووە‪.‬‬

‫هاوواڵتییەك لە مەریوان دەستبەسەر كرا‬ ‫هاوواڵتییەك لە گوندی «سیاناو»ی سەر بە شاری مەریوان لە الیەن هێزە ئیتالعاتییەكانی رێژیمی‬ ‫ئیسالمیی ئێرانەوە دەستبەسەر كرا‪.‬‬ ‫بە پێی راپۆرتی هەواڵدەریی كوردپا هوشیار رانسووری‪ ،‬خەڵكی گوندی سیاناو‪ ،‬رۆژی دووشەممە‪،‬‬ ‫رێكەوتی ‪21‬ی سەرماوەز لە الیەن هێزەكانی ئیدارەی ئیتالعاتی مەریوانەوە دەستبەسەر كراوە‪.‬‬ ‫تا ئێستا لە هۆكاری گیران و شوێنی راگرتنی ئەو هاوواڵتییە كوردە هەواڵ و زانیارییەك لەبەر دەستدا‬ ‫نیە‪.‬‬ ‫بەپێی ئاماری تۆمار كراو لە ناوەندی ئاماری هەواڵدەریی كوردپا لە سەرەتای مانگی رەزبەرەوە‬ ‫هەتا ئێستا لە ناوچە كوردنشینەكانی ئێراندا ‪ 83‬هاوواڵتیی كورد بە تۆمەتی جۆراوجۆر لە الیەن هێزە‬ ‫ئەمنییەیتییەكانی رێژیمی ئیسالمیی ئێرانەوە دەستبەسەر كراون‪.‬‬ ‫لە كۆی گشتیی ئەو دەستبەسەركروانە حوكمی ‪ 8‬كەسیان یەكالیی كراوەتەوە‪.‬‬ ‫ئەو ‪ 8‬كەسە لە الیەن دەزگا قەزاییەكانی رێژیمی ئیسالمیی ئێرانەوە سەرجەم سەد و ‪ 12‬مانگ حوكمی‬ ‫زیندانیان بۆ بڕاوەتەوە‪.‬‬ ‫ژمارەیەكی بەرچاو لەو گیراوانە بە هاوكاری لەگەڵ حیزبە كوردستانییەكانی ئۆپۆزیسیۆنی رێژیم‬ ‫تۆمەتبار كراون‪.‬‬

‫برینداربوونی كۆڵبەرێك بە هۆی تەقەی هێزەكانی رێژیم‬ ‫هێزە ئینتیزامییەكانی رێژیم لە پاسگای «بەردەپان» لەسەر سنووری سەردەشت‪ ،‬رێكەوتی ‪23‬ی‬ ‫سەرماوەز‪ ،‬كۆڵبەر و كاسبكارەكانى سەر سنوری دەوروبەری گوندی «دۆڵەبی»ی ناوچەی «هۆمل»ی‬ ‫سەردەشتیان دایە بەر دەسترێژ و بەم هۆیەوە یەكێك لە كۆڵبەرەكان بە ناوی «ئاكۆ» بریندار بوو‪.‬‬ ‫هەروەها بە هۆی دەستڕێژی هێزەكانی رێژیمەوە ژمارەیەكی زۆر ئەسبی بارهەڵگری كاسبكارەكانی‬ ‫سەر سنووری سەردەشت كوژراون‪.‬‬ ‫لە هێرشێكی دیكەدا بۆ سەر كاسبكارەكان هێزە ئینتیزامییەكان‪ ،‬رێكەوتی ‪23‬ی سەرماوەز لە گەڕەكی‬ ‫مەجبوورئاوای سەردەشت‪ ،‬دەستیان بەسەر كەلوپەلی كاسبكاراندا گرت و دواتر ئاگریان لەو كەلوپەالنە‬ ‫بەردا‪.‬‬

‫رژانی ماددەی نەوتی‪ ،‬هەڕەشە لە ژینگەی رووباری تەتەهووی بۆكان دەكا‬ ‫رژانی ماددەیەكی نەوتی با ناوی «مازووت»‪ ،‬بۆ ناو ئاوی رووباری تەتەهووی شاری بۆكان‬ ‫مەترسیی كەوتنەوەی كارەساتی ژینگەیی لێ دەكرێت‪.‬‬ ‫چەند رۆژ پێش ماشینێكی هەڵگری ماددەی نەوتی كە لە عێراقەوە بۆ شاری بوناب بەڕێوە بوو‪،‬‬ ‫لەسەر رێگای رووباری «تەتەهوو» تووشی رووداوی هاتوچۆ بوو و نزیكەی ‪ 25‬هەزار لیتر لەو ماددە‬ ‫نەوتییە رژاوەتە نێو رووبارەكەوە‌‪.‬‬ ‫بەرپرسانی ئاو و ئاوەڕۆی شاری بۆكان رایانگەیاندووە‪ ،‬مەترسیی تێكەڵبوونی ئەو مادە نەوتییە لەگەڵ‬ ‫ئاوی خواردنەوەی مااڵنی ئەو دەڤەرە لە ئارادایە‪.‬‬ ‫رووباری تەتەهوو (سیمینە رود) لە ئوستانی ئازەربایجانی رۆژئاوا هەڵكەوتووە و لە چیاكانی بانە‬ ‫و سەقز‪ ،‬سەرچاوە دەگرێت و دوای تێپەڕبوون لە شارەكانی بۆكان و میاندواو‪ ،‬دەڕژێنە نێو زەریاچەی‬ ‫ورمێ‪.‬‬

‫درێژەی كۆكردنەوەی ماهوارە‬ ‫لە گوندەكانی كوردستان‬ ‫لە گوند و ناوچە جۆراوجۆرەكانی كوردستان‪،‬‬ ‫گەاڵڵەی كۆكردنەوەی ماهوارە درێژەی هەیە‬ ‫و هێزەكانی رێژیم بۆ پێشگرتن لە ناڕەزایەتیی‬ ‫خەڵك لە گ��ازی فرمێسكڕێژ كەڵكیان وەر‬ ‫گرتووە‪.‬‬ ‫رێ���ك���ەوت���ی ‪20‬ی س�����ەرم�����اوز‪ ،‬هێزە‬ ‫ئینتیزامییەكانی رێژیم‪ ،‬گەمارۆی گوندەكانی‬ ‫«دەربەند»ی ورمێ و «جاشێران»ی سەر بە‬ ‫ناوچەی نەغەدەیان داوە و پاشان رژاونەتە‬ ‫نێو ماڵی خەڵك و دەستیان بە كۆكردنەوەی‬ ‫ماهوارەكان كردووە‪.‬‬ ‫ئ��ەم ك��ردەوەی��ەی هێزەكانی رێژیم ب��وو بە‬ ‫هۆی ناڕەزایەتیی خەڵك و لە ئاكامدا لەگەڵ‬ ‫بەربەرەكانێی ژن��ان و الوان��ی ئ��ەو گوندان ‌ە‬ ‫ب���ەرەوڕوو بوونەوە و هێزەكانی رێژیمیش بۆ‬ ‫باڵوەپێكردنی خەڵكی ن���اڕازی ل��ە گازی‬ ‫فرمێسكڕێژ كەڵكیان وەرگرت‪.‬‬ ‫ه��ێ��زەك��ان��ی رێ��ژی��م ه���ەروەه���ا ب��ە ل��ێ��دان و‬ ‫س��ووك��ای��ەت��ی پ��ێ��ك��ردن‪ ،‬ه��ەوڵ��ی باڵوەكردنی‬ ‫خەڵكەكەیان داوە‪.‬‬ ‫هێزەكانی رێژیم لە گوندەكانی دیكەی‬ ‫ن��ەغ��ەدەش وەك «ق��ەاڵت��ان»‪« ،‬خنخنە»‌ و‬ ‫«زەلیالن»‪ ،‬بە زۆر چوونەتە نێو ماڵی خەڵك‬ ‫و پاش سووكایەتی پێكردن دەستیان بە سەر‬ ‫زیاتر لە ‪ 50‬دەزگا ماهوارەدا گرتووە‪.‬‬ ‫لە رێكەوتی ‪21‬ی س��ەرم��اوەزی��ش��دا‪ ،‬هێزە‬ ‫ئینتیزامییەكانی رێ��ژی��م‪ ،‬ب��ە مەبەستی‬ ‫ك��ۆك��ردن��ەوەی م��اه��وارە هێرشیان كردۆتە‬ ‫سەر گوندی «قەاڵتان»ی نەغەدە و دەستیان‬ ‫بەسەر ژمارەیەكی زۆر ماهوارەدا گرتووە‪.‬‬ ‫هێزە ئینتیزامییەكانی رێژیم دەستیان بە‬ ‫س��ەر ‪ 25‬دەزگ��ا م��اه��وارەدا گرتووە و باقی‬ ‫ماهوارەكانی دیكەیان تێك شكاندووە‪.‬‬ ‫لە هەڵمەتێكی دیكەدا هێزە ئینتیزامییەكانی‬ ‫رێژیم‪ ،‬بۆ كۆكردنەوەی ماهوارەكانی خەڵكی‬ ‫گوندی دزڵ��ی‪ ،‬هێرشیان ك��ردۆت��ە س��ەر ئەو‬ ‫گوندە و ه��ەر كەسێك كە ناڕەزایەتیی بەم‬ ‫ك���ردەوەی���ە درب��ـ��ڕی��وە ك��ەوت�� ‌ۆت��ە ب��ەر ل��ی��دان و‬ ‫سووكایەتی پێ‌ كراوە‪.‬‬ ‫هێزە ئینتیزامییەكانی رێژیم بە بێ هیچ‬ ‫مۆڵەتێكی یاسایی و بە بێ ئاگاداركردنەوەی‬ ‫خەڵك ماڵەكانیان‪ ،‬بۆ دۆزینەوەی دەزگاكانی‬ ‫ماهوارە دەپشكنن‪.‬‬

‫بەڕێوەچوونی جێژنی ‪26‬ی‬ ‫سەرماوەز لە نوروێژ‬ ‫رێكەوتی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬بۆ رێزگرتن لە‬ ‫ی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی‬ ‫رۆژ ‌‬ ‫كوردستان بە بەشداریی بەشێكی بەرچاو لە‬ ‫ئەندامان و الیەنگرانی ‪ PDKI‬و بەشێك لە‬ ‫كوردەكانی پارچەكانی دیكەی كوردستان‪،‬‬ ‫جەژنێكی بەشكۆ لە نوروێژ بەڕێوە چوو‪.‬‬ ‫ریزبەندی بەرنامەكان بەم شێوەیە بوو‪:‬‬ ‫ـ خوێندنی سروودی نەتەوایەتیی «ئەی‬ ‫رەقیب» و راگرتنی خولەكێك بێ‌دەنگی‬ ‫بۆ رێزگرتن لە گیانی پاكی شەهیدانی‬ ‫رێگای رزگاریی كوردستان‬ ‫ـ خوێندنەوەی پەیامی كۆمیتەی گشتیی‬ ‫‪ PDKI‬ـ نوروێژ‪ ،‬لەالیەن كاك «ئازاد‬ ‫عەزیزی»یەوە‪.‬‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پەخشانێك لە بەڕێز‬ ‫«مەنسوور عەزیزی»یەوە‪.‬‬ ‫ـ پێشكەشكردنی پارچە هۆنراوەیەك لە‬ ‫الیەن بەڕێز ئیبراهیم بۆكانی‪.‬‬ ‫رێوڕەسمەكە بە گۆرانیی هونەرمەندانی‬ ‫بانگهێشتكراو درێژەی پێدرا و بۆ رێزلێنان‬ ‫لەو هونەرمەندانە بە ناوی كۆمیتەی‬ ‫گشتیی ‪ PDKI‬لۆحی رێزلێنانیان پێ‬ ‫بەخشرا‪.‬‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪21‬ی دێسامبری ‪2011‬‬

‫‪3‬‬

‫رێژیم وەرزێڕانی پیرانشاری لە كوودی شیمیایی بێ‌بەش كرد‬ ‫ئیدارەی وەرزێڕیی شاری پیرانشار حەواڵەی وەرگرتنی كوودی شیمیایی بە وەرزێڕانی‬ ‫پیرانشار داوە‪ ،‬بەاڵم وەرزێـڕان هەتا ئێستا نەیانتوانیوە ئەم كوودە وەربگرن‪.‬‬ ‫ئیدارەی وەرزێڕیی پیرانشار بە وەرزێڕانی راگەیاندووە‪ « :‬هیچ كوودێكیان لەبەر دەستدا‬ ‫نیە‪ ،‬بەاڵم كوودی شیمیایی لە بازاڕەكاندا بە زۆری دەست دەكەوێت»‪.‬‬ ‫ئەم كردەوەیەی ئیدارەی وەرزێڕیی پیرانشار‪ ،‬خەڵكی لە راستبێژیی بەرپرسان تووشی‬ ‫گومان كردووە و وەرزێڕان لەو بڕوایەدان كە كوودەكانی نێو بازاڕ هەر هەمان كوودی‌ ئیدارەی‬ ‫وەرزێڕییە كە بە هۆی گەندەڵیی بەرپرسانی دەوڵەتییەوە‪ ،‬لە جیاتی ئەوە بگاتە دەستی ئەوان‪،‬‬ ‫لە بازاڕەكاندا سەودا و مامەڵەی پێ دەكرێت‪.‬‬

‫هەڕەشەی هێزەكانی ئیدارەی ئیتیالعاتی گیالن غەرب‬ ‫لە قوتابییانی دواناوەندی‬ ‫هێزە ئیتیالعاتییەكانی رێژیم لە شاری «گیالن غەرب» پاش بانگهێشتكردنی قوتابییانی‬ ‫قوتابخانەكانی دواناوەندیی ئەم شارە‪ ،‬بە تۆمەتی باڵوكردنەوە و تەبلیغ بۆ هەستی نەتەوایەتی و‬ ‫باڵوكراوە كوردییەكان‪ ،‬هەڕەشەیان لێكردوون‪.‬‬ ‫ئەو قوتابییانە لە الیەن هێزەكانی ئیدارەی ئیتیالعاتەوە هۆشدارییان پێ دراوە‪ ،‬لە هەر جۆرە‬ ‫كردەوەیەك كە پێوەندیی لەگەڵ كورد و كوردستان و جوواڵندنی هەستی نەتەوایەتی هەبێت خۆ‬ ‫ببوێربن‪.‬‬

‫دوو هاوواڵتیی پیرانشاری دەستبەسەر كران‬ ‫دوو كەس بە ناوەكانی خدر نەبی‪ ،‬ناسراو بە مەحموود و سەدیق بەرشان‪ ،‬خەڵكی گوندی «كەوپەڕ»‬ ‫لەالیەن هێزە ئەمنیيەتییەكانەوە دەستبەسەر كران‪.‬‬ ‫لە هۆكاری و شوێنی راگیرانی ئەو دوو هاوواڵتییە كوردە زانیارییەك لەبەر دەستدا نیە‪.‬‬

‫كوژرانی هاوواڵتییەكی مەریوانی بە دەستی بەكرێگیراوێكی رێژیم‬ ‫هیوا خوون جام‪ ،‬هاوواڵتیی مەریوانی كە ماوەیەك لەمەو پێش لەالیەن بەكرێگیراوێكی رێژیمەوە بە ناوی‬ ‫«ئەحا چەتە» بریندار كرابوو‪ ،‬شەوی ‪24‬ى سەرماوەز‪ ،‬گیانی لەدەست دا‪.‬‬

‫دەركردنی حوكمی زیندان و سزای نەختی بۆ ‪ 10‬هاوواڵتیی نەوسوودی‬ ‫دەزگای دادوەریی رێژیم ‪ 10‬هاوواڵتیی نەوسوودی بە زیندان و سزای نەختی مەحكووم‬ ‫كرد‪.‬‬ ‫ناوی حوكم دراوەكان بەو شێوەیەی خوارەوەیە‪:‬‬ ‫ـ بەختیار خەندانی‪ ،‬حوكمی ‪ 11‬مانگ زیندان و سێ میلیۆن و ‪ 200‬هەزار تمەن سزای‬ ‫نەختی‬ ‫ـ موختار خەندانی‪ 6 ،‬مانگ و چوار رۆژ زیندان و ‪ 300‬هەزار تمەن سزای نەختی‬ ‫ـ شاهرۆخ خەندانی‪ 3 ،‬مانگ و دوو رۆژ زیندان و ‪ 400‬هەزار تمەن سزای نەختی‬ ‫ـ حیشمەت رەزایی‪ 7 ،‬مانگ زیندان و ‪ 400‬هەزار تمەن سزای نەختی‬ ‫ـ ئەفشین رەئووفی‪ 3 ،‬مانگ و دوو رۆژ زیندان و ‪ 300‬هەزار تمەن سزای نەختی‬ ‫ـ هێرش عوسمانی‪ ،‬ئەنسار و ئەفشار شاوەیسی‪ ،‬سوبحان رەحیمی‪ ،‬و ماكوان كەیخوسرەوی‪،‬‬ ‫هەر كامەیان بە ‪ 400‬هەزار تمەن سزای نەختی مەحكووم كراون‪.‬‬ ‫ئەو دە الوە نەوسوودییە بە تۆمەتی خۆپیشاندان دژی كوژرانی هاوواڵتییەكی ئەو شارە بە‬ ‫ناوی «پوورمەند مەدحەتنیا» لە الیەن هێزە ئینتیزامییەكانەوە دەستبەسەر كرابوون‪.‬‬ ‫لەو خۆپیشاندانانەدا بە هۆی تەقەی هێزە نیزامییەكانەوە چوار هاوواڵتیی بریندار بوون و‬ ‫ژمارەیەكی بەرچاویش دەستبەسەركران‪.‬‬ ‫پوورمەند مەدحەت نیا رۆژی‪2‎‬ی خاكەلێوەی ئەمساڵ‪ ،‬لەالیەن كەسێك بەناوی «جاوید»‬ ‫فەرماندەی هەنگی مەرزیی نەوسوودەوە گیانی لێ ئەستێنرا و دواتر ئەو فەرماندەیە بێ‬ ‫لێپرسینەوە ئازاد كرا‪.‬‬ ‫ئەو نیزامیانەش كە تەقەیان لە خۆپیشاندەران كردبوو‪ ،‬ئازاد كراون‪.‬‬

‫كۆمەڵەی كولتووریی ئاكەش هووس‪ ،‬سمینارێكی لە نوروێژ بەڕێوە برد‬ ‫رۆژی شەممە‪ ،‬رێكەوتی ‪19‬ی سەرماوەز‪ ،‬كۆمەڵەی كولتووریی ئاكەش هووس‪ ،‬سمینارێكی‬ ‫لە ژێر ناوی جیاوازیی كولتوورەكان بۆ مریەم عەلیپوور و كاك مەجید پااڵنی‪ ،‬پێك هێنا‪.‬‬ ‫سمینارەكە پاش سروودی نەتەوایەتیی ئەی رەقیب و راگرتنی خولەكێك بێدەنگی بۆ رێزگرتن‬ ‫لە گیانی پاكی شەهیدان‪ ،‬دەستی پێكرد‪.‬‬ ‫دواتر خاتوو مریەم عەلیپوور و كاك مەجید پااڵنی هەر كامیان بابەتی خۆیان لە سەر جیاوازیی‬ ‫كولتوورەكان پێشكەش كرد‪.‬‬ ‫لە كۆتایی سمینارەكەدا ك��ۆڕگ��ێ��ڕان‪ ،‬وەاڵم��ی پرسیار و بۆچوونەكانی بەشداربووانی‬ ‫سمینارەكەیان دایەوە‪.‬‬

‫كۆچی دوایی باوكی شەهیدێكی رێگای رزگاریی كوردستان لە ناوچەی‬ ‫پیرانشار‬ ‫رۆژی هەینی‪ ،‬رێكەوتی ‪25‬ی سەرماوەز‪« ،‬مام عەبدوڵاڵ تاوسی»‪ ،‬باوكی شەهید سلێمان تاوسی و‬ ‫خەڵكی گوندی كانی باغی ناوچەی پیرانشار‪ ،‬لە تەمەنی ‪ 82‬ساڵیدا‪ ،‬بە هۆی نەخۆشییەوە كۆچی‬ ‫دوایی كرد‪.‬‬ ‫مام عەبدوڵاڵ‪ ،‬مرۆڤێكی نیشتمانپەروەر‌و كورددۆست بوو‪ .‬ناوبراو هەمیشە هاوكاری هێزی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان و خۆشەویستی كۆمەاڵنی خەڵكی كوردستان بوو و لە نێو خەڵكی پیرانشاردا خاوەن رێزێكی‬ ‫تایبەت بوو‪.‬‬ ‫حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران‪ ،‬بەم بۆنەوە سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی بنەماڵە‌‌و كەس‌و كاری‬ ‫ناوبراو دەكات‌و خۆی بە هاوبەشی خەمیان دەزانێت‪.‬‬


‫‪4‬‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪30‬ی سەرماوەزی ‪1390‬‬

‫پەیامی دەفتەری سیاسیی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران‬ ‫بە بۆنەی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫خەڵكی تێكۆشەری كوردستان!‬ ‫ئ��ەن��دام��ان و الی��ەن��گ��ران��ی ح��ی��زب��ی دێموكراتی‬ ‫كوردستانی ئێران!‬

‫بنەماڵەی ب��ەڕێ��زی ش��ەه��ی��دان و زیندانییانی‬ ‫سیاسی!‬ ‫بەشداربووانی رێوڕەسمی ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬رۆژی‬ ‫پێشمەرگەی كوردستان!‬ ‫ساڵوتان لێ بێ‬ ‫پیروز بێ ‪26‬ی سەرماوەز‪ ،‬روژی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان لە هەموو خەڵكی كوردستان و بەتایبەت لە‬ ‫كادر و پێشمەرگەكانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران‪ .‬ئەمڕۆ لێرەدا لە دەوری یەك كۆبووینەتەوە بۆ‬ ‫رێزگرتن لە مرۆڤگەلێك كە مەشعەلدار و پێشەنگی‬ ‫خەباتی گەلەكەیانن‪ ،‬فیداكار و كۆڵنەدەر و پێشرە و‬ ‫پێشەنگ و رێپیشاندەری رێگای ئازادی و سەربەستی‬ ‫و خەباتگێڕانی دژی چەوسانەوە و گیانبەختكەرانی‬ ‫رێگای ئامانجە نەتەوەییەكان‪ ،‬بە ئاگاهی و هەست‬ ‫بە بەرپرسایەتییەوە ئەو رێگایەیان هەڵبژاردووە و لە‬ ‫هەموو مێتۆدەكانی خەباتی سەردەمیانە بۆ گەیشتن‬ ‫بە ئازادی و رزگاریی نەتەوەیی كەڵك وەردەگرن و بە‬ ‫بێ راوەستان تێدەكۆشن‪.‬‬ ‫ه��ەر ب��ۆی��ە كاتێك ل��ە ك��ۆر و ك��ۆب��ون��ەوەك��ان لە‬ ‫شوێنە تایبەتییەكان ن��اوی پێشمەرگە دێتە بەر‬ ‫باس‪ ،‬قەاڵفەتێكی شۆڕشگێرانە و ماندوونەناسانە و‬ ‫دوژمنڕووخێن دێتە بەر چاوی خەڵك‪.‬‬ ‫بە شوروشەوق و خۆشەویستی‪ ،‬بە هیوای رزگاری‬ ‫و ئ��ازادی و داهاتویەكی گەش دەڕواننە رێچكە و‬ ‫رێبازەكەیان‪.‬‬ ‫پێشمەرگە وا لە نێو كۆمەاڵنی خەڵكدا جێگەی‬ ‫خۆی كردووەتەوە و ریشەی قایم و موحكەم كرددوە‬ ‫كە وەك دارێكی ریشەفراوان و بەهێز‪ ،‬بە لق و پۆیەكی‬ ‫بەرباڵوەوە رۆژ بە رۆژ ئەم ریشەیە بەهێز و جێگیر و‬ ‫لقوپۆپەكانی پڕپۆشترو گەشاوەتر دەبێ‪.‬‬ ‫ئەم دارە بەنرخە كە لە الیەن گەلەكەیەوە ئاویاری‬ ‫دەك���رێ‪ ،‬ه���ەردەم لە زی��ادب��وون و گەشەكردندایە و‬ ‫هەر چوار پارچەی كوردستان لە ژێر سێبەری ئەم‬ ‫گەورەدارە بەهرەمەندەدا دەحەسێتەوە‪.‬‬ ‫ئەمە بەرهەمی ه��زر و ئەندیشەی دامەزرێنی‬ ‫ه��ێ��زی پ��ێ��ش��م��ەرگ��ەی ك���وردس���ت���ان‪ ،‬وات����ە حیزبی‬ ‫دێموكراتی كوردستانی ئێرانە كە هەنووكەش ناوی‬ ‫پڕ لە شانازی هێزی ڕزگاریدەری گەلی كورد‪ ،‬واتە‬ ‫هێزی پێشمەرگەی كوردستان بۆتە هێمای بەرخۆدان‬ ‫و خۆڕاگری و ئازادی لە ئاستی بیروڕای گشتی‬ ‫جیهاندا‪.‬‬ ‫پێشمەرگە تەنیا چەكدارێكی ئاسایی نیە بەڵكوو‬ ‫مامۆستایەكی زانكۆ و دیپلۆماتێكی بەتوانایە‪،‬‬ ‫رووناكبیرێكی نەتەوەیی سەردەمە كە توانیویەتی‬ ‫ئێش و ئازار و كێشەی گەلەكەی بباتە نێو كۆر و‬

‫كۆمەڵە جیهانییەكان و ببێتە تریبۆنێك بۆ گەیاندنی‬ ‫ه���اواری مافخوازانەی نەتەوەكەمان بە بیروڕای‬ ‫گشتی جیهان‪.‬‬ ‫ئ��ەگ��ەر دوژم��ن��ان��ی گ��ەل��ی ك���ورد ب��ە چاوێكی‬

‫دوژمنانە و دور لە راستییەكان سەیری تایبەتمەندییە‬ ‫ب��ەرزەك��ان��ی پێشمەرگەیان دەك���رد و ب��ە شێوەیەكی‬ ‫چەواشەكارانە لە بیروڕای گشتیدا پێشمەرگەیان‬ ‫پێناسە دەك����رد‪ ،‬ه��ەن��ووك��ە خ��ەڵ��ك و ئازادیخوازان‬ ‫بە دەرك��ی راستییەكان‪ ،‬بە شێوەیەكی پراكتیكی‬ ‫پێشمەرگە پێناسە دەكەن و پێشمەرگە بۆتە رەمزی‬ ‫ئازادی و سەركەوتن‪.‬‬ ‫بەرێزان!‬ ‫باسكردن لەسەر مرۆڤگەلێك كە هەموو ژیانی‬ ‫خۆیان لە سەردەمی الویەتیدا كە باشترین دەورانی‬ ‫ژیانە پێشكەش بە گەلەكەیان كردووە‪ ،‬لە ماوەیەكی‬ ‫ك��ورت ناكرێ نرخی خ��ۆی پێ ب��درێ‪ ،‬هەرچەندە‬ ‫لەسەری بنوسرێ و بدوێی هێشتا بایی دڵۆپێك لە‬ ‫بەرانبەر دەریای بێكەرانی جەستەی برینداری مرۆڤە‬ ‫بێنان و ئاوەكانی چیا سەربەرزەكانی كوردستاندا نیە‬ ‫كە بە شكۆیەكی م��ەزن��ەوە پ��ارێ��زەری ك��ەرام��ەت و‬ ‫شەرافەتی كوردستان و كورد دەكەن‪.‬‬ ‫لە راستیدا چۆن وەسفی مرۆڤێك بكەین كە لە بن‬ ‫بەردێك یا لە بن دەوەنێك و لەژێر رەهێڵە و ئاگری‬ ‫گوللەی بێئەمانی دوژمندا‪ ،‬بە ئیمانێكی پۆاڵیینەوە‬ ‫دەژی و هێرش دەكاتە سەر دوژمن و بیر لەوە ناكاتەوە‬ ‫داخۆ ئەگەر بریندار بوو‪ ،‬كامە نەخۆشخانە و دوكتور‬ ‫چارەسەری برینەكەی دەكا یان پاش كۆتایی شەڕەكە‬ ‫لە كام شوێن دەحەسێتەوە‪.‬‬ ‫چۆن دەكرێ وەسفی ئەو مرۆڤە بكەین كە لە نێو‬ ‫بەفری زستاندا پەنجەكانی دەستی بە هۆی سەرما‬ ‫لە دەست داوە و تەنانەت بۆ یەك چڕكەش لە ناوی پڕ‬ ‫لە شانازی پێشمەرگە پەشیمان نەبۆتەوە‪.‬‬ ‫كێ دەتوانێ هەڵمەت و خۆڕاگری و فیداكاری‬ ‫پێشمەرگە بنرخێنێ ل��ە كاتێك هێزێكی زۆری‬ ‫پۆشتە و پەرداختی دوژمنی بە چۆكدا دەهێنا و‬ ‫پاشەكشەی پێ دەكرد‪ ،‬هەرچی لەسەر گەورەیی و‬ ‫قارەمانیەتییەكانی پێشمەرگە بدوێین نرخی خۆی‬ ‫پێ ن��ەدراوە و ن��ادرێ‪ ،‬ئێمە لە رۆژی رێزگرتن لە‬ ‫پێشمەرگەی كوردستاندا جێی خۆیەتی ئاماژە بە‬ ‫چۆنییەتی ناودێركردنی ئەم رۆژە پیرۆزە بكەین‪.‬‬ ‫كومیتەی ناوەندی حیزبی دێموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران لە پلینۆمی خۆیدا كە لە رۆژانی ‪24-15‬ی‬ ‫گەالوێژی ‪1363‬ی هەتاوی پێك هات‪ ،‬رۆژی ‪26‬ی‬ ‫سەرماوەزی بە ناوی رۆژی پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫ناودێر كرد‪.‬‬ ‫شانازی ئەو رۆژە دەگەڕێتەوە بۆ هێرشی رۆڵە‬ ‫قارەمانەكانی شاری مهاباد كە دڵسۆزانە هێرشیان‬ ‫ب���ردە س���ەر ش���ارەوان���ی ئ���ەو ش���ارە و ل��ە هێرشێكی‬ ‫لەخۆبوردووانەدا بە دانی تەنیا شەهیدێك شارەوانی‬ ‫ئ��ەو ش��ارەی��ان گ��رت و ئاخرین دی���اردەی چەكداریی‬

‫حكومەتی پاشایەتییان تێكەوە پێچا و بەو چەشنە‪،‬‬ ‫دەسەاڵتی سیاسی و ئیداری بەشێك لە كوردستان‬ ‫كەوتە دەس��ت خەڵك و هەر لەو رۆژەدا بە رەسمی‬ ‫سوپای میللی بۆ پاراستنی ئەمنییەت و پارێزگاری‬ ‫لە دەسكەوتەكانی شۆرش و گەلی كورد دامەزرا‪.‬‬ ‫ح��ی��زب��ی دێ��م��وك��رات��ی ك��وردس��ت��ان��ی ئ��ێ��ران وەك‬ ‫داهێنەری ناوی پێشمەرگە و دامەزرێنەری هێزی‬ ‫پێشمەرگە و دیاریكەری رۆژی پێشمەرگە‪ ،‬شانازی‬ ‫بەو مێژووە و رابردووی پڕ لە سەروەری خۆی دەكات‬ ‫كە توانیویەتی لە م��اوەی ‪ 66‬ساڵی تەمەنی ئەم‬ ‫هێزە كوردستانییەدا‪ ،‬وەك هێزی پارێزەری كورد و‬ ‫كوردستان‪ ،‬بەردەوام لە گۆڕەپانی خەبات و تێكۆشاندا‬ ‫كۆڵنەدەرانە لە بەرانبەر نەیارانی كوردستان خەباتی‬ ‫ئازادیخوازانەی خۆی درێژە پێ بدات‪ ،‬بە یەك ئاسۆ‬ ‫و روانینەوە چ��او لە ق���ەوارەی هێزی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان بكات‪.‬‬ ‫هەر بۆیە لە هەر كام لە پارچەكانی كوردستان‬ ‫و لە هەر حیزب و سازمانێك بە ناوی پێشمەرگەوە‪،‬‬ ‫كەس یان كەسانێك لە پێناو رزگاری نەتەوەییدا خەبات‬ ‫و تێكۆشانیان كردبێت‪ ،‬وەك پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫دەناسرێت و رێز لە خەبات و تێكۆشانیان دەگیرێت‪.‬‬ ‫حیزبی ئێمە لە م��اوەی زیاتر لە شەش دەی��ە لە‬ ‫خەبات و تێكۆشانی خۆیدا لەگەڵ دوو رێژیمی‬ ‫كۆنەپەرەست و دیكتاتۆری پاشایەتی و كۆماری‬ ‫ئیسالمی خەباتی بێوچانی كردووە و هەنووكەش بۆ‬ ‫گەیشتن بە ئامانجی گەلەكەمان بەردەوامە و لەو‬ ‫رێگایەدا هەوراز و نشێوی زۆری بڕیوە‪ ،‬بەاڵم كۆڵی‬ ‫نەداوە‪.‬‬ ‫بۆ ئەوەی وەختی زیاتری كۆڕەكەمان بە رابردووەوە‬ ‫تەرخان نەكردبێ‪ ،‬خۆمان لە ئاماژەكردن بە خەبات‬ ‫و تێكۆشانی هێزی پێشمەرگە لە پێوەندی لەگەڵ‬ ‫رێژیمی پاشایەتی كە حیزبی ئێمە شان بە شانی‬ ‫گەالنی ئێران ل��ەو پێوەندییەدا بە ئامانجی خۆی‬ ‫گ��ەی��ش��ت و رێ��ژی��م��ی دی��ك��ت��ات��ۆری و س����ەرەڕۆی‬ ‫پاشایەتییان تێكەوە پێچا‪ ،‬دەبوێرین و ئ��ام��اژە بە‬ ‫دۆزی هەنووكەیی رێژیمی تۆتالیتێرو قڕوون وستایی‬ ‫كۆماری ئیسالمی و خەبات و تێكۆشانی گەلی‬ ‫كورد و شانازییەكانی هێزی پێشمەرگەی كوردستان‬ ‫دەك��ەی��ن ك��ە ل��ە ق��ۆن��اغ��ە ج���ۆراوج���ۆرەك���ان���دا چۆن‬ ‫توانیویەتی لەگەڵ رێژیمێك كە كۆسپی سەر رێگای‬ ‫ئاشتی و ئازادی و دێموكراسی لە ئێران و جیهاندایە‪،‬‬ ‫لە خەبات و تێكوشان بەردەوام بێت‪.‬‬ ‫خوێناویترین و ئاڵۆزترین هەلومەرج و قۆناغەكانی‬ ‫خەباتی هێزی پێشمەرگە‪ ،‬ب��ەرب��ەرەك��ان��ێ لەگەڵ‬ ‫رێژیمی كۆنەپەرەستی كۆماری ئیسالمی لە ماوەی‬ ‫‪ 32‬ساڵی رابردوودا بە كورتی لە چوار تەوەردا پۆلین‬ ‫و شرۆڤەی دەكەین‪:‬‬ ‫قۆناغی یەكەم‪:‬‬ ‫س��ەرك��ەوت��ن��ی گ��ەالن��ی ئ��ێ��ران ب��ەس��ەر رێژیمی‬ ‫پاشایەتی و ه��ات��ن��ەس��ەرك��اری رێ��ژی��م��ی كۆماری‬ ‫ئیسالمی بە هۆی نائاگاهی خەڵك لە ناوەرۆكی‬ ‫ئ���ەم سیستمە ب����وو‪ .‬ح��ی��زب��ی دام���ەزرێ���ن���ی هێزی‬ ‫پێشمەرگەی كوردستان‪ ،‬وات��ە حیزبی دێموكراتی‬ ‫كوردستانی ئێران لە رێگای ج��ۆراوج��ۆرەوە هەوڵی‬ ‫هەمەالیەنی خستەگەڕ تا كێشەی نەتەوەیی و ماف‬ ‫و داخوازییەكانی گەلی كورد لە رێگای سیاسی و‬ ‫وتوووێژەوە چارەسەر بكات‪ ،‬بەاڵم هەر لە سەرەتاوە ئەم‬ ‫رێژیمە دژی گەلییە لەگەڵ ماف و ئازادییەكانی‬ ‫هەموو نەتەوەكانی ئێران بە گشتی و گەلی كورد‬ ‫بە تایبەتی بێگانە بوو‪ ،‬هەر بۆیە هەر رۆژێك و لە‬ ‫یەكێك لە شارەكانی كوردستان بە بیانووی جۆراوجۆر‬ ‫شەڕ و پیالنی نامرۆڤانە دژی هێزی پێشمەرگەی‬ ‫كوردستان رێك دەخست‪.‬‬ ‫رێژیم بە داڕشتنی سناریۆی جۆراوجۆر تاوانی‬ ‫ئەو شەڕانەی دەخستە پاڵ حیزبی دێموكرات تاكوو‬ ‫سەرەنجام بەسازكردنی شەڕێك لە پاوە‪ ،‬خومەینی لە‬ ‫‪28‬ی گەالوێژی ساڵی ‪1358‬ی هەتاویدا فەرمانی‬ ‫جیهاد و شەڕی سەراسەری بە دژی گەلی كورد‬ ‫دەركرد و حیزبی ئێمەی بە هەڵوەشاوە راگەیاند‪.‬‬ ‫هێزی پێشمەرگەیش بۆ پارێزگاری و بەرگری لە‬ ‫مافی نەتەوایەتی گەلەكەمان‪ ،‬پەالماری هێزەكانی‬ ‫رێژیمی ل��ە ك��وردس��ت��ان دا و ل��ە م���اوەی شەڕێكی‬ ‫سێ مانگەدا‪ ،‬هەموو شار و رێگا و لێرەوارەكانی‬

‫كوردستانی كردە گۆڕستانی داگیركەرەكان و ماشینی‬ ‫جەنگی و ژەنگاوی ئەوانی لە كار خست و بە چۆكدا‬ ‫هێنا‪ ،‬كە بە شەڕی سێ مانگە ناوبانگی دەركرد‪،‬‬ ‫بە شێوەیەك كە خومەینی رایگەیاند كە گۆیا لە‬ ‫داخوازییەكانی گەلی كورد بە باشی تێنەگەیشتووە و‬ ‫فەرمانی ئاگربەستی راگەیاند و چارەسەری مافی‬ ‫گەلی كوردی لە رێگای وتووێژەوە خستە بەر باس‬ ‫و بەو چەشنە وتوێژێك لە نێوان دەوڵەت و هەیئەتی‬ ‫نوێنەرایەتی گەلی كورد دەستی پێ كرد‪.‬‬ ‫قۆناغی دووهەم‪:‬‬ ‫لەم سەروبەندەدا كوماری ئیسالمی بەكەڵكوەرگرتن‬ ‫لە هەستی ئاشتیخوازانەی كورد و ئاگربەس و وتوێژی‬ ‫دووالیەنە‪ ،‬هێزە تێكشكاوەكانی خۆی بۆ جارێكی‬ ‫دیكە ئامادەی شەڕ كردەوەوە و لە ژێر هەموو قەول‬ ‫و بەڵێنەكانی بۆ چارەسەركردنی كێشەی كورد دا و‬ ‫جارێكی دیكەیش هێرشی بردە سەر بنكەو بارەگاكانی‬ ‫حیزب و سازمانە كوردستانییەكان و شەڕێكی دیكەی‬ ‫سەرتاسەری لە كوردستان و بە ئیمكاناتی باشتر و‬ ‫سازماندەییەكی ن��وێ ك��ە ك��اری��گ��ەری قورستری‬ ‫بۆ هێزی پێشمەرگە ب��ەدواوە بوو دەست پێ كرد ‪.‬‬ ‫سەرەڕای ئەویش لەم قۆناغەدا دوو خاڵی هەرەگرینگ‬ ‫بوونە هۆی ئ��ەوەی كە كۆماری ئیسالمی توانی‬ ‫پاشەكشە بە هێزی پێشمەرگەی كوردستان بكات‪،‬‬ ‫یەكەم روودان��ی ش��ەڕی ئێران و عێراق و بزواندنی‬ ‫هەستی نەتەوایەتی گەالنی ئێران و هێنانە مەیدانی‬ ‫چین و توێژە جۆراوجۆرەكان بە بیانووی بەرگری‬ ‫لە خاك و نیشتمان و لە هەمان كاتدا نێو و ناتۆرە‬ ‫دروستكردن بۆ حیزب و سازمانە كوردستانییەكان لە‬ ‫پێوەندی لەگەڵ حكوومەتی عێراقدا‪ ،‬لە الیەكی‬ ‫دیكەوە ناتەبایی هێزە كوردستانییەكان لە شارەكان و‬ ‫روودانی شەڕی ناوخۆیی كوردستان لە نێوان حیزبی‬ ‫دێموكرات و كۆمەڵەوە كە هێزەكانی هەر دووالی بە‬ ‫خۆوە سەرقاڵ كرد و كۆماری ئیسالمیش لەو دەرفەتە‬ ‫كەڵكی وەرگرت و توانی سەرەتا رێگا سەرەكییەكان و‬ ‫پاشان شارو گوندەكان داگیر بكا و حیزبی دێموكرات‬ ‫و باقی هێزەكانی دیكەش ناچار بوون كە بە تەواوی‬ ‫پەنا بۆ شاخەكان ببەن و قۆناغی شەڕی جبهەیی‬ ‫كۆتایی پێ هات‪.‬‬ ‫قۆناغی سێهەم‪:‬‬ ‫پاش داگیركردنی كوردستان لە الیەن هێزەكانی‬ ‫كوماری ئیسالمی و پاشەكشەی هێزی پێشمەرگە‬ ‫بۆ ش��اخ‪ ،‬زۆرب��ەی ه��ەرە زۆری حیزب و سازمانە‬ ‫كوردستانی و ئێرانییەكان خەباتی چەكدارییان بە‬ ‫جێ هێشت و پەنایان ب��ردە ه��ەن��دەران‪ .‬ب��ەاڵم هێزی‬ ‫پێشمەرگەی حیزبی دێموكرات لە فازی سێهەمدا‬ ‫هێزەكانی خۆی بۆ شەڕی پارتیزانی بە دژی پیالنی‬ ‫نامرۆڤانەی رێژیم ئامادە كرد و هاوكات لەگەڵ‬ ‫دەستپێكردنی شەڕی پارتیزانی بە كەڵكوەرگرتن لە‬ ‫مێتۆدەكانی خەباتی سەردەمیانە‪ ،‬پەڕەی بە خەباتی‬ ‫دیپلۆماسی و سیاسی لە دەرەوەی واڵت دا و بە‬ ‫پێی هەلومەرجی سەردەم بە گوڕوتینێكی زۆر باشەوە‬ ‫رێكخستنەكانی خۆی لە دەرەوە و ژوورەوە ئۆرگانیزە‬ ‫دەك���ات‪ ،‬ه��ێ��زی پێشمەرگەی حیزبی دێموكراتی‬ ‫كوردستانی ئێرانیش بە ورەیەكی بەرزەوە بەرپەرچی‬ ‫پەالماری هێزەكانی كۆماری ئیسالمی دەداو هەموو‬ ‫شار و گوند و رێگاوبانەكانی كوردستان بۆ جارێكی‬ ‫دی��ك��ە ب��وون��ە م��ەك��ۆی پێشمەرگە ق��ارەم��ان��ەك��ان و‬ ‫گۆڕستانی هێرشكەران بۆ كوردستان و رۆژانە سەدان‬ ‫كەس لە هێزە بێورە و بێباوەڕەكانی كۆماری ئیسالمی‬ ‫دەبوونە قوربانی سیاسەتە نامرۆڤانەكانی سەرانی‬ ‫رێژیم و یان ئەسیری هێزی پێشمەرگە دەب��وون كە‬ ‫لەگەڵ رەفتاری مرۆڤدۆستانەی پێشمەرگە بەرەوڕوو‬ ‫دەبوون و دەپارێزران‪.‬‬ ‫هەروەك لە سەرەتاوە ئاماژەمان پێ كرد پێشمەرگە‬ ‫خ��ەب��ات��ی خ���ۆی ت��ەن��ی��ا ل��ە چ��وارچ��ێ��وەی خەباتی‬ ‫چەكداریدا بەرتەسك نەكردۆتەوە‪ ،‬بە پێی هەلومەرج‬ ‫و گۆڕانكارییەكانی رۆژ ل��ە شێوەكانی دیكەی‬ ‫خەبات كەڵكی وەرگرتووە و قۆناغی چوارەمی بە‬ ‫لەبەرچاوگرتنی بارودۆخی ناوچەكە و ئاڵوگۆڕەكان‬ ‫بە تایبەت لە هەرێمی كوردستان بە قۆناغی سیاسی‬ ‫ــ تەشكیالتی و دیپلۆماسی دەست پێكرد‪.‬‬ ‫لەگەڵ ئ��ەوەش لە ب��واری نیزامیدا هەنووكەش‬ ‫هەركات پێویست بێت‪ ،‬پتانسییەڵی بەهێزترین هێزی‬ ‫سیاسی و نیزامی لە كوردستاندا هەیە‪ ،‬بەاڵم لەم‬

‫ه��ەل��وم��ەرج��ەدا س���ەرەڕای پاراستنی بەرژەوەندییە‬ ‫نەتەوەییەكانی ك��ە ب��ۆ حیزبی ئێمە ل��ە سەرەوەی‬ ‫بەرژەوەندیی حیزبییە‪ ،‬لە فازی چوارەمدا‪ ،‬پێوەندییە‬ ‫تەشكیالتییەكانی خۆی لەگەڵ چین و توێژەكانی‬ ‫خەڵكی كوردستان بە باشی گرێ داوە و بە سیاسەت‬ ‫و تاكتیكێكی سەردەمیانەوە هاتە گۆڕەپانی خەبات‬ ‫و بەو جۆرە هێزی پێشمەرگە بە ئیستراتیژی روون‬ ‫و دیاریكراوی خۆی لە قۆناغە جۆراوجۆرەكاندا‪ ،‬بە‬ ‫كەڵكوەرگرتن لە شێوەكانی خەبات دژی سیستەمی‬ ‫ت��ۆت��ال��ی��ت��ەری ك��ۆم��اری ئیسالمی ب��ێ��پ��س��ان��ەوە تا‬ ‫سەركەوتن درێژەی پێ دەدات‪.‬‬ ‫ئاكامی ئەم خەباتە‪ ،‬هاوكاری و هاوئاهەنگی‬ ‫ك��ۆم��ەاڵن��ی خ��ەڵ��ك��ی ك��وردس��ت��ان ل��ەگ��ەڵ هێزی‬ ‫پێشمەرگەی ك��وردس��ت��ان و ئ��ەزم��وون��ی ‪ 32‬ساڵ‬ ‫تێپەڕبوون بەسەر حكوومەتی دیكتاتۆری كۆماری‬ ‫ئیسالمی بۆ گەالنی ئێران‪ ،‬بریتییە لە دابەزینی‬ ‫داهاتی نەتەوەیی‪ ،‬بێكاری و گرانی و فەسادی‬ ‫كۆمەاڵیەتی بە هەموو لق و پۆكانییەوە‪ ،‬ستەمی‬ ‫ن��ەت��ەوەی��ی و م��ەزه��ەب��ی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬ه��ەرچ��ی زیاتر‬ ‫ئیدئۆلۆژیكردنی حكوومەت‪ ،‬هەاڵواردنی رەگەزی‬ ‫و جینسی‪ ،‬گ��رت��ن‪ ،‬ئ��ێ��ع��دام‪ ،‬س��ەرك��وت��ی بزووتنەوە‬ ‫ئازادیخوازەكان و هەتا دوایی ‪ ،....‬لەگەڵ هەموو‬ ‫شێوە بۆچوون و سیاسەتێكی دیكتاتۆرانە و دەیان‬ ‫كردەوەی دژی مرۆیی دیكە‪ ،‬كە تەنیا لەم سیستەمە‬ ‫دژی گەلییە دەوەشێتەوە‪.‬‬ ‫لە پێوەندی لەگەڵ وەزعی دەرەكیشدا پشتكردن‬ ‫لە هەموو یاسا و رێسا نێودەوڵەتییەكان‪ ،‬وەك هەوڵدان‬ ‫ب��ۆ گەیشتن ب��ە چ��ەك��ی ن��اوك��ی و پێشێلكردنی‬ ‫مافی مرۆڤ‪ ،‬دەستێوەردان لە كاروباری واڵتان و‬ ‫هەوڵداندان بۆ تێكدانی بارودۆخ و تەناهی واڵتانی‬ ‫ئیسالمی بە كەڵكوەرگرتن لە هەستی مەزهەبی‬ ‫خ��ەڵ��ك��ەك��ەی��ان‪ ،‬پێكهێنانی ت���ۆڕی تیرۆریستی و‬ ‫پشتیوانی و داڵدەدانی ئەو گرووپانە كە دەبنە هۆی‬ ‫كوشتنی بەكۆمەڵی خەڵكی بێتاوان‪ ،‬لە دەستكەوتە‬ ‫دەرەكییەكانی كۆماری ئیسالمییە‪ ،‬كە بووە بە هۆی‬ ‫رۆژ بە رۆژ پەراوێزخستنی ئەو واڵت��ە لە ئاستی‬ ‫جیهانی و ناوچەییدا‪ ،‬دیمەنی ئێرانی لە ناو بیروڕای‬ ‫گشتی جیهاندا ن��اح��ەز ك����ردووە و ب��ە پێچەوانە‪،‬‬ ‫ئاكامی بەربەرەكانێی قارەمانانەی هێزی بەهێزی‬ ‫پێشمەرگەی كوردستان لە بەرانبەر دیكتاتۆرانی‬ ‫ب��ی��ری س��ەدەن��ێ��وەڕاس��ت��ی ك���ۆم���اری ئیسالمیدا‪،‬‬ ‫هەڵكشانی ئەرێنی بووەو هێزی پێشمەرگە و حیزبی‬ ‫دێموكراتی كوردستانی ئ��ێ��ران ل��ە نێو كۆمەاڵنی‬ ‫خەڵكدا خۆشەویستە و پتر لە جاران هەنگاوەكانی بە‬ ‫بڕشتەوە بەرەو سەركەوتن هەڵدەگرێ و لە نێو بیروڕای‬ ‫گشتیی جیهاندا ب��ە هێزێكی خ���اوەن پرەنسیپ و‬ ‫دێموكرات و مودێڕن ناسراوە و كۆمەاڵنی خەڵكی‬ ‫كوردستان بە ئاسۆیەكی روون��ەوە چاو لە خەباتی‬ ‫هێزی پێشمەرگە دەك���ەن و هێزی پێشمەرگەیش‬ ‫ڕەوای���ی خ��ۆی لە پشتیوانیی كۆمەاڵنی خەڵكی‬ ‫كوردستان و بیرو ئەندیشەی ئ��ازادو مرۆڤــتەوەرانە‬ ‫وەردەگ��رێ��ت و تا سەركەوتن بەسەر كۆنەپەرەستی‬ ‫و ت��اری��ك��ی��دا‪ ،‬ب��ە پشتگیریی ك��ۆم��ەاڵن��ی خەڵكی‬ ‫كوردستان خەباتی ئازادیخوازانەی خۆی درێژەی‬ ‫دەدات و لە ئاكامدا سەركەوتن بۆ هێزی پێشمەرگە‬ ‫و رووخ��ان و س��ەرش��ۆڕی بۆ رێژیمی دژی گەلی‬ ‫كۆماری ئیسالميی ئێرانە‪.‬‬ ‫لە كۆتاییدا وێڕای پیرۆزبایی دووبارە لە هەموو‬ ‫پێشمەرگە ق��ارەم��ان��ەك��ان��ی ك��وردس��ت��ان‪ ،‬دووپاتی‬ ‫دەكەینەوە حیزبی تێكۆشەر و خەباتگێڕی كۆمەاڵنی‬ ‫هەراوی كوردستان‪ ،‬حیزبی دێموكراتی كوردستانی‬ ‫ئێران شێلگیرانە و ماندوویی نەناسانە تا وەدیهێنانی‬ ‫ئامانجە بەرز و مرۆڤییەكانی شەهیدانی كوردستان‬ ‫و لە سەرەوەی هەمووان رێبەرانی گەورەمان قازی و‬ ‫قاسملوو و شەرەفكەندی‪ ،‬دەست لە خەبات و تێكۆشان‬ ‫هەڵناگرێ‪.‬‬ ‫سەركەوێ خەباتی نەتەوەیی دێموكراتیكی خەڵكی‬ ‫كوردستان بو وەدیهێنانی سیستمێكی دێموكراتیك و‬ ‫فیدراڵ‬ ‫بژی هێزی پێشمەرگە‪ ،‬باسكی بەهێزی گەل‬ ‫بڕووخێ رێژیمی كونەپەرستی كوماری ئیسالمیی‬ ‫ئێران‬


‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪21‬ی دێسامبری ‪2011‬‬

‫حەسەن شیوەسەڵی نرخێك بۆ ئازادی‌‪،‬‬ ‫بەڵگەیەك بۆ ریسوایی تیرۆریزمی‬ ‫دەوڵەتی!‬ ‫رەحیم رەشیدی‬ ‫خەڵكی‬ ‫مافخوازانەی‬ ‫جوواڵنەوە‌ی‬ ‫كوردستان‪ ،‬لە ڕەوتی خەباتی سەربەرزانەی‬ ‫خۆیدا بۆ دەستەبەركردنی ئاشتی‪ ،‬ئازادی‬ ‫‌و دێموكراسی‪ ،‬بەر لە هەر شتێك‪ ،‬پشتی‬ ‫بە كار و نەسرەوتنی ڕۆڵەكانی نەتەوەی‬ ‫كورد بەستووە كە لە هەموو دۆخێكدا بە‬ ‫ورەبەرزی ‌و دەروەستانە باری قورس‌ و‬ ‫گرانی ئەم بزووتنەوەیە بە پشتبەستن بە‬ ‫ئیرادەی شۆڕشگێڕانە بەرەوپێش دەبەن‪ ،‬هیچ‬ ‫تەنگ‌ و چەڵەمەیەك كۆڵیان پێنادات ‌و لە‬ ‫راستەرێگای خەبات بۆ رزگاریی گەلی‬ ‫كورد‪ ،‬هەتڵەیان ناكات‪.‬‬ ‫ئاشكرایە‪ ،‬ئەو توێژە لە رۆڵەكانی خە‌ڵكی‬ ‫كورد كە بۆ ئازادی‌و رزگاری بە پاڵپشتی‬ ‫‌و هاودڵیی زۆربەی نەتەوەی كورد‪ ،‬لە ریزی‬ ‫بزوتنە‌وەی میللی ـ دێموكراتیكی خەڵكی‬ ‫كورستاندا گیرساونەوە و بە ناوی پێشمەرگە‬ ‫ناویان دێتە گۆڕێ‌‪ ،‬بە ئاوڕدانەوەیەكی‬ ‫كورت لە ژیان‌و بارودۆخی تێكۆشانیان‌‪ ،‬ئەو‬ ‫س و مەزنانە كە بۆ خزمەت بە‬ ‫ئەركە قور ‌‬ ‫دۆزی ڕەوای گەلەكەیان ‌و پرشكۆتركردنی‬ ‫هەرچی پتری خەبات‌و كۆڵنەدان وەئەستۆی‬ ‫دەگرن‌‪ ،‬فیداكارانە بەڕێوەی دەبەن‌و لە پێناو‬ ‫سەربەرزی ‌و سەرفرازی خەڵكی كورد‌دا‬ ‫شێلگیرانە ڕەوتی خەبات بەرەو ئاسۆی‬ ‫هیوادەری سەركەوتن دەبەن‪ ،‬باشترین ‌و‬ ‫فیداكارترین رۆڵەكانی نەتەوەی كوردن‪،‬‬ ‫چوونكە تەنیا بیر لە سەربەرزی‌و رزگاریی‬ ‫واڵت لە دەستی زاڵم ‌و داگیركەر دە‌كە‌نەوە‬ ‫و لەم پێناوەدا هەڵسووڕ و كاران‪ ،‬هەر بۆیە‬ ‫هێندە الی خەڵكی نیشتمانپەروەری كورد‬ ‫خۆشەویست‌‌‌و جێگای فەخر و رێزن‪.‬‬ ‫ئەم فەخر و رێزە شایانە لە الیەن خەڵكی‬ ‫نیشتمانپەروەری كوردەوە‪ ،‬وەك دیاردەیەكی‬ ‫مەزن ‌و بەرینی مە‌عنەوی‪ ،‬لە بەرانبەر‬

‫هەرچەند تاكوو‬ ‫هەنووكە لەم جینایەتە‬ ‫هەژێنەرە‪ ،‬وەكوو‬ ‫پێویست بۆ لەقاودانی‬ ‫روخسار و ناوەرۆكی‬ ‫تیرۆریستانەی رێژیمی‬ ‫ئێران‪ ،‬دژی خەڵكی‬ ‫كوردستان كەڵك‬ ‫وەرنەگیراوە‪ ،‬چوونكە‬ ‫سیمای پێشمەرگانەی‬ ‫ئەگەر لە الیەك‬ ‫دەربڕی ورەی بەرزی‬ ‫پێشمەرگەیە لە الیەكی‬ ‫دیكەوە لەقاودەری‬ ‫ئەو جۆرە پیالن و‬ ‫جینایەتانەیە كە رێژیم‬ ‫دەرحەق بە پێشمەرگە‬ ‫و خەڵكی كوردستان‬ ‫ئەنجامی داون‬

‫قەاڵفەتی‬ ‫‌و‬ ‫جو ا مێر ا نە ی‬ ‫كاك حەسەن‬ ‫شیو ە سە ڵی‬ ‫زامدار و‬ ‫بر ینهە ڵگر‬ ‫بكەن‌و بەم‬ ‫ڕووداوەش‬ ‫ر یسو ا یی‬

‫ئۆقرەنەگرتووەكەی بۆ رزگاری ‌و‬ ‫هەڵمژینی هەوای بێگەردی‬ ‫كۆیستانەكانی واڵت‪ ،‬وەكوو‬ ‫هەمیشە بەخیرایی لێدەدات‪ ،‬ئەو‬ ‫بە ڕینوێنی‌‌ بیرتیژانە هاندەری‬ ‫الوان بۆ خەباتی ڕەوایە‪ ،‬كاك‬ ‫حەسەن ئێستایش بەو هیواوە‬ ‫هەناسە دەدات بەڵكوو وەكوو‬ ‫جاری جاران خۆی لە بەردەم‬ ‫كوانووی داپیرەی كورددا‬ ‫ببینێتەوە و بە بزە‬

‫لەخۆبردوویی‌و گیانفیدایی ئەو خەباتگێرانەدا‬ ‫نیشان دەدرێ كە سەر و ماڵ‪ ،‬ژیان‌و گیانان‬ ‫بۆ دابینبوونی ژیانێكی شیاوی مرۆڤی‬ ‫سەردەم بۆ خەڵكی كورد تەرخان كردووە و‬ ‫تەرخان دەكەن‪ .‬ئەم توێژە خەڵكویستە‪ ،‬بێ‬ ‫ماڵ ‌و سامان‪ ،‬بەاڵم خاوەنی شانازی‌ و‬ ‫حورمەتی بێ كۆتایین‌‪.‬‬ ‫كەوایە‪ ،‬دوژمنی دڵ پڕ لە قین‪ ،‬بۆ‬ ‫بەچۆكداهێنانی خەباتی ڕەوای كورد‌‪،‬‬ ‫هەمیشە سیاسەتێكی هەڵە و وێرانكاری‬ ‫گرتۆتەبەر‪ ،‬لە رێگای بەكردەیی كردنی‬ ‫ئەو سیاسەتەدا‪ ،‬زۆر جینایەتی خوڵقاندوون‬ ‫‌و دەخوڵقێنێ‪.‬‬ ‫دوژمنانی خەڵكی كورد بە ئەنقەست‪ ،‬بە‬ ‫بێ ئاوردانەوە لە هۆكارەكانی سەرهەڵدانی‬ ‫خەڵكی كورد كە لە راستیدا بەرهەمی‬ ‫سیاسەت‌ و كرداری ئەوانە لە بەرانبەر‬ ‫خەڵكی كورد‪ ،‬هەموو كات هەولیان داوە بە‬ ‫پیالنگێڕی‌و گرتنەبەری رێگای سەركوت‌‪،‬‬ ‫داپڵۆسین‌‪ ،‬كوشتار‪ ،‬وێرانكردن‪ ،‬سووتاندن‌‪ ،‬هەتاهەتایی بۆ خوڵقێنەرانی ئەم تاوانە‪ ،‬دا ‌خ‬ ‫بەندكردن‌و رەشەكوژی‪ ،‬بزووتنەوەی خەڵكی و خەفەتی زۆر‌و گران بۆ هاومەتەرێزەكانی پڕ لە مێهرەبانییەكانی هیوای سبەینێكی‬ ‫كورد بەچۆكدا بێنن‪ .‬بۆ وەدیهێنانی خەونی ‌و خەڵكی خۆڕاگری كوردستان بێنە ئاراوە‪ .‬خۆشیان بداتێ ‌و ئارەقەی سەر تەوێڵی‬ ‫نەزۆكی بەچۆكداهێنانی خەباتی ڕەوا بەشێكی زۆر لەم خەفەتبارییە‪ ،‬لە‌و سۆنگەوە ماندووی جووتیار و وەرزێڕی كورد البدات‌‪،‬‬ ‫و ئاشتیخوازانەی كورد‪ ،‬پشت بە یاسا و سە‌رچاوە دەگرێ‪ ،‬ئەم كارە حەیاتكێنە لە لە الی رەزەوانەكانی سەردەشتی مەال‬ ‫رێسا ‌و ئایینی خۆسازكەر دەبەستن ‌و بە رێگای چەند خۆفرۆشێكی بێ قەدر و ئاوارە‪ ،‬پشوویەك بدات‌‪ ،‬ڕیگای ئەمن ‌‌و‬ ‫ناڕەوا ویستوویانە و دەیانهەوێ‪ ،‬ڕەوایی قیمەتی كوردەوە‪ ،‬بە فیتی دامودەزگای ئەمان بۆ كاروانچییە ماندووەكان دەستنیشان‬ ‫بەم ناڕەواییانە ببەخشن بە بێ ئەوەی ئەم دەوڵەتی قەوما‪ ،‬ئەوە لە حاڵێكدا بوو‪ ،‬دوژمن بكات‪ ،‬پاشان بۆ خەڵكی دەڤەرەكە تاوێك لە‬ ‫پەلەقاژەیان بۆ چووبێتەسەر‪ ،‬هەروا لێرە و لە دەیان پەالمار و هێرشی ئاسمانی ‌‌و سیاسەت‌ بدوێت‌‪ ،‬كەمێك داستانی نەبەردی‬ ‫زەمینیدا‪ ،‬لە دەیان موشەكباران‌و ئاگربارانی ‌و نەبەزی بگێڕێتەوە‪.‬‬ ‫لەوێ درێژەی دەدەن‪.‬‬ ‫لە رەوتی نەپساوەی ئەم سیاسەتە بێبەزەییانەدا‪ ،‬لە سەدان بۆسە و شەڕی ئاخر‪ ،‬ئەم ڕۆڵە چاونەترسەی دێموكرات‪،‬‬ ‫دەستبەركردنی قورسدا‪ ،‬نەیتوانیبوو زەفەر بەم هەڵۆ تیژباڵەی بە كرداری چاك‪ ،‬بە گوفتاری شیرین‪ ،‬بە‬ ‫بۆ‬ ‫شەڕئەنگێزانەدا‪،‬‬ ‫ی خەباتی ڕەوای خەڵكی كوردستان بەرێ‌و لە داوێن پاكی ‌و لەفزشیرینی‌‪ ،‬بۆ هەمیشە‬ ‫سەرنەویكردن بە خەباتی سەربەرزانە ‌‬ ‫بۆتە خۆشەویستی خەڵكی كوردستان بە‬ ‫پێشمەرگەدا بوو كە ڕۆژی ‪16‬ی سەرماوەزی غافڵگیركردنی دەستەوەستان بوو‪.‬‬ ‫ی و ناوچە‌ی موكریان بە تایبەتی‪ .‬ئەو‬ ‫ساڵی ‪1366‬ی هەتاوی‪ ،‬بەرانبەر بە ‪7‬ی ئەگەر حەسەن شیوەسەڵی‪ ،‬چۆكی بۆ گشت ‌‬ ‫دێسامبری ‪1987‬ی زایینی‪ ،‬پاش دەیان‌ و دوژمنانی ئازادی دادابا‌‪ ،‬سەری بێستوون هەڵسوكەوتە شۆڕشگێڕانەی كە قاسملووی‬ ‫ت‬ ‫بگرە سەدان كرداری قیزەون ‌و دژەمرۆیی ئاسا‌ و پڕ لە سەوداسەری ئازادیخوازی ‌و رێبەر نرخی بۆ دادەنا و رێزی لێدەگر ‌‬ ‫دژ بە خەباتگێرانی كورد‪ ،‬تیرۆریستە نەتەوەویستی‪ ،‬بۆ داگیركەری دڵ رەش نەوی ‌‌و پاشان دوكتۆر شەرەفكە‌ندی بە هەمان‬ ‫كاسەلێس ‌و بەكرێگیراوەكانی كۆماری كردبا‪ ،‬خۆ ساڵەكانی دەیەی ‪70‬ی زایینی‪ ،‬ئاقاردا ئەسپی ئەمەگداری لەم سیمبولەی‬ ‫ئیسالمی‪ ،‬پاش چەند هەوڵێكی بێ‌ئا‌كام كە لە ئەشكەنجەگاكانی رێژیمی پاشایەتیدا‌ خەباتی ڕەوای دێموكرات ‌و گەلی كورد‪،‬‬ ‫پێشتر لە رێگای ناردنی پێاڵو‌و كاتژمێری چۆكی دادەدا‌و بیری لە خەبات بۆ ئازادی تاو دەدا‪.‬‬ ‫تاكوو ئاهەنگی تاڤگەی دڵڕفێنی شەڵماش‪،‬‬ ‫بۆمبڕێژكراو بۆ زەبروەشاندن لە فەرماندەری نەدەكردەوە و نرخەكەشی نەدەدا‪.‬‬ ‫بەوەج ‌و كارامەی كوردستان‪ ،‬ڕۆڵەی ئازا «عەبباس مەزاهێری» لە كتێبی ئاوپرژێنی دڵی ئەویندارانی جوانی ‌و‬ ‫و چاونەترسی نیشتمان‪ ،‬پێشمەرگەی «شكوفەهای پرپرشدە انار» (شكۆفە شادی بكات‪ ،‬تاكوو كەڵوێ لە هاژە هاژ‬ ‫بەجەرگ‌ و دوژمن بەزێن‪ ،‬هەڵۆی هەمیشە پەڕەپەڕەكراوەكانی هەنار)دا زۆر بە و كەفوكۆڵدا بێ‪ ،‬تاكوو چیای گیاڕەنگ‬ ‫بەرزەفڕی دووندنشین‪ ،‬مامۆستای زانا و ڕوونی بەشێك لە ئازایەتی ‌و ورەبەرزی‪ ،‬بەپێوە بێ‪ ،‬گومانی تێدا نیە‪ ،‬حەسەن‬ ‫تێگەیشتووی پێشمەرگە‪ ،‬كاك مەال حەسەن چۆكدانەدانی مامۆستا حەسەن شیوەسەڵی شیوەسەڵی بەڵگەیەكی زیندووی تیرۆریزمی‬ ‫ی و شانازی‬ ‫شیوەسەڵی‪ ،‬ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی لە گرتووخانەكانی رژیمی پاشایەتی لە دەوڵەتی كۆماری ئیسالم ‌‬ ‫حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران دابوویان‪ ،‬شاری «زەنجان» باس دەكات ‌و بە پانەوە خەباتی ڕەوای خەڵكی كورد بۆ ئازادی‪،‬‬ ‫مخابن لە پیالنێكی جینایەتكارانەی ڕۆڵی پێشەنگانە ‌و مامۆستایانە‌ی كاك دێموكراسی‌و ئاشتییە‪.‬‬ ‫سامناكدا‪ ،‬لە رێگای چەند خۆفرۆشێكەوە حەسەن دێنێتە زمان‌ و بە شانازییەوە بە هەرچەند تاكوو هەنووكە لەم جینایەتە‬ ‫بە بۆمبرێژكردنی كتێبی «سفید دەندان» لە پاڵەوانێكی ڕۆژە دژوارەكانی دەناسێنێ ‌و هەژێنەرە‪ ،‬وەكوو پێویست بۆ لەقاودانی‬ ‫نووسینی «جەك لەندەن»‪ ،‬توانییان بە بەشێك رێز لە ئازایەتی‌و زانایی ئە‌م رێبەرەی كورد روخسار و ناوەرۆكی تیرۆریستانەی رێژیمی‬ ‫ئێران‪ ،‬دژی خەڵكی كوردستان كەڵك‬ ‫لە مەرامە چەپەڵەكانیان بگە‌ن ‌‌و بەشێك لە لە ئاست دوژمنانی ئازادیدا دەگرێت‪.‬‬ ‫جەستەی پیرۆزی لێبستێنن‪ ،‬بەاڵم بیری ئەگەرچی لە ساڵی ‪1995‬ی زایینی‪ ،‬وەرنەگیراوە‪ ،‬چوونكە سیمای پێشمەرگانەی‬ ‫شۆڕشگیڕانە ‌و خۆبەدەستەوەنەدەرانەی‪ ،‬بەرانبەر بە ‪1374‬ی هەتاوی بەمالوە‪ ،‬ئەگەر لە الیەك دەربڕی ورەی بەرزی‬ ‫مامۆستا شیوەسەڵی بە هۆی كاریگەریی پێشمەرگەیە لە الیەكی دیكەوە لەقاودەری‬ ‫هەرگیزا و هەرگیز‪.‬‬ ‫لە راستیدا ئەگەر هێزی زۆر و زەوەند‪ ،‬ئەو تیرۆرەوە‪ ،‬بە لەدەستدانی بینایی ‌و ئەو جۆرە پیالن و جینایەتانەیە كە رێژیم‬ ‫پۆشتە و پڕچەكی دوژمن‪ ،‬لە دەیان شەڕی دەستەكانی‌‪ ،‬لەسەر داخوازی هاوڕێیانی لە دەرحەق بە پێشمەرگە و خەڵكی كوردستان‬ ‫نابەرانبەردا كە بە سەر خەڵكی كوردستان حیزبی دێموكراتی كوردستان‪ ،‬بەنابەدڵی لە ئەنجامی داون‪.‬‬ ‫‌و بزووتنەوە پێشڕەوەكەیدا سەپاندبوویان‪ ،‬بە واڵتی سوئێد گیرساوەتەوە‪ ،‬لەگەڵ منداڵ‌و ساڵو لە یاد و ناوی هەموو ئەوانەی كە‬ ‫فرۆكەی بۆمبهاوێژ ‌و سەدان‌ و هەزاران هاوسەرە بەڕێز و فیداكارەكەی ژیان تێپەڕ ئێستاش ناوەكە‌یان بۆ دوژمن سامخوڵقێن‬ ‫بەسیجی‪ ،‬سپایی ‌و بەكرێگیراوی دژ بە دەكەن‪ ،‬بەاڵم هەموو ئەوانەی لە نزیكەوە ‌و بۆ نیشتمانپەروەران هیوادەر و پشت و‬ ‫ئازادی ‌و مافی نەتەوەیی‪ ،‬نەیانتوانیبوو مامۆستا دەناسن باش دەزانن كە ناوبراو پەنایە‪.‬‬ ‫زەفەر بە ڕەمز و قەاڵی خۆڕاگری سەرەڕای هەموو ژان‌و ئێشەكانی ڕۆژانەی‬ ‫پێشمەرگە‪ ،‬بە شێری هەمیشە لە بێشەی نێو كە بە هۆی ئەو تیرۆرەوە خزاوەتە جەستەی‪،‬‬ ‫لێڕەواڕ و دارستانەكانی سەردەشتی سەرسەوز دایمە بیر و هۆشی الی پێشمەرگەكانە و‬ ‫و دێموكراتپەروەر بەرن‪ ،‬ئەوا مخابن ‌و سەد بە گرینگییەوە دەنگ ‌و باسی پێوەندیدار‬ ‫داخ‪ ،‬كە لە رێگای تیرۆرەوە توانییان جەستە بە كورد ‌و كوردستان سەرنج دەداتێ ‌و دڵە‬

‫‪5‬‬

‫رۆژەڤ‬ ‫و‪ :‬كەریم پەرویزی‬

‫«بە بێ سووریە‪،‬‬ ‫ئێران لە عێراقدا بێ سەرە»‬

‫گۆڤاری گوڵف نیووز‪ ،‬لە بابەتێكی شیكاریدا‬ ‫بە قەڵەمی «سامی موبەیەد» باسی عێراق‬ ‫دوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا و رۆڵی‬ ‫ئێران لەو دەورەیەدا دەكا‪.‬‬ ‫ن��ووس��ەر‪ ،‬سەرەتا ب��اس ل��ەوە دەك��ا كە ئێران‪،‬‬ ‫پیالنێكی ه��ەب��وو ب��ۆ ئ��ەو ك��ات��ەی ك��ە گەر‬ ‫حیزبوڵاڵ لە لوبناندا دەوری تایبەتی خۆی‬ ‫لە دەست بدا‪ ،‬یان بە پەیمانی ئاشتیی نێوان‬ ‫سووریە و ئیسراییل دۆخێكی دیكە بێتە ئاراوە‬ ‫یان بە هەر شێوەیەكی دیكە دۆخەكە گۆڕا‪،‬‬ ‫لەو كاتەدا بەرنامەی جێگرەوەی هەبێ كە بە‬ ‫نەمان یان الوازبوونی حیزبوڵاڵ‪ ،‬گرووپێكی‬ ‫دیكە‪ ،‬عەرەبە شیعەكان بپارێزێ‪.‬‬ ‫سامی موبەیەد دەڵ��ێ كە ئێرانییەكان بەو‬ ‫ئ��اك��ام��ە گ��ەی��ش��ت��وون ك��ە س��وپ��ای مەهدی‬ ‫دەتوانێ بە باشی رۆڵی حیزبوڵاڵی ژمارە‬ ‫‪ 2‬لە جیهانی عەرەبدا بۆ ئێران بگێڕێ و‬ ‫موقتەدا سەدر هەموو ئەو ئیمكانەی هەیە كە‬ ‫ببێ بە نوسخەی عێراقی حەسەن نەسروڵاڵ!‬ ‫هەموو هەلومەرجەكە لە عێراقدا هاوشێوەی‬ ‫س��ەرەت��اك��ان��ی دەی���ەی ‪ 80‬ی زایینییە كە‬ ‫ح��ی��زب��وڵ�ڵای ت��ێ��دا دام������ەزرا‪ .‬ئ���ەو كاتەش‬ ‫داگیركارییەكی بیانی ه��ەب��وو‪ ،‬دەوڵەتی‬ ‫ناوەندی الواز ب��وو‪ ،‬شیعەكان ن��اڕازی بوون‬ ‫و ویست و مەیلی بەهێزی سیاسییان هەبوو‬ ‫لەگەڵ رادەیەكی بەرچاوی هێزی نیزامیدا‪.‬‬ ‫ئێرانییەكان هەوڵی زۆری��ان دا كە موقتەدا‬ ‫سەدر بەهێز بكەن هەروەك لە ساڵەكانی ‪89‬‬ ‫تا ‪91‬دا‪ ،‬نەسروڵاڵیان بەهێز كردبوو‪.‬‬ ‫ب��ەرپ��رس��ان و م��ەالك��ان��ی ئ��ێ��ران ئێستا بەو‬ ‫ئاكامە گەیشتوون كە پێویستییان بەوەیە كە‬ ‫سەدر وەك��وو بەرپرسی هێزە چەكدارەكان لە‬ ‫عێراق دابنێن كە پارێزەری بەرژەوەندییەكانی‬ ‫ئێران بێ لە عێراقدا‪ .‬گەر هاتوو مالێكی‬ ‫الواز بوو‪ .‬ئێرانییەكان هەروەها هەوڵ دەدەن‬ ‫كە هاشمی ش��اه��روودی كە زۆر نزیكە لە‬ ‫خ��ام��ن��ەی��ی‪ ،‬ل��ە ن��ەج��ەف جێگیر ب��ك��ەن و‬ ‫ب��ەم شێوە س��ێ كوچكەیەك ب��ۆ پاراستنی‬ ‫ب��ەرژەوەن��دی��ی��ەك��ان��ی��ان پێك بێنن ك��ە گۆشە‬ ‫مەزهەبییەكەی بە شاهروودی رێبەری بكرێ‬ ‫و بەشی سیاسییەكەی بە دەستی مالیكی‬ ‫بێ و گۆشەی سەدریش بۆ بەڕێوەبەریی‬ ‫هێزی میلیتاریستی بێ‪.‬‬ ‫نووسەری بابەتەكە لە درێژەدا باس لەوە دەكا‬ ‫كە ئێرانییەكان زۆر دەمێكە خۆیان بۆ عێراقی‬ ‫دوای ئەمریكا ئامادە دەك��ەن و پێیان وایە‬ ‫كە بە رۆیشتنەدەری هێزەكانی ئەمریكا‪،‬‬ ‫ب��ۆش��ای��ی��ەك ل��ە ع��ێ��راق��دا پێك دێ ك��ە ئەو‬ ‫بۆشاییە بە ئێران یان عەرەبستان پڕ دەكرێتەوە‬ ‫و لە نێو ئێران و عەرەبستاندا كێبەركێیەك‬ ‫دروست دەبێ و ئەگەری راپەڕین و بەهاری‬ ‫عەرەبە سوننییەكان لە عێراقدا هەیە و لێی‬ ‫نیگەرانن‪.‬‬ ‫بەڕای نووسەر‪ ،‬ئێران وای دەبینێ كە بەهاری‬ ‫عەرەبە سوننییەكان بە شازادەی عەرەبستان‬ ‫رێ��ب��ەری و هاوئاهەنگی دەك��رێ كە نایف‬ ‫بن ع��ەزی��زە و لە ه��ەر دوو ب��واری سیاسی‬ ‫و دینییەوە لەگەڵ ئێران ناتەبایە و دەیەوێ‬ ‫دەور و رۆڵ��ی ئێران كەم بكاتەوە‪ .‬ئێران لە‬ ‫الیەكەوە دەبینێ كە هاوپەیمانەكانی سووریە‬ ‫لە عێراقدا‪ ،‬بەو گرفتانەی بۆ سووریە پێك‬ ‫هاتووە‪ ،‬لێی دوور دەكەونەوە و لە عەرەبستان‬ ‫نزیك دەبنەوە‪.‬‬ ‫نووسەر لە درێژەی باسەكەدا‪ ،‬رۆڵی سووریە بەم‬ ‫ئاڵۆزییانەوە كە لە سووریە كەوتوە بە رۆڵێكی‬ ‫الواز دەبینێ و بەم شێوە دەوری رێبەرییەكی‬ ‫وای نابێ كە ئێران لە رێگای ئەوەوە بتوانێ‬ ‫عێراق كونترۆڵ بكا و بەم شێوەیە ئێران بە بێ‬ ‫سووریە‪ ،‬لە عێراقدا تووشی گرفت دەبێ بۆ‬ ‫جێبەجێكردنی پیالنەكانی‪.‬‬ ‫سەرچاوە‪:‬‬ ‫‪Gulf News‬‬


‫‪6‬‬

‫ئەدەب و هونەر‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪30‬ی سەرماوەزی ‪1390‬‬

‫مێژوویەك بەستراوەیی و شوناسی سەربەخۆ (تاوتو‬ ‫(‪2‬ـ ‪)2‬‬ ‫پەنجەرە‪:‬‬ ‫پەنجەرە ه��ەر وەك لە سەریشەوە ئاماژەم‬ ‫پێكرد هێمای هەرێمی ژنانەیە‪ .‬شادی لە‬ ‫خەوندا منارەكە دەبینێ كە بە ئەسپایی‬ ‫ل��ە ش��ووش��ەی پ��ەن��ج��ەرەك��ە دەدات‪ .‬واتە‬ ‫هێرش ناكاتە س��ەر هەرێمی ژن��ان��ەی‪ .‬لە‬ ‫شوێنێكی دیكەدا دەڵێ‪« :‬ئەو فڕندە جوان‬ ‫و هێمنانەش وەك شێت بە یەك شەققەی باڵ‬ ‫لە منارەكەوە بە تاو دێن و كوێرانە خۆیان بە‬ ‫پەنجەرەكاندا دەدەن‪ ،‬وەها كوێرانە و توند و‬ ‫زەبر كە دوو جاران شووشەكان هاڕەیان كردوە‬ ‫و ش��ك��اون»(ل‪ )٩١ .‬شكانی شووشەكان‬ ‫لە الی��ەن فڕندەكانەوە بە لەبەرچاوگرتنی‬ ‫ه��ێ��م��ای ش��ووش��ە وەك����وو ئ��ەن��دام��ی ژنانە‬ ‫دەتوانێ هەڵگەرانەوەیەك بێت بۆ خەتەنە‬ ‫كردنی شادی لە منداڵیدا كە بیرەوەرییەكی‬ ‫زۆر ناخۆش وەكوو ئەوەی ژێر كەپرەكەی بۆ‬ ‫بە جێهێشتوە‪ .‬لە هەردووی ئەو رووداوانەدا‬ ‫ئ��ەن��دام��ی ژن��ان��ە ت��ووش��ی ئ���ازاری توند و‬ ‫خوینبەربوون دەبێ‪ .‬دوو رووداوی سەخت‏ و‬ ‫یەك چەشن كە خۆی لە دوو جار شكانی‬ ‫شووشەكانی پەنجەرەكەدا نیشان دەدات‪.‬‬ ‫فڕندە بە گشتی لەم چیرۆكەدا سەمبولی‬ ‫ژنە‪ ،‬خۆ كوتانی فڕندەكان بە شووشەكەدا‬ ‫دەرخەری ئەوەیە كە هەرێمی ژنانە هێندێ‬ ‫جار لە الی��ەن خ��ودی ژنانەوە دەرووخ��ێ (‬ ‫وەك ئ��ەوەی لە خەتەنەكردندا روودەدات)‬ ‫لە هەمان كاتدا ئاماژە بە برینێكی كۆنی‬ ‫كۆمەڵگای ژنان دەكات كە خۆیان زۆر جار‬ ‫دژایەتی هاوڕەگەزەكانی خۆیان دەكەن»تاكە‬ ‫پەنجەرەی رۆشن هی ئێوە بوو كە تاك و‬ ‫جووت و پۆل پۆل خۆیان دەكوتا بە پەنجەرەكە‬ ‫و رۆناهی ژوورەكان بوو یان سەدای بڵندی‬ ‫ناڵە و نركەی نەخۆشی گێژی دەكردن»(ل‪.‬‬ ‫‪ )٩٢‬هۆمەر لە دواهەمین رۆژەكانی ژیانیدا‬ ‫« بە دەم كۆكەوە دووبارە و دەبارەی دەكردەوە‬ ‫ك��ە رێ��ك ه��ەر ت��ۆزێ��ك ل��ەم��ەوب��ەر خەونی‬ ‫شكانی پەنجەرەكانی بینیوە» (ل‪ )٩٢ .‬ئەم‬ ‫خەونەی هۆمەریش نیشاندەری نیگەرانی‬ ‫ئەو بۆ هاوسەرە جوان و كەم تەمەنەكەیەتی‪،‬‬ ‫كە دوای مردنی ئ��ەو لە كۆمەڵگایەكی‬ ‫بێ‏بەزییدا دەبێ چ بكات‪.‬‬ ‫خوێن‪:‬‬ ‫یەكەم خوێنێك كە لە چیرۆكەكەدا لە شادی‬ ‫دەڕوات و تا كۆتایی چیرۆكەكەیش هەر‬

‫كۆتایی پێ‏نایەت ئەو خوێنەیە كە لە ژێر‬ ‫كەپرەكەی ماڵی خاڵۆیدا لێی دەڕوات‪ .‬ئەو‬ ‫خوێنە بە هۆی ئەوەی كە تێكەڵی خوێنی‬ ‫مانگانە بووە زۆر زۆرترە لە خوێنی كچێنی‪.‬‬ ‫ب��ەاڵم بۆچی ئ��ەم دوو خوێنە ه��اوك��ات و‬ ‫تێكەڵ دەبن؟‬ ‫خولی مانگانە پیسی و ناپاكی مێژوویی‬ ‫ژن��ە‪ ،‬گوناهێكی ل��ە مێژین ك��ە ژن��ی لە‬ ‫كولتوری پیاوساالردا سپڵۆت كردوە‪ ،‬رژانی‬ ‫خوێنی كچێنیش گوناهێكی گەورەترە‬ ‫و ت��ێ��ك��ەڵ ب��وون��ی ئ���ەم دوو گ��ون��اه��ە كە‬ ‫هەردووكیان ریشەیان لە ژنانەیی و ژن بووندا‬ ‫هەیە و بە شێوەیەك گوناهی جەوهەریی‬ ‫ژن دێنە ئەژمار‪ ،‬وا لە ش��ادی دەك��ەن كە‬ ‫نەتوانێ قەت ئەو سووچە لە داوێنی خۆی‬ ‫بسڕێتەوە‪ .‬شادی خۆی بە تاوانبار دەزانێت‬ ‫تاوانێك كە كوڕە خاڵۆزاكەی بۆ هەتا هەتایە‬ ‫بە سەریدا سەپاندوویە و قەت لێی رزگاری‬ ‫نابێ‪.‬‬ ‫بەهرام لە ترسی گوناهی البردنی كچێنی‬ ‫ش���ادی پ��ەن��ا دەب��ات��ە داوێ��ن��ی ج��ەن��گ تا‬ ‫ك��ەف��ارەی گوناهەكەی ب��دات��ەوە‪« .‬ترسی‬ ‫جەنگ و رژان��ی ئ��ەم هەموو خوێنە بوو‬ ‫دەنێو كوشتارگاكاندا یان رژانی ئەو گۆمە‬ ‫خوێنەی دامێنی تۆ كە هەڵەتە و دەربەدەری‬ ‫واڵت و شارانی ك��رد؟» (ل‪ )٤٩ .‬بەهرام‬ ‫لە خوێنێك پەنادەبات بۆ خوێنێكی دیكە‪.‬‬ ‫لە ئاڵۆشی سێكس پەنا دەبات بۆ ئاڵۆشی‬ ‫مەرگ‪ .‬بەاڵم بۆچی؟‬ ‫لە فەرهەنگی دینی‏دا كە فەرهەنگێكی‬ ‫پیاوساالرە خوێنی جەنگ بە پێچەوانەی‬ ‫خوێنی ژنانە نە تەنیا پیس نییە بەڵكوو‬ ‫م����رۆڤ پ��اك��ژ دەدات�������ەوە‪ .‬ب��ۆی��ە شەهید‬ ‫ن��اش��ۆرن��ەوەو ه��ەر ب��ە خوێنەكەی خۆیەوە‬ ‫دەینێژن‪ .‬بەهرام دەڕوات بۆ جەنگ تا ئەو‬ ‫ت��اوان��ەی كە كردوویەتی پاساو ب��دات��ەوە و‬ ‫خوێنی پیس بە خوێنی پاك بشواتەوە‪ .‬لە‬ ‫رووبەروو بوونەوەی دنیای ژنانە كە سووچی‬ ‫بەرچاوی شەهوەتە‪ ،‬لە گەڵ دنیای پیاوانە‬ ‫كە گوناهی بەستراوەی جەنگ و كوشتنە‪،‬‬ ‫ئ��ەو الی��ەن��ەی ك��ە ل��ە كولتوری پیاوانەدا‬ ‫پیرۆزیی پێدەبەخشرێت‪ ،‬شەڕ و خوێنڕشتن‬ ‫و كوشتنە‪ .‬دەڵێی ئینسان مەجبوورە لە نێوان‬ ‫ش��ەڕ و شەهوەتدا یەكێكیان هەڵبژێرێ و‬ ‫ئەمە بەراستی ئەو هەڵبژاردنە ئەستەمە و‬ ‫ئەو كێشە بنەماییەیە كە دنیای نەریتیی‬ ‫رۆژه���ەاڵت كاتی ب��ەرەوڕووب��وون لە گەڵ‬ ‫دنیای مۆدێرندا توانای چارەسەر كردنی‬ ‫نییە‪.‬‬

‫بێ دوان‪...‬‬ ‫روزآنالین‬

‫«خ��وێ��ن رش��ت��ن» و «خ��وێ��ن ب��ەب��وون» و‬ ‫«یەكەم دڵۆپە خوێن» و «گۆمی خوێن»‬ ‫و‪ ..‬وشەگەلێكە كە ل��ەم چیرۆكەدا زۆر‬

‫رەخنەگرەكان دەك��ات كە لە ه��ەر شتێكی‬ ‫سادە تەفسیرێكی ئێرۆتیك دەكەن و چاوی‬ ‫جوان بین و روانگەی جوانناسانەیان نییە‪.‬‬

‫دووپ��ات دەبێتەوە و تەنانەت خوێنەر وەڕەز‬ ‫دەكات‪:‬‬ ‫« هەندێك ج��ار ل��ە ن��او زەری���ای خوینی‬ ‫خۆمدا بێ سەوڵ خۆم دەبینی و شەپۆلێك‬ ‫ب��ەل��ەم��ەك��ەی س���ەروژێ���ر دەك����رد و ل��ە ناو‬ ‫خوێنی رژاوی كچێنی خۆمدا دەخنكام‪».‬‬ ‫(ل‪)٢٠٠.‬‬

‫لەم بەشەدا شادی ئەگەرچی تا رادەیەك‬ ‫دەبێتە زمانحاڵی ن��ووس��ەر‪ ،‬ب��ەاڵم ئەگەر‬ ‫قسەكانی بگوازینەوە ب��ۆ پێگەی خۆی‬ ‫وەكوو ئەكتەری یەكەم‪ ،‬ئەم قسانە دەرخەری‬ ‫هەمان گرێیە كە گوازراوەتەوە بۆ بەشێكی‬ ‫نادیار لە مێشكی شادی‪ .‬گرێیەك كە لە‬ ‫گەڵ خەتەنە كردنەكەیدا پێوەندی قووڵی‬ ‫هەیە‪ .‬شادی بە منداڵی سەقەت كراوە‪ ،‬بە‬ ‫شێوەیەكی نامرۆیانە ئەو بەشەی جەستەی‬ ‫كە گرێدراوی كەسایەتی ژنانەیە هەنجن‬ ‫هەنجن ك��راوەو كاریگەریی قووڵی لە سەر‬ ‫ژیانی داناوە‪ ،‬بۆیە خودبخود بەرهەمەكانی‬ ‫شێوازێكی ئێرۆتیك دەگرنەخۆ‪ .‬ئەو شتە كە‬ ‫ساڵها بەرتەكدراوەتەوە دوای رووداوی ژێر‬ ‫كەپرەكە دێتە بەشی ئاگای مێشكی شادی‬ ‫و خۆی لە نیگارەكاندا دەردەخات ‪.‬‬ ‫« ت��ۆ رۆی��ش��ت��ی��ت و ك��ەوت��ی��ت��ە ئ���ەو دیو‬ ‫سنورەكان‪ ،‬كەچی س��ەدان شەو خەونم بەو‬ ‫تنۆكە خوێنانەوە دەبینی كە لە من دەرژا و‬ ‫زۆر جاران دەبوو بە دەریاچەیەكی سوور یان‬ ‫گۆالوێكی پر خوێن تێیدا دەخنكام‪ ..‬سێ‬ ‫ساڵ باكگراوندی هەموو نیگارەكانم رەنگی‬ ‫سوور بوو‪( »...‬ل‪)١٨٥.‬‬

‫« چ زەحمەتە س��ەر لە ن��وێ كوتانەوەی‬ ‫هەمان رێگای مەرگ و دۆڕان تا وەكوو‬ ‫جەرگەی جەهەننەم‪ ،‬چوونەسەر یەكەم دڵۆپە‬ ‫خوێنی تكاو لە دامێنت كە زەریایەكی پڕ لە‬ ‫گێژەن و گەرداوی بۆ خولقاندی‪ .‬ئەستەمە‬ ‫گ��ێ��ران��ەوەی چیرۆكی ه��ەال ه��ەال بوونی‬ ‫رۆحت‪( ».‬ل‪)٩٤ .‬‬ ‫ش����ادی دەی�����ان ج����ار ب��اس��ی ئ����ەو یەكەم‬ ‫دڵۆپە خوێنەی دامێنی خ��ۆی دەك��ات و‬ ‫خوێنەر وادەزان���ێ ب��اس دیسان باسی ژێر‬ ‫كەپرەكەیە‪ ،‬بەاڵم لە بەشە دواهەمینەكانی‬ ‫چیرۆكەكەدا كاتێ دەڕۆی��ن��ە ن��او ك��ەش و‬ ‫ه���ەوای سوورئالیستیی بیرەوەرییەكانی‬ ‫ش���ادی‪ ،‬دەبینین ك��ە ی��ەك��ەم دڵ��ۆپ��ە خوێن‬ ‫س��ااڵن��ێ��ك��ی دوور ل��ە دام��ێ��ن��ی ت��ك��اوە و‬ ‫گۆمێكی خوێنی درووست كردوە كە لە ژێر‬ ‫كەپرەكەدا دووبارە كراوەتەوە‪ .‬بیرەوەری تاڵی‬ ‫خەتەنە بوون چووەتە بەشێكی لە بیركراوی‬ ‫مێشكی ش��ادی و تووشی نەخۆشینێكی‬ ‫دەروون����ی ك����ردوە‪ .‬بێ‏توانایی ش���ادی لە‬ ‫چێژ ب��ردن��ی سێكسی(تەنانەت ل��ە گەڵ‬ ‫خۆشەویستەكەیدا) گشتێنراوە بە هەموو‬ ‫بەشەكانی ژیانی‪ .‬توانای هیچی نییە‪ .‬نە‬ ‫توانای دەرباز كردنی خۆی لەو وەزعییەتە‬ ‫نە توانای بەرگری ك��ردن لە خ��ۆی و نە‬ ‫تەنانەت توانای بە‏رێخستنی گەلەرییەك‬ ‫بۆ تابلۆكانی‪ .‬كاتێ دۆست و هاوڕێكانی‬ ‫داوای ل��ێ��دەك��ەن ل��ە م���اڵ بێتە دەرێ و‬ ‫گەلەرییەك دابنێ‪ ،‬دەڵ��ێ‪ « :‬منیش حەز‬ ‫دەك��ەم‪ ..‬بەاڵم تا ئێستا نەمتوانیوە‪ ..‬بۆ؟‬ ‫نازانم‪( ».‬ل‪)٩٤ .‬‬ ‫ئەو» نازانم»ە دەرخەری هەبوونی ئازارێكی‬ ‫ش��اراوە و نادیارە كە خۆیشی حەز ناكات‬ ‫و ئامادە نییە دان��ی پێدا بنێ‪ .‬شتێك كە‬ ‫نایهەوێ قەبووڵی بكات و بە پێچەوانە‪،‬‬ ‫ئەیهەوێ بە شێوەی بەرتەكدانەوە حاشای‬ ‫لێ‏بكات و ت��ا دوورت���ری���ن و قووڵترین‬ ‫شوینەكانی دەروونی پاڵی پێوەنێت بەڵكوو‬ ‫بەتەواوی لە بیری بباتەوە‪.‬‬ ‫ش��ادی لە بەشێك لە قسەكانی لە گەڵ‬ ‫بەهرامدا بە چڕوپڕی باسی بیرتەسكیی‬

‫«تا ئێستاش ئەو دڵۆپە خوینەی لە مندا‬ ‫تكاندت برینێكە و هەرگیز ساڕێژ نەبووە و‬ ‫هەر خوێنی لە بەر دەڕوا‪( ».‬ل‪)١٧٨.‬‬ ‫هەر وەك لە هێماسازیی منارەدا ئاماژەم‬ ‫پێكرد ئەم چیرۆكە الیەنێكی كۆمەاڵیەتیشی‬ ‫هەیە‪ ،‬لەم الیەنەدا خوێن بەربوونەكە بەرینی‬ ‫مانایی پێدەدرێت‪ ،‬لە هێماسازی زەینی‬ ‫ش��ادی��دا خ��وێ��ن رش��ت��ن وات���ە دەسپێكردنی‬ ‫بێزاری و لە ناو چوون‪ ،‬خوێن رشتنی خۆی‬ ‫ل��ە دوای سێكس و خوێنڕشتنی شەڕی‬ ‫ن��اوخ��ۆ ل��ە ك��وردس��ت��ان��دا‪ .‬خاڵی هاوبەشی‬ ‫ئەم دوو خوێنڕشتنە ئەوەیە كە هیچكامیان‬ ‫ئاكامی بەرەوڕووبوون لە گەڵ دوژمن نین‪.‬‬ ‫خوێنڕشتنێكە كە الیەنی دەرەكی تێدا نییە‪،‬‬ ‫الیەنێك كە دوژمن بوونی‪ ،‬ئەو ئازارە پاساو‬ ‫بداتەوە‪ .‬بەڵكوو تێكهەڵچوونێكی خۆماڵی و‬ ‫دەروونییە كە دەبێتە دەسپێكی جیا بوونەوە و‬ ‫هەڵوەشانەوەی تۆكمەیی‪.‬‬ ‫مار‪:‬‬ ‫م���ار ل���ەم چ��ی��رۆك��ەدا ی��ەك��ەم ج���ار وەكوو‬ ‫نەخشێك بە دیواری منارەكەوە دەردەكەوێت‬ ‫و هەر ئەو جۆرە كە باسم كرد بە پێی ئەو‬ ‫ئاسەوارگەلەی كە لە كولتوری سەردەمی‬

‫مێوەجاغی بە جێماوە‪ ،‬مار لە گەڵ ژن ـ‬ ‫خوداكاندا پەیوەندی هەبووە و بە پیرۆزیان‬ ‫زانیوە‪ .‬بەتایبەت لە بیاڤی شارستانییەتی‬ ‫ئیالمدا ئ��ەم شتە بە روون��ی دی��ارە‪ .‬ژن و‬ ‫م��ار ل��ە س��ەردەم��ان��ی ك��ۆن��ەوە پەیوەندییان‬ ‫هەیە بۆیە لە بەشێكی چیرۆكەكەشدا كاتێ‬ ‫مارێكی رەش لە ماڵەكەی شادیدا دەبینرێ‬ ‫دەخوێنین‪« :‬ئ��ەوان��ەی دیویانە دەڵێن مار‬ ‫نییە و ئەژدیهایە‪ ،‬مارێك نییە دەیەهایە‪..‬‬ ‫ژنەكان لەوە دەترسان مارەكە عاشقی ئەو‬ ‫بێوەژنە ناسك و نازادارە بێت و هەرگیز لەو‬ ‫ن��اوە دوور نەكەوێتەوە كەم نین هەقایەتی‬ ‫نێوان ژن و مار» (ل‪)١٠٧ .‬‬ ‫دوای زاڵ بوونی كولتووری پیاوساالرە‬ ‫ك��ە سیمای م��ار ل��ە ب��وون��ەوەرێ��ك��ی پیرۆز‬ ‫دەگ�����ۆڕدرێ ب��ە هێمایەكی شەیتانی و‬ ‫ترسناك‪ .‬یەكێك لەو تەفسیرە باوگەلەی كە‬ ‫لە بارەی هێمای مارەوە دەكرێ ئەوەیە كە‬ ‫نووسەر لە زمانی گەنجێكی دەروونناسەوە‬ ‫باسی دەكات‪:‬‬ ‫«گەنجێكی دەروونناس دەڵی‪ :‬ئەم بێوەژنە‬ ‫دیارە چییەتی‪ ،‬عوقدەی خەساندنی هەیە و‬ ‫هیچیتر‪ ..‬ئەم بەزمەی مار و منارەیە جگە‬ ‫لەو دەردەی بێبەش بوون لە سۆز و سێكس‬ ‫هیچی تر نییە‪ ..‬جار جاریش چاوی رەشكە‬ ‫و پێشكە دەك���ات و م��اری رەش و سوور‬ ‫دەبینێ‪ ،‬فرۆید واتەنی مەسەل تەعویزە كە‬ ‫ئەمرۆكە لە نووسیندا بە قەرەبووكردنەوە‬ ‫ناوی دەبەن‪( « .‬ل‪ )١١٤-١١٣ .‬بەاڵم لەم‬ ‫هێماسازییەدا نوسەر چ��اوی زیاتر لەوەی‬ ‫كە لە دەروونناسی بێت لە ئوستوورە بووە‪.‬‬ ‫م��ار لە دنیای كۆندا و لە پەرستنگای‬ ‫ژن خ��وداك��ان��دا(ه��ەر وەك ل��ە منارەكەشدا‬ ‫دەیبینین) وەك���وو ب��وون��ەوەرێ��ك��ی پ��ی��رۆز و‬ ‫پ��ارێ��زەری هەرێمی پیرۆزی ژن خوداكان‬ ‫ناسراوە‪ .‬پەیدا بوونی مارێك دوای مەرگی‬ ‫هۆمەر بۆ پاراستنی هەرێمی «شادی»یە‪.‬‬ ‫ئەو مارە نائاساییە كە دەڵێین ئەژدیهایە و‬ ‫مارێك نییە و دەیەهایە و‪ ..‬مارێكی تایبەتە‬ ‫كە دەبێتە پاسەوانی دواهەمین ژن خودای‬ ‫دواهەمین منارەی شار‪.‬‬ ‫كارەكترەكا ن‏و‬ ‫ناوەكانیان‪:‬‬ ‫لەم چیرۆكەدا‬ ‫س�����������������������ێ‬ ‫كا ر ە كتە ر ی‬ ‫س�������ەرەك�������ی‬ ‫بوونیان هەیە و‬ ‫ن��اوی هەركام‬ ‫ل������ەوان������ە بە‬ ‫مە بە ستێكی‬ ‫ت������ای������ب������ەت‬ ‫هەڵبژێردراوە‏‬ ‫ك���������������ە ت�����ا‬ ‫رادەی���ەك���ی���ش‬ ‫دەرخ�����������ەری‬ ‫كە سا یە تی‬ ‫پاڵەوانەكانن‪،‬‬ ‫ل��ێ��رەدا باسی‬ ‫كارەكتەرەكان‬ ‫و ناوەكانیان‬ ‫دەكەین‪:‬‬ ‫شادی‪:‬‬ ‫ش������������ادی‬ ‫پ�����اڵ�����ەوان�����ی‬ ‫ی�����ەك�����ەم�����ی‬ ‫چیرۆكەكەیە‪.‬‬

‫گواڵڵە ك‬


‫ئەدەب و هونەر‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪21‬ی دێسامبری ‪2011‬‬

‫‪7‬‬

‫وێی دەروونناسانەی چیرۆكی ژنێك بە سەر منارەوە)‬

‫كەمانگەر‬

‫ن����اوی ش����ادی م��ان��ای��ەك��ی (ك��ن��ای��ی) و‬ ‫(تهكمیە)ی هەیە وات��ە ب��ە پێچەوانەی‬ ‫ناوەكەی ژیانی پڕە لە خەم و ئازار و پەژارە‪.‬‬ ‫ن��ووس��ەر بەهەڵبژاردنی ئ��ەم ن��اوە تانە لە‬ ‫هەموو ئەو ناوە ژنانەگەلە دەدات كە مانای‬ ‫جوانیان هەیە و باس لە بەختەوەری دەكەن‪.‬‬ ‫ئەو ژنەی لێرەدا وەكوو ژنی كورد بە گشتی‬ ‫دەیبینین هیچ پێوەندییەكی راستەقینەی لە‬ ‫گەڵ ناوی شادی و ناوگەلی لەم چەشنە‬ ‫نییە‪ .‬ژنی ك��ورد ژیانێكی پڕ لە ترس و‬ ‫ئ��ازار و مەینەتی هەیە و شادیش یەكێك‬ ‫لەو ژنانەیە‪.‬‬ ‫ئ���ەو ش��ت��ەی ل��ە ب����ارەی ش��ادی��ی��ەوە وەكوو‬ ‫باسێكی دەروون��ن��اس��ان��ە دەب���ێ ل��ە سەری‬ ‫بدوێین پارادۆكسێكە كە كەسایەتی شادی‬ ‫لە گەڵی ب��ەرەوڕوو ب��ووە‪ ،‬شادی زۆر جار‬ ‫باسی بێزاری خۆی لە رەگەزی پیاو دەكات‬ ‫و بە بەهرام دەڵێ‪« :‬من تەاڵقی رۆحیم لە‬ ‫گەڵ هاوتوخمی تۆدا هەیە‪( ».‬ل‪)١٩٥.‬‬ ‫لە شوێنێكی دیكەشدا دەڵێ تاكە لەزەت بۆ‬ ‫ئەو ئەوەیە كە بەرامبەر بەو چەك بەدەستانە‬ ‫بجەنگێ (ل‪ )١٥٨ .‬بەاڵم لە دەروونی خۆیدا‬ ‫هەر ئەو راوچی بووننەی خۆش ویستوە!‬ ‫« ب��ۆ س��ات��ە وەخ��ت��ێ��ك ب��ی��رت ل���ەوە كردەوە‬ ‫كە تۆ بێئاگا لە خۆت ئەو هیزەت لەودا‬ ‫خۆشویستووە‪ ،‬هێزێكی پەنهان لە پیاودا‬ ‫كە كچ و ژنەكان هەر بە سەلیقە هەستی‬ ‫پێدەكەن» (ل‪)٩٩.‬‬ ‫ژن لە نائاگای خۆیدا بەستراوی ئەو هێزە‬ ‫راوچ���ی و دەس��ت��ەم��ۆ ن��ەك��راوەی دەروونی‬ ‫پیاوە و خ��ۆی بێ ئ��ەوەی كە بزانێت ئەو‬ ‫بازنەی راو و راوچیگەرییە س��ەر لەنوێ‬ ‫دەخولقێنێ‪ .‬ش��ادی ناڕەزایەتی خ��ۆی لە‬ ‫زاڵ بوونی فەرهەنگی پیاوساالر و بێزاری‬ ‫لە هەڵسوكەوتی بەهرام و هەروەها باوكی‬ ‫دەردەب��ڕێ و لە بارەی باوكییەوە دەڵێ‪« :‬‬ ‫باوكێك كە لە سەر سفرەش لە گەڵ ئێمە‬ ‫نانی نەدەخوارد‪ ،‬وەك ئەوەی نان خواردنی‬ ‫ژن و كچەكانی عەیبێكی گ���ەورە بێ‪.‬‬ ‫هەمیشە لە شوێنێكی دیكە بوو‪ ..‬هەتا گەر‬ ‫لە ماڵیش بوایە‪( »...‬ل‪)١٦٨.‬‬ ‫«براكانیش گێژ و وێژ بە دەم هاتوهاوارەوە‬ ‫ب�������ەو م����اڵ����ەدا‬ ‫دەس�����ووڕان�����ەوە‪،‬‬ ‫ئ���ەوان���ی���ش هەر‬ ‫ه�����ەم�����ان خ���وو‬ ‫خ���دەی باوكیان‬ ‫ه�������ەب�������وو‪ ،‬تا‬ ‫گ���ەورەت���ر بووم‬ ‫ه����ەس����ت����م ك����رد‬ ‫م����ن و دایكم‬ ‫و خوشكەكانم‬ ‫ك���ارەك���ەری���ن‪».‬‬ ‫(ل‪)١٦٨.‬‬ ‫ش�����ادی لێرەدا‬ ‫ش�����وێ�����ن�����ێ�����ك‬ ‫وەك�����وو حەسار‬ ‫د ە شو بهێنێ‬ ‫دەڵێی یەكێك لە‬ ‫كچەكانی حەسار‬ ‫دەمی كردوەتەوە‬ ‫و حیكایەتی‬ ‫ح��ەس��ار دووبارە‬ ‫دەك���������ات���������ەوە‪،‬‬ ‫ه���ەم���وو شتێك‬ ‫هەڵدەگەڕێتەوە‬ ‫ب������ۆ ب���������اوك و‬ ‫ش�����م�����ش�����ێ�����ری‬ ‫ت���ووڕەی���ی ئەو‪.‬‬ ‫ب�����ەاڵم شادیش‬

‫راس���ت وەك���وو پ��اڵ��ەوان��ی یەكەمی حەسار‬ ‫ئینسانێكی دام���اوە و بەستراو بوونی بە‬ ‫بەرناسەكەی (لێرەدا پیاو) وای لێ‏كردوە كە‬ ‫دیل بوونی و ئ��ازادی و مەرگ و ژیانی‬ ‫خۆی لە دەستی پیاوەكاندا ببینێت‪ .‬شادی‬ ‫لە ناخی دەروونیەوە هەر نێرێك ئازاد و هەر‬ ‫مێیەك لە قەفەزدا و بێ دەسەاڵت دەزانێ‪.‬‬ ‫ورچەكانی پ��ارك نمونەی ئ��ەم روانینەیە‪.‬‬ ‫ورچی نێر بە خۆكوشتن خۆی لە قەفەز رزگار‬ ‫دەكات (بەهرام) بەاڵم مێ لە قەفەزەكەدا‬ ‫دەمێنێتەوە (شادی و ژنانی تر) (ل‪.)١٨٧ .‬‬ ‫ژن لە روانگەی ئەودا تەنانەت دەسەاڵتی‬ ‫خۆكوشتنیشی نییە! واتە بڕیاردەر نییە‪ .‬ئەو‬ ‫ژنەی شادی نموونەیەتی ژنێكە كە تووشی‬ ‫خۆ بەكەم بینییەكی قووڵە (ئ��ەو دەردەی‬ ‫كە بەشێكی زۆر لە ژنانی كۆمەڵگای‬ ‫پیاو ساالر تووشی هاتوون) نەبوونی پیاو‬ ‫(باوك‪ ،‬بەهرام‪ ،‬ورچی نێر و‪ )...‬بۆ شادی‬ ‫دەردێ���ك���ی گ���ەورەی���ە چ���ون ب��وون��ی خۆی‬ ‫لەواندا دەبینێتەوە و لە روانگەی ئەوانەوە‬ ‫خۆی پێناسە دەك��ات‪ .‬هەر ئەو روانگەیە‬ ‫كە كچ سنووردار دەكاتەوە بە پەردەیەكی‬ ‫تەنكی گۆشتن و ه��ەم��وو كەسایەتی و‬ ‫بوونی ل��ەو پ��ەردەی��ەدا دەبینێتەوە‪ .‬شادی‬ ‫ئەم روانگەی خۆیە لە وێنەیەك دا نیشان‬ ‫دەدات‪ »:‬خۆم وەك تابلۆیەك دەهاتە بەرچاو‬ ‫كە عاشقێكی هونەر بیەوێت بمكڕێت بە‬ ‫هەر نرخێك‪ ،‬گەرچی تابلۆكە بەر چەقۆی‬ ‫شێتێك كەوتوە و رێك ناوەڕاستی شەبەقێكی‬ ‫تێبوە‪( »...‬ل‪)١٧٩ .‬‬ ‫شادی خۆی وەكوو تابلۆیەكی جوان دێتە‬ ‫بەرچاو‪ ،‬بەاڵم زیاتر لە هەموو كەس‪ ،‬نەبوونی‬ ‫كچێنی بەالی خۆیەوە گرینگە‪ ،‬نەبوونی‬ ‫كچێنی هەموو كەسایەتی و شوناسی بردوەتە‬ ‫ژێر پرسیار‪ .‬شادی پەیڕەوی كۆمەڵگای‬ ‫پیاوساالرە و س��ەرەڕای بێزاری لە دنیای‬ ‫پیاوانە‪ ،‬بە تەواوی گوێڕایەڵیەتی‪ ،‬دڕانی‬ ‫پەردەی كچێنی بۆ ئەو‪ ،‬هاوواتای دڕانی‬ ‫كەسایەتیەتی‪ ،‬تابلۆیەك كە ناوەڕاستەكەی‬ ‫شەقی بردوەو بێبایەخ بووە‪ .‬دڕانی ناوەڕاستی‬ ‫تابلۆ ناوەندیەتی كچێنی لە مێشكی شادیدا‬ ‫نیشان دەدات‪.‬‬ ‫ش���ادی خ��ۆی ل��ە پ��اراس��ت��ن��ی گەورەترین‬ ‫داراییەكەی (كە بە رای خۆی كچێنیەتی)‬ ‫بە دۆڕاو دەزانێ‪ ،‬ئەو نەیتوانیوە لەو یادگارە‬ ‫كە لە سك دایكیەوە هێناویە پارێزگاری‬ ‫بكات‪ ،‬بۆیە پێداگری لە سەر پاراستنی ماڵ‬ ‫و منارەكە بە جۆرێك قەرەبوو كردنەوەی ئەو‬ ‫كەمتەرخەمیەیە‪ ،‬پاراستنی ماڵ و منارە‬ ‫پاراستنی كچێنی لە دەس چوویەتی‪.‬‬ ‫ئ��ەو روان��گ��ەی��ە وای ل��ێ��دەك��ات ك��ە هەموو‬ ‫باسی‪ ،‬لە سەرانسەری ئەم چیرۆكەدا ببێتە‬ ‫باسی خەم و پ��ەژارەی نەمانی ئەو پەردە‬ ‫و تكانی خوێنی كچێنی‪ .‬نەمانی ئەو‬ ‫پ��ەردە بۆ شادی لەدەست چووونی هەموو‬ ‫شتێكە‪ .‬لە شوێنێكدا بە بەهرام دەڵێ‪ « :‬تۆ‬ ‫تەنها پەردەیەكت النەبرد خاڵۆزا‪ ،‬تۆ رووتت‬ ‫كردمەوە بێ سیپاڵ و پۆشاك بەجێت هێشتم‬ ‫و وتت دەی ئازابە و بۆ خۆت بژی‪»...‬‬ ‫(ل‪)٢٠٢.‬‬ ‫ب���ێ ب���ن ب�����وون ب���ۆ ش�����ادی هاوتەریبی‬ ‫رووتبوونەوەیە‪ ،‬بەهرام رووت بەجێی هێشتوە‬ ‫و دەڵێ بۆ خۆت بژی‪ .‬شادی بە هۆی ئەو‬ ‫كلتوورە كە تێیدا گ��ەورە ب��ووە‪ ،‬فێربووە كە‬ ‫ئەو كەسەی رووتی دەكاتەوە (واتە پەردەی‬ ‫الدەبا) دەبێ داڵدەی بداتێ و دابینی بكات‪.‬‬ ‫شادی زاتەن بەستراوەی پیاوە و دوای بەهرام‬ ‫ئ��ەو شتە گ���ۆڕاوە‪ .‬پێوەندییەكە پ��س��اوە و‬ ‫شادی سەرەڕای ئەوەی كە لە رەگەزی پیاو‬ ‫بێزار بووە‪ ،‬پەنا دەباتە ئامێزی پیاوێكی‏تر‪.‬‬

‫ژیانی شادی چیرۆك‏خوانی ژیانی بەستراوە‬ ‫و مشەخۆری ژن لە كۆمەڵگای پیاوساالرە‪.‬‬ ‫شادی بە رواڵ��ەت زانا و خوێندەوارە بەاڵم‬ ‫هیچ جیاوازییەكی لە گەڵ دایك و داپیری‬ ‫خ��ۆی��دا نییە‪ .‬زان��س��ت و ه��ون��ەر روانگەی‬ ‫ن��ەگ��ۆڕی��وە و تەنیا رووكەشێكی جوانە‪.‬‬ ‫م��ۆدێ��رن ب��وون��ی رواڵ��ەت��ی‪ ،‬ه��ەر وەك ئەو‬ ‫جۆرە مۆدێرن بوونەی كە لە كۆمەڵگاكەدا‬ ‫رووی داوە‪ .‬هاتنی ئامرازەكان ‏و هێماكانی‬ ‫مۆدێرنیسم و بێبەشبوون ل��ە عەقڵیەتی‬ ‫مۆدێرن‪.‬‬ ‫شادی لە دەرەوەی بەستراوەییە نەریتییەكانی‬ ‫بە پیاوان‪ ،‬هیچ بوونێك بۆ خۆی نابینێ‪.‬‬ ‫شتەكە ب��ە پ��ێ��چ��ەوان��ەی ق��س��ەك��ەی خۆی‬ ‫مەرگی رۆحی نییە چون ئەگەر وا بوایە‬ ‫ئەو دەردە سەرەكییە كە بەردەوام باسی لێ‬ ‫دەك��ات دەب��وو چوونی بەهرام بوایە نە بێ‬ ‫بن بوون‪ .‬كێشەی شادی ئەوەیە كە بۆچی‬ ‫بێ بن بوو و ئەو پیاوەی كە ئەو كارەی‬ ‫كرد بۆچی وەك��وو هەموو پیاوان لە باتی‬ ‫ئەو پەردە‪ ،‬دابین كردن و پاراستنی ئەوی‬ ‫نەگرتە ئەستۆ؟‬ ‫« ئێرە مەملەكەتی قەیرە كچ و بێوە ژنە‬ ‫تەنیاكانە‪( ».‬ل‪ )٢٠٤ .‬ئ��ەو قەیرەكچ و‬ ‫بێوەژنانەی كە هیچ پیاوێك نییە لە باتی لە‬ ‫ئامێز گرتنیان دابینكردنیان بگرێتە ئەستۆ!‬

‫بەهرام‪:‬‬ ‫ب���ەه���رام ن����اوی پ��اش��ای��ەك��ی ئ��ێ��ران��ی��ی��ە كە‬ ‫راوچییەكی بەناوبانگ بووە و لە مێژوودا‬ ‫بە «بەهرامی گ��وور» دەن��اس��رێ‪ .‬گوور‬ ‫لە فارسیدا نچیرێكی كێوییە كە بەهرام‬ ‫ش��ارەزای راو كردنی ب��ووە‪ .‬لێرەشدا بەهرام‬ ‫وەها رۆڵێك دەگێڕێ ئەویش وەكوو هەموو‬ ‫پیاوەكان راوچییە‪ .‬بە منداڵی پەپوولەی راو‬ ‫ك��ردوە و هەر لەو ساتەوە ترسی راوی لە‬ ‫دڵی شادیدا چاندوە و بۆتە بەردی بناغەی‬ ‫بێزاری ئەو لە راوچییەكان كە دواتر هەموو‬ ‫پیاوەكان دەگرێتەوە‪ .‬پەپوولە راوی بەهرام‬ ‫ئەگەرچی وەك��وو راوە مرۆڤەكانی هۆمر‬ ‫كارەسات خولقێن نەبووە بەاڵم خۆڕاهێنانێك‬ ‫ب��ووە بۆ راوێ��ك��ی گ��ەورەت��ر لە داهاتوودا‪،‬‬ ‫راوێ��ك كە لە ژێ��ر كەپرێكدا كەوتە داوی‬ ‫بەهرام و ناوی راوچ��ی بۆ هەتاهەتایە لە‬ ‫سەر ئەو دانا‪ .‬بەهرام ئەگەرچی كاریگەری‬ ‫زۆری لە س��ەر ژیانی ش��ادی ب��ووە بەاڵم‬ ‫بوونی لە چیرۆكەكەدا زۆر كەمڕەنگە‪.‬‬ ‫بەردەوام لە زمانی شادییەوە پێناسە دەكرێت‬ ‫و تەنیا لە پێوەندی لە گەڵ بێ بن بوونی‬ ‫ئەودا دەناسرێ‪ .‬تەنانەت كاتێكیش كە دوای‬ ‫ئەو هەموو ساڵە سەردانی ش��ادی دەكات‬ ‫هیچ جوابێكی نە بۆ ش��ادی هەیە و نە‬ ‫بۆ خوێنەر‪ .‬خوێنەر تا دواهەمین بەشەكانی‬ ‫چیرۆكەكەش ه��ەر چ��اوەڕوان��ی ئەوەیە كە‬ ‫ب��ەه��رام دەم بكاتەوە و باسی بەسەرهاتی‬ ‫خ��ۆی وه��ۆك��اری رۆیشتنی بكات بەاڵم‬ ‫ئەوەی لە بەهرام دەیبیسین هەمان قسەی‬ ‫ئەوانی دیكەیە‪ ،‬باسی ئابڕووی بنەماڵە و‬ ‫هیچی دیكە‪.‬‬ ‫كارەكتەری بەهرام كارەكتەرێكە كە بە باشی‬ ‫وێنا نەكراوە‪ .‬خوێنەر نە لە بارەی ئەو‪ ،‬نە لە‬ ‫بارەی پیاوەكانی دیكەی چیرۆكەكەوە‪ ،‬جگە‬ ‫ل��ەوەی ش��ادی دەیڵێ‪ ،‬هیچ زانیارییەكی‬ ‫نییە‪ .‬پ��ی��اوان ل��ەم چیرۆكەدا وەك��وو ژنان‬ ‫لە چیرۆكی ح��ەس��اردان‪ .‬بە بەراوردێكی‬ ‫ك��ورت ل��ە بەرهەمەكانی ش��ێ��رزاد حەسەن‬ ‫دەتوانین بڵێین چیرۆكەكانی هەمیشە تاكە‬

‫دەنگن‪ ،‬واتە لە تكنیكی مۆنۆلۆگ كەڵك‬ ‫وەردەگرێت و تەنیا یەك روانگە بە خوێنەر‬ ‫دەناسێنێت بۆیە دەرفەتی ئەوە بە خوێنەر‬ ‫ن��ادات كە وێنایەكی ت���ەواوی لە ك��ەش و‬ ‫هەوای چیرۆكەكە بێت‪.‬‬

‫شادی ‪»:‬رۆژ بە رۆژ هەستت دەكرد كە ئەم‬ ‫پیاوە دام��اوە نەخۆشە وێنە و بەرجەستەی‬ ‫رۆحی نەخۆشی ئەم رۆژگ��ارە ناشیرینەیە‬ ‫كە هەمووتان تێدا دەژین‪ ،‬رێك وەك خەونی‬ ‫راپەڕین و هەستانەوە و رابوون و سەرفەرازی‬ ‫كە زوو پیر بوو‪( »...‬ل‪)١٠٠ .‬‬

‫هۆمەر‪:‬‬ ‫ن���اوی ه��ۆم��ەری��ش وەك����وو ب��ەه��رام وەبیر‬ ‫هێنەری كەسایەتییەكی مێژووییە‪ .‬هۆمەر‬ ‫لە ك��وردی��دا هەمان ع��وم��ەری عەرەبییە‪.‬‬ ‫كارەكتەری هۆمەریش وەكوو ناوەكەی زۆر‬ ‫لە كارەكتەری عومەری مێژوویی نزیكە‪.‬‬ ‫پیاوی شەڕ و شاخ و خەباتكارێكی بەرچاوە‪.‬‬ ‫بەاڵم هۆمەر بە ناسینی شادی گۆڕانی بە‬ ‫سەردا دێت‪ .‬خۆی لەو بارەوە دەڵێ‪ « :‬تۆ‬ ‫منت كرد بە ئینسان‪ ..‬ئێستا كەمێكی فام‬ ‫دەكەم خەریكە ببمە بەشەر‪ .‬كەچی ئەوەندەم‬ ‫نەماوە و دەمرم‪( »...‬ل‪)٩٨ .‬‬ ‫گۆڕانی لەم ئاستەدا بۆ پیاوێكی نەریتی لە‬ ‫واقێعدا مردنیەتی‪ .‬پیاوی نەریتی بینایەكی‬ ‫بێ چەوازییە‪ ،‬چەمانەوەی لە ئاراستەی‬ ‫مەرگیدایە‪ .‬ئەم سەردانەواندنە چەمانەوە‬ ‫نییە بەڵكو داڕمانە‪ .‬وەكوو منارەیەكی بەرز‬ ‫كە سەر دانەواندنی هەمان روخانیەتی‪ .‬راو و‬ ‫كوشتن بووەتە بەشێكی گەورەی كەسایەتی‬ ‫ئەو‪ .‬دەست هەڵگرتن لەو كارە دەسپێكردنی‬ ‫مەرگییەتی‪ .‬واتە بڕیاری هۆمەر بۆ دەست‬ ‫هەڵگرتن لە راو لە واقێعدا بڕیاری مەرگی‬ ‫خۆیەتی‪.‬‬ ‫« من جگە لە راوچی و جەنگاوەر هیچیتر‬ ‫ن��ەب��ووم‪ .‬ت���ەواو ب��وو خانمە چ��ك��ۆل��ە‪ ،‬ئەو‬ ‫جەنگاوەرە راوچییە دەمرێ و ئەم جەنگەڵ‬ ‫و كوشتارگایە بە جێدێڵێت‪( ».‬ل‪)٩٨ .‬‬ ‫هۆمەر لە كاتی پێشمەرگایەتیدا لە الیەن‬ ‫دوژمنەوە دەرمانخوارد ك��راوە و ئەو ژەهرە‬ ‫دوای سااڵنێك‪ ،‬راست پاش ناسینی شادی‬ ‫كاریگەریی خۆی دەردەخات و مەرگی وردە‬ ‫وردەی هۆمەر دەست پێدەكات‪ .‬نەخۆشین‏و‬ ‫پیربوونی لەناكاوی ئەو پیاوە جەنگاوەرە بە‬ ‫سەرهاتی كۆمەڵگای كوردی دێنێتەوە بیری‬

‫هۆمەر بۆ ش��ادی هێمای شۆڕشە كە لە‬ ‫رۆژان��ی شاخدا ژەه��راوی ب��ووە و لە گەڵ‬ ‫هاتنی ب��ۆ ش��ار نەخۆشینەكەی پەرەی‬ ‫س��ەن��دووە‪ « ..‬پتر ل��ەو شۆڕشەی خۆمان‬ ‫دەچوو ‪ ..‬لە ناكاو ژەهراوی دەبێت تا دەگاتە‬ ‫ناو شار لە پەل و پۆ دەكەوێت» «زۆر جار‬ ‫خۆم وەك ئەم نیشتمانە دێتە بەرچاو‪ ،‬یان ئەم‬ ‫نیشتمانە وەك منی بەسەرهاتوە‪ ،‬ئەتك كراو‬ ‫و تەنیا جێماو‪( ».‬ل‪)١٨٨ .‬‬ ‫لەم بەراوەردەدا شادی خوێنی كچێنی خۆی‬ ‫لە گەڵ ئەو خوێنەی لە جەنگی براكوژی‬ ‫رژاوە یەكسان دەزانێ! یەكسانیەكەیان دیارە‬ ‫لە هاوبەش بوونیان لە ستەم و خەیانەتدایە‪.‬‬ ‫ئاكامگیری‪:‬‬ ‫چیرۆكی ژنێك بە سەر منارەوە ئەگەرچی‬ ‫باسی ژنێك دەكات‪ ،‬بەاڵم ئەم ژنە دەتوانێ‬ ‫نوێنەری هەموو ژنانی كوردستان بێت‪.‬‬ ‫دەروون��ن��اس��ی��ی پ��اڵ��ەوان��ی ئ���ەم چیرۆكە‬ ‫دەرووناسیی ژنی كورد بە گشتییە‪ .‬ژنێك‬ ‫كە بەدرێژایی م��ێ��ژووی بەستراوە ب��ووە و‬ ‫بوونێكی سەربەخۆی نەبوە‪ .‬ئەو بەستراوەییە‬ ‫ب��ۆت��ە ه��ۆی ترسێكی دەروون����ی و باوەڕ‬ ‫بەخۆنەبوونی ژن‪.‬‬ ‫لە بەرەورووبوون لە گەڵ دنیای مۆدێرندا‬ ‫چۆنییەتی رۆڵگێڕانی ژن مەسەلەیەكی‬ ‫گرینگ و كارتێكەرە‪ ،‬بۆیە چەندە ژنانی‬ ‫ك��ۆم��ەڵ��گ��ای��ەك ل��ە ت��ێ��پ��ەڕان��دن��ی قۆناغی‬ ‫بەستراوەیی و گەییشتن بە سەربەخۆیی‬ ‫سەركەوتووبن‪ ،‬هەر ئەوەندەش كۆمەڵگا لە‬ ‫پرۆسەی پێشكەوتنی خۆیدا سەردەكەوێ‪.‬‬ ‫دەروونناسی ئەم بەشەی كۆمەڵگا و ناسینی‬ ‫كێشە بنەماییەكانی دەبێتە بەردی بناغەی‬ ‫چارەسەری ئەم كێشەگەلە‪.‬‬


‫‪8‬‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪30‬ی سەرماوەزی ‪1390‬‬

‫ساتوسەودا لەسەر خوێن‬

‫سەالح مورادی‬

‫دەوڵەتی رووسیە لە هەڵوێستێكی چاوەڕوننەكراودا‬ ‫رەش��ن��ووس��ی بڕیارنامەیەكی خستۆتە بەردەست‬ ‫ئەندامانی ش��وورای ئاسایشی رێكخراوی نەتەوە‬ ‫یەكگرتووەكان كە تێیدا توندوتیژیی بەكارهاتوو‬ ‫لە الیەن رێژیمی سووریە و دژبەرانیەوە مەحكووم‬ ‫كراوە‪.‬‬ ‫لە رەشنووسی ئەو بڕیارنامەیەدا توندوتیژیی‬ ‫دەوڵەتی سووریە و ناڕەزایەتیی مەدەنیی خەڵكی‬ ‫راپەڕیوی ئەم واڵتە خراوەتە تای تەرازوویەك و وەك‬ ‫یەك مەحكووم كراون‪.‬‬ ‫هەرچەند ئەم هەڵوێستەی رووسیە بە جۆرێك‬ ‫گۆڕان لە سیاسەتی ئەم واڵتەدا لە هەمبەر سووریە‬ ‫دەبینرێ ب��ەاڵم وادی��ارە زیاتر لە پێناو پاراستنی‬ ‫دەسەاڵتی بەشار ئەسەد و راگرتنی رۆژژمێری‬ ‫رووخ��ان��ی دەوڵ��ەت��ەك��ەی گیرابێتەبەر‪ .‬وێدەچێ‬ ‫پەرەسەندنی ناڕەزایەتییەكان سەرەڕای نۆ مانگ‬ ‫سەركوتی خۆێناوی و بەهێزتربوونی هەڵكەوتی‬ ‫ئۆپۆزیسیۆنی سووریە و پەیوەستبوونی یەك لە‬ ‫دوای یەكی سەربازەكانی سوپای سووریە بە ریزی‬ ‫دژبەرانی ئەسەد و ئەگەری پێشهاتنی چارەنووسی‬ ‫قەزافی بۆ ناوبراو‪ ،‬رووسیەی تووشی نیگەرانیی‬ ‫لەدەستچوونی یەكێك لە دۆستە دیكتاتۆرەكانی‬ ‫كردبێ‪ .‬مەحكوومكردنی رێژیمی بەشار ئەسەد‬ ‫لە رەشنووسی ئەو بڕیارنەمەیەدا لە الیەن رووسیە‬ ‫بە بێ پێشنیاركردنی هیچ چەشنە سزایەك دژی‬ ‫دەوڵەتی بەعسی سووریە هەوڵێكە بۆ پێشگرتن لە‬ ‫پێكهاتنی كۆدەنگییەكی نێونەتەوەیی شێلگیر لە‬ ‫بەرانبەر جینایەتەكانی بەشار ئەسەد دژی خەڵكی‬ ‫واڵت��ەك��ەی‪ ،‬ئ��ەوی��ش ل��ە كاتێكدا ك��ە هەڵوێستی‬ ‫كۆمكاری عەرەب‪ ،‬توركیە و واڵتانی رۆژئاوایی‬ ‫لەهەمبەر دەوڵەتی سووریە تا دێ توندتر و جیدیتر‬ ‫دەبێ و سكرتێری رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكانیش‬ ‫دارا ناتق‬

‫لە نێو هەر نەتەوە و كۆمەڵگایەكی ژێردەستدا‪،‬‬ ‫كۆمەڵێك مرۆڤی ئ��ازادی��خ��واز و شۆڕشگێڕ‪ ،‬بە‬ ‫بیر و ڕوانینێكی م��رۆڤ��ت��ەوەران��ەوە دژی زوڵ��م و‬ ‫ستەم‪ ،‬سەرەڕۆیی و دیكتاتۆری‪ ،‬چەوساندنەوە و‬ ‫داپڵۆسین‪ ،‬ژێرچەپۆكەبوون و لەژێرپێنانی مافە‬ ‫مرۆییەكان رادەوەستن و رادەپ��ەڕن كە لە نێو هەر‬ ‫كۆمەڵگا و نەتەوەیەكدا ن��اوی جۆراوجۆریان لێ‬ ‫نراوە‪ .‬لە نێو گەلی كوردیشدا ئەو ئازادیخوازانەی‬ ‫كە بۆ وەدیهێنانی ماف و ئامانجەكانی نەتەوەكەیان‬ ‫دژی داگیركەران و هێرشكەران بۆ سەر كوردستان‬ ‫راوەس��ت��اون‪ ،‬ن��اوی ب��ەرز و پیرۆزی پێشمەرگەیان‬ ‫وەك���وو شۆڕشگێڕێكی دەروەس����ت و ئازادیخواز‬ ‫ل��ێ ن���راوە‪ .‬پێشمەرگە ئ��ەو م��رۆڤ��ە شۆڕشگێڕ و‬ ‫خۆنەویستەیە كە تەنیا و تەنیا لە پێناو ئازادی‬ ‫و سەربەستی و بەختەوەریی خ��اك و نیشتمان و‬ ‫نەتەوەكەیدا چەكی شەرەف و بەرگری لە بەرامبەر‬ ‫دوژمنانی كوردستان كردۆتە شان و بە بێ هیچ‬ ‫چاوەڕوانییەك خەبات دەكات‪.‬‬ ‫شۆڕشگێڕ بۆیە دێتە گۆڕەپانی خەبات و ئااڵی‬ ‫شۆڕش هەڵدەگرێت كە لە نێوەرۆكی دەسەاڵتی زاڵ‬ ‫و پێوەندییە كۆمەاڵیەتی‪ ،‬سیاسی و ئابوورییە‬ ‫ئاراییەكانی كۆمەڵگا ب��ێ��زارە و ب��ە ن��اك��ارام��ە و‬ ‫نەگونجاویان دەزانێ و بە واتایەكی دیكە هەست بە‬ ‫چەوسانەوە‪ ،‬نایەكسانی و پێشێلكرانی مافی خەڵك‪،‬‬ ‫چین‪ ،‬توێژ یا نەتەوەیەك دەكا و بە ئەركی خۆی‬ ‫دەزانێت دژ بەو دیاردانە هەڵوێستی خۆی هەبێت و‬ ‫بۆ لەنێوبردنیان تێبكۆشێت‪ .‬لە راستیدا سەرهەڵدانی‬ ‫شۆڕشگێڕ پشت بە مەعریفەیەك دەبەستێ كە لە‬ ‫بەستێنی پێوەندییە كۆمەاڵیەتییەكانەوە سەری‬ ‫ه��ەڵ��داوە‪ .‬ه��ەر بۆیە دەبینین كە پێشمەرگە ئەو‬ ‫شۆڕشگێڕەیە كە بە هەستكردن بەو راستییانە‪ ،‬لە‬ ‫پێناو ڕزگاریی نەتەوەیی و ئ��ازادی و پاراستنی‬ ‫ش����ەرەف و ك��ەرام��ەت��ی ن���ەت���ەوەك���ەی‪ ،‬بەوپەڕی‬ ‫ل��ەخ��ۆب��وردووی��ی و ب��ە گیانێكی شۆڕشگێڕانەوە‬ ‫ژیانی دژواری پێشمەرگایەتی هەڵدەبژێرێت و‬ ‫لە باوەشی چیا سەركەشەكانی كوردستان و بە‬ ‫ئیرادەیەكی پۆاڵیین و بە پشتیوانیی كۆمەاڵنی‬ ‫ئازادیخوازی كوردستان دژ بە قەاڵی دیكتاتۆری‬

‫داوای لە هێزە جیهانییەكان ك��ردووە كە بە ناوی‬ ‫مرۆڤایەتییەوە بۆ راگرتنی كوشتاری دژب��ەران و‬ ‫ناڕازییانی سووری هەنگاو هەڵ بگرن‪.‬‬ ‫ن��اڕەزای��ەت��ی و راپ��ەڕی��ن��ی خ��ەڵ��ك��ی واڵتانی‬ ‫رۆژهەاڵتی ناڤین و باكووری ئافریقا رووسیەشی‬ ‫گرتۆتەوە و خەڵكی ئەم واڵتە لە ناڕەزایەتییەكی‬ ‫ب��ی وێ��ن��ەدا پ��اش رووخ��ان��ی یەكیەتیی سۆڤیەت‬

‫بە دوای هەڵبژاردنەكانی پارلماندا رژان��ە سەر‬ ‫شەقامەكان و دژی ساختەكاری لە هەڵبژاردنەكان‬ ‫و ڤێالدیمیر پووتین و حیزبی رووسیەی یەكگرتوو‬ ‫دروش��م��ی��ان دا‪ .‬سەركەوتنی خەڵكی راپەڕیوی‬ ‫س��ووری��ە و رووخ��ان��ی ب��ەش��ار ئ��ەس��ەد ب��ێ گومان‬ ‫كاریگەری لەسەر ورەی خەڵكی ناڕازیی رووسیەش‬ ‫دادەن��ێ و دەبێتە رووداوێ��ك كە نەتەنیا هەڵكەوتی‬

‫دەوڵەتی رووسیە لە رۆژهەاڵتی ناڤیندا الواز دەكا‬ ‫بەڵكوو پێگەی پووتین و حیزبەكەی كە گۆڕەپانی‬ ‫سیاسیی رووسیەیان پاوان كردووە‪ ،‬بەرەو لەرزۆكی‬ ‫دەبا‪ .‬ئەم دۆخە دەوڵەتی رووسیەی نیگەران كردووە‬ ‫و لەوانەیە رووخانی دەوڵەتی سووریە بە رووداوێك‬ ‫ببینێ كە لە داهاتوودا خۆیشی بەرەوڕووی ببێ‪.‬‬ ‫الیەنێكی دی��ك��ەی ئ��ەم هەڵوێستەی رووسیە‬

‫دەتوانرێ وەها لێك بدرێتەوە كە وێدەچێ دەوڵەتی‬ ‫رووس���ی���ە ل��ە زاڵ��ب��وون��ی ب��ەش��ار ئ��ەس��ەد ب��ە سەر‬ ‫دژبەرانیدا بێ هیوا بووبێ و بە داكۆكیكردنی‬ ‫تاسەر لە دیكتاتۆرێكی دۆڕاو‪ ،‬بەرژەوەندییەكانی‬ ‫خ��ۆی ل��ە س��ووری��ەی داه���ات���وودا ب��ۆ ماوەیەكی‬ ‫درێژخایەن نەخاتە مەترسییەوە‪ .‬لە وەها حاڵەتێكدا‬ ‫ئەم وەرسووڕانەی رووسیە لە سیاسەتی پشتیوانی‬ ‫لە بەشار ئەسەد‪ ،‬هەڵوێستێكی درەنگ وەختە كە‬ ‫ئەستەمە بتوانێ روانگەی خەڵكی بریندار و زیان‬ ‫پێگەیشتووی سووریە لەهەمبەر پشتگیریی ئەم‬ ‫واڵت��ە لە ستەمكاری و تاوانكارییەكانی بەشار‬ ‫ئەسەد بگۆڕێ‪.‬‬ ‫دەوڵ���ەت���ی رووس���ی���ە ل��ە رەوت����ی رووداوەك���ان���ی‬ ‫رۆژهەاڵتی ناڤین وەدوا كەوتووە و سیاسەتەكانی‬ ‫هەم لە نێوخۆ و هەم لە دەرەوەی سنوورەكانیدا دژی‬ ‫رەوتی بەرەوپێشچوونی ئ��ازادی و دێموكراسییە و‬ ‫لەم پێوەندییەدا ناتوانێ دەستپێشخەرییەكی ئەوتۆ‬ ‫بنوێنێ و هەنگاوەكانی زیاتر بەرگریكارانەن‪ .‬هەر‬ ‫بۆیە بڕیارنامەی پێشنیاركراوی رووسیە بەرلەوەی‬ ‫هەوڵێكی دەستپێشخەرانە بێت ب��ۆ كۆتاییهێنان‬ ‫بە كوشتوبڕی خەڵكی س��ووری��ە‪ ،‬هەنگاوێكە بۆ‬ ‫پێشگرتن لە هاتنەئارای هەڵوێست و هەنگاوێكی‬ ‫نێونەتەوەیی چاوەڕوانكراوی توندتر دژی رێژیمی‬ ‫روو لە رووخانی بەشار ئەسەد‪.‬‬ ‫رووس��ی��ە ل��ە كاتێكدا خەریكی ساتوسەودای‬ ‫سیاسی لەگەڵ واڵتانی روژئاوایییە كە نرخەكەی‬ ‫خەڵكی سووریە بە رژانی رۆژانەی خوێنیان لەسەر‬ ‫شەقامەكان دەی��دەن‪ .‬ئەم بڕیارنامەیەی دەوڵەتی‬ ‫رووس��ی��ە جۆرێك س��ات��وس��ەودا بە خوێنی خەڵكی‬ ‫بێ بەرگریكاری سووریەیە كە نۆ مانگە لەگەڵ‬ ‫رێژیمێكی ستەمكار و سەرەڕۆدا بەربەرەكانێ دەكەن‪.‬‬ ‫سیاسەتێكی سەوداكارانە كە بەها مرۆڤانییەكان و‬ ‫بنەما ئەخالقییەكان تێیدا ونە‪.‬‬

‫پێشمەرگە تێكۆشەرێكی ئازادیخواز و شۆڕشگێڕێكی دەروەست‬ ‫تێدەكۆشێت‪.‬‬ ‫ب���ە ب�����اوەڕی ك��ەس��ان��ی وەك‬ ‫«ئ��ەری��ك ف����رۆم»‪ ،‬شۆڕشگێڕ‬ ‫ئەو كەسەیە كە ئازادیخوازانە و‬ ‫ب��ە ب����اوەڕەوە تێكەاڵوی شۆڕش‬ ‫دەبێت‪ ،‬واتە هەڵوێستەكەی پشت‬ ‫ب��ە مەعریفەیەك دەب��ەس��ت��ێ كە‬ ‫ب��ۆی ب��ۆت��ە ب���اوەڕ و ل��ە ه��زر و‬ ‫بیریدا ڕەگی داكوتاوە و تووشی‬ ‫لەرزۆكی و پاشگەزبوونەوە نابێت‪.‬‬ ‫ب��ێ��گ��ۆم��ان ئ���ەم تایبەتمەندییە‬ ‫رەن��گ��دان��ەوەی��ەك��ی ب��ەرچ��اوی لە‬ ‫ك��ەس��ای��ەت��ی��ی پ��ێ��ش��م��ەرگ��ە وەك‬ ‫ش��ۆڕش��گ��ێ��ڕێ��ك��ی دەروەس�������ت و‬ ‫ئ��ازادی��خ��وازدا ب��ەدی دەك��رێ��ت و‬ ‫دەرخەری ئەو راستییە كە هێزی‬ ‫ل��ەب��ڕان��ن��ەه��ات��ووی پێشمەرگە‬ ‫ب���ە درێ������ژای خ��ەب��ات��ی پ���ڕ لە‬ ‫ش��ان��ازی و س���ەروەری���ی خۆیدا‪،‬‬ ‫ه��ەڵ��ك��ش��ان و داك��ش��ان��ی زۆری‬ ‫بە خ��ۆوە دی��وە‪ ،‬گەلێك قۆناغی‬ ‫شكست و سەركەوتنی ئەزموون‬ ‫ك�����ردووە‪ ،‬ش��ەه��ی��د و برینداری‬ ‫زۆری داوە و س���ەرەرای هەموو‬ ‫ئ��ەوان��ە ب���ەوپ���ەڕی ئ��ازای��ەت��ی و‬ ‫لێهاتووییەوە ئااڵی شۆڕشی بەڕز‬ ‫راگ��رت��ووە و هیچكات تووشی‬ ‫بێهیوايی نەهاتووە‪ .‬پێشمەرگە‬ ‫گ��ۆڕان��خ��وازێ��ك��ی پراگماتیستە ك��ە ل��ە وەه���ەم و‬ ‫خۆزگەدا ناژی‪ ،‬بە پێی ریئالی كۆمەڵگا تیۆری‬ ‫هەڵدەبژێرێ یا دادەڕێ���ژێ و لە ك���ردەوەدا تاقی‬ ‫دەكاتەوە‪ .‬الی ئەو هیچ بیر و كەسایەتییەك پیرۆز‬ ‫نیە و بڕوای بە هیچ بیر و تێورییەكی نەگۆڕ و‬ ‫رەه��ا نیە‪ ،‬وات��ە نابێتە كۆیلەی هیچ بۆچوون و‬ ‫ئایدۆلۆژیایەك و نایهەوێ خەڵكیش بكاتە كۆیلەی‬ ‫بیر و كەسایەتیی خۆی‪ .‬پێشمەرگە شۆڕشگێڕێكی‬ ‫خاوەن كاراكتەرێكی گۆڕانخواز و داهێنەرە‪.‬‬

‫پ��ێ��ش��م��ەرگ��ە وەك م���رۆڤ���ێ���ك ك���ە ب���ە دوای‬ ‫ئامانجگەلێكی مرۆییەوە وێڵە و بۆ بەدەستهێنانی‬ ‫ئامادەی هەر جۆرە فیداكارییەكە‪ ،‬دەبێتە سەمبول‪،‬‬ ‫دەبێتە مانای ژیان‪ ،‬دەبێتە هاواری ئازادیخوازانەی‬ ‫گەلێكی چ��ەوس��اوە ك��ە ه��ەوڵ��ی ئاسمیلەكردن و‬ ‫لەنێوبردنی دەدرێ���ت‪ ،‬دەبێتە بەهایەكی پیرۆز‪.‬‬ ‫ئازادی‪ ،‬مافی نەتەوەیی‪ ،‬مرۆڤدۆستی‪ ،‬بەرژەوەندیی‬ ‫گشتی‪ ،‬یەكسانی‪ ،‬لێبوردەیی‪ ،‬دێموكراسی و دەیان‬ ‫ب��ەه��ای ب���ااڵی دی��ك��ە‪ ،‬ئ��ەوان��ەن ك��ە فەلسەفەی‬ ‫وج��وودی پێشمەرگە لە كۆمەڵگادا پێك دەهێنن‪.‬‬

‫هەر بۆیەش پێشمەرگە سەمبولی ئازادیخوازی و‬ ‫بەرخۆدانە‪ .‬ئەو وەك باسكی بەهێزی داكۆكیكردن لە‬ ‫بەها ئینسانییەكان‪ ،‬زادەی ئەم فەرهەنگ و ڕامانە‬ ‫قووڵەیە لە مرۆڤـ‪ .‬پێشمەرگە بەرهەمی دەرچوون‬ ‫لە بیری ناوچەگەریەتییە‪ ،‬پێشمەرگە زادەی بیری‬ ‫دێموكراسی و مافی نەتەوەیی و پێكەوەهەڵكردن‬ ‫و سەلماندنی خ��ود وەك م��رۆڤ��ە‪ .‬پێشمەرگە و‬ ‫فەرهەنگە خوڵقێنراوەكەی خاوەنی پڕستیژێكی‬ ‫ب��ەرزی ئینسانی و ئەخالقی و سیاسین‪ ،‬چ لە‬ ‫ناو كۆمەڵگا و چ لە ئاستی دنیاشدا‪ .‬پێشمەرگە‬

‫بەرهەمی فەرهەنگێكی بەرزی مرۆییە‪.‬‬ ‫پێشمەرگە ئەو مرۆڤە شۆڕشگێڕەیە كە وەك‬ ‫شەڕڤانێكی ئازادیخواز و دیپلۆماتێكی سەردەم‬ ‫ل��ە ه��ەم��وو م��ێ��ت��ۆدەك��ان��ی خ��ەب��ات��ی سەردەمیانە‬ ‫كەڵك وەردەگرێت‪ ،‬لە پێناو رزگاریی نەتەوەیی و‬ ‫وەدیهێنانی ئ��ازادی و دێموكراسی و بەختەوەریی‬ ‫م����رۆڤ و ب���ەگ���ژداچ���وون���ەوەی دی��ك��ت��ات��ۆران و‬ ‫رووخاندنی قەاڵی زوڵم و زۆردای‪.‬‬


‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪21‬ی دێسامبری ‪2011‬‬

‫گواڵڵە كەمانگەر‬ ‫لەسەر یەلدا و چییەتی میترایی یەلدا‪ ،‬زۆر‬ ‫وتراوە و بیستراوە‪ ،‬بەپێی ئەوەی كە كەوناراناسان‬ ‫و م��ێ��ژوون��اس��ان ل��ەم ب����ارەوە وت��ووی��ان��ە‪ ،‬یەلدا‬ ‫وشەیەكی سریانی و بە وات��ای لەدایكبوونی‬ ‫هەتاو (مێهر)ە و مێهر هەمان میترایە كە‬ ‫خواوەندی خۆرە‪.‬‬ ‫ئەم خواوەندە سرووشتییە چۆتە نێو ئایینی‬ ‫خاچپەرەستییەوە و شەوی لەدایكبوونی میترا‬ ‫لەگەڵ شەوی لەدایكبوونی مەسیح بە هاوكات‬ ‫گریمان كراوە و تەنانەت ئەم روانگەیە درووست‬ ‫بووە كە یەلدا بە مانای لەدایكبوونی مەسیحە‪.‬‬ ‫لە كاتێكدا ئەم وشە‪ ،‬باس لە لەدایكبوونی مێهر‬ ‫دەكات‪.‬‬ ‫لێرەدا دوو پرسیار دێتە ئاراوە‪ ،‬یەكەم ئەوە كە‬ ‫چ هۆگەلێك بۆ وەراستگەڕانی ئەم بانگەشەیە‬ ‫لە ئ��ارادای��ە و لەسەر چ بنەمایەك دەتوانین‬ ‫مەسیحییەت بە پاشماوەی میتراییسم بزانین؟‬ ‫و دووهەم ئەوە كە‪ ،‬بۆچی لەدایكبوونی هەتاو‬ ‫لە زستاندا كە خۆر لە الوازترین دۆخیدایە‪ ،‬روو‬ ‫دەدات و بۆچی جێژنە هەتاوییەكان لە وەرزی‬ ‫سەرمادا بەڕێوە دەچن؟‬ ‫لە وەاڵمی پرسیاری یەكەمدا دەبێ بوترێ‬ ‫كە ئ��ەو بەڵگە و نیشانەگەلەی لە ئایینی‬ ‫خاچپەرستیدا هەن‪ ،‬لەسەر میتراییبوونی ئەم‬ ‫ئایینە جەخت دەكەنەوە‪ .‬لێرەدا ئاماژە بە چەند‬ ‫نموونەی بەرچاو لەم پێكگونجاوییە دەكەین‪:‬‬ ‫‪1‬ـ پیرۆزكردنی داری ك��اج‪ :‬سەرچاوەی‬ ‫ل���ەدای���ك���ب���وون���ی م��ێ��ه��ر ب��ەپ��ێ��ی س���ەرچ���اوە‬ ‫جۆراوجۆرەكان جیاوازی تێدایە‪ ،‬لە هەندێك لە‬ ‫گێڕانەوەكان‪ ،‬مێهر لە دڵی ئەشكەوتەوە دێ‪ ،‬لە‬ ‫هەندێكی دیكە لە نیلووفەرەوە و لە هەندێكی‬ ‫دیكە لە میوەی كاجەوە‪.‬‬ ‫‪2‬ـ سانتاكالوز‪ :‬ئەو پیرەپیاوە سوورپۆشەی‬ ‫كە لە ئایینی مەسیحییەتدا‪ ،‬دیاری دەدات بە‬ ‫مندااڵن‪ ،‬نموونەی پیاوێكی ئایینی میتراییە و‬ ‫ئەو كاڵوەی لەو شەودا لە سەری دەنێ‪ ،‬هەمان‬

‫یەلدا‪ ،‬لەدایكبوونی خواوەندی هەتاو‬ ‫كاڵوی (فەرەجی) میتراییە و رەنگی سووری‬ ‫جلوبەرگەكەی نیشاندەری رەنگی دڵخوازی‬ ‫ئەرتەشتارانە كە هەمان توێژن كە لە الیەن‬ ‫میتراوە پشتیوانییان لێ دەكرێ‪.‬‬ ‫‪3‬ـ رێوڕەسمی «تدهین»‪:‬‬ ‫ن��ەق��ش��ان��دن��ی خاچ‬ ‫لەسەر نێوچاوانی‬ ‫ئیما ند ا ر ا ن‬ ‫بە هۆی‬ ‫رۆنی‬

‫شێوەی سەمبولیك بۆتە نەخشاندن بە هۆی‬ ‫رۆنی پیرۆزەوە‪.‬‬ ‫‪4‬ـ ت��ەس��ل��ی��س‪ :‬ت��ەس��ل��ی��س��ی ب�����اوك‪ ،‬كوڕو‬ ‫روح��ول��ق��ۆدۆس‪ ،‬سەرلەنوێ نواندنەوەی‬ ‫تەسلیسی میترایی ئەهورا‪،‬‬ ‫میترا و ئاناهیتایە‪،‬‬ ‫تە سلیسێك‬ ‫ك���ە ل���ەودا‬ ‫میتر ا ‪،‬‬

‫لەودا لەسەر نێوچاوانی‬ ‫ملكەچانی ئایینی میترایی‬ ‫بە ه��ۆی ئاسنێكی س��وورۆب��ووەوە مۆرێكیان‬ ‫هەڵدەكەند‪ .‬ئ��ەم رێوڕەسمە لە مەسیحییەتدا‬ ‫نەرمتر كراوە و مۆرە ئاسنییە سووربووەكە بە‬

‫خاچپەرەستیدا‪ ،‬ئاناهیتا‬ ‫جێی خۆی داوەتە مریەمێك كە‬ ‫پلەی ئاسمانییەكەی لەو وەرگیراوە و دراوەتە‬ ‫روحولقۆدۆسەوە‪.‬‬ ‫‪5‬ـ پێوەندی لەگەڵ هەتاو‪ :‬جگە لە رێكەوتی‬

‫لە‬ ‫زەی����ن����ی م���رۆڤ���ی‬ ‫رابردوودا‪ ،‬هەموو جێژنەكان‪،‬‬ ‫رێوڕەسمەكان و ساڵڕۆژەكان لە‬ ‫پێناو باشتركردنی بژێوی و بە مەبەستی‬ ‫ی��ارم��ەت��ی خواستن ل��ە خ��واوەن��دەك��ان‬ ‫بۆ ژیانێكی باشتر بەڕێوە چ��وون‪ .‬ئەو‬ ‫چوارچێوە جوغرافیاییەی كە باوەڕمەندان‬ ‫بە ئایینی میترایی تێیدا ژیاون‪ ،‬خاوەنی‬ ‫زستانگەلێكی زۆر دژوار و سارد بووە‪.‬‬ ‫لە وەها هەلومەرجێكدا‪ ،‬بوونی خۆر‬ ‫و منداڵەكەی واتا ئاگر بۆ مرۆڤ‬ ‫پیرۆزەوە‪،‬‬ ‫ك�����وڕی‬ ‫لە‬ ‫چارەنووسساز‬ ‫زۆر‬ ‫بە‬ ‫پ���اش���م���اوەی‬ ‫ئ����ەه����ورا و‬ ‫كە‬ ‫��ە‬ ‫رێ��وڕەس��م��ێ��ك‬ ‫ئ��ان��اه��ی��ت��ای��ە‪ .‬لە‬ ‫قەڵەم دراوە‬

‫لەدایكبوونی مەسیح كە لەگەڵ لەدایكبوونی‬ ‫مێهر (خ��ۆری خ��وداوەن��د) هاوكاتە‪ ،‬مەسیح‬ ‫لەگەڵ خ��ۆردا پێوەندییەكی دیكەشی هەیە‪،‬‬ ‫یەكێكیان ئەوەیە كە پلەی عیسا لە ئاسمانی‬ ‫چوارەمدا وێنا دەكرێ و ئاسمانی چوارەمیش‬ ‫لە ئەستێرەناسی كۆندا‪ ،‬ماڵی خۆرە‪.‬‬ ‫لە وەالمی پرسیارەكەی دیكەی ئەم باسەدا‬ ‫كە بۆچی یەكەمین شەوی زستان وەكوو شەوی‬ ‫لەدایكبوونی خۆر ناو نراوە‪ ،‬دەبێ بوترێ كە‬ ‫لە زەینی مرۆڤی رابردوودا‪ ،‬هەموو جێژنەكان‪،‬‬ ‫رێوڕەسمەكان و ساڵڕۆژەكان لە پێناو باشتركردنی‬ ‫بژێوی و بە مەبەستی یارمەتی خواستن لە‬ ‫خواوەندەكان بۆ ژیانێكی باشتر بەڕێوە چوون‪.‬‬ ‫ئەو چوارچێوە جوغرافیاییەی كە باوەڕمەندان‬ ‫ب��ە ئایینی میترایی تێیدا ژی���اون‪ ،‬خاوەنی‬ ‫زستانگەلێكی زۆر دژوار و س��ارد ب��ووە‪ .‬لە‬ ‫وەها هەلومەرجێكدا‪ ،‬بوونی خۆر و منداڵەكەی‬ ‫وات��ا ئاگر بۆ م��رۆڤ بە زۆر چارەنووسساز‬ ‫لە قەڵەم دراوە‪ .‬جێژنە كەوناراییەكان هەموویان‬ ‫ك��ارك��ردی س��ی��ح��راوی��ی��ەك��ان ه��ەب��ووە‪ .‬جێژنی‬ ‫رێزگرتن لە خۆر بە واتای رێزگرتن لە خۆر بە‬ ‫مەبەستی راكێشانی پشتیوانی و سەرنجی ئەو‬ ‫بووە و هەر بۆیە دەبینین كە لە هەموو جێژنە‬ ‫زستانییەكاندا‪ ،‬ئاگر رۆڵی بەرچاو و گرینگی‬ ‫هەیە و هەموو ئەم جێژنانەش لەگەڵ ئیزەدی‬ ‫مێهردا پێوەندییان هەیە‪ .‬لەو الوە‪ ،‬لە جێژنە‬ ‫هاوینییەكاندا‪ ،‬ماكەی ئاو بەرچاوە و رۆڵی‬ ‫ئاناهیتا وەكوو خواوەند (مێ)ی ئاو بەرچاوە‪.‬‬ ‫كەوابوو‪ ،‬بەڕێوەبردنی جێژنی لەدایكبوونی‬ ‫مێهر لە زستاندا بە شێوەیەك هاندانی ئەم‬ ‫خواوەندەیە بۆ گەرمابەخشین و پشتیوانی لە‬ ‫ئیمامدارانی لە پێناو تێپەڕاندنی زستانێكی‬ ‫دژواردا‪.‬‬

‫ئەمجارە دەستی دەرەكی لە پشت تەقینەوەكانی ئێراندا نەبوو!‬ ‫شەهاب خالیدی‬ ‫دوای ئ��ەوەی كە تەقینەوەیەكی بەهێز‬ ‫لە یەكێك لە بنكەكانی سوپای پاسداران‬ ‫لە ناوچەی «م���ەالرد»ی كەرەجدا رووی‬ ‫دا و ب��ۆ م���اوەی چەند رۆژ ه��ەواڵ��ی ئەم‬ ‫تەقینەوە بەهێزە بوو بە مانشێتی راگەیەنە‬ ‫گشتییەكانی ئێران و جیهان‪ ،‬چەند رۆژ‬ ‫دوات��ری��ش تەقینەوەیەك لە یەكێك لە بنكە‬ ‫ناوكییەكانی ئێران لە ش��اری ئیسفەهاندا‬ ‫رووی دا و رۆژی ‪23‬ی نوامبریش وەها‬ ‫تەقینەوەیەك لە كۆگایەكی چەكوچۆڵی‬ ‫حیزبوڵاڵی لوبناندا رووی دا‪.‬‬ ‫ل��ەو ب����وارەدا ب��اس ل���ەوە دەك���رێ ك��ە ئەو‬ ‫تەقینەوانە ئامانجگەلێكی سیاسییان لە پشتە‬ ‫و لە الیەن رێژیمەوە بەرنامەی بۆ داڕێژراوە‪،‬‬ ‫كە لە راستیدا بەڵگەی زۆر لە بەر دەستدا‬ ‫نیە‪ ،‬بەاڵم بە پێی ئەو سیاسەتەی كە تا ئێستا‬ ‫دەسەاڵتدارانی هەرەسەرەوەی ئەم رێژیمە بۆ‬ ‫لەنێوبردن و بێسەروشوێنكردنی ئەو كەسانە‬ ‫بەرێوەیان بردووە كە هەر چەند خزمەتیشیان‬ ‫بەو رێژیمە كردبێ بەاڵم ئامانجی لەنێوبردن‬ ‫بوون‪ ،‬ئەو گومانەی خوڵقاندووە‪.‬‬ ‫گریمان ئەو تەقینەوە بەهێزەی كەرەج هەر‬ ‫وەك كاربەدەستانی رێژیم ئیدیعا دەك��ەن بە‬ ‫هۆی گواستنەوەی چەكوچۆڵ رووی داوە‪.‬‬ ‫ئاخۆ ئەو رێژیمەی كە هەر رۆژێ باس لە‬ ‫دەسكەوتێكی خۆی لە بواری تێكنۆلۆژیی‬ ‫نیزامی و بەرنامە ناوكییەكەی دەك��ات و‬ ‫شانازی ب��ەوە دەك��ات كە خاوەنی پسپۆڕ و‬ ‫شارەزایێكی زۆری ب���واری تێكنۆلۆژیی‬

‫نیزامییە‪ ،‬چۆنە كە لە كاتی‬ ‫ئامادەبوونی بە وت��ەی خۆیان‬ ‫ئیستراتیژیستێكی وەك حەسەن‬ ‫تێهرانی م��وق��ەدەم‪ ،‬رێوشوێنی‬ ‫پێویست ب��ەرچ��او ن��اگ��رن و لە‬ ‫ئاكامدا كوژراو و برینداریشی‬ ‫لێ دەكەوێتەوە؟!‬ ‫گومانێكی دیكە ئەوەیە كە‬ ‫ئەو تەقینەوانە كاری موسادی‬ ‫ئیسرائیل ب��ن‪ ،‬بە پێی ئەوەی‬ ‫ك��ە ه��ێ��ن��دێ��ك ل��ە بەرپرسانی‬ ‫ئیسرائیلی خۆشحاڵیی خۆیان‬ ‫لەمەڕ ئەم تەقینەوانە دەربڕیوە‬ ‫و هەروەها بە پێی ئ��ەوەی كە‬ ‫لەو تەقینەوانەدا فەرماندەرێكی‬ ‫پ��ای��ەب��ەرزی رێ��ژی��م ب��ە ناوی‬ ‫ح���ەس���ەن ت��ێ��ه��ران��ی موقەدەم‬ ‫كوژرا‪ ،‬كە بە پێی زانیارییەكان‬ ‫ناوبراو لە شەڕی ‪ 33‬رۆژەی‬ ‫حیزبۆڵاڵی لوبنان و لە شەڕی‬ ‫‪ 22‬رۆژەی ح��ەم��اس لەگەڵ‬ ‫ئیسرائیلدا ڕۆڵ��ێ��ك��ی ب��ەرچ��اوی هەبووە‪،‬‬ ‫هەروەها بە پێی ئەوەی كە ناوبراو بە وتەی‬ ‫بەرپرسانی رێژیم لەسەر چەكێك كاری دەكرد‬ ‫كە دەك��را بە دژی ئامریكا و ئیسرائیل بە‬ ‫ك��اری بێنن‪ ،‬ئ��ەو گ��وم��ان��ەش خ��وڵ��ق��اوە كە‬ ‫موساد دەستی لەو تەقینەوانەدا هەبووبێ‪،‬‬ ‫بەاڵم ئەوەش تەنیا لە خانەی شك و گوماندا‬ ‫جێ دەگرێ و ناتوانێ هزرێكی رەها بێ‪.‬‬ ‫هەروەها ئەو تەقینەوەیەی كە لە كارخانەی‬ ‫پوالدی یەزد رووی دا و چەندین كوژراو و‬

‫برینداری لێ كەوتەوە‪ ،‬بە پێی ئ��ەوەی كە‬ ‫بەرپرسی یەكێك لە شیركەتەكانی پوالدی‬ ‫یەزد رایگەیاندووە كە رەنگبێ لە نێو ئاسنە‬ ‫توێندراوەكاندا هێندێك چەكوچۆڵی شەڕ‬ ‫وەك خۆمپارە و پوكە هەبووە كە لە كاتی‬ ‫كاركردندا ئ��ەو تەقینەوەیەی پێك هێناوە‪،‬‬ ‫گومانەكان بە هێزتر دەكات‪.‬‬ ‫بەاڵم بە هەر حاڵ ئەم تەقینەوانە و ئەو‬ ‫هەڕەشانەی بە دوایاندا دێ‪ ،‬دەتوانێ ئاڵۆزیی‬ ‫زیاتری لێ بكەوێتەوە‪ ،‬كە بێگومان ئاكامی‬ ‫هەر چی بێ‪ ،‬بەر لە هەموویان كاربەدەستانی‬

‫رێژیم لێی بەرپرسیارن‪ ،‬چونكە بە سیاسەتە‬ ‫دوور لە ئەخالق و دژەمرۆڤایەتییەكانیانەوە‬ ‫فەرهەنگی تیرۆر و ترس و تۆقاندنیان لە‬ ‫ناوچەی رۆژهەاڵتی نێوەڕاست و تەنانەت‬ ‫لە زۆر شوێنی جیهاندا پ��ەڕە پێ داوە و‬ ‫ئاژاوەگێڕی و كاری تێكدەرانەیان كردۆتە‬ ‫هەوێنی راگرتنی ئەو دەسەاڵتە لەرزۆكەی‬ ‫خۆیان‪ ،‬كە وێنەی لە مێژوودا زۆر بووە و‬ ‫لە كۆتاییدا هەر بە هێز و ورە و بەرخودانی‬ ‫خەڵكی واڵتەكەیان تێك و پێك دراون‪.‬‬

‫‪9‬‬

‫جووت حەوت‬ ‫هەوراز‬

‫ـ ئایەتوڵاڵ ئیمامیی كاشانی‪ ،‬بەرنوێژی‬ ‫ن��وێ��ژی هەینیی ت���اران دەڵ���ێ‪« ،‬فڕۆكە‬ ‫بێ‪‎‬فڕۆكەوانەكەی ئ��ەم��ری��ك��ا خەاڵتێك‬ ‫بوو كە پاش تەقینەوەی پادگانی سپا و‬ ‫كوژرانی س��ەردار تێهرانی م��وق��ەددەم‪ ،‬لە‬ ‫الیەن خواوە بە ئێمە درا»‪.‬‬ ‫ئێستا ك��ە ئیمامیی كاشانی نرخی بۆ‬ ‫سەرتیپە ك��وژراوەك��ەی پ��اس��داران دیاری‬ ‫ك���ردووە‪ ،‬پێشبینی دەك��رێ��ت ل��ە ئەگەری‬ ‫ك��وژران��ی ه��ەرك��ام ل��ەوان��ەی خ�����وارەوەدا‪،‬‬ ‫خەاڵتەكانی بەرانبەریان بدرێت بە رێژیم‪:‬‬ ‫ئایەتوڵاڵ خامنەیی‪ :‬لەنگەری كەشتی‪،‬‬ ‫ئەحمەدی‪‎‬نژاد‪ :‬جلشۆری تەواو ئۆتۆماتیك‪،‬‬ ‫ئەحمەد خاتەمی‪ :‬بۆلدۆزری هێپكۆ‪ ،‬ئەحمەد‬ ‫جەننەتی‪ :‬تەیارەكەی ویلبر رایت‪ ،‬ئایەتوڵاڵ‬ ‫سادق ئامولی ـ الریجانی‪ :‬تێكنۆلۆژیی‬ ‫نۆكیا ـ زیمنس‪ ،‬ئایەتوڵاڵ شاهڕوودیی‬ ‫عێراقی‪ :‬تانكی زولفەقاری ئیسراییلی‪،‬‬ ‫س��ەرل��ەش��ك��ەر ف��ی��رووزئ��اب��ادی‪ :‬كارگەی‬ ‫گەسكی كارەبایی ( بۆ خاوێنكردنەوەی‬ ‫ئێران)‪ ،‬غواڵمڕەزا حەسەنی‪ :‬ها؟ ێها!!‬ ‫ـ ئەردەشیر ئەمیرئەرجومەند‪ ،‬راوێژكاری‬ ‫گ����ەڕۆك����ی م���ی���رح���وس���ەی���ن م���وس���ەوی‬ ‫رایگەیاندووە‪ ،‬هەڵبژاردن لەم سیستمەدا(‬ ‫پێم وابێ مەبەستی كۆماری ئیسالمییە)‬ ‫بێ‪‎‬مەعنایە و ئیسالحخوازان ب��ەم باوەڕە‬ ‫گ��ەی��ش��ت��وون ك��ە ن��اب��ێ��ت ل��ە هەڵبژاردنی‬ ‫مەجلیسدا بەشداری بكەن‪.‬‬ ‫هەڵبەت ج��ی��اوازی��ی زۆر هەیە ل��ە نێوان‬ ‫«نابێت» و «ن��ات��وان��ی��ن»دا‪ .‬ب��ەاڵم حاج‬ ‫ئەردەشیر لەو جیاوازییە تێ نەگەیشتووە‪،‬‬ ‫بۆیە شەقی مێژوو(یان شەقی جەننەتی)‬ ‫حاڵیی كردووە كە هەڵبژاردن لەم كۆماری‬ ‫ئیسالمییەدا بێمەعنایە‪ .‬ئێستا ل��ە كام‬ ‫كۆماری ئیسالمیدا مەعنادار بووە‪ ،‬خوا‬ ‫خۆی دەانێت‪ .‬پێم وابێت وشەی «مەعنا»‬ ‫بە وات��ای «حاج ئەردەشیر و برادەرانە»‪،‬‬ ‫ئەگەر ئەوان هەبوون‪ ،‬مەعنا بە هەڵبژاردن‬ ‫دەدرێ���ت و ئ��ەگ��ەر نەبن دەبێتە چێشتی‬ ‫بێخوێ ی��ان خوێی بێچێشت‪ .‬ك��ە واتە‪،‬‬ ‫ماڵتە! ئەمە كەی هەڵبژاردنە؟ هەڵبژاردن‬ ‫ئەو كاتە مەعنای هەبوو كە كاندیدایەكی‬ ‫سەركۆماری (عەبباس شەیبانی) لە خەڵك‬ ‫دەپاڕایەوە‪ :‬خەڵكینە بۆ خاتری خوا و خاسان‬ ‫دەنگ مەدەن بە من‪ ،‬من خۆمیش دەنگ‬ ‫بە كاندیدای ب��ەران��ب��ەرم (رەفسەنجانی)‬ ‫دەدەم‪ .‬ئەوە هەڵبژاردن بوو‪ ،‬ماڵتە!‬ ‫ـ یەكێ بوو‪ ،‬یەكێ نەبوو‪ ،‬كابرایەك هەبوو‬ ‫پێیان دەگوت «حەیدەر موسڵحی»‪ .‬نەك‬ ‫ل��ەم ح��ەی��دەران��ەی خ��ۆم��ان‪ .‬حەیدەرێكی‬ ‫دیكە بوو‪ ،‬زۆر زۆر جیاواز بوو‪ .‬حەیدەر بە‬ ‫منداڵی زۆر فشەكەر بوو‪ ،‬بەاڵم هەمیشە‬ ‫بە چاك یان خراپ تووش دەب��وو‪ .‬حەیدەر‬ ‫كە ‪ 6‬ـ ‪ 5‬ساڵ چووە مەدرەسە‪ ،‬بە هەڵە‬ ‫دیپلۆمیان پێدا‪ .‬سەفەرێك چوو بۆ قۆم‪،‬‬ ‫بە هەڵە كردیانە حوجەتولئیسالم‪ .‬چووبوو‬ ‫ئیمزا ل��ە ئەحمەدی‪‎‬نژاد وەرب��گ��رێ��ت‪ ،‬بە‬ ‫هەڵە كردیان بە وەزیری ئیتالعات‪ .‬هاتبوو‬ ‫تەلەفۆنی خەڵك كۆنترۆڵ بكات‪ ،‬بە هەڵە‬ ‫تەلەفۆنی ئەحمەدی‪‎‬نژادی كۆنترۆڵ كرد‬ ‫و كەوتە بەر غەزەبی مەحموود‪ .‬چووبوو‬ ‫بۆ زی��ارەت��ی بەقیع‪ ،‬بە هەڵە كەوتە بەر‬ ‫ئەژنۆی شای عەرەبستان و ماچی كرد‬ ‫و لێی پاڕایەوە كە واز لە وەلی فەقیه لەم‬ ‫دواساتانەی ژیانیدا بێنێ‪ .‬حەیدەری هەژار‬ ‫ئێستاش هەر پێی وایە شێرلۆك هۆڵمزە و‬ ‫هەمیشە لە دوای تۆمەتبارێك دەگەڕێت‬ ‫و وادەزانێ كۆمیسێربوون هەر بە پاڵتاوی‬ ‫شۆڕ و چاویلكەی رەشە‪.‬‬


‫‪10‬‬

‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪30‬ی سەرماوەزی ‪1390‬‬

‫كەیهان یووسفی‬ ‫جێبەجێكردنی پ��ڕۆژە و گەاڵڵەگەلی گەورەی‬ ‫ئابووری لە هەر واڵتێكدا بەرەنجامی لێكۆڵینەوە‬ ‫و ل���ێ���ك���دان���ەوەی ب����ەرب��ڵ�او‪ ،‬ه��ەڵ��س��ەن��گ��ان��دن و‬ ‫لەبەرچاوگرتنی ق��ازان��ج‪ ،‬تێچوو و كاریگەری‬ ‫و ئاكامەكانی بۆ كۆمەڵگایە كە لە ئەگەری‬ ‫هەبوونی قازانج و ب��ەرژەوەن��دی بۆ كۆمەڵگا و‬ ‫چاككردنی سیستمی ئابووریی واڵت‪ ،‬لە الیەن‬ ‫ح��ك��ووم��ەت��ەوە و ب��ە پەسەندكردنی ناوەندەكانی‬ ‫یاسادانانی ئ��ەو واڵت��ە جێبەجێ دەك��رێ��ت‪ ،‬ئەمە‬ ‫چیرۆكی ئەم واڵتانەیە كە لەوێ حكوومەت خۆی‬ ‫بە خزمەتگوزاری خەڵك و بەرپرسیار لە بەرانبەر‬ ‫چارەنووسی ئەواندا دەزانێت و نیگەرانی و خەمی‬ ‫سەرەكیی سیاسەتڤانان و بەرپرسانی حكوومەتی‬ ‫رازیكردنی خەڵك و پێشكەوتنی واڵتەكەیانە‪.‬‬ ‫بەاڵم لە ئێرانی ژێر دەسەاڵتی كۆماری ئیسالمیدا‬ ‫ئ��ەم چیرۆكە ج��ی��اوازە‪ .‬رێژیمی ئێران خ��ۆی بە‬ ‫سەرپەرشت و بڕیاردەری خەڵك دەزانێت و چاكە و‬ ‫بەرژەوەندییەكانی خەڵك لەسەر بنەمای خواست و‬ ‫ئیرادەی بەرپرسانی رێژیم دیاری و پێناسە دەكرێت‪،‬‬ ‫كە بە لەبەرچاوگرتنی چییەتيی ئەم رێژیمە و لە‬ ‫روانگەی دەسەاڵتدارانی رێژیمەوە‪ ،‬بەرژەوەندی و‬ ‫قازانجی ئەوان‪ ،‬قازانج و بەرژەوەندییی خەڵكيشە‬ ‫و گەاڵڵە و پالنە حكوومەتییەكان لە ئێراندا لە‬ ‫راستای پتەوتركردنی ستوونەكانی دەسەاڵتی رێژیم‬ ‫و وەدەستهێنانی داهاتی ف��راوان بۆ دام��ەزراوە و‬ ‫كۆمپانیاكانی بەستراوە بە بەرپرسانی حكوومەتی‬ ‫و تااڵنی هەرچی زۆرت��ری سامانی ئ��ەم واڵتە‬ ‫بووە‪.‬‬ ‫گ���ەاڵڵ���ەی ئ��ام��ان��ج��دارك��ردن��ی س��وب��س��ی��دەك��ان ـ‬ ‫رەوتی البردنی لەسەرەخۆی سوبسیدەكان لەسەر‬ ‫ش��ت��وم��ەك��ەك��ان��ی خ���واردەم���ەن���ی‪ ،‬سووتەمەنی‪،‬‬ ‫ئ��او‪ ،‬ك��ارەب��ا و ‪ ..‬ـ یەكێك لە باسهەڵگرترین و‬ ‫كێشەخولقێنترین گەاڵڵەگەلێك ب��وو كە وێڕای‬ ‫گشت ناڕەزایەتییەكان‪ ،‬رەخنەكان و هۆشدارەكان لە‬ ‫الیەن پسپۆڕانی بواری ئابووری و تەنانەت بەشێك‬ ‫لە بەرپرسانی حكوومەتی و بەستراوە بە رێژیم‪،‬‬ ‫حكوومەتی ئەحمەدی نژاد لەسەر جێبەجێكردنی‬ ‫پێداگری كرد تاكوو لە رێكەوتی ‪27‬ی سەرماوەزی‬ ‫‪1389‬ی هەتاوی ئەحمەدی نژاد لە پڕۆگرامێكی‬ ‫تەلەفزیۆنی لە كاناڵێكی حكوومەتیدا دەستپێكی‬ ‫جێبەجێكردنی ئەم گەاڵڵەی بە شێوەی فەرمی‬

‫وەرگێڕان‪ :‬رێبوار فانی‬ ‫وەرگێڕان بۆ كوردی‪« :‬كوردستان»‬ ‫راپ��ۆرت��ەك��ەی ئ��ەم��دوای��ی��ەی رێ��ك��خ��راوی وزەی‬ ‫ئەتۆمی لە پێوەندی لەگەڵ بەرنامەی ناوكیی‬ ‫ئ��ێ��ران ب��ووە ه��ۆی ئ��ەوە ك��ە كۆمەڵگای جیهانی‬ ‫دیسان تەركیز بكاتەوە سەر چاالكییە بێپسانەوەكانی‬ ‫كۆماری ئیسالمی لە پێوەندی لەگەڵ پرسی ناوكی‬ ‫و سەر ئەوەی كە بۆچی كۆمەڵگای جیهانی بۆ‬ ‫راوەستاندنی ئەو چاالكییانە سەركەوتنێكی بەدەست‬ ‫نەهێناوە‪.‬‬ ‫وێ���دەچ���ێ رێ��گ��ەچ��ارەی��ەك��ی چ��ەن��دالی��ەن��ە بۆ‬ ‫كۆتاییهێنان بە بەرزەفڕییە ناوكییەكانی كۆماری‬ ‫ئیسالمی ن��ەل��واو ب��ێ و ئ��ەم��ەش خ��ۆی دەتوانێ‬ ‫هۆكاری هەڵوێست و كردەوەكانی واڵتگەلێك وەك‬ ‫رووسیە بێ كە هەمیشە لەپێشیان گرتووە‪.‬‬ ‫لەم رۆژانەی دواییدا‪ ،‬مسكۆ بە شێوەی ئاشكرا‪،‬‬ ‫زانیارییەكانی رێكخراوی وزەی ناوكی (‪)IAEA‬‬ ‫لەمەڕ بەرنامەی ناوكیی كۆماری ئیسالمی رەت‬ ‫ك��ردەوە و پێی لەسەر دۆزینەوەی رێگەچارەیەكی‬ ‫دیپلۆماتیك داگرتەوە‪ .‬ئەم تەگەرەخستە لە الیەن‬ ‫رووس��ی��ەوە جێی داخ و نیگەرانییە و ل��ە هەمان‬ ‫كاتیشدا بە هۆگەلێك جێی درك پێكردنە‪ .‬پێوەندییە‬ ‫ستراتیژیكییەكانی ئێران و رووسیە كە لە دەیەی‬ ‫‪1980‬دا دام����ەزرا‪ ،‬ب��ە شێوەیەكی پتەو و قووڵ‬ ‫درێ��ژەی هەبووە‪ .‬ئەم پێوەندییانە لە بوارگەلێكی‬ ‫ج����ۆراوج����ۆری وەك ب��ازرگ��ان��ی و پیشەسازی‪،‬‬ ‫تێكنۆلۆژیی بەرگری و هاریكاری و یارمەتیی‬ ‫رووسیە لە ب��واری تێكنۆلۆژیی ناوكی بە ئێران‬ ‫بووە‪ .‬رەهەندێكی هاوبەش كە دەكرێ لە سیاسەتی‬ ‫دەرەك��ی��ی ه��ەر دوو واڵت��دا پێی ب��زان��رێ‪ ،‬دژایەتی‬ ‫لەگەڵ سیاسەتەكانی ئامریكایە‪ .‬بەرهەم و ئاكامی‬ ‫ئەم پێوەندییانە بۆ رووسیە بەرچاو بووە‪ .‬پیشەسازیی‬ ‫چەكوچۆڵی رووسیە كە لە دوو دەی��ەی رابردوودا‬

‫یەك ساڵ دوای دەستپێكی یاسای‬ ‫ئامانجداركردنی سوبسیدەكان‬ ‫راگەیاند‪.‬‬ ‫پرسیارێك كە لێرەدا دێتە ئاراوە ئەوەیە كە دوای‬ ‫تێپەڕبوونی یەك ساڵ لە دەستپێكی جێبەجێكردنی‬ ‫ئ��ەم گ��ەاڵڵ��ە‪ ،‬رەوش���ی ب��ژێ��وی خ��ەڵ��ك و دۆخی‬ ‫ئ��اب��ووری��ی واڵت گ��ۆڕان��ی ب��ەس��ەردا ه��ات��ووە و‬ ‫بەرەو باشتربوون رۆیشتووە؟ ئایا گۆڕانكاری و‬ ‫وەرچەرخانێك لە رەوتی ژیانی رۆژانەی خەڵك و‬ ‫ئاستی بژێوی چینەكانی خ��وارەوەی كۆمەڵگادا‬ ‫درووس���ت ب���ووە؟ گ��ەش��ەی ئ��اب��ووري��ی زۆر ن��زم و‬ ‫چ��وون��ەس��ەرەوەی ئاستی بێكاری و ئ��ەو قەیرانە‬ ‫ئابوورییانەی كە كۆمەڵگای ئێران لەگەڵیان‬ ‫دەستەویەخەیە‪ ،‬چیرۆكێكی دیكەمان بۆ باس‬ ‫دەكەن‪.‬‬ ‫كۆمیسیۆنی وەرچەرخانی ئابووريی مەجلیسی‬ ‫رێ��ژی��م ل��ە ب��ەرەب��ەری تێپەڕبوونی ی��ەك س��اڵ لە‬ ‫دەستپێكی جێیەجێكردنی سوبسیدەكان راپۆڕتێكی‬ ‫پێشكەشی مەجلیس ك��ردووە كە چەند خاڵێكی‬ ‫ج���ێ���ی س����ەرن����ج لە‬ ‫پ��ێ��وەن��دی لەگەڵ‬ ‫سەركەوتوونەبوونی‬ ‫ح�����ك�����ووم�����ەت�����ی‬ ‫ئەحمەدی نژاد لە‬ ‫جێبەجێكردنی ئەم‬ ‫گ��ەاڵڵ��ەی��ە ل��ە خۆ‬ ‫دەگرێت‪.‬‬ ‫یەكێك لەو خااڵنەی‬ ‫ك��ە ل��ەم راپۆرتەدا‬ ‫خ���راوەت���ە بەرباس‬ ‫ئاماژە بەوە دەكات‬ ‫كە جێبەجێكردنی‬ ‫ئ��ەم گ��ەاڵڵ��ەی��ە لە‬ ‫م��اوەی یەك ساڵدا‬ ‫وێ��ڕای ئ��ەوەی كە‬ ‫ب���ڕی���ار واب������وو لە‬ ‫م����اوەی ‪ 5‬ساڵدا‬ ‫بەگشتی كردەیی‬

‫بكرێت‪ ،‬بۆتە هۆی ئەوەی كە تاكەكانی كۆمەڵگا‬ ‫و چاالكانی ئ��اب��ووری نەتوانن خ��ۆی��ان لەگەڵ‬ ‫هەلومەرجی نوێدا رێك بخەن و بە چەندقاتبوونی‬ ‫نرخەكان كە بەرەنجامی چوونەسەرەوەی ئاستی‬ ‫ئ��اوس��ان��ی ئ���اب���ووری و ه���ەروەه���ا داخ��س��ت��ن و‬ ‫مایەپووچبوونی كارگە و كارخانەكان و دەركردن‬ ‫و لە كار بێكاربوونی ژمارەیەكی زۆر لە كرێكاران‬ ‫و چوونەسەرەوەی نرخی بێكاری لە كۆمەڵگادا‬ ‫ب��وو‪ ،‬بەرەنجامەكەی تەنیا خراپتربوونی دۆخی‬ ‫بژێوی خەڵك و قەیراناویتربوونی رەوشی ژیانی‬ ‫خەڵكی بوو‪.‬‬ ‫ه��ەواڵ��دەری خوێندكارانی ئێران (ایسنا)‪ ،‬نرخی‬ ‫ئاوسانی لە مانگی س��ەرم��اوەزی ساڵی ‪1389‬‬ ‫تاكوو رەزب���ەری ‪ 1390‬ب��ەم چەشنە راگەیاند‪:‬‬ ‫‪،14/2 ،13/2 ،12/4 ،11/6 ،10/8 ،10/1‬‬ ‫‪ 16/3 ،15/2‬و ‪ 18‬لەسەد و ه��ەروەه��ا بانكی‬ ‫ناوەندی نرخی ئاوسان بۆ مانگی سەرماوەزی‬

‫ئەمساڵی ‪ 19/8‬لەسەد دیاری كرد (ئەگەرچی‬ ‫ئەم نرخانە دەرخەری نرخی راستەقینەی كۆمەڵگا‬ ‫نین)‪ .‬ئ��ەو نرخانەی كە لە س���ەرەوە هێنامان و‬ ‫رەوتی هەڵكشانی نرخی ئاوسان و دووقاتبوونی‬ ‫ئەم نرخە لە ماوەی یەم ساڵدا دەرخەری بەرەنجام‬ ‫و شوێندارییەكانی جێبەجێكردنی ئەم گەالڵەیە‬ ‫لەسەر دۆخی بژێوی و ئابووریی خەڵكە‪.‬‬ ‫لە راپۆرتی كۆمیسیۆنی وەرچەرخانی ئابووريی‬ ‫مەجلیسدا ئاماژە بە كەمبوونی سەرچاوەكانی ‪15‬‬ ‫هەزار میلیارد تمەنی بۆ حكوومەت كراوە‪ ،‬هەروەها‬ ‫ئ��ام��اژە ب��ە تەرخانكردنی ‪ 30‬ل��ە س��ەدی كۆی‬ ‫داهاتی ئامانجداركردنی سوبسیدەكان بۆ كەرتی‬ ‫بەرهەمهێنان بەپێی ماددەی ‪8‬ی ئەم یاسایە كراوە‬ ‫كە كۆی داهاتی سوبسیدەكان تەرخان ك��راوە بۆ‬ ‫بنەماڵەكان و ‪ 30‬لەسەدی كەرتی بەرهەمهێنان لە‬ ‫رێگەی داهاتی پۆاڵی هۆرمۆزگانەوە مسۆگەر‬ ‫بووە‪.‬‬ ‫ئ���ەم كەمبوونی‬ ‫س�����ەرچ�����اوە بۆ‬ ‫ح��ك��ووم��ەت لە‬ ‫ح��اڵ��ێ��ك��دای��ە كە‬ ‫بە پێی راپۆرتی‬ ‫ماڵپەڕی «خبر‬ ‫آن�لای��ن» (سەر‬ ‫ب���������ە ع�����ەل�����ی‬ ‫الری�����ج�����ان�����ی‪،‬‬ ‫س���������ەرۆك���������ی‬ ‫م����ەج����ل����ی����س)‬ ‫ح���ك���ووم���ەت���ی‬ ‫ئەحمەدی نژاد‬ ‫بە «پڕداهاتترین‬ ‫ح���ك���ووم���ەت���ی‬ ‫مێژووی ئێران»‬ ‫ناو براوە‪.‬‬ ‫داه����ات����ەك����ەی‬ ‫ح��ك��ووم��ەت لە‬

‫ساڵدا النیكەم دەگاتە ‪ 720‬میلیارد دۆالر‪ ،‬بەاڵم‬ ‫وێڕای داهاتی بەرچاوی فرۆشی نەوت (داهاتێك‬ ‫كە تاكوو كۆتایی ساڵی ‪ 505 ،1390‬میلیارد‬ ‫دۆالر مەزەندە دەكرێت ـ خبر آنالین) قەرزەكانی‬ ‫حكوومەت بە ناوەندە بانكییەكان لە ‪ 12/3‬هەزار‬ ‫میلیارد تمەن لە ساڵی ‪1384‬دا بەرز بۆتەوە بۆ‬ ‫‪ 21‬ه��ەزار میلیارد تمەن لە ساڵی ‪ ،1389‬واتا‬ ‫قەرزەكانی حكوومەت بە بانكەكان نزیكەی ‪9‬‬ ‫هەزار میلیارد تمەن زیادی كردووە‪.‬‬ ‫بە لەبەرچاوگرتنی نرخی بەرزی نەوت لە بازاڕە‬ ‫جیهانییەكان و داهاتی فراوانی وەدەستهاتوو لە‬ ‫فرۆشی بۆ حكوومەت و بەڵێنییەكانی ئەحمەدی‬ ‫نژاد لەمەڕ البردنی سوبسیدەكان و جێبەجێكردنی‪،‬‬ ‫چ���اوەڕوان دەك��را كە ب��ارودۆخ��ی ئابووريی واڵت‬ ‫و رەوش��ی ژی��ان و بژێوی خەڵك ب��ەرەو باشبوون‬ ‫ب���ڕوات‪ ،‬ب��ەاڵم ب��ە لەبەرچاوگرتنی ئ���ەوەی كە‬ ‫باس كرا و راستییەكانی كۆمەڵگا‪ ،‬بارودۆخی‬ ‫ئابووریی واڵت لەبەر نرخی زۆر نزمی گەشەی‬ ‫ئابووری (نێوان سفر و یەك لەسەد) و هەروەها‬ ‫هەڵكشانی نرخی ئاوسان‪ ،‬چەندقاتبوونی نرخەكان‪،‬‬ ‫زۆرتربوونی بێكاری و ‪ ..‬بە بەراورد لەگەڵ پێشوو‬ ‫خراپتر بووە‪.‬‬ ‫دزییە چەند هەزار میلیارد تمەنییەكان و تااڵنی‬ ‫سامانی واڵت‪ ،‬تەرخانكردنی بودجەی زۆر بۆ‬ ‫گرووپ و تاقمەكانی بەستراوە بە رێژیم لە واڵتانی‬ ‫ناوچە‪ ،‬تەرخانی بودجەگەلی فراوان بۆ حیزبووڵاڵ‬ ‫و حكوومەتی لە حاڵی رووخانی بەشار ئەسەد و‬ ‫هەروەها دیاریكردن و تەرخانی تێچووی زۆر بۆ‬ ‫پالنگەلی سەربازيی رێژیم لە جیاتی تەرخانكردنی‬ ‫بۆ باشتركردنی دۆخی بژێوی گۆمەڵگا‪ ،‬بۆتە‬ ‫هۆی ئەوەی كە ستانداردەكانى ژیان لە ئێران رۆژ‬ ‫لە دوای رۆژ بەرەو خراپتربوون بڕۆن و گوشاری‬ ‫ژیان بۆ سەر خەڵك زۆرتر بێت‪.‬‬

‫رووسیە و پێویستیی چاوپێداخشاندنەوە بەسەر‬ ‫پێوەندییەكانی لەگەڵ ئێراندا‬ ‫ب���ەرەو الوازب����وون دەڕۆی��ش��ت‪ ،‬ب��ە ه��ۆی پێوەندییە‬ ‫پڕقازانجەكانی لەگەڵ ئێراندا‪ ،‬هەنووكە سەرلەنوێ‬ ‫بەرەو بەهێزبوون دەڕوات‪.‬‬ ‫رێژیمی كۆماری ئیسالمی لە ماوەی سااڵنی‬ ‫رابردوودا سەلماندوویەتی كە كڕیارێكە كە قازانجێكی‬ ‫زۆر بە پیشەسازیی چەكوچۆڵی رووسیە دەگەیەنێ‪.‬‬ ‫ئ��ەم��ە ل��ە كاتێكدایە ك��ە زۆرب��وون��ی نیگەرانییە‬ ‫نێونەتەوەییەكان لەمەڕ بەرنامەی ناوكیی ئێران‬ ‫بووەتە هۆی وەڕێكەوتنی شەپۆلێك سەرمایەدانان‬ ‫لە ب��واری چەكۆچۆڵەوە لە واڵتانی رۆژهەاڵتی‬ ‫نێوەڕاست و بەشی پیشەسازیی رووسیەش ئەوپەڕی‬ ‫قازانجی لەم رەوتەدا كردووە‪.‬‬ ‫بە دەربڕینێكی دیكە‪ ،‬بەرنامەی ناوكیی كۆماری‬ ‫ئیسالمی لە راستای سوودگەیاندن بە بازرگانی و‬ ‫پیشەسازیی رووسیە هەنگاوی ناوە‪ .‬لەو كاتەوە كە‬ ‫بەرنامەی ناوكیی ئێران بە شێوەی ئاشكرا كەوتە‬ ‫رۆژەڤ��ەوە‪ ،‬مەیلێكی زۆر لە واڵتانی رۆژهەاڵتی‬ ‫ناڤین بۆ دەستڕاگەیشتن بە وەه��ا تێكنۆلۆژییەك‬ ‫درووس��ت بوو‪ .‬هەنووكە ‪ 14‬واڵت لە سەرانسەری‬ ‫رۆژه��ەاڵت��ی نێوەڕاست و ب��اك��ووری ئافریقادا بە‬ ‫شێوەی ئاشكرا بۆ گەیشتن بە ئاشتێك لە توانایی‬ ‫ناوكی لە هەوڵدان‪ .‬واڵتی رووسیە وەكوو گەورەترین‬ ‫و گرینگترین هەناردەكەری تێكنۆلۆژیی ناوكی‪،‬‬ ‫هاریكاریی خۆی لەم ب��وارەدا لەگەڵ زۆر واڵت‪،‬‬ ‫هەر لە ئەلجەزایرەوە تا ئ��ۆردۆن پەرە پێداوە و لەم‬ ‫گۆڕەپانەدا سەرمایەی زۆری بەدەست هێناوە‪.‬‬ ‫س����ەرەڕای ئ��ەم��ەش‪ ،‬پشتیوانی ل��ە پێوەندیی‬ ‫دۆستانەی ئێران و رووسیە بە شێوەیەكی بەرچاو لە‬

‫واڵتی رووسیەدا كەمڕەنگتر دەبێتەوە‪ .‬لە ماوەی یەك‬ ‫دەیەی راب��ردوودا‪ ،‬روانگەگەلێكی پێكدژ لە الیەن‬ ‫كارناسان و هێندێ لە بەرپرسانی فەرميی رووسیە‬ ‫لە پێوەندی لەگەڵ ئەوەی كە هاوكاريی ئەم واڵتە‬ ‫لەگەڵ ئێران و ئەوەی كە وەها پێوەندیگەلێك دواجار‬ ‫بە زیانی رووسیە دەشكێتەوە‪ ،‬هاتووەتە ئاراوە‪ .‬بەاڵم‬ ‫سیاسەتێك كە كرملین لە بواری مەیل بە پەرەپێدانی‬ ‫پێوەندییەكانی ل��ەگ��ەڵ رێژیمی ت���اران لەپێشی‬ ‫گرتووە‪ ،‬ئەم زەینییەت و ئارگۆمێنتە دێنێتەئاراوە‬ ‫كە ئێران ئێستایش وەكوو هەڤپشكێكی سەرەكی بۆ‬ ‫رووسیە دێتەئەژمار‪ .‬كەوابوو‪ ،‬جێی سەرسووڕمان‬ ‫نیە ئەگەر رووسیە لە پێناو پاراستنی هەلومەرجی‬ ‫ستراتیژیكی هەنووكە و بەرگرتن لە ئاڵوگۆڕی‬ ‫بنەڕەتی و راستەقینە لەوەدا‪ ،‬هەوڵ بدا‪.‬‬ ‫سەرەڕای بەڵگە حاشاهەڵنەگرەكانی رێكخراوی‬ ‫نێونەتەوەیی وزەی ناوكی لەمەڕ بەریانی الدەرانەی‬ ‫ئێران لە پێناو دەستڕاگەیشتن بە چەكی ناوكی‪،‬‬ ‫رووس��ی��ە دیسانیش پێوەندییەكانی خ��ۆی لەگەڵ‬ ‫رێژیمی كۆماری ئیسالمی پاراستووە‪ ،‬بەاڵم وەها‬ ‫رەوتێك لە درێژخایەندا نامێنێ‪.‬‬ ‫دن��ەدان��ەك��ان و چاالكییەكانی ئەمدواییانەی‬ ‫ك��ۆم��اری ئیسالمی ك��ە ب��ە ش��ێ��وەی��ەك��ی هەردەم‬ ‫زێدەتر هێرشبەرانەن‪ ،‬خۆی دەتوانێ رەنگدەرەوەی‬ ‫پێشكەوتنە ناوكییەكانی ئێران بێ‪ .‬لەوانە دەكرێ‬ ‫ئ��ام��اژە بە تەركیزی دەستێوەردانەكانی ئێران لە‬ ‫واڵتانێك وەك بەحرەین‪ ،‬یەمەن و سووریە و هەروەها‬ ‫باسی هەوڵەكانی كۆماری ئیسالمی بۆ داڕشتن‬ ‫و بەڕێوەبردنی پیالنی تیرۆر لە خاكی ئامریكادا‬

‫بكرێ‪ .‬هەر چۆنێك بێ‪ ،‬كۆماری ئیسالمیی تەیار‬ ‫بە چەكی ناوكی دەتوانێ بە شێوەیەكی بەرچاوتر‬ ‫و رووه��ەڵ��م��اڵ��راوت��ر پ��ێ��گ��ەی خ���ۆی ل��ە ناوچەكە‬ ‫سەقامگیر بكات و لەسەر بەرژەوەندییە ستراتیژیك‬ ‫و ئابوورییەكانی لە ئاسیای ناوەڕاست و باكوور و‬ ‫باشووری قەفقاز‪ ،‬خ��ودی رووسیەیش بە چالیش‬ ‫بكێشێ‪ .‬بێگومان ئێران لە پشت قەڵغانی ناوكییەوە‪،‬‬ ‫رۆڵێكی زێدەخوازانەتر دەگێڕێ تا ئەو شوێنەی كە‬ ‫لەوانەیە خوازیاری جۆرێك چاوپێداخشاندنەوە بەسەر‬ ‫دابەشبوونە ناوچەییەكان بە قازانجی خۆی بێ‪ .‬ئەوە‬ ‫رووسیەیە كە بە بەخشینی تێكنۆلۆژیی ناوكی‪ ،‬وەها‬ ‫بوێرییەك بە كۆماری ئیسالمی دەدا‪.‬‬ ‫پێشكەوتنە ستراتیژیكییەكانی ئێران‪ ،‬چالێشێكی‬ ‫دیكەیشی لێدەكەوێتەوە‪ ،‬ئەویش ئ��ەوە كە بەپێی‬ ‫هەڵسەنگاندنی ن��اون��دی بەناوبانگی ‪ PIR‬لە‬ ‫مسكۆ‪ ،‬لە ساڵی ‪2003‬دا‪ 20 ،‬میلیۆن كەس لە‬ ‫رووسیە كەوتبوونە بەر نووكی ئامانجی مووشەكە‬ ‫بالستیكەكانی ئێران‪ .‬ئێستا ئەگەر سەرنجی ئیمڕۆكە‬ ‫بدەین‪ ،‬بە سەرنجدان بە سەرمایەدانان و تەركیزی‬ ‫ك��ۆم��اری ئیسالمی لە بەشی ت��وان��اس��ازی هێزی‬ ‫ناوكی و سیستمە فڕێدەرەكانی مووشەكی‪ ،‬ژمارەی‬ ‫قوربانییەكانی هێرشە گریمانكراوەكانی ئێران‪ ،‬لەو‬ ‫ژم��ارە زیاتر دەب��ێ‪ .‬ك��ەواب��وو‪ ،‬نووكی هەڕەشەی‬ ‫هێزەكیی زۆربوونی توانایی ناوكیی ئێران‪ ،‬پتر لە‬ ‫هەمووان رووی لە رووسیە و ئاسایشی ئەو واڵتەیە‪.‬‬ ‫سااڵنێكە ئەو پارێزگاریخوازانەی لە كرملیندان‪،‬‬ ‫وەها ئاڵوگۆڕێكيان لە هاوسەنگییەكاندا لەبەرچاو‬ ‫ون بووە و لە هاوكاريی خۆیان لەگەڵ ئێران‪ ،‬زیاتر‬

‫لەوەی وەكوو بەرپرسایەتییەكی ستراتیژیك بڕوانن‪،‬‬ ‫وەكوو دەرەتانێكی ژێئۆپۆلیتیك دەڕوانن‪.‬‬ ‫ئەوەندەی كە ئێران لە بوون بە واڵتێكی ناوكی‬ ‫ن��زی��ك ب��ب��ێ��ت��ەوە‪ ،‬ئ��ەم راستییە زی��ات��ر دەردەك����ەوێ‬ ‫كە تێپەڕبوونی ك��ات بە قازانجی ئێران و زیانی‬ ‫رووسیەیە‪.‬‬ ‫بە واتایەكی دیكە‪ ،‬رێبازی كرملین لەمەڕ ئێران‬ ‫گەیشتووەتە ئەو شوێنەی كە پێویستە چاوی پێدا‬ ‫بخشێنرێتەوە و خوێندنەوەی سەرلەنوێی بۆ بكرێتەوە‪.‬‬ ‫ئاڵوگۆڕی هەڵوێست لە بەرامبەر ئێران‪ ،‬دەتوانێ‬ ‫بۆ رێبەرانی رووسیە زۆر ستراتیژیك بێ‪ ،‬چوونكە‬ ‫مەیل بە گوشارخستنە سەر كۆماری ئیسالمی‪،‬‬ ‫یەكێك لە خاڵە هاوبەش و هاوڕاییەكانی ئامریكا و‬ ‫رووسیە دەبێ كە خۆی دەتوانێ كاریگەریی بنیاتنەر‬ ‫و ئەرێنی بەدواوە بێ‪.‬‬ ‫وەها رەوتێك دەتوانێ وەكوو سەرلەنوێ رۆنانەوەی‬ ‫راستەقینەی پێوەندییەكانی رووس��ی��ە و ئامریكا‬ ‫ب��ێ و ه��ەورەه��ا ه���ەوڵ و ه��اوڕای��ی��ەك��ی پێویست‬ ‫لەگەڵ كۆمەڵگای جیهانی لە پێناو كونترۆل و‬ ‫بەچۆكداهێنانی ئێرانێك بێ كە خەریكە دەبێتە‬ ‫واڵتێكی ناوكی‪.‬‬ ‫سەرچاوە‪:‬‬

‫‪The Moscow Times‬‬


‫ژمارە ‪ 571‬ـ ‪21‬ی دێسامبری ‪2011‬‬

‫ناسر ساڵحی ئەسڵ‬ ‫جاڕنامەی مافی م��رۆڤ‪ ،‬وەك��وو كۆمەڵێك‬ ‫م��اف كە م��رۆڤ بە حوكمی مرۆڤبوونی خۆی‬ ‫هەیەتی‪ ،‬لە پێشەكییەك و ‪ 30‬بەنددا كە هەموو‬ ‫مافەكانی حقووقی‪ ،‬سیاسی‪ ،‬ئابووری‪ ،‬فەرهەنگی‬ ‫و كۆمەاڵیەتیی مرۆڤی سەر گوێ زەوی لە خۆی‬ ‫دەگرێت‪ ،‬لە ك��ۆڕی گشتیی رێكخراوی نەتەوە‬ ‫یەكگرتووەكاندا‪ ،‬لە كۆی ‪ 58‬واڵتی ئەندام‪ ،‬بە‬ ‫دەنگی ئەرێنی ‪ 48‬واڵت و دەنگی بێ‏الیەنی ‪8‬‬ ‫واڵت لە رۆژی ‪ 10‬دێسامبری ‪ 1948‬ی زایینیدا‬ ‫پەسەند كراوە‪.‬‬ ‫لەو كاتەوە‪ ،‬جاڕنامەی جیهانیی مافی مرۆڤ‬ ‫وەكوو ئامانجی هاوبەشی هەموو گەالنی جیهان‬ ‫ناسراوە‪ .‬زۆرب��ەی واڵتانی ئەندام لە رێكخراوی‬ ‫نەتەوە یەكگرتووەكان و یەك ل��ەوان واڵت��ی ئێران‬ ‫ئەو جاڕنامەیان واژۆ كردووە‪ .‬هەروەها جاڕنامەی‬ ‫جیهانیی م��اف��ی م����رۆڤ‪ ،‬وەك����وو بەڵگەیەك‬ ‫ب��ۆ تێگەیشتن و ل��ە بەرچاوگرتنی مافەكانی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬دەسەاڵتدارانی واڵتانی واژۆكەری پابەند‬ ‫كردووە‪ ،‬تا بۆ بەڕێوەبردن و رەچاوكردنی مافەكان‬ ‫و ئ��ازادی��ی��ە بنەڕەتییەكانی م���رۆڤ‪ ،‬ب����ەردەوام‬ ‫سەرنج و بایەخی پێ بدرێت‪ .‬خاڵێكی دیكەی‬ ‫پابەندبوونی دەسەاڵتدارانی هەر واڵتێك ئەوەیە كە‬ ‫دەبێ مرۆڤەكان لە نێوەڕۆكی جاڕنامەی مافی‬ ‫مرۆڤ ئاگادار بكرێن و بۆ داواكردن‪ ،‬بەڕێوەبردن‬ ‫و رەچاوكردنی ئەو ماف و حقووقانە خەڵك هان‬ ‫بدرێن‪.‬‬ ‫ب���ەاڵم رێ��ژی��م��ە دی��ك��ت��ات��ۆرەك��ان و ی��ەك لەوان‬ ‫رێژیمی كۆماری ئیسالمیی ئێران‪ ،‬مافە مەدەنی‬ ‫و سیاسییەكانی گونجاو و داڕێژراو لە جاڕنامەی‬ ‫جیهانیی مافی م��رۆڤ و كۆنوانسیۆنەكانی‬ ‫پێوەندیدار بەو جاڕنامەیە‪ ،‬لە الیەك بە فەلسەفەی‬ ‫هیومانیستی رۆژئ����اوای دەزان���ن و ل��ە الیەكی‬ ‫دیكەوە باس لە جیاوازی ناسینی كولتوورەكانی‬ ‫كۆمەڵگاكان و جۆراوجۆریی هەلومەرجی سیاسی‬

‫دڵنیا‬ ‫وەرگێڕان بۆ كوردی‪« :‬كوردستان»‬ ‫كونوانسیۆنی سڕینەوەی ت���ەواوی شێوەكانی‬ ‫ه�����ەاڵواردن دژی ژن���ان (‪ )CEDAW‬ك��ە لە‬ ‫ساڵی ‪1979‬دا لە الیەن كۆڕی گشتیی رێكخراوی‬ ‫نەتەوەیە كگرتووەكانەوە پەسەند ك��راوە‪ ،‬بە زۆری‬ ‫وەك��وو راگەیەندراوێكی نێونەتەوەیی لە پێوەندی‬ ‫ل��ەگ��ەڵ مافەكانی ژن��ان��دا ل��ە ق��ەڵ��ەم دراوە‪ .‬ئەم‬ ‫كونوانسیۆنە پێكهاتووە لە ‪ 30‬ماددە كە شێوەكانی‬ ‫ه����ەاڵواردن دژی ژن��ان پێناسە و دی���اری دەك��ا و‬ ‫كۆمەڵێك بەرنامەی كاری بۆ هەوڵدانی نەتەوەیی‬ ‫بە مەبەستی كۆتاییهێنان بە وەه��ا هەاڵواردنێك‬ ‫دەخاتە بەر دەست‪.‬‬ ‫ئەم كونوانسیۆنە بەم شێوەیە ه��ەاڵواردن دژی‬ ‫ژن��ان وات��ا دەك��ا « ‪ ..‬هەر چەشنە جیاوازیدانان‪،‬‬ ‫بێبەشكردن ی��ان س��ن��ووردارك��ردن بەپێی رەگ��ەز كە‬ ‫ئاكام یان ئامانجی خەوشداركردن یان هەڵوەشانەوەی‬ ‫بەفەرمی ناسینی شادی یان وەرزش لە الیەن ژنان‪،‬‬ ‫ب��ەدەر ل��ەوەی كە هاوسەرگیرییان ك��ردووە یان نە‪،‬‬ ‫لەسەر بنەمای بەرابەریی پیاوان و ژنان‪ ،‬مافەكانی‬ ‫مرۆڤ و ئازادییە سەرەكییەكان لە بواری سیاسی‪،‬‬ ‫ئابووری‪ ،‬كۆمەاڵیەتی‪ ،‬فەرهەنگی‪ ،‬مەدەنی و یان‬ ‫هەر زمانێكی دیكە بێ»‪.‬‬ ‫ب��ەاڵم ك��ۆم��اری ئیسالمیی ئ��ێ��ران بەندەكانی‬ ‫كونوانسیۆنی وەالن��ان��ی ه����ەاڵواردن دژی ژنانی‬ ‫قبووڵ نەكردووە‪ .‬ماوەیەك لەمەو پێش گەاڵڵەیەك‬ ‫بۆ پەیوەستبوونی ئێران بەم كونوانسیۆنە بە مەجلیس‬ ‫درا‪ ،‬بەاڵم ئەم گەاڵڵەیە پاش ماوەیەك لە بەرنامەی‬ ‫ك��اری ئ��ەو كومیسیۆنەی ك��ە پێی رادەگەیشت‬ ‫البرا‪.‬‬ ‫لێكدژیی كونوانسیۆن لەگەڵ یاسا ئاساییەكانی‬ ‫كۆماری ئیسالمیی ئێراندا‬ ‫ماددەی یەكەم‪:‬‬

‫جاڕنامەی مافی مرۆڤ«ئامانجێكی هاوبەش‬ ‫بۆ هەموو گەالنی ئازادیخواز»‬

‫و ئ��اب��ووری ل��ە ن��اوچ��ە جیاجیاكانی جیهانیان‬ ‫ك��ردووە‪ ،‬تا بەو بیانووە لە رێزگرتن‪ ،‬بەڕێوەبردن‬ ‫و رەچ��اوك��ردن��ی مافی م��رۆڤ و ئازادییەكانی‬

‫گونجاو ل��ە ج��اڕن��ام��ەی م��اف��ی م��رۆڤ��دا خۆیان‬ ‫ببوێرن‪ .‬هەر بۆیە دەسەاڵتدارانی رێژیمی كۆماری‬ ‫ئیسالمی هیچكام لە بەندەكانی جاڕنامەی مافی‬

‫‪11‬‬

‫ب��ە س��ەرن��ج��دان ب��ە سیستمی نادێموكراتیكی‬ ‫دەس���ەاڵت���داری���ی رێ��ژی��م��ی ك��ۆم��اری ئیسالمی‪،‬‬ ‫دەت��وان��ی��ن بڵێین‪ ،‬ل��ە كاتێكدا ی���ادی ش��ەس��ت و‬ ‫سێهەمین ساڵی راگەیاندنی جاڕنامەی مافی‬ ‫م��رۆڤ دەك��رێ��ت��ەوە كە لە زیندانەكانی رێژیمدا‬ ‫كۆمەڵێك م��رۆڤ��ی شۆڕشگێڕ و خەباتگێڕی‬ ‫رێگای ئازادی و دێموكراسی و مافی مرۆڤ و‬ ‫مافی نەتەوەكان‪ ،‬تەنیا بە تاوانی داواكردنی مافی‬ ‫ئینسانی لە ژێر بێڕەحمانەترین ئازار و ئەشكەنجە‬ ‫سەدە نێوەڕاستییەكاندان‪.‬‬ ‫رێژیمی ئیسالمیی ئێران ئەگەرچی یەكێك‬ ‫ل��ە واژۆك����ەران����ی ج��اڕن��ام��ەی م��اف��ی مرۆڤە‪،‬‬ ‫ب��ەاڵم لە بەرچاوی رای گشتیی جیهان هەموو‬ ‫بەندەكانی جاڕنامەی مافی مرۆڤ بە ئاشكرا و‬ ‫بێ‏سڵەمینەوە پێشێل دەكات‪ .‬هەر بۆیە زیندانی لە‬ ‫ئێرانی ئەمڕۆدا بێبەشە لە سەرەتاییترین مافەكانی‬ ‫مرۆیی‪.‬‬ ‫ه��ەر ئێستا زیندانەكانی رێژیمی كۆماری‬ ‫ئیسالمی لە چاالكانی مەدەنی‪ ،‬مامۆستایان‪،‬‬ ‫كرێكاران‪ ،‬حوێندكاران‪ ،‬رۆژنامەنووسان و چاالكانی‬ ‫نەتەوەكانی ئێران و ‪ ..‬بەگشتی لە رێبوارانی‬ ‫رێگای ئ��ازادی و دێموكراسی و مافی مرۆڤ‬ ‫ئ��اخ��ن��دراون‪ .‬رێ��ژی��م ل��ە ژم���ارەی ئێعدامكردن لە‬ ‫ئاستی جیهاندا لە پلەی دووهەمدایە‪.‬‬ ‫هەر بۆیە كاتی ئەوە هاتووە پێشێلكارییەكانی‬ ‫رێژیمی كۆماری ئیسالمی لە بواری مافەكانی‬ ‫مرۆڤ بەتایبەت لە بواری مافەكانی نەتەوەكان‬ ‫و كەمایەتییە ئایینیەكان‪ ،‬بەپێی پێوەرەكانی‬ ‫جاڕنامەی مافی مرۆڤ زیاتر لە ئێستا لەقاو‬ ‫ب��درێ��ت و ه��ەوڵ��ی ه��ەم��وو الی��ەك ب��ۆ نەهێشتنی‬ ‫پێشێلكاری و رەچ��اوك��ردن��ی مافی م��رۆڤ لە‬ ‫سیستمێكی دێموكراتیك و فیدراڵ لە ئێراندا زیاتر‬ ‫و یەكگرتوویی پتەوتر بكرێ‪.‬‬

‫مرۆڤ‪ ،‬نە بەڕێوە دەبەن‪ ،‬نە رەچاوی دەكەن و هیچ‬ ‫تریبونێك بۆ چاالكانی مافی مرۆڤ لە ئێراندا لە‬ ‫گۆڕێدا نیە‪.‬‬

‫شێوەكانی هەاڵواردن دژی ژنان لە ئێراندا‬ ‫ل���ە م������اددەی ی��ەك��ەم��دا ه���ات���ووە كە‬ ‫البردنی ه��ەاڵواردن دژی ژنان بە واتای‬ ‫بەشداربوونی وەك یەكی ژنان و پیاوان –‬ ‫جیا لە رەگەزیان لە بوارەكانی فەرهەنگی‪-‬‬ ‫ئابووری – كۆمەاڵیەتیدایە‪ .‬ئەم ماددەیە‬ ‫هەر چەشنە جیاوازی لە یاسادا بۆ ژنان‬ ‫و پیاوان رەت دەك��ات��ەوە‪ .‬ب��ەاڵم یاساكانی‬ ‫ئێران لە بارەی ژنان و پیاوانەوە جیاوازن‪.‬‬ ‫لە بواری ئابووریدا ژنان هەمیشە هێزی‬ ‫ژێردەست و هێزی كاری هەرزانن‪ .‬لە بارەی‬ ‫یاساكانی سزادانەوە تەمەنی پێگەیشتوویی‬ ‫بۆ ژن��ان ‪ 9‬س��اڵ و بۆ پ��ی��اوان ‪ 18‬ساڵ‬ ‫دیاری كراوە‪ .‬شایەتیدانی دوو ژن بەرابەر‬ ‫پیاوێكە‪ .‬خوێنبایی ژن نیوەی خوێنبایی‬ ‫پیاوە و یاساگەلێكی جۆراوجۆری دیكە‬ ‫كە هەموویان لەسەر بنەمای روانگەی ژن‬ ‫وەك رەگەزی دووهەم داڕێژراون‪.‬‬ ‫ماددەی دووهەم‪:‬‬ ‫ب��ەن��دی «ب» ی ئ��ەم م��اددەی��ە بەم‬ ‫شێوەیە‪ :‬پەسەندكردنی یاساگەلی شیاو‬ ‫یان هەنگاوگەلی دیكە‪ ،‬لەوانە سزادان لە ئەگەری‬ ‫پێویستدا بە مەبەستی البردنی ه���ەاڵواردن دژی‬ ‫ژنان‪ ،‬كە بۆ یاسادانەران و راڤەكارانی یاسادانەر‬ ‫و داخ��وازی��ی دی��اری��ك��ردن��ی س��زا ل��ەم پێوەندییەدا‬ ‫دەگەڕێتەوە‪.‬‬ ‫بەندی «ز»‪ ،‬هەڵوەشانەوەی تەواوی یاساكانی‬ ‫سزادانی نەتەوەیی كە دەبنە هۆی هەاڵواردن دژی‬ ‫ژنان‪.‬‬ ‫لە یاساكانی كۆماری ئیسالمیدا كچان ‪ 6‬ساڵ‬ ‫زووتر لە كوڕان لە بەرانبەر یاسادا دەبن بە وەاڵمدەر‪.‬‬ ‫بەپێی ئ��ەم ی��اس��ای��ە ل��ە س��اڵ��ی ‪ 87‬دا‪ ،‬عاتفەی‬

‫تەمەن ‪ 16‬ساڵ بێ هەبوونی پارێزەر لە هیچكام‬ ‫لە قۆناغەكانی پێڕاگەیشتن بە پەروەندەكەی‪ ،‬لە‬ ‫ناكاودا لە سێدارە درا‪.‬‬ ‫ماددەی هەشتەم‪:‬‬ ‫ئ���ەم م���اددەی���ە ئ��ی��م��ك��ان��ی ب����ەراب����ەری پ��ل��ە و‬ ‫بەرپرسایەتییە سیاسییەكان بۆ ژن��ان لە بەرچاو‬ ‫دەگ��رێ و ئ��ام��اژە بە هەقی ب��ەراب��ەری ئ��ەوان بۆ‬ ‫نوێنەرایەتیكردنی واڵتەكانیان دەكات‪ .‬لە یاساكانی‬ ‫كۆماری ئیسالمیی ئێراندا ژن��ان ناتوانن ببن بە‬ ‫سەركۆمار و النی زۆری بەرپرسایەتییەك كە لەم‬ ‫سااڵنەی دواییدا ژنان توانیویانە بە دەستی بێنن لە‬

‫ئاستی جێگری وەزیر و وەزیری بێهداشتدا‬ ‫بووە‪.‬‬ ‫ماددەی نۆیەم‪:‬‬ ‫دەوڵ��ەت��ان��ی ئ��ەن��دام مافی یەكسان بە‬ ‫ژن��ان و پیاوان لە ب��ارەی هاوواڵتیبوونی‬ ‫منداڵەكانیان دەدەن‪ .‬لە یاسا مەدەنییەكانی‬ ‫ئێراندا مندااڵنی ژنی ئێرانی كە لەگەڵ‬ ‫پیاوێكی بیانیدا هاوسەرگیری كردبێ‬ ‫ناتوانن ببن بە هاوواڵتیی ئێرانی‪.‬‬ ‫ماددەی دەیەم‪:‬‬ ‫بەندەكانی ب و ج‪ :‬كەڵكوەرگرتنی‬ ‫ب���ەراب���ەری پ��ی��اوان و ژن���ان ل��ە كەرەستە‬ ‫ئامووزشییەكان بە چۆنایەتیی یەكسان‬ ‫و ل��ە نێوبردنی ه��ەر ج���ۆرە چەمكێكی‬ ‫كلیشەیی لە رۆڵی ژنان و پیاوان لە تەواوی‬ ‫ئاستەكان و شێوەگەلی ج��ۆراوج��ۆردا لە‬ ‫رێگەی هاندان بۆ ئامووزشی تێكەاڵو و‬ ‫شێوەكانی دیكەی ئامووزش كە گەیشتن‬ ‫بەم ئامانجە دەڕەخسێنێ‪.‬‬ ‫جیاكردنەوەی رەگەزی لە زانكۆكان و‬ ‫بەش دیاریكردنی رەگەزیی زانكۆكان پێشێلكردنی‬ ‫ئاشكرای مافی ژنان بۆ كەڵكوەرگرتن لە كەرەستەی‬ ‫بەرابەری ئامووزشییە‪.‬‬ ‫ب��ەن��دی ز‪ :‬دەرف��ەت��ی ب��ەراب��ەر ب��ۆ بەشداریی‬ ‫چاالكانی ژنان لە وەرزش و بارهێنانی جەستەدا‪:‬‬ ‫سیاسەتە سنووردارەكانی كۆماری ئیسالمی بۆتە‬ ‫هۆی ئەوە كە وەرزشی ژنان تووشی كارەسات ببێ‪.‬‬ ‫بۆ ئۆلەمپیكی ‪ 2012‬تا ئێستا دوو وەرزشكاری ژن‬ ‫مۆڵەتی بەشدارییان وەرگرتووە‪.‬‬ ‫ژنانی وەرزش��ك��اری ئێران لە هیچ رشتەیەكدا‬ ‫بەشدار نین‪ .‬ئەم دۆخە نیشانەی رادەی گرینگیدانی‬

‫كۆماری ئیسالمی بە وەرزش��ی ژنانە‪ .‬فووتباڵی‬ ‫كچان بە ه��ۆی حیجابی داس��ەپ��اوی حكوومەت‬ ‫ب��ە س��ەری��ان��دا م��ۆڵ��ەت��ی ب���ەش���داری ل��ە كێبەركێ‬ ‫جیهانییەكانی وەرن��ەگ��رت‪ .‬سەیركردنی كێبەركێ‬ ‫وەرزشییەكان لەوانە كێبەركێكانی زۆران��ب��ازی و‬ ‫‪ ..‬لە تلویزیۆنەوە لە چوارچێوەی ماڵیشدا بۆتە‬ ‫بابەتێكی كێشەخولقێن‪ .‬ئاخووند ئەحمەد خاتەمی‬ ‫چەندین جار ئەم بابەتەی وەبیری ژنان هێناوەتەوە‪.‬‬ ‫تەنانەت ئایەتوڵاڵ مەكارم شیرازی‪ ،‬فتوای داوە‬ ‫كە بەشداریی ژن��ان لە گۆڕەپانە وەرزشییەكانی‬ ‫دەرەوەی واڵت��دا و نیشتمانی ك��ف��ردا‪ ،‬ناشیرین و‬ ‫حەرامە‪ .‬دووچەرخەسواربوونی ژنانیش لە الیەن‬ ‫خەتیبی نوێژی هەینی مەشهەدەوە بە یەكێك لە‬ ‫شێوەكانی ئامادەبوونی شەیتان زانراوە و ئەوەی بە‬ ‫حەرام راگەیاندووە‪.‬‬ ‫ماددەی شازدەیەم‪:‬‬ ‫دەزگ��ی��ران��داری و هاوسەرگیریی منداڵ هیچ‬ ‫بنەمایەكی یاسایی نیە‪.‬‬ ‫لە پێشێلكردنی ئەم ماددەیەدا ئەوەندە بەسە كە‬ ‫بەپێی لێدوانەكانی بەڕێوەبەری گشتیی سەبتی‬ ‫ئەحواڵی هۆرمۆزگان شەش هاوسەرگیری كەمتر‬ ‫لە ‪ 10‬س��اڵ لە ساڵی راب����ردوودا و لە سەرەتای‬ ‫ئەمساڵەوە لە ئوستانی ئازەربایجانی رۆژئاوادا‬ ‫سێ هاوسەرگیری ژێر ‪ 10‬ساڵ تۆمار كراون‪ .‬ئەو‬ ‫بابەتانەی كە تاوتوێ كران تەنیا بابەتگەلێكی زۆر‬ ‫كەم لە پێشێلكردنی مافەكانی ژنان و هەاڵواردنی‬ ‫دژی��ان لە كۆماری ئیسالمیدا ب��وو‪ .‬توندوتیژی‪،‬‬ ‫ه����ەاڵواردن و ل��ە ژێرپێنانی مافەكانی خەڵكی‬ ‫ئێران و ژنانی ئەم واڵتە ریشەی لە خەسڵەتی ئەم‬ ‫حكوومەتەدایە‪ .‬كۆماری ئیسالمی تەنانەت یاسا‬ ‫هەاڵواردن ئامێزەكانی خۆیشی پێشێل دەكا‪.‬‬

‫بۆ هاوكاریی زیاتری هێزە دێموكرات و پێشكەوتووەكانی ئێران تێبكۆشین‬


‫رۆژنامەی «كوردستان» و ماڵپەڕەكانی حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران‬ ‫لە تۆڕی جیهانیی ئینتێرنێتدا‪:‬‬ ‫‪http://www.pdki.org‬‬ ‫‪pdkiran@club-internet.fr‬‬

‫‪www.kurdistanmedia.com‬‬ ‫‪info@kurdistanmedia.com‬‬

‫‪Organ of the Central Committee of Democratic Party of Iranian Kurdistan‬‬ ‫‪No: 571 21 Dec 2011‬‬ ‫زایـــــەڵــــــــە‬

‫پیرۆز بێ‬

‫باران‬

‫رۆژی پێشمەرگە‬

‫ی كوردستان‬

‫هەڵوێستێكی ئەرێنی و‬ ‫چاوەڕوانییەكی زیاتر‬

‫شوورای هاوئاهەنگيی بەرەی ئیساڵحات‬ ‫كە زۆرب���ەی ریفۆرمخوازانی حكوومەتیی‬ ‫كۆماری ئیسالمی دەگرێتەوە‪ ،‬رایگەیاندووە كە‬ ‫لە هەڵبژاردنی داهاتووی مەجلیسدا بەشداری‬ ‫ناكەن و لە كەسیش پشتیوانی ناكەن‪ .‬بەشێك‬ ‫ل��ە پ��ەی��ك��ەرەی ك��ۆم��اری ئیسالمیی ئێران‪،‬‬ ‫لە ژێ��ر ن��اوی ریفۆرمخوازانی حكوومەتی‬ ‫رایانگەیاندووە كە لە هەڵبژاردنەكانی ئەمجارەی‬ ‫مەجلیسی ش���وورای ئیسالمیدا بەشداری‬ ‫ناكەن و دواجار خەریكە هەڕەشەكردنەكانیان لە‬ ‫باڵە پاوانخوازەكەی حكوومەتەكەیان وەڕاست‬ ‫دەگەڕێ‪ .‬بەناو ریفۆرمخوازانی حكوومەتی‬ ‫هەر لە هاتنەسەركاری دەوڵەتی خاتەمییەوە‬ ‫ت��ا ب��ەئ��ەم��ڕۆ ل��ەگ��ەڵ كۆمەڵێك پارادۆكس‬ ‫بەرەوڕوو بوون كە وێنەدەچوو ئەوان بگەیێنێتە‬ ‫ئەو ئامانجانەی كە بانگەشەیان بۆ دەكرد‪.‬‬ ‫پارادۆكسی سەرەكی لەوەدا بوو‪ ،‬لە الیەكەوە‬ ‫پشتیوانی و پارێزگارییان لە تەواوەتیی كۆماری‬ ‫ئیسالمی دەك���رد ك��ە ل��ەگ��ەڵ ه��ەر چەشنە‬ ‫گۆڕانكاری و ریفۆرمێكدا ناتەبا و نەگونجاو‬ ‫بوو و لە الیەكی دیكەوە بانگەشەیان دەكرد‬ ‫كە خوازیاری ریفۆرمن بەرەو بەشداریكردنی‬ ‫زیاتری خەڵك لە دەس��ەاڵت��دا‪ .‬ئەم پێكدژییە‬ ‫لە لێكدانەوە و شێوازی روانینیان‪ ،‬ئەوانی‬ ‫بەرەو پێكدژی لە ئامانجەكان راكێشابوو‪ ،‬بەو‬ ‫شێوە كە هیچكات و ئێستایشی لەگەڵدا بێ‪،‬‬ ‫نەیانتوانی دیاری بكەن كە ئەو ریفۆرمەی‬ ‫بانگەشەی بۆ دەكەن چ سنوورێك دەبڕێ و‬ ‫دواجار ئامانجیان بەشداریكردنی رێژەیی یان‬ ‫رەهای خەڵكە لە دەسەاڵتدا‪ .‬ئەمان هەمیشە‪،‬‬ ‫بە ئێستایشەوە ئامادە نەبوون كەچەگومانێكیش‬ ‫بێ بیخەنە س��ەر دام����ەزراوەی رێ��ب��ەری لەو‬ ‫سیستمەدا و روونیان نەكردووەتەوە كە دواجار‬ ‫خەڵك دەسەاڵتیان بەدەستەوە دەبێ یان رێبەر‪.‬‬ ‫ئەم پێكدژییە لە لێكدانەوە و لێڕوانین و‬ ‫ئامانجەكان‪ ،‬تەنیا بۆ دەرەوەی خۆیان نەبووە‪،‬‬ ‫ب��ەڵ��ك��وو ل��ە ب��ەدەن��ەی خۆیشیاندا لەگەڵی‬ ‫بەرەوڕوو بوون‪ ،‬بە جۆرێك كە بەسەر توندڕەو‬ ‫و میانەڕۆدا دابەش بوون‪ .‬بە خەڵكیان دەوت‬ ‫ب��ۆ ئ���ەوەی چاكسازی هەنگاو ب��ە هەنگاو‬ ‫بچێتە پێشەوە پێویستە الیەنی تەواوەتیی‬ ‫رێژیمەكەیش بگرن و بە رێژیمیان دەوت بۆ‬ ‫ئ��ەوەی خەڵك زیاتر پشتیوانی لەو سیستمە‬ ‫بكەن‪ ،‬پێویستە الیەنی خەڵكەكەیش بگرن‪.‬‬ ‫ئەمە یارییەك بوو بە چەمكەكان و چارەنووسی‬ ‫واڵت‪ ،‬یارییەك كە ئەگەرچی بە تەواوی دیار‬ ‫نەبوو كەی كۆتایی پێ دێ‪ ،‬بەاڵم دیار بوو‬ ‫بە كۆتاییهاتنی وەرزێكی نوێ لە خەباتی‬ ‫نەتەوەكانی ئێران دژی كۆماری ئیسالمی‬ ‫دەست پێدەكات‪.‬‬

‫هەرچەند هەم ناتوانین بڵێین بە ت��ەواوی ئەو‬ ‫وەزرە نوێیە هاتووە‪ ،‬چوونكە وەك وترا ئێستایش‬ ‫چاكسازیخوازانی حكوومەتی هەڵوێستی خۆیان بە‬ ‫نیسبەت سنووری چاكسازییە بانگەشەبۆكراوەكەیان‬ ‫روون نەكردووەتەوە و هەم هەر چۆنێك بێ‪ ،‬ناكرێ‬ ‫هێڵێكی روون لە نێوان دوو وەرزی مێژوویی لە‬ ‫بواری سیاسی و كۆمەاڵیەتیدا بكێشرێ‪.‬‬ ‫بەشدارینەكردنی چاكسازیخوازانی حكوومەتی‬ ‫ل��ە ه��ەڵ��ب��ژاردن��ی ئ���ەم���ج���ارەدا‪ ،‬ه��ەن��گ��اون��ان��ە لە‬ ‫پێناو وەرزێكی نوێ لە خەبات و دەرب��ازب��وون لە‬ ‫گێژاوی كایەكردن بە چەمكەكان و چارەسەری‬ ‫پارادۆكسەكان‪ .‬ئەم بەشدارینەكردنە لە كاتێكدا بە‬ ‫هەڵوێستێكی ئەرێنی لە قەڵەم دەدرێ و تەئیدی ئەو‬ ‫بەشە لە ئۆپۆزیسیۆنی كۆماری ئیسالمی بەدواوە‬ ‫دەبێ كە بە درێژایی تەمەنی ئەو رێژیمە‪ ،‬خاوەنی‬ ‫هەڵوێستێكی روون بوون و لە پێناویدا بە كردەوە‬ ‫جوواڵونەتەوە‪ ،‬لە هەمان كاتدا ئەو چاوەڕوانییە‬ ‫ل��ە چ��اك��س��ازی��خ��وازان��ی ح��ك��ووم��ەت��ی زیاتر‬

‫دەكات كە لە پێناو روونكردنەوەی لێڕوانین و‬ ‫ئامانجەكانیان هەنگاوی زیاتر هەڵبگرن‪.‬‬

Kurdistan No 571  

ژماره‌ی‌ نوێ‌ كوردستان چاپ و بلاو کرایه‌وه

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you