Issuu on Google+

www.kullhadd.com

JOSEPH MUSCAT

Jindirizza il-Kungress tas-Soçjalisti Ewropej Il-Óadd 30 ta’ Settembru, 2012 Óar©a Nru 1,003

Prezz ›0.80

Ara Pa©na 2

il-kwistjoni tal-Privatizzazzjoni tal-ParkeÌÌi kollHa F’malta

Franco debono se jivvota mal-Pl kontra austin gatt Demartino li hu qrib ˙afna tal-Ministru Austin Gatt, jimmanuvra biex jiΩgura li dan il-kuntratt jikkapparah hu anki jekk ma jirba˙x it-tender Nhar il-Ìimg˙a l-OppoΩizzjoni Laburista ppreΩentat mozzjoni fil-Parlament biex b’mod immedjat ti©i rtirata s-sej˙a li twassal g˙all-privatizzazzjoni tal-postijiet tal-parke©© madwar Malta. Ilbiera˙ id-Deputat Nazzjonalista Franco Debono fil-blogg tieg˙u qal illi huwa se jivvota mal-OppoΩizzjoni u kontra Austin Gatt fuq din il-mozzjoni tal-privatizzazzjoni tal-parke©©i. Franco Debono qal illi kwistjonijiet b˙al dawn m’g˙andhomx ikunu ttrattati f’nofs kampanja elettorali u pajjiΩi o˙rajn g˙andhom li©ijiet li jipprojbixxu dawn il-prattiçi. Intant, Kenneth Demartino (fir-ritratt) li hu qrib ˙afna talMinistru Austin Gatt, jinsab g˙addej permezz tal-kumpannija tieg˙u KDM Traffic Malta Limited b’diversi manuvri biex jiΩgura li dan il-kuntratt jikkapparah, hu jirba˙ jew ma jirba˙x it-tender. Fi tmiem il-le©iΩlatura meta lpajjiΩ di©à jinsab f’kampanja elettorali, il-Gvern ta’ GonziPN irid jipprivatizza l-postijiet talparke©© madwar Malta kollha g˙al g˙axar snin, ming˙ajr konsultazzjoni ta’ xejn ma’ dawk kollha kkonçernati, residenti, sidien ta’ negozji u impjegati. • Tkompli f’pa©na 2

veritÀ u mHuX gidba

Fis-sentejn li gÓaddew gonziPn iFFriÛa l-Pagi ta’ eluF ta’ Óaddiema Fis-sentejn li g˙addew eluf ta’ ˙addiema Maltin u G˙awdxin li ng˙ataw biss iΩ-Ωieda g˙all-g˙oli tal˙ajja (il-COLA) u ma ng˙atawx Ωidiet permezz ta’ xi ftehim kollettiv, effettivament kellhom il-pagi tag˙hom iffriΩati, il-g˙aliex biΩ-Ωieda sostanzjali filkontribuzzjoni tas-sigurtà soçjali (il-bolla), il-paga tag˙hom fl-2011 fil-verità naqset minkejja Ω-Ωieda tal-COLA. Eluf ta’ ˙addiema li twieldu mill-1962 ’il quddiem u li jaqilg˙u aktar minn €17,000 fis-sena, meta jin˙admu s-somom wie˙ed jirrealizza li l-paga tag˙hom prattikament baqg˙et iffriΩata fl-2011 u 2012, anzi biex wie˙ed ikun eΩatt, fl-2011 naqset. IΩ-Ωieda tal-COLA fl-2011 kienet ta’ €1.16 fil©img˙a meta fl-istess sena kien hemm Ωieda filbolla ta’ €2.48 fil-©img˙a. Mill-banda l-o˙ra, fl-2012 iΩ-Ωieda tal-COLA kienet ta’ €4.66 fil-©img˙a, mentri Ω-Ωieda fil-bolla kienet ta’ €2.46 fil-©img˙a. B’hekk fis-sentejn li g˙addew dawn il-˙addiema ng˙ataw Ωieda ta’ €5.82 fil-©img˙a tal-˙ajja waqt li Ω-Ωieda fil-bolla kienet ta’ €4.94 fil-©img˙a. Ji©ifieri fl-2011 il-paga ta’ dawn il-˙addiema mhux talli ffriΩat, talli naqset b’€1.32 fil-gimg˙a, waqt li fuq sentejn il-paga tag˙hom se ti©i Ωdiedet biss b’miΩerja ta’ 88ç fil-©img˙a meta l-prezzijiet ta’ ˙afna

o©©etti essenzjali splodew. Din il-friΩa relattiva trid tittie˙ed, m’g˙andniex xi ng˙idu, fil-kuntest taΩ-Ωieda ta’€600-€500 fil-©img˙a li l-Prim Ministru, il-ministri u s-segretarji parlamentari taw lil xulxin bil-mo˙bi minn wara dahar ilpoplu. Fl-2013, il-bolla, g˙al dawk l-impjegati li twieldu fl-1962 jew wara u li qeg˙din jaqilg˙u çertu d˙ul, se terga’ tog˙la €2.47 fil-gimg˙a g˙al darb’o˙ra. G˙all-preçiΩjoni hemm min fost dawn il-persuni li l-bolla tag˙hom li Ωdiedet jew se tiΩdied inqas g˙ax id-d˙ul abbinat ma’ dawn iΩ-Ωidiet huwa hekk: Min fl-2011 kien qed jaqla’ bejn €17,176 u €18,400, iΩ-Ωieda fil-bolla kienet sa massimu ta’ €2.48 fil-©img˙a. Min kien qed jaqla’ aktar minn €18,400 iΩ-Ωieda fil-bolla hija ta’ €2.48 fil-©img˙a. Min fl-2012 qed jaqla’ bejn €18,401 u €19,682, iΩΩieda fil-bolla hija sa massimu ta’ €2.46 fil-©img˙a. Min qed jaqla’ aktar minn €19,682 iΩ-Ωieda fil-bolla hija ta’ €2.46 fil-©img˙a. Min fl-2013 se jkun qed jaqla’ bejn €19,683 u €20,964, iΩ-Ωieda fil-bolla se tkun sa massimu ta’ €2.47 fil-©img˙a, u ovvjament min se jkun qed jaqla’ aktar minn €20,964, iΩ-Ωieda fil-bolla se tkun ta’ €2.47 fil-©img˙a.


02

30.09.2012

A˙barijiet

Il-Mexxej Laburista Joseph Muscat indirizza l-Kungress annwali tal-Partit tasSoçjalisti Ewropej fi Brussell. Dr. Muscat qal li l-Partiti Soçjalisti u Progressivi madwar l-Unjoni Ewropea g˙andhom jipprovdu çertezza lill-familji u linnegozji, filwaqt li jiffukaw fuq it-tkabbir ekonomiku, biex b’hekk ikun jista’ jitjieb il-livell tal-g˙ixien tal-familji. Huwa Ωied jg˙id li n-negozju, speçjalment lintrapriΩi Ωg˙ar u medji, huma alleati essenzjali tal-˙addiema, studenti u pensjonanti g˙all-˙olqien tax-xog˙ol. Fid-diskors tieg˙u tal-biera˙ Dr. Muscat kien konsistenti ma’ dak li qal is-sena li g˙addiet meta indirizza dan il-kungress. Huwa kien sostna li kul˙add jaf li l-partiti soçjalisti u progressivi huma a˙jar mill-partiti tal-lemin biex jag˙tu opportunitajiet indaqs biex kul˙add ikun jista’ jirnexxi. “Issa li rridu nag˙mlu huwa li nikkonvinçu lil kul˙add li a˙na kapaçi iktar ukoll biex no˙olqu l-©id.” Matul dan il-Kungress, l-eks Prim Ministru Bulgaru Sergei Stanichev ©ie elett ilMexxej ©did tas-Soçjalisti Ewropej. Stanichev kien kelliem ewlieni waqt ilKonferenza Ìenerali tal-Partit Laburista fl-2011. Intant George Vella, li kien qed jakkumpanja lil Joseph Muscat, re©a’ ©ie ma˙tur membru tal-Presidenza talPartit tas-Soçjalisti Ewropej. Dr Muscat kien akkumpanjat ukoll mill-Kelliem g˙all-Familja u Persuni b’ DiΩabbilità Justyne Caruana, mis-Segretarju Internazzjonali Alex Sciberras Trigona, miç-Chairperson tal-Fondazzjoni IDEAT Carmen Sammut u millMembri tal-Parlament Ewropew Louis Grech, Edward Scicluna u Joseph Cuschieri.

L-G˙awdxin joqg˙odu ’l bog˙od mit-tinda ta’ Gonzi

Demartino jimmanuvra biex jikkappara l-kuntratt • Tkompli minn pa©na 1

L-attività li ©iet organizzata mill-Partit Nazzjonalista f’G˙awdex il-Óadd li g˙adda ma tantx qanqlet interess fost l-G˙awdxin. Sorsi ta’ min jorbot fuqhom qalu ma’ din ilgazzetta li d-diri©enti tal-Partit Nazzjonalista kienu ddiΩappuntati mhux ftit bl-attendenza fqira, b’mod partikolari tal-G˙awdxin li qag˙du lura milli jattendu g˙al din l-attività, tant hu hekk kienu verament ftit l-G˙awdxin li ntlem˙u ta˙t it-tinda. L-udjenza ta’ ftit g˙exieren ta’ nies kienet iddominata mill-preΩenza ta’ Maltin li telg˙u apposta minn

Malta g˙al din l-attività. Kienu ftit li xejn l-G˙awdxin li resqu viçin it-tinda jew intlem˙u barra t-triq fil-‘mixja’ li g˙amel il-Kap Nazzjonalista Lawrence Gonzi. L-attivisti li telg˙u minn Malta biex jakkumpanjaw lil Lawrence Gonzi, kellhom jammetu bejniethom li din l-attività tal-PN f'Ghawdex kienet vroma minn kull aspett. Quddiem din l-udjenza tassew fqira, stona mhux ftit kliem Lawrence Gonzi meta qal illi “G˙awdex huwa tal-Partit Nazzjonalista”.

Fis-sej˙a li n˙ar©et minn Transport Malta ma hemm l-ebda indikazzjoni dwar it-tariffi li se jinΩammu, anzi qed jing˙ad li dawn se ji©u stabbiliti mill-operatur inniffsu, u ma hemmx salvagwardja g˙all-interessi tal-pubbliku. Din is-sej˙a li saret ming˙ajr ma saret konsultazzjoni wiesg˙a, jista’ jkollha effett ˙aΩin fuq familji residenti kif ukoll negozji. Diversi Kunsilli Lokali ilmentaw li ma ©ewx konsultati dwar dan l-iΩvilupp li se jolqot direttament lill-komunitajiet madwar ilpajjiΩ, u dan bi ksur tal-prinçipju tas-sussidjarjetà. Bosta familji u negozji qeg˙din jaraw inçertezza dwar kif dan kollu se jaffettwa l-ispejjez u livell tal-g˙ixien tag˙hom. Intant jidher li fuq quddiem nett biex jikkappara dan il-kuntratt tal-privatizzazzjoni tal-ispazji kollha tal-parke©© f’Malta, hemm Kenneth Demartino li jopera kumpannija ta’ traffic wardens u speed cameras f’g˙add ta’ toroq prinçipali. Demartino huwa qrib ˙afna tal-Ministru Austin Gatt. Tikkompeti wkoll g˙al kuntratt tal-privatizzazzjoni tal-parke©©i hemm mill-kumpannija Alberta, li kumbinazzjoni fil-©ranet li g˙addew forniet id-Dar Çentrali tal-Partit Nazzjonalista b’bosta security cameras. Intant Kenneth Demartino permezz tal-kumpannija tieg˙u KDM Traffic Malta Limited jinsab g˙addej b’diversi manuvri biex jiΩgura li dan il-kuntratt jikkapparah hu jirba˙ jew ma jirba˙x it-tender. Demartino qieg˙ed idur wie˙ed wie˙ed il-parkers liçenzjati talparke©©i biex jixtri ming˙andhom id-dritt li joperaw il-carpark fejn ja˙dmu u jittrasferixxu fuqu ir-right of first refusal li ng˙ataw minn Transport Malta f’kaΩ ta’ privatizzazzjoni tal-parke©©. Demartino qieg˙ed jag˙mel dawn il-kuntratti mal-parkers biex jaqlag˙hom ‘il barra b’pagament ta’ darba ta’ madwar €20,000 u jkun hu li jivvanta©©ja ru˙u mir- right of first refusal jekk Transport Malta taççetta li dan id-dritt huwa trasferibbli. B’hekk Demartino jkun f’poΩizzjoni li jirba˙ dejjem g˙ax f’kaΩ li ma jirba˙x bl-og˙la offerta, jispiçça jirba˙ bir-right of first refusal u jkun jista’ jg˙olli mal-og˙la offerta. Il-mozzjoni tal-OppoΩizzjoni li titlob li s-sej˙a g˙all-privatizzazzjoni tal-parke©©i ti©i rtirarata b’mod immedjat u li jinbeda proçess ta’ konsultazzjoni wiesg˙a u adegwat mal-kunsilli lokali, korpi kostitwiti u pubbliku in ©enerali, kienet ippreΩentata filParlament mid-deputat Laburista Dr Joe Sammut.


30.09.2012

A˙barijiet

03

iMĂŒiegĂ“la jĂ“allsu Mijiet ta’ ewro talli jiffosterjaw it-tfal Fâ€™ĂŒunju li gË™adda l-Ministru Tonio Fenech Ë™areŠ jiftaË™ar li l-Gvern kien qed jinçentiva l-koppji biex jagË™mlu fostering mat-tfal, u dan billi â„Śied lgË™ajnuna lil dawn il-familji minn â‚Ź25 filŠimgË™a gË™al â‚Ź70. Madankollu jirriâ„Śulta li koppji li jiffosterjaw lit-tfal qegË™din jintalbu jË™allsu mijiet ta’ ewro f’taxxa fuq lgË™ajnuna li jirçievu mingË™and is-SigurtĂ  Soçjali. Koppja min-nofsinhar ta’ Malta gË™amlet kuntatt ma’ din il-gazzetta biex tesprimi d-diâ„Śappunt tagË™ha gË™all-fatt li qed tintalab tË™allas ammonti sostanzjali f’taxxa wara li gË™al diversi snin iffosterjat tifla partikolari. Is-sena li gË™addiet din il-koppja intalbet tË™allas â‚Ź800 taxxa fuq il-pensjoni li rçeviet gË™all-fostering, liema pensjoni kienet tammonta gË™al madwar â‚Ź350 fix-xahar. GË™alhekk, b’din it-taxxa, din il-koppja qed tintalab tË™allas lura iktar minn xahrejn pensjoni li kienet ingË™atat matul is-sena. Din il-koppja, li gË™andhom tlett itfal oË™ra li jiddependu minnhom, stqarru li din it-taxxa kompliet iâ„Śâ„Śid mal-piâ„Śijiet finanzjarji kbar li diŠà qegË™din jiffaççjaw. L-omm tgË™id li s-sena li gË™addiet â„Śiedet il-Ë™inijiet tax-xogË™ol biex tibda taË™dem full-time minflok part-time, u dan biex tipprova tla˙˙aq mal-ispejjeâ„Ś. Minkejja li qed tibqa’ ’il bogË™od millfamilja gË™all-Ë™inijiet itwal, dan ix-xogË™ol â„Śejjed li gË™amlet matul is-sena issa ma sewa kwaâ„Śi gË™al xejn, gË™aliex il-Gvern reŠa’ Ë™adilha Ë™afna mill-flus li kienet qalgË™et aktar.

Id-d˙ul gross taℌ-ℌewŠ Šenituri bejniethom, li t-tnejn ja˙dmu full-time, huwa ta’ ftit inqas minn ₏20,900 fis-sena. Ilmissier jirçievi paga minima u jirnexxielu jℌid id-d˙ul biss b’˙afna sahra, inkluℌ matul l-iljieli, il-Ódud u l-

festi. L-omm taqla’ ftit iktar mill-paga minima. Din il-koppja sostniet li t˙ossha mweŠŠa’ g˙all-fatt li, minkejja li qed tissallab biex tla˙˙aq mal-˙ajja, filwaqt li toffri ambjent ta’ familja lil tfal li ma

jistgË™ux jgË™ixu mal-familji tagË™hom, ilGvern qed jibqa’ jgË™akkisha. “Hija biss id-dedikazzjoni u l-imË™abba lejn dawn it-tfal li â„Śâ„Śomm Šenituri bË™alna biex ikomplu jiffosterjawâ€?, tistqarr din il-koppja.

Ministru jĂ“aMMeĂŒ referee u l-futbol Malti Fil-ferneâ„Śija li qegË™da taË™kem lil diversi ministri fil-Širja gË™all-voti, il-Ministru Jason Azzopardi gË™ax qiegË™ed ixomm l-elezzjoni Šejja, ittasforma ruË™u f’partitarju akkanit mill-aktar Ë™orox tal-Hiberians ta’ RaË™al ĂŒdid minn fejn kumbinazzjoni jikkontesta. S’hawnhekk xejn gravi, anzi affarijiet li normali jsiru fil-jamboree ta’ kampanja elettorali. Imma dan il-ministru tal-gvern bil-kummenti li gË™amel fuq Facebook, biex jipprova jisraq issimpatija u l-voti tal-partitarji tattim tal-futbol tar-raË™al fejn jikkontesta bË™ala kandidat, ma dejjaq xejn jimmina l-awtoritĂ  u l-integritĂ  tar-referee li fit-tmiem il-ŠimgË™a li gË™addiet irreffja l-partitata Hibs kontra Ă“al Balzan, u keçça â„ŚewŠ plejers tal-Hibs.

“Ghadni gej minn Ta’ Qali. Kuntent li rebË™u l-Hibs, anke jekk b’9 players. L-ewwel tkeççija ta' Mario Muscat ma kellha ebda raŠuni. Meta tiftakar x’logË™ob immisshom jilgË™abu l-Hibs...tirrifletti...â€?, kiteb Jason Azzopardi. Ir-riflessjoni çjoè l-insinwazzjoni irresponsabbli tal-Ministru Jason Azzopardi hija aktar minn ovvja – li l-goalkeeper Mario Muscat tkeçça inŠustament mir-referee biex gË™al-logË™ba li jmiss kontra lBelt ikun sospiâ„Ś, u ma jkunx jista’ jilgË™ab. Azzopardi ipprova jË™ammeŠ referee u l-futbol Malti billi ipprova jinsinwa li Mario Muscat safa mkeççi biex jiŠi ffavorit it-tim talValletta. Tal-mistË™ija kif ministru tal-Gvern jasal biex jaqa’ gË™al dal-livelli.

49 349 London â‚Ź3 STARTING STARTING FROM FR OM

{I ÂœĂ•LÂ?i/ Ă€ii ĂžˆÂ?ĂŒÂœÂ˜‡7iĂƒĂŒ ˜` {I ÂœĂ•LÂ?i/Ă€ii ĂžˆÂ?ĂŒÂœÂ˜‡7iĂƒĂŒ ˜` {I ÂœĂ•LÂ?i/Ă€ii ĂžˆÂ?ĂŒÂœÂ˜‡6ˆVĂŒÂœĂ€Âˆ> {I ÂœĂ•LÂ?i/ Ă€ii ĂžˆÂ?ĂŒÂœÂ˜‡6ˆVĂŒÂœĂ€Âˆ> {I ՓLiĂ€Â?>˜`ÂœĂŒiÂ?œ˜"Ă?vÂœĂ€ `-ĂŒĂ€Ă‰>Ă€LÂ?iĆ‚Ă€VÂ… {I ՓLiĂ€Â?>˜`ÂœĂŒiÂ?œ˜"Ă?vÂœĂ€`-ĂŒĂ€Ă‰>Ă€LÂ?iĆ‚Ă€VÂ…

THE ROCS TRA TRAVEL VEL P PA ACK CKA AGE INCL UDES: PACKAGE INCLUDES: ,iĂŒĂ•Ă€ ˜yˆ}Â…ĂŒĂƒœ˜Ć‚ÂˆĂ€Â“>Â?ĂŒ>]{I>VVœ““œ`>ĂŒÂˆÂœÂ˜ ,iĂŒĂ•Ă€Â˜yˆ}Â…ĂŒĂƒœ˜Ć‚ÂˆĂ€Â“>Â?ĂŒ>]{I>VVœ““œ`>ĂŒÂˆÂœÂ˜

>ˆÂ?Ăž ˜}Â?ÂˆĂƒÂ… Ă•vviĂŒ Ă€i>ÂŽv>ĂƒĂŒÂł>Â?Â?ĂŒ>Ă?iĂƒ>˜`VÂ…>Ă€}iĂƒ

>ˆÂ?Ăž ˜}Â?ÂˆĂƒÂ… Ă•vviĂŒ Ă€

>ˆÂ?Ăž ˜}Â?ÂˆĂƒÂ… Ă•v viĂŒ Ă€i>ÂŽv>ĂƒĂŒÂł>Â?Â?ĂŒ>Ă?iĂƒ>˜`VÂ…>Ă€}iĂƒ

WEBSITE DETAILS! SEE OUR WEB SITE FOR FOR DETAIL DET AILS! R ATES AND S EAT EA TS A AV VAIL ABLE FR OM RATES SEATS AVAILABLE FROM 22ND N OVEMBER 2012 TILL 19TH MARCH MARCH 2013 NOVEMBER

Call us on 2015 1515 vel@rocsgrp.com or email tra travel@rocsgrp.com w ww.rocsholidays.com www.rocsholidays.com

7HUPVDQGF HUPVDQGFRQGLWLRQVDSSO\5DWHVDUHSHUSHUVRQDQGLQFOXGH5HWXUQĆŽLJKWVVWDUDFF HVDUHSHUSHUVRQDQGLQFOXGH5HWXUQĆŽLJKWVVWDUDFFRPPRGDWLRQ' RPPRGDWLRQ'DLO\(QJOLVK%XĆŞHW%UHDNIDVWDQGDOOWD[ DLO\(QJOLVK%XĆŞHW%UHDNIDVWDQGDOOWD[HV FKDUJHV 2QHFKLOGVWD\VIRUIUHHZKHQVKDULQJZLWKWZRDGXOWV$OOWKHDER 2QHFKLOGVWD \VIRUIUHHZKHQVKDULQJZLWKWZRDGXOWV$OOWKHDER RDGXOWV$OOWKHDERYHRĆŞHUVDUHYDOLGVXEMHFWW HRĆŞHUVDUHYDOLGVXEMHFWWRDYDLODELOLW\DWWKHWLPHRIERRNLQJRQGLĆŞHUHQWGHSDUWXUHGDW YDLODELOLW\DWWKHWLPHRIERRNLQJRQGLĆŞHUHQWGHSDUWXUHGDWHV3ULFHVPLJKWYDU HV3ULFHVPLJKWYDU\ZLWKRXWQRWLFH )RUDIXOOOLVWRIWKH52&6WUDY YHOWHUPVDQGFRQGLWLRQVSOHDVHYLVLWWKHZHEOLQNKWWSZ RQGLWLRQVSOHDVHYLVLWWKHZHEOLQNKWWSZZZURFVJUSF RQGLWLRQVSOHDVHYLVLWWKHZHEOLQNKWWSZZ ZURFVJUSFRPWUDYHOW HOWHUPVDQGFRQGLWLRQV


04

Politika

30.09.2012

IL-KUMMISSARJU DWAR STANDARDS

IMISSU ÌIE FIL-BIDU U MHUX FI TM

David Agius David Agius, il-Whip tal-Grupp Parlamentari Nazzjonalista, l-uffiçjal li suppost iΩomm id-dixxiplina fuq id-deputati Nazzjonalisti, inqabad jikkopja tliet darbiet fl-eΩamijiet tal-Università, anki meta kien di©à elett fil-Parlament. F’soçjetà li suppost temmen fil-fairness u li hija bbaΩata fuq il-mertu, l-im©iba ta’ David Agius Ωgur mhijiex aççettabbli u Ωgur kien ji©i ççensurat mill-Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards kieku dan kien jeΩisti meta David Agius inqabad jikkopja fl-eΩamijiet.

Daqstant tard fil-legiΩlatura, il-Viçi Prim Ministru Tonio Borg ippreΩenta white paper dwar ‘Il-Parlament Malti – Aktar Awtonomija, Aktar Responsabbiltà’, li tipproponi, fost affarijiet o˙ra, il-˙atra ta’ Kummissarju Parlamentari dwar Standards. Gvern li jrid ikun serju dwar kwistjonijiet importanti g˙ad-demokrazija b˙alma huma standards ta’ etika, kontabbiltà u trasparenza, kien jag˙mel il-proposti tieg˙u dwar kwistjonijiet sensittivi b˙al dawn fil-bidu tal-legiΩlatura u mhux fi tmiemha, biex tassew il-Gvern u l-Parlament jitqieg˙du ta˙t skrutinju u jinΩammu standards g˙oljin ta’ etika. X’serjetà hi din li tant tard fil-©urnata Tonio Borg stenba˙ biex ˙are© bil-proposta li jin˙atar Kummissarju Parlamentari dwar Standards li jistg˙u jorbtu parlamenti u gvernijiet futuri u li ma rabtux bl-istess mod il-Gvern preΩenti ta’ Lawrence Gonzi

u Tonio Borg?! Il-proposta tal-˙atra ta’ Kummissarju Parlamentari dwar Standards saret snin twal ilu mill-Partit Laburista permezz tadDeputat Laburista George Vella, u l-Gvern Nazzjonalista qatt ma t˙arrek dwarha, u stenba˙ issa, meta issa huwa tard wisq u din il-legiΩlatura daqt tie˙u l-a˙˙ar nifsijiet tag˙ha. Imbag˙ad wara kollox façli wie˙ed jifhem g˙alfejn dal-Gvern ta’ GonziPN fittex li jkollu xkiel mill-inqas fl-eΩerçizzju talpoter assolut tieg˙u. Il-g˙aliex li kieku matul din il-legiΩlatura kellna Kummissarju Parlamentari dwar Standards kif suppost, il-Grupp Parlamentari Nazzjonalista kien jisfa milqut diversi drabi min˙abba l-im©iba mhix xierqa ta’ g˙add ta’ esponenti tieg˙u, u ma kienx jit˙alla g˙addej g˙al rie˙u qisu qatt ma kien xejn.

Stephen Spiteri Id-Deputat Nazzjonalista Stephen Spiteri, Assistent Parlamentari u ku©in ta’ Lawrence Gonzi, g˙andu rekord ta’ assenteiΩmu fil-Parlament. Kien ©ie kkwotat li qal li jippreferi jag˙mel xog˙ol aktar utli, flok jid˙ol fil-Kamra g˙al ftit minuti, jg˙id “bon©u” u jitlaq ’il barra ftit wara. Imma, ag˙ar minn hekk, Stephen Spiteri meta mistoqsi dwar id-dikjarazzjoni tal-assi li kull deputat suppost jag˙mel ta’ kull sena, wie©eb illi huwa kien iddikkjara l-assi ˙lief xi darba bi Ωvista. Issa ©ie kkonfermat illi Stephen Spiteri qatt ma ppreΩenta dikjarazzjoni tal-assi u dan bi ksur tal-Kodiçi talEtika. Apparti li ©ie jaqa’ u jqum minn x’jg˙idu r-regolamenti parlamentari, ma jiddejjaqx ukoll jigdeb sfaççatament. Anki f’dan il-kaΩ Ωgur kien jirrokka mal-Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards.

Charlo Bonnici Minn barra li huwa Deputat Parlamentari Nazzjonalista u Assistent Parlamentari filMinisteru ta’ Austin Gatt, Charlo Bonnici huwa uffiçjal g˙oli tal-kumpannija Care Malta Limited li topera g˙add ta’ djar tal-anzjani, u˙ud minnhom bi s˙ab mal-Gvern. Il-kumpannija li ja˙dem mag˙ha Charlo Bonnici hija ta’ wie˙ed mill-finanzjaturi ewlenin tal-Partit Nazzjonalista, Ûaren Vassallo. Meta l-Parlament kien qieg˙ed jiddiskuti l-mozzjoni dwar l-estensjoni tal-power station ta’ Delimara u l-g˙oti tal-kuntratt lill-kumpannija DaniΩa talBWSC u s- subcontractor tag˙hom Ûaren Vassallo, Charlo Bonnici xorta wa˙da vvota fuq din il-mozzjoni, minkejja li potenzjalment seta’ kellu konflitt ta’ interess. Anki f’dan il-kaΩ, li kieku kien jeΩisti Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards, Charlo Bonnici Ωgur kien jispiçça jirrokka mieg˙u.

Il-Ministri u s-Segretarji Parlamentari Kmieni f’din il-le©iΩlatura, ilPrim Ministru Gonzi, il-Ministri Borg, Fenech, Pullicino, Gatt, Mifsud Bonnici, Debono, Cristina u s-Segretarji Parlamentari Puli, Said, Demarco u Azzopardi taw lil xulxin bilmo˙bi Ωieda ta’ €600 fil©img˙a li mbag˙ad irrivedewha g˙al €500 fil-©img˙a, Ωieda li n˙biet anki mill-estimi tal-Gvern biex ma jsirx jaf biha l-pubbliku. Dan kollu se˙˙ fi Ωminijiet ta’ awsterità u g˙oli tal-˙ajja qawwi fuq l-aktar affarijiet essenzjali u meta l˙addiema ng˙ataw Ωieda miΩera ta’ nofs lira fil-©img˙a. Din l-im©iba xejn demokratika tal-ministri u s-segretarji parlamentari wkoll kienet i©©ib mag˙ha l-g˙adab ta’ Kummmissarju Parlamentari g˙all-Istandards tal-affari tieg˙u.


30.09.2012

Politika

IEM IL-LEÌIÛLATURA

05

Il-White Paper

Il-Perit Toni Bezzina Ie˙or li Ωgur kien jaqlag˙ha millKummissarju Parlamentari g˙all-Istandards huwa l-Perit Toni Bezzina li kieku, g˙assa˙˙a tal-argument, dan kien di©à filParlament. Bezzina, li fl-elezzjoni li ©ejja se jkun kandidat tal-PN g˙all-˙ames distrett, inqabad fit-tbaΩwira liema b˙ala meta ˙addiema li jaqg˙u ta˙tu fid-Dipartiment tax-Xog˙lijiet Pubbliçi spiççaw jag˙mlu xog˙ol ta’ tibjid u tik˙il fil-KaΩin Nazzjonalista taΩ-Ûurrieq li tieg˙u Bezzina huwa l-President. Dawn il-˙addiema kienu kostretti jag˙mlu affidavit li jg˙id illi dawn ix-xog˙lijiet g˙amluhom fil-˙in liberu tag˙hom u li malPWD g˙andhom ˙inijiet tax-xog˙ol flessibbli g˙ax ja˙dmu b’sistema tal-imqieta. Dawn il-˙addiema tal-PWD li bajdu u ka˙˙lu lkaΩin tal-PN, twasslu lejn u mill-kaΩin b’vann tax-xog˙ol tal-PWD.

Austin Gatt u Claudio Grech Kieku ilu li twaqqaf l-uffiççju tal-Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards u qieg˙ed jiffunzjona kif suppost, Austin Gatt ma kienx jit˙alla waqt li suppost qieg˙ed imexxi ministeru importanti tal-Gvern, fl-istess ˙in mo˙˙u jinsab okkupat bit-tmexxija tal-kampanja elettorali tal-Partit Nazzjonalista g˙all-elezzjoni ©enerali li jmiss. Gatt mhux l-ewwel darba assuma diversi rwoli f’daqqa li jistg˙u jkunu inkompatibbli u f’konflitt ma’ xulxin. Hekk pereΩempju fl-affari tal-kuntratt tal-estensjoni tal-power station ta’ Delimara li ©ie mog˙ti lill-kumpannija DaniΩa tal-BWSC, fil-kumitat Parlamentari dwar il-kontijiet pubbliçi (il-PAC) g˙alkemm kien qieg˙ed ji©i skrutinat kuntratt li ng˙ata fi Ωmien li l-Enemalta kienet taqa’ ta˙t ir-responsabbiltà ministerjali tieg˙u, Austin Gatt ma sta˙ax li waqt il-laqg˙at tal-PAC jie˙u sehem fid-deliberazzjonijiet flok astiena minn dawk il-proçeduri. L-istess kien g˙amel Gatt meta l-PAC kien qieg˙ed jikkunsidra l-kaΩ tar-radju Voice of the Mediterranean, meta Gatt kien ipprova jdawwar il-kanuni fuq l-operat tal-uffiççju tal-Awditur Ìenerali, flok ˙alla l-iskrutinju tal-PAC isir kif suppost. L-arroganza u l-prepotenza ta’ Austin Gatt Ωgur kienu jsibu lill-Kummissarju Parlamentari g˙allIstandards jiqfilhom, li dan kien jeΩisti meta Austin Gatt kien qieg˙ed jag˙mel dawn l-operetti. Li kieku, g˙as-sa˙˙a tal-argument, Claudio Grech kien di©à fil-Parlament u g˙amel dik il-buΩullotta fejn filli kien qieg˙ed jinnegozja, suppost fl-interess tal-pajjiΩ, fuq in-na˙a tal-Gvern it-termini u lkundizzjonijiet tal-pro©ett ta’ Smart City, u ftit tal-©img˙at wara spiçça jimpjega ru˙u b˙ala CEO talistess Smart City, Ωgur u mhux forsi lil Claudio Grech kien ibeΩbiΩielu mhux ftit il-Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards.

Tonio Fenech Il-Ministru tal-Finanzi Tonio Fenech Ωgur kien jirrokka ma’ Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards li kieku kien jeΩisti (u mhux ˙olom bih Tonio Borg daqstant tard fil©urnata), mhux biss fuq kaΩ wie˙ed imma fuq tal-inqas tliet kaΩijiet. Fenech kien ivvja©©a b’xejn fuq private executive jet ta’ Ωew© negozjanti ewlenin Maltin biex imur jara log˙ba futbol tal-Arsenal. Inçidentalment Fenech kien ipprova jag˙milha ta’ sensar biex dawn iΩ-Ωew© negozjanti jixtru llukanda Jerma f’Marsaskala ming˙and l-a˙wa Montebello. B˙ala ©est ta’ rikonoxximent g˙al din is-senserija talMinistru Fenech, l-a˙wa Montebello kienu qabbdu lillkumpannija Rainbow Turnkey Projects biex jag˙mlu xog˙ol “bi pjaçir” fuq id-dar il-©dida tal-Ministru Fenech f’Óal Balzan. Immedjatament kif sfratta l-bejg˙ tal-lukanda Jerma, la˙wa Montebello tilfu kull interess fix-xog˙lijiet “bi pjaçir” li huma kienu qeg˙din jiffinanzjaw fid-dar il-©dida talMinistru. Tonio Fenech qatt m’g˙amel libell lil Charles Magro tar-Rainbow Turnkey Projects li kixef dan kollu. F’kaΩ ie˙or li kien jinvolvi wkoll lill-a˙wa Montebello u lis-segretarju privat tal-Ministru Tonio Fenech, Noel Borg Hedley. Dan tal-a˙˙ar kien ammetta fil-Qorti atti ta’ korruzzjoni u li ©ie mxa˙˙am mill-a˙wa Montebello u li kien irçieva flus li g˙all-kampanja elettorali tal-Ministru, wara li kien qabeΩ g˙alihom inkonnessjoni ma’ ma˙fra ta’ multi fuq trasferimenti ta’ proprjetà. Li kieku dan il-kaΩ se˙˙ barra minn Malta, iç-çensura talKummissarju Parlamentari g˙all-Istandards kienet tant tkun qawwija li Tonio Fenech kien ikollu jirriΩenja.

Il-Kummissarju Parlamentari dwar ‘Standards’ huwa propost li jkun uffiçjal parlamentari ma˙tur bis-sostenn ta’ Ωew© terzi tad-deputati. Dan ikollu d-dritt li jg˙arbel ilmenti mill-membri tal-pubbliku dwar l-a©ir ta’ deputat, meta jkun hemm ksur ta’ Kodici tal-Etika, inkluΩ, però mhux biss, abbuΩ mill-privile©©i parlamentari. Jekk ikun ovvju li deputat uΩa l-privile©© parlamentari b’mod abbuΩiv, allura l-Kummissarju Parlamentari jkollu ddritt li jinvestiga l-kaΩ, u jipproponi miΩuri ta’ dixxiplina lillKumitat dwar il-Privile©©i tal-Kamra tad-Deputati. L-istess ji©ri meta deputat, fl-a©ir tieg˙u, ma jkunx ©ab ru˙u b’mod den g˙all-kariga ta’ deputat. Dawn il-miΩuri jistg˙u jinkludu twissijiet, çensura jew sa˙ansitra sospensjoni millKamra g˙al perijodu massimu ta’ xahar. Fir-Renju Unit fis-snin disg˙in kien tfassal ir-rapport minn Lord Michael Nolan dwar l-istandards fil-˙ajja pubblika. Dan sar wara allegazzjonijiet li membri tal-House of Commons kienu jie˙du l-flus minn individwi jew kumpanniji sabiex jag˙mlu domandi parlamentari. Kien dan l-inçident li pprovoka t-twelid tal-kariga ta’ Kummissarju Parlamentari, kif ukoll il-Kumitat dwar Standards fil-˙ajja pubblika b˙ala organu li jag˙ti pariri lill-Gvern dwar x’inhu mistenni minn impjegati pubbliçi u membri talParlament, fid-dmir tag˙hom li jΩommu mal-og˙la ‘standards’ fis-servizz pubbliku. Ir-Rapport Nolan fassal elenku ta’ g˙axar prinçipji li g˙andhom ji©©udikaw lil dawk li huma atturi fil-˙ajja pubblika. Ir-Rapport jirreferi g˙all-prinçipji tal-onestà, integrità, nuqqas ta’ egoiΩmu, o©©ettività, responsabbiltà, trasparenza, ©udizzju personali, rispett g˙all-o˙rajn, dmir li wie˙ed josserva l-li©i, dmir li wie˙ed jamministra tajjeb, u tmexxija. Dan ifisser li dawk li jeΩerçitaw il-professjoni u missjoni politika g˙andhom iservu dejjem l-interess pubbliku. Dan g˙andhom jag˙mluh b’mod li jispira fiduçja fl-a©ir u m©iba tag˙hom. It-tentazzjoni li wie˙ed ja©ixxi abbaΩi ta’ pre©udizzju hu wie˙ed qawwi. Il-politiku tajjeb g˙andu ji©©ieled dan. Dan jista’ jag˙mlu billi dejjem jag˙ti ra©unijiet g˙ad-deçiΩjonijiet tieg˙u. Biex jissa˙˙u dawn il-prinçipji fir-Renju Unit twaqqaf il“Parliamentary Commissioner for Standards fl-1995, b˙ala riΩultat ta’ rakkomandazzjonijiet mag˙mula mill-Kumitat dwar Standards fil-Óajja Pubblika. Huwa jin˙atar g˙al ˙ames snin b’riΩoluzzjoni tal-House of Commons u huwa uffiçjal indipendenti tal-Parlament. Il-mudell IngliΩ li l-membri tal-pubbliku g˙al ra©unijiet serji jistg˙u jressqu lment kontra deputat jo˙loq iktar fiduçja fis-sistema u l-white paper tadotta dan il-mudell li jippermetti lmenti li jitressqu kontra deputat quddiem il-kummissarju. B’hekk hemm iktar probabbiltà illi mgiba ˙aΩina serja minn membru tal-Kamra ti©i esposta, milli li kieku wie˙ed kellu jillimita d-dritt ta’ inizjattiva kontra membru, g˙al membru ie˙or tal-Kamra. Sa fejn hu possibbli, il-proçedura proposta hi bbaΩata fuq ilmudell IngliΩ fis-sostanza, u fil-proçedura fuq il-mudell di©à eΩistenti tal-Att dwar l-Ombudsman. Fil-white paper qieg˙ed ji©i propost li jing˙ata l-poter lillkummissarju li jisma’ x-xhieda hu, li jinvestiga bi dritt, li jitlob dokumenti jew ˙wejjeg o˙ra u anki jid˙ol f’proprjetà tal-gvern jew awtorità pubblika fejn jista’ ji©bor evidenza. Apparti minn dan qed jing˙ata d-dritt illi jibda investigazzjoni hu u mhux bilfors jistenna li jsir xi lment. Dan hu poter li ftit jinsab f’pajjiΩi o˙ra. Il-kummissarju jkollu dritt illi: a) jara li r-re©istru tal-Interessi Finanzjarji u Assi tal-Membri rikjest mill-Kodiçi ta’ Etika jkun sorveljat, u li l-membri jiddikjaraw dak li hu me˙tie© minnhom mill-Kodiçi; b) joffri pariri fuq baΩi konfidenzjali lil membru individwali u lill-Kumitat tax-Xog˙ol tal-Kamra, u lill-Kumitat dwar ilPrivile©©i, dwar l-interpretazzjoni tal-Kodiçi ta’ Etika dwar lim©iba tal-membru; ç) jissorvelja t-t˙addim tal-Kodiçi ta’ Etika u fejn hemm bΩonn jissu©©erixxi tibdil g˙alih lill-Kumitat tax-Xog˙ol tal-Kamra; d) jipprepara gwida u jipprovdi ta˙ri© lill-membri dwar im©iba korretta u etika; e) jirçievi u jinvestiga lmenti dwar membri li allegatament kisru l-Kodiçi ta’ Etika u jirraporta l-konkluΩjonijiet tieg˙u lillKumitat dwar Privile©©i; f) jippreΩenta Rapport Annwali ta’ ˙idma lill-Kamra.


06

Politika

30.09.2012

KAMPANJA ÌDIDA TAL-FORUM ÛGÓAÛAGÓ LABURISTI

IT’S TIME Matul il-Kungress tal-PL, il-Forum Ûg˙aΩag˙ Laburisti nieda kampanja ©dida bl-isem ta’ It’s Time . Din il-kampanja di©à qed tqanqal interess qawwi fost iΩ-Ωg˙aΩag˙ li qed jg˙idu tag˙hom fuq il-pa©na tal-Facebook. KRISTA CARUANA Ωaret il-pa©na fuq il-Facebook tal-kampanja It’s Time u rat x’qed jg˙idu Ω-Ωg˙aΩag˙ Maltin u G˙awdxin. Dwar din il-kampanja tkellmet ukoll mal-President tal-FÛL, DANIEL MICALLEF.

X’inhu l-g˙an ta’ din il-kampanja? Il-Óamis 20 ta’ Settembru, waqt id-diskussjoni li kienet tittratta l-futur taΩ-Ωg˙aΩag˙, il-Forum Ûg˙aΩag˙ Laburisti nieda l-kampanja It’s Time. Din il-kampanja hija bbaΩata l-aktar fuq l-internet, b’mod partikolari fuq is-sit tal-Facebook, fejn infet˙et pa©na apposta li fiha Ω-Ωg˙aΩag˙ jistg˙u jg˙idu tag˙hom. Dwar din il-kampanja tkellimna mal-Perit Daniel Micallef, il-President tal-FÛL, li qal li l-g˙an ewlieni tag˙ha huwa li kul˙add jaqsam l-ideat li g˙andu g˙ax kul˙add g˙andu xi ˙a©a li jixtieq li tinbidel.

Micallef kompla jg˙id li l-g˙an ta’ din il-kampanja huwa li l-FÛL imur lil hinn mill-Kungress tal-PL u fil©img˙at li ©ejjin se jkunu qed jin©abru ideat ta’ ˙afna nies, speçjalment Ωg˙aΩag˙. Micallef temm jg˙id li din ser tkun kampanja li tpo©©i l-ideat ta’ kul˙add fiç-çentru tag˙ha u li se twassal lill-FÛL biex jiffinalizza l-abbozz ta’ ideat tag˙ha g˙all-futur li jg˙aqqadna. IΩ-Ωg˙aΩag˙ jg˙idu tag˙hom Meta wie˙ed iΩur il-pa©na tal-Facebook ta’ din il-

kampanja, mill-ewwel jirrealizza li l-g˙an di©à qieg˙ed jintla˙aq hekk kif ˙afna Ωg˙aΩag˙ minn oqsma differenti tal-˙ajja qed i˙ossuhom liberi li jesprimu l-opinjoni u l-˙sibijiet tag˙hom dwar su©©etti differenti. Tispikka l-attitudni poΩittiva ta’ ˙afna Ωg˙aΩag˙ li l˙olma ewlenija tag˙hom hija li jaraw lil pajjiΩna miexi aktar ’il quddiem u li jkollhom kwalità ta’ ˙ajja a˙jar. Slitna w˙ud mill-kummenti l-aktar interessanti ta’ dak li qed jiktbu Ω-Ωg˙aΩag˙ fuq il-pa©na tal-kampanja It’s Time fuq is-sit tal-Facebook.

Jesmond Zammit

Hypatia Catania

“Wasal iΩ-Ωmien li nag˙mlu pass ie˙or ’il quddiem dwar l-IVF. Issa li donnu g˙all-konvenjenza l-PN qed jg˙a©©el kemm jifla˙ biex jag˙mel xi ˙a©a dwarha, nemmen li b˙ala Partit Laburista rridu mmorru pass ’il quddiem u nibdew nitkellmu wkoll dwar dawk il-koppji li minkejja li rrikkorrew g˙all-IVF xorta wa˙da ma rnexxilhomx jil˙qu l-g˙an tag˙hom. “Wasal iΩ-Ωmien li dawn il-koppji ji©u offruti aktar sostenn u appo©© g˙ax b˙alissa ftit li xejn qed isibu.”

“Wasal iΩ-Ωmien li nemmnu aktar fina nfusna, li nemmnu fil-©enerazzjoni l-©dida, li nemmnu f’futur a˙jar u isba˙, li nemmnu fid-drittijiet çivili, f’ideat liberali u f’soçjetà kreattiva. Wasal iΩΩmien li nemmnu fil-libertà tal-espressjoni. Fuq kollox wasal iΩ-Ωmien li ning˙aqdu lkoll flimkien u ma n˙allux il-passat jifridna. Iva, wasal iΩ-Ωmien li na©ixxu!”

Andrea Gatt

Rosalie Degiorgio

“Wasal iΩ-Ωmien fejn nibdew in˙addnu politika iΩjed favur l-ambjent. EΩempju çar ta’ dan huwa li ma jistax ikun jibqa’ jkun hawn dawn l-ammonti kbar ta’ karozzi fit-toroq ta’ Malta u dan min˙abba diversi fatturi fosthom it-tni©©iΩ tal-arja, il-˙sejjes, it-traffiku, l-istress min˙abba l-kon©estjoni tat-traffiku, mard ikka©unat min˙abba t-tni©©iΩ tal-arja b˙all-aΩma, eçç. X’ser nag˙mlu biex intaffu din il-problema kbira? Fl-opinjoni tieg˙i s-soluzzjoni g˙andha tkun li nippromovu kultura favur mezzi ta’ trasport alternattivi b˙all-uΩu tarrota. Kull meta tmur f’pajjiΩ Ewropew tinnota kemm jag˙mlu uΩu tar-roti u kemm ittoroq huma adatti g˙al hekk. Hekk ukoll f’Malta g˙andna bΩonn toroq li jkunu adattati kemm g˙aç-çiklisti kif ukoll g˙al min jag˙Ωel li jimxi. F’pajjiΩ Ωg˙ir b˙al tag˙na fejn il-ma©©oranza tal-qadi tag˙na jkun ftit kilometri ’l bog˙od mid-dar, ir-rota g˙andha ting˙ata prijorità b˙ala mezz tattrasport sostenibbli!”

“Wasal iΩ-Ωmien li ng˙allmu lil uliedna biex jirrispettaw lil kul˙add, irrispettivament millkultura, twemmin reli©juΩ, orjentazzjoni sesswali, nazzjonalità jew kulur tal-©ilda. “Wasal iΩ-Ωmien li ng˙allmu lil uliedna biex ikunu aktar umani ma’ ˙addie˙or. Biex ji©©udikaw anqas u jkunu aktar sensittivi. A˙na m’a˙niex biss parti minn Malta, iΩda parti mid-dinja.”

Sean Chircop

Etienne Monseigneur

“Wasal iΩ-Ωmien li nsiru çittadini attivi u li ninvolvu ru˙na fid-deçiΩjonijiet li jittie˙du fuq baΩi nazzjonali. Permezz talKungress, il-PL di©à offra opportunità tajba liç-çittadini Maltin u G˙awdxin biex ikollhom sehem attiv f’dan ilproçess.” Desireè Attard “Wasal iΩ-Ωmien li nie˙du lpolitika minn idejn il-klikek u nag˙tuha lura lin-nies.”

Maria Dolores Zahra “Wasal iΩ-Ωmien lis-soçjetà Maltija taççetta lil kul˙add kif inhu u li taççetta li qeg˙din ng˙ixu fl-2012 u ma nistg˙ux nibqg˙u mitt sena lura billi nça˙˙du lil çertu nies b˙all-persuni LGBT milli jkollhom drittijiet daqs ˙addie˙or.”

“Wasal iΩ-Ωmien li nne˙˙u darba g˙all-dejjem minn pajjiΩna l-in©ustizzji politiçi.”

Bryony Bartolo “Wasal iΩ-Ωmien li nipprijoritizzaw. Wasal iΩ-Ωmien li nieqfu na˙lu flus il-poplu fuq pro©etti inutli b˙al dak tal-pont li ma jwassal g˙al imkien u t-teatru bla saqaf fil-Belt Valletta. Dan biex insemmi biss ftit eΩempji. Il-flus li qed jintefqu fuq dawn il-pro©etti setg˙u ntuΩaw biex ikollna toroq u infrastruttura a˙jar u biex ikollna servizz tas-sa˙˙a a˙jar li jaççerta li d-dinjità tal-pazjent ti©i rrispettata.”

Kevin Barun “Wasal iΩ-Ωmien li nwaqqfu lin©ustizzji li qed isiru fil-konfront tar-residenti li joqog˙du fil-lokalitajiet tan-na˙a t’isfel ta’ Malta. A˙na pajjiΩ wie˙ed u mhuwiex tollerabbli li ting˙ata aktar prijorità ambjentali linna˙a tat-Tramunata, filwaqt li n-na˙a t’isfel huwa minsi. Apparti minn hekk, fin-na˙a t’isfel ta’ Malta hemm ukoll ilpower station li ta˙dem bilheavy fuel oil. Wasal iΩ-Ωmien li ng˙idu iΩ-Ωejjed kollu Ωejjed.”


30.09.2012

Fil-Fond

07

Wara li ilu kwaΩi 25 sena fil-poter, il-Gvern Nazzjonalista g˙andu g˙ad-dispoΩizzjoni tieg˙u arma b’sa˙˙itha ˙afna u li permezz tag˙ha jista’ jillixka g˙all-voti. Din hija dik li bl-IngliΩ tissejja˙ il-power of incumbency, il-patruna©© u l-favuri u t-tg˙awwi© tar-regoli biex jinxtraw il-voti permezz tal-pjaçiri. Imma kif kien jg˙id lin-nies Eddie Fenech Adami qabel l-elezzjoni ©enerali tal-1987: jekk joffrulek xi favur, speçjalment jekk ikun ilu li ˙aqqulek u ˙allewk tistenna bil-˙niena, a˙taf l-opportunità, imma t˙ossokx obbligat bl-ebda mod. Il-Gvern di©à ilu x-xhur juΩa dan il-poter f’oqsma differenti u aktar ma toqrob l-elezzjoni, aktar mistenni jimmanuvra biex jattira lejh aktar voti permezz ta’ favuri personali. Fost l-oqsma li fihom qed isiru dawn it-tip ta’ manuvri u pjaçiri hemm l-Awtorità Maltija g˙all-Ambjent u l-Ippjanar, il-MEPA. KRISTA CARUANA tirrapporta dwar dak li g˙addej b˙alissa f’dan il-qasam u tkellmet dwar dan mal-kelliem Laburista RODERICK GALDES.

DeçiΩjonijiet mg˙a©©la fil-MEPA L-Awtorità Maltija g˙all-Ambjent u lIppjanar, il-MEPA, hija wa˙da millaktar awtoritajiet fejn il-Gvern Nazzjonalista jista’ juΩa l- power of incumbency li g˙andu. Dan g˙aliex, permezz ta’ din l-Awtorità, il-Gvern façilment jista’ jillixka g˙all-vot ta’ dak li jkun billi jo˙ro© permessi li jkunu ilhom miΩmumin is-snin. Bil-g˙an li jkun jista’ jaqdi ˙afna nies lejlet l-elezzjoni ©enerali, ilMEPA riçentament imbarkat fuq proçess li matulu qed tinnewtralizza bosta policies eΩistenti li hemm filPjani Lokali kif ukoll fid-Development Control Guidance tal-2007. Dan qieg˙ed isir sabiex numru ta’ applikazzjonijiet g˙all-iΩvilupp li b˙alissa jinsabu miΩmuma jew ma jistg˙ux jg˙addu min˙abba r-regolamentazzjoni eΩistenti, dawn ikunu jistg˙u ji©u approvati. Il-mod li bih qed isir dan il-proçess juri biç-çar x’inhi l-intenzjoni ta’ warajh. Dan g˙aliex minflok il-Gvern stenna biex, kif isir is-soltu, jirrevedi lpolicies eΩistenti li hemm f’dawn iddokumenti, liema xog˙ol di©à tlesta min-na˙a tal-uffiçjali tal-MEPA, jidher li qed jippreferi jmur g˙al soluzzjoni ta’ mal ajr biex jakkomoda numru ta’ applikazzjonijiet g˙ax waslet l-elezz-joni generali. Dan id-dokument ta’ policy li kien diskuss mill-MEPA u msejja˙ ‘ flexible approach policy ’ se j˙alli fiddiskrezzjoni tal-bordijiet ming˙ajr ebda rabta u jista’ jintuΩa f’liema çirkostanzi jidhrilhom il-bordijiet. Ta’ min isemmi li l-bordijiet talMEPA di©à g˙andhom dan il-poter fil-li©i li jkunu flessibli, basta jkun hemm ©us tifikazzjoni dwar kwistjonijiet ta’ ppjanar. G˙aldaqstant, wie˙ed ma jistax jifhem il-pubblikazzjoni ta’ dawn ilpolicies li jmorru kontra dak li hemm dokumentat meta setg˙u saru emendi g˙al policies eΩistenti. F’kumment ma’ din il-gazzetta, ilKelliem Ewlieni Laburista dwar lIppjanar u l-MEPA, Roderick Galdes, qal li huwa stramb ˙afna kif il-Gvern iddeçieda li minflok imur g˙al proçess normali li jsir minn Ωmien g˙al Ωmien biex ji©u riveduti l-policies li jirregolaw l-iΩvilupp, iddecieda li jmur g˙al xi ˙a©a ta’ malajr u j˙ejji dokument ur©enti biex jinnewtralizza l-policies eΩistenti tal-MEPA.

Galdes qal li dan id-dokument, li se jin˙are© g˙ad-diskussjoni pubblika, huwa msejjes fuq numru ta’ policies li jesi©u flessibbiltà dwar applikazz-jonijiet li sal-lum, biex ikunu approvati, je˙ti©ilhom ikunu ©ustifikati b’ra©unijiet speçifiçi. Sa˙aq ukoll li dan kollu se jikkawΩa konfuΩjoni bejn policies eΩistenti li jitkellmu dwar Ωviluppi partikolari li hemm f’diversi lokalitajiet u sett ta’ policies ©odda li huma bil-kontra ta’ dawk eΩistenti. Qal ukoll li l- case officers se jsibuha diffiçli ˙afna biex japplikaw din il-flessibbiltà mitluba mill-Gvern min-˙abba li l-policies eΩistenti, u li se jibqg˙u fis-se˙˙, jikkontradixxu dan id-dokument il-©did. Madankollu, sostna Galdes, dan iddokument il-©did se jkun qed jag˙ti

poteri lill-case officers u lill-bordijiet biex jinjoraw il- policies eΩistenti u jirrakkomandaw applikazzjonijiet li sal-lum kienu jkunu rrakkomandati g˙ar-rifjut. “Li huwa iktar stramb huwa li mhux kull applikazzjoni issa se tkun ma˙duma bl-istess mod, iΩda dan issett ta’ policies se jkunu applikati skont id-diskrezzjoni tal-case officers u tal-bordijiet. Dan se jwassal g˙al ta˙wid fiddeçiΩjonijiet u diskriminazzjoni bejn l-applikanti nfushom,” kompla jispjega Galdes. Min-na˙a tieg˙u, il-Ministru Mario Demarco qed jg˙id li dan id-dokument t˙ejja b˙ala parti mill-miΩuri tal-Ba©it, iΩda ma qalx li ji©bor fih policies li lanqas biss jissemmew filBa©it innifsu.

Roderick Galdes kompla jg˙id li lGvern jinsab f’paniku g˙ax ir-riforma tal-MEPA ma indirizzatx il-policies e Ω i s t e n t i u k i f j i t t i e ˙ d u d deçiΩjonijiet fuq applikazzjonijiet taliΩvilupp, iΩda indirizzat biss miΩuri koΩmetiçi. “Issa, la qed toqrob l-elezzjoni, ilGvern jinsab iffaççjat bi pressjoni qawwija biex applikazzjonijiet li qed ikunu miΩmuma jing˙ataw il- green light sabiex ji©u approvati fix-xhur li ©ejjin. Apparti minn hekk, il-Ministru g˙o©bu wkoll jattakkani g˙ax qed naqdi l-funzjoni parlamentari tieg˙i li niskrutinja b’mod politiku d-deçiΩjonijiet tal-Gvern u b˙al donnu jixtieq li jag˙mel sarima ma’ ˙alq lOppoΩizzjoni issa la riesqa l-elezzjoni,” temm jg˙id Roderick Galdes.


10

30.09.2012

Intervista

“NEMMEN LI PAJJIÛNA SE JITWIELED MILL-ÌDID” Luciano Busuttil Dr LUCIANO BUSUTTIL twieled u trabba fil-Óamrun, iΩda llum joqg˙od Marsaxlokk flimkien ma’ martu Dorothy u ΩΩew© uliedhom, Gabriel u Kayleigh. Iggradwa fil-li©i u ˙adem g˙al diversi snin b˙ala ©urnalist u preΩentatur. Bejn l-2001 u l-2007 serva b˙ala Sindku fil-Kunsill Lokali talÓamrun, u kien ukoll President tas-Sezzjoni Kunsilliera talPartit Laburista. Fl-2008 ©ie elett b˙ala membru parlamentari, u attwalment huwa l-Kelliem Laburista g˙all-Affarijiet Ewropej u Ûg˙aΩag˙ u r-rappreΩentant tal-PL fil-MEUSAC. Luciano Busuttil tkellem ma’ RITIANNE AGIUS dwar iΩΩg˙oΩija tieg˙u, il-˙ajra tieg˙u g˙all-politika, in-nuqqasijiet fil-qasam taΩ-Ωg˙aΩag˙ u l-Ewropa, kif ukoll dwar il-kunçett tal-Moviment Laburista.

IΩ-Ωminijiet inbidlu, iΩda mhux id-delizzji Dwar tfulitu, Luciano jispjega li kien tifel wa˙du. “Ma min nilg˙ab kien ikolli ftit li xejn, ˙lief, Alla ja˙firlu, in-nannu Gaetano.” G˙alhekk kien jg˙addi l-˙in jesperimenta fuq il-kompjuter, li dak iΩ-Ωmien kellu biss memorja ta’ 92k. Inkella kien joqg˙od jara serje televiΩivi b˙al Supercar u Ateam , jew imur ma’ missieru jikri xi VHS. Luciano jirrimarka li ΩΩminijiet inbdilu ˙afna, iΩda mhux id-delizzji. “Illum jien u lmara ftit li xejn no˙or©u min˙abba t-tfal, u wara ©img˙a xog˙ol filg˙axija tkun g˙ajjien mejjet, g˙alhekk noqog˙du naraw xi telesejre jew films iddar, u meta no˙or©u mmoru xi mkien fejn jie˙du gost it-tfal.” Dwar il-passatempi Luciano jg˙id li g˙andu ˙afna. I˙obb jaqra u jpitter bil-kuluri taΩ-Ωejt u jag˙mel l-isketches. I˙obb jistad u j˙obb ukoll l-astronomija. B˙al ˙afna j˙obb il-futbol, u jΩomm ma’ Óamrun Spartans u Juventus. Apparti minn hekk huwa dilettant kbir tal-films, u fil-fatt kien jipproduçi programm fuq ONE TV dwar ilfilms. “Jien u l-mara, meta ma kellniex tfal, ©ieli morna ç-çinema tliet darbiet fil-©img˙a, inkella nispiççaw film u mmoru naraw ie˙or!” Kien jobg˙od il-politika, iΩda ried jag˙mel differenza Luciano jammetti li fil-passat ilpolitika kien jobg˙odha, iΩda beda japprezzaha meta beda ja˙dem b˙ala ©urnalist ma’ ONE News fl-1997. “Kien Joseph Muscat li kien g˙amilli l-intervista u g˙aΩilni g˙all-kariga. Dak li g˙alija kien xog˙ol part-time waqt li kont qed nistudja g˙al avukat, sar il-˙ajja tieg˙i. Niftakar mort g˙and Jimmy Magro meta kien Segretarju Ìenerali tal-PL, u ˙sadtu meta g˙edtlu li s-sena ta’ wara ridt no˙ro© g˙all-Kunsill talÓamrun. Jimmy baqa’ j˙ares lejja g˙ax ma kienx qed jistennieha, imma ˙a l-a˙bar bilfer˙,” jirrakkonta Luciano. Id-deçiΩjoni li jo˙ro© g˙allelezzjoni tal-Kunsill ˙adha g˙ax kien iddejjaq igorr biss. “Bilgarr biss ma jsirux l-affarijiet, u g˙alhekk xammart il-kmiem u

riΩorsi umani biex jag˙mlu dan u meta g˙andna l-MEUSAC li g˙andha riΩorsi biex tg˙in, iΩda din baqg˙et ta˙t id-dekasteru tal-Prim Ministru flok tpo©©iet g˙ad-dispoΩizzjoni tal-Parlament. Hemm ukoll nuqqas kbir fejn tid˙ol il-presidenza ta’ Malta fl-2017, u qeg˙din tard wisq biex nibdew nippreparaw.” Rigward iΩ-Ωg˙aΩag˙, Luciano jg˙id li dawn jinsabu mitluqa. “Billi to˙loq a©enzija taΩΩg˙aΩag˙ mhux se ssolvi lproblemi. IΩ-Ωg˙aΩag˙ iridu opportunitajiet ta’ xog˙ol u ta˙ri©. Iridu li kif jiggradwaw isibu xoghol jew, jekk m’g˙andhomx kwalifiki akkademiçi, opportunitajiet ta’ xog˙ol fiss u mhux prekarju. Iridu jkunu jistg˙u jixtru dar u jrabbu familja kif g˙amlu l©enituri tag˙hom. Iridu futur li jg˙aqqadhom!” Min irid jifred g˙ax irid isaltan

Luciano Busuttil flimkien mal-familja tieg˙u

g˙edt li rrid nag˙mel id-differenza.” Jg˙id li fl-2001 il-kampanja bieb bieb g˙amilha wa˙du, u ftit kien jimma©ina li se jsir sindku. “Il-Kunsill nimmissjah, g˙ax bih kont nivvinta affarijiet li jg˙inu lin-nies. Lakbar Ωew© pro©etti li g˙amilt jien kienu l-bini tal-Kunsill il©did u l-parke©© ta’ ta˙t l-art, u l-ftehim man-nursery tal-futbol tal-Óamrun biex tit˙allas ilmiΩata ta’ kull tifel ÓamruniΩ biex jitg˙allem il-futbol.” L-attakk vendikattiv fuq familtu tah is-sa˙˙a Lura f’Marzu tal-2007 Luciano u familtu sfaw vittma ta’ attakk vendikattiv fuq darhom. Luciano jirrakkonta kif dakinhar, g˙all-˙abta tas-sieg˙a ta’ filg˙odu, qajmitu l-mara g˙ax bdiet tisma’ ˙oss stramb. Kien qisu b˙al meta ifaqqa’ ssil© mal-˙©ie©, imma barra kien bnazzi. “InΩilt isfel u nara fjammi kbar mal-bieb ta’ barra u mal-karozza. G˙ajjatt lill-mara biex taqbad lil Gabriel, li kellu sitt xhur, u to˙ro© fit-terrazzin min˙abba d-du˙˙an. G˙ajtet g˙all-ajjut u l-©irien kollha ˙ar©u jg˙inu u tfew in-nar, g˙ax ma stanjiex no˙or©u middar.”

Il-mara u t-tifel tieg˙u kellhom imorru l-isptar min˙abba d-du˙˙an, u kif ©ew lura Luciano qal lil martu li, jekk tg˙idlu hi, dak il-˙in stess kien içempel lil Alfred Sant u jg˙idlu li ser jieqaf. Óamest ijiem wara kien se jkun hemm l-elezzjoni tal-kunsilli. “Il-mara daret fuqi u qaltli li issa aktar kelli nag˙mel kura©© u no˙ro© iktar b’sa˙˙ti. Kieku ma kienx g˙aliha, illum jien m’iniex fil-politika. Ma nafx min kien li g˙amel dan l-attakk kodard. Min kien, kien jaf li lfamilja hija l-punt debboli tieg˙i, imma nesa li l-familja hija wkoll dik li tag˙tini ssa˙˙a!” Dwar id-deçiΩjoni li jikkontesta l-elezzjoni ©enerali fl-2008, Luciano jg˙id li l-Óamrun kellu bΩonn bidla, u li wara çertu Ωmien dak li jkun g˙andu jinΩel mis-si©©u u j˙alli lil ˙addiehor imexxi. Però, ta’ 34 sena kien g˙adu Ωg˙ir biex jieqaf millpolitika, u g˙alhekk ˙a l-parir ta’ Alfred Sant biex jikkontesta l-elezzjoni ©enerali. “Meta ©ejt elett fra˙t g˙ax li tkun fil-Parlament hija esperjenza dinjituΩa u tista’ tirrappreΩenta poplu s˙i˙. In˙ossni privile©©jat li l-poplu g˙aΩilni u nispera li nkun nista’ nir-

rapreΩentah fil-©ejjieni wkoll.” Mument li fih g˙ebet l-ir©ulija fil-Parlament Dwar mumenti fil-Parlament li se jibqa’ jiftakar, Luciano jg˙id li hemm tnejn. L-ewwel wie˙ed fis-6 ta’ Mejju 2010, meta filParlament l-OppoΩizzjoni reb˙et vot u biex il-Gvern ifixkel dak li kien se˙˙, in˙olqot gidba fuq Justyne Caruana. “Dakinhar ˙assejtni mdejjaq ˙afna g˙ax rajt li l-ir©ulija filParlament ma teΩistix, u li hemm min lest jigdeb fuq mara tqila sempliçiment biex jibqa’ fil-poter.” Mument ie˙or kien meta flimkien ma’ George Vella, li Luciano jiddeskrivih b˙ala lmentor tieg˙u fil-qasam talaffarijiet barranin, ippreΩenta mozzjoni biex Richard Cachia Caruana ma jibqax rappreΩentant ta’ Malta fl-UE. “Kienet diffiçli ˙afna, imma meta rajt irriΩultat ˙assejtni sodisfatt ˙afna. Kienet reb˙a g˙ad-demokrazija.” Mistoqsi dwar in-nuqqasijiet fil-qasam tal-UE, Luciano jg˙id li dawn l-aktar li jeΩistu huwa fl-iskrutinju parlamentari. “A˙na ma nistg˙u qatt inla˙˙qu ma’ pajjiΩi o˙ra fejn g˙andhom ir-

“Mhux façli tifhem il-kunçett meta pajjiΩna ilu mifrud bejn blu u a˙mar g˙al ˙afna snin,” jg˙id Luciano dwar il-kunçett tal-Moviment Laburista. “Mhux façli meta ˙afna jivvutaw g˙ax ©ejjin minn familja ta’ çertu twemmin politiku. Tibda tifhem meta, b˙ali, tkun ©ej minn familja m˙allta, u t-twemmin politiku isir g˙aΩla, u mhux wirt. PajjiΩna Ωg˙ir wisq biex ikun mifrud. Min irid jifred ghax irid isaltan. PajjiΩna je˙tie© g˙aqda ta’ persuni li, mhux biss mhumiex fanatiçi politikament, imma anki dawk li huma moderati u ma jiddejqux jivvutaw g˙al partit meta qabel kienu jivvutaw g˙al partit ie˙or.” Luciano jg˙id li Joseph Muscat kellu viΩjoini meta mexxa l-Partit lejn din id-direzzjoni, u ressaq lejh nies li huma prog-ressivi u li lesti ja˙dmu g˙all-futur li jkun a˙jar mil-lum. “Mhux dejjem tista’ tifhem dan il-˙sieb, l-aktar meta ©o fik jinbtu sentimenti b˙al dak li kellu l-iben it-tajjeb fil-parabbola tal-iben il-˙ali. Imma lmissier fil-parabbola kellu ra©un. Bil-g˙aqda ji©i l-©id u ti©i l-prosperità. Jien dejjem fdajt fil-pariri personali li tani Joseph. Se nafdah anki f’dan il˙sieb, g˙ax nemmen li pajjiΩna se jitwieled mill-©did.”


30.09.2012

AnaliΩi

Rajt ma rajtx, smajt ma smajtx

11

minn Invictus

tendi. Nittama li ma jibdiex ikollna l-PP billejl ukoll, g˙ax inkella jkolli mmur niççekkja l-prostata!

Il-“bilanç” ta’ ‘PP’

PP filg˙odu, PP filg˙axija Biex ikomplu jΩidu l-˙akma Nazzjonalista fuq ixxandir nazzjonali, ma kienx biΩΩejjed li dan l-istazzjoni ©ie mifqug˙ b’eksimpjegati ta’ Net TV u Radio 101. Ma kienx biΩΩejjed li l-PBS illum jinsab immexxi minn Anton Attard li huwa wie˙ed minn tal-klikka GonziPN, tant li qabel kien imexxi Net TV. Ma kienx biΩΩejjed li l-Kamra tal-A˙barijiet illum hija mmexxija minn Natalino Fenech li huwa mag˙ruf g˙al-lanΩit li g˙andu g˙all-Partit Laburista. Ma kienx biΩΩejjed li ˙afna mill-prime time tal-iskeda ta’ TVM hija kkapparata minn Where’s Everybody? tal-eks- PRO tal-PN Lou Bondi u ta’ Peppi Azzopardi l-kowç. Ma kienx biΩΩejjed li ta’ kull filg˙odu hekk kif tifta˙ is-sett tat-TV issib ma’ wiççek g˙all-breakfast show lill-eks-President tal-Kunsill Amministrattiv tal-PN, Pierre Portelli, jinse© u ja˙mi favur il-Partit Nazzjonalista ta’ qalbu. Mhux ta’ b’xejn Franco Debono jsostni li l-PBS illum huwa ag˙ar minn kif kien Xandir Malta fis-snin tmenin. Issa biex il-˙akma Nazzjonalista fuq il-PBS tkun wa˙da assoluta u kompluta, Norman Vella li hu mag˙ruf g˙at-t˙anxir tieg˙u kontra l-Labour, barra linvolviment tieg˙u f’Xarabank, se jibda jtella’ kuljum TVPM, fil-faxxa ta’ qabel l-a˙barijiet tat-8.00pm. Issa tafx x’jonqos, li minbarra PP filg˙odu, jibda jkollna wkoll PP filg˙axija. PP mhux b˙alma mdorri jag˙mel dak il-bewwiel ta’ Austin Gatt waqt il-laqg˙at f’Tal Pietà, imma PP fil-qosor g˙al Pierre Portelli, sin-

Tg˙idx kemm d˙akt bil-qalb meta qrajt l-intervista ma’ Pierre Portelli fuq l-internet fejn qal illi prova ta’ kemm huma “bbilançjati” l-programmi tieg˙u huwa lfatt (?!) li ji©i kkritikat kemm mil-Laburisti u kemm min-Nazzjonalisti. Skont PP il-Laburisti jikkritikawh g˙all-fatt li huwa Nazzjonalist ferventi, u dan il-fervur tieg˙u jurih bla mist˙ija fil-programmi tieg˙u fuq il-PBS. Skont PP anki n-Nazzjonalisti jikkritikawh, g˙ax peress li jafhom sew, inside out, u sa ftit tax-xhur ilu kien wie˙ed minn tal-qalba tal-klikka GonziPN, jaf eΩatt x’g˙andu jistaqsihom u min˙abba f’hekk xi kultant jimbarazzahom iΩΩejjed, emmen jekk trid. Tassew ried ida˙˙ak PP b’dan il-“bilanç” finta tieg˙u. Ara kif qatt jistg˙u l-Laburisti jemmnu dan, meta jiftakru kif PP kien gideb kemm felah fuq Alfred Sant u fuq l-eks-Ministru Alfred Portelli u mbag˙ad lanqas biss kellu l-kirjanza jressaq l-içken prova fil-kawΩi ta’ libell li kienu nfet˙u kontra tieg˙u, g˙ax lanqas biss indenja ru˙u jersaq lejn il-Qorti. Dan apparti l-mod skandaluΩ kif dan PP Portelli kien ipprova jisfrutta lill-Perit Mintoff fi xju˙itu meta kien jintervistah g˙al Net TV.

Point to point M’hemmx dubju li ˙afna mill-©urnalisti tat- Times u tasSunday Times huma nies kapaçi u ta’ stoffa u jafu jag˙mlu biçça xog˙ol tajba li kieku jit˙allew ja˙dmu g˙all-affari tag˙hom u ma jkollhomx ind˙il politiku fix-xog˙ol tag˙hom. Imma l-ind˙il tant huwa kbir, speçjalment meta tkun qieg˙da toqrob xi elezzjoni ©enerali, li ˙afna drabi t- Times tispiçça b˙ala paljazza tanNazzjonalisti, vejjikolu g˙all-ispinn u g˙all-propaganda fina u inqas fina tal-Partit Nazzjonalista. Dan biex ma nsemmux ukoll il-fatt li x-xog˙ol tal©urnalisti tat-Times jista’ ji©i affettwat ukoll bir-rabtiet li jeΩistu bejn it-tmexxija tat- Times u l-familja

Demarco, b’Mario Demarco li ssuççieda lil missieru fil-kariga li dan kien jokkupa fil-Fondazzjoni Strickland. L-ind˙il politiku fit-Times tant huwa kbir li kif kien qal l-eks-Mexxej Laburista, Alfred Sant, li hekk kif da˙al Kastilja wara li kien ing˙ata l-˙atra ta’ prim ministru fl-1996, kienet instabet linja diretta point to point bejn l-uffiççju tas-segretarjat tal-Prim Ministru f’Kastilja u n-newsroom tat-Times fi Triq San Pawl.

Franco Debono ‘jisparixxi’ Meta d-Deputat Nazzjonalista diΩilluΩ Franco Debono kien beda jikkomunika permezz ta’ blogg fuq l-internet ftit tal-©img˙at ilu, fin-newsroom tat-Times kienu minn ta’ quddiem jirrappurtaw x’kellu xi jg˙id Dr Debono li Ωgur kellu ˙afna valur b˙ala a˙bar. Franco Debono baqa’ g˙addej iterraq u jtertaq bilbaqqun virtwali tieg˙u fuq il-blogg. Imma minn ftit tal-©img˙at ilu ’l hawn Franco Debono sparixxa kompletament mill-gazzetta The Times u minn fuq il-portal tag˙ha fuq l-internet. B˙alma sparixxa wkoll kompletament mill-a˙barijiet tal-PBS. Is-‘soluzzjoni’ li sabu n-Nazzjonalisti g˙all-problema Franco Debono, hija wa˙da tal-Big Brother. ‘Sparixxewh’ minn fuq il-medja li jikkontrollaw jew li jinfluwenzaw. Ming˙alihom li jekk Franco Debono ma jidhirx fuq il-medja u ‘jisparixxuh’, allura l-problema ma teΩistix aktar. Dan fakkarni f’dak li kienu jag˙mlu çerti re©imi awtoritarji li meta xi ˙add minn fosthom kien jimbeΩaq u jispiçça diΩgrazzjat kienu anki jbag˙bsu marritratti storiçi biex jeradikawk mill-memorja kollettiva.

Óarsa lejn il-©img˙a li g˙addiet Din il-©img˙a kienet ikkaratterizzata minn mewta suspettuΩa u diversi attentati ta’ qtil. Il-vittmi f’dawn il-kaΩijiet kienu kollha nisa.

Mara tinstab mejta f’darha f’çirkostanzi suspettuΩi Nhar it-Tlieta filg˙axija Meryem Bugeja ta’ 40 sena nstabet mejta fid-dar tag˙ha ©ewwa l-Im©arr. Issejba saret minn membri tal-Protezzjoni Çivili wara li l-qraba tag˙ha rrappurtaw li seta’ ©ralha xi ˙a©a. Bugeja, li hija omm separata, instabet f’g˙adira demm b’diversi feriti f’rasha, li mill-awtopsja rriΩultaw li ma setg˙ux kienu aççidentali. Mill-awtopsja rriΩulta wkoll li Bugeja kienet tqila. Diversi fatturi jindikaw li dan kien kaΩ ta’ omiçidju, iΩda l-eΩamijiet forensiçi g˙adhom g˙addejjin. Iktar tard ir-ra©el ta’ Bugeja ©ie arrestat b’konnessjoni mal-mewt tag˙ha. L-inkjesta qed titmexxa millMa©istrat Doreen Clark.

Infermiera taqla’ daqqiet ta’ sikkina f’Óal Qormi Nhar il-Óamis Jacqueline Depasquale ta’ 44 sena spiççat fil-periklu tal-mewt wara li qalg˙et 12-il daqqa ta’ sikkina. Depasquale, li hija infermiera, kienet tinsab f’Óal Qormi fuq xog˙ol fil-˙in li ©iet aggredita. Fil-fatt, hija kienet qieg˙da f’karozza tal-

MMDNA ma’ kollega tag˙ha. Depasquale hija akkuΩata bi traffikar tad-droga ©ewwa l-˙abs ta’ Kordin. L-allegat aggressur huwa Noel Calleja ta 32 sena, li nstab mo˙bi f’razzett il-Ìimg˙a filg˙odu. Calleja, li di©à huwa mixli b’attentat ta’ qtil ie˙or, irnexxielu ja˙rab lill-pulizija u po©©a fuq arblu filg˙oli g˙al diversi sig˙at, filwaqt li hedded li kien se jaqbeΩ. Is-sitwazzjoni ssolviet meta Calleja niΩel lura fuq il-bejt wara li tkellem mal-Ma©istrat Ian Farrugia, li huwa l-istess Ma©istrat li qed imexxi linkjesta.

Saviour Mangion jinstab ˙ati tat-tielet omiçidju Saviour Mangion ta’ 47 sena, li di©à qed jiskonta sentenza marbuta ma’ Ωew© omiçidji separati, nhar il-Ìimg˙a nstab ˙ati ta’ omiçidju ie˙or. Mangion instab ˙ati li qatel lil Maria Stella Magrin f’Ottubru tal-1986 b’daqqiet ta’ sikkina. Mangion kien instab ˙ati wkoll tal-qtil ta’ RoΩina Zammit u Frenç Cassar, kif ukoll tal-attentat ta’ qtil ta’ ÌuΩa Cassar. Il-prosekuzzjoni qalet li Mangion jista’ jkun responsabbli wkoll ta’ omiçidju ie˙or, iΩda fuq dan ir-raba’ kaΩ ma ng˙atawx dettalji. Il-prosekuzzjoni qalet ukoll li Mangion kien tebba’ r-reputazzjoni ta’ pajjiΩna, hekk kif qed ji©i deskritt b˙ala s- serial killer ta’ Malta. Is-sentenza mistennija ting˙ata g˙ada.

Pulizija veteran jispara fuq martu fir-Rabat Nhar l-Erbg˙a waranofsinhar, Maria Cutajar ta’ 45 sena spiççat fil-periklu tal-mewt wara li sofriet ©rie˙i gravi kkawΩati minn tiri t’arma tan-nar. Cutajar kienet qed ta˙dem f’restorant fiΩ-Ωona ta’ fuq is-Saqqajja, fir-Rabat, meta fuq il-post wasal irra©el tag˙ha Charles Cutajar. Cutajar g˙andu 47 sena u huwa pulizija veteran. Jidher li l-koppja kienet qed timxi qrib il-˙anut meta Cutajar spara diversi tiri fid-direzzjoni ta’ martu, u wara dawwar l-arma fuqu nnifsu. Il-mara sofriet ©rie˙i gravi f’sidirha u kienet fil-periklu tal-mewt, iΩda r-ra©el sofra biss ©rie˙i ˙fief. L-inkjesta f’dan il-kaΩ qed titmexxa mill-Ma©istrat Miriam Hayman.


12

30.09.2012

Kumment

Im©iba mhux korretta Helena Dalli Kelliem Ewlieni g˙as-Settur Pubbliku u l-Ugwaljanza

Dawn l-a˙˙ar ftit ©img˙at li ma stajtx no˙ro© min˙abba li ksirt sieqi, minkejja li bqajt g˙addejja bix-xog˙ol mal-kostitwenti permezz tal-kompjuter, l-emails, Facebook, ittelefonati, u l-messa©©i – iΩΩjarat fid-djar biss ma nistax nag˙mel – qed insib xi ftit ˙in biex norganizza l-kitbiet tieg˙i g˙al biçça xog˙ol politika li ntlabt nag˙mel, imma qatt ma la˙˙aqt nag˙mel min˙abba li ma tantx inkun id-dar. U proprju fil-©urnata li lMinistru Tonio Borg ˙are© bilwhite paper (Il-Parlament Malti: aktar awtonomija, aktar responsabbiltà) li fost affarijiet o˙ra titkellem fuq it-twaqqif ta’ Kummissarju Parlamentari dwar Standards, kont qed na˙dem fuq l-artikli ta’ The Times. U ltqajt ma’ artiklu li kont ktibt sentejn ilu. Fih nirrakkonta dak li kien ©ara fil-Parlament meta l-Viçi Prim Ministru kien gideb fuq id-Deputata Laburista Justyne Caruana u qal li vvotat kontra l-mozzjoni tal-OppoΩizzjoni fuq il-power station. Id-Deputat Nazzjonalista Franco Debono g˙adu kif ikkonferma li din kienet ˙adma tal-Gvern biex ipatti g˙all-vot favur il-mozzjoni talOppoΩizzjoni mid-Deputat tal Gvern Mario Galea. Mhux g˙ax kellna bΩonn din il-konferma, konna hemm u smaj-

nieha tivvota ‘iva’ lil Justyne, imma g˙al dawk li kellhom xi dubju, issa ne˙˙ewh. A˙na konna çerti g˙ax apparti li smajnieha tg˙id iva, er©ajna smajna r-recording imnaddaf, li seta’ anke semg˙u l-Ispeaker jekk kellu dubju. Issa l-Ministru Borg ˙are© white paper g˙at-twaqqif ta’ Kummissarju g˙all-Im©iba tad-Deputati Parlamentari. Li rridu naraw huwa jekk il-li©i hux se tkun retroattiva. Jekk ikun hekk, l-ewwel kaΩ inressquh a˙na kontra lMinistru Borg stess fuq lim©iba tieg˙u fil-Parlament, meta akkuΩa kollega filParlament li vvutat ‘le’, meta kul˙add semag˙ha tivvota ‘iva’, anke d-deputati talGvern semg˙u dan, skont ma kixifhom issa d-Deputat Debono. Hawn bosta li qed jag˙mlu l-mistoqsija wkoll dwar it-timing ta’ din il-white paper: ilu tant snin fil-gvern il-PN, issa jrid jirregola l-im©iba tal-parlamentari, biex juri lin-nies kemm hu serju u rett? Dawn l-istess nies li taw lilhom infushom fuq ˙ames mitt ewro Ωieda minn wara dahar il-Kamra tad-Deputati u minn wara dahar il-poplu Malti. X’eΩempju ta’ m©iba korretta dak… Ilhom tant il-Parlament jistmawh ta’ landa taΩ-Ωibel, issa

din il-˙e©©a biex jitkellmu fuq l-etika parlamentari? Ilkoll nafu kif waqqfu lkumitat farsa, g˙all-˙arsien tad-demokrazija. Ilkoll nafu kif il-Kumitat g˙all-Kontijiet Pubbliçi g˙amluh tapit talministri tal-Gvern fejn, isir xi jsir, dejjem g˙andhom ra©un huma, biΩΩejjed insemmi lkaΩijiet ta’ Radju Mediterran u tal-BWSC. Xi ng˙idu mbag˙ad g˙allmod kif il-mistoqsijiet parlamentari aktar iduru mag˙hom milli jwi©buhom? G˙andna ministri li saru esperti kif jevitaw li jwie©bu. Jew kif jibqg˙u jittratienu u jduru mal-lewΩa, darba wara l-o˙ra. Il-Parlament naqqsulu ˙afna mill-importanza tieg˙u g˙ax ˙afna affarijiet importanti nkunu nafuhom mhux permezz ta’ xi stqarrija parlamentari imma bil-˙afna modi o˙ra li jag˙Ωel il-Gvern barra lParlament. L-importanti lforma tal-bini ta’ Parlament ©did mhux is-sustanza ta’ ©o fih. Issa f’daqqa wa˙da se j˙arsu lejn l-imgiba tal-parlamentari. Imisshom ilhom li g˙amlu hekk. Imma anke hawhekk, kellu jkun il-Partit Laburista li ˙are© bl-ideat. U huma kemm ikkupjawhom. U g˙alhekk il-˙in kollu jridu jda˙˙lu f’mo˙˙ innies li m’g˙andniex policies

biex, meta juΩawhom huma, in-nies ma jindunawx li kienu proposti tal-PL. Sentejn ilu pproponejna dak li qed jitkellem fuqu ilMinistru Borg illum. Fost affarijiet o˙ra g˙al tmexxija trasparenti g˙edna: “Inda˙˙lu Kummissarju Parlamentari g˙all-Istandards, ma˙tur mill-Kamra tar-RappreΩentanti, li b’mod indipendenti jissorvelja l-im©iba talmembri parlamentari, inkluΩ il-membri tal-Kabinett, jara li x-xog˙ol u interessi finanzjarji kollha tag˙hom ikunu ddikjarati, jinvestiga kif jidhirlu xieraq, jirrapporta lill-Ispeaker u jippubblika r-rapporti tieg˙u. “ Però, morna iΩjed minn hekk u anke pproponejna li: “Titne˙˙a l-li©i tal-preskrizzjoni g˙all-politiçi, biex l-ebda politiku ma jkollu rasu mistrie˙a li jekk jg˙addu g˙axar snin minn meta jkun imda˙˙al f’korruzzjoni ma tkun tista’ tittie˙ed l-ebda azzjoni fil-konfront tieg˙u. B’hekk ikunu jistg˙u jittie˙du passi kontra politiçi f’kull ˙in meta jkun hemm provi.” Filwaqt li jkomplu jdawru listejjer li l-PL m’g˙andux proposti, in-Nazzjonalisti jkomplu je˙duhom ming˙andna u jag˙mluhom tag˙hom u jippreΩentawhom qishom kienu ideat tag˙hom.

Ettore (poco) B(u)ono Grezzju Mercieca

G˙al min ma jafux, Ettore Bono kien waiter li fis-snin tletin tasseklu li g˙adda ˙a ©urament li waqt li kien qieg˙ed iservi f’attività tal-maΩuni fil-Belt Valletta, tletin sena (!!) qabel iddata tal-affidavit, kien ra lil Lord Gerald Strickland, li allura kien il-Mexxej tal-Partit Kostituzzjonali, liebes il-‘fardal’ tal-maΩuni. Dan l-affidavit ixxandar proprju lejlet elezzjoni ©enerali u ˙alla effett devastanti fuq il-partit ta’ Strickland. Wara rriΩulta li l-affidavit ta’ Ettore Bono, jew Terinu, kif sar notorjament

mag˙ruf, kien falz. Imma, kif jg˙id tant tajjeb ilMalti: wara, is-s...m hemm. Dak li g˙amel Terinu baqa’ ttimbrat fil-psike tal-progressivi Maltin u G˙awdxin, tant li filvokabularju Malti dda˙˙let ilkelma ‘terinata’, ji©ifieri gidba li ssir fuq avversarju politiku lejlet l-elezzjoni sabiex t˙amm-©u f’mument meta ma jkunx jista’ jirribatti. Tista’ ta˙seb min kien wara lpastaΩata ta’ Terinu. It-terinati baqg˙u arma potenti u favorita tal-Partit Nazzjo-

nalista. Eddie (iktar tard Edward) Fenech Adami waqt dibattitu televiΩiv ma’ Alfred Sant lejlet elezzjoni ©enerali, kien stqarr li Sant kien tellef lil ibnu milli jid˙ol l-Università meta kien chairman tal-Bord tal-G˙aΩla g˙ad-d˙ul fl-istess università. Sant ma kellux çans jirribatti. Saret l-elezzjoni u reba˙ il-Partit Nazzjonalista. Sant g˙amel libell lil Fenech Adami u reba˙ulu. Snin wara, Fenech Adami stqarr li ma jiddispjaçihx g˙al dak li kien qal, u li kien inftehem ˙aΩin. Fl-elezzjoni ta’ wara saret terinata klassika o˙ra, b’Jeffrey Pullicino Orlando, membru parlamentari tal-Partit Nazzjonalista, jitpo©©a quddiem Alfred Sant b˙ala ‘©urnalist’, u jibki quddiem il-kameras, biex jitpin©a b˙ala vittma talaggressjoni ‘soçjalista’, mentri fil-fatt kien arkitett ta’ kuntratt biex isir Ωvilupp f’wied pristin. Din it-terinata kienet l-a˙˙ar laqxa li rifdet l-imramma talpropaganda tal-Partit Nazzjonalista li permezz tag˙ha b’xahra u sufa re©a’ akkwista lpoter. Waqt din il-le©iΩlatura, meta membru min-na˙a tal-Gvern ivvota mal-OppoΩizzjoni, qamu xi membri min-na˙a tal-Gvern jg˙ajtu li Justyne Caruana, membru parlamentari Laburista G˙awdxija, li dakinhar kienet tqila b’tarbija, kienet ivvutat man-na˙a tal-Gvern. Ìew jitmejlu mill-istat li kienet fih Caruana, basta jΩommu l-poter (biex inkun ©ust, u

ma nigdibx jien ukoll, Gonzi ma kienx wie˙ed minnhom). Mhux ta’ b’xejn li Franco Debono, membru parlamentari Nazzjonalista diΩilluΩ, qal dan la˙˙ar fil-blogg tieg˙u li hemm lies, Gonzi lies, and statistics – hawn il-gideb, gideb ta’ Gonzi, u l-istatistika (tg˙awwi©a gustuΩa tal-espressjoni IngliΩa li hemm lies, damned lies, and statistics). F’dawn l-a˙˙ar jiem assistejna g˙al gidba o˙ra: l-allegazzjoni li Joseph Muscat irid jiffriΩa lpaga minima. Ta’ xejn g˙amlilhom libell, g˙ax baqg˙u isostnu l-istess ˙a©a. Allura tg˙idli: x’hemm ©did f’din l-a˙˙ar gidba? Jewwilla mhux sewwa jg˙idu l-FrançiΩi li m’hemm xejn ©did ta˙t ilkappa tax-xemx – plus ca change? In-novità hi li din il-gidba ma saritx lejlet l-elezzjoni, imma filbidu ta’ kampanja elettorali. Terinata ma ssirx f’dan l-istadju, imma fl-a˙˙ar, meta tkun tista’ t˙alli effett devastanti fuq lavversarju u f’waqt li fih dan ma jkollux çans iwie©eb. Imma donnhom l-istrate©isti ta’ GonziPN ippanikjaw, u bdew jitfg˙u l-bombi l-iktar qerrieda bla ma stennew lillg˙adu jersaq viçin. Jew forsi din il-gidba kienet biss missiv minn tal-bidu; g˙ax il-kbir g˙adu ©ej? M’g˙andix dubju li fil-jiem qabel l-elezzjoni ©enerali li ©ejja, se naraw terinata o˙ra sparata mill-fortizza GonziPN, b˙ala sforz a˙˙ari biex il-klikka tibqa’ mka˙˙la mas-si©©u tal-poter.


30.09.2012

Editorjal

13

www.kullhadd.com Kull˙add, A28B, Industrial Estate, il-Marsa, MRS3000 Editur: 2568 2270 editur@kullhadd.com | Reklami: 2568 2278 sales@kullhadd.com | Accounts: 2090 1518 accounts@kullhadd.com Distribuzzjoni: 2090 1517 | Email ©enerali: editorial@kullhadd.com | Twitter: http://twitter.com/#!/KullHadd

Il-barometru tal-gideb Mhux biss qatt ma qal Joseph Muscat li jrid jiffriΩa l-paga minima nazzjonali, imma din il-gidba ta’ Lawrence Gonzi hija assolutament bla sens u nieqsa minn kull fil lo©iku. Ara kif qatt jista’ xi ˙add jipproponi li Ω-Ωieda g˙all-g˙oli tal-˙ajja ting˙ata lil kul˙add ˙lief lil dawk li g˙andhom laktar bΩonnha, dawk li jinsabu fuq ilpaga minima nazzjonali. Imma l-klikka ta’ GonziPN tant jinsabu ppanikjati min˙abba l-emora©ija ta’ votanti eks-Nazzjonalisti li ma jridux jafu bihom, li issa qeg˙din i©ibu rwie˙hom b˙all-©rieden proverbjali li jinsabu f’rokna b’daharhom mal-˙ajt li lest li jag˙mlu minn kollox biex isalvaw, anki jisputaw il-gideb u l-velenu. U jekk qeg˙din nitkellmu dwar liffriΩar tal-paga minima, kien proprju Lawrence Gonzi li virtwalment iffriΩa lpaga minima meta kien ta Ωieda tassew miΩera ta’ €1.16 g˙all-g˙oli tal˙ajja filwaqt li fl-istess ˙in huwa u s˙abu l-ministri u s-segretarji parlamentari kienu qeg˙din jiffuxnaw kemm jifil˙u b’Ωieda ta’ €600-€500 fil©img˙a li taw lil xulxin bil-mo˙bi minn wara dahar il-poplu. Din kienet friza Ωgur, friΩa polari li verament tin©azza u tkessa˙ lin-nies. Ikkonfermaw kemm kienet gidba mill-˙oxnin nett dik li qalg˙u minn Ωniedhom ta’ GonziPN kemm isSegretarju Ìenerali tal-Unjin Óaddiema

Mag˙qudin u anki tal-Malta Employers’ Association li g˙amluha çara li assolutament mhuwiex veru li qatt xi darba Joseph Muscat waqt ilKungress tal-Partit Laburista b’xi mod qal illi l-Partit Laburista se jiffriΩa lpaga minima. Dak li qieg˙ed jipproponi Joseph Muscat huwa li l-purchasing power ta’ min jg˙ix bil-paga minima jiΩdied lewwel billi jor˙su l-kontijiet tad-dawl u l-ilma u b’effett ta’ dan jiΩdied ilkonsum u tibda ddur ir-rota talekonomija. Imbag˙ad wie˙ed jikkunsidra g˙andhomx jiΩdiedu l-pagi, inkluΩ il-paga minima, ming˙ajr ma tkun affettwata lkompetittività tal-pajjiΩ. IΩ-Ωidiet g˙all-g˙oli tal-˙ajja, talCOLA biex niftiehmu, fir-realtà mhuma Ωidiet xejn imma huma biss kumpens biex ipatti g˙aΩ-Ωidiet fil-prezzijiet u jibqg˙u jing˙ataw lill-˙addiema kollha ta˙t Gvern Laburista ©did, a˙seb u ara lil dawk li jg˙ixu fuq il-paga minima. Imma l-magna tal-gideb tal-Partit Nazzjonalista li qieg˙da tara biss salponta ta’ mne˙irha, dawret din ilpoΩizzjoni responsabbli li qieg˙ed jie˙u Joseph Muscat fl-interess talpajjiΩ kollu kemm hu, fil-gidba fa˙xija li l-Partit Laburista fil-Gvern se jiffriΩa l-paga minima. Kif qal Joseph Muscat f’konferenza stampa li ta nhar l-erbg˙a: “Din hija

gidba fa˙xija. Hija l-ag˙ar tip ta’ politika. Il-politika li dan il-pajjiΩ issa xeba’ minnha...Din mhijiex spinn, imma gidba; attakk mhux biss kontrija, imma kontra l-imsie˙ba soçjali, g˙ax jidher li kull min kien preΩenti waqt ilKungress fehem eΩatt il-verΩjoni tag˙na.” Bil-kampanja ta’ gideb ta’ GonziPN intilfet l-opportunità li jkun hawn kunsens bejn l-unjins, min i˙addem, ilGvern u l-OppoΩizzjoni, dwar it-triq ’il quddiem g˙aliex lil hinn mill-kampanja ta’ gideb li g˙addej biha Lawrence Gonzi, effettivament f’Marzu li g˙adda huwa kien ˙a l-istess poΩizzjoni li qieg˙ed jie˙u Joseph Muscat dwar ilpaga minima. B’reazzjoni g˙all-istudju tal-Caritas dwar il-faqar fil-21 ta’ Marzu li g˙adda Gonzi kien qal illi “Ωieda fil-paga minima mhux bilfors tindirizza l-problemi soçjali li ©ew rilevati mill-Caritas”. L-artiklu fl-ewwel pa©na ta’ din il˙ar©a tal-gazzetta juri biç-çar li, fissentejn li g˙addew, il-Gvern ta’ GonziPN iffriΩa l-paga ta’ eluf kbar ta’ ˙addiema, li min˙abba Ωieda fil-kontribuzzjoni tas-sigurtà soçjali – il-bolla, iΩ-Ωieda g˙all-g˙oli tal-˙ajja ©iet newtralizzata g˙al kollox. Li kien ifisser friΩa reali fil-paga ta’ eluf ta’ ˙addiema. L-ipokresija ta’ Lawrence Gonzi u s˙abu tassew hija bla limitu.

Tg˙awwi© Stefan Zrinzo Azzopardi President tal-PL stefan.zrinzo@partitlaburista.org segwi fuq twitter @stefanzrinzo

Fit-28 ta’ Marzu 2010, ilMinstru Tonio Fenech g˙amel dikjarazzjoni skjetta dwar dak li ja˙seb fuq iΩ-Ωieda fil-paga mimima. Dakinhar kien tkellem çar u qal dak li ja˙seb dwar dan is-su©©ett. Huwa qal: “Li ng˙ollu jista’ jkun li nwe©©g˙u lil min qieg˙ed fuqha (il-paga minima)”. Din id-dikjarazzjoni saret waqt intevista f’attività tal-PN mill-producer ta’ Xarabank u issa responsabbli g˙al programmi o˙ra fuq TVM, Norman Vella. Norman Vella li lkoll nafu x’opinjoni jesprimi meta jitkellem dwar il-Partit Laburista u minn din l-iskeda se jkollu aktar programmi f’idejh. Tonio Fenech f’din l-intervista tkellem b’mod estensiv dwar iΩ-Ωieda tal-paga minima. Waqt dan l-intervent, li wie˙ed façilment jista’ jarah permezz ta’ filmat fuq Youtube, Tonio Fenech jargumenta u jistaqsi: “Jekk ng˙ollu l- minimum wage solvejt problema?” G˙all-mistoqsija tieg˙u stess, Fenech iwie©eb li li tg˙olli l-paga minima to˙loq problema u

mhux issolviha. Tajjeb li wie˙ed ifakkar li f’pajjiΩna llum g˙andna mekkaniΩmu li jirregola kif jo˙or©u Ω-Ωidiet g˙all-g˙oli tal-˙ajja. MekkaniΩmu li ilu jigi applikat u li minn sena g˙allo˙ra, ibbaΩat fuq l-inflazzjoni tas-sena ta’ qabel, ti©i kkalkolata Ω-Ωieda tal-g˙oli tal-˙ajja. Kull min g˙andu minimum wage, li skont Tonio Fenech huma ftit li g˙andhom paga minima f’pajjiΩna, minn sena g˙al o˙ra ˙a Ωieda tal-g˙oli tal-˙ajja, iΩda l-argument li re©a’ fe©© huwa jekk g˙andux ikun hemm Ωieda fil-minimum wage irrispettivament millmekkaniΩmu tal-COLA. Joseph Muscat, waqt ilKungress tal-Partit Laburista, tkellem b’mod skjett dwar ilproposta ta’ Ωieda fil-paga minima. Tkellem çar li mhuwiex iΩΩmien adattat li ssir Ωieda talpaga minima li tmur lil hinn mill-mekkaniΩmu tal-g˙oli tal˙ajja. Spjega b’mod çar li kieku ssir Ωieda tal-paga minima li tmur lil hinn millmekkaniΩmu tal-g˙oli tal-˙ajja jkun hemm impatt negattiv fuq il-qasam kollu tax-xog˙ol. Il-linji gwida li ©ew approvati

mill-Kungress tal-Partit Laburista f’dan ir-rigward huma tnejn. Wa˙da titkellem dwar tkabbir ekonomiku li jil˙aq lil kul˙add u linja gwida o˙ra li tipproponi li jkun hemm xog˙ol li jixraqlek biex int tg˙ix a˙jar. Matul il-©img˙a li g˙addiet saret konferenza tal-a˙barijiet indirizzata minn Tonio Fenech. L-istess Tonio Fenech li stqarr li huwa kontra Ω-Ωieda fil-paga minima. L-istess Tonio Fenech li qal li jekk tiΩdied ilpaga minima jkun ta’ dannu g˙all-qasam tax-xog˙ol. L-istess Tonio Fenech li qal li dan ma jfissirx li huwa wage freeze. Issa l-istess Tonio Fenech, assistit minn Beppe Fenech Adami, li kien issemma f’gidba o˙ra qabel elezzjoni ©enerali, ˙areg bil-gidba li l-argument tal-Partit Laburista jfisser wage freeze. Tonio Fenech b’dak li stqarr wera biç-çar kemm GonziPN huwa mwa˙˙al fil-passat, intilef fil-politika tal-biera˙. Dikjarazzjonijiet b˙al dawn juru kemm GonziPN m’g˙andux x’joffri g˙all-futur. Tilef ir-rotta u qed jag˙Ωel li jg˙awwe© il-fatti biex juΩa larma tal-biΩa’.

F’sitwazzjoni b˙al dik attwali li g˙addej minnha l-pajjiΩ b˙alissa, fejn l-elezzjoni ma tkunx t˙abbret imma xorta tkun qieg˙da tin˙ass li waslet, barometru çar li jista’ jkejjel kemm din verament tkun tinsab fil-qrib huwa l-barometru tal-gideb. Iktar ma l-elezzjoni tkun fil-qrib, iktar jintensifika ru˙u u je˙xien il-gideb. Fil-fatt, l-e˙xen gidba tit˙alla g˙alla˙˙ar ©img˙at u ©ranet tal-kampanja, xi kultant proprju fl-a˙˙ar ©img˙a ta’ qabel il-votazzjoni, bil-gidba klassika ta’ Eddie Fenech Adami dwar Alfred Sant u d-d˙ul ta’ Beppe Fenech Adami fl-Università li g˙ad trid tibqa’ tissemma fl-istorja politika tal-pajjiΩ. Kien hemm ukoll xhud partikolari filkawΩa ta’ libell li kien reba˙ Alfred Sant li kien ˙alef il-falz f’tentattiv biex jikkorrobora u jissostanzja l-gidba ta’ Fenech Adami. Biex ni©u lura g˙al Ωminijietna, sinjal çar fuq il-barometru tal-gideb dwar kemm tinsab fil-qrib l-elezzjoni ©enerali hija l-gidba ˙oxna ta’ Lawrence Gonzi u s˙abu, illi Joseph Muscat u lPartit Laburista jridu li l-paga minima nazzjonali ma tiΩdiedx biΩ-Ωieda statutorja g˙all-g˙oli tal-˙ajja u ti©i ffriΩata. Gidba fa˙xija ta’ Lawrence Gonzi illi issa spiççat ukoll il-Qorti f’kawΩa ta’ libell li Joseph Muscat feta˙ kontra Lawrence Gonzi.

Il-gidba li ntqalet minn GonziPN riedu jxerrduha u uΩaw il-billboards li tpo©©ew minn ta’ GonziPN ftit tal©img˙at ilu. Dwar dawn il- billboards ebda uffiçjal tal-infurzar ma ççaqlaq. Ara meta l-Partit Laburista po©©a ftit billboards tieg˙u, hemmhekk kellna nitolbu l-protezzjoni tal-Qorti mill-a©ir ta’ Transport Malta li malajr inkarigat kuntrattur biex ine˙˙ihom. Biex GonziPN ikun jista’ jwassal il-qlajjiet tieg˙u a˙jar, nifhmu li se jintuΩa kull mezz possibbli mhux biss il- billboards. Rajt ftit l-iskeda talPBS g˙all-˙arifa u staqsejt jekk din ©ietx organizzata flinteress tat-telespettatur jew ta’ min irid iwassal il-messa©© tieg˙u biss. Il-mod kif tmexxew l-affarijiet fix-xandir, inkluΩ dan is-sajf meta l-kamra tal-a˙bari-jiet instabet ˙atja ta’ Ωbilanç ripetut, ma jawgurax tajjeb. Min irid li jg˙awwe© l-affarijiet biex jibqa’ ggranfat malpoter juΩa kull mezz possibbli u jidher li n-nies li tpo©©ew fil-PBS li huma qrib ˙afna talPN fasslu l-affarijiet g˙asservizz ta’ GonziPN.


14

30.09.2012

Ittri

It-turiΩmu f’Marsaskala, ba˙˙ L-idea ta’ Moviment Sur Editur, Naqbel perfettament ma’ dak li qal il-korrispondent tieg˙ek F. Mercieca fil-˙ar©a ta’ dan il-©urnal tas-16 ta’ Settembru 2012. B˙alu ma nistax nifhem jew a˙jar in©erraha kif il-Kunsill Lokali ta’ Marsaskala kellu l-kura©© jistieden lill-Ministru tat-TuriΩmu Dr Mario de Marco g˙all-konferenza stampa dwar it-turiΩmu. G˙aliex kif intqal millkorrispondent tieg˙ek: fejn hu t-turiΩmu f’Marsaskala? Staqsi lin-nies u iΩjed minnhom lil tal˙wienet u r-ristoranti dwar dan u jag˙tuk ir-risposta tag˙hom immedjata. TuriΩmu lokali iva, imma turiΩmu barrani ba˙˙. U dan ma qalux il-korrispondent tieg˙ek biss f’dan il-©urnal, lanqas qed ng˙idu jien illum. Qalu l-istess Mexxej tal-PL meta ftit ilu Ωar Marsaskala. Kul˙add jaf, mhux irresidenti biss ta’ Marsaskala, f’liema stat talbiki tinsab dik li darba kienet l-g˙ira ta’ kul˙add, il-Hotel Jerma Palace. Lukanda li kienet verament tkun mimlija bit-turisti ssena kollha. Biex infakkar ftit lil min nesa u lil min ma jafx, g˙ax dak iΩ-Ωmien ma kienx mid˙la ta’ Marsaskala u forsi lanqas kien jippretendiha ta’ politiku, il-MLP ta˙t it-tmexxija talPerit Dom Mintoff kien tal-fehma li wie˙ed mill-pilastri tal-pajjiΩ kellu jkun it-turiΩmu. Il-politika tal-Perit Dom Mintoff ta’ dak iΩΩmien kienet li filwaqt li kien se ja˙dem bis-s˙i˙ biex ikabbar it-turiΩmu f’Malta, il©id li j˙alli t-turiΩmu ma kellux ikun mix˙ut biss fuq na˙a wa˙da tal-pajjiΩ, imma kellu jgawdi minnu kul˙add, inkluΩ in-na˙a t’isfel ta’ Malta. G˙alhekk kien beda Ωvilupp kbir f’Wied il-G˙ajn, ta˙t it-tmexxija dinamika talMinistru Lorry Sant biex Wied il-G˙ajn ikun Ωviluppat biex isir lokal turistiku. Marsaskala hija ©ojjell f’pajjiΩna li forsi mhux kul˙add jag˙raf. Il-Gvern Laburista dak iΩ-Ωmien kien ta medda ta’ art kbira fuq il-ba˙ar biex fuqha tinbena lukanda ta’ erba’ stilel u li fuq dik l-art kellu jkun hemm dejjem lukanda u xejn iΩjed. Il-Gvern Nazzjonalista ppermetta li l-Hotel Corinthia Jerma Palace ting˙alaq u, sal-lum, anke jekk g˙addew is-snin, g˙adha mag˙luqa u ma sar xejn flokha. Illum dik iΩ-Ωona hija fi stat dilapitat, fi stat ta’ telqa liema b˙ala, fi stat diΩastruΩ u ta’ periklu. U ˙add mhu qed jag˙mel nitfa sforz biex l-affarijiet ma jibqg˙ux hekk. Anke dawk li jippretenduha ta’ xi politiçi kbar u dawk li jippretendu li g˙andhom g˙al qalbhom l-interessi ta’ Marsaskala. L-istess jista’ jing˙ad g˙all-in˙awi o˙ra ta’

Marsaskala. F’mo˙˙i ti©ini mill-ewwel ir-riΩerva naturali msej˙a ‘il-Mag˙luq’. Sit Natura 2000 protett mill-UE li tinsab fi stat ta’ abbandun totali li mhux façli temmen. U x’qed isir biex din ma tibqax hekk? Xejn, assolutament xejn. L-g˙add kbir ta’ lmenti li jsiru dwar dan, dejjem jaqg˙u fuq widnejn torox, u min suppost jirrappreΩenta lir-residenti u l-lokal jg˙idlek biss: “Dik mhux responsabbiltà tag˙na, dik responsabbiltà tal-MEPA.” U b’hekk il-Kunsill ikun ˙asel idejh. Imma x’qed isir biex inqajmu kuxjenza dwar dawn l-affarijiet biex forsi xi ˙add jiççaqlaq? Ner©a’ ng˙id xejn, assolutament xejn. Kif qal tajjeb il-korrispondent tieg˙ek, kienu t-tfal tal-iskola ta’ Marsaskala meta ftit ©img˙at ilu taw eΩempju lil kul˙add, meta ˙ar©u bil-posters jipprotestaw fuq ilpost biex jippruvaw, ta’ tfal li huma, iqajmu kuxjenza. Kien hemm min qal li biex in©ibu t-turisti lejn Wied il-G˙ajn saru l-bankijiet ©odda u l-playing field. Ma ntqalx iΩda li l-playing field kienet ilha kkundannata mill-awtoritajiet ix-xhur. Lanqas ma ntqal kif u g˙aliex dawk it-taparsi dust bins, jew a˙jar kif isej˙ulhom ‘ashtrays’, li qamu lir-residenti madwar 20,000 ewro, numru kbir minnhom huma mkissra u saru çappa sadid. U dan fuq il- promenade li jidher minn kul˙add. A˙seb u ara fejn ma jidhirx. G˙alhekk naqbel mal-korrispondent tieg˙ek, F. Mercieca, meta qal x’©ie jag˙mel il-Ministru tat-TuriΩmu f’Marsaskala. Jien ng˙id x’©abuh jag˙mel! Biex nag˙tuh l-opportunità li joqg˙od jifta˙ar biç-çifri? G˙all-ewwel jien ˙sibt li ©ie mistieden biex nilmentaw mieg˙u fuq il-post dwar dan id-diΩastru. Jien g˙edt li sa fl-a˙˙ar ilMinistru kien se jittie˙ed jara b’g˙ajnejh listat diΩastruΩ tal-eks-Jerma Palace Hotel jew tal-Mag˙luq u kif l-impjant taΩ-Ωibel g˙adu qed jag˙ti fastidju lir-residenti u lil min iΩur Marsaskala bl-irwejja˙, kultant pessmi, li g˙adu jikka©una. IΩda ma kienx hekk. Il-Ministru Demarco ng˙ata biss l-opportunità li jΩur Wied ilG˙ajn u joqg˙od jiddandan bir-rekord fitturiΩmu u kemm it-turiΩmu sejjer ’il quddiem. Altru, Sur Editur, li Wied il-G˙ajn qed igawdi mit-turiΩmu! U, iva, anke jien, ma nafx xi x-xjafek ©ieh f’mo˙˙u l-Kunsill li jistieden lill-Ministru tat-TuriΩmu! CHARLES DEBONO, MARSASKALA

Sur Editur, Ippermettili nag˙mel ftit kummenti biex nikkore©i l-idea ta’ moviment u mhux moviment, u meta twieled u ma twelidx. Ilni ˙afna ntella’ u nniΩΩel biex nikteb dawn il-kelmtejn. G˙ax ˙afna qed jirreferu g˙all-PL b˙ala l“moviment ©did” li qisu twieled il-biera˙. Tajjeb hawnhekk li wie˙ed ifakkar – g˙al dawk li forsi nsew – li l-PL twieled jew, a˙jar, inbena minn fost l-imsie˙ba fil-˙wienet tax-xog˙ol middockyard fil-bidu tas-seklu g˙oxrin. Dawn kien il-pijunieri tat-trejdunjin f’Malta. Kien il-˙sieb, g˙al dawk iΩ-Ωminjiet, ta’ moviment qalbieni u progressiv li ta bidu biex il-˙addiem jing˙aqad f’moviment biex tassew ikollu min ji©©ieled g˙ad-drittijiet tieg˙u, jag˙tih id-dinjità li tixraqlu, u jerfg˙u mil-miΩerja li kien jg˙ix fiha. Ma kinitx triq lixxa, iΩda m˙attba u mxewka g˙aliex, kif wie˙ed kien jistenna, qamu l-irwiefen kollha kontra tieg˙u, inkluΩa l-Knisja. Tajjeb li wie˙ed jiftakar ukoll li l-Perit Mintoff – Alla jippremjah tal-©id kollu li g˙amel g˙all-Maltin kollha – dejjem irrefera g˙alih b˙ala l-moviment tal-˙addiema, u li l-˙addiem kien li sawwar dan il-moviment. Ólief g˙al Ωmien qasir ta’ Ωmien Dr Sant, li g˙all-g˙anjiet ulterjuri riedu jag˙tu isem ©did lill-Partit ta’ The New Labour. G˙an li ma sewa g˙alxejn, g˙ajr li wassal biex kellna Ωmien diΩastruΩ li ©ab mieg˙u gwaj biss, u tefag˙na fl-oppoΩizzjoni g˙al kwart ta’ seklu. Forsi mhux kul˙add jaqbel u g˙andu l-istess ˙sieb ta’ dan l-eΩitu, iΩda l-istorja hemm qieg˙da u ma jista’ jmeriha ˙add. Dr Joseph Muscat, il-Mexxej il-©did tal-PL, qed jer©a’ jqajjem l-g˙an tal-PL li minn dejjem kien moviment ta’ moderati u progressivi mibni fuq ix-xog˙ol li jag˙ti d-dinjità lill-bniedem. U allura l-Partit qed jer©a’ jmur g˙all-g˙eruq minn fejn beda. U sewwa g˙amel. G˙ax hekk il-PL huwa moviment dinamiku li l-ewwel ˙sieb tieg˙u kien u g˙adu, u g˙andu jibqa’, il-©id tal˙addiem u tal-batut. Partit li jipprattika dejjem il-©ustizzja soçjali u li dejjem ried jag˙ti dinjità lill-˙addiem. Prosit Joseph. Issa wie˙ed ma jridx jinsa li dawn kienu Ωminjiet differenti u diffiçli ˙afna g˙all-mexxejja ta’ qabel minn tal-lum – qed nirreferi g˙al Ωmien Boffa u Mintoff – meta l-˙addiem kien ikkalpestat mill-klassi g˙olja (sinjura u professjonista) li kienet tara l-˙addiem b˙ala s-serv fidil tag˙ha. G˙ax il-moviment tal-˙addiema fil-gvern dejjem kien strumentali biex jag˙ti d-dinjità lill-˙addiem. Dinjità li jag˙raf u jesperjenza li qed jg˙ix tassew u mhux jeΩisti. Sa mill-bidu tat-twaqqif tieg˙u, meta ta bidu g˙as-servizzi soçjali, li bdew mal-Compact, din il-klassi (g˙olja) tant qatt ma kienet favur tag˙hom li dejjem kienet topponi l-bidliet li riedu jsiru a favur tal-˙addiem. Anzi wie˙ed irid jirre©istra li, sa mill-bidu nett, il-PN dejjem ivvota kontra lbidliet progressivi, u bil-wiçç tost kollu meta jkun fil-gvern dejjem jirkeb fuqhom u jag˙milhom tieg˙u. U hawnhekk tajjeb li wie˙ed jesprimi l-g˙anijiet wara l-mibeg˙da li din ilklassi g˙olja kellha, u g˙ad g˙andha, g˙all-gvernijiet Laburisti, speçjalment fi Ωmien meta kien prim ministru il-Perit Mintoff. G˙ax hawn fejn il-PL kien progressiv imma ©ust. Meta b’tant g˙aqal u kura©© waqqa’ l-˙ajt tal-azzar li kien ilu mibni Ωmien twil bejn il-klassi g˙olja u l-˙addiem. Kien hu li ˙oloq il-klassi medja. Il-klassi li tat id-dinjità lill-˙addiem fejn beda jg˙ix kif tassew iridu jg˙ix il-Óallieq. Imma sfortunatament il-PN dejjem kien, u g˙adu, jifforma parti minn din il-klassi g˙olja, tant li meta kien filgvern dejjem kisser u rrovina l-©id li l-moviment tal-˙addiema fil-gvern bena b’tant ˙ila, g˙aqal u sagrifiççju. Araw x’g˙amel bl-entiajiet li kienu jirrendu. Ra kif g˙amel u falliehom u bieg˙hom, u dawn barra li ˙elsu minn ˙afna ˙addiema qed jag˙mlu l-flus. Dan qed ng˙idu g˙all-fini tal-istorja. G˙ax jekk wie˙ed ifittex isib li l-PL dejjem kien moviment mag˙qud. Moviment dinamiku li dejjem ra kif jo˙loq ix-xog˙ol. Li jfisser li l-g˙aqda li ffurmat mill-˙wienet tax-xog˙ol dejjem kellha g˙an wie˙ed, ideal wie˙ed u mixja wa˙da biex il-˙addiem jikseb id-dinjità tieg˙u, kif dejjem kien u g˙adu l-g˙an tal-PL, li fuq quddiem nett dejjem kellu u g˙ad g˙andu l-©id tal-˙addiem. LOUIS FENECH, BL-EMAIL

MILL-FORUM ÛGÓAÛAGÓ LABURISTI

Futur li jg˙aqqadna Tiffany Pisani

‘Futur li jg˙aqqadna’ huwa t-titlu g˙allewwel kungress tal-Partit Laburista li beda mill-14 ta’ Settembru sat-23 tal-istess xahar. Titlu li jqanqal ©ibda bejn kull membru ta’ dan il-Partit, mhux biss ©ibda soçjali, iΩda wkoll sens ta’ g˙aqda f’kull qasam ©ewwa pajjiΩna. Kien avveniment storiku fil-politika lokali fejn partit iddiskuta l-manifest elettorali mal-membri tieg˙u. Huwa storiku g˙ax il-Partit Laburista huwa lewwel partit li g˙amel dan il-proçess. Jiena nemmen, li jekk il-Partit Laburista jikseb postu fil-gvern, mhux biss ikun hawn l-g˙aqda iΩda wkoll tkabbir ekonomiku fin-negozji Maltin kif ukoll G˙awdxin, u dan ser iwassal g˙al varjetà ikbar ta’ xog˙lijiet g˙all-poplu Malti. Dan il-Kungress kien eΩerçizzju fejn ilPartit sema’ x’g˙andhom xi jg˙idu n-nies Il-Mexxej tal-Partit Laburista, Dr Joseph

Muscat, sa˙aq li dan huwa Ωmien ta’ moviment. Il-partiti tal-passat issa spiççaw, wasal iΩ-Ωmien g˙al partit ©did, partit li jkun kapaçi jwettaq bidla u partit li mhux biss jg˙in is-setturi Maltin, iΩda wkoll jg˙aqqadhom flimkien ghax ming˙ajr xi settur partikolari l-ebda settur ie˙or mhu ser jiffunzjona sew. Joseph Muscat tkellem dwar in-negozji Maltin f’seminar bl-isem ta’ Futur tanNegozju, u baΩikament twassal messa©© wie˙ed: ˙alluna na˙dmu. Jekk il-Partit i˙alli lil dawn l-industrijalisti ja˙dmu, huma stess sa˙qu li dawn ser ikabbru lekonomija. Nemmen li kull pajjiΩ Ewropew qieg˙ed jiffoka fuq il-qag˙da kritika talekonomija li teΩisti fil-preΩent. Seminar ie˙or li sar kien dwar il-biedja fejn Gvern ©did irid iserra˙ mo˙˙ ilbdiewa u r-ra˙˙ala Maltin wara li l-Partit Nazzjonalista abbanduna dan is-settur.

Il-Partit Laburista qieg˙ed iwieg˙ed kif dan il-qasam ser ikollu persuna politikament responsabbli li ser tie˙u ˙sieb listakeholders kollha. Il-Kelliem Laburista Anthony Agius Decelis ikkonkluda li flimkien ser naraw x’hemm bΩonn isir biex dan is-settur ner©g˙u n©ibuh çentrali fil-politika lokali. L-ispeçjalist mediku, il-Professur Charles Grixti, sa˙aq li dan il-Kungress offra opportunità fejn kull persuna tista’ tesprimi l-ideat tag˙ha, ming˙ajr ma tpo©©i f’rasha l-kulur politiku. Huwa qal ukoll li s-servizz tas-sa˙˙a huwa fl-interess ta’ kul˙add li jimxi sew. Min-na˙a tieg˙u, l-ambjentalist Alan Pulis, sostna kif ˙afna drabi l-politiçi jiddiskutu l-ekonomija, mentri l-ekonomija hija sostnuta mill-ambjent stess. Pulis sa˙aq li din hija inizjattiva tajba ˙afna u ser tkun ta’ g˙ajnuna g˙al kull


30.09.2012

Ittri

15

Luttu – Dom Mintoff Ilum ix-xemx dehret imqanΩ˙a, U wara s˙ab rajtha n˙biet, Illum il-kewkba dehret imtappna, U flok tleqq b˙al donnha bkiet. Illum il-qamar mar jin˙eba, Biex ikun çert li ma jiddix, Fil-ba˙ar lanqas rajtu, B˙al xtaq li ma jirriflettix. Illum il-fjuri dbielu, U fwie˙a ma ferrxux, Kulurhom deher mitfi, U g˙ax bla dmug˙ ma jibkux. Illum l-g˙asfur ma rajtux jaqbeΩ, U lanqas ma deher fis-si©ar itir, U l-ftit tisfir li g˙anna, Kien ma˙nuq u qasir. Illum il-ba˙ar ikkalma, U ma rajtux jitbewwes mal-blat.

Marija Bambina fin-Naxxar u l-Mellie˙a Sur Editur, Xtaqt nikteb Ωew© kelmiet biex ng˙id prosit linNaxxarin kollha g˙all-festa eççezzjonali li organizzaw ad unur il-padruna tar-ra˙al tan-Naxxar, Marija Bambina, li l-poplu Malti kollu jiççelebra fit-8 ta’ Settembru! Ovvjament prosit kbira tmur liΩ-Ωew© soçjetajiet attivi tal-baned fir-ra˙al: l-G˙aqda MuΩikali Vittorja li tag˙ha jien Segretarju Ìenerali u s-Soçjetà MuΩikali Peace li din is-sena ççelebrat il-150 sena anniversarju mit-twaqqif tag˙ha! L-G˙aqda MuΩikali Vittorja, g˙alkemm min˙abba lmaltemp fil-bidu ta’ Settembru t˙assrulha Ωew© attivitajiet fosthom il-kunçert vokali u strumentali tant mistenni minn sena g˙all-o˙ra, onorat lill-pubbliku li Ωarha permezz ta’ dekorazzjoni ©dida mill-ifjen li saret fl-entratura tad-sede tag˙ha! Ix-xog˙ol ma©©uri sar mill-Kavallier Pawlu Camilleri Cauchi u sar ukoll xog˙ol mill-Kavallier Adonai Camilleri Cauchi. Ma ninsiex ukoll lil Johnny Muscat g˙all-˙idma kbira tieg˙u f’din l-intrata bla waqfien, u kien assistit minn Olvin Attard. Xog˙ol li wie˙ed jista' jgawdi wkoll tul is-sena kollha. B’mod personali nirringrazzja lill-artist ˙abib tieg˙i, Adonai Camilleri Cauchi, g˙ax-xog˙ol sabi˙ li g˙amilli li rregalajt lis-Soçjetà u lin-Naxxarin kollha, fejn g˙amilli l-allegorija tan-Naxxar: ra©el xi˙ li jirrappreΩenta l-qedem tar-ra˙al Naxxari, bl-inwkina ma©enbu li hija s-seng˙a popolari tan-Naxxarin u blistandard li j©ib il-kuluri Naxxarin u bl-armi f’idu l-

o˙ra tal-parroççi li ˙ar©u minn dan ir-ra˙al. Prosit mill-qalb tmur lid-dilettanti tan-nar li din issena g˙alqu l-25 sena anniversarju minn meta beda jsir in-nar tal-art ta˙t it-tmexxija g˙aqlija ta’ Toni Muscat, lil tal-armar, lis-sagristan, lill-Arçipriet u lkleru u lil dawk kollha li b’xi mod jew ie˙or huma involuti fil-festa. Ng˙id grazzi kbira mill-qalb tal-g˙ajnuna ©enwina tal-Assistent Kummissarju, Raymond Zammit, li tant jg˙in, flimkien mas-Supretendent Josrick Mifsud u lpulizija tal-lokal u tad-distrett! Ma nistax ma ng˙idx prosit ukoll lill-kumitat tal-PL tan-Naxxar, fejn matul il-©img˙a tal-festa organizzaw bosta attivitajiet li g˙amlu ©ie˙ mhux biss lill-festa fir-ra˙al tag˙na imma wkoll liç-Çentru Laburista Naxxari g˙ax wera r-rispett u l-kollaborazzjoni f’din il-festa tant g˙aΩiΩa g˙an-Naxxarin! Ippermettili wkoll ng˙id prosit lil s˙abi l-Melli˙in fejn kelli ç-çans nattendi g˙al xi attivitajiet organizzati tul il-©img˙a tal-festa tal-Bambina, fosthom il-˙ru© min-niçça li ammirajt kemm huwa devozzjonali u lkunçert li sar fil-pjazza prinçipali tal-Mellie˙a fl-1 ta’ Settembru mis-Soçjetà Korali u Orkestrali ta’ Marija Bambina; kunçert li mela pjazza bin-nies u paxxa lil kul˙add bil-muΩika li ttellg˙et! Prosit ukoll lil tan-nar; il-Melli˙in aktar ma jg˙addi Ω-Ωmien aktar qed ikabbru isimhom f’dan il-qasam ukoll! CLIFFORD GALEA, IN-NAXXAR

Illum is-sajjied baqa’ ©ewwa, U ma ˙are© ˙add jistad. Illum il-for©a kes˙et, U ma baqg˙etx tarmi n-nar. Il-˙addiem refa’ l-g˙odda, U baqa’ ˙iemed id-dar. U smajt il-kelba ting˙i. Il-qniepen jokorbu ma waqfux. Il-bnadar f’nofs l-arblu, Tul il-jum kollu ma perprux. U jien bqajt wa˙di sieket, G˙ax tlift xi ˙add g˙aΩiΩ, Qalbi b˙al f’morsa ng˙afset, Jien biss x’˙assejt naf preçiΩ. GODWIN CINI

Wara mewt Dom Mintoff Beka’ Awwissu xemxi Perit… g˙ax int g˙alaqt g˙ajnejk g˙all-a˙˙ar darba, f’darek Tarxien. U Malta kollha tnikktet, meta dwiet bxara sewda, “Mintoff ˙alliena”. Imm’is-sa˙˙a fl-g˙ajxien li tul is-snin, int bnejt b’tidwir il-˙sieb f’xog˙ol iebes, tibqa’ ΩΩommok ˙aj fostna, kif jist˙oqqlok. Fl-eternità Perit g˙aΩiΩ…qed tag˙raf kemm qalbn’g˙oΩΩitek, tg˙oΩΩok u Ωgur tibqa’. MARIO GRISCTI, 28-V111-2012

Noti g˙ar-rassenja! Sur Editur,

settur ©ewwa pajjiΩna. L-ewwel kungress tal-Partit Laburista beda fl-14 ta’ Settembru u ntemm bid-diskors tal-Mexxej tal-Partit Laburista fil -mass meeting f’Ta’ Qali. F’dan il-Kungress kienu diskussi t-temi kruçjali li jolqtu lillfamilji Maltin u G˙awdxin b’mod dirett. Dr Stefan Zrinzo Azzopardi sa˙aq kif il-membri tal-Partit Laburista kellhom l-opportunità jipparteçipaw fiddiskussjonijiet waqt dan ilKungress. F’kull seminar il-membri kellhom iç-çans li jesprimu l-ideat tag˙hom, “g˙ax g˙alina l-ideat tal-membri jg˙oddu wkoll,” kkonkluda l-President talPartit.

Dawn li ©ejjin huma noti g˙ar-rassenja, biex il-poplu jifta˙ aktar g˙ajnejh u jara sew kemm sejrin tajjeb. Fl-4 ta’ Jannar tal-2005, f’pa©na 40, il-©urnal Times of Malta ˙abbar li, skont rapporti barranin, il-poplu Malti kien jinsab fost l-aktar nies fer˙anin fid-dinja. Fit-18 ta’ Lulju tal-2007, f’pa©na 32, il-©urnal In-Nazzjon ippubblika li l-Maltin jinsabu fis-7 post fost l-aktar nies fer˙anin mal-globu. Fl-4 ta’ Lulju tal-2008, l-istess ©urnal In-Nazzjon, f’pa©na 28, Ωvela li l-Maltin niΩlu g˙at-12-il post. Imbag˙ad fl-4 ta’ Lulju tal-2010, f’pa©na 4, il-gazzetta ilMument ippubblikat storja fejn qalet li l-fer˙ tal-poplu Malti kien klassifikat fl-14-il post. Dan kollu juri l-istakkatura tal-fer˙ fil-poplu Malti mill-2005 sal-2010. Kien fis-seba’ post; niΩel g˙at-12-il post u wara g˙all14-il post. Dan sa sentejn ilu. Nhar it-Tlieta, il-©urnal Times of Malta ˙abbar li, mill-fer˙ kollu tal-Maltin, hawn kwaΩi nofs il-popolazzjoni li qed tg˙ix ta˙t stress kontinwu. Min jaf jekk dan jistax jitqies b’suççess? TUMAS DINGLI, SANTA VENERA


16

30.09.2012

Ta’ Barra

L-ASSEMBLEA ÌENERALI TAL-ÌNUS MAGÓQUDA

Il-kriΩi fil-Lvant Nofsani mistennija tkun fuq nett tal-a©enda

Bejn it-18 ta’ Settembru u l-31 ta’ Diçembru f’Manhattan fi New York qed titlaqqa’ s-67 sessjoni tal-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda. Id-diskussjoni fet˙et uffiçjalment nhar it-Tlieta li g˙adda. KRISTA CARUANA tirrapporta dwar dak li ntqal s’issa mill-mexxejja dinjin waqt din l-Assemblea u tag˙ti ˙arsa lejn dak li huwa mistenni li jo˙ro© minn din l-Assemblea Ìenerali. It-Tlieta 18 ta’ Settembru, fil-gΩira ta’ Manhattan, ing˙ata bidu g˙as-67 sessjoni tal-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda. L-aspettattivi fir-rigward ta’ din lAssemblea, li mistennija tintemm fl-a˙˙ar ta’ Diçembru, huma kbar ˙afna u qed jing˙ad li dik ta’ din is-sena se tkun wa˙da mill-aktar sessjonijiet ja˙arqu. Dan min˙abba l-fatt li b˙alissa diversi pajjiΩi madwar id-dinja g˙addejjin minn Ωmien ta’ taqlib, inkwiet jew transazzjoni. Fid-diskors tieg˙u tal-ftu˙ ta’ din lAssemblea, is-Segretarju Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda, Ban Ki-Moon, qal li t-tema li ntg˙aΩlet g˙addiskussjoni din is-sena hija s-soluzzjonijiet g˙all-konflitti internazzjonali b’mezzi paçifiçi. F’dawn it-ta˙ditiet qeg˙din jipparteçipaw mal-120

president u prim ministru minn madwar id-dinja kollha. Dawn jinkludu lill-President Amerikan, Barack Obama; il-Prim Ministru IΩraeljan, Benjamin Netanyahu; il-President Iranjan, Mahmoud Ahmadinejad (fir-ritratt fuq ix-xellug); u l-Mexxej Palestinjan, Mahmoud Abbas. Matul il-jum tat-Tlieta spikka d-diskors tal-President Amerikan, Barack Obama, li b˙alissa jinsab fl-eqqel tal-kampanja presidenzjali Amerikana u ma naqasx fost l-o˙rajn li jitkellem dwar il-politika barranija li qieg˙ed jipproponi g˙al pajjiΩu. Ma naqasx ukoll li jitkellem dwar il-qtil talAmbaxxatur Amerikan g˙al-Libja, Christopher Stevens, li se˙˙et ©imag˙tejn ilu. Diskors ie˙or li spikka kien dak tal-Prim Ministru IΩraeljan, Benjamin Netanyahu, li qal li se juΩa din lAssemblea biex jg˙id lid-dinja kollha l-verità dwar irre©im ta’ terrur tal-Iran, li fi kliemu huwa l-akbar theddida g˙as-sigurtà u l-paçi fid-dinja. Óafna paroli iΩda ftit azzjoni Ûgur li kul˙add jaqbel li l-Assemblea Ìenerali talÌnus Mag˙quda hija opportunità unika fl-isfera talpolitika internazzjonali dinjija, hekk kif hija l-unika opportunità fejn fiha l-mexxejja ta’ pajjiΩi minn madwar id-dinja kollha jin©abru ta˙t l-istess saqaf u jiddiskutu flimkien diversi temi. Is-sala fejn titlaqqa’ l-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda tista’ tg˙id li rat minn kollox. Mexxejja jqumu u jitilqu ’l barra mill-kamra b˙ala sens ta’ protesta, diskorsi twal ˙afna b˙al dak li kien g˙amel Muammar Gaddafi u li matulu kien irredikola l-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ìnus Mag˙quda. Instemg˙u wkoll dikjarazzjonijiet kontroversjali fosthom dik li kien g˙amel il-mexxej Iranjan, Ahmadinejad, dwar l-attakki terroristiçi tal-11 ta’ Settembru 2001, fejn kien qal li kienu l-Amerikani stess li wettquhom – dikjarazzjoni li kienet wasslet g˙al rabja kbira fost il-membri tad-delegazzjoni Amerikana. L-akbar kritika dwar din l-Assemblea Ìenerali dejjem tkun li matulha jing˙adu ˙afna affarijiet, iΩda ftit li xejn issir implimentazzjoni fil-prattika u g˙alhekk ˙afna drabi l-problemi mhux talli ma jissolvewx, talli jkomplu jikbru sena wara l-o˙ra. Din is-sena, minkejja li l-kriΩi fir-re©jun tal-Lvant Nofsani uffiçjalment mhijiex imniΩΩla b˙ala wa˙da

mit-temi li se ji©u ttrattati, hemm stennija kbira li lbiçça l-kbira tad-diskussjoni se tkun tittratta dwar dak li g˙addej b˙alissa f’dan ir-re©jun, b’mod partikolari l©lied fis-Sirja, is-sitwazzjoni fl-IΩrael u fil-Palestina, dak li g˙addej fl-Iran, fl-Iraq u anke x’inhu ji©ri wara ‘ir-Rebbieg˙a G˙arbija’ b’aççenn partikolari g˙allprotesti li saru fl-a˙˙ar jiem b’rabta mal-film Amerikan li allegatament jirredikola lill-Profeta Muhammed. Tema o˙ra li mistennija tqanqal diskussjoni se tkun dik li tittratta l-faqar li qieg˙ed dejjem jiΩdied fil-pajjiΩi Afrikani u anke l-konflitt f’dan il-kontinent, b’mod speçjali fil-pajjiΩi tal-Kongo, is-Sudan, is-Somalja u anke fis-Sahel. Meta kien qieg˙ed jag˙ti kummenti lill-©urnalisti, Ban Ki-Moon qal li s-sitwazzjoni mqanqla fis-Sirja, Ωgur li se tkun il-prijorità assoluta tieg˙u waqt illaqg˙at ta’ din l-Assemblea. Ûied jg˙id li dak li g˙addej fis-Sirja huwa sinjal çar tal-falliment tal-Ìnus Mag˙quda nnifsu. Dan g˙aliex il-Kunsill tas-Sigurtà tal-Ìnus Mag˙quda mhux talli ma rnexxilux jie˙u azzjoni, talli lanqas irnexxielu jil˙aq poΩizzjoni unanima dwar dan il-konflitt, tant li l-mibg˙ut speçjali, Kofi Annan, li kien inkarigat li jsib soluzzjoni g˙al din il-kriΩi, qata’ qalbu. Il-programm nukleari tal-Iran Tema ewlenija o˙ra li qed ti©i diskussa waqt dawn illaqg˙at tittratta l-programm nukleari tal-Iran. Min-na˙a tieg˙u l-President Amerikan, Barack Obama, appella lill-Assemblea tal-Ìnus Mag˙quda biex tag˙mel dak kollu li tista’ biex twaqqaf lill-Iran milli jkompli jakkwista l-armi nukleari. Din ma kinitx l-ewwel darba li Obama ˙are© qatta bla ˙abel kontra l-Gvern Iranjan, tant li f’Marzu li g˙adda kien di©à g˙amilha çara li l-politika internazzjonali Amerikana ma kinitx se tittollera dan it-tip ta’ a©ir min-na˙a ta’ Ahmadinejad. Sadanittant, fil-jiem li g˙addew, fuq stazzjon televiΩiv Amerikan, il-Prim Ministru IΩrealjan, Benjamin Netanyahu, appella biex ji©u imposti aktar restrizzjonijiet fuq l-Iran. Huwa mifhum li Netanyahu mistenni jirrepeti dan l-appell anke waqt l-Assemblea Ìenerali tal-Ìnus Mag˙quda. Matul il-jum tat-Tnejn il-President Iranjan, Mahmoud Ahamadinejad, re©a’ tenna li l-g˙an ewlieni wara l-programm nukleari huwa wie˙ed paçifiku u çivili.


30.09.2012

Le©©er

Kalejdoskopju

17

Mi©bura minn Charles B. Spiteri

Ix-xjenzjati mad-dinja kollha kultant jibqg˙u mag˙rufin g˙all-in©enwità li jo˙olqu. IΩda xi waqtiet jafu jkunu mexjin fuq il-linja tal©enn. Dan li g˙amlu dawn in-nies jista’ jitqies li jxaqleb lejn na˙a jew o˙ra.

Açtu lil iljunfant Ir-riçerkaturi Louis Jolyon West, Chester Pierce u Warren Thomas riedu jkunu jafu x’ji©ri meta ljunfant jie˙u l-LSD. G˙alhekk, permezz ta’ siringa, injettawlu 297 milligramm ta’ açtu f’koxxtu, ammont li hu 3,000 darba aktar milli jista’ jie˙u uman. Imbag˙ad qag˙du jaraw kif jirrea©ixxi. Huma stqarrew li dan l-esperiment sar biex jaraw jekk id-droga twassalx lill-iljunfanti r©iel isiru aggressivi. Dan l-iljunfant beda j©ib ru˙u b˙allikieku xi ˙add sparalu tir ta’ xkubetta u miet. IΩda qag˙ad idur g˙al diversi drabi fil-ga©©a tieg˙u u jing˙i. Meta raw hekk, ir-riçerkaturi ppruvaw mill-a˙jar li setg˙u biex lill-iljunfant jer©g˙u j©ibuh f’sensih u sa tawh pilloli antipsikotiçi, iΩda kien kollu g˙alxejn. Miet wara sieg˙a u erbg˙in minuta. Meta l-istorja ˙ar©et fil-pubbliku n-nies bdew jistmerru lil dawn ir-riçerkaturi, li kulma qalu min-na˙a tag˙hom kien li “l-iljunfant bilfors kien sensittiv g˙ad-droga”.

Tag˙lim waqt l-irqad Il-Professur Lawrence Le Shan xtaq ikun jaf jekk waqt l-irqad in-nies jitg˙allmux xorta wa˙da. Hu beda esperiment fuq grupp ta’ nies li l-˙in kollu jgiddmu difrejhom. Fuq fonografu qara l-fraΩi ‘difrejja qed jintieg˙mu qarsin’, u din kienet ripetuta g˙al 300 darba waqt l-irqad. Seba’ ©img˙at wara li beda l-esperiment, il-fonografu ©ratlu l-˙sara. Allura qag˙ad fil-kamra u baqa’ jirrepeti l-frazi hu stess. Wara numru ta’ ©img˙at, erbg˙in fil-mija ta’ dawk li jgiddmu difrejhom, waqfu minn din id-drawwa. G˙alhekk ikkonkluda li hu possibbli g˙all-bnedmin li, waqt li jkunu reqdin, jitg˙allmu wkoll.

Telg˙ulu u g˙amel ˙erba Ra©el irrabjat saq it-tractor tieg˙u f’parke©© fejn kien hemm ipparkjati ˙ames karozzi tal-pulizija u g˙affi©hom ilkoll. Barra minn hekk farrak ukoll karozza o˙ra u vann tat-trasport. Roger Pion, ta’ 34 sena, g˙amel dan wara li kien arrestat min˙abba l-pussess tal-droga marijuana u li rreΩista l-arrest. Ix-xerifs ta’ Orleans County ma kinux jafu x’inhu g˙addej, sakemm ©ar irrapporta x’kien qed isir. IΩda meta ˙ar©u milluffiççju, it-tractor kien di©à ˙are© mill-parke©© u sejjer firrotta tieg˙u. Min˙abba f’dak li sar, ˙add ma seta’ jwaqqaf lissewwieq tat-tractor. Aktar tard l-a˙bar waslet lill-pulizija tal-belt ta’ Newport, li ˙atfu lil Pion u ressquh il-Qorti akkuΩat b’seba’ atti ta’ akkuΩa. Fost dawn hemm l-assalt aggravat fuq uffiçjal tal-li©i u li telaq mix-xena tal-inçident wara li g˙amel ˙erba. Hu ng˙ata l-libertà proviΩorja bi ple©© ta’ $15,000, waqt li l˙sara lill-vetturi kienet stmata qrib it-$300,000. Il-karozzi talpulizija mhux biss kellhom ti©rif fis-soqfa tag˙hom, iΩda rradjijiet inqerdu g˙al kollox, kif inqerdu wkoll ir-radar detectors.

U˙ud mill-karozzi tal-pulizija mg˙aff©in

Minn ©ot-ta©en g˙al ©on-nar Mewt ta’ kelb itellef impjieg

Ara tabil˙aqq li dan il-proverbju jiswa ferm g˙all-˙uta sfortunata li baqg˙et die˙la f’˙alq kukkudrill li ried jiekol ikla ˙afifa. Il-kukkudrill feta˙ ix-xedaq tieg˙u biex juri xi snien ittemprati g˙andu, waqt li l-˙uta baqg˙et die˙la dirett sa griΩmejh. Dan ir-ritratt in©ibed minn Marina Scarr, li rnexxielha ti©bdu filmument propizju meta l-˙uta wettqet l-iΩball fatali tag˙ha, filPark Statali, fix-xmara Myakka f’Sarasota fi Florida.

Il-maskot ma˙bub ta’ Louisiana State University nstab mejjet, effett ta’ dak li x’aktarx kien attakk tal-qalb, wara li l-bidillu ˙alla lill-kelb maqful barra f’temperaturi qawwija. G˙all-bidu, il-bidillu g˙atta l-inçident billi qal li l-kelb, Tech XX, ˙arab. Saret tfitxija g˙alih. Tech XX, li kellu erba’ snin, kien ©ibed lejh numru ta’ ammiraturi, li g˙ar-rapport tal-˙arba tieg˙u ©abru 2,000 dollaru fi flus biex jing˙ataw b˙ala rigal lil min isibu. IΩda aktar tard, id-direttur tal-klinika li kienet tindokra lill-kelb, qal li dan mhux tassew kien nieqes, iΩda miet tort tat-traskura©ni tal-bidillu. Min˙abba f’hekk, il-˙addiem tilef xog˙lu dak il-˙in stess.


18

30.09.2012

Mill-Misra˙

Il-Banif Bank huwa s-sie˙eb ideali g˙all-˙ti©ijiet bankarji ta’ kuljum Il-Banif Bank stabbilixxa ru˙u b˙ala istituzzjoni finanzjarja lokali ewlenija li taqdi l-˙ti©ijiet bankarji kollha. B’portafoll ta’ prodotti li ji©i mtejjeb b’mod regolari, offerti innovattivi, valur miΩjud u reputazzjoni soda ta’ servizz eççellenti b’attenzjoni personali lill-klijenti, il-Banif huwa s-sie˙eb ideali g˙all-˙ti©ijiet bankarji personali kif ukoll dawk tan-negozju. Il-Banif nieda kampanja promozzjonali bil-g˙an li jfakkar lill-pubbliku filfirxa wiesg˙a ta’ soluzzjonijiet ta’ tifdil offruti mill-Bank. “Barra mill-offerti speçjali marbuta ma’ kontijiet ta’ depoΩitu b’terminu fiss li huma popo-

lari ˙afna fis-suq, il-Banif joffri wkoll g˙aΩla ta’ prodotti ta’ tifdil iddisinjati biex jg˙inu lin-nies ifaddlu matul ˙ajjithom,” spjega Dirk Spiteri Lucas, Kap tad-Dipartiment tal-Istrate©ija talProdott tal-Banif Bank (Malta) plc. “Il-bΩonnijiet u l-prijoritajiet tan-nies jinbidlu skont l-età u ç-çirkostanzi tal˙ajja. Hawnhekk fejn jid˙ol il-Banif; billi joffri prodotti differenti li jg˙inu lill-klijenti jil˙qu l-˙olm tag˙hom u jwarrbu xi ˙a©a tal-flus g˙al xi spejjeΩ li jinqalg˙u bla mistenni,” kompla s-Sur Spiteri Lucas. Il-Banif Bank joffri pakketti ta’ tifdil konvenjenti li jg˙inu lin-nies ifaddlu

f’kull stadju tal-˙ajja. Immirati g˙aΩΩg˙ar, il-Bank joffri l-opportunità lill©enituri u tuturi legali biex ifaddlu g˙all-futur tat-tfal permezz tan-New Generations Account li joffri rata ta’ mg˙axijiet ta’ 3.5% gross fis-sena flimkien mal-flessibbiltà li jsiru depoΩiti addizzjonali u ©bid ta’ flus f’intervalli stabbiliti minn qabel. Il-klijenti jistg˙u jift˙u New Generations Account b’€25 biss u depoΩitu minimu ta’ €300 fis-sena, li jista’ ji©i mifrux f’ammonti Ωg˙ar fuq 12-il xahar. Kif jinfeta˙ New Generations Account, il-klijenti jkunu wkoll intitolati g˙al vawçer b’xejn.

Il-Monthly Savings Scheme tal-Banif jag˙ti lill-klijenti l-possibbiltà li jfaddlu ammont regolari kull xahar g˙al perijodu ta’ sena jew sentejn b’rati aktar vanta©©juΩi mill-kontijiet standard. G˙al dawk li g˙andhom aspirazzjonijiet og˙la, il-Hi Saver Account jista’ jinfeta˙ b’ammont ta’ depoΩitu minimu u 11-il depoΩitu ta’ €100 kull xahar sussegwenti. Tifdil Ωg˙ir iwasslek biex til˙aq g˙anijiet kbar. Aktar tag˙if jista’ jinkiseb missit tal-Bank www.banif.com.mt. Wie˙ed jista’ wkoll iΩur xi ferg˙a tal-Banif madwar Malta u G˙awdex jew içempel lillcustomer care: 2260 1000.

Il-BOV fost l-aqwa 5% tal-istituzzjonijiet finanzjarji A©enzija tar-ratings ikklassifikat lill-Bank of Valletta fost l-aqwa ˙amsa fil-mija tal-istituzzjonijiet finanzjarji li ta˙dem mag˙hom, wara li eΩaminat l-operazzjonijiet tieg˙u. Din l-a©enzija tat rating ta’ ‘A’ b’g˙aqda stabbli. Dan ir-rating sar b˙ala parti minn eΩerçizzju min˙abba linvolviment tal-Bank fil-programm imsejja˙ ‘Joint Action to Support Microfinance Institutions’, mag˙ruf a˙jar b˙ala JASMINE. JASMINE huwa ffinanzjat millKummissjoni Ewropea u millFond tal-Investiment Ewropew

li jifforma parti mill-Grupp talInvestiment Ewropew. Il-programm ©ie mniedi fl2008 u jipprovdi assistenza lillistituzzjonijiet finanzjarji talUnjoni Ewropea u lill-organizzazzjonijiet micro-finance. Il-Bank di©à kien attiv fl-iskema mag˙rufa b˙ala JEREMIE u jixtieq jie˙u vanta©© mill-programm JASMINE biex isa˙˙a˙ irriΩorsi interni tieg˙u u jkun f’poΩizzjoni a˙jar biex jipprovdi aççess g˙all-finanzi lill-kumpanniji ©odda u lill-mikrointrapriΩi. “Dan l-eΩerçizzju jag˙mel parti

Kun żgur li takkwista kopja ta' dan il-volum u gawdi minn

Pre-Publication Price Hard Back €30 - Pre-Publication Price €20 Paper Back €20 - Pre-Publication Price €15 Isem Indirizz

minn strate©ija usa tal-Bank biex jag˙mel il-finanzi aççessibbli lill-SMEs permezz ta’ mekkaniΩmi differenti li jistg˙u jinkludi strutturi tal-Unjoni Ewropea, li jassistu u jag˙tu appo©© lil dawn il-kumpanniji fi stadju differenti ta’ Ωvilupp mill-bidu sat-tkabbir, fil-maturità u fil-faΩijiet ta’ konsolidament,” qal Albert Frendo, Chief Office Credit. Planet Rating qalet li “il-BOV g˙andu jkun f’poΩizzjoni li jikkonsolida l-poΩizzjoni tieg˙u fis-suq u jΩomm il-prestazzjoni finanzjarja fil-futur qarib permezz ta’ titjib ippjanat u kontinwu”. Il-Kap EΩekuttiv tal-Bank of Valletta, Charles Borg, laqa’ b’sodisfazzjon ir-rapport tarratings . Huwa qal: “Din hija konferma o˙ra tal-prestazzjoni finanzjarja tal-Bank, anki jekk kien qed jopera fi klima ta’ interessi baxxi. Il-Bank g˙andu struttura ta’ fondi stabbli b’kapital b’sa˙˙tu u likwidità tajba u proporzjon ta’ bejn is-self u ddepoΩiti ta’ ftit anqas minn sebg˙in fil-mija, li kollha kienu fattur importanti fl-analiΩi talPlanet Ratings.” Il-Planet Rating qalet ukoll li “il-BOV g˙andu tim talmani©ment im˙arre© u ta’ esperjenza li jag˙ti direzzjoni b’sa˙˙itha u middle manegment f’oqsma kruçjali b’kapaçitajiet tajba fl-esekuzzjoni matul is-snin”.

Mill-inqas 21 lingwa Ewropea f’periklu ta’ estinzjoni di©itali

Tel. No. Email

Ibghat Ċekk lil SKS - Ċentru Nazzjonali Laburista, Ħamrun Tinbagħat riċevuta u tiġi ikkuntattjat biex tiġbor il-ktieb.

Studju minn esperti Ewropej ewlenin tat-teknolo©ija lingwistika jwissi li hemm periklu li l-parti l-kbira tal-lingwi Ewropej jintilfu fl-era di©itali. Skont studju ©did li sar minn esperti Ewropej tat-Teknolo©ija Lingwistika, il-parti l-kbira tallingwi Ewropej qed jiffaççjaw l-estinzjoni di©itali. Permezz ta’ evalwazzjoni tal-appo©© teknolo©iku g˙al madwar 30 mit-80 lingwa flEwropa, l-esperti jikkonkludu li 21 minn dawn m’g˙andhom l-ebda appo©© di©itali, jew inkella g˙andhom appo©© dg˙ajjef ˙afna. L-istudju sar fi ˙dan il-META-NET, netwerk Ewropew ta’ eççellenza li huwa mag˙mul minn 60 çentru ta’ riçerka fi 34 pajjiΩ. “Ir-riΩultati tal-istudju tag˙na huma mill-aktar allarmanti. Il-ma©©oranza tal-lingwi Ewropej qed ibatu serjament minn nuqqas ta’ riΩorsi u xi w˙ud minnhom huma kwaΩi kompletament ittraskurati. F’dan is-sens, ˙afna mill-lingwi tag˙na m’g˙andhom l-ebda garanzija g˙allfutur,” jg˙id il-Prof. Hans Uszkoreit, koordinatur tal-META-NET, direttur xjentifiku fid-DFKI (Çentru ÌermaniΩ tar-Riçerka g˙all-Intelli©enza Artifiçjali) u koeditur tal-istudju. Il-koeditur l-ie˙or tal-istudju, Dr Georg Rehm

(DFKI), Ωied jg˙id: “Hemm differenzi drammatiçi fl-appo©© tat-teknolo©ija lingwistika bejn il-lingwi Ewropej differenti, kif ukoll bejn oqsma differenti tat-teknolo©ija. Id-differenza bejn il-lingwi ‘l-kbar’ u l-lingwi ‘ΩΩg˙ar’ qed tkompli tiΩdied. Irridu niΩguraw li a˙na ng˙ammru l-lingwi iΩg˙ar u dawk b’nuqqas ta’ riΩorsi bit-teknolo©iji baΩiçi me˙tie©a, inkella dawn il-lingwi huma destinati g˙all-estinzjoni di©itali.” L-Unjoni Ewropea rnexxielha tne˙˙i kwaΩi lfruntieri kollha bejn il-pajjiΩi tag˙ha. IΩda l-fruntieri inviΩibbli ma˙luqa mill-barrikati lingwistiçi jkomplu jostakolaw l-iskambju tal-g˙arfien u talinformazzjoni. Jikkompromettu wkoll l-iΩvilupp ta’ suq wie˙ed di©itali, min˙abba li jostakolaw il-moviment ˙ieles ta’ merkanzija, prodotti u servizzi. Anki jekk it-teknolo©ija lingwistika g˙andha lpotenzjal biex tnaqqas, jew sa˙ansitra telimina, ostakli lingwistiçi permezz ta’ sistemi tat-traduzzjoni awtomatika u g˙odod relatati, ir-riΩultati tal-istudju META-NET juru b’mod çar li ˙afna mill-lingwi Ewropej g˙adhom mhumiex lesti g˙al dan.


30.09.2012

Mill-Misra˙

The Solid Silver 60s Show live f’Malta Is-segwaçi tal-muΩika tassnin sittin se jkollhom xalata xi jgawdu b’ show li se jlaqqa’ flimkien – g˙allewwel darba f’Malta – idoli mag˙rufa tal-muΩika ta’ din l-era tant popolari. Showsmalta g˙andhom lunur i©ibu hawn Malta g˙all-ewwel darba – kollha flimkien – lil Mike Pender, Dave Berry, Wayne Fontana, Brian Poole u Vanity Fare f’ show uniku u le©©endarju: Solid Silver 60s Show. Dan ix- show popolari ilu fuq live tour madwar ir-Renju Unit u pajjiΩi o˙ra g˙al dawn l-a˙˙ar 27 sena. Huma se jkunu qed jag˙tu show wie˙ed u uniku nhar is-Sibt, 20 ta’ Ottubru, flMFCC, Ta’ Qali. Ix-show jie˙u sag˙tejn u jinkludi intervall, qabel jag˙laq b’gran finale bl-artisti kollha on stage flimkien. M i ke P en d e r (T h e Searchers) Mike Pender waqqaf ilgrupp popolari The Searchers, u jibqa’ l-aktar imfakkar b˙ala l-lead vocalist bid-diska Needles and Pins . The Searchers kienu ttieni grupp minn Liverpool, wara l-Beatles, li kellhom suççess fl-Istati Uniti b’diski tal-widna li jibqg˙u mag˙rufin f’kull Ωmien, b˙al Sugar and Spice, Sweets for my Sweet u Don’t Throw Your Love Away. Dave Berry (The Cruisers) Dave Berry huwa teen-idol tas-sittinijiet. Kellu ta˙lita ta’ stili, minn R&B sa ballads, u kien popolari immens, speçjalment firRenju Unit, fl-Olanda u lBel©ju. Diski popolari tieg˙u jink l u d u , f o s t l - o ˙ r a j n , The Crying Game, Memphis Tennessee, Mama u l- hit tal-1965 Little Things. Wayne Fontana (The Mindbenders) Dan il-kantant IngliΩ ifforma l-grupp tieg˙u The Mindbenders fl-1963. B˙al Mike Pender kellu suççess enormi mhux biss fil-klassifiki IngliΩi, imma wkoll g˙amel suççess enormi flIstati Uniti, l-aktar bil- hit popolari li huwa ˙are© fl1964, Um Um Um Um Um. Re©g˙u la˙qu n-numru 1 fiç- charts sena wara anke bid-diska Game of Love , li mbag˙ad ukoll kienet hit enormi fl-Ingliterra biex sa˙ansitra telg˙et sannumru 2 fil-klassifika tassingles . B r ia n Poole (T h e Tremeloes) Brian Poole kien il-kantant li r- recording studios popolari Decca ppreferew jiffirmaw qabel il-Beatles. Huwa kien il- lead tal-grupp popolari The Tremeloes lejn ilbidu tas-snin sittin. La˙aq it- Top 10 b’erba’ diski differenti fi spazju ta’ sentejn biss. Id-diski tieg˙u

llum huma kkunsidrati fost il-klassiçi tas-snin sittin u jinkludu, Do You Love Me, Twist and Shout, Candy Man, I can Dance u Someone Someone. Vanity Fare Il-band mag˙mula minn Eddie Wheeler, Mark Dean Ellen, Bernie Hagley u Steve Oakman, sal-lum bieg˙et mal-˙ames miljun diska madwar id-dinja kollha. Diski tag˙hom li jibqg˙u mag˙rufa jinkludu Early in the Morning, Hitching A Ride, I Live For The Sun u Better By Far. L-ewwel Ωew© diski fil-fatt damu fit- Top Ten tal-klassifiki Amerikani g˙al 23 ©img˙a s˙a˙! Din il- band se tkun qed

tipprovdi l- backing music tal-artisti kollha waqt dan ix- show . Il-biljetti g˙al The Solid Silver 60s Show di©à jinsabu g˙all-bejg˙. Hemm g˙aΩla ta’ ˙ames biljetti: VIP Section – €75 (li tinkludi free parking u meet and greet esklussiva mal-artisti kollha tax-show wara lkunçert); Diamond Section – €46; Gold Section – €39; Silver Section – €32; u Bronze Section - €25. Il-biljetti jistg˙u jinxtraw mis-sit elettroniku www.showsmalta.com jew billi içempel in-numri: 2144 1604 (9.00am-5.00pm) / 7983 5410 / 9993 5410 (ilbiljetti jitwasslu lilek saddar b’xejn).

19


20

30.09.2012

Kun Af

KURÛITAJIET MINN HAWN U MINN HEMM Saviour Mamo

L-GÓARQA TAL-LUSITANIA Imutu 1,198 persuna

Tpin©ija tal-Lusitania, fuq: kif kien, u isfel: l-g˙arqa tieg˙u

L-RMS Lusitania kien vapur talpassi©©ieri IngliΩ. Fi Ωmienu kien popolari mal-passi©©ieri min˙abba l-lussu, il-kumdità li kellu u fuq kollox il-veloçità li kien iba˙˙ar biha. Ir-rotta prinçipali tal-Lusitania kienet bejn l-Istati Uniti u lIngilterra. Fl-1 ta Majju 1915, il-Lusitania kien salpa minn New York g˙al Liverpool, lIngilterra. G˙al dan il-vapur, din kienet il-202 darba li qasam l-Oçean Atlantiku. Fuqu kellu 1,959 passi©©ier, fosthom 159 çittadin Amerikan. Sparata torpedo Meta faqqg˙et l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-vja©©i fuq il-ba˙ar kienu perikoluΩi ˙afna, speçjalment g˙al dawk il-vapuri li kienu jba˙˙ru madwar il-kosta IngliΩa. Il-pajjiΩi avversarji kienu jkunu attenti g˙al kull moviment ta’ ©arr ta’ material konness mal-gwerra. Il-U-Boats ÌermaniΩi kienu jg˙assu kull vapur li jid˙ol jew jo˙rog fl-ib˙ra territorjali talIngilterra. G˙alhekk, il-vapuri kollha li kienu jmorru lejn l-Ingilterra kienu jkunu avΩati biex iba˙˙ru b’veloçità kbira u jbiddlu d-direzzjoni tar-rotta il-˙in kollu (ΩigΩag). Dan naturalment biex jekk ikun hemm xi sottomarin ÌermaniΩ ma jkunx jista’ jimmira u jispara xi torpedo. Sfortunatament, fis-7 ta’ Mejju tal-1915, il-Kaptan William Thomas Turner, min˙abba çpar qawwi, ma setax isegwi dak lavviΩ. Min˙abba l-viΩibiltà ˙aΩina,

kellu jnaqqas il-veloçità talLusitania u jba˙˙ar f’linja dritta. KwaΩi 14-il mil ’il barra millkosta tal-Irlanda ta’ Isfel, f’Old Head of Kinsale, la l-Kaptan u ˙add mill-ekwipa©© ma basar li l-Lusitania tinsab f’periklu ta’ attakk minn U-Boat ÌermaniΩ. Fil-fatt, hekk ©ara. Fis-1.40 ta’ waranofsinhar, U20 spara torpedo lejn ilLusitania. It-torpedo laqtet ilvapur fin-na˙a tal-lemin (starboard side), ta˙t il-gabina talkaptan, segwita minn spluΩjoni enormi. G˙all-ewwel kien ma˙sub li lÌermaniΩi sparaw bejn tnejn u tliet torpedoes biex jg˙errqu lilLusitania. Però, il-ÌermaniΩi insistew li l-U-Boats tag˙ha sparaw torpedo wa˙da. Kien hemm minn qal li t-tieni spluΩjoni se˙˙et g˙ax kien hemm xi munizzjon mo˙bi flistiva. Teorija o˙ra kienet li lispluΩjoni saret ka©un talammont ta’ fa˙am li kien qed i©orr. Kien x’kien il-kas, it-tieni spluΩjoni tant kienet kbira li çarrtet il-vapur min-na˙a g˙allo˙ra. Mietu nies innoçenti Il-Lusitania g˙ereq wara 18-il minuta. Minkejja li kellu biΩΩejjed dg˙ajjes tas-salvata©©, ˙afna minnhom ma setg˙ux jintuΩaw g˙ax il-vapur miel malajr bl-ammont ta’ ilma li da˙al. Minn 1,959 passi©©ier, inkluΩ l-ekwipa©©, 1,198 tilfu ˙ajjithom. Din id-diΩgrazzja ˙asdet id-dinja kollha. Dawn kienu nies innoçenti u mhux suldati f’battalja. L-Amerikani inkwetaw mhux

ftit meta saru jafu li fost dawk li mietu, kien hemm 159 çittadin Amerikan. Bl-g˙arqa talLusitania, l-Amerikani ˙aduha qatta bla ˙abel kontra l-ÌermaniΩi u akkuΩawhom bil-qtil ta’ nies innoçenti. It-tensjoni tant kibret li l-Amerika da˙let fi gwerra wkoll. Waqt esplorazzjoni li kienet saret fl-2008, f’qieg˙ il-ba˙ar, tmin mili ’l barra mill-kosta talIrlanda, fuq il-Lusitania kienu nstabu erba’ miljun Remington ·303 bullets. Din is-sejba sa˙˙et it-teorija tal-ÌermaniΩi li lLusitania vera kienet qieg˙da ©©orr materjal tal-gwerra bejn lIstati Uniti u l-Ingilterra. Wie˙ed seta’ jikkonkludi li ttieni spluΩjoni kienet se˙˙et ka©un ta’ xi bombi li kienu ma˙Ωuna fl-istiva ta’ quddiem.

Tag˙rif ©enerali Isem Sid Re©istrat Mibni min Beda jinbena Varat L-ewwel vja©© Tunnella©© Tul Wisa’ G˙oli Pixka Gverti Boiler Turbini Skrajjen Veloçità Akkomodazzjoni Fa˙am Ekwipa©©

RMS Lusitania Cunard Lines Liverpool l-Ingilterra John Brawn & Co Ltd Clydebank Scotland 16 ta’ Ìunju 1904 7 ta’ Ìunju 1906. 7 ta’ Settembru 1907 31,550 tunnellati 787 pied (239.8m) 87 pied (26.6m) 60 pied sad-dg˙ajjes tas-salvata©© 33.6 pied (10.24m) 9 25 Scotch boilers 4 jipproduçu 76,000 hp 4 bi tliet palelli. (mibdula g˙al 4 palelli fil-1909) 25 knots (28.8mph) 552 fl-ewwel klassi, 460 fit-tieni klassi, 1,186 fit-tielet klassi 7,000 tunnellata 850 persuna


20

23.09.2012

Kun Af

KURÛITAJIET MINN HAWN U MINN HEMM Saviour Mamo

L-GÓARQA TAL-LUSITANIA Imutu 1,198 persuna

Tpin©ija tal-Lusitania, fuq: kif kien, u isfel: l-g˙arqa tieg˙u

L-RMS Lusitania kien vapur talpassi©©ieri IngliΩ. Fi Ωmienu kien popolari mal-passi©©ieri min˙abba l-lussu, il-kumdità li kellu u fuq kollox il-veloçità li kien iba˙˙ar biha. Ir-rotta prinçipali tal-Lusitania kienet bejn l-Istati Uniti u lIngilterra. Fl-1 ta Majju 1915, il-Lusitania kien salpa minn New York g˙al Liverpool, lIngilterra. G˙al dan il-vapur, din kienet il-202 darba li qasam l-Oçean Atlantiku. Fuqu kellu 1,959 passi©©ier, fosthom 159 çittadin Amerikan. Sparata torpedo Meta faqqg˙et l-Ewwel Gwerra Dinjija, il-vja©©i fuq il-ba˙ar kienu perikoluΩi ˙afna, speçjalment g˙al dawk il-vapuri li kienu jba˙˙ru madwar il-kosta IngliΩa. Il-pajjiΩi avversarji kienu jkunu attenti g˙al kull moviment ta’ ©arr ta’ material konness mal-gwerra. Il-U-Boats ÌermaniΩi kienu jg˙assu kull vapur li jid˙ol jew jo˙rog fl-ib˙ra territorjali talIngilterra. G˙alhekk, il-vapuri kollha li kienu jmorru lejn l-Ingilterra kienu jkunu avΩati biex iba˙˙ru b’veloçità kbira u jbiddlu d-direzzjoni tar-rotta il-˙in kollu (ΩigΩag). Dan naturalment biex jekk ikun hemm xi sottomarin ÌermaniΩ ma jkunx jista’ jimmira u jispara xi torpedo. Sfortunatament, fis-7 ta’ Mejju tal-1915, il-Kaptan William Thomas Turner, min˙abba çpar qawwi, ma setax isegwi dak lavviΩ. Min˙abba l-viΩibiltà ˙aΩina,

kellu jnaqqas il-veloçità talLusitania u jba˙˙ar f’linja dritta. KwaΩi 14-il mil ’il barra millkosta tal-Irlanda ta’ Isfel, f’Old Head of Kinsale, la l-Kaptan u ˙add mill-ekwipa©© ma basar li l-Lusitania tinsab f’periklu ta’ attakk minn U-Boat ÌermaniΩ. Fil-fatt, hekk ©ara. Fis-1.40 ta’ waranofsinhar, U20 spara torpedo lejn ilLusitania. It-torpedo laqtet ilvapur fin-na˙a tal-lemin (starboard side), ta˙t il-gabina talkaptan, segwita minn spluΩjoni enormi. G˙all-ewwel kien ma˙sub li lÌermaniΩi sparaw bejn tnejn u tliet torpedoes biex jg˙errqu lilLusitania. Però, il-ÌermaniΩi insistew li l-U-Boats tag˙ha sparaw torpedo wa˙da. Kien hemm minn qal li t-tieni spluΩjoni se˙˙et g˙ax kien hemm xi munizzjon mo˙bi flistiva. Teorija o˙ra kienet li lispluΩjoni saret ka©un talammont ta’ fa˙am li kien qed i©orr. Kien x’kien il-kas, it-tieni spluΩjoni tant kienet kbira li çarrtet il-vapur min-na˙a g˙allo˙ra. Mietu nies innoçenti Il-Lusitania g˙ereq wara 18-il minuta. Minkejja li kellu biΩΩejjed dg˙ajjes tas-salvata©©, ˙afna minnhom ma setg˙ux jintuΩaw g˙ax il-vapur miel malajr bl-ammont ta’ ilma li da˙al. Minn 1,959 passi©©ier, inkluΩ l-ekwipa©©, 1,198 tilfu ˙ajjithom. Din id-diΩgrazzja ˙asdet id-dinja kollha. Dawn kienu nies innoçenti u mhux suldati f’battalja. L-Amerikani inkwetaw mhux

ftit meta saru jafu li fost dawk li mietu, kien hemm 159 çittadin Amerikan. Bl-g˙arqa talLusitania, l-Amerikani ˙aduha qatta bla ˙abel kontra l-ÌermaniΩi u akkuΩawhom bil-qtil ta’ nies innoçenti. It-tensjoni tant kibret li l-Amerika da˙let fi gwerra wkoll. Waqt esplorazzjoni li kienet saret fl-2008, f’qieg˙ il-ba˙ar, tmin mili ’l barra mill-kosta talIrlanda, fuq il-Lusitania kienu nstabu erba’ miljun Remington ·303 bullets. Din is-sejba sa˙˙et it-teorija tal-ÌermaniΩi li lLusitania vera kienet qieg˙da ©©orr materjal tal-gwerra bejn lIstati Uniti u l-Ingilterra. Wie˙ed seta’ jikkonkludi li ttieni spluΩjoni kienet se˙˙et ka©un ta’ xi bombi li kienu ma˙Ωuna fl-istiva ta’ quddiem.

Tag˙rif ©enerali Isem Sid Re©istrat Mibni min Beda jinbena Varat L-ewwel vja©© Tunnella©© Tul Wisa’ G˙oli Pixka Gverti Boiler Turbini Skrajjen Veloçità Akkomodazzjoni Fa˙am Ekwipa©©

RMS Lusitania Cunard Lines Liverpool l-Ingilterra John Brawn & Co Ltd Clydebank Scotland 16 ta’ Ìunju 1904 7 ta’ Ìunju 1906. 7 ta’ Settembru 1907 31,550 tunnellati 787 pied (239.8m) 87 pied (26.6m) 60 pied sad-dg˙ajjes tas-salvata©© 33.6 pied (10.24m) 9 25 Scotch boilers 4 jipproduçu 76,000 hp 4 bi tliet palelli. (mibdula g˙al 4 palelli fil-1909) 25 knots (28.8mph) 552 fl-ewwel klassi, 460 fit-tieni klassi, 1,186 fit-tielet klassi 7,000 tunnellata 850 persuna


30.09.2012

Personalità

21

Jo˙olqu affarijiet artistiçi u uniçi

Ramona Portelli www.ramonaportelli.com ramonaportelli@hotmail.com

Dan l-a˙˙ar sirt naf b’Ωew© tfajliet disinjaturi u li huma ˙bieb antiki ta’ xulxin, li j˙obbu jo˙olqu affarijiet artistiçi. Ix-xog˙ol tag˙hom ivarja kemm fuq ˙wejje©, kwadri, arti di©itali milbusa – fi kliem ie˙or lhena tag˙hom jo˙olqu imma©ni b’g˙ajnejhom u b’idejhom! Qed nirreferi g˙al Angelique Attard u Charlene Muscat li flimkien iffurmaw id-ditta Creativefactory7.

Fir-Ritratt jidhru Angelique Attard, il-˙ajjat Gaetano Deguara u Charlene Muscat Fotografija ta’ Kurt Paris

Dak kollu li jo˙olqu finalment jag˙mluh g˙aliex huwa parti integrali minn ˙ajjithom, u jekk ma jo˙olqux il-©did ser i˙ossu xi ˙a©a nieqsa fihom. Isostnu li s-sodisfazzjon li jie˙du kull darba li jo˙olqu xi ˙a©a ©dida huwa biΩΩejjed biex jag˙tihom il-kura©© ikomplu jevolvu. G˙alihom din kienet ˙olma fil-kexxun, imma b’˙idma u b’determinazzjoni g˙amluha realtà. Probabbilment kull min g˙andu ˙olma fil-kexxun g˙andu jo˙ro©ha, jiΩviluppaha u Ωgur li din tag˙ti sens ©did fil-˙ajja ta’ dak li jkun. Angelique g˙andha 28 sena u hija g˙alliema tal-arti, filwaqt li Charlene g˙andha 27 sena u ta˙dem b˙ala restawratriçi tal-pitturi. Creativefactory7 hija kappa li ta˙tha jid˙lu ˙wejje©, Ωraben, arti viΩiva, aççessorji, makeup, u ma jeskludux ukoll affarijiet o˙ra li forsi jistg˙u jo˙olqu ’l quddiem. Tkellimt ma’ Angelique sabiex insir naf aktar dwar ix-xog˙ol kreattiv tag˙ha u ta’ ˙abibtha Charlene. Tg˙idli li proprjament bdew b˙ala tlieta min-nies – Angelique stess, Charlene u Claire. “Infatti, parti Ωg˙ira minn Creativefactory7 kienu u g˙adhom lezzjonijet tal-arti g˙at-tfal fis-sajf, influwenzati anke mill-mod kif no˙olqu a˙na stess. Fl-istess waqt l-arti mag˙mula mit-tfal taf isservi wkoll ta’ ispirazzjoni g˙alina. L-idea kibret u evolviet u l-lezzjonijiet saru biss parti Ωg˙ira ta’ dak li nag˙mlu. Infatti, llum iffukati aktar fuq id-disinn tal-˙wejje© u l-arti viΩiva, li ˙afna drabi tkun stampata jew impin©ija fuq l-istess ˙wejje© jew aççessorji li no˙olqu,” bdiet tg˙idli Angelique. Jo˙olqu l-˙wejje© tag˙hom stess, biex Ωgur ikunu ori©inali Meta kienu iΩg˙ar u anke issa fil-preΩent, kemm Angelique u anke Charlene bdew jesperimentaw bi stili differenti ta’ ˙wejje©, u bdew ukoll ipin©u fuq xi jeans jew xi top. B’hekk kienu jag˙tuh dehra ©dida, u anke jkun uniku. Stedintha telabora aktar. “Definittivament huwa ta’ sodisfazzjon kbir g˙alina li nilbsu affarjiet mag˙mulin minna stess. Apparti minn hekk huwa vanta©© kbir li tista ta˙seb f’idea, to˙loqha, u tilbisha. Xi kultant iddum tfittex xi ˙a©a li tkun vera trid u ma ssibx. Hekk tista’ to˙loq int stess u tilbisha. Likbar sodisfazzjon huwa meta no˙olqu ˙wejje© jew aççessorji g˙alina stess. X’hemm isba˙ milli tilbes l-arti li tkun ˙loqt! L-a˙˙ar li g˙amilt kien basket li fuqu hemm imma©ni tal-kelb tieg˙i stess. Hekk inkun nista’ no˙or©u dejjem mieg˙i!

Min-na˙a l-o˙ra Charlene g˙andha g˙al qalbha l- brooch li g˙amlet hi, fejn uΩat prinçipalment ritratt antik t’ommha,” bdiet tispjegali. Mistoqsija biex normalment ipin©u fuq il˙wejjeg, Angelique we©bitni, “NuΩaw Ωeba’ permanenti apposta li qieg˙da biex tintuΩa fuq materjali varji. Illum il-©urnata qed nuΩaw anke collages ta’ arti di©itali mag˙mula minn ritratti u disinji li npin©u a˙na, trasferiti fuq il-materjal permezz ta’ pprintjar”. B˙ala Creativefactory7 s’issa ˙adu sehem f’diversi shows lokali fosthom The Malta Fashion Week g˙al darbtejn, u ddisinjaw libsa g˙all-preΩentattrici Clare Agius sabiex ippreΩentat it-TV Awards biha. Mhux hekk biss, s’issa ˙adu sehem fis-sezzjonijiet tad-disinjaturi l-©odda u anke fil-Malta Fashion Awards b˙ala disinjaturi ©odda, kif fil-fatt huma. G˙alkemm s’issa ma ˙adux sehem fl-ebda shows barranin, ma jeskludux l-opportunità jekk tasal! “Na˙seb li x-xog˙ol tag˙na g˙andu potenzjal li jista’ ji©i dejjem iktar evolut, li eventwalment ikun jista’ jitpo©©a fuq livell akbar, jew tal-inqas qeg˙din na˙dmu ˙afna fuqha,” sostniet Angelique. Ósieb, diskussjoni u pro©etti ©odda Nitkellem ma’ Angelique dwar il-proçess li jie˙du sabiex jo˙olqu ˙wejje© jew pro©etti friski. Fil-fatt infurmatni li dan jiddependi skont xi jkunu jridu jo˙olqu. Kull ˙a©a li tin˙oloq trid l-ewwel ti©i ma˙suba, ©eneralment jiddiskutu ˙afna bejniethom qabel ma jippro©ettaw l-idea. “Wara dan, ikun imiss il-proçess li tiΩviluppa dik l-idea f’disinn. Id-disinn imbag˙ad isir xi ˙a©a reali, fejn jid˙lu ˙wejje© ©eneralment bl-g˙ajnuna tal-˙ajjat tag˙na Gaetano Deguara, li b’˙afna paçenzja u preçiΩjoni jikkonkludi dan il-proçess.” Dwar il-˙ajjat Gaetano Deguara, Angelique fissritli kif litteralment jag˙mel id-disinji tag˙ha u ta’ Charlene f’realtà. Mieg˙u jiddiskutu u jevolvu d-disinji fi ˙wejje© jew aççessorji. “Tirrikjedi ˙afna ˙sieb u paçenzja speçjalment biex jo˙loq il-patterns tad-disinji li nkunu g˙amilnielu. Fl-a˙˙ar mill-a˙˙ar dejjem jo˙ro©na sodisfatti u ta’ dan nixtiequ nirringrazzjawh,” sostniet Angelique. Kompliet tg˙idli li meta jkunu qed ifittxu ssors ta’ ispirazzjoni, din ©ieli ti©i ming˙ajr tfittxija, però ©ieli tkun trid tieqaf ftit u t˙alliha tag˙mel il-proçess tag˙ha. “L-ispirazzjoni tista’ ti©i mill-ambjent ta’ madwarna, nies li a˙na mdawrin bihom, memorji mill-passat u

˙afna sorsi o˙ra. Eventwalment ikun hemm diskussjoni bejnietna fuq dawk l-ideat biex nevolvuhom. Tinkludi wkoll riçerka mill-internet, riçerka fuq materjali differenti li nistg˙u nuΩaw, u anka kuluri li jkunu ser jid˙lu f’dik il-kreazzjoni.” Ridt inkun naf kemm ta˙seb li t-tip ta’ arti tag˙hom ti©i apprezzata hawn Malta. Fil-fatt sostniet mieg˙i li, fl-opinjoni tag˙ha, ta˙seb li d-dinja tal-moda f’pajjiΩna qed tevolvi u tiΩviluppa, u qed jitwieldu ˙afna talenti ©odda u disinjaturi bravi. “Ix-xog˙ol li nag˙mlu a˙na huwa partikolari u differenti, u na˙seb dik hija l-ikbar ra©uni g˙alfejn huwa apprezzat. Ikollna ˙afna kummenti poΩittivi, u na˙seb li qed nolqtu wkoll settur ta’ nies li dejjem fittxew xi ˙a©a li to˙ro© kemxejn barra min-normal jew dak li a˙na mdorrijin naraw fil-˙wienet u f’pajjiΩna.” Matul dawn l-a˙˙ar sentejn, Angelique infurmatni li g˙amlet diploma fil-fashion and media make-up. Din tatha opportunità tid˙ol f’dinja o˙ra tal-arti, li minflok tuΩa ttila jew id-drapp, tuΩa l-wiçç. Fil-fatt sostniet mieg˙i li l-make-up huwa sezzjoni ©dida g˙al Creativefactory7. “Kelli l-opportunità na˙dem fi pro©etti ma’ fotografi b˙al Elisa Von Brockdorff u Tonio Lombardi u anke ma’ Charlene, fejn ikkombinajna arti di©itali forma ta’ brooches, bodypaint u make-up. L-arti viΩiva hija wkoll parti integrali fi Creativefactory7. Kemm jien u kemm Charlene g˙andna l-istil tag˙na li jvarja minn wa˙da g˙al o˙ra. Ìieli wkoll ikkombinajna Ω-Ωew© stili u ˙loqna l-istampa flimkien. Hekk konna g˙amilna pereΩempju fil-World Bikini International fis-sena 2009, meta pin©ejna kanvas kbira waqt is-serata flimkien, imbag˙ad ippinnjajnieha fuq ilmudella u ˙loqna libsa li mbag˙ad ˙ar©et fuq il-catwalk fl-a˙˙ar tas-serata,” tbissmet tg˙idli. Fl-a˙˙ar nett Angelique, g˙an-nom ta’ Charlene wkoll, fissritli kif huma dejjem i˙arsu ’l quddiem, fl-istess ˙in miftu˙in dejjem g˙al opportunitajiet u pro©etti ©odda. Fil-fatt qed jippjanaw kollezzjoni ©dida li tinkludi xi aççessorji, u qed jippjanaw ukoll photoshoots ma’ nies professjonali li ja˙dmu f’dan is-settur. “Nixtiequ ng˙idu grazzi kbira lil dawk li emmnu fina u tawna l-opportunità biex no˙or©u l-arti tag˙na fil-bera˙, u wkoll lil dawk kollha qrib tag˙na tas-sapport kontinwu,” temmet tg˙idli Angelique. L-arti kollha li jo˙olqu hija esposta fuq ilwebsajt www.creativefactory7.com


K AROZZI

il-Hyundai i30 three-door tiddebutta waqt il-paris Motor show 2012 Mudell bi stil dinaMiku, features Ìodda, Mibni u MaÓduM fl-ewropa Hekk kif qed toqrob edizzjoni o˙ra tal-Paris Motor Show 2012, il-Hyundai g˙adha kemm Ωvelat il-mudell il-©did i30 three-door. Dan il-mudell, it-tielet wie˙ed tal-©enerazzjoni ©dida fil-familja i30, jing˙aqad mal-i30 five-door hatchback u l-mudell wagon, g˙aΩla li tkompli tappella g˙al udjenza iΩjed wiesg˙a tas-suq Ewropew b’mudelli ma˙dumin fl-Ewropa. Il-qofol tad-dehra ta’ dan il-mudell three-door huwa d-dehra distinta u sportiva. Il-mudell, li jinkludi l-kunçett mag˙ruf ta’ Hyundai fluidic sculpture, sarulu diversi tibdiliet fl-estetika tieg˙u, fil-forma tat-twieqi, bibien ferm itwal u profil iΩjed dinamiku kif ukoll tibdil fl-istyling quddiem u wara. Fuq quddiem, id-dehra hija wa˙da ferm sportiva u aggressiva b’fog lamp clusters tondi u konnessi ma’ LED daytime running light strips u b’disinn kollu kemm hu ©did li jinkludi bumper iΩjed baxx minn qabel. Fuq wara, il-parti t’isfel tal-bumper re©g˙et kienet iddisinjata mill-©did u hawnhekk wie˙ed issib fog lamps ©odda u orizzontali li jo˙olqu kuntrast mad-disinn tad-dwal fil-mudell five-door. Dawn id-dwal, u element ©did iswed li Ωdied fil-bumper, jag˙tu dehra ta’ disinn iΩjed wiesa’ u sportiv. Id-dehra minn barra kompliet tissa˙˙a˙ bl-inkluΩjoni ta’ 16-inch alloy wheels. Fuq ©ewwa, kien miΩjud trimm oran©jo, kulur li wie˙ed jarah fid-dettall tal-isteering wheel, gear shift knob u filbibien minn ©ewwa. Allan Rushforth, Viçi President Anzjan u Chief Operating Officer ta’ Hyundai Motor Europe qal: “Il-©enerazzjoni ©dida ta’ l-i30 three-door hija mudell ma˙dum biss g˙all-Ewropa u mistenni li jkompli jsa˙˙a˙ il-preΩenza ta’ Hyundai f’segment li fih ilu jkollna l-iΩjed suççess sa mill-2007. Bl-istess importanza, id-dehra sportiva ta’ dan il-mudell – b’interpretazzjoni friska tad-disinn, g˙andu jkompli jsa˙˙a˙ ilpopolarità u l-opinjoni pubblika dwar Hyundai fl-Ewropa.” Il-©enerazzjoni ©dida tal-i30 three-door Ωammet l-istess karatteristiçi tal-mudell five-door, u tipprovdi l-istess livelli g˙olja ta’ kwalità, apparat u kumdità. Is-sewwieqa mistennija jesperjenzaw rikba u handling tipiçi tas-sewqan fl-Ewropa u jistg˙u jalteraw issistema flex steer biex ibiddlu l-assistenza fl-isteering skont ilpreferenza tag˙hom u l-kundizzjonijiet tas-sewqan. Il-©enerazzjoni ©dida tal-i30 ti©i f’g˙aΩla ta’ sitt magni differenti, flimkien ma’ six-speed manual u automatic transmissions. Laqwa magna fl-g˙aΩla ta’ magni powertrain hija l-U-II 1,6-litre diesel engine, li ti©©enera 128 ps ida b’emissjonijiet ta’ 97 g/km ta’ CO2 biss. B’hekk, dawn iç-çifri jwasslu l-a˙jar power-to-efficiency ratio f’dan is-segment. Dan il-mudell huwa l-a˙jar prova tal-impenn ta’ Hyundai li tipproduçi karozzi fl-Ewropa, g˙all-Ewropa – b’disinn u in©inerija mit-tim espert fiç-Çentru tar-Riçerka u l-IΩvilupp ta’ Hyundai filÌermanja flimkien mal-eççellenza fil-manifattura ©ewwa l-impjant tar-Repubblika Çeka. Dawk kollha li jixtru l-©enerazzjoni ©dida tal-i30 three-door se jgawdu mill-Five Year Triple Care, garanzija ta’ ˙ames snin, assistenza fuq it-triq g˙al ˙ames snin u ˙ames snin ta’ health checks. Il-mudell il-©did tal-©enerazzjoni ©dida tal-i30 three-door se jkun inawgurat uffiçjalment waqt il-Paris Motor Show 2012 nhar is-27 ta’ Settembru, fl-istand ta’ Hyundai.


30.09.2012

Karozzi

23

Il-Fiat 500: it-twelid mill-©did ta’ ikona

Road Test minn Philip Schembri Bdew il-VW bil-Beetle u komplew il-Mini u wara ˙ar©et ilFiat 500. Dawn l-ikoni tas-snin tal-passat re©g˙u irxuxtaw u qeg˙din jag˙mlu suççess. Ftit ilu wrejt ix-xewqa li nipprova ç-500 u x-xewqa qtajtha meta ˙ri©t dawra ta’ sag˙tejn b’wa˙da ˙amra b’saqaf tal˙©ie©. L-istil t˙alla b˙all-antik, iΩda b˙ala daqs kiber xi ftit. Quddiem, fin-na˙a ta’ fuq, hemm Ωew© fanali kbar u tondi u ftit ’l isfel tnejn o˙ra tondi; ix-xibka tinsab fil-parti ta’ isfel. In-na˙a ta’ wara sempliçi wkoll, bid-differenza li l-antika kellha grid min˙abba l-magna u din m’g˙andhiex peress li lmagna qieg˙da quddiem. Minn ©ewwa hija wa˙da mill-

107

isba˙ karozzi li qatt soqt. Iddashboard sempliçi u sabi˙ b’Ωew© kuluri. Fil-karozza li soqt kien abjad bl-a˙mar peress li fuq barra kienet ˙amra, bil-gear knob pari©©. Ir-rikba sabi˙a imma mhux li impressjonanti, iΩda trid tikkunsidra li mhijiex xi karozza kbira. Il-poΩizzjoni tas-sewwieq tajba, iΩda anke jekk tressaq isseat lura, xorta wa˙da saqajk ja˙btu mal -isteering. Hawnhekk trid tikkunsidra wkoll ittul ta’ dak li jkun. Il-magna tal-Fiat 500 hija 1.2, 8 valves b’69BHP. Magna o˙ra hija dik multijet 1.3, 16 valve b’85BHP u 1.4, 16 valve b’100 bhp. Il-verΩjoni ta’ magna li kelli g˙at-test drive hija l-iΩg˙ar wa˙da. Xorta wa˙da ssuqha b’mod ixxamplat u ma tbatix fit-tlajja’. IΩda bl-air condition mixg˙ul tnaqqas ftit mill-©ibda.

www.peugeot.com.mt

YEARS

WARRANTY

Combined C ombined fuel consumption consumption (l/100 km): fr from om 4,3 tto o 4,5. C CO2 O2 emissions (g/km): fr from om 99 to to 104

(This model also qualifies ffor or the government scr scrappage appage scheme)

NEW N E W PEUGEOT PEUGEOT

1 107 07

Michael Att Attard ard Lt Ltd. d. – National R Road, oad, Blata Blata l-Bajda l-Bajda – T: 2123 8854 – M: 79 406 607 – E: sales@michaelattard.com sales@michaelattard.com

L-aççessorji minn ©ewwa huma lussuΩi, tipikament Taljani. L-ewwel ma tolqot lg˙ajn jg˙idu, u f’din iç-500 veru kaΩ. Is-saqaf tal-˙©ie© jag˙tiha dehra isba˙, iΩda dan huwa ideali f’xi ©urnata mhux bix-xemx li tixwik. Jekk iddejqek ix-xemx tista’ tressaq ilcover u jing˙alaq. F’dik li hija kumdità l-Fiat 500 g˙andha ˙afna, b˙al air-condition, ˙©ie© u mirja awtomatiçi, dual drive power steering biscity parking , radju bis-CD li jinkorpora fih l-MP3 player, insomma impossibbli ssemmi kollox. Is-sigurtà mhix nieqsa minnha ç-500. L-istabbilità fit-triq hija tajba ˙afna u meta ddur ma’ xi roundabout jew xi kurvatura, t˙ossha ˙afna stabbli. Ir-roti ta’ daqs ta’ 15-il pulzier u wiesa’ 185, apparti li jg˙inu, jixirqulha. Li kelli fil-karozza tat- test drive kienu alloy wheels, iΩda l-aktar wa˙da baΩika to˙ro© bil-wheel covers. Il-brakes tag˙ha huma bissistema tal-ABS, li jinkludu lEBD, side airbags, window u knee airbags. Wie˙ed jista’ jippersonalizza l-Fiat 500 skont il-gosti tieg˙u. Dan huwa s-sabi˙ tag˙ha. Apparti l-kuluri vivaçi, hemm ukoll kuluri skuri u matti, o˙rajn bi stickers ikkuluriti jew bil-kuluri tal-bandiera Taljana. L-istess jista’ jing˙ad fuq ©ewwa, u wie˙ed isib ˙afna aççessorji li jkomplu jsebb˙u din l-ikona Taljana. Il-Fiat 500 qieg˙da tikseb suççessi madwar id-dinja, tant li issa tinsab g˙all-bejg˙ fis-suq Amerikan u qed tikkompeti ma’ karozzi ˙afna akbar fiddaqs. Iç-500 j©iblek nostal©ija talpassat. Hemm ukoll il-verΩjoni Abarth li, t˙ares lejha biss, ukoll t˙ajrek issuqha.


24

30.09.2012

It-Toyota GT86 Wara assenza ta’ ftit snin fis-settur tal-karozzi sportivi, it-Toyota riçentement ˙ar©u mudell ©did li tawh l-isem GT86. Fis-snin tmenin u disg˙in Toyota kienu pijunieri fil-manifattura ta’ karozzi ta’ dan l-istil meta dak iΩ-Ωmien kellhom tlieta fost laqwa, l-Mr2, Celica u Supra. Il-produzzjoni tag˙hom waqfet ˙esrem u Toyota iffukaw aktar fuq mudelli kompletament differenti. Michael Debono Ltd l-a©enti tat-Toyota f’Malta, ftit tal-©ranet ilu ˙abbru li waslitilhom l-GT86, l-a˙˙ar karozza u l-ewwel karozza sportiva wara l-waqfa. Din hija Compact Sports Car 2+2, iddisinjata biex ter©a’ ti©bed lejha lis-segwaçi ta’ dawn il-karozzi. Is-sewqan tag˙ha fit-triq huwa inkredibbli u hija dak li jixtieq kull entuΩjast tas-sewqan. Dan g˙aliex g˙andha magna ta’ kwalitajiet tajba u ta’ sa˙˙a, u apparti minn hekk l-isteering u l-kontroll tag˙ha huma preçiΩi. Ta’ min isemmi ukoll li t-Toyota ilhom g˙al dawn l-a˙˙ar ˙amsin sena jimmanifatturaw karozzi ta’ dan l-istil, g˙alhekk ilperfezzjoni tal-GT86 hija mill-aqwa. Fost l-antenati tag˙ha kien hemm l-iSports 800, il-2000GT u l-Corolla GT. Il-GT86 hija dik il-karozza li minkejja d-daqs tag˙ha, toffri spazju g˙al erba’ minn nies, mibnija fuq chassis ©did u l-aerodinamika tag˙ha jag˙milha ekonomika. Tant hu hekk il-magna tag˙ha hija sempliçi b’erba’ çilindri bi stil boxer u rear wheel drive. Il-karozza minnha nnifisha hija ˙afifa, g˙alhekk Toyota hija baxxa ˙afna biex tkun aktar stabbli. Dan urietu fil-provi li saritilha fit-trekk tad-drifting. Dawk mistiedna esperjenzaw il-GT86 fejn sewwieq professjonali pprovaha bi speed eççessiv. Il-mo˙˙ wara l-GT86 kien tim ta’ in©iniera, bil-missjoni tag˙hom tkun li jer©g˙u jqajmu dawn it-tip ta’ karozzi biex jissodisfaw lil dawk l-appassjonati ta’ karozzi sportivi. Il-GT86 tinsab Malta g˙all-bejg˙ b’g˙aΩla ta’ Ωew© tipi ta’ gearboxes 6 speed manwal jew 6 speed awtomatik. Il-lista ta’ features kemm ta’ kumdità u ta’ sigurtà, huma biΩΩejjed biex tinduna xi kwalitajiet tajba g˙andha din it-Toyota partikolari.

Karozzi


30.09.2012

Divertiment

25

It-tielet kunçert ta’ Maltin Ori©inali Maltin Ori©inali, hu kunçert live li se jkun ippreΩentat flIstitut Kattoliku, il-Furjana, nhar is-Sibt 27 ta’ Ottubru u lÓadd 28 ta’ Ottubru fis-6.30pm. Din hi t-tielet darba li se jkun ippreΩentat kunçert b˙al dan. F’dan il-kunçert se jie˙du sehem il-kantanti ori©inali stess, li jinterpretaw is-suççessi li fl-imghoddi kienu tant popolari fost il-poplu Malti. Il-kantanti se jkunu akkumpanjati mill-orkestra ta˙t it-tmexxija tal-Maestro Joe Brown. G˙al din is-sena, minbarra li hemm xi kantanti li ˙adu sehem fis-snin l-img˙oddija, hemm ukoll kantanti li se jidhru g˙all-ewwel darba. Fost il-kantanti nsibu lil Renato, David Azzopardi, The Greenfields, Bayzo, Mariella Pace Asciak maç-çkejken Kyle Scerri De Carlo, Enzo Guzman, Tony Camilleri l-G˙annej, Philip Vella, Doreen Galea u Vince Fabri. JippreΩentaw ilkunçert Norman Hamilton u Josette Hamilton Grech. Wie˙ed jista’ jibbukkja mill- booking office tal-Istitut Kattoliku: 2123 8429, mill-bar tal-istess Istitut Kattoliku: 2124 2551, ming˙and TereΩa Bazaar ÓaΩ-Ûabbar: 2189 2730, u Carmen Azzopardi tar-Rabat: 2145 4836, jew inkella minn fuq l-internet mis-sit elettroniku www.istitutkattoliku.com. Ticket hotline: 9947 3620 u 9946 1489. Il-produzzjoni hi ta’ Maltin Ori©inali.

IlluM jInteMM Ûejt IÛ-Ûejtun F’dan tmiem il-©img˙a Ω-Ûejtun qieg˙ed jiççelebra l-festa marbuta ma’ ismu, avveniment li jfakkar il-ftu˙ tal-ista©un tal©bir taΩ-Ωebbu© g˙as-salmura u l-g˙asir tieg˙u g˙aΩ-Ωejt. Matul il-jum tal-biera˙, l-aktar matul filg˙axija, kien hemm

attività kbira g˙addejja filqalba taΩ-Ûejtun. Ir-ra˙˙ala n©abru j©orru ΩΩejtun (Ωebbu©) fil-qfief jew fuq il-karrettuni. Fost daqq ta’ tnabar u Ωfin ©ibdu lejn il-knisja parrokjali ta’ Sta Katarina ta’ Lixandra u fuq iz-zuntier sar it-

tberik taΩ-Ωejtun biex jibda lg˙asir. Wara l-g˙asir, fost brijju u fer˙, il-pubbliku beda jduq iΩΩejt mag˙sur frisk fuq ˙obΩ u ftajjar. Daqq ta’ marçi, Ωfin u spettaklu ie˙or jinfirex millqalba taΩ-Ûejtun g˙all-parroçça

MID-DJARJI TA’

Charles Clews

(1919-2009)

NOTA: CHARLES CLEWS KIEN KITTIEB, ATTUR, UMORISTA LI MATUL ÓAJTU KOLLHA FERRAÓ ÓAFNA NIES BL-UMORIÛMU NADIF TIEGÓU. HUWA ÌIE PPREMJAT BIL-MIDALJA TAR-REPUBBLIKA U SAÓANSITRA SARU BUSTI F’TAS-SLIEMA (TRIQ BISAZZA) U WIED IL-GÓAJN (ÌNIEN IMSEMMI GÓALIH).

FIT-TRIQ Karità sinjura. Ma jmissekx tist˙i, int, ra©el b˙alek, mimli sa˙˙a, mimli ener©ija, g˙adek Ωg˙ir, titlob karità? Isma’ sinjura jien flus tlabtek, mhux pariri. JIKXFU L-GÓAWAR O˙tok Elsie hija l-kbira? – staqsa ©uvnott lil ˙uha ta’ sitt snin. Iva – wie©eb it-tifel. U min ji©i warajha? – re©a’ l-©uvnott. Inti, u ie˙or malli titlaq int – wie©eb it-tifel bi tbissima ta’ innoçenza. DEFINIZZJONI Papà, xi jkun diplomatiku? Diplomatiku hu dak li g˙andu l-˙ila jikkonvinçi lil martu, li tkun trid kowt tal-fur, biex tixtri umbrella. XEMPJU Ta˙seb li tista’ tg˙id li pajjiΩek hu xempju ta’ Repubblika? – staqsa reporter, lil Fidel Castro. Verament…b’differenza Ωg˙ira. F’Kuba, minflok elezzjonijiet ikollna rivoluzzjonijiet! FIS-SALTNA TAL-ANNIMALI Berg˙ud Nru 1: X’g˙andek, qed narak ˙alqek mg˙awwe©, g˙andek drasek ju©g˙uk? Berg˙ud Nru 2: Le, bi Ωball gdimt sieq tal-injam.

l-qadima, illum mag˙rufa b˙ala ta’ San Girgor, kif ukoll lejn ilKnisja ta’ Sta Marija fir-ra˙al ta’ fuq u l-Knisja tas-Salvatur firra˙al t’isfel. Hemm, fl-in˙awi antiki millisba˙ mΩejna u mdawla, saru rappreΩentazzjonijiet talCommedia del Arte u Wirja ta’ l-Armi Antiki. Ûejt iΩ-Ûejtun illum saret festa nazzjonali fejn jattendu mijiet ta’ familji. G˙alhekk il-Kunsill Lokali ˙aseb g˙al sistema ta’ Park & Ride billi jipprovdi servizz ta’ trasport bla ˙las mill-Qasam Industrijali ta’ Bulebel (˙dejn l-Inspire / Eden Foundation) g˙aç-çentru taΩÛejtun. Óafna ma jafux li l-kelma ori©inali g˙aΩ-Ωebbu© hija ‘Ωejtuna’, plural ‘Ωejtun’, li f’Malta g˙adha tintuΩa biss flisem taΩ-Ûejtun stess u G˙ajn Ûejtuna fil-Mellie˙a. Waqt li fis-swieq tal-pajjiΩi Arab kollha l-kelma ‘Ωejtun’ hija l-aktar popolari, fil-Malti mitkellem ma bqajniex nuΩawha. Min jaf g˙aliex? Hemm min isostni li meta ©ew l-G˙arab f’Malta sabu biss

si©ar taΩ-‘Ωejtun’ mhux ikkultivat u g˙alhekk da˙let il-kelma Ωebbu©, g˙aliex l-ilsna semitiçi juΩaw il-kliem ‘Ωejtuna’ u ‘Ωejtun’ g˙al dak ikkultivat, filwaqt dak mitluq isej˙ulu Ωebbu©. Infatti fl-Ispanjol talAndalusia, fejn il-˙akma G˙arbija damet ˙afna iΩjed milli f’Malta, g˙adhom sal-lum juΩaw il-kelma ‘acejtuna’ g˙aΩΩebbug ikkultivat u ‘azebuga’ g˙al dak li jikber g˙al rie˙u. Hu x’inhu, kien xieraq li issa li f’Malta u G˙awdex re©g˙et kibret il-kultivazzjoni tas-si©ar taΩ-Ωebbu© u l-g˙asir tieg˙u g˙aΩ-Ωejt, il-Kunsill Lokali taΩÛejtun ˙a l-inizjattiva biex jorganizza Ûejt iΩ-Ûejtun. Dan il-festival folkloristiku beda sitt snin ilu wara li lKunsill Lokali, fuq medda ta’ g˙axar snin, kien ˙adem fuq pjan biex fil-lokal taΩ-Ûejtun tiΩdied il-kultivazzjoni tas-si©ar taΩ-‘Ωejtun’ u tikber l-industrija tal-g˙asir g˙all-produzzjoni taΩ-Ωejt pur li hu l-qofol taddieta Mediterranja. Dawn l-attivitajiet ikomplu matul dalg˙odu fil-pjazza taΩÛejtun u l-madwar.


26

30.09.2012

Big Screen

MIÇ-ÇINEMA

jikteb CARMELO BONNICI

kILLING ThEM SoFTLy

EFFETTIV

FILM TAL-GANGSTERS INTELLIÌENTI L-istil uniku tad-direttur Awstraljan, Andrew Domink, kont innutajtu l-ewwel darba f’ The Assassination Of Jesse James By The Coward Robert Ford (2007) – western evokattiv, bil-pawsa kollha, li jie˙u l˙in tieg˙u, fejn irnexxielu jo˙ro© xog˙ol formidabbli b’atmosfera surreali, li tpo©©i lil dan il-le©©endarju vagabonderoj fuq pedestall g˙oli. Bl-istess atmosfera morbida, bl-istess stil ta’ filosofija ta’ ˙sieb fejn m’hemmx distinzjoni bejn il-kriminali u dawk li jridu jag˙mlu xi sold u b’hekk jiddistingwu ru˙hom, dan iddirettur re©a’ stampa t-timbru tieg˙u fil-film Killing Them Softly. Dan hu film dwar gangsters fi Ωmien ir-riçessjoni ta’ ftit snin ilu. Minkejja li dan ix-xog˙ol fih sekwenzi ta’ azzjoni tassew vjolenti, il-qofol tieg˙u jistrie˙ fuq sekwenzi ta’ djalogu fejn diversi karattri jag˙tu spjegazzjoni ta’ xi j©ag˙alhom jirrea©ixxu kif narawhom jag˙mlu. L-isem tal-film seta’ façilment kien Killing Them Harshly , g˙ax il-brutalità u l-qtil li fih (li mhumiex bl-abbundanza), jispikkaw sewwa. F’belt Amerikana (aktarx Boston) fl-2008, fl-eqqel tarriçessjoni, meta Barack Obama jidher jitkellem fuq itteleviΩjoni qabel l-elezzjoni ta’ dik is-sena, gangster ta’ nofs kedda jqabbad lil Ωew© ˙allelin ineffiçjenti biex jisirqu l-flus ta’ wie˙ed kriminali f’post fejn qed issir log˙ba poker fuq skala kbira u b’hekk lekonomija li tiddependi millflus ta’ dawn, tfalli. Dawn iqabbdu bniedem espert, Jackie Cogan (Pitt) biex ifittex lill-˙allelin u jeliminahom bla ˙niena. Hu jirnexxilu jaqbad tarf ta’ x’©ara meta wie˙ed mill-˙allelin, fi stat iddrogat, jikxef xi ˙jiel meta jifta˙ar ma’ ˙addie˙or. Il-final hu wie˙ed li jsammrek bl-azzjoni furjuΩa kwaΩi kollha sse˙˙ f’din il-parti. Dan hu film intelli©enti u sod, mag˙mul b’sens ta’ ordni, bi djalogu li jikkumplimenta dak kollu li se ji©ri wara. Din il-produzzjoni hi bbaΩata fuq in-novella Cogan’s Trade ta’ George V. Higgins u addat-

tata g˙al fuq il-liΩar mid-direttur stess. Wie˙ed ma jistax ma jammirax il-fotografija tassew atmosferika ta’ Greig Fraser u l-˙afna kanzunetti tas-snin sittin u sebg˙in li jinstemg˙u. It-titlu jirreferi g˙al qtil li jsir mill-bog˙od b’xi azzarin bittromba. Sekwenza tassew

Atturi Ewlenin: Brad Pitt, Scoot McNairy, Ben Mendelsohn, Richard Jenkins, James Gandolfini, Ray Liotta. Direttur: Andrew Dominik. Óin: 97 min. Distributur: ENTERTAINMENT. Ma˙ru© mill-KRS. Çert: 18. affaxxinanti u eΩileranti, fl-istess ˙in hi mewta spettakolari f’karozza, mi©buda bis- slow

Kompetizzjoni Empire Cinema

motion b’˙afna frak tal-˙©ie© qisu xita nieΩla u demm itir. Killing Them Softly huwa

dramm qawwi, li bi ftit kontroll ie˙or seta’ sar wie˙ed klassiku.

L-AQWA GÓAXAR FILMS bejn id-19 u t-23 ta’ Settembru 2012

Mistoqsija g˙al din il-kompetizzjoni: Semmi Ωew© atturi li jidhru fil-film KILLING THEM SOFTLY Ibg˙at it-twe©iba tieg˙ek lil: Kompetizzjoni Films, KullÓadd, ONE Complex, A28B, Industrial Estate, il-Marsa. Ir-rebbie˙ jirba˙ Ωew© biljetti ming˙and l-Empire Cinema ta’ Bu©ibba. Rebbie˙a tal-©img˙a l-o˙ra: KARL FENECH, 22 Australia Str., in-Naxxar, NXR 3271.

1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10.

STEP UP 4: MIAMI HEAT TED BRAVE THE WATCH THE BOURNE LEGACY THE EXPENDABLES 2 DREDD DR SEUSS THE LORAX THE HUNGER GAMES DARK SHADOWS


30.09.2012

Big Screen INTERESSANTI

THE POSSESSION

Kaxxa antika tal-injam imsa˙˙ra F’dawn l-a˙˙ar xhur rajna diversi films tal-biΩa’, xi w˙ud ibbaΩati fuq stejjer ta’ veru, li kienu aktarx hekk u hekk jew batuti. The Possession li j©ib quddiem g˙ajnejna films b˙al The Exorcist (1973) u The Amityville Horror (1979), fost ˙afna o˙rajn, hija produzzjoni tajba, aktar ta’ livell g˙oli minkejja li fl-a˙˙ar tesa©era xi ftit. F’din l-istorja li se˙˙et tabil˙aqq, wisq probabbli mhux eΩatt kif murija f’dan il-film, naraw x’g˙adda minn familja fuq medda ta’ 29 jum. Naraw x’forza g˙andha kaxxa mdaqqsa u antika tal-injam, li fiha aktarx jabita xi spirtu malinn fil-prologu. Din taqa’ f’idejn iç-çkejkna Em (Calis), li tixtriha minn bit˙a fejn jinbieg˙ ir-raçanç. Bil-mod il-mod din it-tfajla tibda ta©ixxi b’mod stramb u inkwetanti. G˙all-bidu, kemm missierha, Clyde (Morgan) u kemm ommha Stephanie (Sedgewick), li hi mifruda mirra©el, ma jissuspettaw xejn, anzi ja˙sbu li dan hu sinjal taliΩvilupp jew ta’ xi piki ma’ o˙tha l-kbira, Hannah (Davenport). Meta l-affari tisserja aktar, jibΩg˙u li madwarhom hemm xi spirtu ˙aΩin. Mill-kliem bilLhudi li hemm fuq il-kaxxa, Clyde jkun infurmat li ©o fiha hemm Dybbuk – speçi ta’ demonju Lhudi li jibla’ lillbnedmin li jid˙ol fihom. Clyde jivvja©©a lejn New York

biex ifittex eΩorçista mill©emg˙a ta’ qassisin Lhud (Rabbi) mag˙rufa b˙ala Hasidic Jews. Inizjalment jiltaqa’ ma’ oppoΩizzjoni kbira u biΩa’ minn dawn. The Possession li suppost kien se jkollu l-isem ta’ The Dybbuk Box , hu bbaΩat fuq artiklu li deher fil- Los Angeles Times fl-2004. Direzzjoni tajba u kkalkulata

Atturi Ewlenin: Jeffrey Dean Morgan; Kyra Sedgewick; Madison Davenport; Natasha Calis; Grant Show; Matisyahu. Direttur: Ole Bernedal’ Óin: 91 min. Distrbutur: LIONSGATE U.K. Ma˙ru© mill-K.R.S. Çert.16 tad-DaniΩ Ole Bornedal (ta’ Nightwatch) li jiΩviluppa l-istorja bil-pawsa u b’mod konvinçenti ta’ ‘maestro’ tal-films

tat-twerwir, u l-produttur Sam Raimi, huma l-fattur ewlieni g˙ala The Possession g˙andu jintlaqa’ tajjeb.

ÓELU U EÇÇENTRIKU

MAMMUTH

Battikata biex jipprova jikseb il-pensjoni Mammuth, film FrançiΩ bis-sotto titoli, hu speçi ta’ ˙rafa tenera, b’atmosfera ˙afifa aktar millarja. Minkejja dan kollu, din ilproduzzjoni tmiss temi serji b˙al irtirar mix-xog˙ol, il-mod kif wie˙ed se jg˙addi l-˙in, ixxju˙ija u l-istinkar biex wie˙ed jakkwista l-pensjoni. Serge Pilardosse (Depardieu), ©olf ta’ bniedem imlaqqam ‘Mammuth’, li kien ja˙dem f’biççerija, malli jag˙laq is-sittin sena jirtira mix-xog˙ol. F’g˙omru dan il-bniedem ˙adem kontinwament f’diversi impjiegi u kwaΩi qatt ma falla ©urnata xog˙ol. Meta jmur japplika g˙all-pensjoni, li Ωgur tant tixraqlu, isib li s-sidien tieg˙u qatt ma ddikjaraw x’qala’ u b’hekk ma jkunx intitolat. Fuq l-insistenza tal-mara tieg˙u, Catherine (Moreau), hu jitlaq bil-mutur tieg˙u tal-1973, Munch Mammoth (minn fejn ˙a l-laqam), biex ifittex lil dawn issidien u jag˙tuh iç-çertifikat li jrid. Hawn il-film jaqleb f’kummiedja, road movie li jlaqqg˙u ma’ s˙abu ˙addiema ta’ qabel, membri tal-familja li ilu ma jarahom u anki xi ˙bieb antiki. Matul it-triq, kultant ˙in jieqaf biex ja˙seb fuq Jasmine (Adjani), l-ewwel im˙abba tieg˙u li mietet f’inçident bilmutur. Din tidhirlu b’wiççha

sfigurat u anki tag˙tih xi pariri. F’dawn l-inkontri, jinduna li nnies dejjem qisuh b˙ala bniedem ordinarju u stupidu u lmissjoni tieg˙u se tkun wa˙da diffiçli. Meta kollox ikun jidher mitluf, jiltaqa’ man-neputija tieg˙u (Miss Ming), spirtu fer˙an u liberu li tag˙tih aspett ©did kif jie˙u l-˙ajja. Mammuth hu xog˙ol li jolqtok jew le, skont il-burdata kif tie˙du. Fil-qalba tieg˙u, niskop-

Atturi Ewlenin: Gerard Depardieu, Yolande Moreau, Isabelle Adjani, Miss Ming, Benoit Poelvoorde. Diretturi: Benoit Delepine u Gustave Kervern. Óin: 91 min. Distributur: AXIOM FILMS. Ma˙ru© mill-KRS. Cert: 16 ru Ωew© partijiet tassew meraviljuΩi – dik ta’ Gerard Depardieu, il-©gant ©entili, u Yolande Moreau, il-mara tieg˙u li taççetta kollox u anke hi sot-

tomessa, però mill-banda l-o˙ra makakka wkoll. L-a©ir ta’ Serge, fil-final, Ωgur li se jissorprendik. Fi Franza dan il-film kellu suççess kbir finanzjarju.

27


28

30.09.2012

TeleviΩjoni

Illum NCIS (Rai 2, 21.00) Gibbs u l-kumplament tat-tim qeg˙din jinvestigaw il-mewt ta’ kaptan ta’ vapur, li ta˙t l-uniformi tieg˙u kien liebes ˙wejje© strambi. Wara dan il-kaΩ hemm imda˙˙al grupp ta’ nies li jemmnu li huma supereroj.

07.30 07.45 08.30 08.45 10.30 12.00 13.30 13.40 17.30 17.40

TIERRA DE LOBOS (Rete 4, 21.30)

19.30 20.15

Ikomplu l-intriççi f’din l-art, fejn naraw li Nieves issa jixtieq iΩomm it-tifel ta’ Ani’bal minkejja li jing˙ata parir kuntrarju min˙abba li missier it-tarbija huwa bniedem perikoluΩ. Roman u Cesar huma fer˙anin li fl-a˙˙ar irnexxielhom jakkwistaw ilfiduçja tal-IΩvizzeri u dan grazzi g˙all-ilma prezzjuΩ tag˙hom.

22.00

Matul il-©img˙a L’ONORE E IL RISPETTO (It-Tlieta, Canale 5, 21.20) Tonio issa ˙a t-titlu ta’ Padrino, filwaqt li l-vendetta li ˙alfet Tripolina jidher li ˙adet rotta o˙ra u g˙alhekk tibdel il-pjanijiet li kienet ˙olqot. Carmela twelled tifel, u Tom jag˙mlilha weg˙da: dik li joqtol lil Tonio. THE MENTALIST (Rete 4, 21.10)

23.15

06:00 06:30 09.35 09.55 10.30 10.55 12.00 12.20 13.30 14.00 16.30 16.35 18.00 18.50 20:00 20.40 21.20 23.30 00.35

Rai Parlamento Uno Mattina in Famiglia Mix Italia 2012-2013 Linea Verde Orizzonti A sua immagine Santa Messa Angelus Linea Verde Tg 1 Film: Felipe e Letizia Tg1 Amore e Perdono Spev. Vita in diretta L’eredità TELEGIORNALE - Rai Tg Sport Affari Tuoi Il Caso Anzo Tortora Sspec Tg 1 Tg 1 Notte

07.00 10.45 12.00 12.15 13.00 14.00 15l.00 16.00 18.00 18.30 19.00 21.25 23.20 01.10

Patrick jinterroga persuna li ˙olqot blogg interessanti. Dan irra©el ikun iddedika ˙ajtu kollha jfittex u jg˙arrex dwar serial killer li kien fil-mira tas-CBI. Jane ssib ru˙ha fil-periklu hekk kif tinduna li dan il-bloger seta’ kien l-istess qattiel li qeg˙din ifittxu.

13:45 15:00 15:25 15:50 16:15 16:40 17:05 17:30 18:00

ONE NEWS IΩolati ONE NEWS IΩolati Attività Politika IΩolati ONE NEWS Programm speçjali – Tnedija tal-iskeda tal-˙arifa 2012 ONE NEWS Programm speçjali – Tnedija tal-iskeda tal-˙arifa 2012 ONE NEWS Programm speçjali – Tnedija tal-iskeda tal-˙arifa 2012 Red Elecktric the Unplugged Session One News

Cartoni Gran Premio d’Aragona Studio Aperto Gran Premio d’Aragona Sport Medaset XXl Gran Premio d’Aragona Fuori giri Film: Il maggio Payne TF: My Wife & Kids Studio Aperto Film: Agente Smart CSI New York TF: Covert Affairs Pokermania

Kitchen Impossible Divine Design Suggs’ Italian Job Behind the Label State of Style: Spring/Summer Collection Reservations Required Giada’s Weekend Getaways Rachael’s Vacation Super Swank

LO SHOW DE RECORD (il-Óamis, Canale, 21.20) Teo Mammucari jippreΩenta l-edizzjoni ta’ din is-sena fejn naraw g˙add ta’ nies jiksru r-rekord dinji. In-nies ji©u mid-dinja kollha, u ma jistax jonqos rekords bizzarri u xi kultant perikoluΩi g˙all-a˙˙ar. CSI MIAMI (il-Ìimg˙a, Italia 1, 21.10) Horatio Caine u t-tim tieg˙u g˙andhom biçça xog˙ol iebsa quddiemhom hekk kif tliet qattiela jin˙ar©u mill-˙abs wara li ng˙ataw il-libertà, u wie˙ed wie˙ed dawn jibdew jinqatlu minn qattiel misterjuΩ. It-tim jipprova jsib dik ix-xi ˙a©a komuni li hemm bejniethom.

09:00 GP3 Series Motor Racing 09:30 Live: GP3 Series Motor Racing: Hockenheim: Race 2 [Live] 10:00 Tour de France Cycling 11:00 FIS Summer Grand Prix Ski Jumping 12:00 Live: World Superbike Series Motorcycle Racing: Brno: 1st Leg 13:00 WATTS 13:30 Tour de France Cycling 14:00 Live: Tour de France Cycling: Stage 20: Rambouillet 18:00 Live: FIA World Touring Championships: Round 16: Curitiba 19:00 Live: Auto GP Motor Racing: Brazil: 2nd Race [Live] 20:00 Live: FIA World Touring Championships: Round 16: Curitiba

C’È POSTA PER TE (is-Sibt, Canale 5, 21.20) Maria De Filippi tkompli bis-sensiela popolari bit-tama li aktar nies jo˙or©u kuntenti mill-programm hekk kif jirran©aw dik il˙a©a li f’˙ajjithom tkun qieg˙da ddejjaqhom. Minn relazzjonijiet sa ˙biberiji, dawn ma jonqsux li jo˙olqu mumenti ta’ tensjoni u qsim il-qalb. INSIDE MAN (TVM, is-Sibt, 21.15) Denzel Washington g˙andu l-parti prinçipali f’dan il-film dwar serqa kbira minn bank f’Manhattan. Minbarra Washington ja˙dmu wkoll Jodie Foster u Clive Owen.

10:10 11:00 11:25 11:50 12:40 13:30 14:20 14:45 15:10 16:00 16:25 16:50 17:40 18:30 18:55 19:20 20:10

Toddlers and Tiaras Say Yes to the Dress Say Yes to the Dress What Not to Wear Ultimate Cake-Off Cake Boss: Next Great Baker Cake Boss Cake Boss World’s Worst Mum Sister Wives Sister Wives What Not to Wear Driving Me Crazy Ace of Cakes Ace of Cakes Toddlers and Tiaras Rich Bride/Poor Bride

11:10 Anthony Bourdain: No Reservations 12:05 The Mighty Mississippi with Trevor McDonald 12:55 I Shouldn’t Be Alive 13:50 I Shouldn’t Be Alive 14:45 I Shouldn’t Be Alive 15:40 I Shouldn’t Be Alive 16:35 I Shouldn’t Be Alive 17:25 History Cold Case USA 18:20 Secret Service Secrets 19:10 Rugby: The Lifeblood of New Zealand 20:05 Man Made Marvels China 21:00 Extreme Engineering 21:55 The Mighty Mississippi with Trevor McDonald

07.00 08.30 10.00 12.00 12.05 12.30 14.00 14.05 15.00 15:05 17.00 18.00 18:10 18.40 19.45 20.30 21.30 21.35 23.15

06:00 06.30 07.00 08.55 09.00 10.10 10.50 11.30 13.00 13.30 13.45 15.40 17.05 17.10 18.00 19.35 20.30 21.05 21.50 23.20 00.30

NET News Telebejgh Uçu˙ NET News AnaliΩi tal-A˙bar Telebejg˙ NET News Newsroom (R) NET News Simpatiçi (R) Sport Extra NET News Flusek (R) Networks NET News Deja Vu NET News Replay NET News

TF: La complicata vita di Christine TF: Real School Cartoons Lola e Virginia Battle Dance Ragazzi c’è Voyager A Come Avventura Mezzogiorno in Famiglia TG 2 GIORNO Tg2 Motori Quelli che aspettano Quelli che TG2 L.I.S. Stadio Sprint 90 Minuto TF: Il Clown Tg2 Notizie NCIS Los Angeles TF: Hawaii Five-O La Domenica Scportiva Tg 2

06:00 PRIMA PAGINA 07:55 Traffico - Tg 5 08.50 Belli dentro Tg com 09.40 Film: Amore con interessi 11.50 Melaverde 13.00 Tg 5 13.40 Film: Francesca e Nunziata 16.30 Film: Un principe tutto mio 18.50 Avanti un altro 20.00 Tg 5 - Meteo Dopo Tg 5 21.15 Film: Un’estate ai Caraibi 23.40 Il giudice Mastrangelo Tg 5

09:10 09:30 10:00 10:10 10:30 11:00 11:10 12:00 12:10 12:30 13:00 13:30 14:00 14:10 14:30 15:00 15:15 15:30 16:00 16:30 17:00 17:10 18:00 18:30 19:00 19:30 20:00 20:15 20:30 21:00 21:30 22:00 22:10 22:30 23:00 23:10

The Health Show To Be Announced BBC World News World Features Dateline London BBC World News To Be Announced BBC World News World Features Third Eye BBC World News Newsnight BBC World News World Features To Be Announced BBC World News Sport Today Click BBC World News My Country BBC World News To Be Announced BBC World News India Business Report BBC World News Third Eye BBC World News Sport Today Click BBC World News To Be Announced BBC World News World Features My Country BBC World News To Be Announced

07.00 08.00 09.00 09.50 10.00 10.30 10.45 11.30 12.00 12.10 13.10 14.00 14.05 15.05 16.00 16.10 17.05 18.00 18.20 20.00 20.40 23.00

06:00 07.05 07.50 09.45 12.00 12.55 13.25 14:00 14:30 15.00 15.05 17.05 19.00 20.00 20.10 21.30 23.25 23.40 00.35

Tg 4 Vita da strega Superpartes Magnifica Italia Santa Messa Il Cammino di Padre Pio Tg4 - Pianeta Mare Donnavventura Tg 4 Film: Marcellino Pane e Vino Tg 4 Tempesta d’amore Tierra de Lobos Film: Vite Strozzate Tg 4

08:10 08:25 08:40 09:25 09:55 10:25 10:55 11:45 12:30 13:30 14:00

Boogie Beebies Charlie and Lola Robin Hood Keeping up Appearances Supernova The Old Guys Great Ormond Street The Inspector Lynley Mysteries London Hospital The Royle Family The Impressions Show with Culshaw and Stephenson ’Allo, ’Allo! Doctors Elephant Diaries Doctor Who London Hospital Blackadder the Third Twenty Twelve Life on Mars Spooks Inspector Lynley Mysteries

14:30 15:00 17:30 18:20 19:05 20:00 20:30 21:00 21:50

06:00 06:25 06:50 07:15 08:10 09:05 09:35 10:00 10:55 11:50 12:45 13:40

15:30 16:00 16:25 17:20 18:15 19:10

T.U.F.F. Puppy SpongeBob SquarePants Power Rangers Samurai The Troop Drake and Josh iCarly SpongeBob SquarePants The Penguins of Madagascar The Penguins of Madagascar The Mighty B The Fairly Odd Parents SpongeBob SquarePants iCarly Big Time Rush True Jackson, VP Supah Ninjas SpongeBob SquarePants Fanboy and Chum Chum Power Rangers Samurai The Fairly Odd Parents The Penguins of Madagascar iCarly 20:05 True Jackson, VP Big Time Rush SpongeBob SquarePants Avatar: The Legend of Aang Avatar: The Legend of Aang

Fuori orario TF: Wind at my back Film: Giungla d’asfalto Tg3 Spec Tg3 - Telecamere Salute Prima della Prima Passepartout Signori si diventa TG Regione - TG Regione Meteo Timbuctu Tg 3 Lis Film: La ragazza con la valigia Film: Amazing Grace Tg3 - TG Regione Blob Che tempo fa Report Tg3 - TG Regione TF: Boris Meteo

06:45 07:20 07.45 09.20 10.00 11.00 11.30 13.10 14.05 14.40 18.50 19.35 21.30 23.40 02.05

14:10 14:35 15:05

10:50 11:15 11:40 12:05 12:30 12:55 13:20 13:45 14:10 14:40 15:05 15:30 15:55 16:20 16:45 17:10 17:35 18:00 18:25 18:50 19:15 19:40 20:30 20:55 21:20 21:45

L-G˙odwa t-Tajba G˙anafest Il-Quddiesa tal-Óadd Mela Isma’ Din Mill-Im˙aΩen tal-Festa (R) Madwarna X’joffri l-kunvent (R) Malta u lil hin Minnha L-A˙barijiet Malta u lil hin Minnha World’s Worst Disasters L-A˙barijiet TVM Shop Creatures of the Deep L-A˙barijiet Keeping up Appearances Gladiators of World War II L-A˙barijiet – Madwarna Venere – Nista’ A˙barijiet – Sports Film: Van Helsing L-A˙barijiet

20:05 21:00

07.00 09.50 11.00 13.30 14.05 16.05 18.05 20.00 20.30 21.10 23.50 00.25 01.40

Fifth Gear How Do They Do It? How Do They Do It? American Chopper: Senior vs Junior: Mikey’s Art Opening Mythbusters: Motorcycle Flip Destroyed in Seconds Destroyed in Seconds Extreme Engineering: NASA Swamp Loggers: Put to the Test Dirty Jobs: Tar Rigger Swords: Life on the Line: Trapped Auction Hunters: The Chi-town Showdown Auction Hunters: Top Gun Ton Auction Kings: Vampire Hunting Kit Auction Kings: Hand Cannon/Fabergé Pencil How Sports are Made I Could Do That Mighty Ships: North Star Deadliest Catch: The Aftermath River Monsters: Flesh Ripper Extreme Fishing with Robson Green: The Philippines Hillbilly Handfishin: Chillaxin’ with Jackson Human Body: Ultimate Machine: Strength

Omnibus New Tricks Film: Bullseye Tg La7 Film: Da Grande TF: The District TF: L’Ispettore Barnaby Tg La 7 In onda Film: Chocolat Madama Palazzo Omnibus Film: Agente Porter al Servizio di sua Maestà


30.09.2012

TeleviΩjoni

29

minn LINO CASSAR

ILLUM VAN HELSING (TVM, 20.40) Dan il-film tal-2004 huwa speçi ta’ oma©© lil dawk il-films ta’ tfuliti tal-kumpannija Universal li kienet tispeçjalizza fil-karattri ta’ Dracula, Frankenstein, l-imsejja˙ wolf man u o˙rajn, karattri li dawk li ©ew warajna rawhom interpretati minn atturi o˙ra. Jiena nog˙xa fin-nostal©ija u na˙seb li ˙afna minnkom b˙ali. Ta˙t iddirezzjoni ta’ Stephen Sommers, l-atturi f’dan il-film jinkludu lil Hugh Jackman, Kate Beckinsale, Edward Roxburgh u Robbie Coltrane.

IL CORSARO NERO (Rete 4, 16.27) Dan il-film Taljan tal-1976 kien ˙are© iddabbjat bl-IngliΩ nhar lG˙id 1978 fit-Teatru Savoy tal-Belt, li kien jesa’ mill-inqas 1,600 ru˙ u dejjem mimli. Film tal-pirati mimli azzjoni li fl-Ewropa kien g˙amel artist kbir lill-attur Indjan Kabir Bedi li jiena kont sirt ˙abib tieg˙u ˙afna. Ifakkarna fil-films ta’ Errol Flynn tas-snin tletin. CHOCOLAT (La7, 21.00) F’dan il-film, koproduzzjoni Italja/Ìermanja, insibu rwie˙na f’villa©© Ωg˙ir FrançiΩ li s-sindku tieg˙u ˙allieh f’sitwazzjoni antikwata u ta’ Ωmien ΩemΩem. Darba minnhom tasal fil-villa©© mara ferrie˙a li tibda tbig˙ çikkulata li t-tog˙ma tag˙ha ‘©©ennen’ lin-nisa kollha u ©©elig˙hom jixtiequ aktar sess fil˙ajja. Imsejken sindku! L-artisti protagonisti jinkludu lil Juliette Binoche, Lina Olin, Johnny Depp, Judi Dench, Alfred Molina u Carrie-Ann Moss. Film tal-2000 li m’g˙andux jintilef. MARCELLINO PANE E VINO (Rete 4, 14.40) Ma jidhirlix li dan il-film Spanjol, li llum g˙andu 57 sena, kien intwera fit-teatri tag˙na, minkejja li fil-pajjiΩi Kattoliçi kien ˙oloq sensazzjoni s˙i˙a. Ìrajja sempliçi ta’ tifel orfni li jid˙ol jg˙ix f’kunvent tal-patrijiet u jsir ˙abib intimu ma’ Kurçifiss li kien mitluq f’kamra mwarrba u jaqbad konversazzjoni mieg˙u, u jtih x’jiekol u jixrob ukoll (˙obΩ u nbid). U dejjem jitolbu li xi darba jlaqqg˙u mal-©enituri tieg˙u li hu lanqas biss jaf min kienu. Jekk ma tibkix xi ftit meta tara dan il-film, allura g˙andek g˙ajnejk difettuΩi. THE ASPHALT JUNGLE (RAI 3, 7.50am) Ftit li xejn ninkludi hawnhekk films li jintwerew daqshekk kmieni filg˙odu, iΩda dan huwa thriller tassew speçjali li warajh in˙admu bosta films bl-istess ©rajja ta’ serqa kbira, inkluΩi The Badlanders, Cairo u Cool Breeze. Nassigurakom li jekk tarawh darba, tixtiequ dejjem li ter©g˙u tarawh. Storikament g˙aç-çinema ta’ Hollywood, dan il-film kien l-ewwel wie˙ed li fih Marilyn Monroe kellha parti sinjifikanti. L-artisti, illum kollha mejtin, jinkludu lil Sterling Hayden, Sam Jaffe, John McIntire, Larc Lawrence, Anthony Caruso, Louis Calhern, Brad Dexter, Barry Kelly u James Whitmore. Kapolavur li m’g˙andux jintilef.

GÓADA

IT-TLIETA L-ERBGÓA

1 ta’ OTTUBRU

2 ta’ OTTUBRU

3 ta’ OTTUBRU

THE GAUNTLET (Iris, 21.10)

FRANTIC (Rete 4, 23.40)

THE INCREDIBLE HULK (Italia 1, 9.10pm)

Clint Eastwood jidher b˙ala Ben Shockley f’dan il-film polizjesk, li qieg˙ed jie˙u ˙sieb xhud importanti ta’ ©uri u jrid je˙odha minn post g˙al ie˙or. Il-mara fil-fatt hija prostituta u li ssej˙et biex tixhed kontra l-kap tal-pulizija. Flimkien ma’ Eastwood f’dan il-film tal-1977, jidhru wkoll Sondra Locke u Pat Hingle.

Minkejja li dan mhuwiex film tipiku taddirettur kontroversjali Roman Polanski, li dejjem spikka l-aktar b’xog˙lijiet ta’ xe˙ta sopranaturali, xorta wa˙da jibqa’ thriller tajjeb ˙afna, dwar tabib Amerikan li flimkien ma’ martu jasal f’Pari©i biex jattendi g˙al kungress u, mal-ewwel jum, martu tisparixxi. X’inhu ji©ri? Kul˙add jibda juri indifferenza lejn it-tabib u g˙alhekk jibda jag˙mel it-tfittxijiet hu. Thriller eçitanti ˙afna b’Harrison Ford filparti prinçipali tieg˙u.

Minn l-iskrin iΩ-Ωg˙ir dan is-supereroj sab ru˙u fuq il-liΩar taç-çinema fejn jinterpreta lparti tar-ra©el a˙dar, insibu liç-çelebri Edward Norton, li l-istatura propja tieg˙u ma tantx tag˙ti x’jifhem li fih daqshiex. Bruce huwa Ωag˙Ωug˙ li ji©i espost g˙al radjazzjoni qawwija u din t˙alli effett kbir fuqu tant li jinbidel b’mostru meta jibda jirrabja. Darba minnhom iΩda jwe©©a’ lill-ma˙buba tieg˙u u lil missieru u g˙alhekk ja˙rab lejn il-BraΩil.

IL-ÓAMIS IL-ÌIMGÓA

IS-SIBT

4 ta’ OTTUBRU

5 ta’ OTTUBRU

6 ta’ OTTUBRU

ABOUT A BOY (Canale 5, 23.40)

SHADOW OF DOUBT (Rete 4, 00.00AM)

Dan huwa film ˙elu fejn Hugh Grant g˙andu l-parti ta’ Will, ra©el sinjur li ma tantx g˙andu aptit ja˙dem biex jaqla’ l-flus. Jidher li ma jridx irbit, iΩda darba minnhom jiddeçiedi li jing˙aqad fi grupp fejn jiltaqg˙u single parents, bit-tama li jiltaqa’ ma’ mara interessanti. U g˙alhekk ikollu jivvinta li huwa missier ta’ tifel ta’ sentejn li jismu Ned. Imma min fejn se jsib dan ittifel? U min se tkun dik il-mara li tisraqlu qalbu?

Dan huwa thriller Amerikan b’Melanie Griffith u Tom Berenger fil-partijiet prinçipali. Lil Griffith narawha fil-parti ta’ avukatessa li tiddefendi ra©el li ©ie akkuΩat bil-qtil ta’ tifla ta’ negozjant kbir. L-akkuΩat, Bobby Medina, g˙andu passat qawwi ta’ droga u vjolenza. Madankollu, l-avukatessa Kitt Devereux ma taqtax qalbha, u tibda tinduna li f’dan il-kaΩ hemm aktar minn dak li fil-fatt jidher. Lakbar biçça xog˙ol hija kif se tag˙mel biex turi l-innoçenza tal-klijent tag˙ha.

A NIGHT AT THE MUSEUM 2: Battle of the Smithsonian (Italia 1, 21.10)

Tkompli l-avventura ta’ Ben Stiller filparti ta’ Larry meta g˙al darb’o˙ra jiltaqa’ mal-karattri prinçipali li ma’ nΩul ix-xemx iqumu j˙ufu fil-kurituri u sswali tal-muΩew fejn qed jinΩammu. F’dan il-film naraw ukoll lil Amelia Hart, parti interpretata minn Amy Adams. Din id-darba jkun Kahmunrah li jqajjem katastrofi s˙i˙a f’dan ilmuΩew hekk kif qed ifittex xi ˙a©a prezzjuΩa li tista’ tag˙tih poteri kbar ˙afna.


30

30.09.2012

Log˙ob SOLUZZJONIJIET TAL-ÌIMGÓA L-OÓRA

MIMDUDIN: 1 Peprina, 5 Balalu, 8 Stedina, 14 Ìlekk, 15 Fanali, 17 NtiΩen, 19 Óajja, 20 Ta˙t, 21 Roti, 23 R˙ula, 25 Iprem, 28 Dawl, 29 u 30 Kontra, 31 Awli, 33 Grammatikali, 39 Lazz, 41 u 42 Dsatax, 43 Na˙a, 45 Latin, 46 Batut, 47 Xtut, 50 Djar, 53 u 54 Ûraben, 56 QabeΩ, 58 Rpilja, 60 Sandli, 62 Dripp, 64 AbbuΩ, 67 Çapçip, 69 Sa˙˙an, 70 Qabel, 72 u 73 Faççol, 75 Tern, 77 Bank, 79 Óabat, 80 Smida, 82 Óbit, 84 MFA, 85 Nar, 87 Srum, 88 Ville©©atura, 93 Ilma, 94 u 95 Inçira, 96 u 98 Indi©esti, 100 Brodu, 101 Ósad, 105 Qrar, 108 Wenzu, 109 Inkiss, 110 Awrata, 111 Tifel, 112 Taliban, 113 BrijuΩ, 114 Abbatin.

239 Irba˙ €25 fi flus

Mimdudin 1 M’humiex in-nisa biss li jilbsuha f’widinthom, hawn ir©iel ukoll (7) 5 F’Awwissu l-g˙eneb i˙allik (6) 8 Kapaçità, ˙ila (7) 14 Insett bi lwien metalliçi, jag˙mel ˙afna ˙sara lix-xtieli (5) 15 Óajtu mal-kotba (6) 17 u 19 Flatt jew kmamar fl-istess sular (11) 20 Il-˙wienet jag˙mluh biex je˙ilsu minn stokk li baqa’ ma nbieg˙x (4) 21 Sant’ u San Ìwakkin, il-Madonna u l-Bambin (4) 23 Wa˙da minn darbtejn (5) 25 M’huwiex ir-ra©el tal-aspro (5) 28 Tajjeb fit-tog˙ma (4) 29 u 30 Il-belt storika li kienet in˙arqet mill-vulkan Vessuvju (6) 31 L-ewwel dawl tal-jum (4) 33 Kura tal-magni biex jibqg˙u ja˙dmu (12) 39 G˙amel li g˙amel g˙al tletin biçça tal-fidda (4) 41 Twieldet minn kustilja ta’ Adam (3) 42 Frott iswed li jtebba’ ˙afna (3) 43 Ismu jidher fit-tifsira ta’ 41 (4) 45 Isimha g˙al ftit m’huwiex normali (5) 46 Edukat u çivili, jaf i©ib ru˙u (5) 47 Kura©© u ˙ila fis-salmura (4) 50 Xog˙olu jippompja (4) 53 u 54 Qlubija, biΩa’ xejn (6) 56 Tixtriha bi ftit flus (5) 58 Çittadin tal-Ingilterra (6) 60 It-tfal re©g˙u bdew jiktbu fuqu (6) 62 Skorça fil-wiçç ta’ ˙alib mg˙olli (5) Kotba Maltin ta’ Pawlu Mizzi (5) 64 Il67 Serratizz imdaqqas (6) 69 Il-libsa eleganti tan-nisa ÌappuniΩi (6) 70 tal-bnazzi ma jiswa xejn (5) 72 u 73 Evapora, tar, n˙ela (6) u qattus, dejjem 75 Donnhom ji©©ieldu (4) 77 Infermiera (4) 79 Dan il-vojt m’huwiex ir-ra©el ta’ bjanka (5)

......

....

.....

.....

....

80 82 84 87

Jg˙idu li din toqg˙od fuq tlieta (5) Ma jistax jit˙arrek, imwa˙˙al sew (4) u 85 Mhuwiex singular (6) Montanaro l-attur mag˙ruf g˙all-pantomima (4) 88 Ng˙iduha g˙al min basar x’inhu ©ej (5,7) 93 Berbieqi, prodigu (4) 94 u 95 Enrico miet 90 sena ilu iΩda ma jmut qatt (6) 96 Kienu ta’ Marsilja, sbie˙ u ˙elwin (4) 98 Fi Ωmien ilil-patata tibda t˙uf, qawl (9) 100 u 101 Paniku li jista’ jo˙loq eçitament Ωejjed (5) , in˙ela, spiçça fix-xejn 105 Mar fuq ir(4) 108 u 109 Óallewh , i˙ares qisu miblug˙ (5, 6) 110 u 111 Dan kollu jsir biex ma j˙allsux dazju (11) 112 Biççtejn ˙obΩ irqaq bil-perΩut, ©obon, tadam eççetra (7) 113 Din ma tfissirx ˙lief indafa ejwan (6) 114 Dari konna ng˙idulha bomblu (7)

....

.... ..... .......

Weqfin 2 Çertament li mhumiex rotob (5) 3 Re©a’ tela’ mal-Barrakka ta’ Fuq (4) 4 Isir mid-devoti meta jixtiequ li sse˙˙ ix-xewqa tag˙hom (4) 6 u 7 Wied il-G˙ajn (10) 9 Allura f’dan tieg˙u hawn min iΩomm il-qrun? (4) 10 Darba kien il-Persja (4) bejn tlieta mnejn 11 Kelma bejn safejn? (5) 12 G˙ajta ta’ disprezz mill-folla: Warrab! (7) 13 Feta˙ g˙ajnejh wara r-raqda (7) 16 A˙na u de˙lin il-Óamrujn hemm wa˙da bajda (5) 18 Din it-tajra mdaqqsa, jg˙idulha wkoll g˙arnuq jew grawwa (5) 22 u 24 Ix-xahar tal-mejtin ˙utna (5)

.....

......

26 u 27 G˙al g˙arrieda b˙al , fil-bnazzi (8) 32 Suppost li g˙adek kemm ktibtha din il-kelma (6) 33 u 34 L-ikbar g˙adu tal-˙atba (7) 35 Din il-bandla fil-g˙oli narawha fiç-çirklu (6) 36 Mexa jog˙tor (6) 37 Il-kapitali Norve©iΩa (4) 38 u 40 EΩilja ’l xi˙add minn art twelidu (9) 44 Noè assoçjat mag˙ha (4) 48 Allura dan ir-ra©el tal-lo©©a? (4) 49 u 51 Biha l-gvern tag˙na bieg˙ l-assi kwaΩi kollha (16) 52 Wie˙ed mill-erojçi (6) 55 Dan il-˙ut nikluh ukoll mil-laned (6) 57 Çittadin Serbjan (4) 59 Inbidel milg˙an-nhar (4) 61 F’San Mattew jinqata’ r-rummien u jinΩara , qawl tal-bdiewa (4) t63 L-g˙aqda bejn il-pajjiΩi G˙arab (4) 65 Óuta fil-landa li xejn ma tfu˙ (6) 66 Tarah fuq il-mejda mal-mel˙ (4) 68 Troffa xag˙ar mibrum (6) 69 G˙amel kobba (6) 70 Wie˙ed mill-baΩijiet (4) 71 Wa˙da mill-˙wiesel (6) Missierna (4) 74 San 76 Iwettaqha l-aktar l-artist (4) 78 Kellna San Luqa, issa Mater Dei (5) 79 u 81 Laqam li jo˙ro© minn buqar (6) 82 Dawn tieg˙u biex jonfoqhom hu (5) 83 Mhuwiex ir-ra©el tal-kappella (7) 86 Kontra unur (7) 89 Barbara kienet prominenti fil-PL (5) 90 Ftit bluha g˙all-kulur (3) 91 u 92 M’huwiex im˙olli jag˙mel li jrid (6) 97 Il-mara ta’ 50 mimduda (5) 99 u 100 Patri tal-Ordni ta’ San Fran©isk (10) 102 L-og˙la quççata (5) 103 u 104 Idoqqu f’banda (8) 106 Fl-a˙˙ar tmiss lilu wkoll (4) 107 L-aktar wie˙ed imsemmi kien il-Prodigu (4)

....

....

WEQFIN: 2 u 3 Elettriku, 4 Nifs, 6 Abita, 7 Lenti, 9 Tonn, 10 Da˙k, 11 Nejna, 12 M©arraf, 13 Gallozz, 16 Na˙ar, 18 Ûnell, 22 Morda, 24 u 26 Lampik, 27 Kraxx, 32 Lenbub, 33 u 34 Galante, 35 Mandra, 36 Imbras, 37 Anti, 38 u 40 Ittantati, 44 ÓoΩΩ, 48 Tond, 49 Parroçça, 51 Ûbilança, 52 Nqabad, 55 Spalla, 57 Elmu, 59 Lbiç, 61 Nbi˙, 63 RaΩa, 65 Bomblu, 66 Ûfin, 68 Pettne, 69 Sinsla, 70 Qlub, 71 Battal, 74 Sbul 76 Piju, 78 Kmand, 79 u 81 Óavana, 83 Assidwu, 86 Qandulu, 89 Idejk, 90 u 91 Lettur, 92 Radda, 97 Dinja 99 Iqsar, 100 Bravu, 102 Sufri, 103 u 104 Pulizija, 106 u 107 Gambetta.

KUPUN TISLIBA Ibg˙at it-tisliba tieg˙ek lil: Tisliba KullÓadd, A28B, Marsa Industrial Estate, Marsa. MRS 3000

Isem

....

Indirizz

Tel No: Rebbie˙ ta’ €25: JOHN RIZZO, 85A St. Paul Court, Pioneer Rd, Bu©ibba


30.09.2012

Log˙ob

Tisliba bin-numri Bi 3 numri

B’4 numri 0079 0229 0392 0563 0824 0872 1082 1347 1398 1509 1674 1972 2160 2255 2430 2450 3013 3481 3648 3777 4303 4883 5107 5928 6055 6135

040 137 232 238 264 337 344 368 380 441 552 634 701 706 730 810

6206 6275 6901 6921 7263 7360 8511 8782 9012 9082 9219 9285

B’5 numri 01633 03758 08928 18026 20330 21296 23510 24781 24998 29930 33935 34722 46654 53996 55933 62383 78064 78510 80068 82214 83014 94945

B’6 numri 022442 361516 513043 604961

Bi 8 numri 06067851 33149485 82460591 92365340

Po©©i n-numri f’posthom

SUDOKU sponsorjata minn WELLA 3

4

9

5

3

4

7

1

9

6 5 8

8

9

5

Irba˙ Shampoo u Conditioner Wella Aqta’ dan il-log˙ob u ibag˙tu lilna KOMPETIZZJONI WELLA KullÓadd, A28B, Marsa Industrial Estate, Marsa, MRS 3000.

4

4

6

Isem: .......................................................................................... 8 7

8

6

2

3

1

9

Indirizz......................................................................................... .....................................................................................................

5 Rebbie˙a: EILEEN MIFSUD, 29 Triq Alfred Mifsud, Birkirkara

Kompetizzjoni Centro Casalinga Ìemma’ s-sitt kupuni u ibg˙athom f’daqqa lil KullÓadd, Centro Casalinga, A28B, Marsa Industrial Estate, il-Marsa, MRS 3000

Isem.......................................................................................................................................

1

Indirizz................................................................................................................................... ................................................................................................................................................ I.D. Card................................................ Tel. .......................................................................

Ir-rebbie˙ tas-Citrus Juicer huwa EDGAR BONNICI CACHIA, “Frida” 121 Naxxar Rd., Birkirkara. BKR 9047

31


32

30.09.2012

PROPRJETÀ IL-FGURA: Dirett ming˙and issid. Appartament u penthouse, fihom tliet kmamar tas-sodda doppji, tnejn tal-banju eçç. 24 pied b’85 pied. Prezz negozjabbli. Çempel 9902 5973. IL-ÓAMRUN: Appartament flewwel sular servut bil-lift, tliet kmamar tas-sodda, wa˙da minnhom bl-ensuite, kamra talbanju, open plan bi kçina lesta, bit˙a interna, gallarija. Prezz €135,000. Garaxx ta’ Ωew© karozzi bid-dawl u l-ilma. Prezz €20,000. Tpartit kkunsidrat. Çempel 9985 3031 jew 7946 8469. IL-KAPPARA: Dar fuq u isfel lesta minn kollox bi tlieta tassodda, ensuite u kamra talbanju. Çempel 7925 0164. MARSALFORN: Appartamenti u maisonettes quddiem il-ba˙ar b’Ωew© kmamar tas-sodda fla˙jar parti ta’ Marsalforn. Çempel lis-sid issa fuq 7956 4428 MARSASKALA: Bellavista, appar-

AvviΩi tament fl-ewwel sular komplut bl-aqwa g˙amara, aççessorji, arja kundizzjonata u lest minn kollox. Jikkonsisti fi kçina ©dida bl-appliances kollha built-in, talikel u living, li tag˙ti g˙all-gallarija b’veduta, tliet kmamar tassodda u kamra tal-istudju. Fih Ωew© kmamar tal-banju lussuΩi, wa˙da minnhom bil- jacuzzi u uΩu tal-bejt. Prezz g˙al bejg˙ malajr €128,000 (Lm55,000). Dirett ming˙and sid il-proprjetà. Çempel 7944 6692. IL-MELLIEÓA: Maisonette isfel bi tliet kmamar tas-sodda, bil-bir u garaxx ta’ karozza. Prezz €182,000. Çempel fuq 9811 1966. IL-MOSTA: Garaxx ©o bit˙a livell mat-triq, lest minn kollox, anke dawl u ilma. Jesa’ karozza kbira. F’88 Triq il-Kostituzzjoni. Prezz €30,000. Çempel g˙al aktar informazzjoni fuq 9942 0630. SANTA VENERA: Offerta imbattibbli. Garaxx b’xejn ma’ appartament ta’ kobor enormi 182 metru kwadru, lest minn kollox fuq stil modern. Tlieta tas-sodda

doppji, open plan, tnejn talbanju, washroom u terrazin kbir. Prezz ta’ €94,000 (Lm40,354). Çempel g˙al aktar informazzjoni fuq 7965 9777. TANAYA’S Dev Ltd: G˙aΩla kbira t’appartamenti f’kull Ωona ta’ Malta. Jinbieg˙u ming˙ajr depoΩitu u n˙allsulek il-kuntratt. Offerta speçjali. Çempel g˙al aktar informazzjoni 9992 4999. Ming˙ajr a©enti. IX-XEMXIJA: (Xemxija Heights) Opportunità kwaΩi unika. Plot ta’ madwar 150 metru kwadru (6.3m x 24m) b’veduti tal-ba˙ar u tal-kampanja. Prezz €210,000. Çempel lis-sid 7956 4428. ÓAÛ-ÛABBAR: Maisonette lewwel sular bil-bejt tag˙ha. Fiha kçina, salott, shower u kamra tassodda wa˙da. Prezz €55,900 Çempel 9949 6088. ÓAÛ-ÛEBBUÌ: Dar fuq u isfel, kbira u kantuniera b’erbg˙a tassodda, garaxx ta’ tliet karozzi u ©nien kbir fuq quddiem. Quddiemha green area. Prezz ra©onevoli. Çempel fuq 7922 1577.

GÓALL-KIRI ÓAL GÓAXAQ: Garaxx fit-triq 76 pied bi 15-il pied g˙oli 12-il filata bit˙a fuq wara. Lest minn kollox, inkluΩ dawl, ilma u drena©©. Tajjeb biex jintuΩa g˙al store jew ˙anut Class 4. Prezz negozjabbli. Çempel 9942 4831 jew 7900 0109. ÓAL TARXIEN Pet Shop bi klijentela tajba f’Óal Tarxien. Çempel 9905 5172.

ting˙alaq u tin©arr façilment. Prezz €65. Çempel 7906 5460. Mejda tal-biskuttin, arlo©© talbozza, mera antika, par vaΩuni. G˙andna wkoll affarijiet o˙ra Ωg˙ar. Çempel 21 237597 jew 9922 3541.

Mountain bike tad-ditta Regina, bil-gerijiet g˙all-prezz ta’ €120. Lombardo freestyle g˙all-prezz ta’ €140. Çempelg˙al aktar informazzjoni 21 800821 jew 9959 7561.

AFFARIJIET GÓALL-BEJGÓ

Fridge bi tliet bibien, tal-bars. Imwejjed tondi, u si©©ijiet, sinkijiet tar-restoranti tal-istainless steel, hood extraction bil-mutur u control panel . Çempel g˙al aktar informazzjoni 9811 0401 jew inkella fuq 2766 2800. Gazzetti antiki Maltin. Imorru lura sal-1958. Il-Óelsien, The Torch u It-Torça. Qeg˙din bound f’sitt kotba ˙oxnin. Kundizzjoni tajba ˙afna. Jinbieg˙u bi prezz ir˙is. Mhux ta’ min jitlifhom. Çempel fuq 7922 1577. Inbieg˙u kull tip t’arlo©©i. Selezzjoni kbira t’arlo©©i tal-idejn Casio u Citizen, kemm di©itali, jew ana logs, varjetà kbira ta’ alarm clocks, kemm Citizen, Seiko ‘Du gena’ tal-marka Pierre Car din. Varjetà sabi˙a ta’ cuckoos li ja˙dmu kemm bil-˙abel u bil-batterija, prezzijiet tajbin. Nag˙mlu wkoll tiswijiet t’ar lo©©i tal-idejn u kif ukoll tal-˙ajt u Grandfather Clocks . Nag˙mlu wkoll testing bil-pressure test machine, sistema ta’ testing g˙al kull tip t’arlo©©i biex jintuΩaw g˙all-ilma (vacuum test u pressurised test) waqt li qed tistenna g˙alih. Tiswija bilgaranzija - 110 Triq il-Kungress Ewkaristiku, Mosta. Çempel 21 417235 jew 9982 5389. Injam lest bi prezzijiet ir˙as. Kull tip ta’ chipboard, MDFs, fuljetti ta’ chipboard, melamine , u aktar (varnishes tal-hardener u komuni) u finishing tal- undercoat. Solid oak, ˙xuna varjata. Çempel 9944 6951.

Salotti ta’ kull stil bi prezzijiet moderati, tpartit aççettat. Ikollna wkoll salotti second hand . Çempel 21 374823 jew inkella 99824139. Sander, kalibratur, Ωew© piedi wiesa’, kundizzjoni mill-aqwa. Çineg grit 60 u 120 biex imorru mag˙ha. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 7961 7945. Settijiet tal-pistons tal-magni BMC, 1.5 diesel ©odda. Hepulite u Mahle. Size ta’ pistons STD, +0.30, 040 + 060. Tal-Perkins 4.99 liner u pistons, Perkins 4.236 liners u ta’ magni o˙rajn. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 9986 2598. Sodda tal-baby f’kundizzjoni perfetta, tinkludi wkoll saqqu ortopediku. Is-sidien hallew Malta. Prezz €100. Çempel 21445871. KAROZZI Mini Cooper 2002 Silver, bi black panoramic sunroof, kundizzjoni tajba. 56,000 mil. Impurtata mill-Ingilterra. Full extras bis-seats tal-©ilda suwed. Prezz €8,500 jew l-eqreb offerta. Tpartit mhux aççettat. Çempel lis-sid fuq 7949 2092. Peugeot 306XN 1.4 Manual, petrol tal-1995. Sid wie˙ed u dejjem garaxxjata. G˙andha wkoll electric windows, power steering u central lock. Qatt ma kienet involuta f’inçident. Liçenzja mhux g˙olja. Kundizzjoni tajba ˙afna. Prezz €1,800. Çempel fuq 7900 6005. PARTS TAL-KAROZZI

Kamra tas-sodda antika, miksija b’folja tal-kewba, ta’ Delia. Fiha sodda, Ωew© komodini, gwardarobba, twaletta u gradenza. Çempel 9989 1921. Kçina kompluta bl-appliances ta’ kulur abjad, b’wiçç tal-ir˙am, Carrara. Kompluta b’mejda u erba’ si©©ijiet. Qies 2.97m b’4.84m u 2.97m. U shape, kundizzjoni tajba ˙afna. Prezz €1,500. Çempel 21 416749 jew 9947 7188. Kçina kompluta bit- top cupboards, bajda. Frame tal-injam mastizz, bibien u top tal-postform ÌermaniΩ. €800 biss. Posapiatti antika, tal-kewba €250. Çempel 7960 4990 jew 2137 2212. Libsa tat-tie© daqs ©dida kompluta b’kollox. Prezz €399. Çempel 21 692182. Magna li ta˙dem is-suf tad-ditta Empiral, mag˙mula l-Ìappun. Tista’ ta˙dem ˙wejje©, kutri, xalel eçç. Fiha metru u nofs tul,

Toyota, Honda, Daihatsu, Fun Cargo, Toyota Corsa, Glanza, Starlet, Integra, Civic, Terios, Tercell, Pajero JR, Pajero 2-8, Micra 2001, Polo 1994, Discovery 3 2005, Opel Corsa 2002, Freelander u ˙afna parts o˙ra. Triangle Truck tyres ©odda. Irrikorri g˙and Salvu Cassar G˙awdex. Çempel fuq 21 556674, 9947 5746 jew 9928 8699. ...................................................... . AGR AUTO JAPANESE PARTS GÓALL-KAROZZI Inbieg˙u kull tip ta’ parts ta’ karozzi ÌappuniΩi u Koreani, fosthom Kia, Toyota, Isuzu, Daewoo, Mitsubishi, Honda, Subaru. Huma wkoll importaturi ta’ Ωjut u air filters, shock absorbers, brake pads, clutches eçç. Parts ©enwini. Çempel fuq 21 446839 jew 9947 4505. Fax 21470295. Email alex@agrautoparts.com


30.09.2012

Klassifikati SERVIZZI DAR GÓALL-ANZJANI Villa Robinich. Dar g˙all-anzjani b’atmosfera familjari filFgura. Noffru kull g˙ajnuna lill-anzjani u dak kollu li jkollhom bΩonn b’dedikazzjoni kbira minn carers professjonali. Ikel jissajjar mill-kçina tag˙na stess u skont il-bΩonn ta’ kull individwu. Çempel fuq 21 666142 jew 79 666142 jew ibg˙at email fuq robinich@go.net.mt DAR GÓALL-ANZJANI

Medina Home for The Elderly , 106 Labour Ave, irRabat. Dar g˙all-anzjani mg˙ammra bil-ku mditajiet kollha. Staff ikkwalifikat. Nurses u care workers 24 sieg˙a. Prezzijiet ra©jonevoli li jibdew minn €23 kull persuna. Naççettaw respite u bed ridden. Çempel fuq in-numri 21454908, 21454858 jew inkella 7945 4908. DIVERTIMENT Nigret Night Club & Restaurant, 11 Labour Ave, Rabat. Nipprovdu g˙al kull tip ta’ funzjoni b˙al coffee mornings, high teas, lunches, dinner dances, hens u bachelors parties . Divertiment live kull nhar ta’ Ìimg˙a ma’ Freddie Portelli u DJ Nando. Is-Sibt line dancing, country music u kull tip ta’ muΩika mis-snin sittin ma’ DJ Frans Grech. Tista’ tag˙Ωel minn à la carte menu , pasta, pizza, grills u light snacks. Çempel fuq 21454858, 21454908 jew 7945 4908. INVESTIGAZZJONI PRIVATA Ûwi©ijiet, g˙erusija u relaz-

zjonijiet o˙ra. DNA testijiet forensiçi, tfal ma˙tufa minn Malta, kaΩijiet çivili, kaΩijiet o˙ra fil-qorti. Problemi ta’ kumpanniji jew negozju. Nag˙tu xhieda fil-Qorti. Na˙dmu f’Malta u kif ukoll barra. Çempel 7959 0000 jew www.privateinvestigationmalta.com MUSIC LINK Issibilna kull tip ta’ strumenti muΩikali, fosthom drums kemm akustiçi u elettriçi, cymbals, percussion, pjanijiet di©itali, baby grand pianos, sound mixers u sound cards. Apparat ta’ DJ, sound systems, kitarri klassiçi u akustiçi, bass guitars , strumenti tar-ramm, wood winds, vjolini, spare parts u aççessorji o˙ra. Issibilna wkoll kotba tal-muΩika tat-tag˙lim. Mur Music Link, 262, Fleur-de-Lys Rd. B’kara. Çempel fuq 21482796. NURSING Care and Cure Group Ltd. Infermiera m˙arr©a, caring assistants, nannies, nies im˙arr©a biex iΩommu kumpannija, g˙ajnuna fid-djar u night sitters. Servizz ta’ 24 sieg˙a. Nikru wheelchairs, hoists, commodes, walking frames u hospital beds . Çempel 21 376946 jew 9947 0178. PROPRJETÀ Xiri, bejg˙ u tpartit ta’ proprjetà f’kull Ωona ta’ Malta. Bi prezzijiet ra©onevoli. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 9992 4999. SAÓÓA U SBUÓIJA Beauty Culture Centre f’Santa Venera joffri bosta servizzi marbuta mas-sa˙˙a u sbu˙ija

Kupun AvviΩi Klassifikati IKTEB L-AVVIÛ F’DAN L-ISPAZJU

ISEM, KUNJOM u INDIRIZZ

XOGÓOL TA’ TOILET SEATS

WATERPROOF MEMBRANE

fosthom waxing professjonali, kits tas-sbu˙ija, couches u apparat ie˙or li jinkludu pressotherapy lymphatic u magni biex tirqaq. Inbieg˙u wkoll couches li tista’ ©©orrhom fejn trid, steamers u apparat tassbu˙ija bi prezzijiet tajbin. Nag˙tu wkoll offerti speçjali lill-istudenti. Staqsi g˙allofferta tax-xahar. Smart cards ji©u aççettati. Çempel g˙al aktar dettalji fuq 21 440424.

WP Ltd ta’ Triq ix-Xitwa, Qormi, jispeçjalizzaw fuq waterproof xog˙ol ta’ membrane, damp proofing u rub be rised paint . 25 sena esperjenza. Stimi b’xejn u prezz. Çempel 21488972, 21438326, 9944 5527 jew 99493840. Id˙ol fis-sit www.wpMalta.com

TAGÓLIM TAS-SEWQAN

XOGÓOL TA’ ALUMINIUM

Tewmi Group noffru servizz ta’ tag˙lim ta’ karozzi, muturi u mini buses. Kif ukoll kiri ta’ karozzi u taxi service. Prezzijiet jibdew minn €10. Çempel 9942 2422. jew www.tewmi.com

G˙al kull xog˙ol t’ aluminium shutters, kemm g˙ad-djar jew garaxxijiet. Nag˙mlu bibien g˙all-˙wienet, aperturi, roller shutters, g˙at-twieqi u bibien, roller u ceiling systems. Issibilna wkoll bibien li jifil˙u n-nar, aluminium b’ thermal insulation biex tnaqqas is-s˙ana fis-sajf u l-kes˙a fix-xitwa, u ma jag˙mlux condensation. Stimi b’xejn. S. Mifsud, A42 Industrial Estate, il-Marsa. G˙al aktar informazzjoni çempel 21 226320, 21 227196 jew 9989 1800. horvin@waldonet.net.mt jew www.horvin.eu

TBATTIL TA’ FOSOS G˙al tbattil ta’ fosos u bjar, tindif u spezzjonijiet ta’ pajpijiet tad-drena©© permezz ta’ çertu cameras, tindif ta’ kanali tax-xita u kif ukoll tbattil u tindif ta’ grease traps çempel 21 651029, 0042 1954 jew 9949 9714.

VRT TESTING Delmus Garage, iΩ-Ûejtun. Xog˙ol fuq panel beating, spray painting, mechanic, silencers, u jsiru testijiet talVRT. 24 sieg˙a servizz ta’ irmunkar. Biagio Muscat, Triq T. Zahra, iΩ-Ûejtun. Çempel 21 695326, 2789 5875, 7749 2455, 9949 2455 jew 9942 1354.

Nag˙mel xog˙ol ta’ toilet seats ©odda li jkunu maqsuma jew li ma ssibx tixtri b˙alhom. Mag˙mulin mill-injam tal-pine bil-kuluri li jaqblu u tixtieqhom inti g˙all-kamra talbanju. Kompluti bil- fittings. Çempel issa g˙al aktar dettalji fuq 7967 5053 jew 21 675 053. TAGÓLIM U KORSIJIET SAÓÓA U SBUÓIJA

XOGÓOL TA’ KISI

TISWIJIET B’esperjenza u fuq il-post tiswija fuq TVs LCDs, plasma, LEDs, microwaves u kull apparat elettroniku ie˙or. Çempel 9944 6918.

33

G˙al kull tip ta’ xoghol ta’ kisi bil-©ibs, frakass u graffiato, fuq il-fil, tibjid, tik˙il, gypsum boards, partitions u coving . Nag˙mel ukoll tqeg˙id ta’ madum tal-˙ajt u tal-art. Prezzijiet ra©jonevoli. Çempel g˙al stima b’xejn fuq 79960934.

Korsijiet ta’ hairdressing b’Diploma tas-City and Guilds. L-iskola internazzjonali tal-hairdressing qed toffri kors li jwassal g˙al Diploma tas-City and Guilds fil- hairdressing g˙al dawk li g˙adhom jibdew. Hairdressers li g˙andhom esperjenza jistg˙u japplikaw ukoll g˙al dan ilkors. Çempel lil Vanessa fuq 21 440424 jew 7945 9021. SAÓÓA U SBUÓIJA Korsijiet filg˙odu u filg˙axija f’ Aesthetic Treatments, Body Therapy, Body Massage, Stone Therapy, Electrical Epilation, Diet and Nutrition, SPA Therapy. Kollha jsiru minn g˙alliema kwalifikati u jibdew f’Settembru 2012 f’CIDESCO Accredited School. Il-post huwa attrezzat b’dak kollu li wie˙ed ikollu bΩonn skont standards internazzjonali. Çempel lil Sharon fuq 21 440424 jew 7945 9032. PRIVAT TAL-MATEMATIKA

XOGÓOL TAL-ÌEBEL Varjetà ta’ ˙wat, ˙oroΩ, kanali tal-ilma, çangatura qadima jew ©dida, kantun qadim, lavur ta’ kull tip. Çempel g˙al aktar informazzjoni lil Jason fuq 21 432352 jew 9947 9167.

Privat tal-Matematika ‘O’ Level f’Birkirkara, fiΩ-Ωona talMater Dei. Gruppi Ωg˙ar, u rati kompetittivi. Ibbukkja issa fuq 9925 1347 jew 21 482 577 wara 2pm.

Offerta 1: ©img˙a wa˙da

- €3.50

Offerta 2: 5 ©img˙at

- €14

Offerta 3: 13-il ©img˙a

- €30

Offerta 4: 26 ©img˙a

- €56

Offerta 5: 52 ©img˙a

- €93

ÓLAS B’CHEQUE JEW CASH LIL: Sound Vision Print Ltd, KullÓadd, AvviΩi Klassifikati, ONE Complex, A28B Marsa Industrial Estate, il-Marsa. MRS 3000


34

30.09.2012

Almanakk

Ritratt mill-antik IT-TEMP GÓALL-GÓADA TWISSIJIET:

It-Tnejn

It-Tlieta

L-Erbg˙a

30°C

29 °C

28 °C

23 °C

22°C

21 °C

Xejn

L-OGÓLA TEMPERATURA: 31 °c L-INQAS TEMPERATURA: 24 °c UV INDEX: 7 SITWAZZJONI ÌENERALI: HI Pressjoni g˙olja qed testendi mill-Ba˙ar Jonjy salLibja, filwaqt li firxa ta’ pressjoni baxxa mill- LO Al©erija sal-Ba˙ar Tirren riesqa bil-mod lejn ilLvant. TEMP: Il-biçça l-kbira sabi˙ b’ammont varjabbli ta’ s˙ab g˙oli

Il-Óamis

Il-Ìimg˙a

Is-Sibt

VIÛIBBILTÀ: Tajba RIÓ: Moderat min-Nofsinhar ix-Xlokk kultant ikun moderat g˙al ftit qawwi BAÓAR: Ìeneralment moderat IMBATT: Baxx min-Nofsinhar

HI

28 °C

25 °C

25°C

LO

21 °C

18°C

20°C

Imtie˙en fil-Belt Valletta?! - fuq is-Sur ta’ San Mikiel, faççata tal-Port ta’ Marsamxett.

TEMPERATURA TAL-BAÓAR: 26°c

SpiΩeriji li jift˙u llum il-Óadd Royal Pharmacy 271, Triq Ir-Repubblika, il-Belt Valletta

Theresa Jo Pharmacy 3A, Triq Xintill, Óal Tarxien

San Raffaele Pharmacy, 247 Triq Óal Qormi, il-Marsa

San Filippu Pharmacy 155, Triq il-Vitorja, l-Isla

Lantern Pharmacy Misra˙ il-Kebbies, Santa Venera

May Day Pharmacy, Triq il-Vittorja, ÓaΩ-Ûabbar

Rational Pharmacy 74/75, Triq il-Wied, Birkirkara

Brittannia Pharmacy 5, Triq il-Bajja is-Sabi˙a, BirΩebbu©a

Tony's Pharmacy 100, Triq Sir Patrick Stuart, il-GΩira

Chrysanthemum Pharmacy Triq San Nikola, il-Qrendi

Pembroke Pharmacy 87, Triq Giuseppe Malfeggiani, Pembroke, St. Andrews

SpiΩerija Óal-Mula Triq Dun Salv Ciappara, ÓaΩ-Ûebbu©

Harley Pharmacy 1, Triq Nathalie Poutiatin Tabone, Tas-Sliema

IL-BANDA MUNIÇIPALI TA’ LIMASSOL FL-ISLA DALGÓODU

Ba˙rija Pharmacy, Triq Raddet ir-Roti k/m Triq l-Iskola, il-Ba˙rija Batu Pharmacy 38, Triq Palma, ir-Rabat G˙awdex

Iklin Pharmacy Triq Geronimo Abos, l-Iklin

St. John’s Pharmacy 85, Triq l-Indipendenza, ix-Xewkija, G˙awdex

St. Louis Pharmacy Triq Cali, il-Mosta El Medina Chemist, Triq il-Fliegu, il-Qawra

Lottu

53

15

80

62

58

Super 5

38

27

22

36

9

Din il-Ìimg˙a mill-Istorja

Dalg˙odu fl-10am, il-Banda Muniçipali ta’ Limassol, mag˙mula minn 53 bandist, se tkun qed iddoqq marçijiet fit-toroq ewlenin tal-Isla. Il-banda minn Çipru ser tkun qed tag˙ti kunçert bla ˙las organizzat mill-Kunsill Lokali tal-Isla b’kollaborazzjoni masSoçjetà Filarmonika “La Vincitrice”. Il-kunçert ta’ dalg˙odu jinkludi marçi popolari Griegi u internazzjonali fosthom Radetsky March, Waves of Danube, Polka Trisch Trasch, Carmen, Abba Gold, Orpheus in the Underworld u Fete Triumphal. Kul˙add hu mistieden biex jattendi. PREÛENTAZZJONI MULTI-MEDJA DWAR SAN ÌORÌ PRECA F’g˙eluq il-50 sena mill-mewt ta’ San Ìor© Preca, kif ukoll flokkaΩjoni tas-Sena Internazzjonali ta’ Solidarjetà bejn il-Ìenerazzjonijiet, iΩ-Ωg˙aΩag˙ tal-Oratorju Don Bosco t’G˙awdex, bil-kollaborazjoni tas-Soçjetà tal-MUSEUM, qed itellg˙u preΩentazzjoni multi-medja bil-Malti bl-isem “Dun Ìor©: Pont bejn il-Ìenerazzjonijiet”. Il-preΩentazzjoni ta’ madwar 45 minuta g˙andha kitba ta’ Mark Laurence Zammit b’muΩika ori©inali ta’ Francesco Grech. “Dun Ìor©: Pont bejn il-Ìenerazzjonijiet”, tinkludi projezzjonijiet, muΩika, kant u Ωfin. G˙al dawn l-a˙˙ar tlett xhur madwar ˙amsin Ωag˙Ωug˙ u Ωag˙Ωugha kienu qed ja˙dmu bla heda biex itellg˙u din il-produzzjoni li hija parzjalment iffinanzjata mill-programm “Ûg˙aΩag˙ fl-Azzjoni” tal-Unjoni Ewropea. “Dun Ìor©: Pont bejn il-Ìenerazzjonijiet”, se tittella’ g˙allewwel darba fit-Teatru tal-Oratorju Don Bosco ta’ G˙awdex nhar l-Erbg˙a 3 t’Ottubru fis-7.30pm, b’ripetizzjoni nhar lErbg˙a 17 t’Ottubru fl-Awditorju tas-Soçjetà tal-MUSEUM filBlata l-Bajda, Malta, fis-7.00pm. Kul˙add huwa mistieden jattendi. Id-d˙ul huwa bla ˙las. MISSION FUND FOOTBALL TOURNAMENT

2.10.1869 – Twieled Mahatma Ghandi, mexxej spiritwali u politiku fil-©lieda g˙allIndipendenza tal-Indja.

6.10.1979 – Papa Ìwanni Pawlu t-Tieni jsir lewwel Papa li qatt Ωar il-White House f’Washington DC.

Il-Mission Fund tixtieq tirringrazzja lill-president tas-Sliema Wanderers FC lir-Red Cross Ambulance & First Aid u lis-Sur Niger Scerri li organizza it-tournament li sar nhar l-Erbg˙a 12 ta’ Settembru. Óajr ukoll lill-uffiçjali, team captains, players u kull min g˙en biex saret l-attività. Waqt l-attività in©abret issomma ta’ €1,350 kif ukoll donazzjoni ta’ €300 mir-Red Cross Ambulance & First Aid. DVD GÓALL-BEJGÓ

4.10.1963 – L-uragan Flora joqtol 6,000 ru˙ f’Kuba u Haiti. 5.10.1943 - Isir mass meeting fl-Imsida fejn kienet imwielda uffiçjalment il-GWU. 5.10.1864 – Kalkutta meqruda g˙al kollox minn çiklun. Imutu 60,000 persuna. 6.10.1981 – Il-President tal-E©ittu Anwar al-Sadat jinqatel

Is-Sezzjoni Ûg˙aΩag˙ Santa Marija tal-Imqabba flimkien malG˙aqda tan-Nar Santa Marija tal-Imqabba ˙ar©et g˙all-bejg˙ id-DVD tal-Festa ta’ Santa Marija tal-Imqabba 2012. Il-pakkett li fih 3 DVD, jinkludi l-aspetti kollha tal-Festa u qieg˙ed jinbie˙ g˙all-prezz ta’ €15 mill-Bar tal-KaΩin. Aktar informazzjoni fuq www.santamarija.com


30.09.2012

Sports

HOCKEY

It-tim ta’ White Hart jiççelebra f’serata speçjali bl-unuri Fil-©ranet li g˙addew saret serata speçjali mil-Laferla Insurance White Hart filKumpless Nazzjonali talHockey. Il-lejla bdiet b’log˙ba talhockey bejn il-plejers kollha tal-White Hart, miΩ-Ωghar sa dawk irtirati. Il-captains taΩΩewg timijiet kienu Robert Vassallo Agius (President tal-Klabb u l-goalkeeper numru wie˙ed tal-mument) u Andrew Galea (goalkeeper irtirat), b’Andrew Galea jo˙ro© rebbie˙. Din il-log˙ba serviet ukoll b˙ala ringrazzjament lejn ilplejer Simon Agius, li wara li kkontribwixxa snin twal ta log˙ob u coaching taΩ-Ωg˙ar, iddeçieda li jirtira. Il-log˙ba kienet segwita minn BBQ u wara din kien hemm xi preΩentazzjonijiet. Robert Vassallo Agius beda d-diskors tieg˙u billi rringrazzja lil dawk kollha li attendew g˙al din il-lejla ghas-sapport kontinwu t a g ˙ h o m , s p eçjalment ilmistiedna speçjali li kienu Tony Tabone, Chris Busuttil Leaver u Mark Laferla, kollha kemm huma ‘Life Members’ ta’ WHHC. Wara d-diskors kien imiss il-preΩentazzjonijiet talawards. Alain Vella u Daniel Seifert ˙adu l-unuri ta’ 2011/2012 Senior Best Player u Most Promising Playe r, rispettivament, filwaqt li Tristan Seifert reba˙ l- Under 17 Best Player u Jamie Brincat Brockdorff lUnder 17 Most Promising Playe’. Minbarra dawn l-awards ©ew ippreΩentati wkoll awards ta’ apprezzament lil Simon Agius, David Tortell (ex-plejer u kowç) u Andrew Galea g˙as-snin ta’ dedikazzjoni lejn White Hart. L-a˙˙ar award ta’ apprezzament ing˙ata lil Alan Curry, li g˙al l-a˙˙ar sena kien figura importanti ˙afna fl-iΩvilupp fiΩiku taliskwadra kollha. Finalment ing˙atat award speçjali lil Mark Laferla, Managing Director ta’ Laferla Insurance Agency Ltd, li laqag˙tu b˙ala Life Member ta’ White Hart b˙ala apprezzament g˙assapport kontinwu u l-isponsorship tat-tim. Mark Laferla imbag˙ad iddikjara li Laferla Insurance Agency Ltd se jkunu l-isponsors prinçipali ta’ White Hart g˙al sena o˙ra. Barra minn hekk fera˙ littim tar-riΩultati li akkwista lejn l-a˙˙ar tal-ista©un li g˙adda fil-League Nazzjonali li wasslu biex

i©edded l- isponsorhip tattim, u fl-a˙˙ar minn l-a˙˙ar ta l-isba˙ xewqat lil White Hart biex ikomplu jibnu fuq dawn ir-riΩultati u jaslu aktar unuri fis-snin li ©ejjin. Il-kowç il-©did Tony Azzopardi imbag˙ad g˙amel diskors qasir fejn qal li se jie˙u post David Tortell b˙ala l-kowç ta’ White Hart, filwaqt li Mark Zahra se jie˙u post Keith Laferla b˙ala l-kowç tat-tim talUnder 17.

35


36

30.09.2012

Sports

BUNDESLIGA

SERIE A

Draw diΩappuntanti g˙al Milan Bayern iΩommu r-rekord ta’ mija fil-mija

Milan spiçça draw fil-partita away mal-Parma fl-iStadio Ennio Tardini. Milan fet˙u l-iskor fil-50 minuta permess ta’ kontrattakk veloçi meta EL SHAARAWY minn na˙a tax-xellug tal-grawnd b’xutt fil-baxx ma falliex sabiex po©©a lit-tim tieg˙u 0-1 minn fuq. Fis-65 minuta, GALLOPPA ta’ Parma skurja l-ewwel gowl tieg˙u personali tal-kampjonat minn free-kick indirett. Il-futur tal-kowç Massimiliano Allegri mar-Rossoneri xejn ma jidher sabi˙ wara riΩultat ie˙or diΩappuntanti b’dan id-draw. Il-Milan xejn ma taw prestazzjoni konvinçenti ˙lief g˙al El Shaarawy li kien strumentali f’din il-log˙ba. B’dan ir-riΩultat AC Milan jinsabu fid-9 post tal-klassifika ‘l bog˙od mill-quççata fejn hemm ilJuventus u n-Napoli. Il-fatt li Ω-Ωew© timijiet adottaw approçç pragmatiku aktar milli penetrattiv fl-attakk tul l-ewwel taqsima, wassalhom g˙al riΩultat ta’ ftit gowls fejn ftit l-ebda wie˙ed minn dawn it-timijiet ma kellu çansijiet tajba li jmur fil-vanta©©.

KLASSIFIKA SERIE A Juventus Napoli Sampdoria * Inter Milan Lazio Fiorentina Catania Roma Genoa AC Milan Parma Torino * Atalanta * Udinese Bologna Pescara Chievo Siena * Cagliari Palermo

L 5 5 5 6 5 5 5 5 5 5 6 5 5 5 5 5 5 5 5 5

R 4 4 3 3 3 2 2 2 2 2 1 1 2 1 1 1 1 2 0 0

D 1 1 2 1 0 2 2 2 1 0 3 3 1 2 1 1 0 2 2 1

T 0 0 0 2 2 1 1 1 2 3 2 1 2 2 3 3 4 1 2 4

F 11 11 8 9 7 6 7 8 7 6 6 4 4 6 5 4 3 6 2 1

K 2 2 6 6 5 4 7 10 7 5 8 3 4 9 9 10 9 4 6 9

P 13 13 10 10 9 8 8 8 7 6 6 5 5 5 4 4 3 2 2 1

Doppjetta ta’ S. SAM fil-50 u fit-63 minuta tat ir-reb˙a lil Bayer Leverkusen fil-log˙ba kontra Greuther Furth ©ewwa darhom. S. Sam skorja lewwel gowl minn nofs ilkaxxa b’xutt bix-xellug minn pass ta’ Schurrle. Fit-tieni gowl Sam skorja minn pass ta’ Carvajal. Hamburger u Hannover filHSH Nordbank Arena spiççat b’reb˙a b’gowl uniku g˙al Hamburger b’gowl ta’ RUDNEVS fl-20 minuta, minn ballun ta’ Van der Vaart meta skorja minn nofs tal-kaxxa b’xutt bil-lemin wara Ωball ta’ Zieler, il-gowler ta’ Hannover. Hannover kellhom bosta çansijiet li tilfu meta setg˙u kisbu l-vanta©©. Il-log˙ba Hoffenheim kontra Augsburg spiççat bla gowls. Hoffenhein kienu g˙adhom wisq ma˙suda biex jag˙tu prestazzjoni tajba wara li 24 sieg˙a qabel ma bdiet illog˙ba, il-midfielder tag˙hom Vukcevic spiçça f’koma wara inçident ikra˙ tat-traffiku li kellu. Augsburg ukoll dehru mhux mo˙˙om hemm, g˙alkemm kellhom fejn jiksbu l-vanta©©. Salihovic tkeçça mil-log˙ba fit-88 minuta wara li ©ie muri l-karta ˙amra fuq foul ikra˙ illi g˙amel fuq Werner li spiçça mwe©©a’. Labbadia, il-kowç ta’ Stuttgart ˙a r-ru˙ wara li t-tim tieg˙u kiseb reb˙a ta’ 0-2 barra minn darhom kontra Nu rnb erg wara serje ta’ prestazzjonijiet diΩappuntanti. Ftit wara l-ewwel battuti tallog˙ba, Stuttgart marru filvanta©© fejn IBISEVIC feta˙ liskor fl-ewwel minuta. Stuttgart da˙lu fil-vanata©© fis-70 minuta minn gowl ta’ HARNIK fuq pass ta’ Ibisevic.

Bayern M uni ch ˙allew g˙all-a˙˙ar minuti tal-log˙ba sabiex komplew jg˙aqqdu sserje ta’ reb˙iet li kisbu millbidu tal-ista©un. Bayern Munich ˙ar©u rebbie˙a fuq Werder Bremen bl-iskor ta’ 02 barra minn darhom. L-iskor infeta˙ tard fit-tieni taqsima minn B. Munich. Kien GUSTAVO li skurja l-ewwel gowl tal-partita fil-81 minuta. 3 minuti wara, MANDZUKIC kompla jΩid il-vanta©© g˙allB. Munich. Borussia Dortmund u Monchengladbach sfidaw lil xulxin ©ewwa Signal-Iduna Park fejn B. Dortmund kaxkru lirrivali tag˙hom bl-iskor ta’ 50. REUS feta˙ l-iskor fil-35 minuta minn nofs il-kaxxa. SUBOTIC Ωied il-vanta©© g˙all-B. Dortmund b’daqqa ta’ ras minn kross ta’ Blaszczykowski minn korner. REUS re©a’ skorja fis-70 minuta segwit 9 minuti wara b’gowl ta’ GUNDOGAN. BLASZCZYKOWSKI ssi©illa lpartita bl-a˙˙ar gowl fil-85 minuta minn pass ta’ Gundogan.

KLASSIFIKA BUNDESLIGA L B. Munich 5 Eint. Frankfurt 5 Hannover 96 5 Schalke 5 F. Dusseldorf 5 Bor. Dortmund 5 Werder Bremen5 B.Leverkusen 5 FC Nurnberg 5 Bor. Mo’dbach 5 Hoffenheim 5 SC Freiburg 5 Wolfsburg 5 Hamburg 5 Mainz 5 Greuther Furth 5 Stuttgart 5 FC Augsburg 5

R 5 4 3 3 2 2 2 2 2 1 2 1 1 1 1 1 0 0

D 0 1 1 1 3 2 1 1 1 3 0 2 2 1 1 1 2 1

T 0 0 1 1 0 1 2 2 2 1 3 2 2 3 3 3 3 4

F 17 14 14 10 4 11 9 7 7 7 10 7 2 7 4 2 3 2

K 2 7 8 5 0 8 8 7 9 7 12 8 8 10 8 8 12 10

P 15 13 10 10 9 8 7 7 7 6 6 5 5 4 4 4 2 1


37

30.09.2012

Sports

KAMPJONAT PREMIER

L-ewwel reb˙a g˙al Liverpool tal-ista©un Fl-Emirates Stadium Chelsea jkomplu jisfidaw g˙al-League wara li ˙ar©u rebbie˙a barra minn darhom kontraArsenal bliskor ta’ 2-1. Kienu Chelsea li fet˙u l-iskor fl-ewwel taqsima minn gowl opportunist ta’ TORRES li ˙alla lill-gowler ta’ Arsenal Vito Mannone iççassat. GERVINHO, wara li rçeva pass fil-kaxxa l-kbira, xxuttja b’nofs dawra u sab ix-xibka biex ©ab id-draw g˙all-Arsenal ftit qabel tmiem l-ewwel taqsima. Fuq free-kick dirett ta’ Mata, Chelsea re©g˙u marru filvanta©© wara li l-ballun ©ie imxellef mill-plejer ta’ Arsenal stess, KOSCIELNY, qabel ma lballun da˙al gox-xibka. Fil-58 minuta, Arsenal resqu viçin biex jiksbu d-draw, imma Cech ça˙˙ad Podolski minn daqqa ta’ ras. Fit-72 minuta, Cech re©a’ salva lil Chelsea milli jaqalg˙u gowl minn xutt ta’ Jenkinson. Fit-88 minuta, Gervinho g˙adda pass tajjeb lil Cazorla, li b’first timer tefa’ ftit og˙li. Fid90 minuta, Giroud tilef çans tajjeb meta dar tajjeb ma’ Cech u minn qag˙da angulata tefa’ barra. Everton komplew fit-triq ittajba wara reb˙a o˙ra li kisbu kontra Southampton bl-iskor ta' 3-1 sabiex issa jinsabu biss 3 punti wara Chelsea, li qeg˙din fil-quççata tal-klassifika. Southampton bdew bit-tajjeb il-log˙ba tag˙hom kontra Everton fejn RAMIREZ skurja fis-6 minuta minn daqqa ta’ ras minn korner. Everton ©abu ddraw fl-24 il-minuta minn OSMAN fuq kross fil-baxx. Minkejja l-bidu tajjeb ta’ Southampton, dan spiççaw tilfu kontra Everton wara dopjetta ta’ JELAVIC li waslet ftit tal-minuti wara d-draw. Xutt fil-baxx ta’ Jelavic tefa’ lil Everton fil-vanta©© fit-33 minuta. G˙addew biss 5 minuti millazzjoni ta’ Jelavic meta dan re©a’ da˙˙al il-ballun fix-xibka. Kienet reb˙a kbira g˙allManchester City li f’log˙ba ferm kombattuta, serqu r-reb˙a minn ˙alq Fulham fl-a˙˙ar tlett minuti tal-log˙ba bl-iskor ta’ 12. PETRIC feta˙ l-iskor billi skurja minn penalty g˙al Fulham fl-10 minuti tal-log˙ba. Tlett minuti qabel tmiem lewwel taqsima, AGUERO rnexxielu jikseb id-draw g˙allMan. City. DZEKO kien ilu biss

60 sekonda jilg˙ab g˙al Man. City meta skurja l-gowl kruçjali li ta r-reb˙a lil Manchester City fl-a˙˙ar minuti tal-log˙ba. Il-log˙ba f’Carrow Road bejn Norwich u Liverpool kienet wa˙da b’˙afna gowls fejn Liverpool ˙adu l-ewwel reb˙a bl-iskor ta’ 2-5. L-ewwel gowl tal-partita wasal kmieni fit-tieni minuta minn SUAREZ g˙al-Liverpool. Fis-37 minuta, minn Ωball difensiv ta’ Norwich, SUAREZ irdoppja minn xutt imdawwar. SAHIN g˙amilhom tlieta fis-47 minuta. SUAREZ g˙aqqad il- hat-trick g˙axar minuti wara. MORISON naqqas il-mar©ini tal-iskor g˙al Norwich meta skorja fil-61 minuta. Liverpool donnhom riedu jpattu tas-serje ta’ riΩultati diΩappuntanti li kellhom mill-bidu tal-league, tant li fit-68 minuta, re©g˙u kabbru liskor minn gowl ta’ GERRARD. Gowl fl-a˙˙ar tlett minuti tallog˙ba g˙al Norwich minn HOLT kien ftit tkonsolazzjoni g˙at-tim li tilef ©ewwa daru. Din kienet l-ewwel reb˙a ta’ Liverpool sa mill-bidu talista©un. Id-draw bejn Reading u Newcastle kien wie˙ed kontroversjali meta BA, li skurja fla˙˙ar minuti tal-log˙ba, deher imiss il-ballun b’idejh qabel ma spiçça ©ewwa. Kien KEBE li skorja l-ewwel gowl fit-58 minuta g˙al Reading. Biss però Reading ma tantx damu filvanta©© wara li BA ©ab id-draw g˙al Newcastle minuta wara. Reading re©g˙u marru filvanta©© bis-sa˙˙a ta’ HUNT li skorja fit-62 minuta qabel ma BA skurja l-gowl kontroversjali fl-a˙˙ar 7 minuti tat-tieni taqsima. Stoke ˙adu l-ewwel reb˙a tag˙hom tal-ista©un kontra Swansea. Kien bis-sa˙˙a ta’ CROUCH li Stoke ˙ar©u rebbie˙a ©ewwa darhom wara li dan g˙amel doppjetta façili wara li sab difiΩa dg˙ajfa minn na˙a tal-avversarji. Crouch tefa’ lil Stoke filvanta©© fit-12-il minuta. Fit-35 minuta, Crouch irdoppja g˙al Stoke wara li xutt tieg˙u stess kien parzjalment salvat millgowler imma Crouch irnexxielu jiskorja mir-rebound. Il-log˙ba bejn Sunderland u Wigan spiççat b’reb˙a minn gowl uniku. It-tkeççija ta’ Gomez, plejer tal-Wigan li ©ie muri l-karta ˙amra fis-47 minu-

MUTURI

Jorge Lorenzo jisraq il-pole f’Aragona Fil-Gran Premio Iveco de Aragón, l-IngliΩ Cal Crutchlow ©ie miç˙ud g˙al darb’o˙ra l-ewwel poΩizzjoni pole tal-karriera tieg˙u fil-MotoGp fi qualifying ferm kombattuta. Crutchlow tilef ç-çans li jikseb hu l-poΩizzjoni pole mid-duo Spanjol, l-ewwel minn Dani Pedrosa u wara mis-sewwieq li qieg˙ed jokkupa l-ewwel post tal-klassifika Jorge Lorenzo. Lorenzo, ta’ Yamaha rnexxielu jeg˙leb ukoll lil Pedrosa sabiex spiçça biex kiseb huwa l-pole g˙at-tellieqa ta’ Aragona. Lorenzo ta prestazzjoni mill-aqwa f’kundizzjonijiet tajba taç-çirkwit b’˙in tajjeb ta’ 1.49 sekonda, li kien biΩΩejjed sabiex g˙eleb lis-sewwieq tal-Honda Pedrosa. Dan tal-a˙˙ar wera l-kapaçità tieg˙u billi da˙al fit-tieni post minkejja li sofra minn ˙abta kmieni fit-ti©rija.

ta, donnha tat kura©© lil Sunderland li kisbu l-vanta©© minn gowl ta’ FLETCHER 4 minuti wara t-tkeççija. Gomez tkeçça min˙abba tackle kerha. Tottenham g˙elbu lil Manchester United bl-iskor ta’ 2-3 barra minn darhom. VERTONGHEN feta˙ l-iskor wara biss Ωew© minuti g˙at-Tottenham. BALE Ωied il-vanta©© g˙al Tottenham wara li fit-32 minuta, skorja minn ballun ta’ Dembele minn azzjoni veloçi. NANI naqqas il-mar©ini tal-iskor minn kross ta’ Rooney, imma Tottenham malajr irrispondew b’gowl ie˙or minuta wara bis-sa˙˙a ta’ DEMPSEY. KAGAWA pprovda ttieni gowl ta’ Man. Utd. fl-54 minuta, imma r-Red Devils ma rnexxilhomx i©ibu d-draw minkejja l-isforΩi tag˙hom. Tottenham kienu ilhom 23 senama jirb˙u lil Man Utd. ©ewwa Old Trafford.

KLASSIFIKA PREMIERSHIP

RIÛULTATI Arsenal v Chelsea Everton v Southampton Fulham vs Man. City Norwich vs Liverpool Reading vs Newcastle Stoke City vs Swansea Sunderland vs Wigan Man. Utd. vs Tottenham

1-2 3-1 1-2 2-5 2-2 2-0 1-0 2-3

FIXTURES ILLUM Aston Villa vs WBA

17.00

Chelsea Everton Manchester United Manchester City WBA Arsenal Fulham Newcastle United Tottenham Hotspur West Ham United Swansea City Stoke City Sunderland Liverpool Aston Villa Wigan Athletic Southampton Norwich City Reading QPR

L 6 6 5 6 5 6 6 6 5 5 6 6 5 6 5 6 6 6 5 5

R 5 4 4 3 3 2 3 2 2 2 2 1 1 1 1 1 1 0 0 0

D 1 1 0 3 1 3 0 3 2 2 1 4 4 2 1 1 0 3 2 2

T 0 1 1 0 1 1 3 1 1 1 3 1 0 3 3 4 5 3 3 3

F 11 12 12 12 7 10 13 8 8 5 10 6 5 9 5 5 10 4 6 3

K 3 6 6 8 4 4 9 8 6 4 9 5 4 12 9 11 18 13 11 11

DG 8 6 6 4 3 6 4 0 2 1 1 1 1 -3 -4 -6 -8 -9 -5 -8

P 16 13 12 12 10 9 9 9 8 8 7 7 7 5 4 4 3 3 2 2


38

30.09.2012

Sports

SLIEMA W. VS RABAT AJAX: 2-0

Fl-ewwel taqsima ftit kien hemm log˙ob ma˙sub, g˙alhekk ftit in˙olqu okkaΩjonijiet ta’ gowls bis-Sliema jkunu xi ftit a˙jar, g˙alkemm bog˙od ferm mil-wirja tajba li taw ©img˙a ilu kontra B’Kara. Rabat Ajax ma kienux ˙Ωiena u ppruvaw jo˙olqu xi kontrattakki. Huma ma kienux difensivi u wrew li riedu xi ˙a©a minn din il-partita. Ta’ min wie˙ed isemmi li l-plejer SlimiΩ Ivan Woods g˙aqqad l400 partita tieg˙u fil-Premier b’din il-partita. G˙at-tieni taqsima l-Wanderers ˙ar©u perikoluΩi. Wara biss tliet minuti d-debuttant sostitut Taljan Ruggiero laqat il-lasta b’xutt mill-ewwel. Rabat kellhom ukoll okkaΩjoni tajba fejn setg˙u jie˙du lvanta©© meta l-gowler Bonello tas-Sliema ma Ωammx freekick, iΩda ma kien hemm ˙add biex japprofitta minna˙a Rabtija. Kienet it-tkeççija ta’ Brincat ta’ Rabat fit-78 minuta li dawwret l-andament tallog˙ba, bis-Sliema jΩidu flattakki u preçiΩament kienu ppremjati b’Ωew© gowls ta’ Ruggiero, li jidher li hu plejer utli. EΩatt mal-ewwel gowl ilkowç Taljan Alfonso Greco tal-Wanderers da˙˙al lil Decesare biex jissoda d-difiΩa

u jikkonsolida r-reb˙a u ovvjament jikseb it-tliet punti g˙at-tim tieg˙u. Sliema bdew tajjeb meta kellhom Ωew© tentattivi lejn illasta Rabtija b’Ωew© xuttijiet ta’ Muscat. Fl-34 minuta, azzjoni tarRabat. Kross ta’ D Azzopardi, Mintoff ma jikklerjax tajjeb, jid˙ol Cauchi, iΩda jixxuttja dg˙ajjef f’idejn il-gowler Bonello. Ûew© minuti wara, Sliema permezz ta’ Woods b’azzjoni personali li jixxuttja bil-ballun jittajjar g˙al korner. Fil-41 minuta, re©g˙u kienu Sliema li kellhom attakk perikoluΩ, meta Barbetti qassam lejn Ciantar li baqa’ die˙el fil-kaxxa Ω-Ωg˙ira, bilgowler Azzopardi tar-Rabat jikklerja f’korner. Sliema bdew it-tieni taqsima mill-ewwel fuq l-attakk, u fid49 minuta kross ta’ Muscat, jid˙ol is-sostitut Ruggiero li b’xutt mill-ewwel laqat ilwieqfa. Fis-67 minuta, freekick ta’ Moral Fuster g˙ar-Rabat bilgowler Bonello ma jΩommx sew il-ballun, iΩda l-ebda attakkant Rabti ma rnexxielu japprofitta. Fit-73 minuta, ballun g˙and Ruggiero li jaqbeΩ Ωew© difensuri u jitfa’ fil-kaxxa fejn Muchardi jixxuttja ftit barra. Tliet minuti wara reazzjoni

Ritratti: FABIO PACE

Ûew© gowls ta’ Ruggiero u tliet punti g˙as-Sliema

Rabtija, u xutt minn barra ta’ Schembri jg˙addi ftit barra.

Fit-78 minuta, Rabat isofru daqqa ta’ ˙arta qawwija meta Brincat jintwera t-tieni karta safra. Ma’ din it-tkeççija Sliema rvellaw u letteralment raw irreb˙a. Fl-84 minuta huma fet˙u li skor meta LUIGI RUGGIERO g˙adda tajjeb fuq Geswaldi u fajjar xutt li g˙eleb g˙allewwel darba lil gowler Azzopardi tar-Rabat. Fil-˙in miΩjud Sliema g˙amluhom 2-0 g˙al reb˙a rispettabbli. G˙al darb’o˙ra re©a’ kien LUIGI RUGGIERO li rçieva pass ta’ Mintoff, evita nnasba tal-offside u qabbez ilballun minn fuq il-gowler avversarju g˙al ©ox-xibka.

RABAT A: J Azzopar di, Geswaldi, Schembri, Carapic, Astrauskas (Gauci 85), Smeir, Moral Fuster (Felice 85), Falzon, Brincat, Cauchi, D Azzopardi. KOWÇ: Silvio Vella. SLIEMA W: Bonello, Martinelli, Gatt Baldacchino, Bianciardi, Min toff, Mu ch ardi, Muscat, Barbetti, Laudisi (Ruggiero 46), Woods, Ciantar (Decesare 85). KOWÇ: Alfonso Greco. SKURJAW: Luigi Ruggiero (S) 84 u 92 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Mattias Muchardi REFEREE: Bryn Markham Jones.

TIÌRIJIET TAÛ-ÛWIEMEL

Il-41 Laqg˙a tal-ista©un bi tmien ti©rijiet L-attrazzjoni ewlenija tal-laqg˙a tal-lum hija l-bidu tal-ewwel kampjonat g˙at-tieni faΩi tal-ista©un li fil-fatt beda l-Ìimg˙a. IlKampjonat tal-Óarifa Cassar Petroleum, fil-laqgha tal-lum ikun fih sitta u erbg˙in Ωiemel tat-trott tal-klassi Premier li huma maqsuma f’erba’ heats, bl-ewwel sitta minn kull heat jikkwalifikaw g˙assemi-finali li se jinΩammu f’nofs Ottubru. Il-programm tal-lum huwa dan: L-ewwel ti©rija: Klassi BronΩ fuq distanza ta’ 2640 m tibda fis14.00. It-tieni ti©rija: Klassi Silver fuq distanza ta’ 2640 m tibda fis-14.20. It-tielet ti©rija: Klassi Premier fuq distanza ta’ 2140 m tibda fit14.45. Ir-raba’ ti©rija: Klassi Premier fuq distanza ta’ 2140m tibda fit15.05. Il-˙ames ti©rija: Klassi Gold fuq distanza ta’ 2640 m tibda fit15.30. Is-sitt ti©rija: Klassi Premier fuq distanza ta’ 2140 m tibda fl-15.55. Is-seba’ ti©rija: Klassi Premier fuq distanza ta’ 2140 m tibda 16.20. It-tmien ti©rija: Klassi Silver fuq distanza ta’ 2640 m tibda fil16.45.


30.09.2012

Sports

MOSTA VS FLORIANA: 3-1

Mosta tajbin wisq g˙al Floriana hom tnejn. Fit-13-il minuta, kross ta’ Mitev lejn FERDINANDO APAP, li g˙ola tajjeb biex bir-ras re©a’ g˙eleb lil Debono. Mosta deheru li riedu aktar u minn azzjoni personali ta’ Zongo, x-xutt ta’ dan minn ©olkaxxa g˙adda ftit barra. Floriana ppruvaw jid˙lu fil-partita fil-25 minuta, meta kross ta’ Cilia lejn Darmanin li b’rovexxata ttestja lil Haber fil-lasta Mostija, iΩda dan kien ferm attent u kklerja. Fit-38 minuta, xutt b’sa˙˙tu ta’ Verma g˙all-Floriana g˙eleb lil Haber, iΩda Dimech salva minn fuq il-linja g˙al korner. Mill-istess korner mog˙ti minn Verma, kien Cilia li b’xutt b’sa˙˙tu ra li Haber itajjar il-ballun. Fit-43 minuta, Floriana kellhom kross ta’ Darmanin li Haber tajjar minn fuq ras Wasiu, u minuta wara l-istess Wasiu ittanta xortih minn barra l-kaxxa, iΩda Haber kien attent. Bil-Floriana f’din il-furja tag˙hom ta’ attakki, Mosta operaw il-kontrattakk u fil-45 minuta, ˙arba ta’ Mitev, pa ss lejn Aboulezz u kellu jkun il-gowler Debono li wettaq sa ve tajjeb biex salva s-sitwazzjoni. Appena bdiet it-tieni taqsima, fil-51 minuta Floriana resqu qrib il-gowl meta kross ta’ Pisani lejn Tremarco, li xxuttja fil-baxx ftit barra. Floriana ©iehom çans taddeheb meta ˙arba ta’ Cilia, li ©ibed id-difensur fuqu u qassam lejn Wasiu li wa˙du quddiem Haber falla l-mira. Fid-69 minuta pena lty g˙al Mosta. Óarba tajba ta’ Zongo li baqa’ die˙el fil-kaxxa fejn twaqqa’. OBINNA OBIEFULE inkariga ru˙u mil- pen a lty u g˙amilhom 3-0. Floriana ppruvaw inaqqsu ddistakk fit-73 minuta hekk kif minn korner ta’ Cilia, Verma g˙ola tajjeb bir-ras, iΩda l-ballun ittajjar minn fuq il-linja minn Agius.

IΩ-Ωew© timijiet mill-ewwel urew x’kienu l-˙sibijiet tag˙hom g˙al din il-partita meta ntefg˙u fuq lattakk f’log˙ba miftu˙a, blewwel gowl ma jdumx ma jasal g˙al Mosta mill-aktar attakkant perikoluΩ tag˙hom Obiefule. Mosta komplew jinsistu u kisbu anki gowl iehor mid-difensur Apap f’azzjoni ta’ korner. Anki leksplejer Micallef kompla lpressjoni Mostija mil-lemin, filwaqt li Zongo u Obiefule minn kull direzzjoni. Floriana kienu sfortunati meta xutt ta’ Verma kien salvat minn Dimech minn fuq il-linja. Verma dejjem ikun fost l-a˙jar plejers tal-Floriana. Fit-tieni taqisma Floriana Ωiedu l-azzjonijiet, imma t-tim Mosti ta’ b˙alissa mhux la kemm ji©i superat. Dan it-tim huwa mimli bi plejers ta’ klassi li qed iferr˙u ferm lil Mostin. Spiçça dak it-taqtieg˙ ta’ qalb tal-ista©un l-ie˙or; anki wie˙ed jaΩΩarda jg˙id li ma tkunx xi sorpriΩa jekk it-tim ta’ D’Amato ma huwiex jilg˙ab biss g˙al post fiç-Championship Pool imma wkoll g˙al xi reb˙ ta’ xi unur. Mosta komplew jiddominaw b’ pen a lty ta’ Obiefule, iΩda kienu Floriana li naqqsu d-distakk b’gowl ta’ konsolazzjoni minn Wasiu wara li dan il-plejer kien ˙ela xi okkaΩjonijiet façli ta’ gowls. Reb˙a mist˙oqqa li tat kura©© lill-istaff tekniku Mosti u tellg˙et lil-partitarji fis-seba’ sema. Floriana bdew il-partita fuq lattakk meta wara tliet minuti Tremarco kkrossja, iΩda kemm Bugeja kif ukoll Wasiu ma laqtux il-ballun biex iç-çans intilef. Fir-reazzjoni ta’ Mosta dawn skurjaw. Fid-disa’ minuta pass ta’ Micallef lejn OBINNA OBIEFULE, li baqa’ die˙el filkaxxa u fajjar xutt li bih g˙eleb lill-gowler Debono fil-lasta FurjaniΩa. Mosta ma damux ma g˙amlul-

!" $ % *

&

'

( ,

. /

1

)

# *

+ -

0 ()*0 '

-

23 4

!"

REFEREE: Marco Borg.

Fit-83 minuta Floriana irnexxielhom jiskurjaw il-gowl talbandiera meta minn pa ss ta’ Alhino, SUNDAY WASIU g˙eleb lil Haber. Fis-86 minuta Wasiu re©a’ kellu okkaΩjoni tajba ta’ gowl iΩda x-xutt tieg˙u g˙adda ftit barra. MOSTA: Ha ber , Mica llef, Agi u s (Bez zi n a 8 2 ), Di mech, Apa p, Ca mpa gnoli, Grech (Ba j a da 6 0), Zongo, Aboulezz, Mitev, Obiefule (Dos Santos 78). KOWÇ: Steve D’Amato. FLORIANA: Debon o, T Fa r r ugi a , Pisani, Bugeja, K Farrugia, Tremarco, Alhi n o, Ver ma , Ci li a , Wa si u, Darmanin. KOWÇ: Mark Wright. SKURJAW: Obinna Obiefule (M) 9 u 69 pen min, Ferdinando Apap (M) 13 min, Sunday Wasiu (F) 83 min. PLEJER TAL-LOGÓBA: Danial Mitev Mosta

KLASSIFIKA PREMIERSHIP Valletta Hibernians Birkirkara Mosta Sliema W. Floriana Tarxien R Qormi Hamrun S Balzan Y. Rabat A Melita

L 5 5 5 6 6 6 5 6 6 6 6 6

R 5 5 4 4 3 2 2 2 1 1 0 0

D 0 0 0 0 1 2 1 0 3 1 1 1

T 0 0 1 2 2 2 2 4 2 4 5 5

F 20 16 12 16 10 9 7 8 10 9 3 6

K 4 7 4 10 8 9 6 14 17 13 14 20

+/16 9 8 6 2 0 1 -6 -7 -4 -11 -14

LOGÓOB GÓAL-LUM GRAWND NAZZJONALI 15.00 TARXIEN RAINBOWS 17.00 HIBERNIANS

vs BIRKIRKARA vs VALLETTA

Pti 15 15 12 12 10 8 7 6 6 4 1 1

L-AQWA SKORERS 1. Michael Mifsud 2. Obinna Obiefule 3. Elton da Silva 4. Danail Mitev 5. Jhonnattann Conceicao 6. Jackson Lima Siqueira

Valletta Mosta Balzan Mosta B’Kara Hibs

9 5 5 4 4 4

39


40

30.09.2012

A˙barijiet

IRIDU INVESTIGAZZJONI FUQ STEPHEN SPITERI Wara li nkixef li d-deputat Nazzjonalista Stephen Spiteri qatt ma ppreΩenta dikjarazzjoni tal-assi fil-Parlament, qieg˙ed idur diskors biex issir investigazzjoni fuq dan id-deputat li ji©i lku©in ta’ Lawrence Gonzi. S’issa t-talba biex Stephen Spiteri ji©i investigat qeg˙da tinΩamm lura u qed jing˙ad li l-Partit Nazzjonalista ma jistax jag˙mel investigazzjoni simili fuq deputat tieg˙u. Madankollu, qed jidda˙˙lu dubji dwar id-double standards fit-tmexxija ta’ GonziPN. L-a©ir ta’ Stephen Spiteri, speçjalment il-mod kif Ωgwida lill-mezzi tax-xandir, qed ji©i meqjus b˙ala wie˙ed serju u li l-EΩekuttiv tal-PN g˙andu jinvestiga. Din tista’ twassal g˙al kundanna ta’ dan id-deputat. IΩda jidher çar li Lawrence Gonzi m’g˙andu ebda ˙sieb li jimxi fuq ilpassi li mexa ma’ deputati o˙rajn fi ˙dan il-Partit, li b’differenza g˙al Spiteri kienu qed jag˙mlu xog˙olhom b˙ala Membri Parlamentari.

Ambaxxatur fil-Kuwait Charles Sultana g˙adu kif ©ie ma˙tur b˙ala l-ewwel Ambaxxatur ta’ Malta residenti fil-Kuwait. Fost il-kollegi tieg˙u tal-Foreign Office huwa kkunsidrat b˙ala xi ˙add li le˙aq fejn le˙aq mhux fuq il-mertu imma g˙ax huwa talqalba. Xi snin ilu Sultana kien g˙amel l-eΩami g˙al Second Secretary u ma kienx g˙adda. Madankollu kien xorta ntbag˙at b˙ala ‘technical attache’ flAmbaxxata Maltija fi Brussell. Wara Brussell Sultana kien intbag˙at fl-Ambaxxata ta’ Malta f’Kanberra peress li g˙andu mara Awstraljana. Eventwalment kien intbg˙at f’Beijing u wara g˙amel xi xhur fl-Ambaxxata Maltija f’Lisbona. Issa Charles Sultana spiçça b˙ala l-ewwel Ambaxxatur ta’ Malta residenti fil-Kuwait.


Harga 30 ta' Settembru 2012