Page 1

‫تێکنۆلۆژی‬ ‫پێوه‌ندییه‌کان‬

‫هۆکاری‬ ‫ناسه‌رکه‌وتووی‬ ‫ئێران له‌ ماراتۆنی‬ ‫پێوه‌ندییه‌کان دا‬ ‫‪4‬‬

‫سیاسی‬

‫سیاسی‬

‫بزووتنه‌وه‌ی‬

‫بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫خوێندکاری دژایه‌تی‬ ‫کردنی خوێندکاران‬ ‫‪5‬‬

‫ژنان‬

‫ژمارە‪559 :‬‬

‫‪www. kurdistanukurd.com‬‬

‫یه‌کشه‌ممه‌‌ ‪31‬ی بانه‌مه‌ری ‪ 1390‬ـــ ‪ 21‬ی مه‌ی ‪ 2011‬ـــ ‪ 150‬تمەن‬

‫به‌ره‌ی ره‌نج‪ ،‬ئاشتی و‬

‫ه‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تی ل ‌‬

‫دیموکراسی‬

‫کوردستان و ژنی کورد‬

‫‪8‬‬

‫‪9‬‬

‫ئۆرگانی حیزبی دیموكراتی كوردستان‬

‫یه‌کیه‌تیی ئورووپا فشاره‌کانی بۆ سه‌ر ئێران زیاتر ده‌کا‬ ‫وەاڵمێك بۆ نامەی‬ ‫سەرئاوەاڵی هاوڕێیانی‬ ‫پێشوومان‬ ‫بەڕێزان!‬ ‫نامەیەكی سەرئاوەاڵی دەفتەری سیاسیی‬ ‫ئێوە بە رێكەوتی ‪ 2011/5/17‬باڵو بۆتەوە‪ .‬لەو‬ ‫نامەیه‌دا داواتان كردوە كە حیزبی دیموکراتی‬ ‫کوردستان ناوێكی ت��ازە بۆخۆی دی��اری بكا‪.‬‬ ‫لە وەاڵم��ی ئەم نامەیەدا بەپێویستی دەزانین‬ ‫سەرنجتان بۆ ئەم چەند خاڵە رابكێشین‪:‬‬ ‫‪ 1‬ــ ئ��ەم نامەیەی ئێوە دوای نزیكەی ‪4‬‬ ‫ساڵ لێكدابڕان بەداخەوە هەڵوێستێكی نوێی‬ ‫ت��ێ��دا نییە ك��ە الن��ی ك��ەم ك��ۆم��ەگ ب��ە بوونی‬ ‫پێوەندیی دۆس��ت��ان��ەی نێوانمان بكا ك��ە ئێمە‬ ‫هەر لە سەرەتاوە پێمان لەسەر داگرتوە و بە‬ ‫پێویستمان زانیوه‌‪ .‬زیانه‌کانی ئه‌و لێکدابڕانه‌ش‌‪،‬‬ ‫ک ‌ه زۆر یه‌کالیه‌نه‌‌‪ ،‬ئاماژه‌تان پێکردوه‌‪ ،‬هه‌ر‬ ‫شتێکی ت���ازه‌ نییه‌‪ .‬ب�� ‌ه شاهیدی دۆس��ت��ان و‬ ‫خ��ودی خ��ۆت��ان‪ ،‬زۆر پێش له‌تبوونی حیزب‪،‬‬ ‫ئێوه‌مان ل ‌ه ئاکام ‌ه زیانباره‌کانی ئه‌و کرده‌و ‌ه‬ ‫و هه‌ڵسوکه‌وتانه‌تان ئاگادار کردبۆوه‌ ک ‌ه ب ‌ه‬ ‫ک��رده‌و ‌ه حیزبی دیموکراتیان کردبوو به‌ دوو‬ ‫له‌ت و به‌ داخه‌وه‌ش هه‌تا سه‌ر ل ‌ه سه‌ر هه‌مان‬ ‫هه‌ڵوێست و ره‌فتار رۆیشتن‪.‬‬ ‫‪ 2‬ــ هەر حیزب و رێكخراوێك بۆخۆی ناوی‬ ‫خۆی دی��اری دەك��ا‪ ،‬ئەوە مافێكی سروشتی و‬ ‫سەرەتاییە‪ .‬ئێمە بۆ خۆمانی بەڕەوا نازانین داوا‬ ‫لە ئێوە بكەین كە ناوێكی دیكە بۆخۆتان دیاری‬ ‫ب��ك��ەن‪ ،‬ه��ه‌رب��ەو ج��ۆرەش بۆ ئێوەی ب��ەڕەوا‬ ‫نازانین كە داوا لە ئێمە بكەن ناوێكی نوێ‬ ‫بۆحیزبی دیموکراتی کوردستان هەڵبژێرین‪.‬‬ ‫ئ��ەوە مافی دێموكراتیكی ئەندامانی حیزبی‬ ‫دێموكراتی كوردستانە كە بۆخۆیان ن��او بۆ‬ ‫حیزبەكەیان هەڵبژێرن‪.‬‬ ‫‪ 3‬ــ هەر بەدوای لەتبوونی حیزبی دیموكرات‬ ‫و لە كۆنگرەی چواردەیەمی حیزبی دێموكراتی‬ ‫كوردستان دا ئەندامانی كۆنگرە بە تێكڕای‬ ‫دەنگ ناوی « حیزبی دیموكراتی كوردستان «‬ ‫یان بۆ حیزبەكەی خۆیان پەسند كردوە‪ .‬هەر‬ ‫وەها ئێوەش لە كۆنگرەی خۆتان دا ناوی «‬ ‫حیزبی دێموكراتی كوردستانی ئێران»تان بۆ‬ ‫حیزبی خۆتان پەسند ك��ردوە‪ .‬ه��ەروەك چۆن‬ ‫ئێمە رێز لە بڕیاری ئەندامانی كۆنگرەی ئێوە‬ ‫دەگرین‪ ،‬ئێوەش پێویستە رێز لە لە بڕیاری‬ ‫كۆنگرەی حیزبی دیموکراتی کوردستان بگرن‪.‬‬ ‫‪4‬ــ ناوی حیزبی ئێمە و ناوی حیزبی ئێوە‬ ‫لێك جیاوازن و بۆ هەموو الیەكیش ناسراون و‬ ‫جێكەوتوون‪ .‬دوای كۆنگرەی چواردەی حیزبی‬ ‫دیموکراتی کوردستان‪ ،‬واتە سێ ساڵ لەمەوبەر‪،‬‬ ‫ئێمە لە پێوەندییەكانی خۆمان لەگەڵ كۆمەاڵنی‬ ‫خەڵك‪ ،‬الیەنە كوردییەكان‪ ،‬الیەنە ئێرانییەكان‪،‬‬ ‫الیەنە نێودەوڵەتییەكان و تەنانەت ل��ەو كۆڕ‬ ‫و كۆبوونەوانەش¬دا كە هەردووالمانی تێدا‬ ‫بەشدار بووین‪ ،‬هیچ گیروگرفتێكمان بۆ نەهاتۆتە‬ ‫پێش و هەم حیزبی ئێمە و هەم حیزبی ئێوە بە‬ ‫ناوی خۆمانەوە ناسراوین‪.‬‬ ‫‪ 5‬ــ لە كۆتایی دا‪ ،‬هەردووالمان‪ ،‬وەك دوو‬ ‫حیزب بە دوو ناوی جیاوازەوە‪ ،‬بووینە ئەمری‬ ‫واقیع‪ .‬رێگاچارە ه��ه‌ر ئەوەیە ه��ەردووالم��ان‬ ‫یەكتر بەو ج��ۆرەی هەین قبوول بكەین و بە‬ ‫ق��ازان��ج��ی ن��ەت��ەوەك��ەم��ان ب��ێ ق��ەی��د و ش��ەرت‬ ‫ل��ەگ��ەل یەكتر دەس���ت ب��ە وت��ووێ��ژ بكەین و‬ ‫پرۆسەیەكی گونجاو بۆ ئاسایی كردنەوەی‬ ‫پێوەندییەكانمان دەست پێ بكەین‪ .‬با بوێرانە‬ ‫لەسەر چارەنووسی هەردوو حیزبی دیموكرات‬ ‫كە پێوەندیی راس��ت��ەوخ��ۆی بە چارەنووسی‬ ‫گەلی كورد لە رۆژهەاڵتی كوردستانەوە هەیە‪،‬‬ ‫پێكەوە دانیشین و بە وتووێژ‪ ،‬گیروگرفتەكانمان‬ ‫چارەسەر بكەین‪.‬‬ ‫دەفتەری سیاسیی‬ ‫حیزبی دێموكراتی كوردستان‬ ‫‪2011/5/20‬‬

‫ئاژانسه‌کانی هه‌واڵ له‌ زمانی چه‌ند دیپلۆماتێکی ئورووپایی باڵویان‬ ‫کردۆته‌وه‌ که‌ یه‌کیه‌تیی ئورووپا بڕیار ‌ه له‌ رۆژی دووشه‌ممه‌ی‬ ‫داهاتوودا نزیک ب ‌ه ‪ 100‬کۆمپانی و بانکی ئێرانی بخاته‌ نێو ریزی ئه‌و‬ ‫کۆمپانیا و بانکانه‌ی ک ‌ه گه‌مارۆیان ده‌خرێته‌ سه‌ر‪.‬‬ ‫به‌ وته‌ی ئه‌و سه‌رچاوانه‌‪ ،‬ئه‌م بڕیاره‌ ل ‌ه دانیشتنی رۆژی‬ ‫دووشه‌ممه‌ی داهاتوو وه‌زیرانی ده‌ره‌وه‌ی ‪ 27‬واڵتی ئه‌ندامی‬ ‫یه‌کیه‌تیی ئورووپا راده‌گه‌یه‌نرێ‪ .‬ده‌وترێ ک ‌ه ئه‌م ریزه‌ گه‌مارۆیه‌ش‬ ‫ل ‌ه پێناو به‌ چۆک داهێنانی ئێرانه‌ تا ده‌ست ل ‌ه به‌رنامه‌ ئه‌تۆمییه‌که‌ی‬ ‫هه‌ڵگرێ‪.‬‬ ‫جێی وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی ‌ه ک ‌ه یه‌کیه‌تیی ئورووپا له‌ مانگی ئاوریل دا‪،‬‬ ‫‪ 32‬به‌رپرسی ئێرانی به‌ تاوانی پێشێل کردنی مافی مرۆڤ خست ‌ه‬ ‫نێو لیستی گه‌مارۆکانیه‌وه‌ و ئه‌وه‌ش له‌ کاتێکدای ‌ه که‌ ئه‌مریکا ته‌نیا‬ ‫گه‌مارۆی خستۆت ‌ه سه‌ر ‪ 10‬کاربه‌ده‌ستی کۆماری ئیسالمی‪.‬‬ ‫له‌ کاتێکدا که‌ کاربه‌ده‌ستانی کۆماری ئیسالمی بانگه‌شه‌ی ئه‌و ‌ه‬ ‫ده‌که‌ن گه‌مارۆکان کار ناکاته‌ سه‌ر سیاسه‌ته‌کانیان‪ ،‬رۆژبه‌رۆژ‬ ‫کۆمه‌ڵگای نێونه‌ته‌وه‌یی فشاره‌کانی بۆ سه‌ر ئێران زیاتر ده‌کا‪ .‬هه‌ر‬ ‫ل ‌ه درێژه‌ی ئه‌م فشارانه‌دا سێ‌شه‌ممه‌ی حه‌وتووی رابردوو ئه‌مریکا‪،‬‬ ‫گه‌مارۆی خسته‌ سه‌ر بانکی «صنعت و معدن»ی ئێران‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌دی‌نژاد‪:‬‬

‫واڵتانی ئورووپایی پێش ب ‌ه باران بارین‬

‫سه‌رۆکی نوێی ئه‌لقاعیده‌ ‪ 9‬ساڵ له‌ ئێران بوو ‌ه‬

‫ل ‌ه ئێران دا ده‌گرن‬ ‫ین��ژاد ل�� ‌ه ت��ازه‌ت��ری��ن‬ ‫م��ه‌ح��م��وود ئ��ه‌ح��م��ه‌د ‌‬ ‫هێرشی خ��ۆی��دا ب��ۆ س��ه‌ر رۆژئ����اوا وت��ی ک ‌ه‬ ‫واڵتانی ئورووپایی بۆ زه‌رب ‌ه لێدان له‌ کۆماری‬ ‫ئیسالمی پێش به‌ بارینی ب��اران له‌ ئێران دا‬ ‫ده‌گرن‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو رۆژی پێنج‌شه‌مم ‌ه ل��ه‌ ئ��ه‌راک‬ ‫رای��گ�� ‌هی��ان��د ک�� ‌ه ئ��ه‌و زان��ی��اری ه��ه‌ی�� ‌ه واڵت��ان��ی‬ ‫ئ��ورووپ��ای��ی ب��ه‌ م��ه‌ب�� ‌هس��ت��ی ئ�����اژاوه‌ ن��ان��ه‌و ‌ه‬ ‫و درووس�����ت ک��ردن��ی ش���ه‌ڕ ل��ه‌ س���ه‌ر ئ��او ‌ه‬ ‫سنوورییه‌کان‪ ،‬ئ��ه‌و ه��ه‌وران��ه‌ی ک�� ‌ه روو ل ‌ه‬ ‫ئێران د ‌هک��ه‌ن‪ ،‬ن��ه‌ز‌ۆک د ‌هک��ه‌ن‪ .‬ئه‌حمه‌دی‌نژاد‬ ‫وتی بۆ ئه‌م قسه‌ی ‌ه به‌ڵگه‌ی هه‌یه‌ و له‌ وتاری‬ ‫سیاسه‌تمه‌دارێکی رۆژئ��اوای��ی دا ئ��ام��اژه‌ی‬ ‫پێ‌کراوه‌ و بارودۆخی که‌ش و ه��ه‌واش ئه‌و‬ ‫راستیی ‌ه ده‌سه‌لمێنێ‪.‬‬ ‫شایانی باس ‌ه چه‌ند رۆژ دوای کوژرانی‬

‫ب��ن‌الده‌ن��ی��ش‪ ،‬ئ��ه‌ح��م��ه‌دی‌ن��ژاد وت���ی ک�� ‌ه ئ��ه‌و‬ ‫زانیاریی وردی هه‌یه‌ که‌ ئه‌مریکاییه‌کان چه‌ند‬ ‫س��اڵ پێشتر ب��ن‌الدن��ی��ان ده‌ستگیر ک���ردوه‌ و‬ ‫پاشان نه‌خۆشیان خستوه‪ ‌.‬هه‌ڵبه‌ت ناوبراو‬ ‫ساڵی راب��ردووش هه‌ر له‌م پێوه‌ندییه‌دا وتی‬ ‫ک ‌ه ئه‌و زانیاری وردی له‌ به‌ر ده‌ست دای ‌ه ک ‌ه‬ ‫بن‌الدن ‪ 4‬ساڵه‌ کوژراوه‌‪.‬‬

‫سه‌رۆک وه‌زیرانی بریتانیا راپه‌ڕینی‬ ‫خه‌ڵکی ئێران ب ‌ه دوور نازانێ‬ ‫ده‌ی��وی��د ک��ام��ێ��رۆن س���ه‌رۆک وه‌زی��ران��ی‬ ‫ب��ری��ت��ان��ی��ا وێ����ڕای خ��ۆش��ح��اڵ��ی ل��ه‌ ب��ه‌ه��اری‬ ‫ع����ه‌ره‌ب����ه‌ک����ان ل���ه‌ ره‌وت������ی ن���اڕه‌زای���ه‌ت���ی��� ‌ه‬ ‫دیموکراتیکه‌کانیان له‌ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌ڕاست‬ ‫و باکووری ئه‌فریقا ده‌ڵ��ێ دوور نی ‌ه وه‌ها‬ ‫شۆڕشێک له‌ ئێرانیش روو بدا‪.‬‬ ‫کامێرۆن ک ‌ه ل ‌ه مه‌جلیسی بریتانیادا قسه‌ی‬ ‫ده‌کرد کوتی‪ ،‬من پێم وای ‌ه که‌ رژیمی ئێران‬ ‫زیاتر رژیمێکی شه‌یتانی و سه‌ره‌ڕۆیه‌‪ ،‬هه‌تا‬ ‫ئه‌وه‌ی رژیمێک بێ که‌ ل ‌ه الیه‌ن سیاسه‌تمه‌دار‬ ‫و کارناسانانه‌وه‌ به‌ڕێو ‌ه بچێ‪ .‬رژیمی ئێران ل ‌ه‬ ‫زۆر بواردا رژیمێکی ئیفلیج ‌ه ‪ .‬ئه‌وان ته‌نانه‌ت‬ ‫ناتوانن که‌ ب ‌ه راده‌ی پێویستیی خۆیان نه‌وت‬ ‫بپاڵێون‪ .‬ئه‌وان ب ‌ه شێوه‌یه‌کی وه‌حشیانه‌ ل ‌ه‬ ‫س��زای م��ه‌رگ که‌ڵک وه‌رده‌گ���رن‪ ،‬ئێم ‌ه نابێ‬ ‫ئه‌و رژیم ‌ه زۆر زله‌ که‌ینه‌وه‌‪ ،‬چونکه‌ رژیمێکی‬ ‫دواکه‌وتوه‌‪.‬‬

‫ن��اوب��راو ه��ه‌روه‌ه��ا کوتی ئه‌گه‌ر خه‌ڵکی‬ ‫ئێران میسر و توونسێکی دیموکراتیک ببینن‬ ‫بێ گومان بیر له‌و ‌ه ده‌که‌نه‌و ‌ه که‌ خۆیان ل ‌ه‬ ‫ش��ه‌ڕی رژیم ‌ه ترسناکه‌که‌یان ئ��ازاد بکه‌ن‪،‬‬ ‫ئه‌گه‌ر وابوو که‌سانێک ک ‌ه پێشتر له‌و بواره‌دا‬ ‫تێکۆشاون بیر ل��ه‌و ‌ه ده‌ک�� ‌هن��ه‌وه‌ که‌ ئێمه‌ش‬ ‫پێویستمان به‌ دیکتاتۆرێکی وا نیه‌‬

‫به‌ پێی راپۆرتێکی رادیۆ فه‌ردا رێکخراوی‬ ‫ئه‌لقاعید ‌ه سه‌یفولعه‌دل‪ ،‬ئه‌ندامی ب ‌ه ره‌گه‌ز‬ ‫میسریی ئه‌و رێکخراوه‌یه‌ی به‌ شێوه‌ی کاتی‬ ‫به‌ سه‌رۆکایه‌تیی ئه‌لقاعیده‌ هه‌ڵ بژاردوه‌‪.‬‬ ‫سه‌یفولعه‌دل که‌ ب ‌ه محه‌ممه‌د ئیبراهیم‬ ‫مه‌ککاویش به‌ناوبانگه‌‪ ،‬پێشتر یه‌کێک ل ‌ه‬

‫ئه‌فسه‌ره‌کانی هێزی تایبه‌تیی میسر بوو ‌ه ک ‌ه‬ ‫ساڵی ‪ 1980‬ل ‌ه ئه‌فغانستان شه‌ڕی ده‌کرد‪.‬‬ ‫ب ‌ه پێی زانیارییه‌کانی سه‌رچاوه‌کانی‬ ‫هه‌واڵ سه‌یفولعه‌دل ساڵی ‪ 1380‬ی هه‌تاوی‬ ‫و دوای په‌الماری ئامریکا و هاوپه‌یمانانی بۆ‬ ‫سه‌ر تاڵیبان و ئه‌لقاعید ‌ه ل ‌ه ئه‌فغانستان هه‌اڵت‬ ‫و چوو ‌ه ئێران‪.‬‬ ‫زانیارییه‌کانی ئامریکا باسی ئه‌و ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫که‌ ناوبراو ل ‌ه ماوه‌ی ‪ 9‬ساڵی رابردوودا ل ‌ه‬ ‫ئێران ژیاوه‌ و ساڵی رابردوو گه‌ڕاوه‌ته‌و ‌ه‬ ‫پاکستان و پێوه‌ست ب ‌ه تیمی به‌ڕێوه‌به‌ریی‬ ‫ئه‌لقاعید ‌ه بۆته‌وه‌‬

‫نیگه‌رانی ئه‌مریکا له‌ ئه‌گه‌ری ئێعدامی چاالکێکی کورد‬ ‫وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا ب ‌ه ده‌رکردنی‬ ‫راگه‌یاندراوێک نیگه‌رانی ئه‌مریکای ل ‌ه ئه‌گه‌ری‬ ‫ئێعدامی حه‌بیبوڵاڵ له‌تیفی چاالکی خوێندکاریی‬ ‫کورد ده‌ربڕی‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌ت����������ی ده‌روه‌ی ئ���ه‌م���ری���ک���ا ل�� ‌ه‬ ‫راگه‌یه‌نراوه‌که‌یدا ب ‌ه گومانه‌وه‌ ده‌ڕوانێته‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌و تۆمه‌تانه‌ی ک ‌ه دراونه‌ته‌ پاڵ حه‌بیبووڵاڵ‬ ‫له‌تیفی و ن��ی��گ��ه‌ران��ی ل��ه‌م هه‌ڵسووکه‌وته‌ی‬ ‫ده‌وڵتی ئێران ده‌ربڕیوه‌‪.‬‬ ‫وه‌زاره‌ت���ی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکا هه‌روه‌ها‬ ‫‌ره‌خ��ن��ه‌ی ل�� ‌ه ئ��ێ��ع��دام ک��ران��ی دوو ک���ه‌س ل ‌ه‬ ‫حه‌وتووی رابردوو له‌ ئێران دا گرت‪.‬‬ ‫له‌م راگه‌یاندراوه‌دا که‌ له‌ الیه‌ن مارک تۆنر‬ ‫وته‌بێژی کاتیی وه‌زاره‌تی ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکاو ‌ه‬ ‫ئیمزا کراوه‌‪ ،‬هاتوه‌ که‌ له‌م حه‌وتوویه‌دا دوو‬ ‫که‌سی ئێرانی به‌ ناوه‌کانی عه‌بدوڵاڵ و محه‌مه‌د‬ ‫فه‌تحی ئیعدام کران‪ .‬له‌ حاڵێکدا‌ روون نیه‌ ک ‌ه‬ ‫ئایا ئه‌و که‌سانه‌ له‌ زیندان مافه‌کانیان پارێزراو‬

‫بوو ‌ه یا نه‌‪.‬‬ ‫ده‌وڵه‌تی ئه‌مریکا هه‌ر له‌م راگه‌یاندراوه‌دا‬ ‫خوازیاری ئازادیی هه‌موو زیندانیانی سیاسی‬ ‫بووه‌ و هاوکاتیش داوا له‌ ده‌وڵه‌تی ئێران ده‌کا‬ ‫ک ‌ه رێگا به‌ هه‌واڵنێرانی تایبه‌تیی رێکخراوی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتوه‌کان بدا که‌ سه‌ردانی ئێران‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬


‫هه‌واڵ‬ ‫و راپۆرت‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪2‬‬

‫سه‌ردانی شاندێکی رێکخراوی « ژنێڤا کاڵ»‬ ‫ل ‌ه بنکه‌ی ده‌فته‌ری سیاسیی حدک‬

‫‪2‬‬ ‫دوان��ی��وه‌ڕۆی رۆژی پێنجشه‌ممه ‪‌ 011/5/12‬‬ ‫هه‌یئه‌تێکی رێکخراوی « ژنێڤا کاڵ» ی سوئیس ب ‌ه‬ ‫سه‌رۆکایه‌تیی خاتوو ئیلیزابێت دێکرێ وارنێر سه‌ردانی‬ ‫سکرتارییه‌تی حیزبی دێموکراتی کوردستانی کرد و‬ ‫له‌ الیه‌ن شاندێکی حیزبی دێمو‌کراتی کوردستانه‌و ‌ه‬ ‫به‌ سه‌رۆکایه‌تیی خالید عه‌زیزی‪ ،‬سکرتێری گشتیی‬ ‫حیزبه‌وه‌ پیشوازییان لێ کرا‪.‬‬ ‫له‌ دانیشتنێکی دووالی �ه‌ن �ه‌دا بابه‌ته‌کانی پرسی‬ ‫مافی م��رۆڤ له‌ ئێران و رۆژه �ه‌اڵت��ی کوردستان‪،‬‬ ‫کێشه‌کانی ژنان‪ ،‬الوان و مندااڵنی کورد و ئێران ل ‌ه‬ ‫ژێر ده‌سه‌اڵتدارێتیی کۆماری ئیسالمیدا خرانه‌ به‌ر‬ ‫باس و له‌ بابه‌ت هه‌موو ئه‌و پرسانه‌دا ئاڵۆگۆڕی‬

‫بیروڕا کرا‪.‬‬ ‫له‌و دیداره‌دا به‌ تایبه‌ت له‌ سه‌ر گرینگیی‬ ‫پاراستنی مافه‌کانی مندااڵن و ژنان و الوان‬ ‫له‌ هه‌موو کاته‌کاندا پێ داگیرایه‌وه‌ و له‌و‬ ‫ب��اره‌ی �ه‌وه‌ هه‌یئه‌تی خانه‌خوێ ل�ه‌ ب��اره‌ی‬ ‫بارودۆخی مندااڵن‪ ،‬ژنان و الوان له‌ ئێران‬ ‫و کوردستان زانیارییان به‌ هه‌یئه‌تی میوان‬ ‫دا و له‌و باره‌یه‌وه‌ ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا‪.‬‬ ‫له‌ به‌شێکی دیکه‌ی ئه‌و دیداره‌دا خاتوو‬ ‫ئیلیزبات دێکرێ وارنێر له‌ الیه‌ن ریکخراوی‬ ‫ژنێڤاکاڵه‌وه‌ سپاسی کاک خالید عه‌زیزی‪،‬‬ ‫س��ک��رت��ێ��ری گشتیی ح��ی��زب��ی دێ��م��وک��رات��ی‬ ‫کوردستانی س �ه‌ب��اره‌ت ب�ه‌ ئیمزا کردنی‬ ‫په‌یمانی به‌کارنه‌هێنانی مینی دژه‌ نه‌فه‌ر‬ ‫ک��رد که‌ ساڵی راب���ردوو ل ‌ه نیوان حیزبی‬ ‫دێموکراتی کوردستان و ئه‌و رێکخراوه‌یه‌دا ئیمزا‬ ‫کراو له‌و دی��داره‌دا به‌ڵگه‌ی ئه‌و رێککه‌وتن ‌ه له‌ الیه‌ن‬ ‫خاتوو ئیلیزابێته‌و ‌ه راده‌ستی کاک خالید عه‌زیزی کرا‪.‬‬ ‫شایانی باسه‌ که‌ له‌و دی��داره‌دا هه‌یئه‌تی حیزبی‬ ‫دێموکرات پێکهاتوو له‌ هاورێیان خه‌دیجه‌ مه‌عزوور‪،‬‬ ‫عه‌لی بداغی و عوسمان بێورانی به‌ سه‌رۆکایه‌تیی‬ ‫کاک خالید عه‌زیزی میوانداریی هه‌یئه‌تئ میوانیان‬ ‫کرد که‌ له‌ به‌ڕێزان خاتوو ئیلیزبات دێکرێ وارنێر‪،‬‬ ‫خاتوو فرانس م��اژوا‪ ،‬خاتوو ناتاشا و کاک مه‌ندۆ‬ ‫پێک هاتبوون‪.‬‬

‫کۆبوونەوەی کومیته‌کانی حدک و ی ن ک ل ‌ه واڵتی دانمارک‬ ‫رۆژی چوارشه‌ممه‌‪ 11 ،‬ی بانه‌مه‌ڕ هه‌یئه‌تێکی‬ ‫ک��وم��ی��ت �ه‌ی ن���اوچ���ه‌ی ی��ول��ه‌ن��دی واڵت����ی دان��م��ارک��ی‬ ‫حیزبی دیموکراتی ک��وردس��ت��ان ب��ۆ ب��اس ل�ه‌ سه‌ر‬ ‫کاروتیکۆشانی ڕه‌وه‌ندی کوردی و هاریکاری زیاتر‬ ‫له‌ نێوان الیه‌نه‌کانی جێگیر له‌و مه‌لبه‌نده‌‪ ،‬چاویان‬ ‫به‌ هه‌یئه‌تیکی که‌رتی ناوچه‌ی یوله‌ندی یه‌کیه‌تیی‬ ‫نیشتمانی کوردستان که‌وت‪.‬‬ ‫ل���ه‌و دی�����داره‌ دۆس��ت��ان �ه‌ی �ه‌ دا وێ����رای ب���اس ل ‌ه‬ ‫ئ��اڵ��وگ��ۆڕه‌ک��ان��ی ک��وردس��ت��ان ب �ه‌ گشتی و ئ�ه‌رک��ی‬ ‫ڕه‌وه‌ن���دی ک��ورد له‌ هه‌مبه‌ر پێشهاته‌کان دا‪ ،‬باس‬ ‫له‌ ه��اوک��اری و هاریکاریی هه‌رچی نزیکتری ئه‌و‬ ‫دوو ڕێکخراوه‌ له‌ داهاتوو دا بۆ زیاتر به‌ره‌وپێش‬ ‫بردنی کار و چاالکییه‌کان و پیرۆز راگرتنی ڕۆژ ‌ه‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییه‌کان کرا‪.‬‬ ‫هه‌ر له‌و دانیشتنه‌ دا هه‌ردووک ال له‌ سه‌ر چه‌ندین‬ ‫خاڵی هاوبه‌ش کۆک بوون و وێڕای سپاس و پێزانین‬ ‫بۆ هاریکارییه‌کانی ڕاب��ردووی نێوانیان‪ ،‬خوازیاری‬ ‫په‌ره‌پێدان و به‌ گشتی کردنی کاروچاالکییه‌کان و‬

‫بانگهێشت کردنی چینی الوان��ی ک��ورد بۆ نێو کار ‌ه‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫به‌ڕێوه‌چوونی کۆبوونەوەی سااڵنەی‬ ‫کۆمیتەی هاوکاری هێزەکانی ڕۆژهەالتی کوردستان‬ ‫ک��ۆم��ی��ت��ەی ه���اوک���اری ه��ێ��زەک��ان��ی ڕۆژه��ەالت��ی‬ ‫کوردستان له‌ دانمارک کۆبونەوەی ساالنەی خۆی‬ ‫پێک هێنا‪.‬‬ ‫رۆژی یەکشەممە‪18 ،‬ی ب��ان �ه‌م �ه‌ڕ کۆمیتەی‬ ‫ه��اوک��اری��ی هێزەکانی رۆژه��ەاڵت��ی ک��وردس��ت��ان ل ‌ه‬ ‫دانمارک کۆبونەوەی سااڵنەی خۆی بە بەشداری‬ ‫زۆربەی ئەندامانی پێک هێنا‪.‬‬ ‫له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا دوای راگیرانی ده‌قیقه‌یه‌ک‬ ‫بێده‌نگی بۆ رێز گرتن لە گیانی پاکی شەهیدانی رێگای‬ ‫ئازادیی کوردستان‪ ،‬راپۆرتی کار و تێکۆشانی یه‌ک‬ ‫ساڵه‌ی کۆمیتەی هاوکاریی هێزەکانی رۆژهەالتی‬ ‫کوردستان لە الیەن رەشید قازی یه‌و ‌ه خڕایە بەرباس‪.‬‬ ‫دوای خوێندنه‌وه‌ی ئه‌و راپۆرته‌ بەشداران پاش‬ ‫بەشداریکردنی چاالکانەیان و تاوتۆکردنی الیەنە‬ ‫بەهێز والوازەک��ان��ی کارو تێکۆشانیان لە دانمارک‪،‬‬ ‫بەکۆی دەن��گ لەسەر ئەم خاالنەی خ��ۆارەوە ساخ‬ ‫بوونەوە‪.‬‬ ‫• ‬ ‫کۆمیتەی هاوکاری هێزەکانی رۆژهەالتی‬ ‫کوردستان ‪ ،‬بەدور لەهێژمۆنی حیزبی هەروا درێژە‬ ‫بەچاالکییەکانی بدات‪.‬‬ ‫• ‬ ‫کۆمیتە تێ بکۆشێ به‌شداریی چاالکانە لە‬ ‫بەرێوەبردنی بۆنە نەتەوەیەکاندا بکا‪.‬‬ ‫• ‬ ‫کۆمیتە تێ دەکۆشی هەڵویستی رون و‬ ‫شەفافی خۆی سەبارەت بە زۆربەی ئەو روداوانەی‬ ‫کە زی��ان بە ب��ەرژەوەن��دی نەتەوەییمان بەتایبەتی‬ ‫دەست تێوەردانەکانی دەرەکی دەگەیەنن دەرببڕێ و‬ ‫مه‌حکوومیان بکا‪.‬‬ ‫ک��وم��ی��ت �ه‌ ه���ەوڵ���ی زی���ات���ر ب���ۆ پ��ەی��وەن��دی‬ ‫• ‬ ‫دروس��ت��ک��ردن ل��ەگ��ەڵ رێکخراوەکانی دان��م��ارک��ی و‬ ‫کوردستانی دیکه‌ بدا‪.‬‬ ‫لە بڕگەی دووهەمی کاری کۆمیتەی هاوکاری‬ ‫هێزەکانی رۆژهەالتی کوردستاندا‪ ،‬هەیئەتێکی نوێ‬ ‫پێکهاتوو لە بەرێزان خالید رەواندوست لە حیزبی‬ ‫دێمۆکراتی ک��وردس��ت��ان‪ ،‬علی ئەحمەدی لە پارتی‬ ‫ئازادی کوردستان و شادی ئێراهیم خاس لە ناوەندی‬

‫کوردستان له‌ دانمارک دیاری کرا‪.‬‬ ‫جێی وه‌بیرهێنانه‌وه‌یه‌ ک ‌ه کومیتەی هاوکاریی‬ ‫هێزەکانی رۆژهەاڵتی کوردستان له‌ دانمارک لەم هێز‬ ‫و الیەنانە پێک هاتوون‪:‬‬ ‫حیزبی دێمۆکراتی کوردستان‪ ،‬پارتی ئ��ازادی‬ ‫کوردستان‪ ،‬کۆمەلەی شۆڕشگێڕی زەحمەتکێشانی‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬پ��ارت��ی ژی��ان��ی ئ����ازادی ک��وردس��ت��ان‪،‬‬ ‫کۆنگرەی نەتەوەیی کورد‪ ،‬یەکیه‌تییی خۆێندکارانی‬ ‫کورد له‌ دانمارک‪ ،‬کوردۆساید ( ناوەندی رۆژهەاڵتی‬ ‫چ���اک)‪ ،‬یەکێتی الوان���ی رۆژه��ەاڵت��ی ک��وردس��ت��ان و‬ ‫سازمانی خەباتی شۆرشگێری کوردستان‪.‬‬ ‫ش��ای��ان��ی ب��اس��ه‌ ک���ه‌ ه��ەی��ئ��ەت��ی ن��وێ��ن �ه‌رای��ەت��ی��ی‬ ‫حیزبی دێمۆکراتی کوردستان بۆ ب �ه‌ش��داری له‌و‬ ‫کۆبوونه‌وه‌یه‌دا له‌ هاورێیان رەشید قازی‪ ،‬بەرپرسی‬ ‫کۆمیتەی حدک له‌ دانمارک‪ ،‬سەالحی حاجی رەشیدی‪،‬‬ ‫بەرپرسی پێوەندییه‌کانی کومیته‌‪ ،‬رەحمان خۆش‬ ‫ئەبرو و خالید رەوان��دوس��ت ئەندامانی کۆمیتەی‬ ‫حیزب له‌ واڵتی دانمارک پێک هاتبوون‪.‬‬

‫به‌شداریی کۆمیته‌ی فه‌ڕانسه‌ی حدک له‌ سمیناری‬ ‫ساڵیادی شه‌هیدانی ‪19‬ی گۆالن‬ ‫کولتورییه‌کان بوون‪.‬‬ ‫شایانی باسه‌ که‌ له‌ الی �ه‌ن حیزبی دیموکراتی‬ ‫ک��وردس��ت��ان�ه‌وه‌ ه��اوڕێ��ی��ان ن�ه‌ب�ه‌ز مسته‌فا پ��وور و‬ ‫ی��وس��ف پ���ه‌ری و ل �ه‌ الی���ه‌ن یه‌کیه‌تیی نیشتمانی‬ ‫کوردستانیشه‌و ‌ه به‌ڕیزان ب��ارزان بابان و سه‌فه‌ر‬ ‫محه‌ممه‌د له‌و دانیشتنه‌دا به‌شدار بوون‪.‬‬

‫رۆژی شه‌ممه‌ رێکه‌وتی ‪ 24‬ی بانه‌مه‌ڕ له‌ شاری‬ ‫پاریس کاتژمێر ‪ 5‬ی ئێوار ‌ه سمینارێك بۆ باس ل ‌ه‬ ‫سه‌ر شه‌هیدانی ‪19‬ی گۆالن ل ‌ه الیه‌ن کورده‌کانی‬

‫به‌شداریی هه‌یئه‌تێکی کومیته‌ی حدک له‌ سوئێد ل ‌ه‬ ‫کۆنفڕانسی ساالنه‌ی فدراسیۆنی کومه‌ڵه‌ کوردستانییه‌کاندا‬

‫له‌ سه‌ر بانگهێشتی فه‌رمی فدراسیۆنی کۆمه‌ل ‌ه‬ ‫کوردستانییه‌کان له‌ واڵتی سوئێد ڕۆژی شه‌مم ‌ه‬ ‫‪٢٤‬ی ب��ان �ه‌م �ه‌ڕ‪ ،‬هه‌یئه‌تێکی کومیته‌ی حیزبی‬

‫رۆژه��ەالت��ی کوردوساید (چ��اک) بە تێکرای دەنگ‬ ‫هەڵبژێردران و دواتر کاک خالید ره‌واندوست وەک‬ ‫وتەبێژی کۆمیتەی هاوکاریی هێزه‌کانی رۆژهه‌اڵتی‬

‫دیموکراتی کوردستان به‌ سه‌رپه‌رستی هاوڕێ‬ ‫حه‌سه‌ن ئه‌هوه‌ن و هاوڕێیه‌تی به‌ڕێزان که‌مال‬ ‫گروێسی و ئه‌بووبه‌کر الوچ��اک‪ ،‬ل ‌ه کۆنفڕانسی‬ ‫سااڵنه‌ی ئه‌و فدراسیۆنه‌ دا به‌شدارییان کرد و‬ ‫چه‌پکه‌ گوڵی ڕێ��ز لێنانیان پێشکه‌شی ده‌سته‌ی‬ ‫ئاماده‌کاری کۆنفرانسه‌که‌ کرد‪ .‬له‌و کۆبوونه‌وه‌یه‌دا‬ ‫هه‌یئه‌تێکی دی��ک�ه‌ی «ک��ۆم�ه‌ڵ�ه‌ی ک���وردی ش��اری‬ ‫لینشۆپینگ» یش له‌و کۆنفڕانسه‌ به‌شدار بوون‪.‬‬ ‫هه‌یئه‌تی ح��دک زۆر ب �ه‌ گ �ه‌رم��ی ل �ه‌ الی �ه‌ن‬ ‫سه‌رۆکی فدراسیۆن و به‌شیکی زۆر له‌ ئه‌ندامانی‬ ‫ده‌سته‌ی به‌ڕیوه‌به‌ری فدراسیۆنه‌وه‌ پێشوازییان‬ ‫لێ کرا‪.‬‬

‫نیشت ‌ه جێی فه‌ڕانسه‌وه‌ به‌ڕێو ‌ه چوو‪.‬‬ ‫ک بێ ده‌نگی‬ ‫ل ‌ه سه‌ره‌تای سمیناره‌که‌ دا ‪ 1‬خوڵه‌ ‌‬ ‫بۆ یادی شه‌هیدانی رێی رزگاری کوردستان راگیرا‬ ‫و به‌دوای ئه‌وه‌ دا په‌یامی ده‌سته‌ی ئاماده‌کاری ل ‌ه‬ ‫الیه‌ن مه‌هین شۆکروڵاڵپووره‌وه‌ خوێندرایه‌و ‌ه و ل ‌ه‬ ‫دواییدا په‌یامی بنه‌ماڵه‌ی‌ فه‌رزاد که‌مانگه‌ر ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫سه‌باح نه‌سیری پێشکێش کرا و هه‌ر وه‌ها ل ‌ه رێگای‬ ‫ته‌له‌فوونه‌و ‌ه له‌ گه‌ڵ مه‌ڵه‌که‌ عه‌له‌م هۆلی‪ ،‬ل ‌ه سه‌ر‬ ‫یاده‌وه‌ریی شیرین و شه‌هیدانی دیکه‌ی ‪19‬ی گۆالن‬ ‫قس ‌ه کرا‪.‬‬ ‫له ‌درێ���ژه‌ی سمیناره‌که‌دا م��وزه‌ف �ه‌ر ئ �ه‌ده‌ب‪،‬‬

‫به‌رپرسی کۆمیته‌ی دژی سه‌رکوت ل ‌ه ئیران ب ‌ه‬ ‫زمانی فارسی بابه‌تێکی پێشکه‌ش ب ‌ه به‌شداربوان‬ ‫کردو ل ‌ه دوایی دا نارین محه‌ممه‌دی نام ‌هی‌ یه‌کێک‬ ‫له‌ ئێعدامکراوانی ‪19‬ی گۆالنی بۆ به‌شداربووان‬ ‫خوێنده‌وه‪.‬‬ ‫ل ‌ه درێژه‌ی سمیناره‌که‌ دا دوکتۆر ئومید‬ ‫ساعدی(یاساناس) و دوکتۆر شوان جه‌عفه‌ر‬ ‫کارناس ل ‌ه سه‌ر ژئوپۆلوتیکی سیاسیی به‌شی‬ ‫رۆژه �ه‌اڵت��ی نیوه‌ڕاست باسیکیان پیشکه‌ش‬ ‫ب ‌ه به‌شداران کرد و ل ‌ه کۆتایی باسه‌که‌یان دا‬ ‫چه‌ند پرسیار ئاراسته‌یان کرا ک ‌ه له‌الیه‌ن ئه‌و‬ ‫به‌ڕێزانه‌وه‌ وه‌اڵم درانه‌وه‌‪.‬‬ ‫به دوای ئه‌و ‌ه د‌ا سه‌باح نه‌سیری هاوبه‌ندیی‬ ‫‌‌‬ ‫عه‌لی حه‌یده‌ریان و ف��ه‌رزاد که‌مانگ ‌ه ‌ر چه‌ند‬ ‫ب��ی��ره‌وه‌ری��ی�ه‌ک��ی ل � ‌ه س��ه‌ر ئ��ه‌و شه‌هیدان ‌ه بۆ‬ ‫به‌شدار بووان گێڕایه‌و ‌ه و له‌ درێژه‌ دا کۆرته‬ ‫‌فیلمێک له‌ سه‌ر ژیانی شیرین عه‌له‌م هۆلی بۆ‬ ‫به‌شداربووان پیشان درا‪.‬‬ ‫ل ‌ه پانێلی دووهه‌م دا ناسح فه‌ریدی‪ ،‬وته‌بێژی‬ ‫کۆمیت ‌ه به‌رگری له‌ زیندانیه‌سیاسیه‌کان له‌ سه‌ر‬ ‫که‌سایه‌تیی شیرین عه‌له‌م هۆلی بۆ به‌شداران دوا و‬ ‫چه‌ند بیره‌وه‌رییه‌کی له‌ سه‌ر زیندان گێڕایه‌و ‌ه و ل ‌ه‬ ‫کۆتایی دا ل ‌ه الیه‌ن مه‌نسوور ته‌یفوری و ئاره‌ش‬ ‫ده‌ک�لان باسێک له‌ سه‌ر توندوتیژی پێشکه‌ش ب ‌ه‬ ‫و کورته‌ فیلمێکی دیکه‌ی پێوه‌ندیدار‬ ‫به‌شدار بوان کرا ‌‬ ‫به‌ شه‌هیدانی ‪19‬ی گواڵن پێشان درا‪.‬‬ ‫شایانی باس ‌ه ک ‌ه ئه‌ندامانی حیزبی دێموکراتی‬ ‫کوردستان به‌شداریی چاالکانه‌یان ل ‌ه ئه‌و سمینار ‌ه‬ ‫دا هه‌بوو‪.‬‬


‫هه‌واڵ‬ ‫و راپۆرت‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪3‬‬

‫ئێعدامکرانی ‪ 5‬که‌سی دیک ‌ه له‌ زیندانی ورمێ‬ ‫‌دراون‪.‬‬ ‫ع��ارف ڕه‌شیدپوور‪ ،‬ئێسفه‌ندیار منداحکی و‬ ‫و ‪ 5‬که‌سه‌ن که‬ ‫ته‌یمور ئه‌یوبیان ناوی سێ که‌س ل ‌ه ‌‬ ‫ب ‌ه تاوانی بازرگانیی ماده‌ هۆشبه‌ره‌کان ل ‌ه زیندانی‬ ‫ورمێ ئێعدام کراون‪.‬‬ ‫ئ����ەو ب���ەن���دک���راوان���ە ل���ە ن����ی����وەرۆی رۆژی‬ ‫‪١٩‬ی ب��ان��ەم��ەڕەوە ب��ە مەبەستی جێبەجێکرانی‬ ‫حوکمەکەیان‪ ،‬لە الیەن بەرپرسانی زیندانەوە بۆ‬ ‫ژووری قەرەنتینەی زیندان راگواسترابوون‪.‬‬ ‫شایانی باس ‌ه ک ‌ه ب ‌ه له‌سێداره‌درانی ئه‌و ‪ 5‬که‌س ‌ه‬ ‫ژم��اره‌ی ئێعدامکراوه‌کان ل ‌ه ئێران ل ‌ه سه‌ره‌تای‬ ‫به‌ پێی راپۆرتێکی ئاژانسی هه‌واڵی « موکریان» ساڵی نوێی زایینییه‌وه‌ تا ئێستا گه‌یشت ‌ه ‪ 203‬که‌س‪.‬‬ ‫سه‌ر ل ‌ه به‌یانیی رۆژی ‪ 20‬ی بانه‌مه‌ڕ پێنج که‌س‬ ‫له‌ گرتووخانه‌ی ناوه‌ندی شاری ورمێ ل ‌ه سێداره‬

‫ناروونیی چاره‌نووسی زیندانییه‌کی‬ ‫سیاسیی کورد ل ‌ه شاری سنه‌‬ ‫چاره‌نووسی زیندانییه‌کی سیاسیی ک��ورد ل ‌ه‬ ‫زیندانی سن ‌ه هه‌روا ناڕوونه‌‪.‬‬ ‫چاره‌نووسی سه‌یوان سه‌ڵه‌واتی‪ ،‬زیندانییه‌کی‬ ‫سیاسیی ک��ورد ل �ه‌و ک��ات �ه‌و ‌ه ک � ‌ه ل��ه ‌الی��ه‌ن هێز ‌ه‬ ‫ئه‌منیه‌تییه‌کانه‌و ‌ه ده‌س��ت��ب�ه‌س�ه‌ر ک����راوه‪ ،‬ه��ه‌روا‬ ‫ناڕوونه‌‪.‬‬ ‫دوابه‌دوای گیرانی سه‌یوان سه‌ڵه‌واتی بنه‌ماڵه‌ی‬ ‫ناوبراو چه‌ندین جار سه‌ردانی ئیداره‌ی ئیتالعاتیان‬ ‫کردوه‌‪ ،‬به‌اڵم ل ‌ه سه‌ر چاره‌نووسی کوڕه‌که‌یان و‬ ‫هۆکاری ده‌ست به‌سه‌رکران و شوێنی راگیرانی‬ ‫رۆڵه‌که‌یان هیچ زانیارییه‌کیان پێ نه‌دراوه‌‪.‬‬

‫ئه‌حمه‌دی نژادیش وه‌ک ڕه‌زا شا دیکتاتۆر و خۆبه‌زلزانه‌‬ ‫نوێنه‌رێکی مه‌جلسی ش���وورای‬ ‫ئ��ی��س�لام��ی��ی ئ��ێ��ران ل��ه‌ وت��ووێ��ژێ��ک��دا‬ ‫رای��گ�ه‌ی��ان��دوه‌ ک�ه‌ ئه‌حمه‌دی نژادیش‬ ‫وه‌ک ره‌زا شا دیکتاتۆر و خۆبه‌زلزانه‌‪.‬‬ ‫غ���واڵم���ڕه‌زا مسباحی م��وق��ه‌ده‌م‪،‬‬ ‫ن��وێ��ن�ه‌ران��ی مه‌جلیس ل �ه‌ وتووێژێک‬ ‫دا ل �ه‌گ �ه‌ل م��اڵ��پ �ه‌ڕی «خ��ب��رآن�لای��ن»‪،‬‬ ‫ک �ه‌ ماڵپه‌ڕێکی ن��زی��ک ل �ه‌ الری��ج��ان��ی‪،‬‬ ‫سه‌رۆکی مه‌جلیسه‌ رایگه‌یاندوه‌ ک ‌ه‬ ‫ئه‌حمه‌د‌ینژاد که‌سێکی دیکتاتۆره‌و‬ ‫کوتی که‌ سه‌رکۆمار ئه‌گه‌ر ده‌سه‌اڵتی‬ ‫هه‌بێ پێی خۆشه‌ ب ‌ه ته‌نیا هه‌موو کاره‌کانی واڵت‬ ‫بگرێت ‌ه ده‌ستی خۆی‪.‬‬ ‫مسباحی موقه‌ده‌م له‌ درێژه‌ی قسه‌کانی دا باسی‬ ‫له‌و ‌ه کردوه‌ ک ‌ه زۆر که‌س له‌ زمان ئه‌حمه‌دینژاده‌و ‌ه‬ ‫گێڕاویانه‌ته‌وه‌ که‌ وتوویه‌تی له‌عنه‌ت له‌و که‌سه‌ی‬ ‫بناخه‌ی دابه‌شکردنی ده‌سه‌اڵتی دان��ا‪ ،‬دی��اره‌ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌ستی «مۆنتیسکیو» یه‌کێک له‌ رووناکبیرانی‬ ‫گ���ه‌وره‌ی فه‌رانسه‌یه‌و ئه‌حمه‌دی ن��ژادی��ش وه‌ک‬ ‫هه‌موو دیکتاتۆره‌کانی جیهان ده‌یه‌وێ خۆی تاک ‌ه‬ ‫ده‌سه‌اڵتداری واڵت بێ‪.‬‬

‫ش��ای��ان��ی ب��اس �ه‌ ک��ه‌ وت �ه‌ک��ان��ی ئ���ه‌و ن��وێ��ن�ه‌ر ‌ه‬ ‫ئوسوولگه‌رایه‌ی مه‌جلیس دوو رۆژ دوای دانیشتنی‬ ‫نێوان الریجانی و ئه‌حمه‌دینژاد به‌ ناوبژیوای عه‌لی‬ ‫خامنه‌یی باڵو ک��راوه‌ت�ه‌و ‌ه و نیشانده‌ری ئه‌وه‌ی ‌ه‬ ‫که‌ س��ه‌ره‌ڕای هه‌وڵی زۆری خامنه‌یی بۆ هێور‬ ‫ک��ردن �ه‌وه‌ی دۆخ �ه‌ک �ه‌‪ ،‬ب��ه‌اڵم قه‌یرانی متمان ‌ه به‌‬ ‫یه‌کتری کردن له‌ نێوان الیه‌ن و ده‌زگاکانی ناو‬ ‫کۆماری ئیسالمی ئێراندا گه‌یشتووه‌ته‌ جێگه‌یه‌ک‬ ‫که‌ تازه‌ ڕه‌نگه‌ چاره‌سه‌ر کردنی کارێکی ئاسته‌م‬ ‫بێ‪.‬‬

‫خەڵکی کوردستان دا ‪ ٢٣‬هەزار کوشتەی داوە‬

‫ب��ه‌ پ��ێ��ی راپ��ۆرت��ێ��ک��ی خ��ەب��ەرن��ام��ەی م��ەری��وان‬ ‫شەوی‪24‬ی بانه‌مه‌ڕ کاروان سەعیدی نیا بە تەقەی‬ ‫هێزەکانی سپای پاسداران کوژراوه‌‪.‬‬ ‫ک��اروان سەعیدی نیا تەمەن ‪ ٢١‬سااڵن‪ ،‬خەڵکی‬ ‫ئاوایی پیرسەفا‪ ،‬کاتێ ویستوویەتی بە ماشینه‌که‌ی‬ ‫خ��ۆی ب���ەرەو ن��ێ��وش��اری م��ەری��وان ب���ڕوا‪ ،‬ل��ە نزیک‬ ‫زرێبار هێزەکانی سپا بێ هیچ هۆکارێکی تایبەت‬ ‫تەقەی لێ دەکەن و دەیکوژن و دوای ‌ه ده‌رده‌که‌وێ‬ ‫که‌ ماشینەکەی کاروان هیچ کەل و پەلێکی تیا نەبوە‪.‬‬ ‫شایانی باسە ئەو شوێنەی سپا بۆسەی تیا داناوە‬ ‫پێشتر شوێنی «ایست بازرسی» هێزەکانی ئینتیزامی‬ ‫بووه‌‪ ،‬بەاڵم لە دوو ساڵ لەمەو پێشەوە چۆڵ کرابوو‪.‬‬

‫بەرپرسێکی نیزامیی کۆماری ئیسالمیی ئێران‬ ‫ئاشکرای کرد کە «بۆ دابین کردنی ئەمنیەتی»‬ ‫پارێزگاکانی رۆژهەاڵتی کوردستان و لە شەڕ بە‬ ‫دژی هێزەکانی رۆژهەاڵتی کوردستان‪ ،‬کۆماری‬ ‫ئیسالمیی ئێران ‪ ٢٣‬ه��ەزار کوشتەی لە خەڵکی‬ ‫ناوچە جۆراوجۆرەکانی ئێران داوە‪.‬‬ ‫ئ����ه‌و ک���ارب���ه‌ده‌س���ت���ه‌ی ک���ۆم���اری ئیسالمی‬ ‫رایگه‌یاندوه‌ کە تەنیا بەشی خه‌ڵکی ئیسفەهان لەو‬ ‫کوشتەدانە دا ‪ ٥٤١٦‬کەس بووە‪.‬‬ ‫ی��ەح��ی��ا رەح���ی���م س���ەف���ەوی ت �ه‌ن��ی��ا ئ��ام��اری‬ ‫کوژراوه‌کانی باس کردوه‌ و ئاماژەیەکی بە رادەی‬ ‫نەقوستان یان زیانە مادیەکانی ئەو شەڕانە بۆ‬ ‫کۆماری ئیسالمی نەدا‪.‬‬ ‫ن��اوب��راو ئ��ەو قسانه‌ی رۆژی ‪٢٤‬ی بانەمەڕ‬

‫و ل��ە زان��ک��ۆی ک��وردس��ت��ان ل��ە ش��اری سنە و لە‬ ‫رێورەسمێک دا ک��رد ک��ە ب��ە ب��ۆن��ەی س��اڵ��رۆژی‬ ‫داگیرکردنی ئەو شارە لە ‪٢٢‬ی بانەمەڕی ‪ ١٣٥٩‬لە‬ ‫الیەن کۆماری ئیسالمیەوە‪ ،‬بەڕێوە چوو‪.‬‬ ‫ش��ای��ان��ی ب���اس��� ‌ه ک��� ‌ه ئ����ه‌و ک���ارب���ه‌ده‌س���ت���ه‌ی‬ ‫کۆماری ئیسالمی باسی ئ�ه‌وه‌ی نه‌کردوه‌ که‌ ل ‌ه‬ ‫له‌شکه‌رکێشیی کۆماری ئیسالمیدا بۆ کوردستان‬ ‫چه‌نده‌ها که‌س له‌ خه‌ڵکی کوردستان ک��وژراون‬ ‫و زیانه‌کانی سه‌پاندنی ش �ه‌ڕ ب�ه‌ س �ه‌ر خه‌ڵکی‬ ‫کوردستان تا ئێستاش هه‌ر درێژه‌یان هه‌یه‌‪.‬‬ ‫سه‌رچاوه‌‪« :‬رۆژهه‌اڵت تایمز»‬

‫بڕینه‌وه‌ی حوکمی قورسی ‪ 25‬ساڵ زیندان‬ ‫به‌ سه‌ر زیندانییه‌کی سیاسیی کورد دا‬

‫ناله‌باربوونی بارودۆخی ساڵمه‌تیی‬ ‫خوێندکارێکی گیراوی کورد له‌ سه‌قز‬ ‫خوێندكارێکی ک��وردی خه‌ڵکی سه‌قز به ناوی‬ ‫«هێمن دێهقانی» كه زیاتر له ‪ ٤‬مانگ ل �ه‌وه ‌پێش‬ ‫له الیه‌ن هێزه‌ ئه‌منیه‌تیه‌كانی سه‌قزه‌وه ده‌ستبه‌سه‌ر‬ ‫ك��راوه‪ ،‬له‌ دۆخێکی ناله‌باری جه‌سته‌ییدا ده‌ژی و‬ ‫به‌رپرسانی به‌ندیخان ‌ه ئیزنی هاتنه ده‌ره‌وه‌ی پێ‬ ‫ناده‌ن‪.‬‬ ‫ناوه‌نده‌ی هه‌واڵنێری سه‌قز له‌و پێوه‌ندییه‌دا باڵوی‬ ‫ک��ردۆت �ه‌وه‌ ک �ه‌ هێمن دێهقانی خوێندكاری ساڵی‬ ‫ئاخری رشته‌ی شیمیی زانكۆی په‌یام نووری سه‌قز‬ ‫ب��ووه‌ و هاوكات وه‌ك کارمه‌ندی تاقیگه‌ی پزشكی‬ ‫کاری کردوه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی زانیارییه‌کانی سه‌رچاوه‌ی هه‌واڵی ناوبراو‬ ‫له رۆژی دووی رێبه‌ندانی ساڵی رابردوودا به تاوانی‬ ‫هاوكاریکردنی یه‌كێك له حیزبه كوردستانیه‌كانی‬

‫نوێنه‌رێکی مه‌جلیس‪:‬‬

‫کۆماری ئیسالمی ده‌ڵێ که‌ لە شەڕ دەگەڵ‬

‫کوژرانی الوێکی خه‌ڵکی مه‌ریوان ب ‌ه ده‌ستی سپای پاسداران‬

‫هێزه‌کانی سپای پاسداران الوێکی خه‌ڵکی ئه‌و‬ ‫شاره‌یان کوشتوه‌‪.‬‬

‫‪31‬ی بانه‌مه‌ڕی ‪1390‬‬

‫ئۆپۆزیسیۆن ده‌ستبه‌سه‌ر و دواتر بۆ گرتووخانه‌ی‬ ‫ئیتالعاتی سه‌قز گوازراوه‌ته‌وه‌‌‪.‬‬ ‫شایانی باسه‌ که‌ هێمن دێهقانی دوای ده‌ستبه‌سه‌ر‬ ‫کرانی سه‌ره‌تا ‪ ٤۵‬رۆژ ل ‌ه زیندانی ئیتالعات راگیراو ‌ه‬ ‫و پاشان ل ‌ه دادگادا به ‪ ٣‬ساڵ زیندان حوکم دراوه‌‪.‬‬

‫به ‌بریاری ناوه‌ندی قه‌زایی کۆماری ئیسالمی‬ ‫زیندانیه‌کی سیاسیی کورد سزای ‪ 25‬ساڵ زیندانی‬ ‫به‌سه‌ردا سه‌پێندراوه‌‪.‬‬ ‫به‌ پێی راپۆرتی هه‌واڵده‌ری کۆمه‌ڵه‌ی چاالکانی‬ ‫مافی مرۆڤ وه‌حید نه‌بی زاده‌ ‪،‬به‌ندکراوی سیاسی‬ ‫کورد ته‌مه‌ن ‪ ٢٨‬ساڵ خه‌ڵکی ئاوایی گوڵ ئاده‌م ل ‌ه‬ ‫ناوچه‌ی سه‌ڵماس که‌ ئێستا له‌ به‌ندیخانه‌ی زه‌نجان‬ ‫ده‌ستبه‌سه‌ره‌‪ ،‬ل ‌ه الیه‌ن دادگایه‌کی ڕژیمه‌وه‌ سزای‬ ‫‪ ٢٥‬ساڵ زیندانی بۆ بڕایه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌پێی ئه‌و زانیاریانه‌ی له‌به‌رده‌ست دان‪ ،‬ناوبراو‬ ‫ساڵی ‪١٣٨٥‬ی هه‌تاوی له‌ الیه‌ن ئیداره‌ی ئیتالعاتی‬ ‫ڕژیمه‌و ‌ه ده‌ستبه‌سه‌ر ک��راوه‌ و پاشان ب ‌ه دانانی‬ ‫بارمته‌یه‌کی قورس ئازد ک��راوه‌ و دوات��ر له‌الیه‌ن‬ ‫دادگاوه‌ وه‌حید نه‌بی زاد ‌ه به‌ بێتاوان ده‌ناسرێ و‬ ‫ئازاد ده‌کرێ‪.‬‬ ‫ئه‌م به‌ندکراوه‌ کورده‌ ساڵی ‪١٣٨٧‬ی هه‌تاوی‬ ‫بۆ جارێکی دیکه‌ له‌الیه‌ن ناوه‌نده‌ ئه‌منیه‌تییه‌کانی‬ ‫رێژیمه‌و ‌ه ده‌ستبه‌سه‌ر ده‌کرێ و تاوانی هاوکاری‬ ‫له‌گه‌ڵ یه‌کێک ل ‌ه حێزبه‌کانی ئۆپۆزێسیۆنی ده‌درێت ‌ه‬ ‫پاڵ و به‌م تۆمه‌ته‌ سزای ئێعدامی بۆ دیاری ده‌کرێ‪.‬‬

‫به‌پێی دوایین زانیارییه‌کان ب ‌ه هه‌وڵی زۆری‬ ‫بنه‌ماڵه‌که‌ی و پارێزه‌ره‌کانی‪ ،‬له‌ دادگای پێداچوونه‌و‬ ‫دا سزای ئێعدام له‌ سه‌ر وه‌حید نه‌بی زاد ‌ه هه‌ڵ‬ ‫گیراوه‌ و حوکمی ‪ ٢٥‬ساڵ زیندانی بۆ براوه‌ته‌وه‌‪.‬‬


‫ته‌ک‬ ‫پ نۆلۆژیی‬ ‫ێوه‌ن‬ ‫دییه‌کان‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪4‬‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫روانینی دواکه‌وتووانه‌ و سیاسه‌ت دارێژیی نه‌شیاو‪ ،‬هۆکاری‬ ‫ناسه‌رکه‌وتوویی ئێران له‌ ماراتۆنی پێوه‌ندییه‌کان دا‬ ‫(بە بۆنەی رۆژی جیهانیی پێوەندییەكان)‬ ‫مه‌حموود شه‌ریفی‬ ‫دۆزی����ن����ەوەی رێ��گ��ای��ەك بۆ‬ ‫پێوەندی ل��ەگ��ەڵ خەڵكانی دیكە‬ ‫ه��ەم��ی��ش��ە ی��ەك��ێ��ك ل���ە ك��ەڵ��ك��ەڵ��ە‬ ‫س��ەرەك��ی��ی��ەك��ان��ی م���رۆڤ ب��ووەو‬ ‫حەزی پێكهێنانی پێوەندی لەگەڵ‬ ‫خ���ەڵ���ك م���رۆڤ���ی ه����ان داوە تا‬ ‫هەمیشە بە شوێن رێگای تازەوە‬ ‫بێ لەم ب��وارەدا‪ .‬ئافراندنی خەت‬ ‫خاڵی دەسپێكی ماراتۆنی درێژی‬ ‫پ��ێ��وەن��دی��ی��ەك��ان ب�����ووەو ك��ەڵ��ك‬ ‫وەرگ��رت��ن لە كۆتری نامەبەر و‬ ‫ئەسپی چاپار لە دنیای ك��ۆن دا‬ ‫رێگاكانی ئاسانكاری لە پێوەندی‬ ‫دا بوون‪ .‬بەاڵم پاش پەیبردن بە‬ ‫وزەی كارەبایی شۆرشێكی نوێ‬ ‫ل��ەم بەستێنەدا هاتە ئ���اراوەو لە‬ ‫ماوەیەكی كورتخایەن دا مرۆڤ‬ ‫ت��وان��ی��ی ل��ەگ��ەڵ درووس��ت��ك��ردن��ی‬ ‫ت���ەل���گ���راف و ت���ەل���ه‌ف���ون وردە‬ ‫وردە م�����ەوداك�����ان ك�����ورت تر‬ ‫بكاتەوە‪ .‬لەمڕۆدا ئیتر بە كەڵك‬ ‫وەرگ��رت��ن لە ئ��ام��رازە پێوەندییە‬ ‫پێشكەوتووەكان وەك ماهوارە‪،‬‬ ‫ئینترنێت‪ ،‬تەله‌فون و ‪ ...‬كۆمەڵێكی‬ ‫بەرین لە بابەت و زانیارییەكان‬ ‫ل���ە ك��ەم��ت��ر ل���ە چ���رك���ەی���ەك دا‬ ‫ل���ە س���ەرت���اس���ەری ج��ی��ه��ان دا‬

‫لە سەردەمی‬ ‫مەجلیسی چوارەم‬ ‫و پێنجەمی ئێران‬ ‫دا‪ ،‬مۆبایلیان بە‬ ‫كەرەستەیەكی زیادی‬ ‫دەزانی و ئینجا بە‬ ‫دانانی هەندێك یاسای‬ ‫تایبەت رێگرییان‬ ‫ده‌كرد لە بەرامبەر‬ ‫سەرمایەگوزاری بۆ‬ ‫گەشەو پەرەپێدانی‬ ‫ژێرخانەكانی پێویست‬ ‫بۆ دەست پێڕاگەیشتنی‬ ‫هەمووان بەم ئامرازە‬ ‫گرینگە پێوەندییەوە‪.‬‬

‫وه‌رگێڕان له‌ فارسییه‌وه‌‪ :‬وریا ره‌حمانی‬ ‫دەگ��وازرێ��ت��ەوە‪ .‬هەر بۆیەشە كە‬ ‫ب��ەم دەوران����ە دەڵ��ێ��ن س��ەردەم��ی‬ ‫پێوەندیییەكان‪ .‬لە رێكەوتی ‪17‬ی‬ ‫مانگی م��ەی ‪1865‬ی زایینی دا‬ ‫یەكێتیی تەلگرافی نێونەتەوەیی‬ ‫ل��ە پ��اری��س دام������ەزراوو پ��اش��ان‬ ‫ناوەكەی بە یەكێتیی نێونەتەوەییی‬ ‫پێوەندییەكان گۆڕا‪ .‬دوای شەڕی‬ ‫جیهانیی دووه���ەم و دام��ەزران��ی‬ ‫رێكخراوی نەتەوە یەكگرتووەكان‬ ‫ب��ە پێی ب��ڕی��اری ك���ۆڕی گشتیی‬ ‫واڵت��ان��ی ب��ەش��دار‪ ،‬ئ��ەو یەكێتییە‬ ‫وەك ناوەندێكی تایبەتیی نەتەوە‬ ‫یەكگرتووەكانی لێهات و رۆژی‬ ‫دام���ەزران���ی یەكێتیی تەلگرافی‬ ‫نێونەتەوەیی وەك رۆژی جیهانیی‬ ‫پێوەندییەكان دیاری كرا‪.‬‬ ‫گ���ەاڵڵ���ە دارێ�����ژی ب���ۆ داب��ی��ن‬ ‫كردن و پەرەپێدانی ژێرخانەكانی‬ ‫پ��ێ��وەن��دی ل��ە دن��ی��ای ئ��ەم��ڕۆدا لە‬ ‫ئەستۆی دەوڵەتانە و نیشانەكانی‬ ‫پێشكەوتوویی هەر واڵتێك‪ ،‬ئاستی‬ ‫كەڵك وەرگرتنی خەڵك لە ئامرازە‬ ‫پێوەندییەكانە‪ .‬ئێستا زیاتر لە سەد‬ ‫س��اڵ ب��ەس��ەر ئەندامەتیی ئێران‬ ‫ل��ە یەكێتیی جیهانیی تەلگراف‬ ‫تێدەپەڕێ‪ .‬ئەگەرچی بە نیسبه‌ت‬ ‫راب����ردوو ئ��اڵ��وگ��ۆڕێ��ک��ی زۆر ل ‌ه‬ ‫بواری ده‌ست پێڕاگه‌یشتنی خه‌ڵک‬ ‫به‌ كەرەستە پێوەندییەكان دا پێك‬ ‫ه��ات��ووە كەچی هێشتاش ئێران‬ ‫جیاوازییەكی زۆری لەگەڵ واڵتانی‬ ‫جیهان لە ب��واری پێوەندییەكاندا‬ ‫هەیە و تەنانەت لە بەراورد لەگەڵ‬ ‫واڵتانی ناوچەكەش دا سەرەڕای‬ ‫قسەی كاربەدەستان هێشتاش لە‬ ‫ئاستێكی نزم دایە‪.‬‬ ‫سیاسەتگوزاریی نادرووست‬ ‫و گرینگی نەدان بە ژێرخانەكان‪،‬‬ ‫ئ����ێ����ران����ی ل�����ە ری��������زی واڵت�����ە‬ ‫دواك���ەوت���ووەك���ان���ی ری��زب��ەن��دی��ی‬ ‫جیهانی لەم بواره‌دا داناوە‪ .‬لێرەدا‬ ‫ئ��ام��اژەی��ەك��ی خێرامان دەب��ێ بۆ‬ ‫گرینگترین هۆكارە كاریگەرەكان‬ ‫لەم بوارەدا‪.‬‬ ‫ل���ە س����ەردەم����ی م��ەج��ل��ی��س��ی‬ ‫چ���وارەم و پێنجەمی ئ��ێ��ران دا‪،‬‬ ‫مۆبایلیان بە كەرەستەیەكی زیادی‬ ‫دەزانی و ئینجا بە دانانی هەندێك‬ ‫یاسای تایبەت رێگرییان ده‌كرد‬ ‫لە بەرامبەر سەرمایەگوزاری بۆ‬ ‫گەشەو پەرەپێدانی ژێرخانەكانی‬ ‫پێویست بۆ دەست پێڕاگەیشتنی‬ ‫ه��ەم��ووان ب��ەم ئ��ام��رازە گرینگە‬ ‫پ��ێ��وەن��دی��ی��ەوە‪ .‬ل����ەم����ڕۆدا ئیتر‬ ‫مۆبایل بە یەكێك لە پێداویستییە‬ ‫سەرەكییەكانی ه��ەر تاكێك بە‬ ‫ح��ی��س��اب دێ و وەك نیازێكی‬ ‫ح��اش��اه��ەڵ��ن��ەگ��ر و ئ��ەس��اس��ی لە‬ ‫پێوەندییەكانی خەڵك دەژمێردرێ‪.‬‬ ‫ه��ەب��وون��ی روان���گ���ەی ه��ەڵ��ەو‬ ‫نابەجێی ك��ارب��ەدەس��ت��ان��ی ئێران‬ ‫س��ەب��ارەت ب��ە م��ۆب��ای��ل‪ ،‬ب��وو بە‬ ‫ه���ۆی ئ��ەوەی��ك��ە س��ااڵن��ێ��ك��ی زۆر‬ ‫واڵت لە دەست پێڕاگەیشتن بەم‬

‫ئامرازە پێویستە لە پێوەندی دا‬ ‫وەدوا خست‪ .‬واڵتانی دراوسێی‬ ‫ئێران‪ ،‬وەك پاكستان و توركیە‪،‬‬ ‫ئ��ۆپ��ێ��رات��ۆرەك��ان��ی چ������وارەم و‬ ‫پێنجەمی خ��ۆی��ان ل��ە حاڵێك دا‬ ‫وەكار خستووە كە لە ئێران تەنیا‬ ‫دوو ئۆپێراتۆر كار دەكات‪.‬‬ ‫ئۆپێراتۆری یەكەم شیركەتی‬ ‫موخابەراتی ئێران (همراە اول)‬ ‫و ئۆپێراتۆری دووهەم بەرهەمی‬ ‫كۆنسێرسیۆنی ئێرانی ـ ئەفریقای‬ ‫ب���اش���وور (ای��ران��س��ل) هێشتاش‬ ‫توانایی سێرویس و خزمەتگوزایی‬ ‫پێشكەوتووانەیان ل��ەم بەستێنە‬

‫دا نیە‪ .‬نەبوونی كێبەركێی لە‬ ‫ب�����ازاری م��ۆب��ای��ل و وەدرەن�����گ‬ ‫خستنی رادەستكردنی ئەم بازارە‬ ‫بۆ كەرتی تایبه‌ت (خصوصی) لەو‬ ‫ه��ۆك��ارە گرینگانەن كە بوونەتە‬ ‫هۆی ئەوەی ئێران لە چاو واڵتانی‬ ‫خاوەنی ئەو زانستە بە شێوەیەكی‬ ‫راش��ك��اوان��ە وەدوا ب��ك��ەوێ��ت‪ .‬بە‬ ‫پێچەوانەی ئاماژە فەرمییەكانی‬ ‫ب����ەرپ����رس����ان����ی ئ�����ێ�����ران‪ ،‬ئ���ەو‬ ‫كۆمپانیایانەی لەم بوارەدا چاالكی‬ ‫دەك���ەن ل��ەگ��ەڵ ق��ەی��ران��ی دارای���ی‬ ‫و نەبوونی توانایی پێویست بۆ‬ ‫گەشە و پەرەپێدانی ژێرخانەكانی‬ ‫ئەو دیاردەیە رووبەروون‪.‬‬ ‫بۆ وێنە كۆمپانیای ئێرانسێل‬ ‫زیاترین فرۆشی خۆی لە ئاستی‬ ‫سیمكارتی ئێعتباری داب����ووە‪.‬‬ ‫ف����رۆش����ی رێ����ژەی����ەك����ی زۆری‬ ‫سیمكارتی ئێعتباری بە ئاكامی‬ ‫پ���ڕوپ���اگ���ەن���دەی زۆر‪ ،‬پ��ێ��دان��ی‬ ‫ئەشانتیۆن‪ ،‬وەرگرتنی نرخی كەم‬

‫و هەندێ جار خۆڕاییش بووە و لە‬ ‫ئێستا دا زۆربەی ئەو سیمكارتانە‬ ‫كار ناكەن‪ .‬نیسبەتی داهاتی كەم‬ ‫(‪ 8‬دۆالر) ل��ە س��اڵ��ی راب����ردوو‬ ‫ب��ۆ ه��ەر سیمكارتێك‪ ،‬راستیی‬ ‫بابەتەكە زیاتر دەردەخات‪.‬‬ ‫ب���ەرپ���رس���ان���ی ك����اروب����اری‬ ‫پ��ێ��وەن��دی��ی��ەك��ان ل���ە ئ���ێ���ران ل��ەم‬ ‫سااڵنەی دوای��ی دا الوازییەكانی‬ ‫خۆیان لە ب��واری مۆبایل دا‪ ،‬بە‬ ‫خستنە رووی ئ��ام��اری ن��اروون‬ ‫ش�����اردۆت�����ەوە‪ .‬گ���ەرچ���ی ئ��ێ��ران‬ ‫ل��ە ئێستادا ل��ە ب���واری تێچووی‬ ‫ت��ەل��ف��ون��ی ن��ۆرم��اڵ��ی��ش نرخێكی‬

‫كەمی هەیە ب��ەاڵم ئ��ەوە هەرگیز‬ ‫وەك ئ��ی��م��ت��ی��ازێ��ك ب���ۆ ئ��ێ��ران‬ ‫حیساب ناکرێ‪ .‬چون كەم بوونی‬ ‫تێچووی نرخی تەلفونی نۆرماڵ‬ ‫لە بەر هەبوونی ژێرسازیی باش‬ ‫ل��ەم ب����وارەدا نیە بەڵكوو لەبەر‬ ‫س��وب��س��ی��دێ��ك��ە ك��ە ل���ەم ب����واره‌دا‬ ‫دەیدات و لە راستیشدا كورتی و‬ ‫كەمهێنانی بودجەكەشی لە رێی‬ ‫زی��ادب��وون��ی دەسپێراگەیشتن لە‬ ‫ئینتێرنێت لە ئێران دا بە تەلفونی‬ ‫ن���ۆرم���اڵ���ەوە ی��ەك��ێ��ك��ی دی��ك��ە لە‬ ‫گرفتەكانی بەردەم پێوەندییەكانە‬ ‫لە ئێران‪.‬‬ ‫سیستمی ئینتێرنێت لە رێی‬ ‫هێڵەكانی تەله‌فونی نۆرماڵەوە‬ ‫( ‪ )dialup‬ئێستا ل��ە ئاستی‬ ‫جیهانی دا ب��رەوێ��ك��ی ئ��ەوت��ۆی‬ ‫نەماوەو تەنیا لە شوێنە دوورە‬ ‫دەستە گوندییەكاندا كەڵكی لێ‬ ‫وەردەگیرێ‪.‬‬ ‫وێڕای داخراو ‌ه بوونی بازاڕی‬

‫ئامراز و که‌ره‌ست ‌ه پێوه‌ندییه‌کان‪،‬‬ ‫ک��ه‌چ��ی چ��ون��ک � ‌ه ب �ه‌ره �ه‌م �ه‌ک��ان��ی‬ ‫ئ�ه‌م ب��وار ‌ه ده‌وری پێداویستیی ‌ه‬ ‫رۆژان���ه‌ک���ان���ی خ�ه‌ڵ��ك��ی ده‌گ��ێ��ڕن‪،‬‬ ‫ئێستا وه‌کوو یه‌کێک له‌ پڕ داهات‬ ‫ت��ری��ن ب��واره‌‌ک��ان��ی ب��ازرگ��ان��ی ل ‌ه‬ ‫بازاڕ دا سه‌یری ده‌کرێ‪ .‬کێشه‌ی‬ ‫چۆنێتی راده‌ستکردنی به‌شه‌کانی‬ ‫شیرکه‌تی موخابه‌رات و فرۆشتنی‬ ‫ب � ‌ه کۆمپانیا ده‌س �ه‌اڵت��داره‌ک��ان��ی‬ ‫پ�ه‌ی��وه‌س��ت ب � ‌ه س��پ��ای پ��اس��داران‬ ‫هێشتاش ل�ه‌ باسه‌ گرینگه‌کانی‬ ‫بازاڕی بورسی ئێرانه‌‪.‬‬ ‫ره‌ن��گ�� ‌ه ده‌س��ت��گ��رت��ن ب �ه‌س �ه‌ر‬

‫ف����ه‌زای م��ه‌ج��ازی و کۆنتڕۆڵی‬ ‫ئیتێڕنێت له‌مڕۆدا له‌ گرینگترین‬ ‫کێشه‌کانی کاربه‌ده‌ستانی ئێران‬ ‫ب���ێ‪ .‬ن��ی��ش��ان�ه‌ک��ان��ی م �ه‌ت��رس��ی ل ‌ه‬ ‫گشتگیربوونی روو ل � ‌ه زی��ادی‬ ‫پ��ێ��وه‌ن��دی��ی �ه‌ ئیتێرنێتییه‌کان ل ‌ه‬ ‫ئێراندا له‌ لێدوانه‌کانی به‌رپرسانی‬ ‫ک����اروب����اری پ��ێ��وه‌ن��دی��ی �ه‌ک��ان ب ‌ه‬ ‫روون��ی ده‌رده‌ک����ه‌وێ‪ .‬هه‌روه‌کو‬ ‫پ��ێ��ش��ت��ری��ش ئ���ام���اژه‌م���ان پێکرد‬ ‫به‌هۆی وابه‌سته‌بوونی ئیتێرنێتی‬ ‫ئ����ێ����ران ب����ه‌ ه��ێ��ڵ��ی ت��ه‌ل��ه‌ف��ون��ی‬ ‫ن��ۆڕم��اڵ �ه‌وه‌‪ ،‬هێشتاش مه‌جال و‬ ‫به‌ستێنی س �ه‌رم��ای �ه‌گ��وزاری بۆ‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ند ک��ردن و په‌ره‌پێدانی‬ ‫ئیتێرنێتی خێراتر نییه‌‪.‬‬ ‫له‌راستیدا به‌هۆی ئه‌و چه‌شن ‌ه‬ ‫لێکدانه‌وه‌ نابه‌جێیانه‌ و خولیای‬ ‫گه‌یشتن به‌ ئیتێرنێتی نه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫خۆماڵێ ل ‌ه ئێران دا‪ ،‬تا ئێستاش‬ ‫کۆمپانیا پێوه‌ندیداره‌کان له‌ژێر‬ ‫س�ه‌رم��ای�ه‌گ��وزاری بۆ پێکهێنانی‬

‫ژێرخانه‌کانی ئیتێرنێتێکی خێرا‬ ‫ده‌رچ�����وون‪ .‬ئینجا ب��ه‌ ب���اوه‌ڕی‬ ‫زۆرب���ه‌ی کارناسانی ک��اروب��اری‬ ‫پێوه‌ندییه‌کان‪ ،‬واڵتی ئێران له‌گه‌ڵ‬ ‫ده‌سپێڕاگه‌یشتن و به‌ده‌ستهێنانی‬

‫ره‌نگه‌ ده‌ستگرتن‬ ‫به‌سه‌ر فه‌زای‬ ‫مه‌جازی و کۆنتڕۆڵی‬ ‫ئیتێڕنێت له‌مڕۆدا له‌‬ ‫گرینگترین کێشه‌کانی‬ ‫کاربه‌ده‌ستانی ئێران‬ ‫بێ‪ .‬نیشانه‌کانی‬ ‫مه‌ترسی له‌‬ ‫گشتگیربوونی روو‬ ‫له‌ زیادی پێوه‌ندییه‌‬ ‫ئیتێرنێتییه‌کان له‌‬ ‫ئێراندا له‌ لێدوانه‌کانی‬ ‫به‌رپرسانی کاروباری‬ ‫پێوه‌ندییه‌کان به‌‬ ‫روونی ده‌رده‌که‌وێ‪.‬‬ ‫هه‌روه‌کو پێشتریش‬ ‫ئاماژه‌مان پێکرد‬ ‫به‌هۆی وابه‌سته‌بوونی‬ ‫ئیتێرنێتی ئێران‬ ‫به‌ هێڵی ته‌له‌فونی‬ ‫نۆڕماڵه‌وه‌‪ ،‬هێشتاش‬ ‫مه‌جال و به‌ستێنی‬ ‫سه‌رمایه‌گوزاری بۆ‬ ‫ده‌وڵه‌مه‌ند کردن و‬ ‫په‌ره‌پێدانی ئیتێرنێتی‬ ‫خێراتر نییه‬ ‫ئیتێرنێتی نه‌ته‌وه‌یی و خۆماڵی‬ ‫یه‌کجار دووره‌ و سااڵنێکی زۆری‬ ‫م���اوه‌ و ل � ‌ه ئ��ه‌گ��ه‌ری ه��اوک��اری‬ ‫نه‌کردنی کۆمپانیا بیانییه‌کان دا‪،‬‬ ‫ده‌سته‌به‌ر کردنی ئه‌و بابه‌ت ‌ه زیاتر‬ ‫له‌ خه‌ون و خه‌یاڵی خاو ده‌چێ‪.‬‬


‫سیاسی‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪5‬‬

‫‪31‬ی بانه‌مه‌ڕی ‪1390‬‬

‫بزووتنه‌وه‌ی خوێندکاری و دژایه‌تیی‌ خوێندکاران‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌ک بۆ هۆکاره‌کانی ناکارایی‬ ‫ئاکسیۆنه‌ خۆێندکارییه‌کان له‌ئێراندا‬ ‫ره‌حمان سه‌لیمی‬

‫زان����ک����ۆک����ان ل����ه‌ م���ێ���ژووی‬ ‫ه��اوچ��ه‌رخ��ی ئ��ێ��ران��دا هه‌میش ‌ه‬ ‫م �ه‌ی��دان��ی ئ��اڵ��وگ��ۆر و رووداو ‌ه‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی‪ ،‬کلتووری‪ ،‬سیاسی‬ ‫و‪ ...‬ی���ه‌ک���ان ب����وون و پ��ێ��گ�ه‌ی‬ ‫به‌رچاوی ئه‌م بنیاته زانستیی ‌ه له‬ ‫ئاراست ‌ه کردنی گۆڕانکارنه‌کانی‬ ‫کۆمه‌ڵگا جێی سه‌نجی رای گشتی‬ ‫بووه‌‪ .‬رووداو ‌ه خوێندکارییه‌کانی‬ ‫چ���ه‌ن���د ده‌ی�����ه‌ی دوای�����ی ئ��ێ��ران‬ ‫سه‌لمێنه‌ری ئ �ه‌م ئیدیعایه‌ ؛ ل ‌ه‬ ‫دام���ه‌زران���ی ل��ق��ی خوێندکاریی‬ ‫ح��ی��زب��ی ت���ود ‌ه ل �ه‌ س��اڵ��ی ‪1322‬‬ ‫و ‌ه ب��گ��ره‌ ت���ا رووداوی ‪16‬ی‬ ‫سه‌رماوه‌زی‪ 1332‬و داگیرکردنی‬ ‫باڵوێزخانه‌ی ئه‌مریکا له‌ ت��اران‬ ‫ل �ه‌الی �ه‌ن خۆیندکارانی پێڕه‌وی‬ ‫هێڵی ئیمام ل��ه ‌سالی ‪1358‬دا‪،‬‬ ‫شۆڕشی فه‌رهه‌نگی وداخ��ران��ی‬ ‫زان���ک���ۆک���ان ل��ه‌س��اڵ��ی ‪ 1359‬و‬ ‫رووداوی کوی زانستگه‌ی تاران‬

‫به‌هۆی زاڵبوونی‬ ‫پێوه‌ندییه‌‬ ‫نه‌ریتییه‌کان و‬ ‫مانه‌وه‌ی ئێران‬ ‫له‌ قۆناغی پێش‬ ‫مۆدێرن دا زانکۆ‬ ‫و بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫خوێندکاری له‌‬ ‫ئه‌رکی خۆیان دوور‬ ‫که‌وتونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ به‌ر نه‌بوونی‬ ‫بنیاته‌ سیاسی و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کانی‬ ‫وه‌کوو‪ :‬پارت و ئێن‬ ‫جی ئۆکان ‪ ،‬زۆر‬ ‫زیاتر له‌ راده‌ و‬ ‫ئاستی ئاسایی خۆیان‬ ‫ده‌رکه‌وتوون‬ ‫ل� ‌ه ‪ 18‬ی پ��ووش��پ�ه‌ری ‪ 1378‬و‬ ‫روداوه‌ک��ان��ی خۆێندکاریی دوای‬ ‫سه‌رکۆماریی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کانی‬ ‫خولی ده‌یه‌م ‪ ،‬هه‌مویان نیشانه‌ی‬ ‫گ��ری��ن��گ��ی رۆڵ���ی زان��ک��ۆ ی���ان به‬ ‫‌وات��ای�ه‌ک��ی باشتر ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی‬

‫ب��گ��رێ��ت �ه‌وه ‌‪ .‬ب���ه‌م پێشه‌کییه‌و ‌ه‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ن دۆخ����ی ه �ه‌ن��ووک �ه‌ی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی خۆیندکاری تاوتوێ‬ ‫ب��ک�ه‌ی��ن و ب��ه ‌ئ��ام��اژه‌ ک���ردن ب ‌ه‬ ‫هه‌ر کام ل ‌ه ئاکسیۆنه‌کانی ئه‌م‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی��ه‌‪ ،‬خ �ه‌س��اره‌ک��ان��ی‬ ‫ده‌ستنیشان بکه‌ین‪.‬‬ ‫‪25‬ی گ���������واڵن رۆژێ�������ک‬ ‫ب���وو ک�� ‌ه زۆر پێشتر ل �ه‌الی �ه‌ن‬ ‫چاالکانی خۆێندکاری و غه‌یر ‌ه‬ ‫خ��وێ��ن��دک��اری��ی �ه‌وه وه‌ک رۆژی‬ ‫مانگرتن و ئێعتراز ل ‌ه دژی دۆخی‬ ‫ئ�ه‌م��ن��ی��ی�ه‌ت��ی زان���ک���ۆک���ان‪ ،‬کێش ‌ه‬

‫خوێندکاری له‌ ئێران دان‪ .‬له‌وانه‌ی ‌ه‬ ‫بتوانین به‌ هێندێک چاوپۆشیکردن‬ ‫جموجۆڵه‌ خوێندکارییه‌کان له‬ ‫‌زانکۆکانی ئێراندا به‌ بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫خ��وێ��ن��دک��اری ن����اوزه‌د بکه‌ین و‬ ‫ب��ه‌م شێوه‌ی ‌ه رێ��گ�ه‌ ب��ۆ شرۆڤ ‌ه‬ ‫و ه �ه‌ڵ��س �ه‌ن��گ��ان��دن��ی ئاکسیۆن ‌ه‬ ‫خوێندکارییه‌کان خۆش بکه‌ین‪ .‬له‬ ‫‌به‌ر ئه‌وه‌ده‌سته‌واژه‌ی بزووتنه‌وه‬ ‫‌ب��ه ح������ه‌زه‌ره‌وه‌ب�� ‌ه ک���ار د‌ێ��ن��م‪،‬‬ ‫چونک ‌ه بزووتنه‌وه‌ی خۆیندکاریی‬ ‫ئێران هه‌موو تایبه‌تمه‌ندییه‌کانی‬ ‫بزووتنه‌وه‌یه‌کی خوێندکاری ب ‌ه‬ ‫پێی پێناسه ‌کۆمه‌ڵناسییه‌کان‬ ‫تێدا نییه‌‪ .‬ه �ه‌ر چۆنیک بێ ئه‌م‬ ‫بابه‌ت ‌ه ل ‌ه گرینگی و کاریگه‌ریی‬ ‫زان��ک��ۆک��ان ل �ه‌س �ه‌ر کۆمه‌ڵگ ‌ه و‬ ‫هیندێک ج��ار رۆڵ��ی پێشڕه‌و و‬ ‫پێشاهه‌نگیان که‌م ناکاته‌وه‌‪‌.‬‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی خ��وێ��ن��دک��اری‬ ‫رۆڵ����ی پ����ردی پ��ێ��وه‌ن��دی ن��ی��ۆان‬ ‫ب����ژارده‌ک����ان وج����ه‌م����اوه‌ری ل ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ دا ه�ه‌ی� ‌ه و به‌رهه‌م ‌ه‬ ‫فیکری و به‌هاکانی ب��ژارده‌ک��ان‬ ‫ل���ه‌ ه���ه‌م���وو ره‌ه���ه‌ن���ده‌ک���ان���ی دا‬ ‫شی ده‌ک��ات�ه‌وه‌ و بۆ کۆمه‌ڵگه‌ی‬ ‫ده‌گوازێته‌وه‌‪ .‬ب ‌ه ده‌ربڕینێکی دیکه‬ ‫فیکر و مه‌عریف ‌ه ل ‌ه پێکها‌ته‌یه‌کی‬ ‫تیۆری بۆ پێکهاته‌یه‌کی پراکتیکی‬ ‫ده‌گ���وازێ���ت���ه‌و ‌ه و ه���ه‌ر ئ�ه‌م�ه‌ش‬ ‫ده‌توانرێ وه‌ک گرینگترین رۆڵی‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی خ��وێ��ن��دک��اری ل ‌ه‬ ‫قه‌ڵه‌م بدرێ‪ .‬هه‌ڵبه‌ت کاتێک ئه‌م‬ ‫خوێندنه‌وه‌ی ‌ه راستتر ده‌رده‌چێ‬ ‫ک��ه‌ ک��ۆم �ه‌ڵ��گ � ‌ه پ��ێ��وه‌ن�د‌ی��ی�ه‌ک��ان��ی‬ ‫مودێرنی ل ‌ه هه‌موو بواره‌کانی دا‬ ‫ل ‌ه جێگه‌ی پێوه‌ند‌یی ‌ه نه‌ریتییه‌کان‬ ‫جێگیر کردبێ‪ .‬و بۆ هه‌موو بنیات ‌ه‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان بتوانرێ ئه‌رک‬ ‫و کاری تایبه‌ت پێناس ‌ه بکرێ‪.‬‬ ‫به‌هۆی زاڵ بوونی پێوه‌ندیی ‌ه‬ ‫نه‌ریتییه‌کان و مانه‌وه‌ی ئێران ل ‌ه‬ ‫قۆناغی پێش مۆدێرن دا زانکۆ‬ ‫و ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی خوێندکاری ل ‌ه‬ ‫ئه‌رکی خۆیان دوور که‌وتونه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫له‌ به‌ر نه‌بوونی بنیاته‌ سیاسی‬ ‫و ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی��ی�ه‌ک��ان��ی وه‌ک���وو‪:‬‬ ‫پ��ارت و ئێن جی ئۆکان ‪ ،‬زۆر سینفییه‌کانی خۆێندکاران و ترس‬ ‫زیاتر ل ‌ه راد ‌ه و ئاستی ئاسایی و تۆقاندنی زاڵ به‌سه‌ر زانکۆکان‬ ‫خ��ۆی��ان ده‌رک���ه‌وت���وون‪ .‬دوکتور و ره‌ن��گ�� ‌ه ب�ه‌س��ت��ێ��ن س����ازی بۆ‬ ‫ح��وس��ی��ن ب�ه‌ش��ی��ری�ه‌ ب��ی��رم�ه‌ن��دی ده‌ستپێکی زنجیره‌یه‌ک ئێعترازی‬ ‫گه‌وره‌ی ئێرانی پێی وای ‌ه ئه‌گه‌ر خۆێندکاری له‌مانگی جۆزه‌ردان دا‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه خ��ۆێ��ن��دک��اری��ی�ه‌ک��ان ناوزه‌د کرابوو و بانگه‌وازگه‌لێکی‬ ‫ب��ێ��ن �ه‌ ن��ێ��ۆ س���ی���اس���ه‌ت���ه‌وه‌ وات���ا زۆر ل��ه‌الی��ه‌ن خ��وێ��ن��دک��اران ل ‌ه‬ ‫س��ی��اس��ه‌ت ل���ێ���دراوب���ن ی����ان ب ‌ه زۆرب����ه‌ی زان��ک��ۆک��ان��ی ئ��ێ��ران ل ‌ه‬ ‫ده‌رب��ڕی��ن��ێ��ک��ی دی��ک��ه‌(ده‌س��ه‌اڵت‌) ف���ه‌زای م��ه‌ج��ازی و ب �ه‌ تایبه‌ت‬ ‫له‌جیگه‌ی(راستی) دانێن ‪ ،‬به‌الڕێدا ل �ه‌ الپ �ه‌ڕه‌ک��ان��ی ف�ه‌ی��س ب��وک دا‬ ‫ده‌چن ‪ .‬ئه‌و له‌سه‌رئه‌و بڕوایه‌ی ‌ه باڵوکرابۆوه؛ به‌اڵم به هاتنی ئه‌م‬ ‫ک � ‌ه ئ �ه‌رک��ی ئ���ه‌م ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی � ‌ه رۆژه‌ ش��اه��ی��دی حه‌ره‌که‌تێکی‬ ‫ره‌خنه‌دان ورۆشنگه‌رییه ‌و ئه‌م ئێعترازی به‌رباڵو ل ‌ه زانکۆکان‬ ‫ره‌خ��ن�ه‌دان� ‌ه ده‌ب��ێ ئایدۆلۆژیای و ئاماده‌نه‌بوونی خۆێندکاران ل ‌ه‬ ‫ی وان ‌ه وتنه‌و ‌ه نه‌بووین‌‪.‬‬ ‫ده‌سه‌اڵتدار‪ ،‬سیاسه‌ت ‌ه باوه‌کان‪ ،‬پۆله‌کان ‌‬ ‫دۆخ���ی عیلم وزان��س��ت و باس هه‌ڵبه‌ت قه‌واره‌ی ئه‌م ئێعترازات ‌ه‬ ‫ک��ردن له‌باره‌ی هه‌موو به‌ها و و ره‌ن���گ���دان���ه‌وه‌ی ل � ‌ه راگ �ه‌ی �ه‌ن � ‌ه‬ ‫ی و ده‌ره‌کیه‌کاندا زۆر‬ ‫نۆرم ‌ه بنه‌ڕه‌تییه‌کانی کۆمه‌ڵگ ‌ه ‌نێوخۆی ‌‬

‫ک�ه‌م��ت��ر ل � ‌ه راده‌ی چ���اوه‌ڕوان���ی‬ ‫ئ��ه‌و ک��ه‌س و الی �ه‌ن��ان � ‌ه ب��وو ک ‌ه‬ ‫بانگه‌وازیان دابوو و به‌ کرده‌و ‌ه‬ ‫ن��اک��ارای��ی ئ���ه‌م م��ی��ت��ۆده‌ی ل �ه‌م‬ ‫ه��ه‌ل م��ه‌رج��ه‌دا س�ه‌ل��م��ان��د‪ .‬هه‌ر‬ ‫چ��ه‌ن��د ل��ێ��ک��دان��ه‌وه‌ی ه���ۆک���ار و‬ ‫فاکته‌ره‌کانی ئ �ه‌م ناکارایی ‌ه ل ‌ه‬ ‫ت��وان��ای ئ �ه‌م نووسین ‌ه ب���ه‌ده‌ره‌‪،‬‬ ‫به‌اڵم به‌ کورتیش بێ ئاماژ ‌ه ب ‌ه‬ ‫هێندێک ل ‌ه هۆکاره‌کانی ده‌که‌ین‪.‬‬ ‫‪ _1‬س���ه‌رب���ه‌خ���ۆ ن �ه‌ب��وون��ی‬ ‫‌وتنه ژێر باندۆری‬ ‫زانکۆکان و که ‌‌‬ ‫ره‌وته‌ سیاسییه‌کان ‪ ،‬کۆسپێکی‬

‫خ��وێ��ن��دک��اری��ی �ه‌ک��ان��ی الی �ه‌ن��گ��ری‬ ‫ره‌وت �ه‌ سیاسییه‌کانی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫زانکۆ‪ .‬بزووتنه‌وه‌ی خوێندکاری‬ ‫له‌م ده‌یه‌ی دوایدا زۆرتر سیمای‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی خۆی نمایش کردوو ‌ه‬ ‫و خ��وێ��ن��دک��اران ئاکسیۆنه‌کانی‬ ‫خۆیان ل ‌ه مانگرتن‪ ،‬هه‌ڵاڵوهه‌نگام ‌ه‬ ‫و ت��ری��ب��ون��ه ‌ئ����ازاد وک��ارن��ه‌واڵ�� ‌ه‬ ‫پ��رۆپ��اگ �ه‌ن��ده‌ی��ی �ه‌ک��ان دا قه‌تیس‬ ‫ک�����ردووه‌ و ک��اری��گ �ه‌رن �ه‌ب��وون��ی‬ ‫ئه‌م ئاکسیۆنانه‌ش بێ هیوایی و‬ ‫سه‌رلێشێواوی خۆیندکارانی لێ‬ ‫که‌وتۆته‌وه‌‪.‬‬

‫ح���ه‌ره‌ک���ه‌ت���ه‌ک���ان���ی دوای�������ی‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫پۆتانسییه‌لی ب��زووت��ن �ه‌و ‌ه که‌م‬ ‫ده‌ب��ێ��ت �ه‌وه و پ��رۆس��ه‌ی ب���ه‌ره‌و‬ ‫دواو ‌ه گه‌ڕانه‌و ‌ه و کپ بوونه‌و ‌ه‬ ‫به‌خۆیه‌و ‌ه ده‌گرێ‪.‬‬ ‫ت���ا ئ����ه‌و ک���ات���ه‌ی ش����ورای‬ ‫هه‌ماهه‌نگی رێگه‌ی سه‌وزی ئومێد‬ ‫زانکۆکان ب ‌ه مه‌یدانی جموجۆڵی‬ ‫خۆی بزانێ و ب ‌ه که‌ڵک وه‌رگرتنی‬ ‫ئامرازی له‌ خوێندکاران بیه‌وێ‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی خ��وێ��ن��دک��اری ل ‌ه‬ ‫ی سیاسه‌ته‌کانی خوێدا رێک‬ ‫پێناو ‌‬ ‫بخا و‪ ،‬تا ئه‌و کاته‌ی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫خ��وێ��ن��دک��اری س �ه‌رب �ه‌خ��ۆی��ی و‬ ‫فۆنکسیۆنی خ���ۆی ب��ه ‌ده‌س��ت‬ ‫ن �ه‌ه��ێ��ن��ێ��ت �ه‌وه‌ و خ��وێ��ن��دک��اران‬

‫زۆربه‌ی رێکخراوه‌‬ ‫خۆیندکارییه‌ سه‌ربه‌خۆ‬ ‫و نیو‌ه سه‌ربه‌خۆکان‌‬ ‫چاالکییان قه‌ده‌غه‌‬ ‫کراوه‌ و چاالکانیان‬ ‫یان بێده‌نگ کراون‬ ‫یان بۆ ده‌ره‌وه‌ کۆچیان‬ ‫کردووه‌ و به‌م پێیه‌‬ ‫پۆتانسیه‌لی بزووتنه‌وه‌‬ ‫له‌ ئاستی هه‌ره‌ نزمی‬ ‫خۆی دایه‌ ‪ .‬له‌م هه‌ل‬ ‫ومه‌رجه‌دا چاوه‌ڕوانی‬ ‫خۆ به‌ رێکخستن‬ ‫کردنی خۆیندکاران بۆ‬ ‫وه‌ڕێخستنی ئێعتراز و‬ ‫����ه ل����ه‌س�����ه‌ر رێ���گ���ه‌ی‬ ‫گ�����ه‌وره‌ی� ‌‌‌‬ ‫یه‌کگرتوویی ره‌وت��ه جۆراوجۆر‬ ‫و هێندێک جار دژ ب ‌ه یه‌که‌کانی‬ ‫ن��ێ��وزان��ک��ۆک��ان و‪ ،‬گ���وت���اری تا‬ ‫راده‌ی �ه‌ک پاوانخوازانه‌ی زاڵ ب ‌ه‬ ‫سه‌ر بانگه‌وازده‌راندا ک ‌ه له‌گه‌ڵ‬ ‫پ��ش��ت��ی��وان��ی س����ه‌وز ‌ه م��ان��دوو و‬ ‫دام��اوه‌ک��ان��ی نێوخۆ و ده‌ره‌وی‬ ‫واڵت ئاوێته‌ ب��وو‪ ،‬پاژنه‌ئاشیلی‬ ‫حه‌ره‌که‌تی ئێعترازی ‪25‬ی گواڵن‬ ‫و حه‌ره‌که‌تگه‌لێکی له‌و چه‌شنه‌یه‬ ‫له‌ داهاتودا‪.‬‬ ‫‪ _2‬ل���ه‌م س���ااڵن���ه‌ی دوای���ی‬ ‫دا ره‌ه����ه‌ن����دی ن�����ه‌رم ئ��ام��ێ��ری‬ ‫ی خوێندکاری بۆته‌‬ ‫بزووتنه‌و ‌ه ‌‬ ‫ق���ورب���ان���ی ره‌ه����ه‌ن����دی س �ه‌خ��ت‬ ‫ئامێری و بیرکردنه‌و ‌ه و ئه‌ندێشه‬ ‫رێکخراو ‌ه‬ ‫پۆزیتیویسییته‌کانی‬

‫‪ _3‬زۆرب������ه‌ی رێ��ک��خ��راو ‌ه‬ ‫خ��ۆی��ن��دک��اری��ی�� ‌ه س���ه‌رب���ه‌خ���ۆ و‬ ‫ن چاالکییان‬ ‫نیو ‌ه س�ه‌رب�ه‌خ��ۆک��ا ‌‬ ‫قه‌ده‌غ ‌ه کراو ‌ه و چاالکانیان یان‬ ‫بێده‌نگ ک��راون ی��ان بۆ ده‌ره‌وه‌‬ ‫کۆچیان ک���ردووه‌ و ب �ه‌م پێی ‌ه‬ ‫پۆتانسیه‌لی بزووتنه‌و ‌ه ل ‌ه ئاستی‬ ‫هه‌ره‌ نزمی خۆی دای ‌ه ‪ .‬له‌م هه‌ل‬ ‫وم��ه‌رج��ه‌دا چ��اوه‌ڕوان��ی خ��ۆ ب ‌ه‬ ‫رێکخستن کردنی خۆیندکاران بۆ‬ ‫وه‌ڕێخستنی ئێعتراز و مانگرتن‪،‬‬ ‫چاوه‌ڕوانییه‌کی لۆژیکی نییه‌‪.‬‬ ‫‪ )4‬ل� ‌ه خه‌سله‌ت ‌ه دیاره‌کانی‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی خ��وێ��ن��دک��اری ‪،‬‬ ‫دروستکردنی شه‌پۆلی رادیکاڵ‪،‬‬ ‫کاتی و هێندێک جار پڕباندۆری‬ ‫ئامانج خوازانه‌یه‌‪ .‬له‌ حاڵه‌تێکدا‬ ‫ئه‌م شه‌پۆالنه نه‌بن ‌ه دینامیزمی‬

‫مانگرتن‪ ،‬چاوه‌ڕوانییه‌کی‬ ‫لۆژیکی نییه‌‬

‫ئه‌ندێش ‌ه پاوانخوازه‌کانی به‌شێک‬ ‫له رێکخراو ‌ه خوێندکارییه‌کان‬ ‫پووچه‌ڵ نه‌که‌نه‌وه‌‪ ،‬بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫خ��وێ��ن��دک��اری ن��ات��وان��ێ پێگه‌ی‬ ‫راس��ت��ه‌ق��ی��ن��ه‌ی خ����ۆی ب �ه‌دس��ت‬ ‫‌‌‌‬ ‫بێنێه‌وه‌‌‪‌ .‬‬


‫روود‬

‫اوه‌کانی‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫ناوچه‌‬

‫‪6‬‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫به‌شارئه‌سه‌د‪ ،‬به‌ره‌و هه‌ڵدێر‬ ‫رێبوار مه‌عرووف زاده‌‬

‫وه‌ڕێکه‌وتنی‬ ‫دوابه‌دوای‬ ‫شه‌پۆلی گۆڕانکاری له‌ واڵتانی‬ ‫عه‌ره‌بی‪ ،‬زۆرێک له‌ کارناسان له‌و‬ ‫بڕوایه‌دا بوون که‌ سوری ‌ه به‌ هۆی‬ ‫نه‌بوونی پێشینه‌یه‌کی ناڕه‌زایه‌تی‬ ‫به‌رباڵو له‌م چه‌ند ساڵه‌ی دوایی‌دا‬ ‫و هه‌روه‌ها ب ‌ه هۆی بێ‌هه‌ڵوێستی‬ ‫و بێ‌هه‌ستی خه‌ڵکی ئه‌م واڵته‌ ل ‌ه‬ ‫هه‌مبه‌ر گۆڕانکارییه‌کانی ناوچه‌‪،‬‬ ‫رووبه‌ڕووی شه‌پۆلی ناره‌زایه‌تی‬ ‫جه‌ماوه‌ری نابێته‌وه‌‪ .‬هه‌نووکه‌ پاش‬ ‫نزیک به‌ دوو مانگ خۆپیشاندانی‬ ‫بێ‌پسانه‌و ‌ه له‌ سوریه‌‪ ،‬نه ‌ته‌نیا‬ ‫ئه‌و ڕای ‌ه به‌ ناراست له‌ قه‌ڵه‌م درا‬ ‫به‌ڵکوو ته‌شه‌نه‌ و توندبوونه‌وه‌ی‬ ‫خه‌ریک ‌ه‬ ‫خۆپیشاندانه‌کان‬ ‫بیڕورای جیهانی بۆ شۆڕشێکی‬ ‫دیکه‌ ئاماد ‌ه ده‌کات‪ .‬تێگه‌یشتن‬ ‫له‌ دۆخی ئێستاکه‌ی سوری ‌ه ل ‌ه‬ ‫ئاستی ناوخۆیی‪ ،‬ناوچه‌یی و‬ ‫جیهانی‌دا‪ ،‬ده‌توانێ ئاسۆی روانین‬ ‫و بیرکردنه‌وه‌مان بۆ داهاتوو‬ ‫به‌رفراوان بکات‪.‬‬ ‫ره‌وشی ناوخۆیی سوریه‌‪:‬‬ ‫شاری‬ ‫دیار ‌ه‬ ‫سوننی‌یه‌کانی‬ ‫«حمص» ل ‌ه ساڵی ‪1982‬‬ ‫راپه‌ڕینێکی گه‌وره‌یان ب ‌ه دژی‬ ‫حکوومه‌تی سوری ‌ه وه‌رێخست‬ ‫که‌ سه‌رکۆماری ئه‌وکات حافز‬ ‫ئه‌سه‌د‪ ،‬ب ‌ه کوشتنی هه‌زاران که‌س‪،‬‬ ‫پێش ب ‌ه ئه‌نجام گه‌یشتنی ئه‌و‬ ‫راپه‌رین ‌هی‌ گرت‪ .‬هه‌روه‌ها به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌دیش که‌ ل ‌ه ساڵی ‪2000‬‬ ‫دوای مردنی باوکی (حافز ئه‌سه‌د)‬ ‫ب ‌ه ده‌سه‌اڵت گه‌یشت له‌ ساڵی‬ ‫‪ 2004‬ده‌ستی دایه‌ کوشت و بڕی‬ ‫ده‌یان کوردی خه‌ڵکی قامیشلوو‪.‬‬ ‫دیاره‌ به‌ پێی پێکهاته‌ی کۆمه‌ڵگای‬ ‫سوریه‌‪ ،‬سوننی‌یه‌کان زۆرینه‌ی‬ ‫حه‌شیمه‌تی واڵت پێکدێنن‪ ،‬ئه‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫حالێکدایه‌ ک ‌ه که‌مینه‌یه‌کی عه‌له‌وی‬ ‫ده‌سه‌اڵتی له‌و واڵته‌ قۆرخ کردوه‌‪.‬‬ ‫جگه‌ له‌م ‌ه کورده‌کان له‌ سوری ‌ه‬ ‫نزیک ب ‌ه ‪ %10‬حه‌شیمه‌تی واڵت‬ ‫پێکدێنن به‌اڵم‪ ،‬ل ‌ه هیچ شوێنێک‬ ‫ل ‌ه یاسای بنه‌ڕه‌تی سوریه‌ دان ب ‌ه‬ ‫بوونی کورده‌کان نه‌هێنراوه‌‪.‬‬ ‫ته‌رخانکردنی ‪ %25‬داهاتی‬ ‫واڵت وه‌ک بودجه‌ی نیزامی‬ ‫و سه‌پاندنی زیاتر ل ‌ه ‪ 48‬ساڵ‬ ‫حکوومه‌تی نیزامی و ره‌وشی‬ ‫نائاسایی ‌ رێک نیشانده‌ری‬ ‫زاڵبوونی سیستمێکی حوکمرانی‬ ‫ته‌واو ئه‌منیه‌تی به‌سه‌ر ئه‌و‬ ‫واڵته‌ دایه‌‪ .‬به‌ پێی مادده‌ی‬ ‫‪8‬ی یاسای بنه‌ڕه‌تی سوریه‌‪،‬‬ ‫راگه‌یاندنی ره‌وشی نائاسایی به‌‬ ‫واتای هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی سه‌رجه‌م‬ ‫مافه‌ مه‌ده‌نیه‌کان ‌ه و رێگه‌ ب ‌ه‬ ‫سه‌رکۆمار ده‌دات که‌ جگه‌ ل ‌ه‬ ‫دامه‌زراوه‌کانی ئه‌رته‌ش‪ ،‬ئه‌منیه‌ت‬ ‫و زانیاری‪ ،‬پارلمان و ده‌زگای‬ ‫دادوه‌ریش کۆنترۆل بکات‪ .‬دیاره‌‬ ‫سیستمی ئه‌منیه‌تی و داخراوی‬ ‫سوری ‌ه چاکسازی هه‌ڵناگرێ‬ ‫هه‌ر بۆیه‌ داخوازی چاکسازی‬ ‫خۆپیشانده‌ران به‌ تفه‌نگ و تانگ‬ ‫واڵم ده‌درێته‌وه‌‪ .‬هه‌ر چه‌ند ک ‌ه‬ ‫توندوتیژی نواندن و له‌ راستیدا‬ ‫شه‌ڕکردنی حکوومه‌ت له‌گه‌ڵ‬ ‫خه‌ڵک نه‌ته‌نیا ئه‌وانی تووشی‬ ‫پڕش و باڵوی نه‌کردوه‌ به‌ڵکوو‪،‬‬ ‫خه‌ڵکی ناڕازی رۆژ له‌گه‌ڵ‬

‫رۆژ لێبڕاوانه‌تر به‌ دژی به‌شار‬ ‫ئه‌سه‌د دێنه‌ سه‌ر شه‌قام‪ .‬به‌م‬ ‫پێیه‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ دواوه‌ و‬ ‫ئارامبوونه‌وه‌ی ره‌وشی ناوخۆیی‬ ‫سوری ‌ه زۆر ئه‌سته‌مه‌‪.‬‬ ‫ره‌وشی ناوچه‌یی سوریه‌‪:‬‬ ‫واڵتی سوری ‌ه به‌ هۆی هه‌ڵکه‌وتن‬ ‫له‌ رۆژهه‌اڵتی ناوه‌راست و‬ ‫هاوسنووری له‌گه‌ڵ واڵتانی‬ ‫ئیسرائیل‪ ،‬فه‌له‌ستین‪ ،‬تورکیه‌‪،‬‬ ‫لوبنان‪ ،‬ئوردون و عێراق ل ‌ه‬ ‫ئیستراتژی زلهێزه‌کانی ناوچه‌یی‬ ‫و جیهانی دا ل ‌ه گرینگی‌یه‌کی‬ ‫تایبه‌ت به‌هره‌مه‌نده‌‪ .‬هه‌لومه‌رجی‬ ‫سوری ‌ه‬ ‫ناوخۆیی‬ ‫ئاڵۆزی‬ ‫وایکردو ‌ه ب ‌ه کرده‌و ‌ه سیاسه‌تی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی ئه‌و واڵته‌ له‌ جووڵه‌و‬ ‫چاالکی بکه‌وێت‪ .‬دیاره‌ سیاسه‌تی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵتانی ناوچ ‌ه ل ‌ه‬ ‫هه‌مبه‌ر سوریه‌ به‌ له‌به‌رچاو‬ ‫گرتنی به‌رژه‌وه‌ندی خۆیان و‬ ‫خۆپیشانده‌ران‬ ‫هه‌لومه‌رجی‬ ‫داده‌رێژرێت نه‌ک هه‌ڵوێسته‌کانی‬ ‫حکوومه‌ت‪.‬‬ ‫به‌م پێی ‌ه ده‌کرێ سیاسه‌تی‬ ‫واڵتانی ناوچ ‌ه ل ‌ه هه‌مبه‌ر ره‌وشی‬ ‫هه‌نووکه‌ی سوریه‌ ب ‌ه چوار‬ ‫ده‌ست ‌ه دابه‌ش بکه‌ین‪:‬‬ ‫فه‌له‌ستین‪:‬‬ ‫‪1‬ـ‬ ‫سیاسه‌تی‬ ‫رێککه‌وتنی بزووتنه‌وه‌ی فه‌تح‬ ‫و حه‌ماس له‌ قاهیره‌ی میسر‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫الیه‌ک نیشانده‌ری هاتنه‌وه‌‌ مه‌یدانی‬ ‫حکوومه‌تی میسر بۆ ناو کێشه‌کانی‬ ‫جیهانی عه‌ره‌ب و ناوچه‌که‌ی ‌ه‬ ‫ک ‌ه بێ‌گومان رۆڵگێریی میسری‬ ‫دوای شۆڕش که‌ پابه‌ندی‌یه‌کی‬ ‫زیاتری به‌ دێموکراسی و مافی‬ ‫مرۆڤ هه‌ی ‌ه ل ‌ه به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫حکوومه‌ته‌کانی هاوشێوه‌ی ئێران‪،‬‬ ‫عه‌ره‌بستان‪ ،‬سوریه‌ و‪ ...‬ک ‌ه‬ ‫خاوه‌نی سیستمێکی حوکمرانی‬ ‫سیاسی ـ پۆلیسی و داخراون‪،‬‬ ‫نیه‌‪ .‬له‌ الیه‌کی‌تر رێکه‌وتنی‬ ‫حه‌ماس و فه‌تح هه‌ڵگری په‌یامی‬ ‫هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫حه‌ماس له‌ هاوپه‌یمانی ‌ه چوار‬ ‫سوریه‌‪،‬‬ ‫ئێران‪،‬‬ ‫قۆلی‌یه‌که‌ی‬ ‫حیزبوڵال و حه‌ماسه‌‪ .‬هه‌ر چه‌ند‬ ‫که‌ ل ‌ه ناوچوونی به‌شار ئه‌سه‌د و‬ ‫حکوومه‌ته‌که‌ی ئاستی په‌یوه‌ندی‬ ‫و هاوکاری نێوان ئێران و حه‌ماس‬ ‫داده‌به‌زێنێ به‌اڵم‪ ،‬رێکه‌وتنی‬ ‫حه‌ماس له‌گه‌ڵ فه‌تح نیشانده‌ری‬ ‫ئه‌وه‌یه‌ که‌ بزووتنه‌وه‌ی حه‌ماس‬ ‫ب ‌ه تێگه‌یشتن له‌ گۆڕانکاری‌یه‌کانی‬ ‫ناوچه‌ و بڕوابوون ب ‌ه ته‌واوبوونی‬ ‫عومری سیاسی حکوومه‌تی‬ ‫سوریه‌‪ ،‬له‌ هه‌وڵدایه‌ خۆی ل ‌ه‬ ‫چاره‌نووسی هاوشێوه‌ی ئه‌وان‬ ‫دوور بکاته‌وه‌‪.‬‬ ‫ئیسرائیل‪:‬‬ ‫سیاسه‌تی‬ ‫‪2‬ـ‬ ‫دیاره‌ ئیسرائیل له‌ نێوخۆی‬ ‫واڵته‌که‌یدا ره‌چاوی پڕه‌نسیپه‌کانی‬ ‫دیموکراسی ده‌کات به‌اڵم‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌یدا سیاسه‌تێکی‬ ‫رادیکاڵی ئایینی گرتۆته‌به‌ر‪.‬‬ ‫حکوومه‌تی‬ ‫تێکچوونی‬ ‫سه‌ره‌ڕۆی به‌شار ئه‌سه‌د ل ‌ه‬ ‫ئه‌نجامی خۆپیشاندانی جه‌ماوه‌ریدا‬ ‫به‌ستێنی دامه‌زرانی حکوومه‌تێکی‬ ‫دیموکرات‌ترو وه‌اڵمده‌رتر خۆش‬ ‫‌ته ره‌وایی‌یه‌کی‬ ‫ده‌کات ک ‌ه ئه‌م بابه ‌‌‬ ‫زیاتر ب ‌ه جیهانی عه‌ره‌بی‬ ‫ده‌به‌خشێ و بیڕورای جیهانی‬

‫ب ‌ه ئاراسته‌ی دژایه‌تی‌کردنی‬ ‫سیا سه‌ته‌ر ا د یکا لی‌یه‌کا نی‬ ‫ئیسرائیل یه‌کده‌خات‪ .‬که‌وای ‌ه‬ ‫ئیسرائیل گۆڕانکاریی سوریه‌ ل ‌ه‬ ‫به‌رژه‌وه‌ندی درێژخایه‌نی خۆیدا‬ ‫نابینێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪3‬ـ سیاسه‌تی تورکیه‌‪ :‬واڵتی‬ ‫تورکی ‌ه یه‌کێک له‌ واڵتانی کلیلی‬ ‫ناوچه‌که‌ی ‌ه که‌ له‌وێدا حیزبی‬ ‫ئیسالمی ‪ AKP‬ب ‌ه هێنانه‌ ئارای‬ ‫مۆدێلێکی نوێ ل ‌ه ده‌سه‌اڵتدارێتی‪،‬‬ ‫ل ‌ه هه‌وڵدایه‌ به‌ په‌ره‌پێدان به‌و‬ ‫مودێل ‌ه له‌ ناوچه‌که‌‪ ،‬رێبه‌ری‬ ‫جیهانی ئیسالم ل ‌ه ده‌ست بگرێ‪.‬‬ ‫هه‌ر چه‌ند که‌ ئێستاک ‌ه تورکیه‌ ب ‌ه‬ ‫هۆی سه‌رقاڵبوون به‌ هه‌ڵبژاردنی‬

‫تورکیه‌یه‌‪.‬‬ ‫‪4‬ـ سیاسه‌تی ئێران‪ :‬سوری ‌ه‬ ‫گرینگترین‬ ‫و‬ ‫گه‌وره‌ترین‬ ‫هاوپه‌یمانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫ئێرانه‌‪ .‬ئێران له‌ ده‌روازه‌ی‬ ‫سوریه‌و ‌ه خۆ ده‌خات ‌ه ناو جیهانی‬ ‫عه‌ره‌به‌وه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها په‌ره‌دان به‌ شۆڕشی‬ ‫ئیسالمی (تیرۆریسم) ک ‌ه وه‌ک‬ ‫کۆڵه‌که‌ی سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫ئێران دێته‌ ئه‌ژمار و خۆ ل ‌ه‬ ‫دژایه‌تی کردن له‌گه‌ڵ بوونی‬ ‫واڵتی ئیسرائیل و ده‌ست‌تێوه‌ردان‬ ‫ل ‌ه کێشه‌کانی فه‌له‌ستین‪ ،‬لوبنان‬ ‫و ناوچه‌ک ‌ه ده‌بینێته‌و ‌ه له‌ رێگه‌ی‬ ‫جوغرافیای سوریه‌وه‌ به‌ ئه‌نجام‬

‫هه‌مبه‌ر دۆخی هه‌نووکه‌ی سوری ‌ه‬ ‫داین‪1 :‬ـ سیاسه‌تی یه‌کیه‌تی ئوروپا‬ ‫(فه‌رانسه‌‪ ،‬ئالمان‪ ،‬بریتانیا)‬ ‫‪2‬ـ سیاسه‌تی ئه‌مریکا‬ ‫‪3‬ـ سیاسه‌تی چین و روسیه‌‬ ‫‪1‬ـ سیاسه‌تی یه‌کیه‌تی ئوروپا‪:‬‬ ‫یه‌کیه‌تی ئوروپا له‌ ده‌ستپێکی‬ ‫خۆپیشاندانه‌کانه‌و ‌ه ب ‌ه وردی‬ ‫هه‌لومه‌رجی ناوخۆیی سوریه‌ی‬ ‫خستۆته‌ ژێر چاوه‌دێری‪ .‬ئه‌و‬ ‫ده‌سپێشخه‌ری‬ ‫یه‌کیه‌تی‌ی ‌ه‬ ‫کۆمه‌ڵێک هه‌ڵوێست ل ‌ه به‌رامبه‌ر‬ ‫توندوتیژی‌یه‌کانی سوریه‌ بووه‌‬ ‫ک ‌ه ده‌کرێ ئاماژ ‌ه به‌ ته‌حریمی‬ ‫‪ 13‬به‌رپرسی بااڵی حکوومه‌ت‬ ‫ک ‌ه به‌شداری به‌رچاویان ل ‌ه‬

‫پارڵمان ئاستی هه‌ڵوێست گرتنی‬ ‫له‌ هه‌مبه‌ر رووداوه‌کانی ناوچ ‌ه‬ ‫و به‌تایبه‌تی ره‌وشی سوری ‌ه‬

‫ده‌گات‪ .‬به‌ واتایه‌کی‌تر قوواڵیی‬ ‫ئیستراتژیکی کۆماری ئیسالمی ب ‌ه‬ ‫حکوومه‌تی سوریه‌ به‌ستراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫خه‌ڵک‬ ‫سه‌رکووتی‬ ‫قه‌ده‌غه‌کردنی ناردنی چه‌ک‌وچۆڵ‬ ‫بۆ ئه‌و واڵته‌ و بردنی فایلی‬

‫دیاره‌ ئه‌م کرده‌وانه‌ی یه‌کیه‌تی ئوروپا له‌وه‌ سه‌رچاوه‌ ده‌گرێ که‌ سێ‬ ‫واڵتی به‌هێز فه‌رانسه‌‪ ،‬ئالمان و بریتانیا له‌ ره‌وتی «شه‌ڕی به‌رژه‌وه‌ندی»‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌مریکادا‪ ،‬نه‌ته‌نیا پێشوازی له‌ گۆڕانکاری له‌ سوریه‌ ده‌که‌ن‬ ‫به‌ڵکوو‪ ،‬به‌رده‌وامی و به‌ ئه‌نجام گه‌یشتنی نائارامی‌یه‌کانی سوریه‌ به‌‬ ‫ده‌رفه‌تێک ده‌زانن که‌ پێویسته‌ له‌ پێناو ده‌سته‌به‌ر کردنی پێگه‌یه‌کی باشتر‬ ‫له‌ سوریه‌ی نوێ‪ ،‬نفووزێکی زیاتر له‌ ناوچه‌که‌ و دواجار بوون به‌ خاوه‌نی‬ ‫پشکێکی زیاتر ل ‌ه «رێبه‌ری جیهانی» که‌ڵکی لێ وه‌ربگرن‬ ‫دابه‌زیوه‌ به‌اڵم‪ ،‬دوابه‌دوای ب ‌ه‬ ‫ئه‌نجام گه‌یشتنی هه‌ڵبژاردن که‌‬ ‫به‌ ئه‌گه‌ری زۆر سه‌رکه‌وتنی‬ ‫دووباره‌ی ‪AKP‬ی لێده‌که‌وێته‌وه‌‪،‬‬ ‫سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی تورکی ‌ه‬ ‫به‌ جیددی پشتگیری گۆڕانی‬ ‫بنچینه‌یی له‌ سوری ‌ه ده‌کات چونک ‌ه‬ ‫له‌ ناوچوونی سیستمی ئه‌منیه‌تی‬ ‫سوریه‌‪ ،‬فه‌زای دیموکراتیکی ناوچ ‌ه‬ ‫زیاتر ده‌کات و ئه‌و مه‌سه‌له‌ی ‌ه‬ ‫به‌رزبوونه‌وه‌ی‬ ‫یارمه‌تیده‌ری‬ ‫ئابووری و هه‌ڵکشانی سیاسی‬

‫به‌م پێی ‌ه رووخانی حکوومه‌تی‬ ‫سوری ‌ه گه‌وره‌ترین شکستی‬ ‫سیاسه‌تی ده‌ره‌وه‌ی کۆماری‬ ‫ئیسالمی ئێرانی لێده‌که‌وێته‌وه‌‪.‬‬ ‫که‌وایه‌ رژیمی ئێران به‌ تێگه‌یشتن‬ ‫ل ‌ه هه‌ستیاری واڵتی سوریه‌ و ل ‌ه‬ ‫پێناو پاراستنی‪ ،‬هه‌ر چه‌شنه‌ پالن‬ ‫و پشتگیریه‌کی ماددی‪ ،‬سیاسی و‬ ‫ئه‌منیه‌تی‪ ،‬به‌ شێوه‌ی ئاشکرا یان‬ ‫نهێنی ب ‌ه پێویست له‌ قه‌ڵه‌م ده‌دات‪،‬‬ ‫له‌ ئاستی جیهانیدا شاهیدی سێ‬ ‫جۆر روانین و سیاسه‌ت ل ‌ه‬

‫حکوومه‌تی سوری ‌ه بۆ ناو شورای‬ ‫ئاسایشی نه‌ته‌و ‌ه یه‌کگرتووه‌کان‬ ‫بکه‌ین‪ .‬ل ‌ه راستیدا سێ واڵتی‬ ‫کاریگه‌ری ناو یه‌کیه‌تی ئوروپا‬ ‫(فه‌رانسه‌‪ ،‬ئالمان و بریتانیا) به‌م‬ ‫«رێبه‌رایه‌تی‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ریانه‌‬ ‫هه‌ڵوێست و گوشاری جیهانی»‬ ‫بۆ سه‌ر حکوومه‌تی سوریه‌یان‬ ‫له‌ چنگ گرتووه‌‪ .‬دیاره‌ ئه‌م‬ ‫کرده‌وانه‌ی یه‌کیه‌تی ئوروپا له‌و ‌ه‬ ‫سه‌رچاو ‌ه ده‌گرێ که‌ سێ واڵتی‬ ‫به‌هێزی فه‌رانسه‌‪ ،‬ئالمان و بریتانیا‬

‫ل ‌ه ره‌وتی «شه‌ڕی به‌رژه‌وه‌ندی»‬ ‫له‌گه‌ڵ ئه‌مریکادا‪ ،‬نه‌ته‌نیا پێشوازی‌‬ ‫گۆڕانکاری له‌ سوری ‌ه ده‌که‌ن‬ ‫به‌ڵکوو‪ ،‬به‌رده‌وامی و ب ‌ه ئه‌نجام‬ ‫گه‌یشتنی نائارامی‌یه‌کانی سوری ‌ه‬ ‫به‌ ده‌رفه‌تێک ده‌زانن که‌ پێویست ‌ه‬ ‫له‌ پێناو ده‌سته‌به‌ر کردنی‬ ‫پێگه‌یه‌کی باشتر له‌ سوریه‌ی نوێ‪،‬‬ ‫نفووزێکی زیاتر له‌ ناوچه‌که‌ و‬ ‫دواجار بوون به‌ خاوه‌نی پشکێکی‬ ‫زیاتر له‌ «رێبه‌ری جیهانی»‬ ‫که‌ڵکی لێ وه‌ربگرن‪.‬‬ ‫‪2‬ـ سیاسه‌تی ئه‌مریکا‪ :‬ئه‌مریکا‬ ‫ب ‌ه هۆی نه‌بوونی لێبراوه‌یی و‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ری ل ‌ه سیاسه‌تی‬ ‫ده‌ره‌وه‌یدا‪ ،‬نه‌یتوانیو ‌ه ل ‌ه ره‌وتی‬ ‫وه‌ک‬ ‫سوری ‌ه‬ ‫رووداوه‌کانی‬ ‫رێبه‌رێکی جیهانی رۆڵ بگێرێت‪.‬‬ ‫دیاره‌ ئه‌م الوازییه‌ ل ‌ه سیاسه‌تی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی ئه‌مریکادا بۆ دوو‬ ‫هۆکار ده‌گه‌رێته‌وه‌‪ :‬الف) ئه‌مریکا‬ ‫به‌ جیددی سه‌رقاڵی هه‌ڵبژاردنی‬ ‫سه‌رکۆمارییه‌‪.‬‬ ‫ئۆباما و دێموكراتەكان دوا‬ ‫بە دوای كوشتنی بن الدەن كە‬ ‫شانسی سەركەوتنی ئەوانی لە‬ ‫هەڵبژاردنەكان بردۆتە سەرێ‪،‬‬ ‫راگرتنی دۆخی ناوخۆیی ئێستای‬ ‫ئەمریكا بە پێویست دەزانن‪.‬‬ ‫كەوایە هەوڵدەدەن لە سیاسەتی‬ ‫دەرەوەیاندا بە ئەسپایی و بە‬ ‫دوور لە كێشە رۆڵ بگێڕن‪ .‬لە‬ ‫راستیدا دێموكراتەكان نایانهەوێ‬ ‫ریسك كردن لە سیاسەتی‬ ‫تووشی‬ ‫ئەوان‬ ‫دەرەوەیاندا‬ ‫شكەست لە هەڵبژاردنەكاندا بكات‪.‬‬ ‫هۆی‬ ‫بە‬ ‫ئەمریكا‬ ‫ب)‬ ‫هاوپەیمانێتی لەگەڵ ئیسرائیل‬ ‫بەرچاوی‬ ‫كاریگەری‬ ‫و‬ ‫یەهوودیەكان لە هەڵبژاردنەكانی‬ ‫ئەمریكا‪ ،‬ناچارە تا رادەیەك‬ ‫سیاسەتی دەرەوەی خۆی بە‬ ‫لەبەر چاوگرتنی سیاسەت و‬ ‫بەرژەوەندی ئیسرائیل لە ناوچەكە‬ ‫دابرێژێت‪ ،‬ئیسرائیلیەكان لەو‬ ‫بڕوایە دان گۆڕانكاری بنچینەیی لە‬ ‫حكوومەتی ئێستای سووریەدا لە‬ ‫بەرژەوەندی ئەوان دا نیە‪ .‬كەوایە‬ ‫ئەمریكا هەوڵدەدا لە روانگەی‬ ‫مافی مرۆڤه‌وه‌ بە نیسبه‌ت‬ ‫رەوشی سوریە هەڵوێست بگرێ‬ ‫نەك لە روانگەیەكی سیاسییەوە‪.‬‬ ‫‪3‬ـ سیاسەتی چین و روسیە‪:‬‬ ‫سیاسەتەكانی حكوومەتی ئێستای‬ ‫سووریە لە ناكۆكی و دژایەتی‬ ‫لەگەڵ سیاسەتەكانی ئەمریكاو‬ ‫بەگشتی رۆژئاوا دایە‪ ،‬روودانی‬ ‫گۆڕانكاری لە سوریە بە هێزی‬ ‫جەماوەری‪ ،‬بەرە بەرە بەستێنی‬ ‫حكوومەتێكی‬ ‫دامەزراندنی‬ ‫كراوەتر و دێموكراتیزە بوونی‬ ‫زیاتری ناوچەكە دەرەخسێنێ‪،‬‬ ‫دیارە باڵو بوونەوەی گۆتاری‬ ‫دێموكراسی و مافی مرۆڤ‬ ‫هەرەشەیەكی گەورەیە بۆ سەر‬ ‫ئەو حكوومەتانەی سنووری‬ ‫سیاسی و ئابووری واڵتەكەیان‬ ‫بەسەر جیهاندا داخستووە‪.‬‬ ‫بەم پێیە سروشتییە که‌ چین‬ ‫و روسیه‌ وەك پێشێلکه‌رانی مافی‬ ‫مرۆڤ‪ ،‬ئازادی بەیان‪ ،‬چاپەمەنی‬ ‫و‪ ..‬لە مانەوەی حكوومەتە‬ ‫ناوچەكە‬ ‫لە‬ ‫هاوشێوەكانیان‬ ‫پشتگیری بكەن‪.‬‬


‫سیاسی‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪7‬‬

‫‪31‬ی بانه‌مه‌ڕی ‪1390‬‬

‫پرسی کورد له‌ سوریا‬ ‫موعته‌سه‌م نوورانی‬ ‫کورده‌کانی سوریا گه‌وره‌ترین‬ ‫که‌مینه‌ ن�ه‌ت�ه‌وه‌ن له‌ سوریا که‌ ل ‌ه‬ ‫هه‌موو مافه‌ سه‌ره‌تاییه‌کانی ژیان‬ ‫بێ به‌شن‪.‬‬ ‫له‌دوای شه‌ڕی یه‌که‌می جیهانی‬ ‫و ه �ه‌ڵ��وه‌ش��ان �ه‌وه‌ی ئیمپڕاتۆریی‬ ‫ع���وس���م���ان���ی‪ ،‬ک����ورده‌ک����ان����ی ژێ���ر‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ی ئ���ه‌و ئیمپڕاتورییه‌ش‬ ‫به‌سه‌ر سێ واڵتی تورکیا و عێڕاق و‬ ‫سوریا دابه‌ش کران‪ .‬سوریا که‌وت ‌ه‬ ‫ژێر باڵی فه‌ڕانسه‌ که‌ تا ماوه‌یه‌کی‬ ‫زۆر ته‌نانه‌ت پاش چاره‌سه‌رکردنی‬ ‫کێشه‌ی مووسڵیش له‌ ساڵێ ‪1925‬دا‪،‬‬ ‫کێشه‌يی نێوان تورکیه‌ و فه‌ڕانسه‌‬ ‫ب�ه‌رده‌وام بوو‪ .‬فه‌ڕانسه‌ له‌ خه‌باتی‬ ‫دژی تورکیا داوای له‌ کورده‌کانی‬ ‫رۆژئاوا کرد که‌ ئه‌گه‌ر له‌و خه‌باته‌دا‬ ‫سه‌رکه‌وتوو بێ کێشه‌ی ک��ورد ل ‌ه‬ ‫سوریا چاره‌سه‌ر بکا‪ .‬ته‌نانه‌ت ل ‌ه‬ ‫خه‌باتی دژی تورکیا یارمه‌تی حیزبی‬ ‫خۆییبوونی ده‌ک��رد و ده‌یه‌ویست‬ ‫ج��وواڵن �ه‌وه‌ی نیشتمانی ک��ورد بۆ‬ ‫ئامانجه‌کانی خ��ۆی ب �ه‌ک��ار بێنێ‪.‬‬ ‫دوای تێکشکانی جوواڵنه‌وه‌ی شێخ‬ ‫سه‌عید ل ‌ه ساڵی ‪1925‬دا‪ ،‬سوریا‬ ‫ببوو‌ به‌ په‌ناگای ئه‌و کوردانه‌ی ک ‌ه‬ ‫له‌ تورکیا رایان کردبوو و هاتبوون ‌ه‬ ‫رۆژئاوای کوردستان‪ .‬به‌اڵم دوایی‬ ‫کێشه‌ی تورکیا و فه‌ڕانسه‌ له‌سه‌ر‬ ‫س��ن��وور و دراو چ���اره‌س���ه‌ر ک��را‪،‬‬ ‫ساڵی ‪ 1929‬له‌ ئانکارا په‌یمانێکیان‬ ‫ب �ه‌س��ت‪ ،‬ب �ه‌ گ��وێ��ره‌ی ئ��ه‌و په‌یمان ‌ه‬ ‫تورکیا به‌شێک له‌ ناوچه‌ی کوردی‬ ‫ب��ۆ س��وری��ا ب�ه‌ جێهێشت‪ ،‬زۆرب �ه‌ی‬ ‫ک���ورده‌ک���ان���ی ل��� ‌ه س���ێ پ��ارێ��زگ��ای‬ ‫حه‌سکه‌ (جه‌زیر)‪ ،‬ره‌قه‌‪ ،‬حه‌ڵه‌ب ل ‌ه‬ ‫سنووری سوریا و عێڕاق و تورکیا‬ ‫نیشته‌جێن که‌ به‌ زاراوه‌ی کرمانجی‬ ‫ژووروو قسه‌ ده‌که‌ن‪ .‬هه‌رچه‌ند بۆ‬ ‫ئاماری دروستی ک��ورده‌ک��ان هه‌تا‬ ‫ئێستا به‌ڵگه‌یه‌کی دروست ل ‌ه ده‌ست‬ ‫دا نییه‪ ‌،‬ب�ه‌اڵم به‌ گوێره‌ی داتاکان‬

‫زیاتر ل ‌ه ‪%10‬ی دانیشوانی سوریا‬ ‫پێک دێنن که‌ زیاتر ل ‌ه ‪ 2/5‬میلیۆن‬ ‫کورد له‌و واڵته‌دا ده‌ژین‪.‬‬ ‫ی���ه‌ک���ه‌م ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی ک���ورد‬ ‫ل �ه‌ س��وری��ا ل � ‌ه س��اڵ��ی ‪ 1928‬دا ب ‌ه‬ ‫دوای داخوازییه‌کانی ک���وردان بۆ‬ ‫وه‌ده‌ستهێنانی مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کان‬ ‫س �ه‌ری هه‌ڵدا که‌ داخوازییه‌کانیان‬ ‫ته‌سلیمی پاڕڵمانی دامه‌زرێنه‌رانی‬ ‫ئ �ه‌و واڵت��ه‌ ک��رد‪ .‬داخوازییه‌کانیان‬ ‫ب��ری��ت��ی ب����وو‪ :‬زم���ان���ی ک�����وردی ل ‌ه‬ ‫قوتابخانه‌کانی ناوچه‌ کوردییه‌کان‬ ‫بخوێندرێ و له‌ ئیداره‌کان کاری پێ‬ ‫بکرێ‪ .‬کار به‌ده‌سته‌کان ک��ورد بن‬ ‫و ک��ورده‌ک��ان بۆخۆیان کاروباری‬ ‫ئ���ی���داره‌ی خ���ۆی���ان ه �ه‌ڵ��س��وڕێ��ن��ن‪،‬‬ ‫به‌اڵم فه‌رمانڕه‌وا فه‌ڕانسه‌وییه‌کان‬ ‫ئه‌وه‌یان قبووڵ نه‌کرد‪.‬‬ ‫ئه‌وکات کورده‌کان و عه‌ڕه‌به‌کان‬ ‫زۆر پێکه‌وه‌ ب��اش ب��وون‪ ،‬ش��ان ب ‌ه‬ ‫شانی یه‌کتر ب��ۆ رزگ���اری سوریا‬ ‫خه‌باتیان ده‌کرد‪ .‬ئه‌و هاوکارییه‌ ببو ‌ه‬ ‫‌هۆی ئ�ه‌وه‌ که‌ کورده‌کان دڵخۆش‬ ‫ب��ن ب �ه‌ به‌ڵێنییه‌کانی ع �ه‌ڕه‌ب �ه‌ک��ان‬ ‫ک�ه‌ ئ�ه‌گ�ه‌ر پێکه‌وه‌ س��وری��ا ل�ه‌ ژێر‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��ی فه‌رانس ‌ه رزگ��ار بکه‌ن‪،‬‬ ‫کورده‌کان مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانیان‬ ‫ده‌سته‌به‌ر بکرێ‪ .‬ب�ه‌اڵم به‌داخه‌و ‌ه‬ ‫ب���ه‌دوای کۆتایی هاتنی ده‌سه‌اڵتی‬ ‫فه‌رانسه‌ییه‌کان و وه‌عده‌ و په‌یمانی‬ ‫ع���ه‌ره‌ب���ه‌ک���ان ب���ه‌ درۆده‌رچ��������وو‪.‬‬ ‫ک���ورده‌ک���ان ن���ه‌ک ه���ه‌ر ب��ه‌ حه‌قی‬ ‫خۆیان نه‌گه‌یشتن به‌ڵکوو وه‌زعیان‬ ‫خراپتر بوو‪ .‬کودێتا سه‌ربازییه‌کان‬ ‫یه‌ک به‌ دوای یه‌ک ده‌ستیان پێکرد‪،‬‬ ‫ب���ه‌ره‌ ب���ه‌ره‌ ده‌س�����ه‌اڵت وه‌ده‌س���ت‬ ‫ناسیۆنالیسته‌ ع�ه‌ره‌ب�ه‌ک��ان ک�ه‌وت‬ ‫و ک��اری��گ��ه‌ری��ی ن��ه‌رێ��ن��ی ل �ه‌س �ه‌ر‬ ‫چاره‌نووسی کورده‌کان ل ‌ه سوریا‬ ‫ه���ه‌ب���وو ک���ه‌ ب���ه‌ داخ������ه‌وه‌ زم��ان��ی‬ ‫ک��وردی قه‌ده‌غه‌ ک��را و ب �ه‌ره‌ به‌ر ‌ه‬ ‫ک��ورده‌ک��ان ل�ه‌ مه‌نگه‌نه‌ خ���ران‪ .‬له‌‬

‫نێوان س��اڵ�ه‌ک��ان��ی‪ 1958‬تا ‪،1961‬‬ ‫به‌ دروس��ت بوونی حیزبی به‌عس‬ ‫و ده‌سه‌اڵت به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتنی ل ‌ه‬ ‫ساڵێ ‪ 1963‬له‌سه‌ر بناغه‌ی به‌هێز‬ ‫ک���ردن���ی ن��اس��ی��ۆن��ال��ی��زم��ی ع���ه‌ره‌ب‬ ‫کێشه‌ی نێوان کورد و عه‌ره‌ب زیاتر‬ ‫په‌ره‌ی ئه‌ستاند‪.‬‬ ‫دۆزی���ن���ه‌وه‌ی ن���ه‌وت و کێڵگ ‌ه‬ ‫نه‌وتییه‌کان له‌ ناوچه‌ کوردنشینه‌کان‬ ‫هه‌ستی جیاخوازی کوردانی له‌ فکر‬ ‫و هه‌ست و ده‌رونی کار به‌ده‌ستانی‬ ‫ع �ه‌ره‌ب��دا به‌هێز ک��رد‪ .‬ل�ه‌ راپ��ۆرت��ی‬ ‫ژن��ڕاڵ��ێ��ک��ی س���ووری ل �ه‌ ساڵه‌کانی‬ ‫‪ 1960‬دا له‌سه‌ر ک��ورده‌ک��ان ده‌ڵێ‪:‬‬ ‫«کێشه‌ی کورده‌کان‪ ،‬رێکخستنه‌وه‌ی‬ ‫چاالکییه‌کانیانه‌‪ ،‬ک��ورده‌ک��ان وه‌ک‬

‫ئامانج له‌و سه‌رژمێرییه‌ ئه‌وه‌ بوو‬ ‫ک � ‌ه ب �ه‌ ش��ێ��وه‌ی�ه‌ک حیله‌ شه‌رعێک‬ ‫ب���دۆزێ���ت���ه‌وه‌ ت��ا ح��اش��ا ل�� ‌ه ب��وون��ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ییان بکا‪ .‬بۆ ئ�ه‌و مه‌به‌ست ‌ه‬ ‫ک��ورده‌ک��ان ده‌ب��وای �ه‌ سه‌لماندبایان‬ ‫ک�ه‌ ه��اوواڵت��ی س��ووری��ن و ب �ه‌ر ل ‌ه‬ ‫س��اڵ��ی ‪1953‬وه‌ ئ���ه‌وان ل �ه‌ سوریا‬ ‫نیشته‌جێ ب��وون‪ .‬دی��اره‌ مه‌به‌ستی‬ ‫نهێنی ده‌وڵه‌تی سوریا به‌ عه‌ره‌ب‬ ‫کردنی ناوچه‌ کوردنشینه‌کان بوو‪.‬‬ ‫به‌ راستی کورده‌کان به‌و به‌هانه‌ی ‌ه‬ ‫مافی هاوواڵتییان لێ ده‌ستێندرایه‌و ‌ه‬ ‫و ب��ه ره‌چ����او ک��ردن��ی سیاسه‌تی‬ ‫توندوتیژی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی ب��ه‌ره‌ ب�ه‌ر ‌ه‬ ‫ناوچه‌ کوردنشینه‌کانیان به‌ عه‌ره‌ب‬ ‫ده‌ک���رد‪ ،‬یانی ک��وردی��ان ده‌رده‌ک���رد‬

‫ب ‌ه داخه‌و‌ه کورده‌کان له‌و هه‌لومه‌رجه‌ ناسک ‌ه و‬ ‫هه‌ستیاره‌ی ک ‌ه بۆیان خوڵقاوه‌‪ ،‬گوتاری نه‌ته‌وه‌ییان‬ ‫زۆر الواز‌ه و ب ‌ه زه‌قی داوای مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانیان‬ ‫ناکه‌ن‪ ،‬به‌ڵکوو زیاتر داوای مافی هاوواڵتی و‬ ‫چاکسازی له‌ ته‌واوییه‌تی خاکی سوریا دا ده‌که‌ن‬ ‫لوویه‌کی سه‌ره‌تانی له‌سه‌ر له‌شی‬ ‫نه‌ته‌وه‌ی عه‌ره‌ب هاتوون که‌ ته‌نیا‬ ‫چ��اره‌ی‪ ،‬بڕین و له‌نێو بردنیانه‌»‪.‬‬ ‫ئ����ه‌وه‌ ده‌رک����ه‌وت����و ‌ه ک��� ‌ه ن����ه‌وت و‬ ‫هه‌ڵکه‌وتوویی ش��ازی جوغرافیایی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ئ��اب��ووری به‌هێزی‬ ‫کوردستان بۆت ‌ه خ��ۆره‌ بۆ گیانی‬ ‫کوردان‪ .‬هه‌مووی ئه‌وانه‌ هه‌ڕه‌شه‌ی‬ ‫س��ی��اس��ی م���ه‌ت���رس���ی���دارن ل �ه‌س �ه‌ر‬ ‫ک���ورد و ب��زووت��ن��ه‌وه ره‌واک���ان���ی‪.‬‬ ‫سه‌رژمێری ساڵی ‪ 1962‬له‌ سوریا‪،‬‬ ‫ترس و دڵه‌ڕاوکێی کاربه‌ده‌ستانی‬ ‫س��وری��ه‌ی چ �ه‌ن��د ب���ه‌راب���ه‌ر ک���رد و‬

‫و ع��ه‌ره‌ب��ی��ان نیشته‌جێ ده‌ک���رد‪.‬‬ ‫ه�ه‌ت��ا ئێستا زی��ات��ر ل � ‌ه ‪300‬ه����ه‌زار‬ ‫ک �ه‌س‪ ،‬ک��ورد ناسنامه‌ی سوریایی‬ ‫نه‌دراوه‌تێ و ب ‌ه بێگانه‌ چاویان لێ‬ ‫ده‌کرێ یا وه‌ک میوان سه‌یر ده‌کرێن‬ ‫و حه‌قی کڕینی زه‌وی و خانوویان‬ ‫ن��ی��ی�ه‌ و ل�� ‌ه م��اف �ه‌ س �ه‌ره‌ت��ای��ی �ه‌ک��ان‬ ‫بێبه‌شن‪ .‬ل�ه‌ ئیداره‌کانی ده‌وڵ�ه‌ت��ی‬ ‫ک���اری���ان ن��ادرێ��ت��ێ‪ ،‬ل�� ‌ه پێکهێنانی‬ ‫ژیانی هاوبه‌شی ره‌سمی بێبه‌شن‪.‬‬ ‫مافی ده‌نگدان و کاندیدبونیان نییه‌‪،‬‬ ‫چونکه‌ پاسپۆرتیان نییه‌ ناتوانن‬ ‫بچن ‌ه واڵت��ان��ی ده‌ره‌وه‌‪ .‬ل�ه‌ سوریا‬

‫ئ�ه‌و که‌سانه‌ی ناسنامه‌یان نیی ‌ه و‬ ‫کورد نین‪ ،‬زۆر له‌ کورده‌کان باشتر‬ ‫ده‌ژین‪.‬‬ ‫به‌یانییه‌ی م��اف��ی م��ن��اڵ ک �ه‌ ل ‌ه‬ ‫ساڵی ‪ 1959‬له‌ الیه‌ن کۆڕی گشتی‬ ‫رێ��ک��خ��راوی نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتوه‌کان‬ ‫ده‌رچ������������ووه‌‪ ،‬رێ���ک���ه‌وت���ن���ن���ام���ه‌ی‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌یی مافی مناڵ که‌ سوریا‬ ‫له‌ ساڵی ‪ 1993‬بوو به‌ ئه‌ندامی ئه‌و‬ ‫رێ��ک��خ��راوه‌ی�ه‌‪ ،‬ده‌وڵ �ه‌ت �ه‌ک��ان ناچار‬ ‫ده‌کا‪ ،‬که‌ منااڵن دوای له‌دایک بوون‬ ‫ناسنامه‌یان بدرێتێ‪ ،‬وه‌ک هاوواڵتی‬ ‫ئه‌و واڵته‌ هه‌موو مافێکیان هه‌بێ‪.‬‬ ‫به‌ گوێره‌ی به‌ندی ج‪ -‬م��اده‌ی‬ ‫‪3‬ی یاسای هاوواڵتی بوونی سوریا‪،‬‬ ‫ئه‌و منااڵنه‌ی که‌ ل ‌ه دایک و باوکێکی‬ ‫بێ ناسنامه‌ یان نه‌ناسراو له‌ دایک‬ ‫ده‌ب���ن وه‌ک ه��اوواڵت��ی س��وری��ا ل ‌ه‬ ‫قه‌ڵه‌م ده‌درێن‪ ،‬به‌اڵم ئه‌و یاسای ‌ه بۆ‬ ‫کورده‌کان به‌ڕێوه‌ ناچێ‪ .‬که‌ ئه‌وه‌ش‬ ‫شکاندنی جاڕنامه‌ی مافی مرۆڤ و‬ ‫مافی منااڵنه‌‪.‬‬ ‫ئێستا ک��ه‌ ئ���ه‌و ح���ه‌ڕه‌ک���ه‌ت و‬ ‫راپ �ه‌ڕی��ن � ‌ه دێ��م��وک��راس��ی��خ��وازان�ه‌ی� ‌ه‬ ‫ل��� ‌ه واڵت���ان���ی ع���ه‌ره‌ب���ی ب���اک���ووری‬ ‫ئه‌فریقا و رۆژه �ه‌اڵت��ی نێوه‌ڕاست‬ ‫ده‌س����ت����ی پ����ێ����ک����ردوه‌‪ ،‬زۆرب������ه‌ی‬ ‫واڵت��ه‌ تۆتالیتێره‌کانی گ��رت��ۆت�ه‌وه‌‪.‬‬ ‫ن����اڕه‌زای����ه‌ت����ی ده‌رب���ڕی���ن���ه‌ک���ان و‬ ‫خۆپێشاندانه‌کان بۆ دابین کردنی‬ ‫مافی مرۆڤ‪ ،‬ئازادی‪ ،‬دێموکڕاسی و‬ ‫عه‌داڵه‌تی کۆمه‌اڵیه‌تیی به‌رده‌وامن‪.‬‬ ‫ل���ه‌ س���وری���اش خ��ه‌ڵ��ک س�����ه‌ره‌ڕای‬ ‫سه‌رکوت و توندوتیژی ده‌سه‌اڵت‪،‬‬ ‫ه���ه‌روا ل� ‌ه م �ه‌ی��دان دان و رۆژ ب ‌ه‬ ‫رۆژ زیاتر سوورن له‌سه‌ر ئاڵوگۆڕ‬ ‫و البردنی ده‌س��ه‌اڵت‪ ،‬ب�ه‌اڵم له‌گه‌ڵ‬ ‫ئه‌وانه‌ش به‌ داخه‌وه‌ کورده‌کان له‌و‬ ‫هه‌لومه‌رجه‌ ناسکه‌ و هه‌ستیاره‌ی ک ‌ه‬ ‫بۆیان خوڵقاوه‌‪ ،‬گوتاری نه‌ته‌وه‌ییان‬ ‫زۆر الوازه‌ و ب ‌ه زه‌قی داوای ماف ‌ه‬ ‫نه‌ته‌وایه‌تییه‌کانیان ناکه‌ن‪ ،‬به‌ڵکوو‬ ‫زی��ات��ر داوای م��اف��ی ه���اوواڵت���ی و‬ ‫چ��اک��س��ازی ل �ه‌ ت�ه‌واوی��ی�ه‌ت��ی خاکی‬ ‫سوریا دا ده‌که‌ن‪.‬‬ ‫ه������ه‌روه‌ک ب��اس��م��ان ک����رد‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫م����ێ����ژووی س��ی��اس��ی س���وری���ا دا‪،‬‬ ‫کورده‌کان نه‌یانتوانیوه‌ حه‌ڕه‌که‌تێکی‬ ‫به‌هێزی رزگاریخوازی له‌و واڵته‌دا‬ ‫وه‌ڕی بخه‌ن‪ .‬ئه‌وه‌ش بۆ چه‌ند هۆ‬

‫ساڵێک دوای تاوانه‌که‌ی ‪19‬ی بانه‌مه‌ڕ‬ ‫عه‌واڵ به‌هرامی‬ ‫‪19‬ی بانه‌مه‌ڕێ ئه‌مساڵ ساڵێک‬ ‫به‌سه‌ر تاوانێکی سامناکی دیکه‌ی‬ ‫کۆماری ئیسالمی و رۆژێکی پڕ ل ‌ه‬ ‫خه‌م و ماته‌م بۆ رۆڵه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی‬ ‫ک����ورد ب �ه‌ت��ای��ب �ه‌ت ل��ه‌ رۆژه���ه‌اڵت���ی‬ ‫کوردستان دا راده‌ب��رێ‪ .‬رۆژی ‪19‬‬ ‫ب��ان �ه‌م �ه‌ڕی س��اڵ��ێ ‪ 1389‬ده‌زگ���ای‬ ‫سه‌رکوت و تاوانی کۆماری ئیسالمی‬ ‫سه‌ره‌ڕای داوای کۆڕ و کۆمه‌ڵه‌کانی‬ ‫ماف مرۆڤ و ناڕه‌زایه‌تیی خه‌ڵکی‬ ‫ک���وردس���ت���ان ف������ه‌رزاد ک �ه‌م��ان��گ �ه‌ر‬ ‫مامۆستای قوتابخانه‌کانی ناوچه‌ی‬ ‫کامیاران و چوار به‌ندیی سیاسیی‬ ‫دیکه‌ی به‌ ناوه‌کانی فه‌رهاد وه‌کیلی‪،‬‬ ‫عه‌لی ح �ه‌ی��ده‌ری��ان‪ ،‬شیرین عه‌له‌م‬ ‫ه��ول��ی و م���ه‌ه���دی ئ��ی��س�لام��ی��ان��ی��ان‬ ‫ئ��ی��ع��دام ک���رد‪ .‬ه �ه‌رچ �ه‌ن��د ت����اوان و‬ ‫جینایه‌ته‌کانی کۆماری ئیسالمی ل ‌ه‬ ‫کوردستان و ئێران مێژوویه‌کی ب ‌ه‬ ‫ق �ه‌ت ئ �ه‌م رێژیمه‌یان ه�ه‌ی�ه‌‪ ،‬ب�ه‌اڵم‬ ‫ئ�ه‌م تاوانه‌یان به‌ جۆرێک ده‌چێته‌‬

‫خانه‌ی تاوانه‌ هه‌ره‌ قورسه‌کانییه‌وه‪.‬‬ ‫ت��اوان��ی ئێعدامی ب�ه‌ک��ۆم�ه‌ڵ��ی پێنج‬ ‫به‌ندی سیاسی به‌ به‌رچاوی خه‌ڵکی‬ ‫ک��وردس��ت��ان و ئ��ێ��ران و ب��ی��روڕای‬ ‫گشتی جیهانی و کۆڕو کۆمه‌ڵه‌کانی‬ ‫داکۆکیکاری مافی مرۆڤ و‌سه‌ره‌ڕای‬ ‫ئ����ه‌و ه���ه‌م���وو داخ�������وازی و داوا‬ ‫مرۆڤدۆستانه‌یه‌ی خرایه‌ به‌رده‌ست‬ ‫ده‌س�ه‌اڵت��داران��ی کۆماری ئیسالمی‪،‬‬ ‫له‌ راستیدا سووکایه‌تییه‌کی گه‌ور ‌ه‬ ‫بۆ شعووری نه‌ته‌وه‌یی کورد و ب ‌ه‬ ‫گاڵته‌ گرتنی بیروڕای گشتیی جیهانی‬ ‫و ک��ۆڕو کۆمه‌ڵه‌ جۆراوجۆره‌کانی‬ ‫م��اف��ی م���رۆڤ و ت�ه‌ن��ان�ه‌ت واڵت��ان��ی‬ ‫پ��ێ��ش��ک�ه‌وت��ووی جیهان ب���وو‪ .‬بۆی ‌ه‬ ‫ده‌کرێ بڵێین تاوانی له‌سێداره‌دانی‬ ‫فه‌رزاد که‌مانگه‌ر و هاوڕێیانی ناخی‬ ‫ه��ه‌ر مرۆڤێکی ک���وردی وش��ی��ار و‬ ‫خ��اوه‌ن هه‌ستی نه‌ته‌وه‌یی بریندار‬ ‫کرد و ویژدانی هه‌ر مرۆڤدۆست و‬ ‫ئازادیخوازێکی هه‌ژاند‪ .‬هه‌ر ئه‌وه‌ش‬

‫ب��ۆت �ه‌ ه���ۆی ئ���ه‌و ‌ه ک���اردان���ه‌وه‌ک���ان‬ ‫به‌رانبه‌ر ب �ه‌و ت��اوان�ه‌ قورسه‌ چ ل ‌ه‬ ‫رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان و چ ل ‌ه‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی واڵت زۆر به‌رباڵو بوون‪.‬‬ ‫مانگرتنی سه‌رانسه‌ری خه‌ڵکی‬ ‫کوردستان له‌ رۆژی ‪23‬ی بانه‌مه‌ڕدا‬ ‫ک���ه‌ ت���ا ئ��ێ��س��ت��اش ب���ه‌ گ��ه‌وره‌ت��ری��ن‬ ‫م��ان��گ��رت��ن��ی گ��ش��ت��ی��ی ل���ه‌ ئ��اس��ت��ی‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان دا چاوی لێ‬ ‫ده‌کرێ‪ ،‬ناڕه‌زایه‌تی و خۆپێشاندانی‬ ‫ب �ه‌رب�ڵاو ل�ه‌ واڵت��ان��ی ج��ۆراوج��ۆری‬ ‫ج��ی��ه��ان ‪ ،‬م��ه‌ح��ک��ووم ک��ران��ی ئ �ه‌و‬ ‫ت��اوان�ه‌ له‌ الی �ه‌ن کۆڕوکۆمه‌ڵه‌کانی‬ ‫الیه‌نگری مافی م��رۆڤ و والتانی‬ ‫جۆراوجۆری جیهان ئه‌و کاردانه‌و ‌ه‬ ‫چ�����اوه‌ڕوان�����ن�����ه‌ک�����راوه‌ ب������وون ب��ۆ‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت��داران��ی ک��ۆم��اری ئیسالمی‬ ‫که‌ بۆ مه‌حکووم کردنی تاوانی ‪19‬ی‬ ‫بانه‌مه‌ڕ وه‌ڕێ که‌وتن‪.‬‬ ‫ل���ه‌دوای ‪19‬ی ب��ان �ه‌م �ه‌ڕه‌و ‌ه ب ‌ه‬ ‫ده‌رکه‌وتنی الیه‌نه‌کانی ئه‌و کاردانه‌و ‌ه‬

‫ب�ه‌رب�ڵاوه‌‪ ،‬ده‌س�ه‌اڵت��داران��ی کۆماری‬ ‫ئیسالمی زانیان چ لێکدانه‌وه‌یه‌کی‬ ‫ه��ه‌ڵ��ه‌ی��ان ک������ردوه‌‪ .‬ئ�����ه‌وان پێیان‬ ‫واب��وو به‌ قبووڵ کردنی کاردانه‌و ‌ه‬ ‫نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانی ئ �ه‌م ت��اوان�ه‌ی��ان‬ ‫النیکه‌م له‌ ئاستی نێوخۆدا ده‌توانن‬ ‫هه‌نگاوێکی قورستر به‌ره‌و تۆقاندن‬ ‫و ده‌مکوت کردنی کۆمه‌ڵگه‌ی ئێران‬ ‫هه‌ڵبێننه‌وه‌‪ .‬ئ �ه‌وان پێیان واب��وو ب ‌ه‬ ‫جێبه‌جێ ک��ردن��ی ئ��ه‌م ئیعدامه‌ ب ‌ه‬ ‫ک��ۆم�ه‌ڵ�ه‌ ل �ه‌ ب���ه‌ره‌ب���ه‌ری س��اڵ��ڕۆژی‬ ‫هه‌ڵبژاردنی سه‌رکۆماری دا ده‌توانن‬ ‫خه‌ڵکی ناڕازی و ئازادیخوازی ئێران‬ ‫چاوترسێن بکه‌ن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌و ک��اردان��ه‌و ‌ه ب �ه‌رب�ڵاوه‌ی ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان و له‌ ئاستی‬ ‫ن��ێ��ون �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی دا ب��ه‌رام��ب��ه‌ر ب �ه‌م‬ ‫تاوانه‌ی کۆماری ئیسالمی وه‌ڕێ‬ ‫که‌وتن کۆمه‌ڵێک ئه‌زموونی نوێیان‬ ‫خست ‌ه ده‌ست بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و ئازادیخوازانه‌ی کوردستان‪ .‬یه‌که‌م‬

‫ئه‌زموون ک ‌ه ده‌توانێ گه‌وره‌ترین‬ ‫ئه‌زموونیش بێ‪ ،‬بریتییه‌ له‌ راگه‌یه‌نی‬ ‫کردنی پرسی به‌ندییه‌ سیاسییه‌کان‬ ‫ل����ه‌ الی�������ه‌ک و وه‌ڕێ خ��س��ت��ن��ی‬ ‫که‌مپه‌ینی ج���ۆراوج���ۆر به‌تایبه‌ت‬ ‫ل�ه‌ والت��ان��ی پێشکه‌وتووی جیهان‪.‬‬ ‫ل ‌ه پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ ل ‌ه سێداره‌دانی‬ ‫ف����ه‌رزاد ک �ه‌م��ان��گ �ه‌ر و ه��اوڕێ��ی��ان��ی‬ ‫ئ �ه‌م فاکتۆر ‌ه بۆته‌ ه��ۆی ئ��ه‌وه‌ ک ‌ه‬ ‫ه��ه‌م ه��اوپ��ێ��وه‌ن��دی��ی�ه‌ک��ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی‬ ‫دروس������ت ب���ێ و ه����ه‌م ب��ت��وان��رێ‬ ‫سه‌رنجی بیروڕای نێونه‌ته‌وه‌یی و‬ ‫کۆڕوکۆمه‌ڵ ‌ه جیهانییه‌کان ب��ۆالی‬ ‫پرسی کورد راکێشرێ‪ .‬ئه‌م فاکتۆر ‌ه‬ ‫له‌ ئاستێکی دیکه‌شدا بووه‌ته‌ هۆی‬ ‫ئ���ه‌و ‌ه ک �ه‌ تێچووی ئ �ه‌م ت��اوان � ‌ه بۆ‬ ‫ک���ۆم���اری ئ��ی��س�لام��ی زۆر زی��ات��ر‬ ‫بچێت ‌ه س����ه‌رێ‪ .‬چ��ون��ک �ه‌ ک��ۆم��اری‬ ‫ئیسالمی پێشتر له‌ ئاکامی له‌گۆڕێ‬ ‫دا نه‌بوونی که‌شێکی راگه‌یه‌نه‌یی ل ‌ه‬ ‫سه‌ر تاوانکارییه‌کانی‪ ،‬به‌ که‌مترین‬

‫ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪:‬‬ ‫‪ -1‬وه‌زعییه‌تی جوغرافیایی‪،‬‬ ‫چوونکه‌ مه‌ڵبه‌نده‌کانی ک��وردی له‌‬ ‫س��وری��ا درووس��ت �ه‌ ه�ه‌م��وو به‌سه‌ر‬ ‫خ���اک���ی ب����اک����وور و ب����اش����ووری‬ ‫ک���وردس���ت���ان���ه‌وه‌ی���ه‌‪ ،‬ب����ه‌اڵم ئ �ه‌گ �ه‌ر‬ ‫س �ه‌ی��ری خ �ه‌ری��ت �ه‌ی جوغرافیایی‬ ‫بکه‌ین‪ ،‬مه‌ڵبه‌نده‌ کوردنشینه‌کانی‬ ‫سوریا له‌ نێو خاکی سوریادا به‌سه‌ر‬ ‫یه‌که‌وه‌ نین‪ ،‬به‌ڵکوو چه‌ند مه‌ڵبه‌ندی‬ ‫عه‌ره‌ب نشین لێکی جیا کردوونه‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -2‬هه‌ڵسوکه‌وت و بۆچوونی‬ ‫رێژیمه‌ تۆتالیتێره‌کانی حاکم به‌سه‌ر‬ ‫سوریا دا وای��ان ک��ردووه‌ که‌ کورد‬ ‫ن���ه‌وێ���رێ ب���ه‌ راش���ک���اوی هه‌ستی‬ ‫ک���وردای���ه‌ت���ی و ن��ه‌ت��ه‌وه‌ی��ی خ��ۆی‬ ‫ده‌رببڕێ‪ ،‬ئه‌گه‌ر هه‌ناسه‌ی کێشابێ‬ ‫خه‌فه‌یان کردووه‌‪ .‬بۆ وێنه‌ نه‌بوونی‬ ‫رادی���ۆ و ته‌له‌ڤیزیۆن و رۆژن��ام� ‌ه‬ ‫به‌ زمانی ک��وردی‪ ،‬رێگا ن��اده‌ن ب ‌ه‬ ‫کوردی بخوێنن و بنووسن‪ ،‬چونک ‌ه‬ ‫به‌شێکی یه‌کجار زۆر ل�ه‌ الوازی‬ ‫کورده‌کان بۆ به‌هێزی ده‌سه‌اڵت له‌و‬ ‫واڵته‌دا ده‌گه‌ڕێته‌وه‌‪.‬‬ ‫‪ -3‬ب �ه‌ش��ێ��ک��ی ئ���ه‌و الوازی����ی‬ ‫گ��وت��اری ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی� ‌ه ب��ۆ ئ��ه‌و کات ‌ه‬ ‫ده‌گ�ه‌ڕێ��ت�ه‌وه‌ که‌ رێبه‌ری پ ک ک‬ ‫ل �ه‌ س��وری��ا ب���وو‪ .‬ب �ه‌ڕاس��ت��ی پ ک‬ ‫ک ل �ه‌ زی��ن��دووک��ردن �ه‌وه‌ی هه‌ستی‬ ‫ناسیۆنالیستی ک��ورد له‌ تورکیا دا‬ ‫گرینگی ب �ه‌رچ��اوی ه �ه‌ب��وو‪ ،‬ب �ه‌اڵم‬ ‫ل�ه‌ س��وری��ا ب�ه‌ داخ���ه‌وه‌ کاریگه‌ری‬ ‫ن �ه‌رێ��ن��ی ه��ه‌ب��وو ه �ه‌ت��ا ل�� ‌ه س��وری��ا‬ ‫بوون حاشایان ل ‌ه بوونی کورد له‌و‬ ‫واڵته‌دا ده‌کرد‪.‬‬ ‫‪ -4‬ح��ی��زب��ه‌ک��ان ب���ه‌ داخ�����ه‌و ‌ه‬ ‫حیزبه‌ سیاسییه‌کان ل �ه‌م‌ ب���واره‌دا‬ ‫زۆر به‌ الوازی عه‌مه‌ل ده‌ک��ه‌ن و‬ ‫هه‌تا ئێستاش گوتاری هاوبه‌شیان‬ ‫ن �ه‌ب��وو‪ ،‬زی��ات��ر ملمالنێ و ش �ه‌ڕی‬ ‫حیزبایه‌تییان کردوه‌‪ ،‬هه‌ر بۆیه‌ ئێستا‬ ‫ب�ه‌و ئ�ه‌گ�ه‌ره‌ی که‌ له‌سه‌ر شانیان ‌ه‬ ‫ده‌بێ هه‌موویان یه‌ک ده‌نگ و یه‌ک‬ ‫ه��وت��ار ب��ن ب��ۆ رزگ����اری ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی‬ ‫کورد له‌ سوریا‪ .‬به‌ هیوای ئه‌وه‌ ک ‌ه‬ ‫کوردستانی س��وری��اش رزگ��ار بێ‬ ‫و کورده‌کان به‌ ئاواتی خۆیان ک ‌ه‬ ‫رزگاری کوردستانه‌ بگه‌ن‪.‬‬

‫تێچوو ئامانجه‌کانی خۆی ده‌پێکا‪.‬‬ ‫ئه‌زموونی دووه��ه‌‌م ک ‌ه ناکرێ‬ ‫ل���ه‌ژێ���ر ک��ارت��ێ��ک��ه‌ری��ی ف��اک��ت��ۆری‬ ‫راگه‌یه‌نه‌یی بوونی پرسی به‌ندییه‌‬ ‫سیاسییه‌کان دا نه‌بێ‪ ،‬ئه‌و مانگرتن ‌ه‬ ‫گشتییه‌ ب���وو ک � ‌ه ل � ‌ه رۆژی ‪23‬ی‬ ‫بانه‌مه‌ڕدا سه‌رانسه‌ری کوردستانی‬ ‫گرته‌وه‌‪.‬‬ ‫خه‌ڵکی رۆژهه‌اڵتی کوردستان‬ ‫به‌م مانگرتن ‌ه گشتی و سه‌رانسه‌ریی ‌ه‬ ‫که‌ زۆربه‌ی نیشانه‌کانی هاوپێوه‌ندیی‬ ‫ی‬ ‫ن����ه‌ت����ه‌وه‌ی����ی و س���ه‌رده‌م���ی���ان��� ‌ه ‌‬ ‫بوونی خه‌باتی تێدا ب �ه‌دی ده‌ک��را‪،‬‬ ‫ئه‌زموونێکی نوێیان خسته‌ سه‌ر‬ ‫خه‌رمانی ئه‌زموونی خه‌باتی دوور‬ ‫و درێژی خۆیان‪.‬‬ ‫راسته‌ کۆماری ئیسالمی توانی‬ ‫ب�ه‌و ت��اوان�ه‌ی برینێکی دیکه‌ بخات ‌ه‬ ‫ناخی رۆڵه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورده‌وه‌‪،‬‬ ‫ب�����ه‌اڵم م��ان��گ��رت��ن��ی س���ه‌ران���س���ه‌ری‬ ‫خه‌ڵکی کوردستان و ئه‌و کاردانه‌و ‌ه‬ ‫ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ی و س��ه‌رده‌م��ی��ان��ه‌ی��ه‌ی‬ ‫رۆڵه‌کانی نه‌ته‌وه‌ی کورد ل ‌ه شوێن ‌ه‬ ‫جۆراوجۆره‌کانی جیهان نواندیان‬ ‫ده‌ری���ان خست که‌ خه‌باتی ره‌وای‬ ‫کورد به‌م سه‌رکوت و تاوانکارییان ‌ه‬ ‫ن�����ه‌ک ه�����ه‌ر ک����ز ن����اب����ێ‪ ،‬ب��ه‌ڵ��ک��وو‬ ‫به‌هێزتریش ده‌بێ‪‌ .‬‬


‫ک‬

‫وردستانی‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪8‬‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫به‌ره‌ی ره‌نج‪ ،‬ئاشتی و دێموکڕاسی‬ ‫سامان فه‌قێ نه‌بی‬ ‫‪12‬ی ژوئ�����ه‌ن‪ ،‬رۆژێ���ک���ه‌ ک ‌ه‬ ‫دیسان ره‌وته‌ نه‌ته‌وه‌خوازه‌کان ل ‌ه‬ ‫باکووری کوردستان له‌ الیه‌ک و‬ ‫پارتی ئیسالمگه‌رای داد و گه‌ش ‌ه‬ ‫له‌ الیه‌کی دیکه‌وه‌ رووب���ه‌ڕووی‬ ‫ی �ه‌ک ده‌ب��ن �ه‌وه‌ تا هه‌رکامیان ل ‌ه‬ ‫هه‌ڤڕکێیه‌کی پ��ڕ کێشمه‌کێشم‬ ‫به‌اڵم له‌ هه‌مانکاتدا دێموکڕاتیک‬ ‫پێگه‌ی کۆمه‌اڵیه‌تیی و ده‌نگه‌کانی‬ ‫خۆیان به‌ هێز بکه‌ن‪ .‬له‌ گۆڕه‌پانی‬ ‫سیاسی ب��اک��ووری کوردستاندا‬ ‫پ��ارت �ه‌ک��ان��ی وه‌ک پ��ارت � ‌ه تورک ‌ه‬ ‫چ��ه‌پ��ه‌ک��ان و ه���ه‌روه‌ه���ا ره‌وت��� ‌ه‬ ‫ن��ه‌ت��ه‌وه‌خ��واز ‌ه ت��ورک �ه‌ک��ان زۆر‬ ‫به‌هێز نین و ئ �ه‌وه‌ ته‌نیا پارتی‬ ‫ئیسالمگه‌رای داد و گه‌شه‌یه‌ که‌ ب ‌ه‬ ‫شێوه‌یه‌کی پڕاکتیکی تا راده‌یه‌ک‬ ‫ره‌وت�ه‌ نه‌ته‌وه‌خوازه‌ کورده‌کانی‬ ‫تووشی کێشه‌ کردوه‌‪.‬‬ ‫له‌م قۆناغه‌ی ئێستادا ره‌وت ‌ه‬ ‫ناسیۆنالیست و دێموکڕاتیک ‌ه‬ ‫کورده‌کان له‌چاو پێشتر شانسی‬ ‫زیاتریان له‌ مله‌ به‌ مل ‌ه ده‌گ �ه‌ڵ‬ ‫پ��ارت��ی دادو گ �ه‌ش �ه‌ ه��ه‌ی��ه‌‪ ،‬بۆ‬ ‫سه‌لماندنی ئه‌م ئیدیعای ‌ه ده‌توانین‬ ‫ئ��ام��اژه‌ ب��ه‌م خ��ااڵن �ه‌ی خ���واره‌و ‌ه‬ ‫بکه‌ین‪:‬‬ ‫‪ -1‬ش��ک��س��ت��ی گ��ه‌اڵڵ��ه‌ک��ان��ی‬ ‫چاکسازیی داد و گه‌شه‌ له‌ پێناو‬ ‫چ���اره‌س���ه‌ری ئ��اش��ت��ی��خ��وازان �ه‌ی‬ ‫پرسی کورد له‌ تورکیه‌ و جێبه‌جێ‬ ‫نه‌بوونی پڕۆژه‌ی پێشنیاری ئه‌م‬ ‫پ��ارت�ه‌ ل�ه‌ پارڵمان ل� ‌ه ژێ��ر ن��اوی‬ ‫«چ����اره‌س����ه‌ری دێ��م��وک��ڕات��ی��ک��ی‬ ‫پرسی کورد» ئه‌و ده‌رفه‌ته‌ی بۆ‬ ‫ره‌وت ‌ه نه‌ته‌وه‌خوازه‌کانی کورد ل ‌ه‬ ‫باکوور ره‌خساندو ‌ه تا به‌ زۆربه‌ی‬ ‫خه‌ڵکی ک���ورد بڵێێن ک �ه‌ پارتی‬ ‫داد و گه‌شه‌ پرسی ک��وردی بۆ‬

‫وه‌رگێڕان ل ‌ه فارسییه‌وه‌‪ :‬ته‌ها ره‌حیمی‬ ‫چاره‌سه‌ر ناکرێ و جگ ‌ه ل ‌ه هێندێک‬ ‫چاکسازیی سواو توانای ئه‌نجامی‬ ‫هه‌نگاوی بنه‌ڕه‌تی و چاکسازیی‬ ‫بنه‌مایی بۆ چ��اره‌س �ه‌ری پرسی‬ ‫کورد نییه‌‪ .‬بۆیه‌ ئه‌مجاره‌ زۆربه‌ی‬ ‫خه‌ڵکی ک���ورد ه��ی��وای��ان ب��ه‌ره‌ی‬ ‫ره‌نج‪ ،‬ئاشتی و دێموکڕاسییه‌‪ ،‬به‌و‬

‫ک��وردس��ت��ان لێک کۆبوونه‌ته‌وه‌‪،‬‬ ‫بابه‌تێک ک ‌ه شه‌پۆلێکی خۆشحاڵی‬ ‫و گه‌شبینی کورده‌کانی به‌دواو ‌ه‬ ‫ب����ووه‌‪ .‬ک��ان��دی��دا ک���ورده‌ک���ان ل ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی کاندیدای سه‌ربه‌خۆ‬ ‫و سه‌ر به‌ ب �ه‌ره‌ی ره‌ن��ج‪ ،‬ئاشتی‬ ‫و دێموکڕاسی له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کانی‬

‫(‪ )KADEP‬ل��ه‌ ب����ه‌ره‌ی ره‌ن���ج‪،‬‬ ‫ئاشتی و دێموکڕاسی دا یه‌کیان‬ ‫گرتوه‌‪ ،‬بابه‌تێک که‌ تا ماوه‌یه‌ک‬ ‫له‌مه‌وبه‌ر زۆرب��ه‌ی چاوه‌دێرانی‬ ‫س��ی��اس��ی ل���ه‌س���ه‌ر ئ���ه‌م ب����اوه‌ڕ ‌ه‬ ‫ب��وون ئ �ه‌م س��ێ پ��ارت�ه‌ کوردیی ‌ه‬ ‫ق���ه‌ت ن��ات��وان��ن ل��ه‌ چ��وارچ��ێ��وه‌ی‬

‫هیوایه‌ی که‌ ئه‌م به‌ره‌ی ‌ه ئاشتی‬ ‫و دێ��م��وک��ڕاس��ی ب��ۆ ک��ورده‌ک��ان��ی‬ ‫باکوور به‌ دیاری بێنێ‪.‬‬ ‫‪ -2‬ل ‌ه سۆنگه‌ی هه‌ڵبژاردنی‬ ‫پارڵمانی میللی تورکیه‌وه‌ ک ‌ه ‪12‬ی‬ ‫ژوئه‌ن به‌ڕێو ‌ه ده‌چێ‪ ،‬کۆمه‌ڵێکی‬ ‫زۆر ل��ه‌ پ����ارت و که‌سایه‌تیی ‌ه‬ ‫ن���ه‌ت���ه‌وه‌خ���وازه‌ک���ان���ی ب��اک��ووری‬

‫‪12‬ی ژوئ��ه‌ن دا دێنه‌ م�ه‌ی��دان و‬ ‫راپرسییه‌کان نیشان ده‌ده‌ن ک ‌ه‬ ‫ئ�ه‌م به‌ره‌یه‌ ‪ 28‬تا ‪ 32‬نوێنه‌ری‬ ‫سه‌ربه‌خۆ ده‌نێرێته‌ پاڕڵمان‪.‬‬ ‫پێویسته‌ ب��وت��رێ پارته‌کانی‬ ‫ئاشتی و دێموکڕاسی (‪،)bdp‬‬ ‫م��اف و ئ���ازادی (‪)HAK-PAR‬‬ ‫و ب����ه‌ش����داری و دێ��م��وک��ڕاس��ی‬

‫به‌ره‌یه‌کی هاوبه‌ش دا به‌شداری‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان بن‪.‬‬ ‫لێک ن��زی��ک ب���وون���ه‌وه‌ی ئه‌م‬ ‫س��ێ پ��ارت �ه‌ ک��وردی��ی� ‌ه پشتیوانی‬ ‫زی���ات���ر ل��� ‌ه ‪ 330‬روون���اک���ب���ی���ر‪،‬‬ ‫هونه‌رمه‌ند و ژورنالیستی کوردی‬ ‫لێکه‌وتۆته‌وه‌ و ئه‌م ‪ 330‬که‌سه‌ ک ‌ه‬ ‫زۆرب �ه‌ی که‌سایه‌تییه‌ با ناوبانگ‬

‫و ک���اری���گ���ه‌ره‌ک���ان���ی ب���اک���ووری‬ ‫کوردستانن وێ��ڕای پشتیوانی ل ‌ه‬ ‫هاوپه‌یمانی ئه‌م سێ پارته‌ داوایان‬ ‫ک���ردوه‌ رێ��ک�ه‌وت��ن و ه��اوک��اری��ان‬ ‫دوای هه‌ڵبژاردنیش هه‌ر به‌رده‌وام‬ ‫بێ‪ .‬هه‌روه‌ها ئه‌نێستیتۆی کورد‬ ‫ل�ه‌ ئیستامبوڵ و به‌شێکی زۆر‬ ‫له‌ رێکخراوه‌ ناحکوومییه‌کان ل ‌ه‬ ‫ب��اک��ووری کوردستان پشتیوانی‬ ‫خۆیان له‌ به‌ره‌ی ره‌نج‪ ،‬ئاشتی و‬ ‫دێموکڕاسی ده‌ربڕیوه‌‪.‬‬ ‫‪ -3‬ب���ه‌ره‌ی ره‌ن���ج‪ ،‬ئاشتی و‬ ‫دێ��م��وک��ڕاس��ی ه �ه‌وڵ��ی داوه‌ ئه‌و‬ ‫که‌سانه‌ به‌ کاندیدا بناسێنێ ک ‌ه‬ ‫خ���اوه‌ن شانسێکی زۆر ب��ن بۆ‬ ‫سه‌رکه‌وتن له‌ هه‌ڵبژاردنه‌کان دا‪.‬‬ ‫که‌سایه‌تیی کاریگه‌ر که‌ بتوانن‬ ‫س��ۆز و متمانه‌ی خه‌ڵکی ک��ورد‬ ‫ب�ه‌الی خۆیان راکێشن‪ ،‬که‌سانی‬ ‫وه‌ک ل���ه‌ی�ل�ا زان�����ا ئ��وس��ت��وور ‌ه‬ ‫و ه��ێ��م��ای خ���ه‌ب���ات���ی ژن�����ان ل ‌ه‬ ‫ب��اک��ووری ک��وردس��ت��ان‪ ،‬ئه‌حمه‌د‬ ‫ت��ورک سیاسه‌تڤانی ش�ه‌ف��اف و‬ ‫م��ی��ان�ه‌ڕه‌وی ک���ورد‪ ،‬سه‌الحه‌دین‬ ‫ده‌م��ی��رت��اش‪ ،‬ش�ه‌ڕه‌ف�ه‌دی��ن ئالچی‬ ‫و‪. ...‬‬ ‫‪ -4‬ل��ه‌ ت��ورک��ی �ه‌ ه���ه‌م ک��ورد‬ ‫و ه �ه‌م��ی��ش ت����ورک ل���ه‌ ش���ه‌ڕی‬ ‫تاقه‌ت پڕوکێنی ‪ 30‬ساڵه‌ وه‌زاڵ ‌ه‬ ‫هاتوون‪ .‬ئه‌مجاره‌ زۆربه‌ی کورد‬ ‫و ته‌نانه‌ت هێندێک چین و توێژی‬ ‫میانه‌ڕه‌و‌ی تورک هاتوونه‌ته‌ سه‌ر‬ ‫ئه‌م بڕوایه‌ی که‌ ئه‌گه‌ر زۆربه‌ی‬ ‫کاندیداکانی به‌ره‌ی ره‌نج‪ ،‬ئاشتی‬ ‫و دێموکڕاسی س�ه‌رک�ه‌وت��ن‪ ،‬بۆ‬ ‫چ��اره‌س �ه‌ری ئاشتییانه‌ی پرسی‬ ‫ک��وردی��ش ل � ‌ه پ��اڕڵ��م��ان��ی تورکی ‌ه‬ ‫خۆشتر ده‌ب��ێ و ئیدی مه‌ترسی‬ ‫ه�ه‌اڵی��ی��س��ان�ه‌وه‌ی ش���ه‌ڕی نێوان‬

‫ده‌ستپێشخه‌ریی حیزبه‌ كوردییه‌كانی سوورییه‌‬ ‫بۆ دۆزینه‌وه‌ی رێکاری ده‌رچوون له‌ قه‌یرانه‌کانی ئه‌و واڵته‌‬ ‫�زه نیشتیمانی ‌ه‬ ‫ح��ی��زب و ه��ێ� ‌‌‬ ‫كوردییه‌كان له‌ سوورییه‌ رۆژی‬ ‫یه‌کشه‌‌ممه‌‪ 25 ،‬ی ب��ان �ه‌م �ه‌ڕ ل ‌ه‬ ‫ك��ۆب��وون �ه‌وه‌ی �ه‌ك��ی ج �ه‌م��اوه‌ری��دا‬ ‫و ب �ه‌ئ��ام��اده‌ب��وون��ی س��ك��رت��ێ��ر و‬ ‫س �ه‌رك��ردای �ه‌ت��ی��ی ح��ی��زب �ه‌ك��ان و‬ ‫چه‌ند كه‌سایه‌تیه‌كی نشتیمانی‬ ‫و نوێنه‌ری هێزه‌ سیاسییه‌كانی‬ ‫ع �ه‌ڕه‌ب��ی و ئ��اش��وری ل �ه‌ ش��اری‬ ‫قامیشلۆ ده‌سپیشخه‌رییه‌کیان بۆ‬ ‫ده‌رچوون له‌ قه‌یرانه‌کانی ئێستای‬ ‫سورییه‌ راگه‌یاند‪.‬‬ ‫به‌ پێی راپۆرتێکی ئاژانسی‬ ‫په‌یامنێر ل�ه‌و ده‌ستپێشخه‌ریه‌دا‬ ‫رێگه‌چاره‌ بۆ چ��اره‌س�ه‌ر كردنی‬ ‫ئه‌و قه‌یرانه‌ی واڵت��ی تێكه‌وتوو ‌ه‬ ‫خ��راوه‌ت �ه‌ روو و باسی ئ �ه‌وه‌ش‬ ‫ک���راوه‌ ک�ه‌ ئامانج ل �ه‌و راپه‌ڕین ‌ه‬ ‫هێمنانه‌ی خ �ه‌ڵ��ک ك � ‌ه ل � ‌ه ‪ 22‬ی‬ ‫ره‌ش���ه‌م���ه‌ی پ���اره‌ک���ه‌وه‌ ده‌س��ت��ی‬ ‫پ����ێ ك���������ردووه‌‪ ،‬گ��ه‌ی��ش��ت��ن��ه‌ ب� ‌ه‬ ‫كۆمه‌ڵگه‌یه‌كی دیموكرات كه‌ له‌‬ ‫ژێر سایه‌یدا هه‌موو پێكهاته‌كانی‬

‫ی‬ ‫سوورییه‌ بێ جیاوازی نه‌ته‌وه‌ی ‌‬ ‫و ئایینی و سیاسی به‌ مافه‌كانیان‬ ‫بگه‌ن‪.‬‬ ‫ل�������ه‌و ک�����ۆب�����وون�����ه‌وه‌ی�����ه‌دا‬ ‫ه��ێ��زه‌ ك��وردی��ی��ه‌ك��ان روون���ی���ان‬ ‫ك��ردۆت �ه‌وه‌ ک�ه‌ وه‌اڵم��ن �ه‌دان �ه‌وه‌ی‬ ‫داخوازییه‌كانی خه‌ڵک له ‌الیه‌ن‬ ‫ده‌س����ه‌اڵت����ه‌و ‌ه ب��ۆ گ��ۆڕان��ك��اری��ی‬ ‫ئ��اش��ت��ی��ان��ه‌ی دی��م��وك��رات��ی��ک و‬ ‫به‌رپه‌رچدانه‌وه‌ ناره‌زایه‌تیه‌کان‬ ‫به‌ توندوتیژی‪ ,‬قه‌یرانێكی قوڵ‬ ‫و مه‌ترسیه‌كی جیدییشی له‌سه‌ر‬ ‫سوورییه‌ دروست كردوه‪.‬‬ ‫حیزبه‌ كوردییه‌كانی سوریی ‌ه‬ ‫ک����ه‌ خ����ۆی����ان ب����ه‌ب���ه‌ش���ێ���ك ل� ‌ه‬ ‫بزووتنه‌ نشتیمانی و دیموكراتی ‌ه‬ ‫گشتیه‌كانی واڵت داناوه‌‪ ،‬بۆیه‌ ئه‌م‬ ‫ده‌ستپێشخه‌ریه‌یان كردوه‌‪ ،‬چونکێ‬ ‫پێیان وای��ه‌ دی��ال��ۆگ��ی نشتیمانی‬ ‫ل���ه ‌ن���ێ���وان س���ه‌رج���ه‌م پێكهات ‌ه‬ ‫نیشتیمانیه‌كان چ��اره‌س�ه‌رێ��ك��ی‬ ‫‌تییه بۆ ده‌رچوون له قه‌یران ‌ه‬ ‫بنه‌ڕه ‌‌‬ ‫سیاسییه‌کانی ئه‌و واڵته‌ و بۆ ئه‌و‬ ‫مه‌به‌سته‌ش گه‌اڵله‌یه‌کی ‪ 8‬خاڵییان‬

‫داڕشتوه‌‪:‬‬ ‫‪ -1‬دوور ك���ه‌وت���ن���ه‌وه‌ ل ‌ه‬ ‫به‌كارهێنانی توندوتیژی و‬ ‫كوشتن له‌ ژێر هه‌ر ناوێك بێ‬ ‫و ده‌بێ رێگه‌ ب ‌ه خۆپیشاندان ‌ه‬ ‫هێمنانه‌کان بدرێ و زمانی‬ ‫گ��ف��ت��وگ��ۆی ن��ی��ش��ت��م��ان��ی ل ‌ه‬ ‫ن��ێ��وان ب��ی��ره‌ ج��ی��اوازه‌ك��ان��ی‬ ‫سیاسی و نیشتمانی و چینی‬ ‫رووناکبیردا به‌کار بهێندرێ‪.‬‬ ‫‪ -2‬پ��راك��ت��ی��زه‌ك��ردن��ی‬ ‫ب���ڕی���اری س��ه‌رۆك��ای��ه‌ت��ی��ی‬ ‫ک���ۆم���اری ب���ۆ نه‌هێشتنی‬ ‫ب��اری نائاسایی و حوكمی‬ ‫ع���ورف���ی و پ��ێ��وی��س��ت �ه‌ ک ‌ه‬ ‫ه �ه‌م��وو دادگ���ای���ی كردنێك‬ ‫و ی��اس��ای �ه‌ك��ی ج��ی��اك �ه‌ره‌و ‌ه‬ ‫ه�ه‌ڵ��ب��وه‌ش��ێ��ت�ه‌وه‌ و هه‌موو‬ ‫به‌ندكراوێكی رای جیاواز و‬ ‫زیندان ‌ه سیاسیه‌كان ئازاد بكرێن‪.‬‬ ‫‪ -3‬رێگ ‌ه به‌ ره‌وته‌ سیاسیه‌كان‬ ‫و حزبه‌كان بدرێ كه‌ نوێنه‌رایه‌تیی‬ ‫چینه‌كانی كۆمه‌ڵگ ‌ه ده‌ك���ه‌ن تا‬ ‫ك��ات��ی ده‌رچ����وون����ی ی��اس��ای �ه‌ك��ی‬

‫سه‌رده‌میانه‌ی تایبه‌ت به‌ حزب‬ ‫چاالكی دیموكراتیکی خۆیان ب ‌ه‬

‫ل�ه‌ پ��ێ��دان �ه‌وه‌ی ره‌گ���ه‌زی س��وری‬ ‫ب �ه‌وان �ه‌ی لێیان س �ه‌ن��دراوه‌ت �ه‌و ‌ه‬

‫ئاشكرا بكه‌ن‪.‬‬ ‫‪-4‬هه‌موو ئه‌و سیاسه‌ته‌ پڕ له‌‬ ‫هه‌اڵواردن ‌ه و كرده‌وه‌ نهێنییانه‌ی‬ ‫له‌ دژی گه‌لی كورد پیاده‌ ده‌كرێ‬ ‫ه �ه‌ڵ��ب��وه‌ش��ێ��ت �ه‌وه‌ و پ �ه‌ل��ه ‌بكرێ‬

‫و گ���ری���ن���گ���ی���دان ب�����ه‌ ن���اوچ��� ‌ه‬ ‫ك��وردن��ش��ی��ن�ه‌ك��ان ب��ۆ نه‌هێشتنی‬ ‫پ���اش���م���اوه‌ی پ��ش��ت��گ��وێ خ��ران��ی‬ ‫مه‌به‌ستدار و یه‌كسانكردنی ب ‌ه‬ ‫ناوچه‌كانی دیكه‌‪.‬‬

‫کورد و تورک تا راده‌یه‌کی زۆر‬ ‫داده‌به‌زێ‪.‬‬ ‫عه‌بدوڵاڵ ئ��وج�ه‌الن‪ ،‬رێبه‌ری‬ ‫به‌ندکراوی ‪ pkk‬له‌م پێوه‌ندییه‌دا‬ ‫رای���گ���ه‌ی���ان���دوه‌ چ���اره‌ن���ووس���ی‬ ‫ک���ورد ب � ‌ه ئ��اک��ام��ی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی‬ ‫به‌رده‌م به‌ستراوه‌ته‌وه‌ و ئاکامی‬ ‫هه‌ڵبژاردنه‌کان دیاریی ده‌که‌ن ک ‌ه‬ ‫ئ��اگ��ر ب��ڕی پ ک ک پ��اش ‪15‬ی‬ ‫ژوئ �ه‌ن درێ��ژ ده‌کرێته‌وه‌ یان نا‪.‬‬ ‫ئ �و‌ج �ه‌الن ه��ه‌روه‌ه��ا ه �ه‌ڕه‌ش �ه‌ی‬ ‫ک�����ردوه‌ ش����ه‌ڕی ئ���ه‌م ج����اره‌ ل ‌ه‬ ‫شه‌ڕه‌کانی پێشتر خوێناوی تر‬ ‫ده‌ب���ێ و ه �ه‌م��وو خ��اک��ی تورکی ‌ه‬ ‫ده‌ته‌نێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ت �ه‌ن��ان �ه‌ت ک��ورده‌ک��ان��ی��ش ب ‌ه‬ ‫ج��ۆرێ��ک ل�� ‌ه ه �ه‌ڵ��گ��ی��رس��ان �ه‌وه‌ی‬ ‫شه‌ر ترساون که‌ هێندێک تایفه‌ی‬ ‫چه‌کدار که‌ له‌مێژ ساڵه‌ له‌ دژی‬ ‫گ �ه‌ری�لاک��ان چ�ه‌ک��ی��ان هه‌ڵگرتو ‌ه‬ ‫ئه‌مجار ‌ه رایگه‌یاندو ‌ه پشتیوانی‬ ‫له‌ کاندیده‌ سه‌ربه‌خۆکانی به‌ره‌ی‬ ‫ره‌ن����ج‪ ،‬ئ��اش��ت��ی و دێ��م��وک��ڕاس��ی‬ ‫ده‌ک�������ه‌ن؛ ک��� ‌ه ئ����ه‌م ه �ه‌ڵ��وێ��س��ت � ‌ه‬ ‫ده‌نگدانه‌وه‌یه‌کی به‌رباڵوی له‌ ل ‌ه‬ ‫راگه‌یه‌نه‌کانی تورکیه‌دا هه‌بوو ‌ه‬ ‫و هێندێک ل �ه‌ رۆژن��ام��ه‌ک��ان ب ‌ه‬ ‫س��ه‌رس��ووڕم��ان��ه‌و ‌ه ب��اس��ی��ان لێ‬ ‫کردوه‌‪ .‬یه‌کێک له‌م تایفانه‌‪ ،‬تایفه‌ی‬ ‫«م���ه‌م���ان» ک�� ‌ه ‪ 5‬ه����ه‌زار ک�ه‌س‬ ‫ده‌ب���ن‪ .‬ب�ه‌ه�ه‌ر ح��اڵ ه�ه‌م��وو ئه‌و‬ ‫بابه‌تانه‌ی باس کران نیشانده‌ری‬ ‫ئ �ه‌وه‌ن که‌ ب �ه‌ره‌ی ره‌ن��ج‪ ،‬ئاشتی‬ ‫و دێموکڕاسی له‌م هه‌ڵبژاردنه‌دا‬ ‫شانسێکی باشی له‌به‌رده‌مدای ‌ه‬ ‫و پرسی کورد ه�ه‌روا ده‌که‌وێت ‌ه‬ ‫ناوه‌ندی بابه‌ته‌کانی پارڵمانه‌وه‌‪‌.‬‬

‫‪ -5‬ب�ه‌س��ت��ن��ی ك��ۆن��گ��ره‌ی�ه‌ك��ی‬ ‫نیشتیمانی گشتگیر ب��ێ ئ �ه‌وه‌ی‬ ‫هیچ الیه‌نێك كۆنترۆلی بكات‪,‬‬ ‫س �ه‌ره‌ت��ای ئ�ه‌رك�ه‌ك�ه‌ی ئ��ه‌و ‌ه بێ‬ ‫که‌ بریار له‌سه‌ر دارشتنی پرۆژ ‌ه‬ ‫ده‌ستورێكی نوێ بدا‪ ,‬به‌بێ ئه‌وه‌ی‬ ‫ئیمتیاز به‌ الیه‌نێك بدا و ده‌بێ دان‬ ‫ب ‌ه فره‌ نه‌ته‌وه‌ و سیاسه‌ت و زمان‬ ‫بنێ و له ‌الیه‌ن خه‌ڵكه‌و ‌ه ده‌نگی‬ ‫ل��ه‌س��ه‌ر ب����درێ‪ ,‬ب��ری��ار ل��ه‌س�ه‌ر‬ ‫یاسایه‌كی ه �ه‌ڵ��ب��ژاردن��ی نێوخۆ‬ ‫ب��درێ و و هه‌ڵبژاردنێكیش بۆ‬ ‫كاری حیزبه‌ سیاسیه‌كان بكرێ و‬ ‫ئازادی رۆژنامه‌نوسان ده‌سته‌به‌ر‬ ‫بكرێت‪.‬‬ ‫‪ -6‬ج����ی����اك����ردن����ه‌وه‌ی س��ێ‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ه‌ك���ان ‪ ,‬ی���اس���ادان���ان و‬ ‫جێبه‌جێكردن و دادوه‌ری‪ ,‬رۆڵ و‬ ‫سه‌ربه‌خۆی دادگا قایمتر بكرێ‪.‬‬ ‫‪ -7‬چ���اره‌س���ه‌ری مه‌سه‌له‌ی‬ ‫ن����ه‌ت����ه‌وه‌ی����ی ب����ۆ گ���ه‌ل���ی ك����ورد‬ ‫چاره‌سه‌رێكی دیموكراتیک و له‌‬ ‫چ��وارچ��ێ��وه‌ی یه‌كێتی واڵت‪ ,‬ل ‌ه‬ ‫ده‌ستوریش وه‌ك��و پێكهاته‌یه‌كی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی س �ه‌ره‌ك��ی دان���ی پێدا‬ ‫بنرێ و هه‌موو مافێكی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫بۆ دابین بكرێ‪.‬‬ ‫‪ -8‬پ��ارێ��زگ��اری ل��ێ��ك��ردن و‬ ‫داب��ی��ن��ك��ردن��ی م��اف��ی فه‌رهه‌نگیی‬ ‫كه‌مینه‌ نه‌ته‌وه‌ و ئایینه‌كانی واڵت‪.‬‬


‫ژنان‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪9‬‬

‫‪31‬ی بانه‌مه‌ڕی ‪1390‬‬

‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی له‌ کوردستان و پێگه‌ی ژنی کورد*‬ ‫(له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی ‪20‬دا)‬ ‫کوێستان فتووحی‬

‫پێشه‌کی‬ ‫ک���ه‌ ب����اس ل��� ‌ه ن��اس��ی��ون��ال��ی��زم‬ ‫و ب����زووت����ن����ه‌وه‌ی ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ی‬ ‫ک��ود ده‌ک��ه‌ی��ن‪ ،‬چ�ه‌ن��دی��ن پرسیار‬ ‫به‌ره‌وڕوومان ده‌بێته‌وه‌‪ .‬پێناسه‌ی‬ ‫ن��اس��ی��ون��ال��ی��زم وب���زووت���ن���ه‌وه‌ی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی‪ ،‬م��ێ��ژوو و ده‌سپێکی‬ ‫س��ه‌ره��ه‌ڵ��دان��ی ن��اس��ی��ۆن��ال��ی��زم و‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی هه‌موویان‬ ‫ده‌توانن جێگای پرسیار و باس بن‬ ‫و بێگومان بیروڕای جیاوازییش ل ‌ه‬ ‫باره‌ی هه‌رکامێکیانه‌وه‌ هه‌یه‌‪.‬‬ ‫ک���ات���ێ���ک���ی���ش دێ���ی���ن���ه‌ س���ه‌ر‬ ‫پێوه‌ندیی ن��ێ��وان ناسیۆنالیزم و‬ ‫پرسی ژن‪ ،‬کۆمه‌ڵێک پرسیاری‬ ‫دیک ‌ه ق��وت ده‌ب��ن �ه‌وه‌‪ .‬مه‌به‌ستمان‬ ‫چ��ی �ه‌؟ ره‌ن���گ���دان���ه‌وه‌ی وی��س��ت و‬ ‫داخوازه‌کانی ژن��ان له‌ ئه‌ده‌بیاتی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی ک��ورددا؟‬ ‫ب����ای����ه‌خ����دان����ی ب����زووت����ن����ه‌وه‌ی‬ ‫ناسیۆنالیستی له‌ بار‌ی فکری و‬ ‫ت��ی��ۆری��ی �ه‌وه‌ ب �ه‌ پ��رس��ی ژن‪ ،‬ی��ان‬ ‫مه‌به‌ستمان ل ‌ه رۆڵ و به‌شداریی‬ ‫ژن له‌ بزووتنه‌وه‌که‌دایه‌؟‬ ‫ل�ه‌ ب �ه‌رای��ی باسه‌که‌مدا ده‌ب��ێ‬ ‫روون��ی بکه‌مه‌وه‌ که‌ ل�ه‌م باسه‌دا‬ ‫مه‌به‌ستم له‌ ناسیۆنالیزمی کورد‬ ‫ش��ک��ڵ گ��رت��ن��ی ئ���ه‌و تێگه‌یشتن و‬ ‫عه‌قڵییه‌ت ‌ه شوناسخوازانه‌یه‌ ک ‌ه‬ ‫ده‌ی��ه‌وێ ک��ورد وه‌ک نه‌ته‌وه‌یه‌ک‬ ‫خ���اوه‌ن���ی م��اف �ه‌ ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی �ه‌ک��ان��ی‬ ‫خۆی بێ و ده‌سه‌اڵت و ده‌وڵه‌تی‬ ‫ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی خ��ۆی ه�ه‌ب��ێ‪ .‬چه‌مکی‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی��ش��م بۆ‬ ‫ه�ه‌م��وو ئ �ه‌و ب��زووت��ن�ه‌وان�ه‌ به‌کار‬ ‫هێناوه‌ که‌ ویستی نه‌ته‌وه‌یی ل ‌ه‬ ‫سه‌رووی ویسته‌کانی دیکه‌ی بوو ‌ه‬ ‫یا تێکه‌ڵ به‌ ویسته‌کانی دیکه‌ی‬ ‫ب��ووه‌‪ .‬ل�ه‌م ج��ۆره‌ بزووتنه‌وانه‌دا‬ ‫ل �ه‌ س����ه‌ده‌ی بیسته‌م ل � ‌ه ه�ه‌م��وو‬ ‫به‌شه‌کانی کوردستان دا هه‌بوون و‬ ‫هه‌ر ئێستاش له‌ هه‌موو به‌شه‌کانی‬ ‫کوردستان بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫هه‌یه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ده‌ب��ێ بڵێم که‌ باس‬ ‫له‌ پێوه‌ندی بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و ژن��ی ک���ورد ده‌ک���رێ‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ه���ه‌ر دوو الی م�ه‌س�ه‌ل�ه‌ک�ه‌ ه�ه‌م‬ ‫ب��ای �ه‌خ��دان��ی ف��ک��ری و ن��ه‌زه‌ری��ی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ ب ‌ه پرسی ژن��ان‪ ،‬هه‌م‬ ‫رۆڵ و ب��ه‌ش��داری��ی ژن ل�� ‌ه نێو‬ ‫بزووتنه‌وه‌که‌دا ده‌بێ بخرێته‌ به‌ر‬ ‫س �ه‌رن��ج‪ .‬ه �ه‌روه‌ه��ا ب��ای�ه‌خ��دان ب ‌ه‬ ‫ژن ل �ه‌ ن��اوچ �ه‌ی ژێ��ر ده‌س �ه‌اڵت��ی‬ ‫ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی ک����ورد‪ ،‬پێویست ‌ه‬ ‫ل�ه‌ توێی ئ �ه‌م ب��اس�ه‌دا ئ���اوڕی لێ‬ ‫بدرێته‌وه‌‪ .‬به‌اڵم چونکه‌ ماوه‌که‌م‬ ‫بۆ ده‌ربڕینی ئه‌م باسه‌‪ ،‬که‌مه‌ ب ‌ه‬ ‫ن��اچ��ار باسێک ل �ه‌ ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی له‌ کوردستان و پرسی‬ ‫ژن له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی‬ ‫بیسته‌م دا ده‌که‌م‪.‬‬ ‫ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی ن�ه‌ت�ه‌وه‌ی��ی‬ ‫کورد و پرسی ژنان له‌ نیوه‌ی‬ ‫دووهه‌می سه‌ده‌ی بیسته‌م دا‬ ‫له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی‬ ‫‪20‬ه‌وه‌‪ ،‬وات � ‌ه له‌ دوای رووخانی‬ ‫ک���ۆم���اری ک���وردس���ت���ان���ه‌وه‌ ه�ه‌ت��ا‬ ‫ک��ۆت��ای��ی س���ه‌ده‌ی ‪ ،20‬ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی‬ ‫ک��ورد له‌ به‌شه‌ جۆراوجۆره‌کانی‬

‫ن���ی���ش���ت���م���ان���ه‌ک���ه‌ی���دا ک��ۆم��ه‌ڵ��ێ��ک‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی به‌ خۆیه‌و ‌ه‬ ‫دیتوون‪ ،‬وه‌ک شۆرشی ئه‌یلوول‬ ‫و ش��ۆرش��ی ن��وێ ل �ه‌ ب��اش��ووری‬ ‫ک��وردس��ت��ان‪ ،‬وه‌ک ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی و دیمۆکراتیک له‌ دوای‬ ‫رووخ���ان���ی رێ��ژی��م��ی ش��ای �ه‌ت��ی ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان که‌ ئێستاش‬ ‫به‌رده‌وامه‌‪ ،‬هه‌روه‌ها ئه‌و راپه‌رین‬ ‫و ب�ه‌رخ��ۆدان�ه‌ی که‌ له‌ باکووری‬ ‫کوردستان له‌ هه‌شتاکانی سه‌ده‌ی‬ ‫‪ 20‬ه‌وه‌ ده‌ستی پێکرد و ئێستاش‬

‫و ده‌وری ژن له‌ نێو پێکهاته‌ی ئه‌و‬ ‫حیزب و رێکخراوانه‌دایه‌‪.‬‬ ‫من هه‌وڵ ده‌ده‌م به‌ شێوه‌یه‌کی‬ ‫گشتی ئاماژه‌یه‌ک به‌ ‪ 3‬بوار بکه‌م‪:‬‬ ‫‪ _1‬ب���واری ف��ک��ری و تیۆری‬ ‫( وات������ه‌ ژن ل����ه‌ ب����ه‌رن����ام����ه‌ و‬ ‫پ�ه‌س��ن��دک��راوه‌ک��ان��ی ئ��ه‌م هێزانه‌و‬ ‫ئه‌ده‌بیاتیاندا)‬ ‫‪ _2‬به‌رنامه‌و هه‌نگاوی تایبه‌ت‬ ‫ب ‌ه ژنان له‌ ناوچه‌ی ژێر ده‌سه‌اڵتی‬ ‫هێز ‌ه کوردییه‌کاندا‬ ‫‪ _3‬ژن ل�ه‌ ستراکتۆری ئه‌و‬

‫پرسی ژندا نراوه‌‪ .‬به‌اڵم ئه‌م ده‌نگ ‌ه‬ ‫نابیسین که‌ نابێ رزگاریی ژن ب ‌ه‬ ‫رزگاریی نه‌ته‌وه‌ ببه‌ستینه‌وه‌‪ .‬ب ‌ه‬ ‫پێچه‌وانه‌وه‌‪ ،‬ئه‌و ب��اوه‌ڕه‌ زاڵه‌ ک ‌ه‬ ‫ده‌بێ رزگاریی ژن هه‌ڵ بگیرێ بۆ‬ ‫دوای رزگاریی گه‌ل و نه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫ده‌ب����ێ ئ�����ه‌وه‌ش ب��ڵ��ێ��م ک���ه‌ ل ‌ه‬ ‫گه‌ڵ تێپه‌ڕینی زه‌م��ان‪ ،‬پرسی ژن‬ ‫له‌ په‌سندکراو و ئه‌ده‌بیاتی ئه‌و‬ ‫حیزبانه‌دا‪ ،‬پڕره‌نگتر ده‌بێ‪ .‬ساڵ ب ‌ه‬ ‫ساڵ و کۆنگره‌ به‌ کۆنگره‌و به‌ پێی‬ ‫گرنگیدان به‌ پرسی ژن له‌ ئاستی‬

‫زاڵبوونی پێوه‌ندیی عه‌شیره‌تی و‬ ‫به‌گشتی سوننه‌تی بوونی کۆمه‌ڵگه‌‪،‬‬ ‫ل�ه‌ ب��اری یاساییه‌وه‌ هه‌نگاوێکی‬ ‫ج��ی��ددی ی��ا ب��ڕی��ارێ��ک��ی گ��رن��گ ل ‌ه‬ ‫ب���ه‌رژه‌وه‌ن���دی ژن���ان ل �ه‌ ن��اوچ�ه‌ی‬ ‫ژێرده‌سه‌اڵتی بزووتنه‌وه‌ی کورد‪،‬‬ ‫به‌دی ناکرێ‪ .‬واته‌ شۆرشی کورد‪،‬‬ ‫گرنگیی به‌و سته‌م و ه �ه‌اڵواردن‬ ‫و نایه‌کسانیی ‌ه ن���ه‌داوه‌ که‌ له‌ بن‬ ‫ده‌ستی خ��ۆی به‌رامبه‌ر ب ‌ه ژنان‬ ‫هه‌یه‌‪ .‬جا هۆیه‌که‌ی یا بیانووه‌که‌ی‬ ‫ه���ه‌ر شتێک ب��ووب��ێ‪ .‬ه���ه‌ر بۆی ‌ه‬

‫به‌رده‌وامه‌‪.‬‬ ‫ه����ه‌رک����ام ل����ه‌و ب���زووت���ن���ه‌و ‌ه‬ ‫و ح����ه‌ره‌ک����ه‌ت����ه‌ ن���ه‌ت���ه‌وه‌ی���ی���ان��� ‌ه‬ ‫تایبه‌تمه‌ندیی خۆیان و جیاوازیی‬

‫هێزانه‌دا‪.‬‬ ‫ره‌هه‌ندی یه‌که‌م‪:‬‬ ‫ژن ل����ه‌ ب����ه‌رن����ام���� ‌ه و‬ ‫پ���ه‌س���ن���دک���راوه‌ک���ان���ی ه��ێ��ز ‌ه‬

‫جیهاندا‪ ،‬ئه‌م پرسه‌ ل ‌ه ئه‌ده‌بیات و‬ ‫گوتاری هێزه‌کانی نێو بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫کورد دا تۆختر و دیارتر ده‌بێ و‬ ‫ته‌نانه‌ت هێندێک حیزب‪ ،‬باس ل ‌ه‬

‫گ���ه‌وره‌ ب� ‌ه ب��چ��ووک‪ ،‬ک��چ ب� ‌ه زۆر‬ ‫ب���ه‌ش���وودان ‪ ،‬ژن ب�ه‌رخ��وێ��ن��دان‪،‬‬ ‫ژن ب ‌ه ژن�ه‌ و جۆره‌کانی دیکه‌ی‬ ‫س��ت �ه‌م و چ���ه‌وس���ان���ه‌وه‌ی ژن���ان‪،‬‬

‫ئه‌م ئاوڕدانه‌وه‌ی ‌ه ل ‌ه پرسی ژنان‪ ،‬هه‌روه‌ها پێکهێنانی رێکخراو و یه‌کیه‌تی و کۆمه‌ڵه‌ی تایبه‌ت ب ‌ه ژنان‬ ‫که‌ زۆربه‌ی هێز‌ه کوردییه‌کان کردوویانه‌‪ ،‬به‌ر له‌وه‌ی له‌ خزمه‌ت به‌ره‌وپێشبردنی پرسی ژنان و ئازادیی‬ ‫ژناندا بووبێ‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی راکێشانی پشتیوانیی ژنان بۆ الی ئه‌و هێزان ‌ه و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی بووه‬ ‫خ���ۆی���ان ه����ه‌ب����ووه‌‪ .‬ب���ۆ وێ��ن��ه‌ ل ‌ه‬ ‫رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان دوای‬ ‫رووخ����ان����ی رێ��ژی��م��ی ش��ای �ه‌ت��ی‪،‬‬ ‫ئ�ه‌گ�ه‌رچ��ی ده‌س�ه‌اڵت��ێ��ک��ی ک��وردی‬ ‫ل ‌ه شێوه‌ی ده‌وڵ�ه‌ت و حکوومه‌ت‬ ‫دا پێک ن�ه‌ه��ات‪ .‬ب��ه‌اڵم هێزه‌کانی‬ ‫نێو ئه‌و بزووتنه‌وه‌یه‌‪ ،‬بۆ ماوه‌ی‬ ‫چه‌ند ساڵێک ناوچه‌یه‌کی به‌رینیان‬ ‫به‌ ده‌وس��ت�ه‌وه‌ ب��وو‪ .‬هه‌روه‌ها ل ‌ه‬ ‫ب��اش��ووری ک��وردس��ت��ان��ی��ش‪ ،‬به‌ر‬ ‫له‌وه‌ی راپه‌ڕین له‌ سه‌ره‌تای ده‌یه‌ی‬ ‫‪90‬دا ده‌ست پێ بکا‪ ،‬بۆ ماوه‌یه‌ک‬ ‫هێزه‌ کوردییه‌کان ناوچه‌ی ژێر‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ی خ��ۆی��ان ه���ه‌ب���وو‪ .‬ل ‌ه‬ ‫ده‌یه‌ی ‪ 60‬و ‪70‬ی زایینییشدا ئه‌و‬ ‫کاته‌ی شۆڕشی ئه‌یلوول له‌ ئارادا‬ ‫بوو‪ ،‬به‌شێکی گه‌وره‌ له‌ باشووری‬ ‫ک��وردس��ت��ان ل��ه‌ ژێ���ر ده‌س��ه‌اڵت��ی‬ ‫ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی ک��ورد‬ ‫دا ب��وو‪ .‬ئه‌مه‌ له‌و ب��اره‌وه‌ گرنگ ‌ه‬ ‫که‌ هێزه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌کانی کورد‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫مه‌یدانی ک��رده‌وه‌ش��دا ته‌عامول و‬ ‫روانینی خۆیان به‌رامبه‌ر ب ‌ه ژنان‬ ‫ده‌رخستوه‌‪ .‬بێجگه‌ له‌ ناوچه‌ی ژێر‬ ‫ده‌س �ه‌اڵت‪ ،‬مه‌حه‌کێکی دیکه‌ هه‌ی ‌ه‬ ‫بۆ ناسینی روان��گ�ه‌ و هه‌ڵوێست‬ ‫و ک��������رده‌وه‌ی ه��ێ��زه‌ک��ان��ی نێو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی به‌رامبه‌ر‬ ‫ب ‌ه ژنان‪ .‬ئه‌ویش به‌شداری و رۆڵ‬

‫کوردییه‌کاندا‪:‬‬ ‫ئ���ه‌گ���ه‌رچ���ی ئ����ه‌م ب�ه‌س��ت��ێ��ن� ‌ه‬ ‫لێکۆڵینه‌وه‌ی وردت��ری پێویسته‌‪،‬‬ ‫ب����ه‌اڵم ده‌ت���وان���م ب��ڵ��ێ��م زۆرب����ه‌ی‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��ان��ی ن��ێ��و ب���زووت���ن���ه‌وه‌ی‬ ‫ن �ه‌ت �ه‌وه‌ی��ی ک���ورد ل �ه‌ ب �ه‌رن��ام �ه‌ و‬ ‫په‌سندکراو و دروشمه‌کانیانداو‬ ‫ه�����ه‌روه‌ه�����ا ل���� ‌ه ب���ڵ��اوک������راوه‌ و‬ ‫راگ�ه‌ی�ه‌ن�ه‌ک��ان��ی��ان��دا‪ ،‬گرنگییان ب ‌ه‬ ‫پرسی ژن داوه‌‪ ،‬باسی سته‌م و‬ ‫هه‌اڵواردن له‌ دژی ژنانیان کردوه‌‪.‬‬ ‫دی���اره‌ ج��ی��اوازی هه‌یه‌ ل�ه‌ به‌ینی‬ ‫ئه‌م حیزب و فاڵن رێکخراو‪ ،‬یه‌ک‬ ‫که‌متر یه‌ک زیاتری کردوه‌‪ .‬به‌اڵم‬ ‫هه‌اڵواردنی ره‌گه‌زی یا جنسی و‬ ‫ئه‌و نابه‌رابه‌ری و چه‌وسانه‌وه‌یه‌ی‬ ‫ل � ‌ه ک��ۆم��ه‌ڵ‌دا ب �ه‌رام��ب �ه‌ر ب �ه‌ ژن��ان‬ ‫هه‌یه‌‪ ،‬له‌ په‌سندکراو و ئه‌ده‌بیاتی‬ ‫حیزب و رێکخراوه‌ کوردییه‌کاندا‬ ‫ره‌نگدانه‌وه‌ی هه‌یه‌ و هه‌وڵدان بۆ‬ ‫له‌نێوبردنیان به‌ ئه‌رکی ئه‌و حیزبان ‌ه‬ ‫و ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی ک���ورد دان����راوه‌‪.‬‬ ‫دیاره‌ ئه‌و حیزب و رێکخراوانه‌ی‬ ‫بیر وب����اوه‌ڕی سوسیالیستی و‬ ‫چ���ه‌پ و پ��ێ��ش��ک�ه‌وت��ن��خ��وازان�ه‌ی��ان‬ ‫ه���ه‌ب���ووه‌‪ ،‬زی���ات���ر ب��اس��ی پ��رس��ی‬ ‫ژن��ان��ی��ان ک����ردوه‌‪ ،‬ب���ه‌م ج���ۆره‌ ل ‌ه‬ ‫بزووتنه‌وه‌کانی ک��ورد له‌ نیوه‌ی‬ ‫دووه�ه‌م��ی س��ه‌ده‌ی ‪20‬دا دان ب ‌ه‬

‫په‌یماننامه‌ جیهانییه‌کانی تایبه‌ت‬ ‫به‌ ژن��ان ده‌ک��ه‌ن که‌ ده‌ب��ێ ژنانی‬ ‫کوردیش لێیان به‌هره‌مه‌ند بن‪.‬‬ ‫ئ �ه‌م ئ��اوڕدان �ه‌وه‌ی �ه‌ ل�ه‌ پرسی‬ ‫ژنان‪ ،‬هه‌روه‌ها پێکهێنانی رێکخراو‬ ‫و یه‌کیه‌تی و کۆمه‌ڵه‌ی تایبه‌ت ب ‌ه‬ ‫ژنان که‌ زۆربه‌ی هێزه‌ کوردییه‌کان‬ ‫کردوویانه‌‪ ،‬به‌ر له‌وه‌ی له‌ خزمه‌ت‬ ‫به‌ره‌وپێشبردنی پرسی ژن��ان و‬ ‫ئازادیی ژناندا بووبێ‪ ،‬به‌ مه‌به‌ستی‬ ‫راک��ێ��ش��ان��ی پشتیوانیی ژن���ان بۆ‬ ‫الی ئ �ه‌و هێزانه‌ و بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی بووه‌‪.‬‬ ‫ره‌هه‌ندی دووهه‌م‪:‬‬ ‫به‌رنامه‌ی تایبه‌ت به‌ ژنان‬ ‫ل ‌ه ناوچه‌ی ژێر ده‌سه‌اڵتی هێزی‬ ‫کوردیدا‪:‬‬ ‫له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی‬ ‫بیسته‌مدا له‌ ده‌یه‌ی ‪60‬ه‌و ‌ه تا ‪1975‬‬ ‫له‌ باشووری کوردستان‪ ،‬شۆرش‬ ‫و ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی ک���ورد‪ ،‬ناوچه‌ی‬ ‫ژێ���ر ده‌س���ه‌اڵت���ی خ���ۆی ه �ه‌ب��ووه‌‪.‬‬ ‫( مه‌به‌ستم شۆڕشی ئه‌یلووله ‌ک ‌ه‬ ‫له‌ چاو شۆڕشی نوێ ناوچه‌که‌ی‬ ‫ب �ه‌رف��ره‌وان��ت��ر ب���وو)‪ .‬چ ب �ه‌ هۆی‬ ‫ئ��ه‌و ب���ارودۆخ���ه‌ی ش��ۆڕش�ه‌ک�ه‌ی‬ ‫تێدا بووه‌ (شه‌ڕ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ناوه‌ندی)‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌ سه‌رنجدان‬ ‫به‌ دواک�ه‌وت��ووی��ی کۆمه‌اڵیه‌تی و‬

‫هه‌ڵنه‌وه‌شێندرانه‌وه‌ و دژایه‌تیی‬ ‫جیددیان له‌گه‌ڵ نه‌کراوه‌‪.‬‬ ‫به‌اڵم له‌ رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪،‬‬ ‫له‌م باره‌یه‌وه‌ بزووتنه‌وه‌ی کورد‬ ‫باشتر ج��وواڵوه‌ت��ه‌وه‌‪ .‬هۆیه‌که‌ی‬ ‫ده‌کرێ چوونه پێشی‌زه‌مان بێت‪،‬‬ ‫چونک ‌ه ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫ک��ورد له‌ دوای شۆرشی گه‌النی‬ ‫ئێران‪ ،‬به‌ چه‌ند ساڵ دوای شۆرشی‬ ‫ئ��ه‌ی��ل��وول ه��ات��وه‌ و ل��ه‌وان��ه‌ش��ه‌‪،‬‬ ‫پ��ێ��وه‌ن��دی��ی�ه‌ ک��ۆم�ه‌اڵی�ه‌ت��ی��ی�ه‌ک��ان و‬ ‫ئ��اس��ت��ی ت��ێ��گ�ه‌ی��ش��ت��ن��ی گ��ش��ت��ی ل ‌ه‬ ‫ب �ه‌ش��ی رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان‬ ‫ب��اش��ت��ر ب���ووب���ێ‪ ،‬ج��گ �ه‌ ل �ه‌م �ه‌ش‬ ‫ده‌ک��رێ جیاوازیی ئ �ه‌و هێزانه‌ی‬ ‫ئه‌و بزووتنه‌وه‌یان به‌ڕێوه‌ بردوه‌‪،‬‬ ‫بووبێته‌ هۆی ئ �ه‌وه‌ هه‌ڵوێست و‬ ‫روانین و هه‌ڵسوکه‌وت به‌رانبه‌ر‬ ‫به‌ ژنان له‌ رۆژهه‌اڵتی کوردستان‬ ‫باشتر بووبێ‪ .‬ئه‌و خه‌ڵکه‌ی ل ‌ه دوای‬ ‫ش��ۆرش��ی ئ��ێ��ران‪ ،‬ل �ه‌ حیزبه‌کانی‬ ‫رۆژهه‌اڵت (دێمۆکرات و کۆمه‌ڵه‌)‬ ‫ک���ۆب���وون���ه‌وه‌ و چ���وون���ه‌ ری���زی‬ ‫رێبه‌ریی ئه‌م حیزبانه‌‪ ،‬الو بوون‪ .‬ل ‌ه‬ ‫رێبه‌ریی ئه‌و حیزبانه‌دا مامۆستای‬ ‫زانکۆ ومامۆستای قوتابخان ‌ه و‬ ‫که‌سانی سه‌ر ب ‌ه چینی نێوه‌راست‬ ‫ه �ه‌ب��وون‪ .‬ه �ه‌ر بۆیه‌ ل�ه‌ مه‌یدانی‬ ‫ک��رده‌وه‌دا ده‌بینین ک ‌ه له‌ ناوچه‌ی‬

‫ژێرده‌سه‌اڵتی بزووتنه‌وه‌ی کورد‬ ‫ل��ه‌ رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان دا‪،‬‬ ‫دی��ارده‌ک��ان و دابونه‌ریتی دژ ب ‌ه‬ ‫ژنان‪ ،‬له‌ الیه‌ن ئه‌و حیزبانه‌وه‌‪ ،‬تا‬ ‫راده‌یه‌ک دژایه‌تییان کرا‪ .‬کۆمه‌ڵێک‬ ‫بڕیار و یاسا دژ ب ‌ه ژنبه‌ژنه‌ و‬ ‫گه‌وره‌ به‌ بچووک‪ ،‬کچ ماره‌ کردن‬ ‫له‌سه‌ر پشتی النکه‌ و به‌شوودانی‬ ‫زۆره‌م��ل��ی ه�ه‌ب��ووه‌ و ک��ادی��ران و‬ ‫تێکۆشه‌رانی حیزبه‌کان‪ ،‬ئه‌م یاسا‬ ‫و بڕیارانه‌یان به‌ڕێوه‌ بردوه‌‪.‬‬ ‫بنکه‌ و باره‌گای ئه‌و حیزبان ‌ه‬ ‫و ب �ه‌رپ��رس��ان و کاربه‌ده‌ستانی‬ ‫هێزه‌کانی نێو بزووتنه‌وه‌‪ ،‬زۆرجار‬ ‫ل��ه‌ الی���ه‌ن ک��چ��ان و ژن���ان���ه‌وه‌ ب ‌ه‬ ‫خه‌مخۆر و پشتیوان سه‌یریان‬ ‫ک����راوه‌ و ل �ه‌ ب �ه‌رام��ب �ه‌ر سته‌می‬ ‫کۆمه‌ڵگه‌ی پیاوساالر به‌ تایبه‌تی‬ ‫سته‌م و نابه‌رابه‌ریی نێو بنه‌ماڵه‌دا‌‪،‬‬ ‫په‌نایان بۆ بردوون‪.‬‬ ‫دی��اره‌ ب ‌ه هیچ جۆر مه‌به‌ستم‬ ‫ئ����ه‌وه‌ ن��ی �ه‌ ب��ڵ��ێ��م ن���اوچ���ه‌ی ژێ��ر‬ ‫ده‌س���ه‌اڵت���ی ب��زووت��ن��ه‌وه‌ی ک��ورد‬ ‫«ش����ام����ی ش����ه‌ری����ف» ب������ووه‌ و‬ ‫ئیدی ژن ل�ه‌ س��ای�ه‌ی ده‌س�ه‌اڵت��ی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی کورد له‌ هه‌موو سته‌م‬ ‫و چه‌وسانه‌وه‌ و نابه‌رابه‌رییه‌ک‬ ‫رزگاری بووه‌‪ .‬ده‌مه‌وێ بڵێم ئه‌و‬ ‫هه‌واڵنه‌ هه‌بوون و به‌کرده‌وه‌ش‬ ‫به‌ڕێوه‌ چوون‪ ،‬به‌اڵم‪:‬‬ ‫ی�ه‌ک�ه‌م‪ :‬له‌هه‌موو ناوچه‌یه‌ک‬ ‫وه‌ک یه‌ک به‌ڕێو ‌ه نه‌چوون‪،‬‬ ‫دووه�ه‌م‪ :‬زۆر جار سه‌باره‌ت‬ ‫ب����ه‌ ه��ێ��ن��دێ��ک ب����ه‌رژه‌وه‌ن����دی����ی‬ ‫رێ����ک����خ����راوه‌ی����ی‪ ،‬ب���� ‌ه ه��اس��ان��ی‬ ‫چاوپۆشی له‌و گوشار و سته‌م و‬ ‫چه‌وسانه‌وه‌ی ‌ه کراوه‌ که‌ به‌ دژی‬ ‫ژنان هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫س���ێ���ه���ه‌م‪ :‬ه���ێ���زه‌ک���ان���ی ن��ێ��و‬ ‫ب����زووت����ن����ه‌وه‌ ل����ه‌ ح���اڵ���ی ش���ه‌ڕ‬ ‫وبه‌ربه‌ره‌کانێ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ناوه‌ندیی دا بوون و ده‌سه‌اڵتێکی‬ ‫سه‌قامگیریان نه‌بووه‌‪.‬‬ ‫چ��واره‌م‪ :‬نه‌ریت و رێوشوێن ‌ه‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تییه‌کان هه‌ر ب ‌ه بڕیار و‬ ‫یاسا‪ ،‬له‌ نێو ناچن به‌ڵکوو کاری‬ ‫درێژخایه‌نی فه‌رهه‌نگی و گۆڕینی‬ ‫هه‌لومه‌رجی ئابوورییشی ده‌وێ‪،‬‬ ‫ره‌هه‌ندی سێهه‌م‪:‬‬ ‫جێگه‌ی ژن ل � ‌ه پێکهاته‌ی‬ ‫هێزه‌کانی نێو ب��زووت��ن�ه‌وه‌ی‬ ‫کورددا‬ ‫ی���ه‌ک���ه‌م خ���اڵ ک���ه‌ ده‌ب����ێ ل �ه‌م‬ ‫پێوه‌ندییه‌دا ئ��ام��اژه‌ی پ��ێ بکرێ‬ ‫ئ���ه‌وه‌ی���ه‌ ه��ێ��زه‌ک��ان��ی رێ��ک��خ �ه‌ر و‬ ‫به‌ڕێوه‌به‌ری بزووتنه‌وه‌ی کورد ل ‌ه‬ ‫هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان‪ ،‬زۆر‬ ‫به‌که‌می ل ‌ه شاره‌کاندا ماونه‌وه‌ و‬ ‫به‌ ه��ۆی شه‌ڕ له‌گه‌ڵ ده‌سه‌اڵتی‬ ‫ناوه‌ندی‪ ،‬ناچار بوون رووبکه‌ن ‌ه‬ ‫گ��ون��ده‌ک��ان و ن��اوچ �ه‌ی شاخاوی‬ ‫‪ .‬ئ��ه‌م راستییه‌ ل �ه‌ دوو ب���اره‌و ‌ه‬ ‫ل�ه‌ س �ه‌ر پێکهاته‌ی حیزبه‌کان و‬ ‫ته‌رکیبی هێزی ئینسانیی ئ�ه‌وان‬ ‫کاریگه‌ر بووه‌‪:‬‬ ‫_ سه‌ختی خ�ه‌ب��ات�ه‌ک�ه‌ی��ان و‬ ‫توندوتیژ ب��وون��ی خه‌باته‌که‌یان‪،‬‬ ‫مه‌یدانی ل ‌ه ژنان ته‌نگ کردۆته‌و ‌ه‬ ‫ل ‪10‬‬


‫ماف‬ ‫ی مرۆڤ‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪10‬‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫چاو له‌ تۆڵه‌ی چاو دا‬ ‫وەرگێڕان ‪ :‬موعتەسەم نوورانی‬

‫بە گ��وێ��رەی داواك���اری یاسای‬ ‫ش����ەرع‪ ،‬الی��ح��ەی ق��ەس��اس (ت��ۆڵ��ە‬ ‫ئ��ەس��ت��ان��دن��ەوە) چ��اوی كەسێك بە‬ ‫ئەسید كوێر بكرێ ك��ە ب��ە ئەسید‬ ‫چاوی كەسێكی دیکه‌ی كوێر كردوە‪،‬‬ ‫به‌رپرسانی قەزایی ئێران بۆ یەكەم‬ ‫ج��ار ئ��ام��ادە ب���وون ك��ە ب��ە ئەسید‬ ‫چ��اوی پیاوێك كوێر بكەن‪ ،‬دوای‬ ‫ئەوەی كە بۆیان دەركەوتووە ئەو‬ ‫پیاوە تاوانبارە و چاوی ژنێكی بە‬ ‫ئەسید كوێر كردوە كە رازی نەبووە‬ ‫بەوەی كە مێردی پێ بكا‪.‬‬ ‫پارێزەی ئامینە بەهرامی وتی‪:‬‬ ‫« م �ه‌ج��ی��د م���وح���ه‌دی ت��ەم��ەن ‪30‬‬ ‫ساڵە‪ ،‬نیوەڕۆی رۆژی شەممە لە‬ ‫نەخۆشخانەی ق��ەزای��ی ت���اران بێ‬ ‫هۆش دەك��رێ و لەو كاتەدا ئامینە‬ ‫بەهرامی كە قوربانیی دەستی ئەوە‪،‬‬ ‫بە ه��ۆی ئەسید ه���ەردووك چاوی‬ ‫كوێر دەكاتەوە»‪.‬‬ ‫ئامینه‌ ب��ەه��رام��ی ك��ە ل��ە ساڵی‬ ‫‪ 2004‬كە لە شوێنی ك��ارەك��ەی را‬ ‫دەگ��ەڕای��ەوە ماڵێ‪ ،‬بە هۆی مه‌جید‬ ‫م���وح���ه‌د دول��ك��ەی��ەك��ی ئ��ەس��ی��د بە‬ ‫دەموچاوی دا كرا كە بوو بە هۆی‬

‫تێك چ��وون��ی روخ��س��اری و كوێر‬ ‫بوونی هەردوك چاوی‪ ،‬بە دادگای‬ ‫وت‪ « :‬موحه‌د دولكەیەكی سوری‬ ‫بە دەستەوە ب��وو‪ .‬چ��اوی لە چاوم‬ ‫كرد له‌ دوو چركەدا ئەو ئەسیدەی‬ ‫كە لە دولكەكەدا بوو بە ده‌موچاویدا‬ ‫كردم»‪.‬‬ ‫بە پێی راپۆرتی رۆژنامەكانی‬ ‫ئێران « سەفەری وەكیلی خاتوو‬ ‫ب��ەه��رام��ی وت��ووی��ەت��ی ‪ « :‬دادگ���ا‬ ‫بڕیارێكی باشی داوه‌‪ ،‬ئەو بڕیارە‬ ‫شایانی ئەو ك��ردەەوەی��ە كە موحد‬ ‫ئەنجامی داوە بەاڵم باشتر وایە كە‬ ‫تاوانبار پێشتر چەند دڵۆپ ئەسیدی‬ ‫لە چاو بكرێ پاشان بێهۆشی بكەن»‬ ‫دادگایەكی جینایی (ت���اوان) لە‬ ‫تاران لە نوامبری ‪ ،2008‬دوای ئەوە‬ ‫ك��ە م��وح�ه‌د دان��ی ب��ە ت��اوان��ی خۆی‬ ‫دا هێنا كە ئەسیدی بە ده‌موچاوی‬ ‫ئ��ام��ی��ن��ەدا ك����ردوە‪ .‬ل��ە پ��ەروەن��دەی‬ ‫ئەو كارەساتە جینایەتە بە سامەدا‬ ‫ب��ڕی��اری دا ك��ە م��وح �ه‌د قه‌ساسی‬ ‫ل��ەس��ەر ب��ەڕێ��وە ب��چ��ێ‪ .‬ه��ەرچ��ەن��د‬ ‫موحه‌د داوای كرد كە لە بڕی ئەو‬ ‫تاوانە گ��ەورە جەریمە ب��دات بەاڵم‬ ‫ئامینە ه��ەر ج���ۆرە جەریمەیەكی‬

‫رەدكردەوەو وتی‪ :‬من پارەی خوێنم‬ ‫ن���اوێ‪ .‬ب��ە دادگ����ای وت‪ :‬ئ��ەو چی‬ ‫بەسەر من هێناوە وەك منی لێبكەن‪،‬‬

‫ئەسید پ��ڕژان��دن ئەنجام دەدرێ���ن‪.‬‬ ‫ب��ەاڵم چاالكانی مافی م��رۆڤ ئەو‬ ‫بڕیارەی دادگا رەد دەكەنەوە پێیان‬

‫ژیانی من چۆنە با ژیانی موحه‌دیش‬ ‫وای لێ بێ»‪.‬‬ ‫كاربەدەستانی رەسمیی ئێران‬ ‫پشتیوانیان ل��ەو ب��ڕی��ارەی دادگ��ا‬ ‫ك���ردوە ب��ە هیوایە ئ��ەو ب��ڕی��ارە تا‬ ‫رادەی���ەك پێش ب��ە رێ���ژەی چوونە‬ ‫س��ەری ئەو هێرشانە بگرێ كە بە‬

‫بڕیارێكی توند و نامرۆڤانەیە‪.‬‬ ‫وتەبێژێكی وەزارەتی دەرەوەی‬ ‫بریتانیا وتی‪ »:‬وەزیری كاروباری‬ ‫دەرەوەی بریتانیا داوای لە ئێران‬ ‫دەك�����ا ك���ە ئ����ەو ب����ڕی����ارەی دادگ����ا‬ ‫س���ەب���ارەت ب��ە ك��وێ��ر ك���ردن���ەوەی‬ ‫م��وح �ه‌د ه��ەڵ��وەش��ێ��ن��ێ��ت��ەوە‪ ،‬راس��ت��ە‬

‫درێژه‌ی‪:‬‬

‫ه کوردستان و پێگه‌ی ژنی کورد‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی ل ‌‬ ‫(له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی ‪20‬دا)‬

‫و ئه‌کته‌ری سه‌ره‌کی و هه‌ر ‌ه دیار‬ ‫پیاو بووه‌‪.‬‬ ‫_ چونکه‌ ژینگه‌ی بزووتنه‌وه‌که‌‪،‬‬ ‫الدێ و ناوچه‌ی شاخاوی بوو ‌ه‬ ‫و‪ ،‬الدێ��ش سوننه‌تی و داخ��راو و‬ ‫پیاوساالرتره‌ له‌ شاره‌کان‪ ،‬بۆیه‌‬ ‫ک��ۆس��پ��ی ج���ۆراوج���ۆر ل��ه‌ب��ه‌رده‌م‬ ‫بزووتنه‌وه‌ هه‌بووه‌ بۆ دۆزینه‌و ‌ه‬ ‫و دروس��ت��ک��ردن��ی ک���ادری ژن و‬ ‫س���ه‌رک���رده‌ی ژن‪ .‬ب���ه‌و ح��اڵ�ه‌ش‬ ‫ژنی کورد ب ‌ه شێوه‌ی جۆراوجۆر‬ ‫به‌شداریی هه‌بووه‌ له‌ بزووتنه‌و ‌ه‬ ‫به‌ گشتی و له‌ کاروباری هێزه‌کانی‬ ‫نێو ب��زووت��ن��ه‌وه‌دا‪ .‬ب��ا ئ��ام��اژه‌ ب ‌ه‬ ‫هێندێک ب��وار و ئاست بکه‌ین ک ‌ه‬ ‫ژنان تێیاندا به‌شدار بوون‪:‬‬ ‫ب�����ه‌ش�����داری ل���� ‌ه ه��ێ��زی‬ ‫پێشمه‌رگه‌دا‬ ‫ل���ه‌ ب���اش���ووری ک��وردس��ت��ان‬ ‫ه���ه‌م ل � ‌ه ش��ۆڕش��ی ئ �ه‌ی��ل��وول دا‪،‬‬ ‫هه‌م له‌ شۆڕشی نوێدا‪ ،‬ژن وه‌ک‬ ‫پێشمه‌رگه‌ زۆر ده‌گ��م �ه‌ن ب��ووه‌‪،‬‬ ‫ژماره‌یان زۆر که‌م بووه‌‪ ،‬ده‌کرێ‬ ‫بڵێین ب�� ‌ه ژم�����اره‌ی په‌نجه‌کانی‬ ‫ده‌س����ت ب����وون‪ .‬ل��ه‌ رۆژه���ه‌اڵت���ی‬ ‫کوردستان‪ ،‬رێژه‌ی کچان و ژنان‬ ‫ل �ه‌ ری���زی پ��ێ��ش��م�ه‌رگ�ه‌دا‪ ،‬ل � ‌ه چاو‬ ‫پیاوان که‌م بووه‌‪ ،‬به‌اڵم به‌ به‌راورد‬ ‫له‌گه‌ڵ رێ��ژه‌ی ژنانی پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫ل����ه‌ ب�����اش�����ووری ک���وردس���ت���ان‪،‬‬ ‫جیاوازییه‌کی زۆر گه‌ور ‌ه هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌ت��وان��ی��ن بڵێین ل �ه‌ رۆژه��ه‌اڵت��ی‬ ‫کوردستان به‌ سه‌دان پێشمه‌رگه‌ی‬

‫ژن هه‌بوون که‌ شانبه‌شانی پیاوانی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ له‌ هه‌موو چاالکییه‌کانی‬ ‫پێشمه‌رگایه‌تی دا به‌شدار بوون‪.‬‬ ‫له‌ باکووری کوردستانیش ل ‌ه‬ ‫نێو پارتی کرێکارانی کوردستاندا‪،‬‬ ‫زۆری���������ی ودی������اری������ی ک��چ��ان��ی‬ ‫پ��ێ��ش��م�ه‌رگ�ه‌(گ��ری�لا) راستییه‌کی‬ ‫حاشا هه‌ڵنه‌گره‌‪ .‬ل �ه‌م ب��اره‌ی �ه‌و ‌ه‬ ‫ل��ه‌ رۆژه���ه‌اڵت���ی ک��وردس��ت��ان ل ‌ه‬ ‫ن��ێ��و ری����زی ک��ۆم �ه‌ڵ �ه‌ و حیزبی‬ ‫دێموکراتیشدا ژم���اره‌ی به‌رچاو‬ ‫پێشمه‌رگه‌ هه‌بوون‪ ،‬به‌اڵم کچانی‬ ‫پێشمه‌رگه‌ له‌ ریزی کۆمه‌ڵه‌دا‪ ،‬زۆر‬ ‫زیاتر بوون و پله‌ و به‌رپرسایه‌تیی‬ ‫نیزامیشیان پێدراوه‌‪ .‬له‌ نێو هه‌موو‬ ‫ئ �ه‌و ه��ێ��زان�ه‌دا‪ ،‬ژنانی پێشمه‌رگ ‌ه‬ ‫ن�ه‌ک ه�ه‌ر له‌ ک��اری پشتی جبهه‌‪،‬‬ ‫له‌ مه‌یدانی شه‌ڕ و تێکهه‌ڵچوونی‬ ‫چه‌کداری دا حوزووریان هه‌بوو ‌ه‬ ‫و لێیان شه‌هید بووه‌‪.‬‬ ‫به‌شداریی ل ‌ه رێکخستنه‌کاندا‬ ‫ل�����ه‌ ه�����ه‌م�����وو ب���ه‌ش���ه‌ک���ان���ی‬ ‫کوردستان‪ ،‬ژنان به‌ هۆی سته‌می‬ ‫چه‌ندقات که‌ لێیان ده‌کرێ( سته‌می‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬چینایه‌تی و ره‌گ�ه‌زی)‬ ‫پشتیوان و دڵسۆزی بزووتنه‌وه‌ی‬ ‫شۆرشگێرانه‌ و رزگاریخوازانه‌ی‬ ‫ن����ه‌ت����ه‌وه‌ک����ه‌ی����ان ب��������وون‪ .‬ب���ه‌و‬ ‫هۆیه‌شه‌وه‌ که‌ ک��اری رێکخستن‬ ‫بۆ ئه‌وان گونجاوتر بووه‌ له‌ کاری‬ ‫پێشمه‌رگایه‌تی‪ ،‬له‌ رێکخست ‌ن ‌ه‬ ‫نهێنییه‌کاندا ب�ه‌ش��دار ب���وون‪ .‬ل ‌ه‬ ‫الی���ه‌ک���ی دی����ک����ه‌وه‌‪ ،‬ب���ۆ هێندێک‬

‫ک��ار و ئ��ه‌رک ل� ‌ه ژێ��ر ده‌س�ه‌اڵت��ی‬ ‫دوژم���ن���دا‪ ،‬ل �ه‌ پ��ی��اوان گونجاوتر‬ ‫بوون‪ ،‬بۆی ‌ه هێزه‌ سیاسییه‌کانیش‪،‬‬ ‫ئ �ه‌م الی�ه‌ن�ه‌ی��ان ل�ه‌ب�ه‌رچ��او ب��ووه‌‪.‬‬ ‫هیچ به‌شێکی کوردستان نیه‌ ک ‌ه‬ ‫ب�ه‌ س���ه‌دان ک��چ و ژن نه‌چووبن ‌ه‬ ‫به‌ندیخانه‌ و ئه‌شکه‌نجه‌ نه‌کرابن ‪،‬‬ ‫ل ‌ه هێندێک به‌شی کوردستانیش ب ‌ه‬ ‫ده‌یان که‌س له‌و کچانه‌ گولله‌باران‬ ‫و ل�ه‌ س��ێ��داره‌ دراون‪ .‬ه��ۆی ئه‌م‬ ‫چ��وون�ه‌ به‌ندیخانه‌ و ئێعدامانه‌‪،‬‬ ‫ک��ار له‌ چوارچێوه‌ی رێکخستنی‬ ‫هێزه‌ سیاسییه‌کان و هاوکاریی‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی کورد بووه‌‪.‬‬ ‫ک������ارو ت���ێ���ک���ۆش���ان ل � ‌ه‬ ‫چ���وارچ���ێ���وه‌ی دام�������ه‌زراو و‬ ‫ده‌زگ��اک��ان��ی ه��ێ��زه‌ک��ان��ی نێو‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی کورد دا‬ ‫ئ����ه‌گ����ه‌ر ه����ه‌ڵ����س����ووڕان ل� ‌ه‬ ‫چوارچێوه‌ی نێو هێزی شه‌ڕکه‌ر و‬ ‫له‌ هه‌لومه‌رجی خه‌باتی پارتیزانی‬ ‫دا ب��ۆ ژن���ان ب �ه‌زه‌ح��م �ه‌ت ب���ووه‌‪،‬‬ ‫ژن��ان به‌ تێکۆشان له‌ دام��ه‌زراو ‌ه‬ ‫وده‌زگاکانی دیکه‌ی هێزه‌کانی نێو‬ ‫ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی ک���ورد‌ ق �ه‌ره‌ب��ووی‬ ‫ئ���ه‌و غ �ه‌ی��ب �ه‌ت � ‌ه ن���ه‌خ���وازراوه‌ی���ان‬ ‫ک����������ردۆت����������ه‌وه‌‪ .‬ئ������������ه‌وان ل�� ‌ه‬ ‫نه‌خۆشخانه‌کان و قوتابخانه‌کانی‬ ‫شۆڕش‪ ،‬ل ‌ه دام�ه‌زراوه‌ فه‌رهه‌نگی‬ ‫و فێرکارییه‌کان و له‌ راگه‌یه‌نه‌کانی‬ ‫ح����ی����زب و رێ���ک���خ���راوه‌ک���ان���ی‬ ‫کوردستاندا‪ ،‬هه‌م به‌ ژمار ‌ه و هه‌م‬ ‫به‌و کار وئه‌رکانه‌ی له‌ ئه‌ستۆیان‬

‫گ���رت���وه‌‪ ،‬ب���ه‌ش���داری و رۆڵ��ێ��ک��ی‬ ‫دیاریان هه‌بووه‌‪.‬‬ ‫ح��زووری ژن ل ‌ه رێبه‌ری و‬ ‫ئاستی بڕیارداندا‬ ‫ل � ‌ه ن��ی��وه‌ی ی�ه‌ک�ه‌م��ی س��ه‌ده‌ی‬ ‫‪20‬دا‪ ،‬ن��م��وون �ه‌ک��ان��ی ب��ه‌ش��داری‬ ‫و ح����زووری ژن���ان ل �ه‌ رێبه‌ریی‬ ‫ح��ی��زب �ه‌ک��ان��دا زۆر ک���ه‌م ب���ووه‌‪.‬‬ ‫ده‌توانین بڵێین ئه‌گه‌ر یه‌ک دوو‬ ‫ژن��ی��ش رێ��گ��ای��ان ک�ه‌وت��ب��ێ��ت�ه‌ نێو‬ ‫رێبه‌رایه‌تیی پارت یا رێکخراوێک‪،‬‬ ‫الی��ه‌ن��ی س�ه‌م��ب��ول��ی��ک و ره‌م��زی��ی‬ ‫ه�ه‌ب��ووه‌ و‪ ،‬ئ �ه‌م به‌شدارییه‌ هیچ‬ ‫گۆڕانێکی ل�ه‌ روان��ی��ن و بڕیاری‬ ‫رێبه‌ریی پیاوساالری ئه‌و حیزب‬ ‫و رێکخراوانه‌دا پێک نه‌هێناوه‌‪ .‬ل ‌ه‬ ‫راستیدا گرنگیدان به‌ ح��وزووری‬ ‫ژنان له‌ نێو سه‌رکردایه‌تیی حیزب ‌ه‬ ‫کوردییه‌کاندا‪ ،‬هی ئ�ه‌م سااڵنه‌ی‬ ‫دوای��ی�ه‌ ‪ ،‬ن �ه‌ک هی س��ه‌ده‌ی ‪.20‬‬ ‫ئ �ه‌گ �ه‌رچ��ی ح����وزووری ژن���ان ل ‌ه‬ ‫رێبه‌ریی حیزبه‌کاندا‪ ،‬ئێستاش هه‌ر‬ ‫زۆر که‌مه‌‪ ،‬به‌اڵم ده‌توانین بڵێین ل ‌ه‬ ‫جارن باشتره‌‪.‬‬ ‫سه‌رپه‌رستیی بنه‌ماڵه ل ‌ه‬ ‫غیابی مێرد دا‪:‬‬ ‫کاته‬ ‫‌‌‬ ‫گرنگترین و ه��ه‌ر ل��ه‌و‬ ‫دا دژوارت��ری��ن ج��ۆری به‌شداریی‬ ‫ژن��ی ک��ورد له‌ خه‌باتی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫و رزگ��اری��خ��وازان�ه‌ی نه‌ته‌وه‌که‌ی‬ ‫دا‪ ،‬س �ه‌رپ �ه‌ره‌س��ت��ی��ی ب��ن�ه‌م��اڵ�ه‌ ل ‌ه‬ ‫غ�ه‌ی��اب��ی م��ێ��رد دای����ه‌‪ .‬ژن چ ئ�ه‌و‬ ‫کاته‌ی مێرده‌که‌ی بۆته‌ پێشمه‌رگ ‌ه‬

‫ه��ێ��رش ب���ردن ب��ۆ س���ەر ئامینە و‬ ‫ئەسید پێ دا كردنی كارەساتێكی‬ ‫سامناكەو مەترسی دارە سەرەڕای‬ ‫ئ��ەوەش س��ەب��ارەت ب��ەو راپۆڕتانە‬ ‫كە‪ ،‬دەبێ چاوی مەجید موحه‌دی بە‬ ‫ئەسید كوێر بكرێ ئێمە پڕ بە دڵ‬ ‫نیگەرانین»‪.‬‬ ‫وەزارەت����ی دەرەوەی بریتانیا‬ ‫داوا لە كاربەدەستانی بااڵی ئێران‬ ‫دەك��ا ك��ە ئ��ەو ب��ڕی��ارە نامرۆڤییانە‬ ‫بگۆڕن بە بڕیارێكی شیاوو گونجاو‬ ‫و ئ���ەوڕۆی���ی ك���ە ل���ەگ���ەڵ ب��ڕی��ارە‬ ‫نێونەتەوەیەكان لەسەر سزادانی‬ ‫مرۆڤ یەكتر بخوێنێتەوە‪.‬‬ ‫میدیاكانی ئێران ئەو راپۆرتەیان‬ ‫باڵو ك��ردۆت��ەوە كە مەجید موحه‌د‬ ‫هەر دوو چاوی كوێر دەكرێن بەاڵم‬ ‫خاتوو بەهرامی لە چاوپێكەوتنێكی‬ ‫تەلەڤیزیۆنی لە ساڵی ‪2009‬دا وتی‪»:‬‬ ‫لە ئێران دا پیاو دەبێ تەنیا چاوێكی‬ ‫ك��وێ��ر ب��ك��رێ چ��ون��ك��ە ب��ە گ��وێ��رەی‬ ‫یاسای ئێران هەر پیاوێك بارتەقای‬ ‫دوو ژن ئەرزشی هەیە»‪.‬‬ ‫بە هۆی رۆژنامەی ئێی بی سی‬ ‫ئیسپانیایی لە خاتوو بەهرامی نەقڵ‬ ‫كراوە كە دەڵێ‪ « :‬ئەو كەسەی كە‬ ‫ئ��ەو ك��ارەی ئەنجام داوە‪ ،‬شایانی‬ ‫ئ��ەوە كە ئ��ەو ع��ەزاب و ناڕەحەتە‬ ‫روح���ی���ەی م��ن دەی��چ��ێ��ژم ئ��ەوی��ش‬ ‫تووشی بێ و ئەوە تەنیا رێگه‌یە كە‬ ‫دەردی من هەست پێ بكا‪ .‬مەبەستم‬ ‫ئ��ەوە نییە كە داوا لە دادگ��ا بكەم‬ ‫ت��ۆڵ��ەی منی ل��ێ ب��ك��ات��ەوە‪ ،‬بەڵكوو‬ ‫مەبەستم ئ��ەوەی��ە كە پ��ی��اوان لەوە‬ ‫دەرس وەرگرن و هیچ ژنێكی دیكە‬ ‫ت��ووش��ی ئ��ەو ك��ارەس��ات��ە سامناكە‬ ‫نەبێ و ئەو بەاڵیەی بەسەر نەیە‪.‬‬ ‫و خ���ه‌ب���ات���ک���ار و چ���ۆت��� ‌ه ش���اخ‪،‬‬ ‫ی��ا پ���ه‌ڕی���وه‌ی واڵت����ان ب����ووه‌‪ ،‬یا‬ ‫که‌وتۆته‌ زی��ن��دان‪ ،‬ی��ا ل� ‌ه ره‌وت��ی‬ ‫خه‌بات دا گیانی ل ‌ه ده‌ست داوه‌‪،‬‬ ‫ئ �ه‌رک��ی س�ه‌رپ�ه‌رس��ت��ی��ی بنه‌ماڵ ‌ه‬ ‫و دابینکردنی پێداویستییه‌کانی‬ ‫ژی���ان���ی م��ن��داڵ��ه‌ک��ان��ی ک �ه‌وت��ۆت � ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ‪ .‬ئه‌ویش له‌ هه‌لومه‌رجێکدا‬ ‫ک���� ‌ه ده‌س���������ه‌اڵت و ده‌س�������ت و‬ ‫پێوه‌نده‌کانی‪ ،‬زۆرت��ری��ن کۆسپ‬ ‫و گرفتیان بۆ دروس��ت ک��ردووه‌‪.‬‬ ‫له‌ راستی دا پیاوانی خه‌باتکاری‬ ‫ک��ورد و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‪،‬‬ ‫ل���ه‌م الی���ه‌ن���ه‌و ‌ه زۆر ق�����ه‌رزداری‬ ‫ژنانن‪ .‬ب ‌ه بێ ئه‌و ئه‌رک ‌ه قورسه‌ی‬ ‫ژنان له‌م پێوه‌ندییه‌ دا گرتوویانه‌ت ‌ه‬ ‫ئه‌ستۆ‪ ،‬پ��ی��اوان نه‌‌یانده‌توانی ب ‌ه‬ ‫خه‌یاڵی ئاسووده‌وه‌‪ ،‬خه‌بات بکه‌ن‬ ‫وته‌نانه‌ت به‌ خه‌یاڵی ئاسووده‌و ‌ه‬ ‫به‌ره‌ومه‌رگ بچن‪.‬‬ ‫ئه‌نجام‪:‬‬ ‫بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کور ‌د‬ ‫له‌ نیوه‌ی دووهه‌می سه‌ده‌ی بیست‬ ‫دا‪ ،‬له‌ باری تیئۆری و فکرییه‌وه‌و‪،‬‬ ‫ه�����ه‌روه‌ه�����ا ل����ه‌ پ���ه‌س���ه‌ن���دک���راو‬ ‫وئه‌ده‌بیاتی خۆیدا‪ ،‬بایه‌خی به‌ ژن‬ ‫داو ‌ه و دانی به‌ پرسی ژندا ناوه‌‪،‬‬ ‫رێکخراوی تایبه‌ت ب ‌ه ژنانیشی پێک‬ ‫هێناوه‌‪ .‬به‌اڵم به‌هۆی جۆراوجۆر‬ ‫به‌کرده‌وه‌‪ ،‬کاری گه‌ور ‌ه و گرنگی‬ ‫بۆ که‌مکردنه‌وه‌ و نه‌هێشتنی سته‌م‬ ‫و چه‌وسانه‌وه‌ی ژنان‪ ،‬ل ‌ه ده‌ست‬ ‫نه‌هاتوه‌‪ .‬بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی‬ ‫کورد‌‪ ،‬زیاتر ل ‌ه هه‌وڵی راکێشانی‬ ‫پشتیوانیی ژن���ان ب��ۆ الی خۆی‬ ‫و ب �ه‌ش��دارک��ردن��ی��ان ل �ه‌ خه‌باتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی دا بووه‌‪.‬‬ ‫ژنان جگه‌ له‌وه‌ی به‌ کرده‌و ‌ه‬ ‫ل��ه‌ خ��ه‌ب��ات و ت��ێ��ک��ۆش��ان��ی هێز ‌ه‬ ‫کوردییه‌کاندا‪ ،‬س��ه‌ره‌ڕای هه‌موو‬ ‫که‌ند و کۆسپه‌کان به‌شدار بوون‪،‬‬ ‫وه‌ک���وو به‌شێکیش ل�ه‌ خ�ه‌ڵ��ک‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫ه��اوک��اری��ی ج���ۆراوج���ۆر ل�ه‌گ�ه‌ڵ‬ ‫هێزی پێشمه‌رگه‌ و تێکۆشه‌رانی‬ ‫سیاسی کورد درێغیان نه‌کردوه‌ و‬ ‫له‌ حه‌ره‌که‌ت ‌ه جه‌ماوه‌رییه‌کانیشدا‪،‬‬

‫ئ��ەو تاوانە سامناكە س��ەب��ارەت بە‬ ‫ژنان كۆتایی بێ‪ .‬ئەوە وەك نموونە‬ ‫لەسەر ئەو كارەساتە باس كراوە»‪.‬‬ ‫ئامینه‌ بەهرامی كە بڕوانامه‌ی‬ ‫ئەلەكترۆنیكی هەیە و پێش ئەوەی‬ ‫ئ���ەو ك��ارەس��ات��ەی ب��ەس��ەر ب��ێ لە‬ ‫كومپانیایەكی ئه‌ندازیاریی پزیشكی‬ ‫دا كاری دەكرد‪ ،‬كە ئەو كارەساتەی‬ ‫بەسەر هات بە هاوكاری حكوومەتی‬ ‫ئێران رەوان��ەی ئیسپانیا كرا لەوێ‬ ‫زن��ج��ی��رەی��ەك ن��ه‌ش��ت��ه‌رگ��ه‌ری بۆ‬ ‫ک��را‪ ،‬ب��ەداخ��ەوە نه‌شته‌رگه‌رییه‌کان‬ ‫سەركەوتوو نەبوون هەرچەند لە‬ ‫ساڵی ‪ 2007‬چ��اوی چەپی توانی‬ ‫‪ %50‬ببینێ بەاڵم بەداخەوە دووبارە‬ ‫بە هۆی ئیلتهابات و چڵك ئەوەش لە‬ ‫نێو چوو و چاوی ب ‌ه ته‌واوی كوێر‬ ‫بوو‪.‬‬ ‫خاتوو بەهرامی لەم دوایانەدا‬ ‫كتێبێكی ب��ە زم��ان��ی ئاڵمانی باڵو‬ ‫ك����ردۆت����ەوە ل���ە ژێ���ر ن��اون��ی��ش��ان��ی‬ ‫چ��اوێ��ك ل��ە ب �ه‌ران��ب �ه‌ر چ��اوێ��ك دا‪،‬‬ ‫ل��ەس��ەر بنەمای ع��ەزاب��ی روح��ی و‬ ‫ناڕەحەتییەكانی شەخسی خۆی لەو‬ ‫كاتەوە چاوەكانی كوێر كراون‪.‬‬ ‫ل����ەو چ���ەن���د م��ان��گ��ەی دوای����ی‬ ‫دا‪ ،‬رێ��ك��خ��راوەك��ان��ی م��اف��ی م��رۆڤ‬ ‫ب��اس��ی ك��ارەس��ات��ەك��ان��ی ئ��ێ��ران��ی��ان‬ ‫ك���ردوەو نیگەرانی خۆیان لەسەر‬ ‫ئ��ەو وەزع��ی��ەت��ە دڵ��ت��ەزێ��ن�ه‌ی ئێران‬ ‫دەربڕیوە و دەڵێن ئێران دوای چین‬ ‫دووهەمین واڵتە كە ناعەداڵەتی و‬ ‫ئێعدامەكان تێیدا بەردەوامن‪.‬‬ ‫سەرچاوە‪www.gaardain.co.uk :‬‬

‫دژی داگ��ی��رک��ه‌ران‪ ،‬شانبه‌شانی‬ ‫پ��ی��اوان ب �ه‌ش��دار ب���وون‪ .‬ب��ه‌اڵم ل ‌ه‬ ‫ئ��اس��ت��ی رێ��ب �ه‌ری��ی و ب��ڕی��اردان��ی‬ ‫ه��ێ��زه‌ک��وردی��ی �ه‌ک��ان��دا‪ ،‬که‌مترین‬ ‫جێگایان هه‌بووه‌‪،‬‬ ‫کاتی ئه‌وه‌ هاتوه‌ ژنان له‌ هه‌وڵی‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی جێگه‌و پێگه‌ی باشتر‬ ‫ب��ۆخ��ۆی��ان ل �ه‌ نێو ب��زووت��ن �ه‌وه‌ی‬ ‫ک���ورد‌ دا ب��ن ل �ه‌ ه �ه‌م��وو ب���وار و‬ ‫ئاسته‌کاندا‪ .‬ب��ه‌اڵم نابێ هه‌موو‬ ‫ت��وان��ای خۆیان ته‌نیا بۆ خه‌باتی‬ ‫نه‌ته‌وه‌یی‪ ،‬ئه‌ویش له‌ چوارچێوه‌ی‬ ‫ح��ی��زب �ه‌ک��ان��دا س���ن���ووردار ب��ک�ه‌ن‪،‬‬ ‫به‌ڵکوو پێویست ‌ه سنووره‌ حیزبی‬ ‫و رێ��ک��خ��راوه‌ی��ی�ه‌ک��ان ببه‌زێنن و‬ ‫به‌بێ له‌به‌رچاوگرتنی به‌ستراوه‌یی‬ ‫سیاسی و رێکخراوه‌یی‪ ،‬وه‌ک��وو‬ ‫ژن بۆ به‌ره‌وپێش بردنی پرسی‬ ‫ژن له‌ کۆمه‌ڵگه‌دا‪ ،‬هاوکاری یه‌کتر‬ ‫بکه‌ن‪.‬‬ ‫ئ��ه‌وه‌ن��ده‌ش ک �ه‌ ده‌گ �ه‌ڕێ��ت �ه‌و ‌ه‬ ‫سه‌ر بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی و هه‌ر‬ ‫چه‌شنه‌ بزووتنه‌وه‌یه‌کی سیاسی و‬ ‫کۆمه‌اڵیه‌تی ل ‌ه کوردستان‪ ،‬ده‌بێ‬ ‫ده‌رک���ی ئ��ه‌و راستییه‌ ب��ک �ه‌ن ک ‌ه‬ ‫ئه‌گه‌ر به‌رامبه‌ر ب ‌ه پرسی ژنان‬ ‫و ویست و مافه‌کانیان که‌مترخه‌م‬ ‫بن‪ ،‬گه‌وره‌ترین زی��ان به‌ خۆیان‬ ‫ده‌گ��ه‌ی��ه‌ن��ن‪ .‬چ��ون��ک �ه‌ خ��ۆی��ان ل ‌ه‬ ‫پشتیوانیی هێزێکی کۆمه‌اڵیه‌تی‬ ‫گه‌وره‌ بێبه‌ش ده‌که‌ن ‪ .‬ده‌بێ نه‌ک‬ ‫هه‌ر دان به‌ پرسی ژن و ره‌وایی‬ ‫ماف و ئازادییه‌کانیان دا بنێن ‪،‬‬ ‫به‌ڵکوو پێویست ‌ه هێزی ژن��ان و‬ ‫پرسی ژن��ان و داواکانی ژن��ان ل ‌ه‬ ‫مه‌سه‌له‌کانی خۆیان هه‌ڵناوێرن و‬ ‫نه‌یانخه‌نه‌ په‌راوێزی هیچ پرسێکی‬ ‫دیکه‌‪.‬‬ ‫* ئ �ه‌م بابه‌ت ‌ه ل� ‌ه یه‌که‌م‬ ‫کۆنفرانسی ژنانی رۆژهه‌اڵتی‬ ‫کوردستان ک ‌ه رۆژه‌ک��ان��ی ‪21‬‬ ‫و ‪22‬ی ئ��اوری��ل ل � ‌ه سلێمانی‬ ‫به‌سترا‪ ،‬پێشکه‌ش کراوه‌‬


‫ئه‌‬ ‫ده‌ب و‬ ‫ه‬ ‫و‬ ‫ن‬ ‫ه‬ ‫‌‬ ‫ر‌‬ ‫ده‌ق�����ی خ�������واره‌و ‌ه ی �ه‌ک��ێ��ک ل ‌ه‬ ‫ن��ام� ‌ه ب�ڵاون �ه‌ک��راوه‌ک��ان��ی مامۆستا‬ ‫فه‌رزاد که‌مانگه‌ر ‌ه ک ‌ه ل ‌ه به‌ره‌به‌ری‬ ‫یه‌که‌مین ساڵڕۆژی ل ‌ه سێداره‌دانی‬ ‫نادادوه‌رانه‌ی‪ ،‬له‌ ئارشیوی کۆمه‌ڵه‌ی‬ ‫چاالکانی مافه‌کانی مرۆڤ ل ‌ه ئێران‬ ‫و ل ‌ه الیه‌ن هه‌واڵده‌ریی هراناو ‌ه باڵو‬ ‫کرایه‌وه‌‪.‬‬ ‫ف �ه‌رزاد که‌مانگه‌ر ل ‌ه سه‌ره‌تای‬ ‫نامه‌که‌یدا ده‌نووسێ‪:‬‬ ‫ک��ۆت��ای��ی م��ان��گ��ی خ �ه‌رم��ان��ان��ی‬ ‫‪ 1386‬لقی ‪ 30‬ی دادگ��ای شۆڕشی‬ ‫تاران رایگه‌یاند ک ‌ه پێڕاگه‌ییشتن ب ‌ه‬ ‫په‌روه‌نده‌که‌ی من ل ‌ه توانایاندا نی ‌ه‬ ‫و هه‌ربۆی ‌ه بۆ سن ‌ه گ��وازرام�ه‌و ‌ه و‬ ‫نزیکه‌ی دوو مانگ ل �ه‌وێ مامه‌وه‌‪.‬‬ ‫به‌رپرسی گرتووخانه‌ک ‌ه ک ‌ه پیاوێکی‬ ‫‪ 50‬سااڵن بوو‪ ،‬نه‌خۆشیی ده‌روونی‬ ‫ه �ه‌ب��وو و ل �ه‌ ئ��ه‌زی��ه‌ت و ئ���ازاری‬ ‫زیندانیه‌کان چێژی ده‌برد‪ .‬زۆر جار‬ ‫ب ‌ه بێ هیچ هۆیه‌ک و به‌ یارمه‌تیی‬ ‫دوو ن��ی��گ��اب��ان��ی دی��ک�� ‌ه ده‌س��ت��ی��ان‬ ‫ده‌ک��رد به‌ لێدان و کوتانم‪ .‬رۆژێک‬ ‫ل�� ‌ه ب���ه‌ر ل��ێ��دان��ی ت��ون��د ده‌م���وچ���اوم‬ ‫شین و خوێناوی ببوو و ف �ه‌ک و‬ ‫ددانه‌کانیشم زه‌ربه‌یان وێ که‌وت‪.‬‬ ‫هه‌ر ئه‌و شه‌و ‌ه ده‌نگی زه‌ماوه‌ندێکم‬ ‫ل ‌ه نزیکی گرتووخانه‌ک ‌ه ده‌بیست و‬ ‫ئه‌م بابه‌ته‌ هی حاڵ و ه �ه‌وای ئه‌و‬ ‫شه‌وه‌یه‌ ک ‌ه نه‌مر نادر محه‌مه‌دیش‬ ‫له‌ سلوولی په‌نامه‌و ‌ه بوو‪.‬‬ ‫‪,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,,‬‬ ‫چ�ه‌ن��د رۆژێ��ک��ی م��اب��وۆ ‌ه پاییز‬ ‫ک ‌ه ب ‌ه فڕۆک ‌ه بۆ سن ‌ه گوازراینه‌وه‌‪،‬‬ ‫دیتنی باخ و مه‌زراکان له‌و سه‌ره‌و ‌ه‬ ‫بۆ من شتێکی ت��از ‌ه ب��وو‪ .‬هیچکات‬ ‫له‌و بانه‌و ‌ه سنه‌م نه‌دیبوو‪ ،‬ئه‌ویش ل ‌ه‬ ‫وه‌رزی پاییزدا‪ .‬پاییزی کوردستان‬ ‫ب���ه‌ڕاس���ت���ی ج����وان����ه‌‪ ،‬ه����ه‌روه‌ک����وو‬ ‫به‌هاره‌که‌ی و ره‌نگ ‌ه جوانتریش‪ .‬من‬ ‫خووم به‌ ژیان له‌و تابلو ‌ه جوان و‬

‫ل���ە ن���او ه���ەر ن���ەت���ەوەی���ەک دا‬ ‫دەگمەنن ئەوانەی کەم دەژین بەاڵم‬ ‫خەرمانێک لە هونەر بۆ نەتەوەکەیان‬ ‫ج���ێ دێ���ڵ���ن‪ .‬ک��ەم��ن ئ����ەوان����ەی کە‬ ‫سەرەڕای تەمەنی کەمی هونەرییان‬ ‫رۆڵ����ی ب���ەرچ���او ل��ە گ��ەش��ەس��ەن��دن‬ ‫و ب����رەودان ب��ە ه��ون��ەر و ئ��ەدەب��ی‬ ‫نەتەوەکەیان دەگێڕن‪ .‬هونەرمەندی‬ ‫دەنگخۆش حەمید حەمیدی یەکێک‬ ‫لەو هونەرمەندە دەگمەنانە بوو‪.‬‬ ‫حەمید حەمیدی ک��وڕی سەید‬ ‫ح���ەم���ی���د‪ ،‬ل���ە س����ەرەت����ای م��ان��گ��ی‬ ‫سەرماوەزی ساڵی ‪١٣٥٣‬ی هەتاوی‬ ‫لە گەڕەکی ج��ەوراوای شاری سنە‬ ‫چاوی بە ژیان هەڵێنا‪ .‬تەمەنی ‪ ٧‬ساڵ‬ ‫بوو کە وەبەر خوێندنیان نا‪ .‬هاوکات‬ ‫ل �ه‌گ �ه‌ڵ ده‌س �ت‌پ��ێ��ک��ردن��ی خ��وێ��ن��دن‪،‬‬ ‫ن��اردرای��ە الی ماموستای ئاینی و‬ ‫هێشتا ه��ەر ل��ه ت�ه‌م�ه‌ن��ی خوێندنی‬ ‫سه‌ره‌تایی دا بوو کە قورئانی خه‌تم‬ ‫کرد‪ .‬لە قوتابخانەش توانی پۆلەکانی‬ ‫خ��وێ��ن��دن ی���ەک ل�����ەدوای ی���ەک بە‬ ‫سەرکەوتنەوە ببڕێ و دیپڵۆمی لە‬ ‫شاری سنە وەرگرت‪.‬‬ ‫حەمید هەر لە منداڵیەوە ئۆگری‬ ‫وەرزش ب��وو‪ .‬ئەو وێ��ڕای خوێندن‬ ‫ل��ە ق��وت��اب��خ��ان��ە چ��االک��ی خ���ۆی لە‬ ‫ب����واری وەرزش���ی���ش دا ل��ە بەشی‬ ‫فوتباڵ و بە تایبەت راکردن دەست‬ ‫پ��ێ ک���رد‪ .‬ئ���ەو وەک مێرمنداڵێک‬ ‫لە یاریی فوتباڵ دا توانی لە گەڵ‬ ‫هاوپۆل و هاوتەمەنەکانی لە ئاستی‬ ‫ق��وت��اب��خ��ان��ەک��ان دا س��ەرک��ەوت��ن��ی‬ ‫ب��ەرچ��او ب��ەدەس��ت بێنێ‪ .‬دوات���ر لە‬ ‫ساڵی ‪١٣٧٠‬ی هەتاوی وەک الوێکی‬ ‫تازە پێگەیشتوو رووی کردە یاریی‬ ‫راکردن و لەو بوارەش دا زۆر زوو‬ ‫توانی خۆی نیشان بدا و پلەی بەرز‬ ‫ب��ۆ خ��ۆی و ب��ۆ ش��ارەک��ەی تۆمار‬

‫ژماره‌‪559:‬‬

‫‪11‬‬

‫‪21‬ی ما‌ی ‪2011‬‬

‫ه گه‌ڵ خۆیدا ده‌مانبا‬ ‫ێ با ل ‌‬ ‫کات ‌‬ ‫(دوایین نامه‌ی فه‌رزاد که‌مانگه‌ر له‌ زیندان)‬ ‫و‪:‬مه‌نسوور مروه‌تی‬ ‫ه�ه‌زار ره‌نگ ‌ه گرتبوو به‌اڵم ن ‌ه له‌و‬ ‫سه‌ره‌وه‌‪.‬‬ ‫م���رۆڤ ل��ه‌ پ��ای��ی��زدا ب�� ‌ه دیتنی‬ ‫ئ�ه‌و هه‌موو دیمه‌ن ‌ه جوان ‌ه سه‌ری‬ ‫س��وڕده‌م��ێ��ن��ێ ب���ه‌اڵم ه�ه‌ت��ا ل � ‌ه بان‬ ‫کێوی ئ��اوی�ه‌ره‌و ‌ه چ��اوت ل ‌ه سن ‌ه و‬ ‫ده‌وروب���ه‌ری نه‌کردبێ و گوێت ل ‌ه‬ ‫گۆرانیی عه‌باسی که‌مه‌ندی نه‌گرتبێ‬ ‫ن��ازان��ی ک � ‌ه ب��ۆچ��ی ئ��اوی��ه‌ر تێکه‌ڵ‬ ‫به‌ شێعر و س��روود و ئه‌وینداریی‬ ‫سنه‌ییه‌کان بووه‌‪.‬‬ ‫ده‌بێ له‌ پاییزدا بووبیت ‌ه میوانی‬ ‫ه�ه‌ورام��ان و باخه ره‌زه‌ک��ان��ی‪ ،‬ئه‌و‬ ‫کاته‌ی ک ‌ه هه‌تاو خۆی ل ‌ه باوه‌شی‬ ‫کێوه به‌رزه‌‌کان نزیک ده‌کاته‌و ‌ه تا «‬ ‫سای ‌ه رۆشنێک» ل ‌ه دار هه‌ناره‌کانی‬ ‫‌‌‬ ‫بده‌ن و جوانترین تابلوه‌کانی‬ ‫بخاته‬ ‫به‌رچاو‪...‬‬ ‫ئ���ه‌س���ب���ی خ����ه‌ی����اڵ ل���� ‌ه ن���ێ���وان‬ ‫دی��واره‌ک��ان��ی گرتووخانه‌و ‌ه ب �ه‌ره‌و‬ ‫دوور‌ده‌سته‌کانی بردبووم‪ .‬ده‌مزانی‬ ‫ک ‌ه بۆ فه‌رامۆش کردنی ئێش ده‌بێ‬ ‫پ��ه‌ن��ا ب���ۆ ب���ی���ره‌وه‌ری��� ‌ه خ��ۆش �ه‌ک��ان‬ ‫ب���ه‌رێ‪ ،‬ب��ه‌اڵم ه�ه‌م��وو گیانم دوای‬ ‫شکه‌نجه‌یه‌کی زۆر ئ��ازاری ده‌دام‪،‬‬ ‫شکه‌نجه‌یه‌ک ک ‌ه ب ‌ه تاوانی نه‌کرد ‌ه‬ ‫ل � ‌ه ه �ه‌م��وو شوێنێکدا ده‌س��ت��ی لێ‬ ‫هه‌ڵنه‌ده‌گرتم‪.‬‬ ‫یه‌کێک ل�ه‌و سێ نیگابانه‌ی ک ‌ه‬ ‫شکه‌نجه‌ی ک��ردب��ووم ئ���ارام و ب ‌ه‬ ‫ئه‌سپایی ل ‌ه ده‌الق �ه‌ی سلووله‌که‌و ‌ه‬ ‫چ�����اوی ل���ێ ده‌ک�������ردم ک��� ‌ه ب��زان��ێ‬

‫ده‌جووڵێمه‌و ‌ه یا نه‌‪.‬‬ ‫چاوانی نامه‌حره‌می موزاحمی‬ ‫ب��ی��ره‌وه‌ری �ه‌ شیرینه‌کانم ب���وو‪ ،‬ل ‌ه‬ ‫رووی ناچارییه‌و ‌ه ج��وواڵم �ه‌و ‌ه تا‬ ‫دڵنیا بێ و موزاحمی ته‌نیاییم نه‌بێ‪.‬‬ ‫( گرتووخانه‌ی ئیتالعاتی سن ‌ه ل ‌ه‬ ‫ن��اوه‌ڕاس��ت��ی ش��اردای�� ‌ه و ل � ‌ه نزیک‬

‫گ��رت��ووخ��ان �ه‌وه‌ ده‌ن��گ��ی زه‌م��اوه‌ن��د‬ ‫ده‌هات‪).‬‬ ‫ش �ه‌و ده‌ن��گ��ی گ��ۆران��ی گ�ه‌ڕی��ان‬ ‫ده‌ه��ات‪ .‬گۆرانیه‌ک ل ‌ه ک��اک نه‌جمه‌‬ ‫که‌ باسی گه‌ڕه‌که‌کانی سن ‌ه ده‌کات‪،‬‬ ‫گ��ۆران��ی��ی��ه‌ک ک��� ‌ه س��ن �ه‌ی��ی �ه‌ک��ان بۆ‬ ‫هه‌ڵپه‌ڕکێ حه‌زیان لێی ‌ه و ل ‌ه هه‌موو‬ ‫زه‌ماوه‌نه‌‌کاندا ده‌یخوێنن‪ .‬ل ‌ه خه‌یاڵمدا‬ ‫‌نیشکه جوانه‌کانی سن ‌ه و کوڕ ‌ه ل ‌ه‬ ‫‌‌‬ ‫که‬ ‫خۆباییه‌کانیم ده‌دی ک ‌ه ده‌س��ت ل ‌ه‬ ‫ده‌ستی یه‌کتر خه‌ریکی هه‌ڵپه‌ڕکێن‪.‬‬

‫گ��ۆران��ی��ی گ �ه‌ڕی��ان گۆرانییه‌ک ‌ه ک ‌ه‬ ‫بینه‌ر و بیسه‌ر دێنێت ‌ه هه‌ڵپه‌ڕکێ و‬ ‫حه‌ز ده‌کا که‌ چۆپی بکێشێ‪.‬‬ ‫ج���ووڵ���ه‌ی���ه‌ک���م ک�����رد‪ ،‬ئ�����ازاری‬ ‫ده‌م���وچ���او و ددان����� ‌ه ش��ک��اوه‌ک��ان��م‬ ‫زی��ات��ر ب��ب��وون ب��ه‌اڵم دڵ��م ن�ه‌ده‌ه��ات‬ ‫ئ �ه‌و دیمه‌نه‌ی ک ‌ه هێنابووم ‌ه پێش‬ ‫چاوی خۆم ب ‌ه جێ بهێڵم‪ ،‬دیسانه‌ک ‌ه‬ ‫هه‌ر به‌و ئێشه‌وه‌ چ��اوم به‌سته‌وه‌‪.‬‬ ‫دی��واره‌ک��ان��ی��ش ب�� ‌ه ده‌ور س�ه‌رم��ا‬ ‫ده‌س���ووڕان���ه‌و ‌ه ده‌ت��گ��وت ئه‌وانیش‬ ‫خه‌ریکی هه‌ڵپه‌ڕکێن‪.‬‬ ‫ت���رپ���ه‌ی دڵ���ی خ���ۆم و ریتمی‬ ‫موزیکه‌که‌م ده‌بیست و هه‌وڵم ده‌دا‬ ‫له‌و کاته‌دا که‌ پێم واب��وو گرووپی‬ ‫هه‌ڵپه‌ڕکێ القیان ل ‌ه عه‌رز داده‌نێن‬ ‫خۆمیان ل ‌ه گه‌ڵ هاوئاهه‌نگ بکه‌م‪.‬‬ ‫حه‌زم ده‌کرد هه‌ستم و ل ‌ه گه‌ڵیاندا‬ ‫هه‌ڵپه‌ڕم و ل ‌ه گه‌ڵ پێکه‌نینی ئه‌واندا‬ ‫منیش پێبکه‌نم‪ .‬وه‌ها چووبووم ‌ه نێو‬ ‫ئه‌و حاڵه‌و ‌ه ده‌تکوت زاوا هه‌رخۆمم‪،‬‬ ‫چما زه‌ماوه‌ندی منه‌‪ .‬چما هه‌موو ل ‌ه‬ ‫ده‌ور منا هه‌ڵده‌په‌ڕن ک ‌ه ل ‌ه ناکاو‬ ‫تامی ئه‌و خوێنه‌ی که‌ قووتم دابوو‬ ‫خه‌یاڵه‌که‌ی لێ شێواندم‪...‬‬ ‫گ���ه‌ڕی���ان گ �ه‌ی��ش��ت��ب��وو ‌ه چ �ه‌پ��ی‪،‬‬ ‫ه��ه‌ڵ��پ��ه‌ڕک��ی��ی ت��ای��ب��ه‌ت��ی ن���اوچ���ه‌ی‬ ‫ه���ه‌ورام���ان‪ .‬ل � ‌ه جێگه‌که‌مدا ب �ه‌ره‌و‬ ‫ئ����ه‌وێ خ��ل��ۆر ب���ووم��� ‌ه و دی��س��ان‬ ‫چاوه‌کانم ل ‌ه سه‌ر یه‌ک دانا‪ .‬شه‌که‌تی‬ ‫و ئێشی له‌شم ئ��ازاری ده‌دام به‌اڵم‬ ‫ل ‌ه گه‌ڵ ده‌نگی گۆرانی و زه‌ماوه‌ندی‬

‫ه���اوس���ای زی���ن���دان گه‌ییشتبووم ‌ه‬ ‫ه �ه‌ورام��ان و ببووم ‌ه میوانی ئه‌و‬ ‫خه‌ڵکه‌‪ .‬ده‌نگی شایی و هه‌ڵپه‌ڕکیی‬ ‫ئ���ه‌و دراوس��ێ��ی��ان � ‌ه گه‌یشتبو ‌ه ئ�ه‌و‬ ‫پ�ه‌ڕی خ��ۆی‪ .‬ل ‌ه خه‌یاڵمدا چۆپیه‌ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه ده‌ستی منه‌وه‌ ب��وو‪ ،‬کارێک ک ‌ه‬ ‫ل ‌ه هیچ زه‌ماوه‌ندێکدا نه‌مکردبوو‪.‬‬ ‫ه��ه‌ڵ��ده‌پ��ه‌ڕی��م و ب��� ‌ه ده‌ور خ��ۆم��ا‬ ‫ده‌سووڕامه‌وه‌ و هاوارم ده‌کرد‪:‬‬ ‫شاباش‪ ،‬شاباش بۆ هه‌موو ئه‌و‬ ‫دایکانه‌ی که‌ داخی دیتنی رۆڵه‌کانیان‬ ‫ل ‌ه سه‌ر دڵیان ماوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫شاباش‪ ،‬شاباش بۆ هه‌موو ئه‌و‬ ‫که‌نیشک و ک��وڕان��ه‌ی ئ�ه‌وی��ن��داری‬ ‫واڵت ک ‌ه ئیتر ل ‌ه نێوماندا نین‪.‬‬ ‫ش��اب��اش‪ ،‬ش��اب��اش ب��ۆ ب��ووک��ی‬ ‫ئازادی ئه‌و کاته‌ی ک ‌ه بۆ واڵته‌که‌م‬ ‫ده‌گه‌ڕێته‌و ‌ه و زه‌وی��ن ل ‌ه ژێر پای‬ ‫ئ�ه‌و و ئ�ه‌و الوان��ه‌ی ک ‌ه ل ‌ه گه‌ڵیان‪،‬‬ ‫ده‌له‌رێته‌وه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه خه‌و یا وشیاری یا بێهووشی‪،‬‬ ‫م �ه‌س��ت��ی م��ی��وان��ی و زه‌م���اوه‌ن���دی‬ ‫ده‌ره‌وه‌ی گ��رت��ووخ��ان � ‌ه ب����ووم و‬ ‫ژه‌ن��ی��اره‌ک��ه‌ش ب��ێ خ �ه‌ب �ه‌ر ل � ‌ه دڵی‬ ‫من زه‌ماوه‌نده‌که‌ی گه‌یاندبوو ‌ه ئه‌و‬ ‫په‌ڕی خۆی‪.‬‬ ‫ن��ازان��م چ �ه‌ن��ده‌ی پ��ێ چ��وو بوو‬ ‫ب�ه‌اڵم له‌رینه‌وه‌کانی ئه‌و ماشینه‌ی‬ ‫ک� ‌ه ب��ۆ نه‌خۆشخانه‌ی ده‌ب���ردم و ‌ه‬ ‫هۆشی هێنامه‌وه‌‪ ،‬وادی��ار ‌ه چه‌ندین‬ ‫کاتژمێره‌ بێهۆش ب��ووم‪ .‬کاتێ ک ‌ه‬ ‫خۆم ل ‌ه ئاوێنه‌ی شۆفێره‌که‌دا دی‬

‫پرواز را ب ‌ه خاطر بسپار ‪ ،‬پرند‌ه مردنی است‬ ‫تاهیر قاسمی‬ ‫بکا‪ .‬حەمید پلەی یەکەمی لە ئاستی‬ ‫هەموو ئێران دا بۆخۆی دەستەبەر‬ ‫ک���رد و س���ەرج���ەم ‪ ١٠‬ج���ار پلەی‬ ‫یەکەمی لە ئاستی پارێزگای سنە بۆ‬ ‫خۆی دەستبەر کرد‪ .‬حه‌مید جگه له‌م‬ ‫سه‌رکه‌وتنانه ‪ ،‬له بواری ده‌رچوونی‬ ‫‪ 1500‬میتر (دو ‪1500‬متر سرعت)‬ ‫توانی رێکۆردێکی تازە بۆ پارێزگای‬ ‫سنه تۆمار بکات و خه اڵتی تایبه‌ت‬ ‫وه‌ربگرێ‪.‬‬ ‫ئەو سەرکەوتنە یەک لە دوای‬ ‫یەکانە ئەگەرچی ئاواتی هەر الو و‬ ‫تازە الوێکن‪ ،‬بەاڵم هیچیان هۆکاری‬ ‫س��ەرەک��ی��ی ئ���ەوە ن��ەب��وون ک��ە ناو‬ ‫و ناوبانگی حەمید ل��ە گ���ەڕەک و‬ ‫ش��ارەک��ەی خ��ۆی زۆر زیاتر تێپەڕ‬ ‫ب��ک��ا و ب��ەش��ی زۆری ک��وردس��ت��ان‬ ‫بگرێتەوە‪.‬‬ ‫حەمید ساڵی ‪ ١٣٧٢‬ب��ە دوای‬ ‫وەرگ���رت���ن���ی دی���پ���ڵ���ۆم‪ ،‬رەوان������ەی‬ ‫سەربازی ک��را‪ .‬دوای تەواوکردنی‬ ‫م��اوەی س��ەرب��ازی لە ساڵی ‪١٣٧٤‬‬ ‫گەڕایەوە بۆ ماڵی باوکی لە شاری‬ ‫س��ن��ە و ه���ەر ئ���ەو س��اڵ��ەش ژی��ان��ی‬ ‫هاوبەشی پێکهێنا کە بەرهەمی ئەو‬ ‫ژیانە هاوبەشە کوڕێکی چاوگەش بە‬ ‫ناوی ماردینە‪.‬‬ ‫ه��ون��ەرم��ەن��د ح��ەم��ی��د حەمیدی‬ ‫کە تا ئەو کاتە زۆر جار بە دەنگە‬ ‫خ���ۆش���ەک���ەی ک����ۆڕی دۆس���ت���ان و‬ ‫هاوڕێیانی گەرم دەکرد‪ ،‬ساڵی ‪١٣٧٥‬‬

‫رووی کردە دنیای هونەر و موزیکی‬ ‫کوردیەوە و لەم ب��وارەش دا قۆڵی‬ ‫بۆ خزمەت بە گ��ەل و نەتەوەکەی‬ ‫هەڵماڵی‪ .‬ئ��ەو کە گۆرانیی بۆ دڵی‬ ‫خ���ۆی دەگ����وت و دڵ��ی��ش��ی ل��ەگ��ەڵ‬ ‫نەتەوەکەی بوو‪ ،‬زۆر زوو ناوبانگی‬ ‫بە شاری سنەدا باڵو بۆوە و یەکەم‬ ‫کۆنسێرتی لە سەرماوەزی هەمان‬ ‫س���اڵ ل��ە س��ی��ن��ەم��ا ب��ەه��م��ەن��ی سنە‬ ‫بەڕێوە برد‪ .‬سۆزی تایبەتیی دەنگی‬ ‫خۆشی حەمید بوو بە هۆی ئەوە کە‬ ‫خەڵکی شارەکە بە گەرمی پێشوازی‬ ‫لە یەکەم هەنگاوی هونەریی ئەو‬ ‫هونەرمەندە الوە بکەن‪ .‬لە ساڵەکانی‬ ‫دوات��ری��ش دا چەندین کۆنسێرتی‬ ‫لە شارەکانی ت��اران‪ ،‬شیراز‪ ،‬ئیالم‪،‬‬ ‫مەریوان‪ ،‬لورستان و چەندین شاری‬ ‫دیکە بەڕێوە برد کە لە هەمووان دا‬ ‫ل��ەگ��ەڵ پێشوازیی گ��ەرم و گ��وڕی‬ ‫خەڵکی هونەردۆستی کوردستان‬ ‫بەرەوڕوو بوو‪.‬‬ ‫حەمید یەکەمین ئاڵبۆمی بە‬ ‫ناوی ئەرمەنی لە ساڵی ‪ ١٣٧٨‬باڵو‬ ‫ک���ردەوە‪ .‬ئ��ەو ئاڵبۆمە بە گشتی و‬ ‫گۆرانیی بە ناوبانگی ئەرمەنی لە‬ ‫شێعری بە ناوبانگی شاعیری کورد‬ ‫«عەلی ئەشرەف نەوبەتی» ناسراو‬ ‫بە «پەرتەو کرماشانی» هۆکارێک‬ ‫ب���وو ت��ا ن����اوی ه��ون��ەری��ی حەمید‬ ‫حەمیدی سنوورەکانی شاری سنە‬ ‫و شارەکانی دەوروب��ەری ببەزێنێ‪.‬‬

‫ئەو گۆرانیە و گۆرانیەکانی دواتری‬ ‫حەمید ل��ە ن��او ک��وردان��ی دەڤ���ەری‬ ‫کرماشان و ئیالم جێگای تایبەتی‬ ‫و ش��ی��اوی خ��ۆی��ان ک����ردەوە و بە‬ ‫هەزاران کەس لە ئۆگرانی هونەر لە‬ ‫شار و ناوچەکانی ئیالم و کرماشان‬ ‫ب��وون بە ئۆگری گۆرانی و دەنگی‬

‫حەمید‪ .‬بە جۆرێک کە حەمید لەو‬ ‫سااڵنەدا کە لە گەڵ ماردینی کوڕی‬ ‫بە تەنیا مابوونەوە‪ ،‬بۆ ماوەی سێ‬ ‫س��اڵ ب��اوەش��ی گ��ەرم��ی ئ��ەو ش��ارە‬ ‫خۆشەویستە ب��ە تایبەت گەڕەکی‬ ‫جەوانشێر بوو کە ئارامی و ئۆقرەی‬ ‫پێ دا‪.‬‬ ‫حەمید لە ساڵی ‪ ١٣٨٠‬ئاڵبۆمی‬ ‫«ت����ازە ی����ار»ی ب�ڵ�او ک�����ردەوە‪ .‬لە‬

‫ساڵی ‪ ١٣٨٢‬سێهەمین ئاڵبۆمی بە‬ ‫ن���اوی «م��اردی��ن» ه��ات��ە ب����ازارەوە‬ ‫و ب��ە م��اوەی��ەک��ی ک��ەم ب��ەر ل��ەوەی‬ ‫ب��ە ی��ەک��ج��اری م��ااڵوای��ی ل��ە گ��ەل و‬ ‫ن��ەت��ەوەک��ەی ب��ک��ا‪ ،‬ل��ە س��اڵ��ی ‪١٣٨٤‬‬ ‫ئاڵبۆمی بە ناوبانگی «سەفەر»ی‬ ‫باڵو کردەوە‪.‬‬ ‫ح��ەم��ی��د وێ������ڕای ت���وان���ای���ی و‬ ‫دەس����ەاڵت����ی ب���ە س����ەر گ��ۆران��ی��ی‬ ‫نەتەوەکەی دا‪ ،‬وێڕای دەنگی خۆش‬ ‫و س��ۆزی ن��او گۆرانیەکانی کە لە‬ ‫دڵیەوە دەهات و لە داڵن دەنیشت‪،‬‬ ‫ه �ه‌س��ت و ت��وان��ای��ێ��ک��ی تایبه‌تیشی‬ ‫وەک ئه‌کته‌ری (بازیگری) هەبوو‪.‬‬ ‫ئەو که زۆربه‌ی کاتی حه‌سانه‌وه‌ی‬ ‫به خویندن و موتااڵ پڕ ده‌ک��ردەوە‪،‬‬ ‫بەشی زۆری فیلمنامەی ناو کلیپی‬ ‫گ��ۆران��ی��ەک��ان��ی ب��ۆخ��ۆی دەن��ووس��ی‬ ‫ک��ە ل��ە ن��اوی��ان��دا دەک���رێ ئ��ام��اژە بە‬ ‫گۆرانی (له‌یالج) لە ئاڵبۆنی (سه‌فه‌ر)‬ ‫بکەین کە توانی لە س��ەر بینەران‬ ‫و گوێگرانی خۆی زیاتر لە پێشوو‬ ‫شوێندانەر بێ‪.‬‬ ‫ئاڵبۆمی سەفەر دوایین ئاڵبۆمی‬ ‫گۆرانیەکانی حەمید حەمیدی بوو‪.‬‬ ‫چ��وار مانگ ب��ەر ل���ەوەی م��ااڵوای��ی‬ ‫یەکجاری لە گەل و نەتەوەکەی بکا‪،‬‬ ‫ئاڵبۆمی سەفەر هاتە بازارەوە‪ .‬حەمید‬ ‫تازە سی ساڵی پڕ کردبۆوە کە بە‬ ‫گۆرانیی سەفەر دڵی ئۆگرانی هونەر‬ ‫و عاشقانی دەنگی خۆی داخورپاند‪.‬‬

‫ل ‌ه خۆم و زه‌ماوه‌نده‌که‌ی دوێشه‌و‬ ‫بزه‌یه‌کم هاتێ و ب ‌ه ده‌ست ‌ه که‌له‌بچ ‌ه‬ ‫لێدراوه‌کانم ده‌ستێکم ب ‌ه ده‌موچاو ‌ه‬ ‫هه‌ڵماسیو و ره‌ش و شینه‌که‌مدا‬ ‫هێنا و کوتم «رواڵه‌تت بۆ زه‌ماوه‌ند‬ ‫نابێ»‪ .‬ل ‌ه ژێر روانینی قورسی ئه‌و‬ ‫نیگابانانه‌ی که‌ الی راست و چه‌پ‬ ‫و ب��ه‌رده‌م��ی��ان گ��رت��ب��ووم ب��زه‌ک �ه‌م‬ ‫شارده‌و ‌ه ک ‌ه نه‌کا ئازاریان بدا‪.‬‬ ‫دوای ده‌رم���ان ک��ردن ل ‌ه چه‌ند‬ ‫شه‌قامێکی س��ن� ‌ه تێپه‌ڕیین و بۆ‬ ‫گ���رت���ووخ���ان���ه‌ی���ان ه��ێ��ن��ام��ه‌وه‌‪ ،‬ک ‌ه‬ ‫گه‌ڕامه‌و ‌ه سلووله‌که‌م‪ ،‬دوانیوه‌ڕۆی‬ ‫شه‌ممه‌ بوو‪ ،‬زه‌ماوه‌نه‌ک ‌ه ته‌واو ببوو‪.‬‬ ‫راک��ش��اب��ووم‪ ،‬ش �ه‌و ده‌ن��گ��ی ئارامی‬ ‫کیژۆڵه‌یه‌ک که‌ سلووله‌که‌ی ل ‌ه پشت‬ ‫سلووله‌که‌ی منه‌و ‌ه ب��وو سه‌رنجی‬ ‫راک��ێ��ش��ام‪ ،‬ب �ه‌ ئ��ارام��ی گۆرانیه‌کی‬ ‫فلکلۆری کوردیی ده‌خوێند‪:‬‬ ‫ئه‌ز کچم کچی کوردانم‬ ‫ریحانی ده‌ستی الوانم‪...‬‬ ‫‪....‬‬ ‫ب ‌ه بیستنی ده‌نگی جوانی ئه‌و‬ ‫کچه‌ زیندانیه‌ که‌ ناوه‌که‌شم نه‌ده‌زانی‬ ‫دام له‌ پرمه‌ی گریان‪.‬‬ ‫له‌ دڵی خۆمدا کوتم ئه‌رێ خودای ‌ه‬ ‫ئه‌م کچه‌ پاک و بێتاوان ‌ه غه‌رقی بیر‬ ‫و خ �ه‌ی��ااڵت��ی خ���ۆی ل �ه‌ ک��وێ��ی ئ�ه‌م‬ ‫واڵته‌ برینداره‌ خه‌ریکی په‌رستاریی‬ ‫برینی هاونیشتمانه‌کانیه‌تی یا به‌و‬ ‫گۆرانیه‌ پاک ‌ه کێ ره‌وانه‌ ده‌کا‪ .‬خۆم‬ ‫دایه‌ ده‌ستی گۆرانیی جوانی کیژی‬ ‫زیندانی و شنه‌ بایه‌ک که‌ له‌ ده‌القه‌ی‬ ‫س��ل��وول�ه‌ک�ه‌م�ه‌وه‌ ده‌ه���ات ‪ ،‬دیسان‬ ‫چاوه‌کانم لێک نا و چاوه‌ڕێی ده‌نگی‬ ‫درگا که‌ که‌ی دیسانه‌ک ‌ه دێنه‌ سه‌ر‬ ‫وه‌ختمه‌وه‌‪...‬‬

‫فه‌رزاد که‌مانگه‌ر‬ ‫خاکه‌لێوه‌ی ‪1389‬‬ ‫زیندانی ئێوین‪.‬‬

‫ب��ەاڵم هیچکەس چ���اوەڕوان نەبوو‬ ‫کە ئ��ەو ل��ەو تەمەنەدا و لە کاتێک‬ ‫دا کە هێشتا لە ب��ەه��اری تەمەنیی‬ ‫هونەریی خۆی دا بوو‪ ،‬مااڵوایی بکا‪.‬‬ ‫بەاڵم بە داخەوە پێشبینیی حەمید و‬ ‫دڵنیگەرانیی ئۆگرانیی وەڕاست گەڕا‬ ‫و ئ��ەو هونەرمەندە خۆشەویستە‬ ‫لە ‪١٧‬ی رەزب��ەری ساڵی ‪ ١٣٨٤‬لە‬ ‫تەمەنی سی ساڵی دا لە شاری سنە‬ ‫کۆچی دوای��ی کرد و لە گۆرستانی‬ ‫بەهەشتی محەممەدی ئەو شارە بە‬ ‫خاک سپێردرا‪ .‬بۆ ناشتنی تەرمی‬ ‫حەمید بە هەزاران کەس لە ئیالم و‬ ‫کرماشان و شار و ناوچەکانی تری‬ ‫کوردستانەوە خۆیان گەیاندە شاری‬ ‫سنە تا لە خەم و پ��ەژارەی خەڵکی‬ ‫ئەو ش��ارە بۆ لە دەستدانی حەمید‬ ‫بەشدار بن و دوا مااڵوایی یەکجاری‬ ‫ل��ەو ه��ون��ەرم��ەن��دە خۆشەویستەی‬ ‫نەتەوەکەیان بکەن‪.‬‬ ‫ح �ه‌م��ی��د ل����ەو ه��ون��ەرم��ەن��دان��ە‬ ‫ب��وو کە دڵ��ی بۆ ن��ەت��ەوەک��ەی و بۆ‬ ‫ئازادیی نیشتمانەکەی لێی دەدا و‬ ‫خ��اوه‌ن هه‌ستێکی ب��ەرزی ئینسانی‬ ‫و ن��ی��ش��ت��م��ان‌پ �ه‌روه‌ری ب���وو‪ .‬زۆر‬ ‫جار دەیگوت‪ :‬ڕاسته کورده‌کان له‬ ‫ک��وردس��ت��ان‌دا ته‌نیان و ب���ه‌رده‌وام‬ ‫س �ه‌رک��وت ده‌ک��رێ��ن‪ ،‬ب���ه‌اڵم ئێمه‌ی‬ ‫ک����ورد دەب����ێ ی��ەک��گ��رت��وو ب��ی��ن و‬ ‫ه��اوک��ات ه �ه‌م��وو ن��ەت��ەوەک��ان��ی تر‬ ‫ب��ه ب���رای خ��ۆم��ان ب��زان��ی��ن‪ .‬ل��وڕ له‬ ‫لوڕستان و تورک له ئازه‌ربایجان و‬ ‫‪ ...‬هه‌رهه‌موو برامانن‪ .‬فارسه‌کانیش‬ ‫خاوه‌ن هه‌ست و ئیحساسی جوانن‬ ‫و ده‌ب��ێ��ت بکۆشین ت��ا هه‌رچەشنه‬ ‫دژایه‌تی و نابه‌رانبه‌ریەک له نێوان‬ ‫ن��ه‌ت��ه‌وه‌ک��ان��ی ئ���ێ���ران و ت �ه‌ن��ان �ه‌ت‬ ‫جیهان‌دا نه‌مێنێت و هه‌ر هه‌موومان‬ ‫به برایی و ئاشتی پێکه‌وه بژین‪.‬‬


‫ه تۆڕی جیهانیی ئینتێرنێت دا‪:‬‬ ‫ماڵپه‌ڕی ناوه‌ندیی حیزبی دێموکراتی کوردستان‪ ،‬رۆژنامه‌ی «کوردستان»‪ ،‬رادیۆ ده‌نگی کوردستان ل ‌‬ ‫ته‌له‌فوونی ته‌شکیالتی نهێنی‪:‬‬ ‫‪009647701901658‬‬ ‫‪Kdp:Tashkilat@gmail.com‬‬ ‫‪Tashkilat82@yahoo.com‬‬

‫‪www.radiokurdistan.net‬‬ ‫‪dengikurdistan@gmail.com‬‬ ‫‪Radiopdk_Iran@yahoo.com‬‬ ‫‪Tel: 009647701597268‬‬

‫بە بۆنەی رۆژی دایک‪ ،‬دایکێکی کورد لە‬ ‫الیەن سەرکۆماری فینالندەوە خەاڵت کرا‬

‫بە بۆنەی رۆژی نێونەتەوەیی دایکان‪ ٣٧ ،‬کەس لە دایکانی فینالند لە‬ ‫الیەن سەرۆک کۆماری ئەو واڵتەوە رێزیان لێ گیرا کە لە ناویان دا بۆ‬ ‫یەکەم جار لە مێژووی ئەو واڵتەدا دایکێکی کورد بەرچاو دەکەوت‪ .‬لە ساڵی‬ ‫‪١٩٣٧‬و ‌ه تا ئێستا بەردەوام سااڵنە رێورەسمی رێزگرتن لە دایکانی نموونە‬ ‫و سەرکەوتوو لە بارهێنانی مناڵەکانیان و پێکهێنانی کانوونی گەرمی بنەماڵە‬ ‫بە ناوی «خەاڵتی زێرینی پلە یەکی سوارچاکانی رۆزی سپی» بەڕێوە‬

‫خوێندکارێکی کورد پله‌ی سێیه‌می بیرکاری‬ ‫«ریاضی» ل ‌ه ئاستی جیهان دا وه‌ده‌ست دێنێ‬ ‫ل ‌ه ئاکامی کیبه‌رکێیه‌کی زانكۆی‬ ‫ستانفۆردی ئه‌مریکا ل ‌ه كالیفۆرنیا‬ ‫ل ‌ه نێوان ‪ 2200‬گرووپی خوێندکاری‬ ‫قۆناغی ئاماده‌یی دا‪ ،‬خوێندکاری‬ ‫کورد ب ‌ه ناوی هه‌ڵوێست ناسیح مه‌ال‬ ‫حه‌سه‌ن ک ‌ه له‌ مالمۆ و ل ‌ه باشووری‬ ‫سۆئێد ده‌ژی‪ ،‬توانیویه‌تی له‌گه‌ڵ دوو‬ ‫خوێندكاری دیکه‌ی گڕووپه‌که‌ی‬ ‫خه‌اڵتی پله‌ی سێیه‌می به‌شی ریازی ل ‌ه هه‌موو جیهاندا وه‌ده‌ست بێنێ‪.‬‬ ‫ب ‌ه پێی هه‌واڵێکی ماڵپه‌ڕی به‌یانی به‌شی زۆری راگه‌یه‌نه‌کانی واڵتی‬ ‫ی به‌رچاو سه‌ركه‌وتنی ئه‌م خوێندکاره‌یان ل ‌ه راپۆرته‌كانی‬ ‫سۆئێد به‌شێوه‌یه‌ك ‌‬ ‫خۆیاندا باڵو كردۆته‌‌وه‌‪.‬‬ ‫شایانی باسه‌ ک ‌ه كۆمه‌ڵه‌ی كوردی مالمۆ وێڕای ده‌ربڕینی خۆشحاڵی‬ ‫ی‬ ‫له سه‌رکه‌وتنی ئه‌م خوێندکار ‌ه کورد ‌ه پیرۆزبایی ئه‌و سه‌ركه‌وتن ‌ه ‌‬ ‫خۆی ‌‌‬ ‫ل ‌ه هه‌ڵوێست ناسیح کردو هیوایان خواست‌و ‌ه ک ‌ه الوانی كورد ل ‌ه ده‌ره‌وه‌ی‬ ‫والت ل ‌ه بوار ‌ه جیاجیاكاندا نموونه‌ی ئه‌م سه‌ركه‌وتنان ‌ه بن‪.‬‬

‫سه‌رکه‌وتنی سینه‌ماكارانی كورد‬ ‫ل ‌ه فیستیڤاڵی قه‌زوین‬ ‫سێ سینه‌ماكاری كورد ل ‌ه‬ ‫فیستیڤاڵی‬ ‫گه‌ڕی‬ ‫یازده‌یه‌مین‬ ‫ی‬ ‫ناوچه‌یی فیلمی «ئه‌له‌مووت» ‌‬ ‫شاری قه‌زوین‪ ،‬چه‌ندین خه‌اڵتی‬ ‫گرینگیان بردۆته‌وه‌‪.‬‬ ‫ب ‌ه پێی راپۆڕتی ئاژانسی هه‌واڵی‬ ‫په‌یامنێر كورت ‌ه فیلمی « چیرۆكی‬ ‫بێده‌نگیی تااڵوه‌كان» ل ‌ه ده‌رهێنانی‬ ‫فاتم ‌ه ده‌ستمه‌رد‪ ،‬ل ‌ه به‌شی «فیلمی‬ ‫ئه‌نیمه‌یشێن»ی‬ ‫و‬ ‫ئه‌زموونی‬ ‫فیستیڤاڵی‬ ‫خولی‬ ‫یازده‌یه‌مین‬ ‫ناوچه‌یی فیلمی «ئه‌له‌مووت»‪،‬‬ ‫ل ‌ه هۆڵی سینه‌ما به‌همه‌نی شاری‬ ‫قه‌زوین پیشان دراوه‌ و ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫ئه‌ندامانی لێژنه‌ی نێوبژیوانه‌و ‌ه‬ ‫ته‌ندیسی فیستیڤاڵی پێ دراوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌فشین عامریان‪ ،‬بۆ نووسینی‬ ‫سیناریۆی كورت ‌ه فیلمی «شیشه‌های‬ ‫بخار گرفته» دیپڵۆمی ئیفتخاریی‬ ‫باشترین سیناریۆی فیستیڤاڵی‬ ‫ناوچه‌یی فیلمی «ئه‌له‌مووت»ی‬ ‫وه‌ده‌ست هێناوه‌‪.‬‬ ‫هه‌روه‌ها ئاڕش ره‌سافی‪ ،‬بۆ‬ ‫وێنه‌گرتنی كورت ‌ه فیلمی «ئه‌و‬ ‫شووشانه‌ی‌ هه‌ڵمیان لێ نیشتووه»‬

‫‪www.kurdistanukurd.com‬‬ ‫‪info@kurdistanukurd.org‬‬ ‫‪info@kurdistanukurd.com‬‬ ‫‪www.kurdch.tv Hotbird:6 MHz 11604‬‬ ‫‪polarization:H - SR: 27500 - FEC:5/6‬‬

‫دەچێ کە تێیدا سەرۆک کۆمار میداڵی زێر لە‬ ‫بەرۆکی دایکانی نموونەی واڵتەکەی دەدا‪.‬‬ ‫رێورەسمی رێزگرتن لە دایکانی نموونە لە‬ ‫الیەن خاتوو تاریا هاڵۆنێن سەرۆک کۆماری‬ ‫فینالند و لە کۆشکی سەرکۆماریی ئەو‬ ‫واڵتە بەڕێوە چوو کە تێیدا بۆ یەکەم جار‬ ‫دایکێکی کورد بە ناوی پەروەر نەقی زادە‬ ‫(پەری) خەڵکی شاری مەهاباد لە رۆژهەاڵتی کوردستان لە ریزی دایکانی‬ ‫هەڵبژاردەی فینالند و وەک نمونەیەک لە دایکانی سەرکەوتوو خەاڵت کرا‪.‬‬

‫‪The Official‬‬ ‫‪Organ‬‬ ‫‪Party of Kurdistan‬‬ ‫‪- Iran‬‬ ‫‪The Organ‬‬ ‫‪of Democratic‬‬ ‫‪Kurdistan Democratic‬‬ ‫‪Party‬‬

‫‪NO: 559‬‬ ‫‪21 May 2011‬‬ ‫‪No: 493 5 Sep 2008‬‬

‫ب ‌ه‬ ‫ر له‌‬

‫م‬

‫ااڵ‬ ‫وایی‬

‫کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م‪،‬‬ ‫به‌ڕێوه‌چوونی پیشانگای په‌یکه‌ری‬ ‫دارینی « دیار» ل ‌ه بۆکان‬ ‫پیشانگای په‌یکه‌ره‌ دارینه‌کانی‬ ‫وه‌س���ت���ا ع��وس��م��ان ره‌ح���م���ان���زاد ‌ه‬ ‫م��وق �ه‌ده‌م له‌ س �ه‌ره‌ت��ای بانه‌مه‌ڕی‬ ‫ئه‌مساڵه‌و ‌ه له‌ بۆکان کرایه‌وه‌‪ .‬له‌م‬ ‫پیشانگایه‌ی وه‌س��ت��ا ره‌ح��م��ان دا‬ ‫داب و نه‌ریته‌کانی خه‌ڵکی الدێ و‬ ‫سروشتی کاری گو‌ند و کشتوکاڵی‬ ‫خه‌ڵکی وه‌رزێر خراوه‌ته‌ روو‪.‬‬ ‫له‌م پیشانگایه‌دا شێوه‌ی ژیانی‬ ‫خه‌ڵکی الدێ‪ ،‬که‌ره‌سته‌کانی کار‬ ‫و ژی���ان‪ ،‬رێ��وڕه‌س��م�ه‌ک��ان��ی چاندن‬ ‫و خ�ه‌رم��ان هه‌ڵگرتن‪ ،‬یارییه‌کان‪،‬‬ ‫زه‌ماوه‌ند وهه‌ڵپه‌ڕکێ‪ ،‬ماڵی دێهات‬ ‫و پ �ه‌ن��دی پێشێنیانی خ �ه‌ڵ��ک ل�ه‌و‬ ‫ب��اب �ه‌ت��ان �ه‌ن ک�� ‌ه ک���اک ره‌ح��م��ان ب ‌ه‬ ‫‌ته‬ ‫شێوه‌ی په‌یکه‌ری داری��ن خراوه ‌‌‬ ‫روو‪.‬‬ ‫وه‌ستا ره‌حمان ک ‌ه ‪ 25‬ساڵه‌ له‌و‬

‫بواره‌دا کار ده‌کا‪ ،‬بۆ خۆی له‌ ئاوایی‬ ‫ناچیت ل�ه‌ ن��اوچ �ه‌ی ب��ۆک��ان ده‌ژی‬ ‫و هه‌تا ئێستا چه‌ندین پیشانگای‬ ‫جۆراوجۆری له‌ شاره‌کانی ئێراندا‬ ‫به‌ڕێوه‌ بردوه‌‪.‬‬ ‫ل �ه‌ پ �ه‌ن��ای ئ��ه‌م پیشانگایه‌شدا‬ ‫پیشانگایه‌کی دیکه‌ش له‌ الیه‌ن وه‌ستا‬ ‫ره‌ح��م��ان��ه‌وه‌ ل��ه‌‌ س���ه‌ر ک��اره‌س��ات��ی‬ ‫هه‌ڵه‌بج ‌ه کراوه‌ته‌وه‌‪.‬‬

‫به‌شداریی گڕووپی هونه‌ریی چریكه‌ ل ‌ه‬ ‫گ��رووپ��ی موزیكی «چریكه»ی‬ ‫ك��رم��اش��ان‪ ،‬ل��ه‌ ح �ه‌وت �ه‌م��ی��ن خولی‬ ‫فیستیڤاڵی موزیكی ناوچه‌یی ئێران‬ ‫كۆمه‌لێك گۆرانی و مه‌قامی كوردی‬ ‫ناوچه‌ی كرماشانیان پێشكه‌ش كرد‪.‬‬ ‫ب ‌ه پێی راپۆڕتی ئاژانسی هه‌واڵی‬ ‫په‌یامنێر ل� ‌ه ش��اری ت���اران‪ ،‬ش�ه‌وی‬ ‫ش�ه‌م��م� ‌ه ‪ 24‬ی ب��ان �ه‌م �ه‌ڕ گ��رووپ��ی‬ ‫موزیكی «چریكه»ی كرماشان ب ‌ه‬ ‫ئ���اوازدان���ه‌ری موزیكزانی ن���اوداری‬ ‫كرماشانی عه‌لی ئه‌كبه‌ر م��ورادی و‬ ‫به‌ سه‌رپه‌ره‌ستی سه‌لمان حوسێنی‬ ‫و ب ‌ه ده‌نگی سه‌ید سیاوه‌ش یادگاری‬ ‫ب�ه‌ش��داری��ی��ان ل � ‌ه حه‌وته‌مین خولی‬ ‫فیستیڤاڵی موزیكی ناوچه‌یی ئێراندا‬ ‫ک�����ردو ‌ه و ب��� ‌ه ئ��ام��ێ��ری ت �ه‌ن��ب��وور‬ ‫كۆمه‌لێك گۆرانی و پارچ ‌ه موزیك‬ ‫و مه‌قامی ره‌سه‌نی كوردی ناوچه‌ی‬ ‫كرماشانیان ل�ه‌ ت���ه‌الری وه‌ح��ده‌ت��ی‬ ‫ت��اران پێشكه‌ش ك��ردوه‌ و ل ‌ه الیه‌ن‬ ‫به‌شدارانه‌وه‌ ب ‌ه گه‌رمی پیشوازییان‬ ‫لێ کراوه‌‪.‬‬ ‫ش���ای���ان���ی ب���اس��� ‌ه ک��� ‌ه س �ه‌ل��م��ان‬

‫چاپك‬

‫ر‬ ‫اوی‬ ‫ن‬ ‫وێ‬

‫خه‌رمان به‌ره‌که‌ت‬

‫ناوه‌ندی چاپ و باڵوکردنه‌وه‌ی‬ ‫موکریانی ب ‌ه وه‌رگێڕانی زنجێر ‌ه‬ ‫کتێبێکی مێژوویی هه‌نگاوێکی باشی‬ ‫بۆ ده‌وڵه‌مه‌ندتر کردنی کتێبخانه‌ی‬ ‫کوردی ناوه‌‪.‬‬ ‫ئه‌و زنجیر ‌ه کتێب ‌ه ک ‌ه ‪ 45‬کتێبی‬ ‫مێژوویی له‌ خۆی گرتوه‌‪ ،‬مێژووی‬ ‫دنیای که‌ونار‪ ،‬سه‌ده‌کانی نێوه‌ڕاست‬ ‫و شۆڕشه‌ گرینگه‌کانی دنیا ب ‌ه‬ ‫روویه‌کی دیکه‌دا خوێندۆته‌وه‌ و چۆت ‌ه‬ ‫نێو ورده‌کاریی ئه‌و رووداوانه‌ی‬ ‫مێژووی جیهانیان نوسیوه‌ته‌وه‌‪.‬‬ ‫عه‌لی بداغی‪ ،‬سمایل شه‌ڕه‌فی‬ ‫و ره‌سووڵ سوڵتانی‪ ،‬سێ کادری‬

‫کۆنگره‌ی خۆئاماده‌ کردن‬ ‫قادر وریا‬

‫فیستیڤاڵی ناوچه‌یی موزیكی ئێران‬

‫ته‌ندیسی فیستیڤاڵ و خه‌اڵتی ‪500‬‬ ‫هه‌زار تمه‌نی به‌شی باشترین‬ ‫وێنه‌گرتنی ئه‌م فیستیڤاڵه‌ی پێ‬ ‫دراه‌‪.‬‬ ‫یازده‌یه‌مین خولی فیستیڤاڵی‬ ‫ناوچه‌یی فیلمی «ئه‌له‌مووت»‬ ‫ب ‌ه به‌شداریی ‪ 100‬سینه‌ماكار‪،‬‬ ‫وێنه‌گری فۆتۆگراف‪ ،‬فیلمنامه‌نووس‬ ‫و دیزاینه‌ری پۆسته‌ر ل ‌ه پارێزگاكانی‬ ‫ئیالم‪ ،‬لوڕستان‪ ،‬تاران‪ ،‬قه‌زوین‪،‬‬ ‫ئه‌لبورز‪ ،‬سیمنان‪ ،‬سنه‌‪ ،‬مازنده‌ران‪،‬‬ ‫قوم و خووزستان ل ‌ه رۆژانی‬ ‫سێشه‌مم ‌ه تا پێنجشه‌ممه‌‪ 23 ،‬ی‬ ‫بانه‌مه‌ڕ ل ‌ه هۆڵی سینه‌ما به‌همه‌نی‬ ‫شاری قه‌زوین به‌ڕێوه‌ چووه‌‬

‫‪KURDISTAN‬‬

‫حوسێنی ساڵی ‪ 1378‬ی هه‌تاوی‬ ‫گ��رووپ��ی م��وزی��ك��ی «چ��ری��ك��ه»ی ل ‌ه‬ ‫شاری كرماشان دامه‌زراندوه‌ و تاكوو‬ ‫ئێستا ل� ‌ه فیستیڤاڵه‌كانی نێوخۆی‬ ‫ئ��ێ��ران كۆنسێرتی گ��ۆران��ی‪ ،‬پارچ ‌ه‬ ‫موزیك و مه‌قامی ره‌سه‌نی كوردی‬ ‫ناوچه‌ی كرماشانیان به‌ڕێوه‌ بردو ‌ه‬ ‫ک ‌ه به‌شێکیان بریتین له‌‪ :‬فیستیڤاڵی‬ ‫ته‌نبوور ژه‌نانی دااڵهۆی كرماشان و‬ ‫به‌ده‌ستهێنانی پله‌ی دووه‌م له‌ ساڵی‬ ‫‪ ، 87‬فیستیڤاڵی موزیكی قوتابیانی‬ ‫ئێران‪ ،‬كۆنسێرتی موزیكی عیرفانی ل ‌ه‬ ‫ته‌الری ئه‌ندێشه‌ی تاران‪ ،‬كۆنسێرت‬ ‫ل � ‌ه ف�ه‌ره�ه‌ن��گ��س�ه‌رای ئ�ه‌ره‌س��ب��اران��ی‬ ‫تاران و كۆنسێرت ل ‌ه ته‌الری میالدی‬ ‫تاران‪.‬‬ ‫راگه‌یاندنی حیزبی دێموکراتی‬ ‫کوردستان سێ که‌س له‌ وه‌رگێڕه‌کانی‬ ‫ئه‌و زنجیره‌ کتێبه‌ مێژووییه‌ بوون ک ‌ه‬ ‫ب ‌ه وه‌رگێڕانی کتێبه‌کانی سه‌ده‌کانی‬ ‫به‌رایی ناوه‌ڕاست‪ ،‬ئیمپراتورییه‌تی‬ ‫ئینکا و ئیمپراتورییه‌تی بیزه‌نتی‬ ‫به‌شیان به‌و‌ پڕۆژه‌یه‌ی ده‌زگای‬ ‫موکریانییه‌وه‌ بووه‌‪.‬‬

‫کاروباره‌کانی پێوه‌ندیدار ب ‌ه پێکهێنانی کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م کۆتایییان‬ ‫پێ‌هاتوه‌‪ .‬کۆنفرانسه‌کانی کۆنگره‌‪ ،‬له‌ کوردستان و ده‌ره‌وه‌ی واڵت‪،‬‬ ‫سه‌رکه‌وتووانه‌ به‌ڕێوه‌چوون و رێکخراوه‌کانی حیزب ل ‌ه ئورووپا‪ ،‬ئه‌مریکا‪،‬‬ ‫ئوسترالیا و هه‌رێمی کوردستان‪ ،‬هه‌روه‌ها کادره‌کان و پێشمه‌رگه‌کان‪،‬‬ ‫نوێنه‌رانی خۆیان بۆ به‌شداری ل ‌ه کۆنگره‌ی پازده‌ی ‌هم‌دا هه‌ڵ‌بژاردوه‌‪.‬‬ ‫ل ‌ه کۆنفرانسه‌کانی کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م و هه‌روه‌ها کۆبوونه‌وه‌کانی‬ ‫باسی ئازاددا ک ‌ه له‌باره‌ی ئه‌م کۆنگره‌یه‌و ‌ه پێک هاتوون‪ ،‬هێڵ ‌ه گشتییه‌کانی‬ ‫رێبازی سیاسیی حیزب‪ ،‬کارنامه‌ی تێکۆشانی نێوان دوو کۆنگره‌ و‬ ‫کۆمه‌ڵێک پرسی گرنگی نێوخۆیی‪ ،‬یا پێوه‌ندیدار به‌ حیزبی دیموکراتی‬ ‫کوردستان و بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد ل ‌ه رۆژهه‌اڵتی کوردستان‪،‬‬ ‫ی‬ ‫هاتوونه‌ت ‌ه به‌رباس‪ .‬راپۆرتی سیاسیی کومیته‌ی ناوه‌ندییش ک ‌ه ب ‌ه په‌سند ‌‬ ‫پلینۆمی کومیته‌ی ناوه‌ندی گه‌یشتوه‌‪ ،‬بۆ باس له‌ کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م دا‬ ‫ئاماده‌یه‌‪.‬‬ ‫به‌م جۆره‌ی ل ‌ه باس ‌ه نێوخۆیی‌یه‌کانی حیزب و ل ‌ه راپۆرتی کومیته‌ی‬ ‫ن��اوه‌ن��دی بۆ کۆنگره‌ی پ��ازده‌ی �ه‌م را ده‌رده‌ک����ه‌وێ‪ ،‬حیزبی دیموکراتی‬ ‫کوردستان له‌ کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م دا‪ ،‬خۆی بۆ ده‌وره‌یه‌کی نوێ ل ‌ه تێکۆشان‬ ‫یا تێکۆشان له‌ هه‌لومه‌رجێکی نویدا ئاماده‌ ده‌کا‪.‬‬ ‫ئه‌زموونی تێکۆشان ل ‌ه نێوان کۆنگره‌کانی چ��ارده‌ و پ���ازده‌دا و‪،‬‬ ‫فراوانتر بوونه‌وه‌ی پێگه‌ی سیاسیی ئه‌و حیزبه‌ ل ‌ه ئاکامی گوتاری نوێ‬ ‫و ئه‌مڕۆیی و کۆمه‌ڵێک هه‌ڵوێستی ئازایانه‌دا‪ ،‬هه‌روه‌ها به‌دیکردنی توانای‬ ‫جۆراوجۆر ل ‌ه خۆی دا‪ ،‬هانده‌ری حیزبی دێموکراتی کوردستانن بۆ ئه‌وه‌ی‬ ‫ب ‌ه سه‌رنجدان ب ‌ه هه‌لومه‌رجی رۆژهه‌اڵتی کوردستان و ئێران و گه‌ش ‌ه‬ ‫کردنی خه‌باتی ئازادیخوازی دژی کۆماری ئیسالمی و دڵگه‌رم و هیوادار‬ ‫ب ‌ه گۆڕانه‌کانی ناوچه‌‪ ،‬کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م بۆ خۆ سازدان و خۆ ئاماد ‌ه‬ ‫کردن بۆ به‌ره‌وڕووبوونه‌وه‌ له‌گه‌ڵ ئاڵوگۆڕه‌کانی داهاتوو ته‌رخان بکا‪.‬‬ ‫حیزبی دێموکراتی کوردستان له‌ کۆنگره‌ی پازده‌یه‌م دا‪ ،‬ئه‌زموونه‌کانی‬ ‫خۆی ل ‌ه پیاده‌ کردنی پره‌نسیب و پرۆژه‌کانی کۆنگره‌ی چارده‌یه‌م دا‬ ‫تاوتوێ ده‌کا‪ ،‬بۆ ئه‌وه‌ی ل ‌ه داهاتوودا به‌ به‌رچاوروونییه‌کی زیاتره‌وه‌‪،‬‬ ‫درێژه‌یان بدا و نه‌هادینه‌یان بکا‪ .‬الوازی و که‌م و کورتییه‌کانی خۆی ل ‌ه‬ ‫بواره‌کانی ته‌شکیالتی‪ ،‬راگه‌یاندن‪ ،‬دیپلۆماسی‪ ،‬فێر کردن و هتد دا ده‌دات ‌ه‬ ‫‌کا‪.‬‬ ‫به‌ر ره‌خن ‌ه و رێکاری گونجاو به‌ مه‌به‌ستی باشتر کردنیان په‌سند ده ‌‬ ‫خوێندنه‌وه‌یه‌کی ره‌خنه‌گرانه‌ی له‌ سه‌ر خه‌باتی جه‌ماوه‌ری و مه‌ده‌نی ل ‌ه‬ ‫رۆژهه‌اڵتی کوردستان و رۆڵی حیزبه‌کان ب ‌ه تایبه‌ت حیزبی دیموکرات له‌و‬ ‫خه‌بات ‌ه دا ده‌بێ بۆ ئه‌وه‌ی ل ‌ه تێکۆشانی له‌مه‌ودوای خۆی دا‪ ،‬گرنگی به‌م‬ ‫خه‌بات ‌ه بدا و ئیمکاناتی خۆی بۆ په‌ره‌پێدانی ئه‌و جۆره‌ خه‌باته‌ ته‌رخان بکا‪.‬‬ ‫سیاسه‌تی جیهانی‪،‬گۆڕانه‌کانی رۆژهه‌اڵتی نێوه‌راست‪،‬پرسی کورد ل ‌ه واڵت ‌ه‬ ‫جۆراوجۆره‌کان‪ ،‬بارو دۆخی ئێران و رۆژهه‌اڵتی کوردستان لیک ده‌داته‌و ‌ه‬ ‫تا له‌ به‌ر رووناکیی ئه‌و لێکدانه‌وه‌یه‌‪ ،‬رێبازی سیاسی داهاتووی حیزب و‬ ‫گرینگترین ئه‌رکه‌کانی رێبه‌ریی داهاتوو له‌ مه‌یدانی سیاسی و دیپلۆماسی‬ ‫دا دیاری بکا‪ ‌.‬پێوه‌ندییه‌ کوردستانی و ئێرانی و نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کانی خۆی‬ ‫هه‌ڵده‌سه‌نگێنێ بۆ ئه‌وه‌ی ل ‌ه ده‌وره‌ی داهاتوودا به‌رینتر و به‌ هێزتریان بکا‪.‬‬ ‫ئه‌ندامانی کۆمیته‌ی ناوه‌ندیی نوێ هه‌ڵده‌بژێرێ‌ و ئه‌و ئه‌رک ‌ه گرنگانه‌یان‬ ‫ده‌خاته‌ سه‌رشان ک ‌ه جێبه‌جێکردنیان‪ ،‬کاریگه‌ریی له‌ سه‌ر ده‌ور و رۆڵی‬ ‫کاریگه‌رتری ئ �ه‌م حیزبه ل ‌ه ئاڵوگۆڕه‌کانی رۆژه �ه‌اڵت��ی کوردستان و‬ ‫ئێران دا ده‌بێت‌‪ .‬هه‌مووی ئه‌وانه‌ش به‌و نیازه ‌و به‌و ئاراسته‌یه‌دا ده‌بات ‌ه‬ ‫پێش که‌ تێکۆشان و خه‌باتی حیزب له‌ هه‌لومه‌رجی نوێ دا‪ ،‬وه‌اڵمده‌ری‬ ‫چاوه‌ڕوانییه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان بێ‪ .‬ئه‌م چاوه‌ڕوانییانه‌ش له‌ جێی‬ ‫خۆیان دان‌‪ .‬چونکه‌ ل ‌ه الیه‌که‌وه‌‪ ،‬خه‌ڵکی کوردستان‪ ،‬حیزبی دیموکراتی‬ ‫کوردستان ب ‌ه حیزبی خۆشه‌ویستی خۆیان ده‌زانن و له‌ گه‌ل رۆلی دیار و‬ ‫به‌رپرسانه‌ی ئه‌م حیزب ‌ه له‌ بزووتنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تیی کوردستان و زه‌رفییه‌تی‬ ‫سیاسی و نفووز و تواناکانی حیزبی ئیم ‌ه له‌ مه‌یدانی جۆراوجۆردا ئاشنان‪،‬‬ ‫هه‌ر بۆیه‌ لیی ده‌خوازن ‪ ،‬له ئاستی چاوه‌ڕوانییه‌کانی ئه‌وان دابێ‪ .‬له‌ الیه‌کی‬ ‫دیکه‌وه‌‪ ،‬ره‌وتی ئاڵوگۆڕه‌کان ل ‌ه ئاستی کوردستان و ئێران و رۆژ‌هه‌اڵتی‬ ‫نێوه‌ڕاست و کۆمه‌ڵێک گۆڕان له‌ راده‌ی نێونه‌ته‌وه‌ییدا‪ ،‬له‌ به‌رژه‌وه‌ندی‬ ‫خه‌باتی ئازادیخوازیی گه‌الن و به‌ دژی سیسته‌م ‌ه دیکتاتۆره‌کان ‪ ،‬ده‌چن ‌ه‬ ‫پێش و ‌له‌ئێمه‌یان ده‌وێ ب ‌ه قازانجی گه‌ل و واڵتی خۆمان و ئامانج ‌ه‬ ‫پیرۆزه‌کانمان که‌لکیان لێ وه‌ربگرین‪.‬‬

559  

kurd ktib 559

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you