Issuu on Google+

หัวข้ อวันนี้ วงจรความขัดแย้ ง ประเภทของความขัดแย้ ง อานาจ ความเสี่ ยง สั นติวธิ ี การเจรจาไกล่ เกลีย่


วงจรความขัดแย้ง การป้องกันและ การจัดการความ ขัดแย้ง ข้ อ การวิเคราะห์ พิพาท ความขั ง การป ้ องกัดนแย้และ การจั ด การความ การอ านวยการประชุ ม การสื่ อสารทีด่ ี การวิเคราะห์ ขั ด แย้ ง ข้ อ การเจรจาต่ อรอง การมีส่วนร่ วมของ ความ พิพาท ประชาชน การเป็ ขัดนหุ แย้้ นงส่ วน

การสร้ าง สั นติภาพ การเยียวยา การฟื ้ นคืนางดี การสร้

สัการขอโทษ นติภาพ

การเจรจาไกล่ เกลีย่ คน Truth Justice Mercy and Peace กลาง

แผนทีค่ วามขัดแย้ ง

การอนุญาโตตุลาการ

การสานเสวนา

การมีส่วนร่ วมของ ประชาชน ยุติธรรมเชิง สมานฉันท์

ยุติธรรมเชิง สมานฉันท์


ความรุ นแรง Intensity

ระยะต่ างๆ ของการจัดการ ความขัดแย้ ง

3.ช่ วงการจัดการความ ขัดแย้ ง 2.ช่ วงการจัดการวิกฤต 4.ช่ วงการทาให้ เกิด สั นติภาพ 5.ช่ วงการทาข้ อตกลง

6.ช่ วงการรักษา สั นติภาพ 7. ช่ วงการสร้ าง สั นติภาพ

1.ช่ วงการป้ องกันความ ขัดแย้ ง

เวลา Time

8. ช่ วงสั นติภาพที่ ยัง่ ยืน


อานาจคืออะไร Power

ความสามารถในการควบค ุมหรือมีอิทธิพล ต่อเหต ุการณ์และหรือบ ุคคล


สะท้อนความคิดเรือ่ งอานาจ (ต่อ) 1. คนใช้อานาจรูส้ ึกอย่างไรบ้าง 2. คนทีอ่ ยู่ใต้บังคับรูส้ ึกอย่างไรบ้าง

3. อานาจยั่งยืนไหม 4. ผู้มีอานาจมักใช้อานาจในรูปแบบไหน

5. เราจะแก้ไขปัญหานีไ้ ด้อย่างไร


อานาจ (Power) ในบริบทความ ขัดแย้ง Kenneth Boulding:

ลักษณะ

แบ่งลักษณะการใช้อานาจไว้ 3 1. อานาจคุกคาม (Threat Power) ฐาน คือ บังคับ ข่มขู่

2. อานาจแลก (Exchange Power) ฐาน คือ ต่อรอง ประนีประนอม 3. อานาจประสาน (Integrative Power) ฐาน คือ

ความรัก


ตัวอย่ าง วันอาทิตย์ น้ ีอาจารย์ได้จัดให้มีการเรียนไว้ แล้ว ยั งไงทุกคนก็ต้องมา ไม่เช่นนั้นจะถูก หักคะแนน ส่งสรุปรายงานมาให้ครบ ถูกต้องนะ ผมจะได้โอนงบประมาณให้ เราคงต้องมาร่วมกันคิดแล้วว่า เป้าหมายขององค์กรเราจะไปทิศทางใด


• • • •

อานาจเหนือ (Power over) อานาจร่วมกับ (Power with) การปราศจากอานาจและการต้องพึง่ พิง การเสริมพลังอานาจและการเป็ นอิสระ (Power to / Power from)


VANCHAI VATANASAPT:2546

อานาจเชิงคุณภาพ • อานาจจากการใช้ พละกาลัง/อาวธุ /ไม้ เรียว: คุณภาพตา่ สุ ด/ ชั่วคราว • อานาจจากการใช้ เงิน/รางวัล : คุณภาพปานกลาง/ ชั่วคราว • อานาจจากการให้ ความรู้ /ปัญญา :คุณภาพ สู งสุ ด / ยัง่ ยืน


เข็มขัดนิรภัย การสวมหมวก กนั น็อค


10 100 0 20 100 อย่ ายึดติด0กับอดีต 30 าเร็จมาแล้ว ที่เคยประสบความส 100 0 20 100 0 10 100 0 10 Victim of Our Own Success


แนวโน้มและยุทธศาสตร์ของผูม้ ี อานาจ ผู้มีอานาจมาก (Higher Power Group) สู ง ยากทีจ่ ะเจรจา

อัตตา

ผู้มีอานาจน้ อย (Lower Power Group) รวมกลุ่มเพือ่ ต่ อรอง

อานาจ/ความขัดแย้ ง Coleman 2000


ทิศทางการได้ เปรียบเสี ยเปรียบและอานาจใน การต่ อรอง

เส้ นอานาจ

การได้ เปรียบเสี ยเปรียบ

ถาม: การเจรจาสายไปหรือยัง ข้ ามจุดของการเจรจาไปแล้ ว ไม่ สามารถเจรจาได้ ? ตอบ: ไม่ สายและเจรจาได้ ทุกขณะถ้ าคู่กรณีสมัครใจ แต่ เมือ่ สถานการณ์ เปลีย่ นประเด็นการเจรจาต้ องเปลีย่ นไป เช่ น ก่ อนหน้ า เจรจาเรื่องยุบสภา ต่ อมาเป็ นการเจรจาเพือ่ ยุติการชุ มนุมและถอนกาลัง ทหาร


เส้ นทางอานาจ/ การได้ เปรียบเสี ยเปรียบ

1819 พค. ไฟ ไหม้ เริ่ม ทลา ย ป้ อม

แกน นา มอบ ตัว บ่ าย 2

14:0 0 เผา ห้ อง ต่ างๆ ศาลา กลาง

15:0 0 เผา ช่ อง 3 สถา นที่ ต่ างๆ

16:0 20 21 21 22 0 พค. พค. พค. พค. ประ กาศ Curf ew


ประเภทของความขัดแย้ ง Types of Conflict ข้ อมูลขาด ผิดพลาด แปลข้ อมูลไม่ ตรงกัน ความแตกต่ างในการ เก็บและศึกษา ตัวอย่ าง ความยาว DATA ห้ อง ประการังเสื่อม ท้ องข้ อมูล

เงินทอง ทรัพยากร ความ เชื่อ ความ ยุINTERESTS ติธรรม วิธีการ ตัวผลประโยชน์ อย่ าง การแย่ ง ชิงผลประโยชน์

อารมณ์ ที่รุนแรง การ รับรู้คลาดเคลือ่ น สื่อสารไม่ มี ทัศนคติ ตายตัว ประพฤติเชิง ลบซ้าชาก วิธีการแก้ ต้ องสื่อสาร ปรับมุมมองให้ ตรงกัน การแย่ งชิงอานาจ ความไม่ เท่ าเทียมกัน ความไม่ ยุตธิ รรม กฎหมาย การปกครอง

ปรัชญาความเชื่อไม่ ตรงกัน ค่านิยม ต่ างกันประสบการณ์ พืน้ ฐานการศึกษา วัฒนธรรม ประเพณี ต่ างกัน ตัวอย่ าง สว.

ตัวอย่ าง การกระจาย อานาจการศึกษา ปรับ โครงสร้ างระบบ ราชการ


คนหนึง่ ตัด แต่ไม่ได้เลือก คนเลือกก่อน ไม่ได้ตดั


Seven days Workshop of Networking of the Leaders in the Three Southern Border Provinces of Thailand


ภาพรวม กลไกและเครื่องมือในการ ป้องกัน จัดการ และ แก้ปัญหาความขัดแย้ง และกระบวนการมีสว่ น ร่วมของประชาชน


There is significant overlap between The principles and tools for conducting Public Participation and Conflict Resolution. ในการดาเนินการ “การมีส่วนร่วมของประชาชน และ การแก้ปัญหาความขัดแย้ง” มีความเหมือนกันที่ สาคัญทั้งหลักการและเครือ่ งมือ Resolve Inc and International Partner, 2000


ตารางที่ 1 กระบวนการตัดสิ นใจแก้ ปัญหาข้ อพิพาท และผลแห่ งการตัดสิ นใจ Process of Decision Making to Solve Conflict and their Results

กระบวนการที่ใช้

ผู้ตดั สิ น

ผลการตัดสิ นใจ

Process

Decision - making

Result

- ใช้ ความรุนแรง (Violence / - ผู้ชนะ (The Winner)

- แพ้ - ชนะ (Win - Lose)

Fight)

- ผูน้ ชตินะ (The Winner) - ใช้ การเผชิญหน้ าประท้ วงอย่ างสั

- แพ้ - ชนะ (Win - Lose)

(Non-Violence Direct Action or Civil Disobedience) อารยะขัดขืน

- ใช้ การบัญญัตกิ ฎหมาย

- สภานิตบิ ัญญัติ

- แพ้ - ชนะ (Win - Lose)

(Legislation)

(The Legislature) - ใช้ การฟ้ องร้ อง (Litigation) - ศาล (The Court)

- ใช้ อนุญาโตตุลาการตัดสิ น

- อนุญาโตตุลาการ

- แพ้ - ชนะ (Win - Lose) - แพ้ - ชนะ (Win - Lose)

(Arbitration)

(Arbitrator) - ใช้ การเจรจาไกล่ เกลีย่ คนกลาง- คู่กรณี ( The parties) (Mediation) - ใช้ การเจรจาต่ อรอง (Negotiation) - คู่กรณี ( The parties)

- ใช้ การหลีกหนีปัญหา (Avoidance / Flight)

-

- ชนะ - ชนะ (Win - Win) - ชนะ - ชนะ (Win - Win) - คงสภาพเดิม (Status quo)


สันติวิธีคืออะไร พูดถึงสันติวิธี นึกถึง ใครบ้าง


สันติวิธีมี 2 ความหมาย 1) การต่อสูอ้ ย่างสันติ (โดยไม่ใช้ความ ร ุนแรง) เพื่อให้ได้ซึ่งสิ่งที่ตอ้ งการ (Civil Disobedience) แม้จะผิดกฎหมาย 2) การใช้สนั ติวิธีเพื่อแก้ปัญหาความ ขัดแย้ง (Conflict Resolution) โดยการเจรจาไกล่เกลี่ยเพื่อ ผลออกมาเป็นฉันทามติ (Consensus) หรือ ชนะ -ชนะ (Win - Win)


ข้อสังเกตของการใช้สนั ติวิธีกบั การ แก้ปัญหาความขัดแย้ง แนวคิดเดิม : เมื่อมีความขัดแย้งใช้การเจรจา ไกล่เกลี่ยอย่างสันติวิธี/ หรือเจรจาไกล่เกลี่ยคน กลาง ถ้าไม่สาเร็จใช้ความร ุนแรง

แนวความคิดใหม่: เมื่อมีความขัดแย้ง ใช้ วิธีการเจรจาไกล่เกลี่ย/ หรือเจรจาไกล่เกลี่ยคน กลางเป็นหนทางเดียวที่มีความชอบธรรมในการ แก้ปัญหา อ. มารค ตามไท


ลองทำดู


รถที่คุณกาลังขับแล่ นมาด้ วยความเร็วบนถนนที่ มีรถขวักไขว่ ทันใดรถคันข้ างหน้ าเกิดเบรค กะทันหัน และกาลังเลีย้ วกลับรถ คุณก็เลีย้ วหลบ รถคันนั้นอย่ างหวุดหวิด เกือบจะชนรถบรรทุก ข้ างหน้ า คุณจึง...... 1.ลากคนขับรถคันนั้นออกมาชก 2. บอกเขาว่า “ไอ้งงั่ ไปขับรถสามล้อถีบเสี ยไป” 3. หายใจลึก ๆ และนึกดีใจที่เอาชีวติ รอดมาได้ 4. ถามเขาว่ารู้ หรือปล่ าว นอกจากเขาแล้ ว ยังมีคนอืน่ ที่ใช้ ถนน สายนีด้ ้ วย และก็ยงั ไม่ มีใครอยากตายตอนนี้ 5. บอกเขาว่าเขาเกือบจะฆ่ าคุณแล้ ว 6. ถามเขาว่าสบายดีหรือเปล่ า หรือไม่ กถ็ ามว่ าที่เขาทาโง่ แบบนี้ เพราะกาลังหัวเสี ยอะไรหรือเปล่ า 7. พาเขาไปหาตารวจ และทาทุกวิถีทางให้ เขาถูกยึดใบขับขี่ 8. เตะไฟหน้ ารถของเขา


ยุคนีเ้ ป็ นยุคแห่ งการต่ อต้ านบุหรี่ คุณเป็ นคนหนึ่งทีร่ ่ วม อยู่ในนั้นด้ วย แล้ ววันหนึ่งขณะทีค่ ุณนั่งรอรถทัวร์ เทีย่ ว ต่ อไปในห้ องพักโดยสารแห่ งหนึ่ง คุณก็ได้ กลิน่ บุหรี่ และหันไปเห็นชายคนหนึ่งนั่งสู บบุหรี่สบายใจฉีบอยู่ หลังคุณ แม้ จะมีป้ายเขตปลอดบุหรี่แล้ วก็ตาม คุณจึง... 1.ลุกขึน้ เดินหนีไปนอกห้ อง 2. เข้ าไปพูดคุยยกแม่ น้���ทั้งห้ าถึงโทษของบุหรี่ 3. เดินตรงเข้ าไปพูดเสี ยงดังว่ า “คุณไม่ เห็นป้ ายห้ ามสู บบุหรี่ หรือไง” 4. ลุกไปนั่งใกล้ ๆ และส่ งยิม้ ให้ พูดด้ วยเสี ยงนุ่มนวลว่ า “สู บมวน นีห้ มดแล้ วกรุณาอย่ าต่ อตัวใหม่ ได้ ไหม ดิฉันแพ้ควันบุหรี่ ขอบคุณค่ ะ 5. ตะโกนดังๆ ว่า “ใครวะสู บบุหรี่ในที่ห้ามสู บ” 6. บ่ นด่ าผู้จัดการ บขส. ที่ไม่ กวดขันเรื่องการสู บบุหรี่ที่ที่ห้ามสู บ 7. ไปเรียกนายสถานีมาจัดการเจ้ าหมดนี่ 8. นั่งเฉยๆ รอให้ คนอืน่ โวยวายขึน้ มาเอง


ควำมหมำย : สั นติวธิ ี 1. เรียกร้องอย่างสันติ 2. การจัดการความขัดแย้งด้วยสันติวิธี


การเปรียบเทียบค่ าใช้ จ่ายและเวลา เจรจากันเอง

เจรจาไกล่เกลีย่ โดยคน กลาง

อนุญาโตตลุ าการ

ฟ้องร้ องคดีกนั


การเจรจาต่ อรอง Negotiation

คู่กรณี ตดั สิ นใจกันเอง

ควบคุมกระบวนการและ ผลลัพธ์


การเจรจาไกล่ เกลีย่ โดยคนกลาง Mediation

ผูไ้ กล่เกลี่ย

ยอมให้ คนกลางกากับ กระบวนการ แต่ ควบคุม ผลลัพธ์

คู่กรณี ตดั สิ นใจเอง


การอนุญาโตตุลาการ Arbitration

ค ผูม้ ีอานาจตัดสิ นใจ

ควบคุมกระบวนการ แต่ ยอมให้ คนกลางกาหนด ผลลัพธ์


พระบรมราโชวาท ในห้ องพักคู่ความ ศาลแขวงชลบุรี


การเจรจาไกล่ เกลีย่ ?


การเจรจาไกล่เกลี่ย (Negotiation) คือ การเจรจาไกล่เกลี่ยคือ กระบวนการ แก้ปัญหาที่มีคกู่ รณีสองฝ่ายหรือมากกว่า ซึ่งอาจเป็นบ ุคคลหรือกลมุ่ คน มีความสมัคร ใจมาเจรจาในเรือ่ งของความแตกต่างเพื่อ พยายามที่จะนาไปสูก่ ารตัดสินใจร่วมกันใน ประเด็นที่มีความกังวลด้วยกัน

การเจรจาไกล่เกลี่ยคนกลาง (Mediation) คือ กระบวนการจัดการความขัดแย้งที่อาศัย บ ุคคลหรือ กลมุ่ บ ุคคลที่เป็นกลางมาเป็นผู้ ดาเนินกระบวนการเจรจาให้เกิดข้อตกลง แต่ ไม่ใช่เป็ นผูต้ ดั สินชี้ขาด


Interests VS. Positions จดุ สนใจ กับ จดุ ยืน

B

B


จุดสนใจ (Interest) จุดสนใจหรือความต้องการ คือ สิ่งที่ค่กู รณี ต้องการ หรือ มีความจาเป็ นต้องได้จริงๆ จากการ เจรจา ความจาเป็ น, ความหวัง, ความกลัว, ความห่วงกังวล, ความปรารถนาที่อยู่เบื้องหลัง

จุดยืน (Position) จุดยืน คือทางออกที่เหมาะสมของข้อพิพาทในสายตา ของกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง จุดยืน คือ มีทางแก้ไขปัญหาที่เตรียมการไว้แล้วไม่ว่าจะ เป็ นผลลัพธ์สดุ ท้าย หรือ การแสดงความต้องการ อย่างเปิ ดเผย


ตัวอย่างของจุดยืน • จุดยืนของผูค้ ดั ค้านโรงบาบัดน้ า เสียคลองด่านคืออะไร จุดยืนของผู ้ คัดค้านโรงไฟฟ้าคืออะไร • จุดสนใจคือ เป็ นห่วงเรื่องวิถีชีวิต ทามาหากิน • จุดยืนของกลุม่ พันธมิตรเพื่อ ประชาธิปไตยคืออะไร จุดยืนของ นายกคืออะไร • จุดสนใจคือ คุณธรรม จริยธรรม ประเทศชาติ


จุดยืน จุดสนใจ และความ ต้องการ Positions สิ่ งทีเ่ ราพูดว่ าเรา ต้ องการ Interest s สิ่ งทีเ่ รา ต้ องการจริงๆ

NEEDS สิ่ งจาเป็ นที่ ขาดไม่ ได้


เหต ุผลพื้นฐานร่วมกันภายใต้ ความสัมพันธ์ จุดยืนของคู่กรณี ก

ผลประโยชน์ - สิ ท ธิ ที่ ได้้รับ - ค ว า ม ต้ องการ - ค่ านิยม

ผลประโยช น์ - สิ ท ธิ ที่ ได้ รับ - ความ ต้ องการ - ค่ านิยม

จุดสนใจร่ วม

จุดยืนของคู่กรณ


สามีภริยาฟ้องหย่าและต้องการ ล ูก สามี ภริยา

- แม่ ติดการพนัน -ไ ม่ ส น ใ จ เ รื่ อ ง การศึกษา -พ า ลู ก ไ ป อ ยู่ ต่ างจังหวัด บ้ านไม่ ดี

-พ่อติดเหล้า - ไมดูแลลูก - มีภริยาน้ อย

จุดสนใจร่ วม อนาคตของลูกที่ดี ความปลอดภัย การศึกษา


VANCHAI VATANASAPT:2546

กรณีที่หนึ่ง ณ ห้ อ งสมุ ด แห่ ง หนึ่ ง นั ก ศึ ก ษา ก ก าลัง ทางานอยู่บนโต๊ ะในห้ องสมุด มีเอกสารวางอยู่มาก นักศึกษา ก นั่งทางานอยู่อย่ างสงบมาประมาณสอง ชั่ วโมง นักศึกษา ข เดินเข้ ามาในห้ องสมุดเพื่ออ่ าน หนั ง สื อ นั่ ง อ่ า นสั ก ครู่ รู้ สึ ก อั ด อั ด จึ ง ลุ ก ไปเปิ ด หน้ าต่ างเพื่อให้ ลมพัดเข้ ามา ทันใดนั้น ลมก็พัดเอา เอกสารของนั ก ศึ ก ษา ก ปลิ ว กระจั ด กระจาย นักศึกษา ก ไม่ พอใจอย่ างยิ่ง และต่ อว่ า นักศึกษา ข โต้ เถียงกันจนเกิดเสี ยงดังรบกวนคนอืน่ ต่ างคนต่ าง ไม่ ยอมรับกันเรื่องการเปิ ดและปิ ดหน้ าต่ าง ท่ านเป็ นบรรณารักษ์ ห้องสมุด ท่ านจะแก้ ไข ความขัดแย้ งอย่ างไร


กรณีทหี่ นึ่ง ณ ชุ มชนแห่ งหนึ่ ง มี โ รงงานท า เครื่ องสาอาง และองค์ กรมูลนิธิเด็กดูแลศู นย์ เด็ ก อยู่ วั น หนึ่ ง ทั้ ง สององค์ ก ร คื อ มู ล นิ ธิ ฯ และโรงงานได้ ไปที่ร้านขายผลไม้ ซึ่งมีอยู่ร้าน เดียวจาหน่ ายผลไม้ ที่ท้ังสององค์ กรต้ องการ ทั้งหมดที่มีอยู่ในร้ าน ผู้ที่มาซื้อต่ างฝ่ ายต่ าง ไม่ ยอม อ้ างเหตุผลต่ างๆ ว่ าต้ องซื้อเอาผลไม้ นั้นไปทั้งหมดให้ ได้ ถ้ าท่ านเป็ นพ่ อค้ าอยู่ท่านจะแก้ ปัญหานี้ อย่ างไร


MY

แข่ งขัน COMPE TE (MY WAY)

หลีกหนี AVOID

ประนีประ นอม COMPROM ISE (HALF WAY)

(NO WAY)

ร่ วมมือ COOPERAT ION (OUR WAY)

ยอมตาม COMPLIA NCE (YOUR WAY)

YOU การแก้ ปัญหาความขัดแย้ งและการร่ วมมืRอวิธี

ต่ างๆ


การไกล่เกลีย่ ไม่ ใช่ การ “เกลีย่ กล่อม” แต่ เป็ นกระบวนการทีค่ ู่กรณีสมัครใจ มาแก้ปัญหาร่ วมกัน


• อย่ ารีบร้ อนด่ วนสรุป • ต้องมั่นใจและกล้าที่จะไกล่เกลีย่ แต่ อย่ามั่นใจมากเกินไป • ตอบสนองความต้ องการ ความรู้สึกทีไ่ ม่ ตรง • การบันทึก สรุปผิดพลาด • เข้ าใจจุดยืนและความต้ องการของคู่กรณีไม่ ครบถ้ วน • เสนอทางออกที่ผดิ


การจัดการความขัดแย้ง สนงปลัดกระทรวงเกษตร 2