Issuu on Google+

Ιδιοκτησία- Έκδοση του Συνδέσμου Μελών Γυναικείων Σωματείων Ηρακλείου & Νομού Ηρακλείου Λοχαγού Μαρινέλη 12, Ηράκλειο, Τ.Κ. 71202, τηλ.2810-242121 email: ksenona@hotmail.com, www.kakopoiisi.gr

Τεύχος 18ο - Οκτώβριος 2010 Διοικητικό Συμβούλιο

Πρόεδρος: Παχιαδάκη Μαίρη Α΄ Αντιπρόεδρος: Μεταξά Θεανώ Β΄ Αντιπρόεδρος: Σαββοπούλου Μαίρη Γραμματέας: Σταφυλάκη Σμαρώ Ταμίας: Στεφανίδη Ελένη Δημ. Σχέσεων: Στάθογλου Ελένη Εκπρ. Επιστ. Ομάδας: Μαρκοδημητράκη Φρόσω Μέλη: Αντωνακάκη Βίλμα Βαρανάκη Μάγια Καραταράκη Ευαγγελία Νεοφώτιστου Μαρία Τσιριγωτάκη Μάρω

2

Editorial

4

Λαογραφία

7

Η νίκη του Μαραθώνα

8

Νίκος Εγγονόπουλος

10

Η επικοινωνία με το παιδί μας

12

Διατηρείστε την υγεία και τη νιότη σας

13

1η Οκτωβρίου: Ημέρα ηλικιωμένων

16

Το Μικρό Λεξικό των Γεύσεων

Σύνδεσμος με τον Ξενώνα Σεγρεδάκη Αργυρώ

17

Στήλη βιβλίου

Συντακτική Ομάδα:

18

Κρητικές ενδυμασίες

20

Μνήμες παιδικές

22

Δικτύωση και Μ.Κ.Ο

Παχιαδάκη Μαίρη

Επιμέλεια ύλης:

23

Λόγια της Γαζίας

Μαγγίπα Αγορίτσα

Επιμέλεια έκδοσης:

24

Σωματική κακοποίηση της γυναίκας

Έκτακτοι Συνεργάτες:

25

Η ταπεινή πατάτα

26

Σκουπίδια τέλος!

27

Δωρεές

28

Αναγνωστικό τελευταίας σελίδας

Αναπληρωματικά μέλη Αντωνακάκη Μαρία Πλακιωτάκη Ειρήνη Φλυτζανή Μαριλένα

Εξελεγκτική επιτροπή

Καρκαβάτσου Ρέα- Ελευθερία Οικονομοπούλου Πόπη Στιβακτάκη Πόπη

Καρκαβάτσου Ρέα- Ελευθερία Μεταξά Θεανώ Νεοφώτιστου Μαρία Οικονομοπούλου Πόπη Παχιαδάκη Μαίρη

Μαγγίπα Αγορίτσα Μπαλτζάκη Εμμανουέλα Μπουγούκα Δέσποινα Παπαδάκη Νίτσα Παπαχατζάκη -Αγγελιδάκη Έλλη Ρουσοχατζάκη Μαρία Σεγρεδάκης Νίκος Σταματάκη Μαρία- - Αλεξάνδρα Σταφυλάκη Σμαρώ Χλουβεράκης Γιάννης

1


EDITORIAL

Οκτώβριος 2010 Σκέψεις Φθινοπωρινές Οκτώβρης και η μελαγχολία της εποχής μαζί με τα χρώματα της φύσης, μας προσγειώνουν στην πραγματικότητα, παρά του ότι οι θερμοκρασίες ακόμη παραμένουν υψηλές. Ιδιαίτερα εμείς που ζούμε στο Νότο δεν έχουμε συνειδητοποιήσει ότι ο καιρός έχει πάρει ήδη τη στροφή του προς τον Χειμώνα. Ωστόσο η νυχτερινή παγωνιά και τα καφεκίτρινα φύλλα των δένδρων μας δείχνουν για τα καλά την πρόθεσή του. Και καθώς οι διακοπές τελεσίδικα τελείωσαν και γύρισε πλέον «κάθε κατεργάρης στον πάγκο του», με την επιστροφή, μας υποδέχεται στο σπίτι το πιο προσφιλές μέσον «ψυχαγωγίας»: η τηλεόραση. Το μέσον που τα τελευταία 20 τουλάχιστον χρόνια έχει αναλάβει να «μορφώσει» και να «διαπαιδαγωγήσει» το νεοέλληνα, που αραχτός στον καναπέ του απολαμβάνει κάθε είδους «τροφής» που η τηλεόραση του σερβίρει από πρωίας μέχρι νυχτός! Εφέτος, με το που μπήκε ο Σεπτέμβρης και ξεκίνησαν τα νέα προγράμματα, μέσα σ’ όλα μας προέκυψαν «ειδικοί» κουζινολόγοι που μπαινοβγαίνουν στα στούντιο με πλουμιστά πιάτα προτείνοντας έναν γευστικό αχταρμά που τον ονομάζουν «διεθνή κουζίνα». Επινοούν καινούριους χρωματικούς συνδυασμούς με περίτεχνες γαρνιτούρες, δημιουργώντας γευστικές προκλήσεις μέσα από κάθε λογής μαγειρέματα και γαστριμαργικές προτάσεις. Κι εγώ, η μαγείρισσα μιας άλλης γενιάς, σήμερα, απλά διερωτώμαι. Βρισκόμαστε άραγε μπροστά σε μια επανάσταση της αισθητικής της γεύσης ή μήπως άλλαξε η ισορροπία της διατροφικής μας κουλτούρας; Γιατί σε μας τουλάχιστον που κατοικούμε στην ευλογημένη Κρήτη δεν χρειάζεται να μας παρασύρουν οι «εισβολείς» με μια δήθεν μαγειρική τέχνη που μέσα από τις κονσερβοποιημένες «νοστιμιές» αυτό που μας φέρνει συνήθως είναι η δυσπεψία και η στομαχική δυσφορία. Η έννοια άλλωστε, της γαστρονομίας εμπεριέχει πάντοτε τον Πολιτισμό και την Ιστορία κάθε τόπου που διανθίζεται με την ποίηση και το τραγούδι του. 2

Σήμερα, η επίθεση όλων των μεταλλαγμένων προϊόντων με τα δεκάδες συντηρητικά τύπου Ε και τα διατροφικά υποπροϊόντα τους, όπως η γύψινη φέτα, η κρέμα γάλακτος, τα σπορέλαια, η φάβα Χονγκ-Κονγκ και τόσα άλλα, πολύ φοβούμαι πως έχουν επηρεάσει την διατροφική δομή της Ελληνικής οικογένειας, αν όχι και της Κρητικής. Αυτές τις μέρες, τα ΜΜΕ μας ενημέρωσαν, πως κατέχουμε την πρωτιά στην Ευρώπη με τους πιο παχύσαρκους πολίτες και τα πιο υπέρβαρα παιδιά. Μικροί-μεγάλοι, δηλαδή είμαστε εν δυνάμει υποψήφια θύματα καρδιοπαθειών, καρκίνου και τόσων άλλων επικίνδυνων ασθενειών. Κι αυτό, διότι οι νέοι μας μπαινοβγαίνουν καθημερινά στα ταχυφαγεία (κατανάλωση έτοιμου φαγητού από το 1986 έως σήμερα έχει αυξηθεί κατά 956%!!!), αγνοώντας τις ιατρικές περί διατροφής επιταγές: μαγειρευτό φαγητό, χόρτα, ζυμωτό ψωμί, όσπρια, ελαιόλαδο και ψάρια. Το ζητούμενο βέβαια, είναι ο χρόνος που δεν υπάρχει, καθώς στις μέρες μας η μητέρα εργάζεται εκτός σπιτιού και δεν προλαβαίνει να ετοιμάσει τις συνταγές της γιαγιάς. Βλέπετε, η ανάγκη για περισσότερα χρήματα μαζί με την περιβόητη κοινωνική άνοδο, κατόρθωσαν να μεταλλάξουν τη θεωρία ζωής. Έτσι, τα delivery και τα fast food, έχουν πλέον αναλάβει να ταΐσουν την Ελληνική οικογένεια. Επιτέλους, ας ασχοληθούμε περισσότερο με τα παιδιά μας, ας κλείσουμε την τηλεόραση, ας ανοίξουμε τ’ αυτιά μας, και ας ακούσουμε το καμπανάκι του κινδύνου, πριν πυκνώσουν περισσότερο οι στρατιές των παχύσαρκων στον τόπο μας. Οφείλουμε ΕΜΕΙΣ, οι γυναίκες, οι μανάδες και γιαγιάδες να κάνουμε την προσωπική μας εξέγερση, με την επιστροφή στην κουζίνα και τη χρήση αγνών προϊόντων. Κι επειδή ξέρουμε πολύ καλά πως η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται αποκλειστικά μέσα στο σπίτι, είναι καθήκον μας να διδάξουμε τα παιδιά μας, να προστατέψουμε την υγεία τους και μέσα από τα αυθεντικά πρότυπα να τα προτρέψουμε να γίνουν κοινωνοί των κρητικών γευστικών διαδρομών. Γιατί, έτσι και μόνον έτσι, θα τα πείσουμε να αγαπήσουν την παράδοση, να συντηρήσουν την κουλτούρα μας και να γευτούν τις αναρίθμητες συνταγές της πατρίδας μας. 3

marygalini@yahoo.gr


Λαογραφ ία

γράφει ἡ Θεανώ Μεταξᾶ

Τό ρακοκάζανο

Μετά τόν τρύγο καί τά «πατήματα» τῶν σταφυλιῶν, σειρά ἔχει ἡ παρασκευή τῆς ρακῆς (τσικουδιᾶς). Ἀρχίζει στίς ἀρχές τοῦ Ὁκτώβρη καί φτάνει συνήθως, ὡς τό τέλος τοῦ Νοέμβρη. Ἡ «ρακή» εἶναι Τουρκική λέξη «Raki», ἐνῶ ἡ «τσικουδιά» ἔχει προέλευση τό τσίκουδο (κουκούτσι), ἐπειδή τά στράφυλα (στέμφυλα), ἀπ’ ὅπου παράγεται, ἀποτελοῦνται κυρίως ἀπό κουκούτσια καί ἀπό φύλλα. Ἡ παραγωγή τῆς ρακῆς γίνεται στά ρακοκάζανα, μέ τή μέθοδο τῆς ἀπόσταξης. Ἡ διαδικασία τῆς ἀπόσταξης εἶναι πολύ παλιά.

- «Τί θέλετε νά σᾶς κεράσουμε;» - «Γιάντα ρωτᾶτε; Ντά δέν ἔχετε ρακή;» Τίς μέρες τῆς λειτουργίας τοῦ καζανιοῦ θά ἀποστάξει τή ρακή του ὁ ἕνας μετά τόν ἄλλο στό χωριό, γιά νά τήν ἔχει ὅλο τό χρόνο. Ὅσο διαρκεῖ ἡ διαδικασία τῆς παραγωγῆς, μαζεύονται γύρω ἀπ’ τό καζάνι συγγενεῖς καί φίλοι, γιά νά δοκιμάσουν τήν καινούργια ρακή. Ἡ σύναξη αὐτή ἀποτελεῖ συγχρόνως μιά εὐκαιρία ἐπικοινωνίας, ὅπου γίνονται συζητήσεις, λέγονται ἱστορίες, ἀνέκδοτα, ἀστεῖα. Συνήθως ἀνάβει τό κέφι. Ὅταν μάλιστα ὑπάρχει καί ὁ σκοπός τῆς λύρας, ἡ σύναξη παίρνει μορφή γιορτῆς μέ μεγάλο φαγοπότι, μαντινάδες καί χορό. Τή ρακή συνοδεύουν συνήθως ὀφτές πατάτες, ἐλιές, λάχανο, ξηροί καρποί, ρόγδι, λαντουριστός ντάκος, ἀλλά καί ἄφθονο κρέας. Στά τραγούδια, τόν πρῶτο ρόλο ἔχουν οἱ μαντινάδες. Ἄλλες εἶναι ἀστεῖες ἤ πειρακτικές, ἄλλες λένε γία τό ρακοκάζανο, ἀλλά οἱ περισσότερες ἐκθιάζουν τή ρακή:

Τσῆ ρακῆς

Ὁ Διοσκουρίδης τόν 1ον αἰῶνα μ.Χ. ἦταν ὁ πρῶτος πού περιέγραψε τήν ἀπόσταξη σέ σύγγραμα φαρμακολογίας. Λέγεται ὅτι τήν πρώτη ρακή παρήγαγαν τόν 14ον αἰῶνα στό Ἅγιο Ὄρος οἱ Μοναχοί καί μέ τά χρόνια εξαπλώθηκε ὁ τρόπος παραγωγῆς στήν Κρήτη καί στήν Ἑλλάδα. Ωστόσο στά παλιά χρόνια, στή Λαϊκή Ἰατρική, ἡ ρακή ἀποτελοῦσε σπουδαῖο φάρμακο. Οἱ χρήσεις της ἦσαν πολλές. Τή χρησιμοποιοῦσαν γιά ἐντριβές στό κρυολόγημα, γιά τόν λαιμόπονο, ζεσταμένη ρακή μαζί μέ μέλι. Ακόμα γιά νά ἔχουν γερά μαλλιά τά ἔτριβαν στίς ρίζες μετά τό λούσιμο μέ ρακή ἀνακατεμένη μέ λάδι. Στήν ἔγκυο, ἡ ρακή ἦταν το μέσο γιά νά δώσουν κινητικότητα στό ἔμβρυο, μέ τό νά πιτσιλοῦν τήν κρύα ρακή στήν κοιλιά της. Ὁ θεσμός τοῦ ρακοκάζανου νομιμοποιήθηκε τό 1920 ἀπό τόν Ἐλευθέριο Βενιζέλο, ὁπότε δώθηκαν οἱ ἄδειες παραγωγῆς τῆς ρακῆς. Τά στράφυλα βράζουν στό ρακοκάζανο, παράγουν ἀτμούς πού ὑγροποιοῦνται, δίνοντας τό ὡραῖο αὐτό Κρητικό ποτό. Τό χαρακτηρίζω Κρητικό, γιατί κανένα σπιτικό δέν ὑπάρχει χωρίς νά ἔχει ρακή γιά κέρασμα. Λένε χαρακτηριστικά:

Ἀνάθεμάτη τή ρακή ἴντά’ ναι αὐτό που κάνει κι ὅταν τήν πίνω γίνεται τό πάτωμα ταβάνι.

Φίλο μου ἔχω τή ρακή δέ μοῦ χαλᾶ χατήρι κι ὅτι κι ἄν ἔχω το ξεχνῶ στο δεύτερο ποτήρι.

Ὦ, τή παντέρμη τσικουδιά Καί πῶς μοσκομυρίζει, ἴδια πώς εἶσαι στό μπαξέ τήν ὥρα που ἀνθίζει.

Οὔτε ρακή, οὔτε κρασί δέ μέ μεθεῖ κερά μου, ὡς μέ μεθοῦν τά μάθια σου πού καῖνε τήν καρδιά μου.

Ἕνα ποτήρι τσικουδιά, ὅντε δά δῶ γεμάτο, ζυάζω το στή χέρα μου καί κάνω «ἄσπρο πάτο».

Ἀπού δέν ἤμαθε ποτέ ρακή, κρασί νά πίνει ἄδικα ἦρθε στή ζωή καί δίκαια τήν ἀφήνει.

Πίνω ρακή, πίνω κρασί γιά νά σέ λησμονήσω, μά σέ θυμοῦμαι πιό πολύ ἅμα δά ξεμεθύσω.

Ἡ τσικουδιά’ ναι βάλσαμο τσί πόνους παγουδιάζει, μερώνει τσί λαβωμαθιές καί γιαίνει τό μαράζι.

Ἤπια ρακή κι ἐμέθυσα, Κρασί κι ἐζάλισέ με, εἶδα καί τήν ἀγάπη μου κι ἐσοκουζούλανέ με.

Ρακή, σέ πίνω γιά καλό, μά’ σύ με πᾶς στόν τοῖχο κι ἄν ψάχνω καί τσ’ ἀγάπης μου τή πόρτα, δέν τη βρίσκω. Γηρ ατ ει ά εί ναι …

4

5


Πίνω τη, βιόλα, τή ρακή ὄχι γιά νά μεθύσω. γιά νά σέ βγάλω ἀπό τό νοῦ, νά σέ ξελησμονήσω.

Πίνω ρακή στό μαστραπᾶ καί τραγουδῶ στσί στράτες πώς ἀγαπῶ καί τσί ξανθές μά καί τσι μαυρομάτες.

Πίνω ρακή, πίνω κρασί κι ὅλα τ’ ἀνεκατώνω, γιά νά μεθῶ καί νά ξεχνῶ τσ’ ἀγάπης μου τόν πόνο. Δέν το θυμοῦμαι νά’ χω πιεῖ ρακή καί νά μεθύσω, μά χάνω ζάλα κι ἐμιλιά ἅμα σέ συναντήσω. Τοῦ ρακοκάζανου:

Μέ δυό ρακές ἁπού δά πιῶ εἶμαι καί μεθυσμένος, γιατί’ μαι ἀπό τό ἄρωμα μιᾶς βιόλας ποτισμένος.

Στό ρακοκάζανο ρακές μέ κάλεσες νά πιοῦμε κι ἐδά γιά νά γιαγύρωμε τό δρόμο πῶς θά βροῦμε;

Ὅντε νηστεύω τό νερό ρακή βάνω καί πίνω. Ὁ Θιός δέν μοῦ κακοβουλᾶ μόνο σάν δέν τοῦ δίνω

Πόσες ρακές κατέβασα ἀλήθεια δέν κατέχω μ’ ὀφτές πατάτες καί μεζέ, παράπονο δέν ἔχω.

Ὅση ρακή καί νά’ χω πιεῖ δέ μέθυσα ποτέ μου, μά σά σέ δῶ ζαλίζομαι σκέψη καί λογισμέ μου.

Παρέα στό καζάνι μας νά ‘τανε ἄλλη τόση ἔχει ρακή νά πίνωμε μέχρι νά ξημερώσει.

Τή μάνα σου τή μάγισσα ρακή δά τήν ποτίσω, νά πέσει ν’ ἀποκοιμηθεῖ, νά’ ρθω νά σέ φιλήσω.

Μέ τήν πυρά τοῦ καζανιοῦ ἄναψε ὁ σεβντάς μας κι ἐκαίγανε σάν τή ρακή μέσα τά σωθικά μας.

Κοντό δέν εἶν’ ἐπά κιανείς νά θέλει τό καλό μας, νά βάλει μια σταλιά ρακή νά γράνει τό λαιμό μας;

Εἰς τό καζάνι γνώρισα κι ἐγώ τήν κοπελιά μου μέ μιά μαθιά πού μοῦ ‘ριξε ἐμπῆκε στήν καρδιά μου.

Η νίκη του Μαραθώνα και οι Συμβολισμοί της

γράφει ο Νίκος Σεγρεδάκης

Ένα σύμβολο αθάνατο στους αιώνες παραμένει η Μάχη του Μαραθώνα που συμβολίζει την επικράτηση του πολιτισμού ενάντια στην Βαρβαρότητα. Την επικράτηση του δικαίου και της ευψυχίας ενάντια στη δύναμη και τον πλούτο ενός συρφετού πληρωμένων δούλων και χρυσοφόρων Μήδων που επιχείρησαν να καταλύσουν όσα η σοφία και η κατοχυρωμένη ελευθερία σκέψης των Ελλήνων έγραψε στις ιστορικές σελίδες. Η ιστορική αυτή αναμέτρηση ανέδειξε το Μονοπάτι του Μαραθώνα σε παγκόσμιο σύμβολο ελευθερίας και θυσίας. Είναι το μονοπάτι που ακολούθησε ο Φειδιππίδης για να φέρει το μήνυμα της νίκης στους Αθηναίους. Αυτές τις μέρες συμπληρώνονται δυόμισι χιλιάδες χρόνια από την ιστορική αυτή Μάχη. Μας δόθηκε έτσι η ευκαιρία με τον εορτασμό της επετείου να σκύψουμε ξανά στην ιστορία και να φρεσκάρουμε την ανιστόρητη μνήμη μας με λίγα στοιχεία για ένα γεγονός που θα πρέπει να μας κάνει περήφανους για τους προγόνους μας και να μας παραδειγματίσει λίγο στις δύσκολες μέρες που περνούμε. Στη Μάχη του Μαραθώνα (490 π.χ.) νίκησαν οι ολιγάριθμοι απέναντι στους πολυπληθείς, γιατί πάλεψαν με ανδρειοσύνη και πίστη στις αξίες της ελευθερίας και της Δημοκρατίας. Ο Μαραθώνας όμως συμβολίζει ακόμη ένα ιστορικό «όχι» στην τυραννία, ένα

«όχι» στην υποδούλωση και μια αφετηρία για την περιφρούρηση των αγαθών της ειρήνης, της ελευθερίας και της δημοκρατίας που οι πρόγονοι μας την ανακάλυψαν. Είναι παρήγορο βέβαια σήμερα οτι τουλάχιστον με την καθιέρωση του Μαραθώνιου δρόμου φέρνομε στη μνήμη μας αυτόν τον Μαραθώνα. Το Μαραθώνα της νίκης και της ευψυχίας του ανθρώπου που ματωμένος και κατάκοπος από τον αγώνα, έδωσε την τελευταία ανάσα του τρέχοντας για να αναγγείλει τη χαρούμενη έκβαση της Μάχης, τον Φειδιππίδη. Παρήγορο επίσης είναι το γεγονός ότι με την ευκαιρία της διοργάνωσης του Μαραθώνιου δρόμου χιλιάδες πολίτες από όλες τις γωνίες του πλανήτη ήρθαν στον τόπο μας για να τρέξουν αγωνιζόμενοι στην ιστορική διαδρομή των 42 χιλιομέτρων, όσα έτρεξε ο πρόγονος μας Αθηναίος. Και χαρακτηρίζω παρήγορο το γεγονός της έλευσης τόσων ανθρώπων από όλο τον κόσμο γιατί έτσι ακόμη για μια φορά ακούγεται το καλό όνομα αυτής της χώρας που αρκετά λοιδορήθηκε τελευταία. Προσωπικά ιδιαίτερα συγκινούμε με το επίγραμμα του ποιητή Σιμωνίδη για τους Μαραθωνομάχους «Ελλήνων προμαχούντες Αθηναίων Χρυσοφόρων Μήδων ιστόρεσαν δύναμιν». Δυστυχώς στις μέρες μας Χρυσοφόροι Μήδοι είναι ευπρόσδεκτοι και τα «όχι» σπάνια. Πρ όσ ωπα με ρ υτ ί δες

6

7


ΝΙΚΟΣ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΣ

1907-1985

γράφει η Μαρία Νεοφωτίστου

Ο Οκτώβριος μήνας της γέννησης αλλά και του θανάτου του αφιερώνεται στον Νίκο Εγγονόπουλο, υπερρεαλιστή* ποιητή και ζωγράφο, έναν από τους σπουδαιότερους εκπροσώπους της γενιάς του 30. Γεννήθηκε στην Αθήνα αλλά πέρασε τα μαθητικά του χρόνια εσωτερικός σε λύκειο στο Παρίσι όπου θα γνωρίσει την ποίηση των τροβαδούρων, αλλά και την Αληπασιάδα κείμενο ενός Τουρκαλβανού που θα τον επηρεάσει βαθύτατα και θα τον απελευθερώσει από τον δυτικό ορθολογισμό. Επιστρέφει στην Αθήνα και εγγράφεται στην σχολή Καλών Τεχνών. Η πρώτη του εμφάνιση στα Ελληνικά γράμματα με την ποιητική συλλογή ‘’Μην ομιλείται εις τον οδηγόν’’, σκανδάλισε τους λογοτεχνικούς κύκλους της εποχής του που εγκαινιάζουν μια διαδικασία κατασυκοφάντησης και εξευτελισμού του, φτάνοντας στην παρωδία των ποιημάτων του, ενέργεια που θα τον πικράνει βαθύτατα. Ένθερμος υπερασπιστής στην περίοδο αυτή ήταν ο Ανδρέας Εμπειρίκος ο οποίος θα γράψει ‘’Νικόλαε Εγγονόπουλε η ώρα της δόξης σου έφθασε προ πολλού και είναι στραβοί ή κακόπιστοι όσοι ακόμη δεν το βλέπουν’’. Η κορυφαία στιγμή της ποίησης του αλλά και δικαίωση για τον ποιητή θα έρθει με την δημοσίευση του ποιήματος του ‘’Μπολιβάρ’’. Μέσα από την μορφή σύμβολο του αγωνιστή της Λατινικής Αμερικής γράφει έναν ύμνο για τον αγωνιζόμενο άνθρωπο, έναν ύμνο για την ελευθερία, μια κατάθεση ψυχής που παραδίδεται με πάθος στη συγκίνηση. Καλλιτέχνης με σπάνιο ταλέντο αποτέλεσε μια από τις πιο ιδιόρρυθμες, αλλά και τις πιο έντιμες περιπτώσεις στην νεότερη καλλιτεχνική πραγματικότητα αφού κατόρθωσε να εκφραστεί και να υπηρετήσει πιστά την ποίηση και την ζωγραφική. Σύμφωνα με δήλωσή του, αισθανόταν περισσότερο ζωγράφος παρά ποιητής και ως εκ τούτου λίγο τον ενδιέφερε να δει τυπωμένα τα ποιήματά του. Πράγματι, η προσφορά του στην ζωγραφική υπήρξε εξίσου σημαντική με την αντίστοιχη ποιητική. Αντλώντας τα θέματα του από ποικίλους χώρους (μυθολογία, δημοτική παράδοση, σύγχρονη ευρωπαϊκή ζωγραφική) τα έντυσε με μία απολύτως προσωπική υπερρεαλιστική τεχνική, και απέδωσε έργα σφραγισμένα με προσωπικό ύφος απολύτως μοναδικά. Παρ' όλα αυτά, στο ευρύτερο κοινό (το οποίο τελικά κατέκτησε) αυτό που απομένει είναι κυρίως η ποίησή του. Ο Εγγονόπουλος, με την εντιμότητα, το ήθος, την απεριόριστη θέρμη του και την σπάνια μόρφωσή του, κατάφερε να δώσει το Ελληνικό πρόσωπο του Υπερρεαλισμού. Το γεγονός τον καθιστά τον πιο σημαντικό και πιο γνήσιο εκπρόσωπο του επαναστατικού αυτού καλλιτεχνικού κινήματος στην Ελλάδα, μαζί με τον ομότεχνό του Ανδρέα Εμπειρίκο. *Υπερρεαλισμός: πρωτοποριακό κίνημα (1924) σύμφωνα με το οποίο ο καλλιτέχνης αλλά και ο άνθρωπος γενικότερα, δεν πρέπει να μένει εγκλωβισμένος στην πραγματικότητα της καθημερινής ζωής αλλά να χρησιμοποιεί τη φαντασία, την τύχη, το όνειρο και το ασυνείδητο, σπάζοντας τα δεσμά του ρεαλισμού και της αληθοφάνειας. Μόνον έτσι θα μπορέσει να αντικρύσει νέους ορίζοντες, και να φτάσει σε μια «υπερ-πραγματικότητα», ξεφεύγοντας οριστικά από τον έλεγχο της λογικής και από τις κάθε είδους προκαταλήψεις τόσο στη ζωή όσο και στην τέχνη. 8

Μπολιβάρ (απόσπασμα) Κι εδώ πρέπει ιδιαιτέρως να εξαρθή ότι ο Μπολιβάρ      δεν εφοβήθηκε, δε «σκιάχτηκε» που λεν, ποτέ, Ούτε στων μαχών την ώρα την πιο φονικιά, ούτε στης      προδοσίας, της αναπόφευκτης, τις πικρές μαυρίλες. Λένε πως γνώριζε από πριν, με μιαν ακρίβεια      αφάνταστη, τη μέρα, την ώρα, το δευτερόλεφτο ακόμη:      τη στιγμή, Της Μάχης της μεγάλης που είτανε γι’ αυτόνα μόνο, Κι όπου θε νάτανε αυτός ο ίδιος στρατός κι εχθρός,      ηττημένος και νικητής μαζί, ήρωας τροπαιούχος      κι εξιλαστήριο θύμα. (Και ως του Κύριλλου Λουκάρεως το πνεύμα το υπέροχο      μέσα του στέκονταν, Πώς τις ξεγέλαγε, γαλήνιος, των Ιησουιτώνε και του      ελεεινού Φιλιππουπολίτη τις απαίσιες πλεχτάνες!) Κι αν χάθηκε, αν ποτές χάνετ’ ένας Μπολιβάρ! που      σαν τον Απολλώνιο στα ουράνια ανελήφθη, Λαμπρός σαν ήλιος έδυσε, μέσα σε δόξα αφάνταστη,      πίσω από βουνά ευγενικά της Αττικής και του Μορέως.   επίκλησις Μπολιβάρ! Είσαι του Ρήγα Φερραίου παιδί, Του Αντωνίου Οικονόμου-που τόσο άδικα τον σφάξαν     και του Πασβαντζόγλου αδελφός, Τ’ όνειρο του μεγάλου Μαξιμιλιανού ντε Ρομπεσπιέρ      ξαναζεί στο μέτωπό σου. Είσαι ο ελευθερωτής της Νότιας Αμερικής. Δεν ξέρω ποια συγγένεια σε συνέδεε, αν είτανε απόγονός σου      ο άλλος μεγάλος Αμερικανός, από το Μοντεβίντεο αυτός, Ένα μονάχα είναι γνωστό, πως είμαι ο γυιος σου.-

Ποιητής και Ήρωας

Απόλαυσ η τ ων εγ γον ι ών 9


Η Επικοινωνία με το παιδί μας…

γράφει η Δέσποινα Μπουγιούκα

Τα προβλήματα των σχέσεων μεταξύ παιδιών και γονιών, πηγάζουν κατά ένα πολύ μεγάλο ποσοστό- αν δεν συντρέχουν άλλοι σοβαρότεροι λόγοι- από δυσκολίες στην επικοινωνία. Μπορεί να ακούγεται τετριμμένο, παρόλα αυτά η έλλειψη επαρκούς επικοινωνίας αναπόφευκτα οδηγεί σε συγκρούσεις και πολλές φορές κάνει τις συγκρούσεις αυτές ένα μόνιμο φαινόμενο, το οποίο διαταράσσει την οικογενειακή ζωή και τις σχέσεις μεταξύ των μελών μιας οικογένειας. Παρακάτω παρατίθενται μερικές χρήσιμες και απλές συμβουλές, έτσι ώστε να δημιουργηθούν πιο πρόσφορες συνθήκες για καλύτερη και πιο ουσιαστική επικοινωνία μεταξύ γονιών και παιδιών. Ίσως να αναρωτηθεί κανείς τι είδους συμβουλές μπορεί να διαβάσει, που να βοηθήσουν τόσο, ώστε να επιτύχει κάτι τέτοιο. Αυτό που έχει σημασία να θυμάται ��μως, είναι πως η βάση της επιτυχίας για μια σωστή επικοινωνία, δεν εξαρτάται από τίποτε άλλο, όσο από την ικανότητα να ακούει και φυσικά να αγαπά. Έτσι, ας μην περιμένει κανείς μαγικές συνταγές που θα δώσουν λύση σε όλα τα προβλήματα. Αντίθετα, ας προσπαθήσει, προτού εφαρμόσει αυτές τις απλές συμβουλές, να τις μελετήσει και να κατανοήσει τη σημασία τους. Παρακάτω παρατίθενται μερικές απλές συμβουλές για τους γονείς: • Βάλτε τον εαυτό σας στη θέση του παιδιού και προσπαθήστε να σκεφθείτε πως μπορεί να νιώθει το παιδί ή τι σκέφτεται για το θέμα. • Όταν μιλάτε στο παιδί σας, πρέπει να είστε ακριβείς και περιγραφικοί σε αυτό που λέτε. • Αποφύγετε τις γενικεύσεις (πάντα τέτοιο παιδί ήσουν, ποτέ δεν ενδιαφέρθηκες για μένα, πάντα λες ψέματα….). • Μην χαρακτηρίζετε το παιδί αλλά την πράξη του (είναι καλύτερο να λέμε "είναι κακό αυτό που έκανες" και όχι: "είσαι κακό παιδί"...) • Αποφύγετε να υποθέτετε τι θέλει να πει το παιδί ή τι σκέφτεται και αφήστε να σας πει μόνο του τι συμβαίνει. Μην βιαστείτε να απαντήσετε παρά μόνο αφού βεβαιωθείτε ότι έχετε καταλάβει τι εννοούσε το παιδί. Αν δεν καταλαβαίνετε κάντε του διευκρινιστικές ερωτήσεις. • Μη χρησιμοποιείτε χαρακτηρισμούς (είσαι πολύ κακό παιδί, είσαι ψεύτης /-τρα, είσαι τεμπέλης/-α….) 10

• Όταν ζητάτε από το παιδί να κάνει κάτι, να είστε περιεκτικοί και αυτό που θα πείτε να αποτελεί μια συγκεκριμένη πρόταση («Θα ήθελα να με κοιτάς όταν μου μιλάς, γιατί έτσι νιώθω ότι μου δίνεις περισσότερη σημασία»). • Όταν λέτε κάτι προσπαθήστε να δείχνετε και τα θετικά σας συναισθήματα στο παιδί, γιατί είναι σημαντικό για εκείνο να γνωρίζει ότι τρέφετε θετικά συναισθήματα, παρά το παράπονο που εκφράζετε εκείνη τη στιγμή. Έτσι, νιώθει λιγότερο απειλημένο και θα ενοχληθεί λιγότερο από όσα θα πείτε. • Δείξτε την κατανόηση και την αποδοχή σας στο παιδί (Με τον τόνο της φωνής σας, με την στάση του σώματός σας, με τις εκφράσεις του προσώπου σας, οι οποίες πρέπει να συμφωνούν με αυτά που λέτε). • Προσπαθήστε να μπείτε στη θέση του παιδιού και να φανταστείτε πως μπορεί να νιώθει, ακούγοντας σας να λέτε αυτά που λέτε. Τέλος, δείξτε ότι κατανοείτε και την δική του άποψη. • Προσπαθήστε να είστε όσο το δυνατόν πιο ακριβείς και συγκεκριμένοι σε αυτό που ζητάτε. • Μην διακόπτετε το παιδί όταν μιλάει. Απαντήστε του αφού βεβαιωθείτε ότι έχει τελειώσει. Κάποια από τα παραπάνω, μπορεί να σκεφθείτε ότι τα έχετε ήδη εφαρμόσει, αλλά δεν έχουν φέρει κανένα αποτέλεσμα. Μπορεί ακόμα μερικά από αυτά να σας φανούν τελείως θεωρητικά και μη εφαρμόσιμα "εν ώρα κρίσης". Είναι σημαντικό όμως να θυμάστε, πως δεν αναμένεται από τον γονιό να είναι τέλειος ακλουθώντας κανόνες και οδηγίες. Προσπαθήστε απλώς στο μέτρο του δυνατού να αλλάξετε με τη βοήθεια αυτών των συμβουλών, τακτικές που ως τώρα έχουν αποδειχθεί άχρηστες και καμιά φορά επιβλαβείς. Και να θυμάστε πως για να επιτευχθεί η όποια αλλαγή, είναι απαραίτητο να κάνετε και εσείς οι ίδιοι ένα βήμα πίσω, ώστε να ξαναξεκινήσετε ακολουθώντας αυτή τη φορά μια διαφορετική διαδρομή. Άσ πρ α μαλλι ά 11


γράφει η Έλλη Παπαχατζάκη Αγγελιδακη

ΔΙΑΤΗΡΕΙΣΤΕ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΝΙΟΤΗ ΣΑΣ

Σύμφωνα με τις διεθνείς στατιστικές το κάπνισμα είναι η αιτία για 4.000.000 θανάτους το χρόνο και για πάρα πολλές ασθένειες. Ένας στους 3 καπνιστές πεθαίνει μετά από 20 χρόνια συστηματικού καπνίσματος από καρκίνο, βρογχίτιδα, εμφύσημα, έμφραγμα και άλλες παθήσεις. Όσον αφορά τις γυναίκες τα τελευταία χρόνια έχει αυξηθεί πολύ ο καρκίνος του μαστού λόγω του καπνίσματος, το οποίο βλάπτει σοβαρά το δέρμα προκαλώντας πρόωρη γήρανση. Το κάπνισμα είναι μια απατηλή συνήθεια, διότι ο καπνιστής νομίζει ότι καπνίζοντας ένα τσιγάρο θα του φύγει το άγχος και η στεναχώρια. Αντίθετα όμως αυξάνονται τα προβλήματα της καρδιάς, ο πονοκέφαλος, το άγχος και τα προβλήματα παραμένουν. Η έγκαιρη διακοπή του καπνίσματος συνοδεύεται από βελτίωση της γενικής υγείας και γενικά μείωση της θνησιμότητας. Για να κόψετε το κάπνισμα θα πρέπει πρώτα να το αποφασίσετε. Απαιτεί δύναμη, θέληση, υπομονή και βοήθεια από το άμεσο περιβάλλον όσο 12

και από το επαγγελματικό περιβάλλον. Καλό θα είναι να βρείτε κάποιο χόμπι (μουσική, γυμναστική, πεζοπορία, χορός). Αποτρέψετε την ανία, κάνετε διάφορες δουλειές του σπιτιού, πάτε βόλτα. Να έχετε στο σπίτι φρούτα ή λαχανικά για να τσιμπολογάτε και πίνετε πολύ νερό διότι έτσι δεν παχαίνετε, παίρνετε βιταμίνες και διώχνετε τις τοξίνες. Αποφεύγετε τουλάχιστον τις πρώτες μέρες τους καπνιστές για συντροφιά. Στα φαρμακεία κυκλοφορούν διάφορα βοηθήματα όπως αυτοκόλλητα, τσίχλες και spray νικοτίνης που μπορούν να βοηθήσουν την διακοπή του καπνίσματος μετά από συμβουλή του γιατρού σας. Ο βελονισμός και η ψυχοθεραπεία βοηθούν εφ’ όσον επιθυμεί πραγματικά να κόψει το τσιγάρο. Το κάπνισμα είναι σωστό που απαγορεύεται σε όλους τους δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους όπου μένουν ή εργάζονται πολλοί άνθρωποι. Με την αντικαπνιστική εκστρατεία έχει μειωθεί το κάπνισμα από 50% στο 30%.

1η Οκτωβρίου: Ημέρα των Ηλικιωμένων…. Σε παλαιότερες εποχές η τρίτη ηλικία όπως συνηθίζεται να αποκαλείται πλέον σήμερα, κατείχε μια εξέχουσα θέση στην κοινωνία και οι παλαίμαχοι της ζωής απολάμβαναν το γενικό σεβασμό. Κάθε κοινωνικό σύνολο στηρίζει την ύπαρξη του σε μια σειρά από αξίες που διασφαλίζουν την αρμονική συμβίωση των μελών του και που σημαντική θέση κατέχει ο σεβασμός που επιδεικνύουν μεταξύ τους και ιδιαίτερα στα άτομα της τρίτης ηλικίας. Στην Ελληνική κοινωνία η μειονότητα των ηλικιωμένων συμμετέχει ενεργά στην κοινωνική πολιτική και πολιτιστική ζωή. Πολλοί ηλικιωμένοι ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, κρατούν τα ηνία ακόμη και πολιτικών κομμάτων και προσδιορίζουν σε ένα μεγάλο βαθμό θα έλεγα την πολιτιστική ζωή. Αυτό το τμήμα της τρίτης ηλικίας «λόγω της δύναμης του», χαίρει σεβασμού και εκτίμησης. Όμως η πλειονότητα αποτελείται από τους απόμαχους της ζωής, οι οποίοι πολλές φορές ζουν στο περιθώριο της κοινωνίας, αντιμετωπίζουν την αδιαφορία, τόσο από την οικογένεια τους,όσο και από την ίδια την πολιτεία. Δεν είναι λίγοι οι ηλικιωμένοι που αναγκάζονται λόγω της πενιχρής σύνταξης τους να συνεχίζουν τον αγώνα της βιοπάλης για να καλύψουν βασικές ανάγκες και αυτό φυσικά όταν το επιτρέπει η υγεία τους. Οι ανήμποροι που πολλές φορές βιώνουν την εγκατάλειψη από την οικογένεια τους καταλήγουν σε γηροκομεία. Είμαι αισιόδοξη, γιατί ακόμα στην Ελλάδα 13

γράφει η Πόπη Οικονομοπούλου

οι οικογενειακοί δεσμοί κρατούν και στηρίζουν συναισθηματικά και ψυχολογικά τους ηλικιωμένους. Ας γίνει συνείδηση ότι η ίδια βιολογική διαφορά των δύο οργανισμών του παλιού και του καινούργιου οδηγεί σε διαφορετική θεώρηση του κόσμου και όχι σε ανταγωνιστική στάση απέναντι στη ζωή. Ο νέος κινείται προς τα εμπρός, ατενίζει τη ζωή αισιόδοξα- και αλίμονο αν δεν ήταν έτσι- ο δε ηλικιωμένος όταν δεν γυρίζει πίσω προσπαθεί να συγκρατήσει το παρόν, αυτό που του εξασφαλίζει την ύπαρξη του. Ο σεβασμός των νεοτέρων απέναντι στους ηλικιωμένους είναι ζήτημα ανατροφής και παιδείας. Ο ρόλος της πολιτείας είναι να αναβαθμίσει τη θέση των ηλικιωμένων ώστε να έχουν μια ενδιαφέρουσα ζωή, με τους οίκους ευγηρίας να γίνουν κέντρα δημιουργικής δράσης και όχι χώροι εναπόθεσης γερόντων. Ένα θετικό βήμα προς αυτή την κατεύθυνση είναι η δημιουργία των ΚΑΠΗ. Συμμετοχή λοιπόν στις εκδηλώσεις ζωής με σκοπό την παροχή βοήθειας και συμπαράστασης από τους νεότερους καθώς και ο πολύτιμος συμβουλευτικός ρόλος που μπορεί να επιτελέσουν, επιβάλλεται να είναι οι άξονες της συμπεριφοράς τους, αντί της παραίτησης, της αδράνειας και του εφησυχασμού. Οι νεότεροι ας μη λησμονούν ότι οι ηλικιωμένοι υπήρξαν οι φορείς της πείρας, της λαϊκής σοφίας και στο ότι διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση του πολιτικού και κοινωνικού γίγνεσθαι, αλλά και στη δική τους διαπαιδαγώγηση. Σοφ ές σ υμβ ουλές


Οκτώβριος 2010

1 Οκτωβρίου Παγκόσμια Ημέρα Ηλικιωμένων


Το μικρό λεξικό

γράφει η Ρέα- Ελευθερία Καρκαβάτσου

των γεύσεων

γράφει η Μαρία Ρουσοχατζάκη

Στήλη Βιβλίου...

Αυτό το μήνα μιλάμε…για Βότκα

Ένα εξαιρετικό ιστορικό μυθιστόρημα με πλοκή και σασπένς, που αναφέρεται στο Άμστερ-

Βότκα:

νταμ στα μέσα του 17ου αιώνα.

σύμβολο που παραπέμπει στο αυτοκρατορικό παρελθόν της Ρωσίας, τότε που έρρεε στα δείπνα των Τσαρικών αυλών. Σήμερα η βότκα εξακολουθεί να γοητεύει για την καθαρότητα της γεύσης της και τη φρεσκάδα των αρωμάτων της. Οι κυρίες χώρες προέλευσής της είναι η Ρωσία, η Πολωνία, Σκανδιναβία, η Ολλανδία (Ketel) και ο Καναδάς. Ως πρώτη ύλη το σιτάρι εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς και αυθεντικότητας όμως και η νέα της εκδοχή με αρώματα φρουτώδη αλλά και με αίσθηση ανθική (βιολέτες και τριαντάφυλλα) και νότες από γλυκά μπαχαρικά αποτελεί μια νέα γευστική πραγματικότητα.

Με χιούμορ, φαντασία και μυστήριο, ο βραβευμένος συγγραφέας Ντέϊβιτ Λις, με μεγάλη καριέρα σε αυτό το χώρο μυθιστορήματος, αποκαλύπτει ένα κόσμο όπου κυριαρχεί ο κίνδυνος, η δίψα για χρήμα και η σύγκρουση θρησκευτικών και πολιτιστικών παραδόσεων.

Αρωματική Βότκα: Είναι η βότκα όπου τα αρώματα έχουν προκύψει φυσικά, στη διάρκεια παραγωγής. Αρωματισμένη Βότκα: Είναι η βότκα στην οποία έχουν προσθέσει αρωματικά όπως λεμόνια, γλ��κόριζα, βανίλια, πορτοκάλι κ.α. (βότκα για απεριτίφ). Premium ή Μέτρια Βότκα: Είναι ο όρος που χαρακτηρίζει μια καλή βότκα, αρκετά παχύρευστη (περνάει από 4 ή 5 αποστάξεις) έχει πραγματική λάμψη, απαλή γεύση και αναδίδει τα δικά της φρέσκα αρώματα. Σερβίρεται παγωμένη στους 8ο - 9οC είτε σκέτη, είτε σε κοκτέιλ δίνοντας άλλη γευστική διάθεση. Προτείνω, σ’ ένα δείπνο με στυλ να μεταγγίζουμε τη βότκα από το μπουκάλι σε κρυστάλλινη καράφα.

Ο Μιγκέλ Λιένζου, ένας πανέξυπνος εβραιοπορτογάλος έμπορος ξέρει ότι στο εμπόριο όλα χάνονται και όλα κερδίζονται μέσα σε μια στιγμή. Εκείνος, άλλοτε ο πιο αξιοζήλευτος έμπορος της πόλης, χάνει εν μία νυκτί τα πάντα. Τώρα φτωχός και ταπεινωμένος, πασχίζει να βγει από το αδιέξοδο. Μια γοητευτική Ολλανδή του προσφέρει μια τελευταία ευκαιρία- ένα σχέδιο για να πλασάρουν στην αγορά ένα νέο, άγνωστο προϊόν που λέγεται «καφές». Για να επιτύχει, ο Μιγκέλ πρέπει να ρισκάρει όλα όσα είναι σημαντικά γι’ αυτόν και να δοκιμάσει τα όρια του εμπορικού του ενστίκτου ανάμεσα στους πιο σκληρούς και αδίστακτους εμπόρους του Άμστερνταμ...

Αν ηφ ορ ι κός δρ όμος 16

17


Κρητικές Ενδυμασίες… Η ενδυμασία έδινε πάντα στον άνθρωπο την ευκαιρία να εκφράσει την καλλιτεχνική του διάθεση. Οι Κρητικές φορεσιές σχεδιασμένες για να τονίζουν την ομορφιά, την χάρη, το παράστημα και την λυγεράδα του ανθρώπινου σώματος, αποτελούν ένα έξοχο δείγμα Ελληνικών παραδοσιακών κουστουμιών. Οι διάφοροι κατακτητές που πέρασαν κατά καιρούς από την Κρήτη, Βυζαντινοί, Άραβες, Ενετοί, Τούρκοι, όπως ήταν φυσικό επηρέασαν την Κρητική ενδυμασία.

γράφει η Νίτσα Παπαδάκη

στις ποδάρες η μπατζάκες, που λέγονται τα ανοίγματα από όπου περνούν τα πόδια. Το κορδόνι χρησιμεύει να συγκρατεί την βράκα και λέγεται τσικουριαστή ή φουκάρι. Οι κάλτσες ντύνουν τα πόδια από το τελείωμα της βράκας και κάτω μέχρι τον αστράγαλο και ονομάζονται κάρτσες ή καρτσόνια. Οι κάρτσες είναι πλεκτές με σχέδια στην πλέξη μαύρες βαμβακερές ή μάλλινες. Το γιλέκι χωρίς μανίκια φτιάχνεται από το ίδιο ύφασμα και χρώμα της βράκας και είναι μακρύ μέχρι τους γοφούς, εφαρμοστό, κεντιέται με μαύρο ή σκούρο μπλε κορδονέτο σε παραστάσεις εμπνευσμένες από τον φυτικό κόσμο. Κλείνει τελείως εμπρός και κουμπώνει στα πλάγια λοξά δεξιά ή αριστερά με θηλιές και κουμπάκια που έχουν σφαιρικό σχήμα και λέγονται μπουμπαράκια ή κούμαρα και φτιάχνονται από ειδικούς τεχνίτες. Το γιλέκι και το πουκάμισο μπαίνουν μέσα από την βράκα. Το μεϊτάνι ή ζιπούνι φτιάχνεται από το ύφασμα της βράκας και το γιλέκι, εσωτερικά επενδύεται με κόκκινη φόδρα, ενώ εξωτερικά κεντιέται με βαριά κεντήματα στους ώμους. Το καπότο της φορεσιάς είναι μια κοντή κάπα με κουκούλα. Λέγεται και ρασίδι. Αποτελεί το επίσημο εξάρτημα της φορεσιάς και δεν φοριέται με τα μανίκια αλλά ριχτό στις πλάτες. Γίνεται από τσόχα (από το ίδιο ύφασμα

Η αστική - καθημερινή ανδρική φορεσιά. Η σημερινή ανδρική φορεσιά με την βράκα και το γιλέκο, το μεϊτάνι κάνει την εμφάνισή της στις αρχές του 16ου αιώνα. Η προέλευση της βράκας απασχόλησε πολλούς. Η άποψη ότι η βράκα ήταν άγνωστη στην Κρήτη πριν την Τουρκοκρατία δεν είναι εξακριβωμένη. Η καθημερινή ανδρική φορεσιά κατασκευάζεται από σκούρο μπλε πανί του αργαλειού και λέγεται Ρασοβράκα, ενώ η γιορτινή Σαλβάρη. Η σκολινή φορεσιά που ονομάζεται σαλβάρη και διαφέρει από την καθημερινή μόνο στον πλούτο των κεντημάτων, περιλαμβάνει βράκα, κάλτσες, γιλέκι μεϊτάνι, καπότο, πουκάμισο, ζώνη, σαρίκι, στιβάνια, μαχαίρι και καδένα. Η βράκα φτιάχνεται από ύφασμα τσόχα (ντρα) και κεντιέται με μαύρο ή σκούρο μπλε γαϊτάνι στις ραφές και 18

που φτιάχνεται το μεϊτάνι), εσωτερικά είναι ντυμένο με κόκκινη φόρδα τσόχινη, πλούσια στολισμένη στις ραφές και στην κουκούλα. Στις τέσσερις εσωτερικές γωνίες διακοσμείται με βαρύτημα κεντήματα από πολύχρωμα μεταξωτά κορδονέτα που φαίνονται όταν το καπότο φοριέται ριγμένο στην πλάτη. Πουκάμισα λευκά ή μαύρα. Το λευκό φοριέται στους γάμους, στις χαρές σε αντίθεση με το μαύρο που είναι δείγμα πένθους. Η ζώνη είναι υφαντή από λεπτό μαλλί ή καθαρό μετάξι, λέγεται και ζωνάρι. Το χρώμα της μπλε με κόκκινο έχει κρόσια στις δυο άκρες μήκους 30 πόντους. Για την φύλαξη της, τυλίγεται σ’ ένα λεπτό ξύλο. Το κεφαλοκάλυμα της φορεσιάς είναι το σαρίκι, πλεκτό μεταξωτό κρουσαλιδάτο μαύρο σε σχήμα τετράγωνο ή τρίγωνο. Στο γάμο του όμως ο Κρητικός φορούσε άσπρο σαρίκι. Τα στιβάνια είναι ένα είδος μπότας που φτάνει κάτω από το γόνατο. Τα καλάμια, δηλαδή το τμήμα που καλύπτει την κνήμη είναι σκληρά και δεν ζαρώνουν. Είναι μαύρα ή άσπρα. Στο πίσω μέρος του στιβανιού πάνω στην φτέρνα μπαίνει ένα τριγωνικό πετσάκι από σολόδερμα που λέγεται τσιρόνι και χρησιμοποιείται για να βγαίνουν ευκολότερα τα στιβάνια. Για να φορέσεις τα στιβάνια υπάρχουν δύο αυτάκια που γαζώνονται εσωτερικά στο άνοιγμα. Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της φορεσιάς είναι το μαχαίρι. Στην Τουρκοκρατία λεγόταν πασαλής. Το μήκος του Κρητικού μαχαιριού μαζί με την θήκη του είναι 40-50 πόντους. Στην ανατολική Κρήτη είναι μικρότερα.

Το τελείωμα της λαβής έχει σχήμα ουράς ψαριού ή αλλιώς σχήμα V. Αυτό το σχήμα το έχουν παγκοσμίως μόνο τα κρητικά μαχαίρια. Είναι συνήθως κατασκευασμένη από ζωική ύλη, υπάρχει όμως και το μαυρομάνικο μαχαίρι. Η θήκη του μαχαιριού είναι ασημένια με πλουσιότατη διακόσμηση η οποία περιλαμβάνει φυτικά και πολεμικά σύμβολα, δικέφαλους αετούς και άλλα. Τέλος η φορεσιά στολίζεται με μια καδένα. Κρεμιέται στο λαιμό και στολίζει το στήθος. Η καδένα έχει δύο ανοίγματα που από τα 2 το ένα περνιέται στο λαιμό και το άλλο παραμένει ελεύθερο και στηρίζεται στο δεξιό μέρος του γιλέκου. Τα νεότερα χρόνια επειδή η βράκα δεν ήταν εύχρηστη φορούσαν την γκιλότα για καθημερινή χρήση: το σχέδιο της είναι σαν αυτή της ιππασίας, έχει χρώμα γκρι μπεζ, φοριέται με μακρύ πουκάμισο, σαρίκι, στιβάνια και μαύρο πουκάμισο.

Ωρ ί μανσ η 19


Οκτώβριος…

γράφει η Εμμανουέλα Μπαλτζάκη

Μνήμες παιδικές… Τέλη Οκτώβριου με αρχές Νοεμβρίου όταν άρχιζαν οι χειμωνιάτικες ονομαστικές γιορτές, τα μεγάλα ζαχαροπλαστεία του κέντρου της Αθήνας - που εκεί ζούσα τότε - ανάμεσα στα άλλα ωραία γλυκά τους, όρθωναν και πυραμίδες με Μαρόν γλασέ. Τα θυμάμαι τυλιγμένα σε ασημόχαρτο, να τοποθετούνται από την πωλήτρια, σβέλτα και μεθοδικά ένα-ένα στο ωραίο χαρτόκουτο, για να ζυγιστούν  στην «αυτόματη» ιταλική ζυγαριά με τον μεγάλο βελονοδείκτη. Όταν τα φέρναμε στο σπίτι και δοκιμάζαμε μόνον από ένα-για να μείνουν και για τους καλεσμένους- μια παχύρευστη γλύκα στο στόμα έκανε αυτόν τον υπέροχο σιροπιασμένο καρπό, τη χαρά του ουρανίσκου μας. Μα και σήμερα τέτοιες μέρες τα μαρόν γλασε μας περιμένουν στις βιτρίνες, αλλά το εμπορικό σουξέ δεν είναι ανάλογο εκείνων των παλαιών ήμερων. Αν όμως τα μαρόν γκλασέ είναι γλυκά για το σπίτι, τα ψητά κάστανα είναι η χειμερινή γαστριμαργική ατραξιόν του δρόμου. Οι καστανάδες που παλιά ήταν μόνο Αθηναϊκό φαινόμενο έχουν πια εξαπλωθεί σ όλη την Ελλαδα, αλλα και στην Ευρώπη, ειδικά στην Γαλλία. Στην Ελλάδα το επαγγελματικό προνόμιο του καστανά τουλάχιστον απο τις αρχές του περασμένου αιώνα ανήκει στους Θεσσαλούς. Τα κάστανα, ευλογημένοι καρποί, χάρη στην πλούσια γεύση τους και το εξαιρετικό τους άρωμα, έγιναν μια από τις πλέον αγαπημένες πρώτες ύλες της ζαχαροπλαστικής και όχι μόνο, γιατί τώρα πια χρησιμοποιούνται ευρέως και στην μαγειρική, σε ριζότο, σε σούπες, σε καστανόψωμο, σε τάρτες αλμυρές με κάστανα. Όπως και ένα ωραιότατο στιφάδο κάστανο που το δοκίμασα πρώτη φορά- και από τότε το λάτρεψα- στης φίλης μας της κ.Θεανώς Μεταξά (ζητήστε της την συνταγή και θα ενθουσιαστείτε). Στο σπίτι μας από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου από το μήνα Νοέμβρη πάντα ασχολούμασταν με κάστανα - κυρίως βραστά, όμως στις Χριστουγεννιάτικες γιορτές δέσποζε η τούρτα κάστανο, μια πολύ εύκολη τούρτα που ομολογουμένως την φτιάχνω κάθε χρόνο κατά γενική οικογενειακή προσταγή. Δοκιμάστε την, δεν θα χάσετε. Πριν τα Χριστούγεννα η γιαγιά μου με την μητέρα μου, φτιάχνανε το υπέροχο κάστανο γλυκό κουταλιού.

Κάστανο γλυκό του κουταλιού Υλικά Εκτέλεση

2 κιλά κάστανα 2 κιλά ζάχαρη 1 ξυλάκι ή φακελάκι βανίλιας 3 κουταλιές της σούπας λεμόνι

Χαράζουμε τα κάστανα και τα ψήνουμε στο φούρνο στους 200 βαθμούς καθαρίζουμε προσεκτικά, ώστε να μην μείνουν στις σχισμές φλούδια. Σε μια μεγάλη κατσαρόλα βάζουμε να βράσει η ζάχαρη με 1 και 3/4 λίτρα νερό  και την βανίλια. Όταν αρχίσει να δένει το σιρόπι τοποθετούμε τα κάστανα για να μην σπάσουν. Αφήνουμε να βράσουν μέχρι να δέσει το σιρόπι. Προς το τέλος ρίχνουμε το λεμονάκι βράζουμε 2-3 λεπτά και αφήνουμε να κρυώσει. σε αποστειρωμένα βάζα βάζοντας πρώτα τα κάστανα προσεκτικά και από πάνω ρίχνουμε το σιρόπι. κάστανα θα σπάσουν αλλά... μάχη χωρίς απώλειες δεν γίνεται. Βάλτε απλά τα κομματάκια σε άλλο βάζο και χρησιμοποιήστε τα σαν μαρμελάδα.

Τούρτα κάστανο (Η προσωπική μου Τούρτα κάστανο - η λατρεία των παιδιών μου) Φτιάχνεται πάντα μια μέρα νωρίτερα, ώστε να μείνει για ένα βράδυ στο ψυγείο για να παγώσει καλά πριν κοπεί.

Υλικά Εκτέλεση

1 κιλό ψίχα κάστανου  (δηλ. βρασμένα καθαρισμένα και περασμενα απο τον μύλο λαχανικών ) 4 κρόκοι αυγών 1/2 φλιτζάνι ζάχαρη λίγο αλάτι 100 γραμμ. Κουβερτούρα 1 φλιτζάνι γάλα φρέσκο 1 ποτηράκι ρακής κονιάκ Βανίλια 500 γραμμ. σαβουαγιάρ 500 γραμ σαντιγί

Βράζουμε 2 κιλά περίπου κάστανα για να μας μείνει ψίχα 1 κιλό. Πρέπει να είναι τελείως ψημένα εν ανάγκη τα καθαρίζουμε και τα ξαναβράζουμε λίγο καθαρισμένα. Τα περνάμε από την μηχανή λαχανικών μας. Σε μια φόρμα με σούστα στρώνουμε μια στρώση σαβουαγιάρ. Τα βρεχουμε να μαλακώσουν μ'ενα μειγμα γάλακτος και κονιακ. Σε μια κατσαρόλα σε πολύ χλιαρή φωτιά, βάζουμε το γάλα να χλιαρίνει προσθέτοντας την κουβερτούρα και το αλάτι. Σένα μπολάκι χτυπάμε τους κρόκους με την ζάχαρη να ενοποιηθούν καλά, βάζουμε λίγο χλιαρό γάλα και συνεχίζουμε το χτύπημα για λίγο. Ρίχνουμε το μείγμα των κρόκων στην κατσαρόλα με το χλιαρό γάλα προσθέτοντας το κονιάκ και την βανίλια και τελευταία τον πουρέ του κάστανου ώστε να έχουμε ένα παχύρευστο χυλό. Προσέχουμε να μην πάρει μία βράση, το αφήνουμε λίγο στο χλιαρό μάτι και ρίχνουμε 1 δόση πάνω στα σαβουαγιάρ. Μετά βάζουμε άλλη μια στρώση σαβουαγιάρ βρεγμένα με γάλα και κονιάκ και ρίχνουμε τον υπόλοιπο χυλό. Την αφήνουμε στο ψυγείο μια νύχτα. Την άλλη μέρα την τοποθετούμε σε πιατέλα χτυπάμε 2/3 κρέμα γάλακτος σε σαντιγί, βάζοντας 2-3 κουταλιές σούπας ζάχαρη άχνη να γίνει όσο γλυκιά θέλουμε. Την στολίζουμε με το κορνέ και την γαρνίρουμε με καβουρδισμένα και κοπανισμένα αμύγδαλα με το φλούδι, η αμύγδαλα καραμελώμενα (πραλίνα) και κερασάκια. Του χρόνου θα την ξαναφτιάξετε. Είμαι σίγουρη.

Γνωρ ι μί α με τ ο μπασ τ ούν ι

20

21


Δικτύωση και M.K.O.

γράφει η Μαρία-Αλεξάνδρα Σταματάκη

συνέχεια προηγουμένων… Ο ρόλος των φορέων και των οργανώσεων πάνω σε κάθε κοινωνικό φαινόμενο, είναι εμφανής και έχει ισχύ μέσα από ένα πλαίσιο δικτύωσης με φορείς και υπηρεσίες. Η δικτύωση στηρίζεται στη συνεργασία φορέων, οργανώσεων και ατόμων στις σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους. Σκοπός είναι η δημιουργία ενός μόνιμου πυρήνα σχεδιασμού δράσεων πολιτικής και εφαρμογών. Ο πυρήνας αυτός που θα απαρτίζεται από τοπικούς, περιφερειακούς, εθνικούς φορείς, κυβερνητικές και μη οργανώσεις είναι σημαντικό να δράσει σε μακρόχρονο ορίζοντα προτείνοντας μέτρα και πολιτικές. Είναι σημαντικό επίσης να δρα συμβουλευτικά προς τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, καθώς και προς τους φορείς έτσι ώστε: • Να βελτιώνει την ικανότητα εκβάθυνσης του διαλόγου και της αντιπαράθεσης μεταξύ διαφορετικών προσεγγίσεων και ταυτοτήτων και να προχωρά στον ορισμό εναλλακτικών πολιτικών και πρακτικών • Να διευκολύνει και να βελτιώνει την επικοινωνία μεταξύ των φορέων, τη διαδικασία δικτύωσης και τη διαμόρφωση κοινής ατζέντας, καθώς και την ανάπτυξη δράσεων και εκστρατειών ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Για την αποτελεσματική δικτύωση φορέων, οργανισμών και ατόμων, απαιτείται να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα: 1. Πολιτική ανάπτυξης και ενθάρρυνσης συνεργασιών (εμπλοκή εμπειρογνωμόνων, επιστημόνων γυναικείων οργανώσεων εργοδοτικών φορέων) 2. Μορφές συνεργασίας (ηλεκτρονική συνεδρίαση, συναντήσεις κ.α ) 3. Διάχυση σκοπών, στόχων κι δράσεων του δικτύου (ενημερωτικά δελτία, επαφές με τα Μ.Μ.Ε, είτε μέσω προσω22

Λόγια της Γαζίας…

γράφει ο Γιάννης Χλουβεράκης

πικών επαφών με δημοσιογράφους από διακεκριμένα μέλη του Δικτύου, είτε μέσω διάθεσης ηλεκτρονικού, εντύπου δικτυακός ηλεκτρονικός κόμβος) 4. Διαμόρφωση προτάσεων εφαρμογής μέτρων πολιτικής και αξιολόγηση της εφαρμογής τους 5. Ανταλλαγή πληροφοριών και ενημέρωσης (επικαιροποίηση γνώσεων) 6. Αποτελέσματα δικτύωσης (σεμινάρια εκθέσεις αναφορές οπτικό ακουστικό υλικό). 7. Η αξιοποίηση των Μ.Μ.Ε που μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική στην προσέγγιση των ευπαθών κοινωνικών ομάδων. Σε γενικές γραμμές, η ενίσχυση της πρόληψης των κοινωνικών φαινομένων μέσω ευαισθητοποίησης και ενεργοποίησης της ελληνικής κοινωνίας, αποτελεί βασική προτεραιότητα, καθώς μπορεί να λειτουργήσει ως μια δυναμική διαδικασία ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ Μ.Μ.Ε Με βάση βιβλιογραφικά ευρήματα επικρατεί η άποψη ότι τα Μ.Μ.Ε επηρεάζουν την Κοινή Γνώμη και μπορούν να την ελέγξουν και να την διαμορφώσουν ανάλογα με τις θέσεις που εκφράζουν. Από την άλλη όμως αναγνωρίζεται και η δύναμη της Κοινής Γνώμης να δρα κατασταλτικά και να επηρεάζει τα διάφορα Κοινωνικά Φαινόμενα που την απασχολούν ανάλογα με τις εκάστοτε θέσεις που θα υποστηρίζει. Συνεπώς διαπιστώνεται ότι αυτή η αμφίδρομη σχέση με το δυναμισμό που διαθέτει μπορεί να κινητοποιήσει ευρύτερους φορείς να σταθούν ευνοϊκά ώστε να περιοριστεί ένα κοινωνικό φαινόμενο ενώ αντίθετα διαθέτει και την δύναμη να απορρίψει εξ αρχής ένα γεγονός ή ακόμη και να σταθεί αρνητικά απέναντι του και να αδιαφορήσει.

Πιστή στο ραντεβού της με το φθινόπωρο η γαζία άνθισε. Ένα δεντράκι στην άκρη της αυλής της θείας μου της Αριστέας, τίναξε την αγκαθωτή και αραιή αραχνοΰφαντη φυλλωσιά του, όπου είχανε σκαλώσει ένα πλήθος κίτρινα μπαλάκια με χνουδωτή φούντα, με ελαφρύ κι όμως κυρίαρχο άρωμα. Και η γαζία- διανύομε εποχή αποστολής μηνυμάτων- στέλνει το μήνυμα της σε «μικροκύματα ευωδίας» που γίνονται αντιληπτά από ρομαντικούς και ερωτευμένους, όχι μόνο σε κάποιο πρόσωπο αλλά με την ευαισθησία και την ειλικρίνεια άλλων εποχών. Η γαζία έχει την αφτιασίδωτη ομορφιά κοριτσιού του λαού αλλοτινών καιρών, και μας βεβαιώνει με τη σταθερή της πίστη ότι η παλιά απλότης και η αγνότης δεν έχουν ολότελα χαθεί. Το κορίτσι της γαζίας δεν απευθυνόταν στις αισθήσεις αλλά στο αίσθημα. Κι αυτός ακόμα ο αισθησιασμός ήτανε κάποιας άλλης ποιότητας. Το νόημα του μας το έχει δώσει ο Παπαδιαμάντης: «Κι αυτό το χέρι αν έπιασε κι αν το πιασαν ένας Θεός το ξέρει…» Ήταν τέτοια αυτά τα χέρια που έπρεπε να περάσουν μήνες και μήνες, για να τολμήσει να τα πιάσει κανείς εκτός χαιρετισμού και να τα κρατήσει λιγάκι. Σήμερα, τον άνδρα δεν το νοιάζει να πιάσει χέρι, αλλά… «να βάλει χέρι». Πρόκειται για ένα αισθησιασμό βιαστικό που φθάνει στην κούραση πριν καν χορτάσει, γιατί δεν ξέρει να λεπτομερικεύσει απολαύσεις, να χαρεί ένα- ένα ότι του προσφέρεται…«Τα εμπόδια εμαστίγωναν τις παρορμήσεις, εγιγάντωναν τους πόθους και έκαναν βαθύτατα συγκλονιστικές τις εκπληρώσεις». Αυτά γράφει σαράντα χρόνια πριν ο χρονογράφος Σπύρος Μελάς, ενώ ο Θανάσης Κανελλόπουλος συμπληρώνει: η γαζία καθώς εφούντωνε έξω από του φράκτες στόλιζε με τη χρυσίζουσα ομορφιά της τις συνοικιακές ιδίως αυλές, και συναδέλφωνε το λαϊκό πνεύμα με την αριστοκρατική λεπτότητα. Δημιουργούσε μια ατμόσφαιρα οπτικού αισθησιασμού και το λεπτό άρωμα που εστάλαζε προκαλούσε ένα ανάλαφρο μεθύσι. Σαν αναμμένος πολυέλαιος καλούσε τους διαβάτες στο «Δεύτε λάβετε φώς» προσφέροντας τα άνθινα φωτάκια του για να στολίσουν τις μπουτονιέρες νέων αλλά και παλιών θαυμαστών. Αυτά υποβάλλει η ανθισμένη «γαζία» σήμα κατατεθέν της παλιάς Αθήνας, την οποία αναζητούν τώρα νοσταλγικά οι θαυμαστές της σε καμιά γωνία που δεν προχώρησε ακόμα το τρυπάνι της κατεδαφίσεως. Κοντά στις τόσες ειδήσεις, το άνθισμα της γαζίας, καλωσόρισμα στο ήπιο φθινόπωρο που διαδέχεται το μακρύ καλοκαίρι, έχει και αυτό τη σημασία του.

συνεχίζεται...

Παλι ό κρ ασ ί 23


Η Κακοποίηση της Γυναίκας... Σωματική Κακοποίηση

γράφει η Αγορίτσα Μαγγίπα

συνέχεια προηγουμένων… προκαλούν τις διαφωνίες ως αφορμή για βία. Στα αίτια της σωματικής κακοποίησης περιλαμβάνονται, κυρίως η ερωτική ζήλια, αλλά και οικονομικά θέματα, παράπονα για τη νοικοκυροσύνη της γυναίκας, η ετοιμασία του γεύματος και η φροντίδα των παιδιών (Χατζηφωτίου, 2003). Κάποια από αυτά είναι φαίνονται ασήμαντοι λόγοι στους άλλους, αλλά αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου πλαισίου λανθάνουσας εχθρότητας (λανθασμένη αντίληψη του άνδρα, περί ισχυρότερου μεταξύ των δύο μέσα στη σχέση). Οι συνέπειες της συνεχούς σωματικής κακοποίησης χωρίζονται σε σωματικές και ψυχολογικές. Οι σωματικές συνέπειες είναι οι σοβαροί τραυματισμοί, που πολλές φορές μπορεί να είναι και μόνιμοι, πολύς πόνος και μια γενική φθορά στην υγεία. Οι ψυχολογικές συνέπειες περιλαμβάνουν υψηλά επίπεδα άγχους, κατάθλιψη, διαρκή φόβο, την βεβαιότητα ότι θα κακοποιηθούν ξανά αλλά και η αγωνία του πότε αυτό θα γίνει. Οι γυναίκες είναι συνεχώς σε επιφυλακή, αφού δεν ξέρουν αν θα θεωρεί σωστό ή λάθος από τον θύτη, κάτι που μπορεί να πουν ή να κάνουν. Η σωματική κακοποίηση είναι ένα φαινόμενο που μπορεί να διαταράξει στο μέγιστο βαθμό μια γυναίκα. Όμως, όσες γυναίκες υποφέρουν από αυτήν, πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν ευθύνονται οι ίδιες και σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να την δέχονται.

Στο άκουσμα της λέξης «κακοποίηση», πολλοί πιστεύουν ότι είναι μονάχα το φαινόμενο της σωματικής κακοποίησης. Όμως αυτή είναι απλά η πιο γνωστή από τις μορφές της. Η κακοποίηση διαχωρίζεται σε διάφορες μορφές: σωματική, ψυχολογική ή συναισθηματική, σεξουαλική και οικονομική. Στο παρόν άρθρο θα αναλύσω την Σωματική Κακοποίηση. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές έρευνες, στην Ευρωπαϊκή ένωση: • 1 στις 3 γυναίκες έχει υπάρξει θύμα ξυλοδαρμού τουλάχιστον 1 φορά στη ζωή της από το σύντροφο ή σύζυγό της. • 1 στις 2 δολοφονημένες γυναίκες κάθε χρόνο σκοτώνεται από το νυν ή πρώην σύντροφό της. • Το 1/3 των γυναικών που φθάνουν στα επείγοντα περιστατικά των νοσοκομείων έχουν πέσει θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Όλες οι γυναίκες κινδυνεύουν να πέσουν θέματα σωματικής κακοποίησης, αλλά οι ηλικίες από 15-44 χρόνων είναι αυτές που κινδυνεύουν περισσότερο. Σωματική, είναι η μορφή της κακοποίησης, η οποία προκαλεί φόβο και στοχεύει το να υποταχθεί η γυναίκα στις επιθυμίες και τις διαταγές του θύτη. Περιλαμβάνει πράξεις όπως το χαστούκισμα, το κλωτσιά, το πνίξιμο, το κουτούλημα, το χτύπημα, το κάψιμο, το τράβηγμα μαλλιών, το σπρώξιμο στις σκάλες και η χρήση διαφόρων όπλων. Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, όταν η γυναίκα είναι πιο ευάλωτη, η σωματική κακοποίηση είναι πιο συχνή, με χτυπήματα στην κοιλιά. Κατά την σωματική κακοποίηση, η λεκτική είναι πάντα παρούσα, ενώ και ο βιασμός συνοδεύεται συνήθως από χτυπήματα. Σύμφωνα με τους Dobash & Dobash (1984) ένα «βίαιο συμβάν» ξεκινάει από κάποια διαφωνία και τελειώνει με τις συνέπειες. Οι άνδρες των περιστατικών αυτών συχνά

Συνεχίζεται... *Βιβλιογραφία: Χατζηφωτίου, Σ., Ανουσάκη Ε, & Παναγιωτοπούλου, Π. (2003), «Παιδική Κακοποίηση στην Ελλάδα και Μοντέλα Παρέμβασης», Κοινωνική Εργασία, 18, 72. Dobash, R.E. & Dobash, R.P. (1984), «The Nature and Antecedents of Violent Events», British Journal of Criminology, 24, 3.

24

Η ταπεινή πατάτα… Η ιστορία της πατάτας όπως τη μάθαμε στο σχολείο έχει καταγωγή από τις Ινδίες. Στην Ευρώπη εμφανίστηκε το 1560 και στη χώρα μας την Ελλάδα το 1830, στην εποχή του Καποδίστρια. Στην Ευρώπη του Μεσαίωνα, η τροφή ήταν το ζητούμενο της ζωής των φτωχών. Βασική τροφή τότε ήταν το ψωμί, ενώ το κρέας ήταν πανάκριβο και τα λαχανικά ανύπαρκτα. Οι κακές σοδειές του σιταριού έφερναν τους λοιμούς, που οδήγησαν στο θάνατο εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, ενώ η αβιταμίνωση στις μάζες των φτωχών ήταν συνηθισμένο φαινόμενο, λόγω της κακής διατροφής. Η ταπεινή πατάτα που την έφεραν από τον καινούριο κόσμο ήταν σαν την πυξίδα για τους ναυτικούς ή ο χρυσός για τους πλούσιους. Γιατί αντίθετα με το σιτάρι, η πατάτα αναπτυσσόταν σε φτωχά εδάφη, και η καλλιέργειά της δεν απαιτούσε έξοδα. Ίσως δεν είναι γνωστή η εκδοχή για το πώς εισήχθη στην Ελλάδα η καλλιέργεια της πατάτας. Με ένα «τέχνασμα» ο Καποδίστριας κατάφερε να πείσει τους Έλληνες για την αξία της «σατανικής» πατάτας. Αθήνα, 1912 και το φυλλάδιο «Θεός και Θέμις» γράφει: «’Οτε απεκατεστάθη η τάξις και ο επαναστάτης Έλλην αποκαμών των πολέμων, στερήσεων και κακουχιών επεδόθει εις το έργον της ελευθερίας. Ο μέγας του πατήρ και Κυβερνήτης απεφάσισεν, ότε ακόμη είχεν εν Αιγήνη την πρωτεύουσαν να διδάξει την καλλιέργεια γεωμήλων. Έδωκεν όθεν εντολήν όπως αποστειλωσιν εξ Ιταλίας αρκετάς οκάδας γεωμήλων, πάντη άγνωστα ημίν και το τίμημα κατέβαλεν εκ του ιδίου ταμείου. Οι ενάντια φρονούντες κατά του Καποδίστρια, ήρξαντο διαδίδοντες ότι ο Κυβερ-

γράφει η Μαίρη Παχιαδάκη

νήτης είναι ου μόνον Λουθηρανιστής (Αλούτερος) αλλά και δια της πράξεώς του να διδάξει την καλλιέργεια της πατάτας, θα κάμει όλους τους Χριστιανούς «Αλούτερους». Οι πατάτες δι εκείνους ήσαν, βεβαίως, απαγορευμένος καρπός δια τούτο η απλή γεύσις των, ήθελεν οδηγήσει το Χριστεπώνυμον πλήρωμα εις τα σκότη της κολάσεως, ένθα κλαυθμός και βρυγμός των οδόντων. Οι Αιγινήται πληροφορηθέντες τα γεγονότα οίτινες είδον τους σάκκους των γεωμήλων χύδην να αποταμιεύονται εις την προκυμαίαν, χάρις εις τας ραδιουργίας των εχθρών του, εζήτουν εν συλλαλητηρίω την αποπομπήν του Καποδίστρια ή να οδηγηθεί εις φυλακάς φωνασκούντες «Κάτω ο Αλούτερος με τις πατάτες του»! Ο Κυβερνήτης τότε, εδήλωσεν εις το πλήθος ότι οι πατάτες είναι δια λογαριασμόν του και ουχί δι αυτούς. Ταυτοχρόνως έδωκεν αυστηράν εντολήν εις τους διορισθέντες φύλακας των γεωμήλων, όπως συλλάβωσι οιανδήποτε ήθελε θωραθή κλέπτης των γεωμήλων του Κυβερνήτου. Είπεν όμως εις αυτούς ιδιαιτέρως, να κάμουν πως δεν βλέπουν τους περιέργους παρατηρητάς. Μετ’ ολίγας ημέρας η προκυμάια εκκενώθη! Όλα τα γεώμηλα τα έφαγαν οι Αιγινίται κι επείσθησαν ότι δεν έγιναν «Αλούτεροι». Ο ίδιος κόσμος όστις ήτο κατά του Κυβερνήτη ήρχισε να κρούει τους κώδωνας των εκκλησιών διαδηλώνοντας την ευγνωμοσύνην προς τον Καποδίστρια φωνασκούντες «θέλουμε, πατέρα μας, πατάτες. Σώσε μας πατέρα»! Προ τοιούτων παρακλήσεων, ο Κυβερνήτης εξελθών ένδακρυς υπεσχέθει νέαν προμήθειαν γεωμήλων και συνεχώρεσεν τους πταίσαντες. Να σχολιάσει κανείς τα γεγονότα, ίσως είναι περιττό!

Συν τ αξι οδότ ησ η

25


ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ ΤΕΛΟΣ!

γράφει η Σμαρώ Σταφυλάκη

ΜΕΙΩΣΤΕ ΑΝΑΚΥΚΛΩΣΤΕ ΞΑΝΑΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΗΣΤΕ ΛΑΔΙ ΜΑΓΕΙΡΙΚΗΣ

ΛΑΜΠΕΣ ΦΘΟΡΙΣΜΟΥ

Ξαναχρησιμοποιήστε. Τα προγράμματα παραγωγής βιοντίζελ ξεφυτρώνουν παντού στην Ευρώπη. Φανταστείτε το αυτοκίνητο σας να λειτουργεί με λάδι τηγανίσματος! Αν στο δήμο σας λειτουργεί πρόγραμμα ανακύκλωσης, θα μπορούν να σας δώσουν περισσότερες πληροφορίες. Μπορείτε να ενημερωθείτε για ένα πρόγραμμα χρήσης βιοκαυσίμων στην ιστοσελίδα www.rapoleum.com Το παλιό λάδι μαγειρικής μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ανανεώσει τα ξύλινα έπιπλα του κήπου σας, τους ξύλινους κάδους του κομπόστ κ.λπ. (περάστε τα πρώτα με ένα λεπτό στρώμα παραφίνης). Επίσης, γεμίστε ένα δοχείο με άμμο και λάδι για να καθαρίζετε τα εργαλεία του κήπου σας, όπως τα φτυάρια και τις τσουγκράνες, (καθαρίζει και λιπαίνει με μια κίνηση)! Ανακυκλώστε, Κομποστοποιήστε Αν δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το λάδι με άλλο τρόπο, τότε κομποστοποιήστε το. Αναμείξτε το πρώτα καλά με χαρτί η χαρτόνι. www.biodiesel.co.uk

Ανακυκλώστε Περιέχουν υδράργυρο, που είναι μη τοξικός, αλλά μπορεί να αφαιρεθεί με ασφάλεια. ΛΑΜΠΤΗΡΕΣ ΚΑΙ ΝΤΟΥΙ Μειώστε Αγοράζετε οικολογικές λάμπες μικρής κατανάλωσης ενέργειας. Αν σε κάθε νοικοκυριό χρησιμοποιείτο έστω και μια οικολογική λάμπα, υπολογίζεται ότι θα μπορούσαμε να κλείσουμε ένα σταθμό παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Οι οικολογικοί λαμπτήρες είναι πλέον πολύ αποτελεσματικοί, πιο ελκυστικοί και πιο οικονομικοί σε σχέση μα την προηγούμενη δεκαετία. Ανακυκλώστε Ορισμένα προγράμματα ανακυκλώνουν λάμπες, λάμπες φθορισμού, τηλεοράσεις και οθόνες υπολογιστών. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με ηλεκτρικές λάμπες (LED) που χρησιμοποιούν 93% λιγότερο υδράργυρο και διαρκούν 3 φορές περισσότερο από τις κανονικές, βλ. www. eurobatteries.com.

ΛΑΔΙ ΜΗΧΑΝΗΣ

ΛΑΣΤΙΧΑ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΩΝ

Ανακυκλώστε Μπορείτε να μεταφέρετε το λάδι μηχανής στο κέντρο ανακύκλωσης της περιοχής σας. Η καύση η ρίψη λαδιού μηχανής στην αποχέτευσης απαγορεύετε. (Για πληροφορίες ανακύκλωσης www.eltepe.gr)

Μειώστε Ελέγχετε τακτικά το αυτοκίνητο σας και την πίεση στα λάστιχα, αυξάνοντας τη διάρκεια ζωής τους. Ξαναχρησιμοποιήστε Τα παλιά λάστιχα αποτελούν εξαιρετικούς κάδους για κομπόστ η εκτροφεία σκουληκιών (τοποθετήστε πολλές στρώσεις τη μία απάνω στην άλλη ), φυτέψτε μέσα πατάτες, κάντε μια κούνια για τα παιδιά, μετατρέψτε τα σε προφυλακτήρες για τη βάρκα σας. βλ. www.earthship.co.uk

1 λίτρο λάδι μηχανής είναι αρκετό να μολύνει 700,000 λίτρα πόσιμου νερού.

Δωρεές

Ευχαριστούμε ολόθερμα όλους όσοι στηρίζουν οικονομικά το έργο μας. Δωρεές υπέρ των Ξενώνων «Κακοποιημένης Γυναίκας και Παιδιού» και «Σπίτι των Αγγέλων».

Τζανής Δημήτρης, 150 ευρώ. Παπαδάκη Μαριέλα, 50 ευρώ Σφακιανάκη Στέλλα, 50 ευρώ. Στη μνήμη Εμμανουήλ Διακάκη: Η σύζυγος, Φιφίκα Διακάκη, 100 ευρώ. Τα παιδιά Παναγιώτης και Γιώργος Διακάκης, 200 ευρώ. Ηλιόπουλος Διονύσης, 50 ευρώ. Οικ. Κανακάκη Λάμπρου, 50 ευρώ. Κουμπενάκης Αντώνης, 50 ευρώ. Κουμπενάκης Γιώργος, 50 ευρώ. Οικ. Μαθιουδάκη Γιώργου, 50 ευρώ. Μαλλιαράκη Χρυσούλα, 50 ευρώ. Οικ. Μπότη Γιώργου, 50 ευρώ. Τουμπέ Μωυσής, 50 ευρώ. Οικογένεια Τουμπέ, 50 ευρώ. Εύα και Γιώργος Φαϊτάκης, 50 ευρώ. Οικ. Χουρδάκη Ευάγγελου, 50 ευρώ. Γωνιωτάκη Καίτη, 30 ευρώ. Στη μνήμη Αριστείδη Βρέντζου: Μαίρη Δ. Γιαννουλάκη, 50 ευρώ. Ολύβια Μαυρογιάννη, 50 ευρώ

Στη μνήμη Οδυσσέα Τοσκούδη, 600 ευρώ: Ανυφαντάκη-Πασπάτη Αργυρώ Ανυφαντάκης Γιάννης Γεωργιάδης Γιώργος Γκριδάκης Γιάννης Βαρουχάκης Μιχάλης Λιαπάκη Κατερίνα Μανουράς Δημήτρης Κουράτορα Βιλιάννα Περδικογιάνης Στέφανος Πετράκη - Σεϊμένη Μαρίνα Ραπτοπούλου - Τσιχλάκη Μαρία Σαμαρείτης Κωστής Οικογένεια του Πρωτοπρεσβύτερου Εμμανουήλ Πρατσινάκη εξ Αμερικής για την δωρεά των 350 δολαρίων, στη μνήμη της αγαπημένης τους ξαδέρφης Μαρίνας Πετράκη. Συγγενείς και φίλοι Γεωργίου Σαρρή, 500 ευρώ Βισκαδουράκης Ευάγγελος, 300 ευρώ εις μνήμην της συζύγου του Μάρως Βισκαδουράκη. Δασκαλάκη Φ. Μαρίκα, 100 ευρώ, εις μνήμην της αδερφής της Ρίτσας Τζανάκη.

Σύνεσ η 26

27


ΑΝΑΓΝΩΣΤΙΚΟ της τελευταίας σελίδας

ΗΚΟΥΣΕΣ ΜΠΑΛΟΘΙΑ Στ’ αγροτικό εμπήκανε να πάνε ως τη χώρα Ο Μήτσος ο Μαλικουλές με την Ελεονόρα. Καινούργιος ήταν οδηγός πήγαινε με σαράντα και τ’ αυτοκίνητά ‘τρεμε από την άλλη μπάντα. Στη μέση τσης διαδρομής σφιγγούτανε η κερά ντου μα εκείνος στην οδήγηση είχανε τα μυαλά ντου. -Μήτσο στάματα πουθενά να πάω προς νερού μου να κρατηθώ ζορίζομαι, δε φεύγει από το νου μου. -Και που να σταματήσω δα, μπρε συ Ελεονώρα που να σου βρω απόπατο εδα βρήκες την ώρα; -Πιο κάτω που ‘ναι η γέφυρα, εκειά κάνε μια στάση, να κατουρήσω ένα λεπτό για δε θα μου περάσει. Εφτάσανε, κατέβηκε, είχε από το ζόρε ιδρώσει και κάτω από τη γεφύρι πήγε να ξελαφρώσει. Ο Μήτσος την περίμενε και μέχρι να γυρίσει ένα τσιγάρο άναψε δυο τζούρες να καπνίσει. Μα το τσιγάρο εμπίτησε και δεύτερο φουμέρνει φωνάζει τζη, τελείωνε, μ’ απάντηση δεν παίρνει. Κατέβηκε να πα να δει τι διάολο συμβαίνει μα κουνιστή και λυγιστή θωρεί ντη κι ανεβαίνει. -Μπρε συ μα ίντα γίνηκες και είχα κακοβάλει Ανέμεινα σε κι ήλεγα πουντηνε να προβάλει. -Που να στα λέω άντρα μου και μου ‘τυχε ο κλήρος λίγο τόνε να σκοτωθώ και ν’ απομείνεις χήρος. -Κατέβηκα στη γέφυρα κι έκαμα τη δουλειά μου Μα πίσω μου χαρχαλητά ερχούντανε στ’ αυθιά μου. Μια κοπανιά πετάχτηκε ένας από το δέτη ένα μπιστόλι εκράθιανε κι επάνω μου το θέτει μου’πε να κάτσω φρόνιμα για να με απαυτώσει ντελόγο αν θα κουνηθώ είπε θα με σκοτώσει. -Πε μου μπρε συ ίντα γίνηκε κι έχω αγωνία! -Ε…ίντα να σου πω εδά και με πονεί και η μέση ήκουσες καμιά μπαλοθιά παέ ποθές να πέσει; του Μπάμπη Γριβάκη 28


oct2010