Page 16

16

Wstęp

Do pewnego stopnia rację mogą mieć ci, którzy uważają, że Keynes jest ekonomistą na czas kryzysu. Był krytykowany za to, że nie przedstawił „ogólnej teorii”, ale teorię kryzysu. Myślę jednak, że jest to teza błędna z dwóch powodów. Po pierwsze, Keynes uważał, że kiedy rynek jest pozostawiony samemu sobie, gwałtowne tąpnięcia są zawsze możliwe i że w związku z tym rząd ma nieustający obowiązek pilnowania, by do tego nie doszło. Podstawą jego teorii ekonomicznej jest wykazanie, że nie znajdujemy się w sytuacji, „która zdarza się raz na sto lat”, ale może się zdarzyć w każdej chwili. Po drugie, Keynes był moralistą. W tyle jego głowy zawsze tkwiło pytanie: czemu ma służyć ekonomia? Jak aktywność gospodarcza ma się do „dobrego życia?”. Ile majątku potrzebujemy, by żyć „mądrze, przyjemnie i dobrze?”. Ta kwestia była mocno ugruntowana w etyce G. E. Moore’a i wspólnotowym życiu grupy Bloomsbury. Generalnie Keynes postrzegał postęp gospodarczy jako sposób na uwalnianie ludzi od fizycznego znoju, tak by mogli żyć niczym „lilie na łące”, ceniąc bardziej dziś niż jutro i czerpiąc przyjemność z ulotnych momentów. Opisuję ten wątek w rozdziale siódmym. Ta książka zmienia przyjętą interpretację tego, co było ważne w teorii Keynesa. Wczesne interpretacje Keynesa koncentrowały się nie na tym, dlaczego sprawy poszły źle, ale dlaczego nie następowała poprawa. Zdaniem wczesnych egzegetów Keynes dopuszczał możliwość „równowagi niepełnego zatrudnienia”. To był ważny przekaz dla decydentów w owym czasie; sugerował, że interwencja polityczna może pomóc w osiągnięciu lepszej równowagi. Dziś – co jest zrozumiałe na tym etapie kryzysu gospodarczego – jesteśmy bardziej zainteresowani przyczynami destabilizacji systemu finansowego. Nie był to główny temat Ogólnej teorii zatrudnienia, procentu i pieniądza, która została napisana niemal w najgorszym momencie wielkiego kryzysu. Niemniej jednak Keynes umieścił w niej kluczowy rozdział – 12 – który tłumaczy, dlaczego rynki finansowe są niestabilne, a rok później, gdy podsumowywał wątki Ogólnej teorii…, przesunął ciężar swojej teorii w kierunku niestabilności finansowej. Keynes twierdził, że „radykalna niepewność” zarówno destabilizuje gospodarkę, jak i uniemożliwia szybkie odbicie po „wstrząsach”. Ta zmiana akcentu z „równowagi

Keynes. Powrót mistrza  

Wielki kryzys finansowy obalił panujące dogmaty – o roli państwa w gospodarce, zbędności regulacji, „efektywnych” rynkach czy „racjonalnych”...

Advertisement