Page 1

Beeldanalyse OK COMPUTER Fototheorie Remco de Vries 3012147 PHO2B


inhoudsopgave

Inleiding 3 feitelijke informatie 4 visuele analyse 5 iconografische analyse 8 iconografische interpretatie 12 concluse & bronnen 13 bijlage 14

2


inleiding

Wat zijn mijn leerdoelen? Voor de album hoes heb ik gekozen voor een album wat ik zelf een klassieker vind. Ook de artwork fascineert me enorm. Er gebeurt van alles op en is een beetje vaag, net als de teksten van Thom Yorke vaak lijken. Ik denk dat er ook wel een link te leggen is tussen de muziek en de artwork, dat ga ik tijdens deze analyse ontdekken. Mijn voornaamste leerdoel is om bij de kern van mijn verhaal te blijven, ik heb vaak een duidelijk beeld ergens van maar vind het lastig dit te verwoorden.

3


feitelijke informatie Ik heb gekozen voor het album OK Computer van de band Radiohead. De cover is ontworpen door Stanley Donwood (de ‘huisartiest’ van de band sinds het tweede album ‘The Bends’) en frontman Thom Yorke onder het pseudoniem ‘The White Chocolate Farm’. Het album werd in 1997 uitgebracht en het ontwerpen begon naast het schrijven en opnemen van de muziek, wat in 1996 gebeurde. De plaat is uitgebracht op zowel LP als CD en de artwork is dus ook op het desbetreffende formaat geleverd. Zowel de LP als CD hebben een boekwerk bijgevoegd met aanvullende artwork. De artwork is gemaakt met een ontwerp tablet en hoogstwaarschijnlijk op Adobe Photoshop ontworpen. Helaas wordt er niet gesproken over de programma’s die gebruikt zijn. De foto van het knooppunt wat je vaag kunt zien op de cover is het knooppunt van de Amerikaanse snelwegen I-84 en I-91 bij Hartford, USA. OK Computer is in het eerste jaar ruim 2 miljoen keer verkocht en vandaag de dag ligt dat aantal op grofweg 4,5 miljoen.

Het knooppunt van de I-84 en I-91 bij Hartford, USA naast de albumhoes van OK Computer voor de overeenkomsten.

4


visuele analyse Beeldcategorie De album hoes (voorzijde) is, als het wordt gezien als fotografisch werk, een landschap. Dit kun je zien aan de focus op het meest prominent aanwezige element; de snelweg, die het grootste gedeelte van de voorkant inneemt. Als je verder door het boekje bladert vervaagt deze indicatie, vanaf dan zou je kunnen zeggen dat het neigt naar een collage achtige indeling. Kijk hierbij vooral naar het bij elkaar plaatsen van verschillende beeldelementen in diverse stijlen die als het ware op de pagina’s geplakt zijn. Er valt echter nog meer bewijs hiervoor te vinden door naar de achterkant van het boekje te kijken. Verschillende beeldelementen zijn over een boek heen geplaatst wat nog meer het idee geeft van een collage of misschien wel scrapbook. Artistieke motieven Als je door het boekje heen bladert zie je een hoop verschillenden beeldelementen met ieder hun eigen toevoeging. De voornaamste terugkomende elementen zijn: Uni-code, menselijke figuren, getekende mensen in bijzondere situaties, stukken tekst in verschillende talen (Grieks, Esperanto, Engels), foto’s en beeltenissen waarvan de oorsprong niet te achterhalen lijkt, en vliegtuigen. Deze dingen samengevoegd geven de artwork een absurdistische en futuristische look en feel. Het geeft je een ingrijpend en afstandelijk gevoel wat ook terug te horen is op het album. In de iconografische analyse ga ik verder in op deze terugkerende symbolen en probeer ik een link te leggen tussen de tekst op het album en deze symbolen. Materiaalhantering Stanley Donwood heeft voor deze hoes en de artwork op de computer getekend met een tekentablet en hoogstwaarschijnlijk Adobe Photoshop, dat laatste is helaas niet met zekerheid te zeggen. In een interview heeft Stanley Donwood verteld dat hij gebruikt heeft gemaakt van de ‘erase tool’. Hierdoor zie je goed dat bepaalde beelden op elkaar zijn gestapeld. Als hij toch een aanpassing wou maken deed hij dit met een ‘white marker tool’, vandaar ook de vele witte strepen die te zien zijn. Compositie: Het gehele boekje heeft een asymmetrische compositie en lijkt op sommige plaatsen volledig all over the place. Dit is met name te zien op pagina’s waar er meer dan 4 prominente beeldelementen aanwezig zijn, deze lijken lukraak over elkaar heen te zijn geplaatst.

5


Vorm Er zijn door het boekje heen zowel symmetrische als asymmetrische vormen die elkaar willekeurig aanvullen. Op de voorkant kun je in de snelweg een driehoek herkennen, terwijl het kruis op de voorkant is ingekaderd in een vierkant. Verder in het boekje zie je vaak organische vormen zoals menselijke figuren of armen afgewisseld door tekst en geometrische vormen. Echter ogen al deze geometrische vormen allemaal asymmetrisch door de stijl die Donwood hanteert. Licht: Er is vrijwel geen sprake van een centrale lichtbron, de afbeeldingen die gebruikt worden hebben een vlakke of geen belichting en zijn door de collageachtige vorm ontzien van een duidelijke belichting.

6


Standpunt Als je uitgaat van de voorkant van de hoes is er sprake van een vogelvluchtperspectief, althans als je het beeldelement van de snelweg als leidraad neemt. Alleen kun je dit gegeven verwerpen als je kijkt naar het gegeven dat andere beeldelementen in de rest van de artwork allemaal op een andere manier geplaatst zijn. De Jezus figuur op pagina 2 van het boekje kijkt op ons neer waardoor het een kikvorsperspectief suggereert, en als je dan weer kijkt naar pagina 3 kijken we neer op een vrouw die schildert. Er is dus geen duidelijk perspectief te vinden door de verschillende plaatsingen van deze beeldelementen. We kunnen dus spreken van een variabel perspectief als je het goed beschouwt. Kleur Op de cover zien we alle kleuren die in de rest van de artwork worden gebruikt. Deze kleuren zijn op te delen in primair gebruikte kleuren, die voornamelijk aanwezig zijn. En accenten, die af en toe terugkeren. Wel is het zo dat dit elkaar afwisselt, waardoor de primaire kleur op één pagina een accent wordt en op de volgende pagina weer primair. Buiten de variatie in kleuren zijn er wel twee kleuren die continu terugkeren in verschillende tinten. Dit zijn de kleuren blauw en wit, en komen op elke grafische pagina terug. Ook op de pagina’s waar de songteksten bedrukt zijn. (Pagina’s 5 t/m 10 & 13 t/m 18) Op elke pagina is de titel van het nummer in blauw gedrukt en de teksten in het wit. Beweging De gehele album art wekt de suggestie van beweging op. Op voorkant waar we de weg zien we rijdende auto’s. Ook op de voorkant zien dit terug in de blauw/oranje figuur die vaag afgebeeld is, dit suggereert bewegingsonscherpte. In de rest van het boekje is er een hoop afwisseling qua beweging. Op pagina 1 van het boekje kun je een man in pak zien die zijn hand in het vier steekt, ook dit suggereert beweging. Maar op pagina 3 zijn er ook statische elementen terug te vinden zoals het kraantje of het motherboard. Door het hele album heen is er dus een afwisseling te zien van statische en bewegende beelden. Ruimte-uitbeelding Er lijkt geen duidelijke ruimte indeling te bestaan in het artwork, maar er zijn beeldelementen die wel een idee geven van een locatie of omgeving. Zo is de snelweg op de voorkant zoals al eerder beschreven een bestaand kruispunt wat duidt op een locatie waar de band ooit toerde (1996 & 2017). Maar ook op kleinschaliger niveau krijg je een idee van locatie. Zo is op de eerste pagina een zakenmannetje te zien die in een tunnel lijkt te staan met een bordje waar exit op staat. Dat geeft een idee van een nauwe ruimte. Op de achterkant van het boekje zie je een landschap met een boompje, en je kunt een stuk lucht met wolken identificeren.

7


iconografische analyse Toen Radiohead begon met het schrijven van OK Computer hadden zij net een tour van vier jaar achter de rug. De stress en bovendien vermoeidheid van continu reizen is wat de band als inspiratie heeft gegeven voor het schrijven van de muziek: Radiohead kwam toen zij begonnen met het schrijven van het album net uit een tour van vier jaar. De vermoeidheid en de stress van constant reizen is dus ook wat de band als ‘inspiratie heeft gegeven voor het schrijven van de muziek: “The stacks of paper – which include handwritten lyrics on hotel stationery, instructions for the use of an inhaler (“Try very hard not to panic”) and drawings of airplanes, helicopters, cars, escalators and other modes of transport – reveal the innermost thoughts of a 27-year-old who was beginning to crack after living on a tour bus for four years in a row. “I was basically catatonic,” Yorke says. “The claustrophobia – just having no sense of reality at all.” (Greene, 2017) Uit dat citaat kun je zien waar frontman Thom Yorke met zijn gedachten zat toen hij de muziek schreef. Daarmee is ook Donwood beïnvloed voor het maken van de artwork, kijk maar naar de vliegtuigen die terug komen in de artwork en natuurlijk de snelweg op de voorkant. Thom Yorke heeft bovendien Donwood de opdracht gegeven om een visueel dagboek bij te houden (Jones, 2013) Toch is het thema van het album niet alleen reizen, maar dat heeft waarschijnlijk voornamelijk te maken met hoe critici en frans de tekst en muziek hebben geïnterpreteerd. Yorke geeft aan dat het nummer “Let Down” geschreven is door zijn frustratie op openbaar vervoer, fans zien er echter meer in. Een korte greep uit een forum waar de betekenis van dit nummer wordt besproken:

8


Deze screenshots uit Elfiki, SD laat duidelijk zien dat er verschil zit in interpretatie van het werk en intentie van de maker

9


Afgezien van het feit dat dit een interessant verschijnsel is, is het ook belangrijk om te bedenken dat de artwork van het album ‘reactionair’ is gemaakt. Zoals eerder beschreven heeft Donwood een dagboek gemaakt aan de hand van de muziek. Hij heeft dus net zo goed als de fans zijn interpretatie van de muziek van Radiohead verwerkt. Zowel de interpretatie van de fans als die van Donwood is die van vervreemding. In het liedje ‘Subterranean Homesick Alien’ wordt gezongen over een man die graag door aliens ontvoerd wilt worden, maar dat wanneer hij dit aan zijn vrienden zou vertellen ze hem vreemd zouden vinden en een buitenbeentje zou zijn. “Up above, Aliens hover. Making home movies. For the folks back home (…) I wish that they’d swoop down in a country lane Late at night when I’m driving Take me on board their beautiful ship Show me the world as I’d love to see it I’d tell all my friends but they’d never believe me They’d think that I’d finally lost it completely I’d show them the stars and the meaning of life They’d shut me away”

- Subterranean Homesick Alien - Radiohead 1997

Ook muzikaal is vervreemding en afwezigheid te horen. De synthesizers klinken als aliens en de gitaren lijken op de achtergrond te zweven. Het gevoel van wantrouwen, alleen zijn en onmacht komt terug in alle nummers en is ook aanwezig in de artwork. Neem bijvoorbeeld de oranje/blauwe persoon op de cover, deze is door de wazige manier van afbeelden ook best afwezig. En doordat het feitelijk gezien silhouet is is de menselijkheid er ook uit onttrokken. Het zou als het ware een alien kunnen zijn. Daarnaast is het hele alien idee beter te begrijpen door het engelse woord voor vervreemding; ‘alienation’

10


Naast deze persoonlijke vervreemding is er ook een politieke vorm van wantrouwen. Ook dit kun je weer terug vinden in de beeldtaal van de artwork. Kijk bijvoorbeeld naar de opgestoken arm op pagina twaalf, deze doet denken aan een uitgestoken arm van politici. Het beeld van de uitgestoken arm is niet persé slecht, maar als je de tekst van het nummer “electioneering” erbij betrekt is het vrij duidelijk om te horen hoe de band over bepaalde politici denkt. Die simpele arm geplaatst door Donwood heeft door de teksten van Yorke ineens een andere betekenis.

“I will stop, I will stop at nothing. Say the right things when electioneering I trust I can rely on your vote. When I go forwards you go backwards and somewhere we will meet. When I go forwards you go backwards and somewhere we will meet. Ha ha ha Riot shields, voodoo economics, it’s just business, cattle prods and the I.M.F. I trust I can rely on your vote.”

- Electioneering - Radiohead 1997

Je kunt wel stellen dat er meerdere aanwijzingen zijn voor de thematiek. Toch is het idee van vervreemding leidend, al dan niet door technologie of politiek.

11


iconografische interpretatie Het album en daarmee ook de artwork komt uit de jaren ’90 van de vorige eeuw. Een tijd van technologische en politieke voorspoed, iets wat achteraf met een korreltje zout genomen mag worden. Dat is precies wat Radiohead deed tot de band deze plaat uitbracht. Al was dat korreltje misschien zelfs wel een soeplepel. Veel critici zien het idee van vervreemding nog steeds als erg relevant ervaren, en ik denk dat ze gelijk hebben. We lijken alleen maar meer media afhankelijker te zijn geworden en we zitten zo ongeveer vastgeplakt aan onze apparaten. Steeds meer mensen lijken vervreemd van hun omgeving, en dat is iets wat OK Computer bijna voorspelt lijkt te hebben. Vorig jaar is de 20e verjaardag van het album gevierd door het uitgeven van een re-issue genaamd ‘OKNOTOK’. Een titel die duidelijk een knipoog is naar het feit dat de problemen in die originele uitgave ook nog steeds ‘NOTOK’ zijn. Ik ben als liefhebber van deze band wellicht bevooroordeeld, maar ik durf dit album wel iconisch te noemen.

12


conclusie & bronnen Conclusie Als ik terug kijk op deze analyse had ik wellicht beter een andere hoe kunnen kiezen. Ik denk dat ik behoorlijk wat elementen gemist heb en dat ik met betrekking tot mijn leerdoelen waarschijnlijk behoorlijk de draad ben kwijtgeraakt. Buiten dit feit vond ik het interessant om meer over deze plaat te weten te komen die ik als liefhebber nog niet wist. Bronnen Britton, L.M. (2017, Mei 9) Location of Radiohead’s ‘OK Computer’ artwork revealed? Opgehaald van NME: https://www.nme.com/news/music/ radiohead-ok-computer-location-revealed-2068697 Elfiki, S (sd) Let Down. Opgehaald van Green Plastic: http://www.greenplastic.com/coldstorage/songinterp/letdown.html (website linkt werkt niet meer) Petrusich, A (2017, Juni 23) The Whispered Warnings of Radiohead’s “OK Computer” Have Come True. Opgehaald van The New Yorker: https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/ the-whispered-warnings-of-radioheads-ok-computer-have-come-true Jones, L (2013, September 27) Stanley Donwood On The Stories Behind His Radiohead Album Covers. Opgehaald van NME: https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/ stanley-donwood-on-the-stories-behind-his-radiohead-album-covers-766325 Mejia P (2017, Juni 23) The Secret History of Radiohead’s OK Computer. Opgehaald van Vulture: http://www.vulture.com/2017/06/the-secret-history-of-radioheads-ok-computer.html Greene, A (2017, Mei 31) Radiohead’s Rhapsody in Gloom: ‘OK Computer’ 20 Years Later. Opgehaald van Rolling Stone: https://www.rollingstone.com/music/music-features/ radioheads-rhapsody-in-gloom-ok-computer-20-years-later-121093/ Songfacts, LCC. (sd) FITTER HAPPIER by RADIOHEAD. Opgehaald van Songfacts: https://www.songfacts.com/facts/radiohead/fitter-happier

13


bronnen Britton, L.M. (2017, Mei 9) Location of Radiohead’s ‘OK Computer’ artwork revealed? Opgehaald van NME: https://www.nme.com/news/music/ radiohead-ok-computer-location-revealed-2068697 Elfiki, S (sd) Let Down. Opgehaald van Green Plastic: http://www.greenplastic.com/coldstorage/songinterp/letdown.html (website linkt werkt niet meer) Petrusich, A (2017, Juni 23) The Whispered Warnings of Radiohead’s “OK Computer” Have Come True. Opgehaald van The New Yorker: https://www.newyorker.com/culture/culture-desk/ the-whispered-warnings-of-radioheads-ok-computer-have-come-true Jones, L (2013, September 27) Stanley Donwood On The Stories Behind His Radiohead Album Covers. Opgehaald van NME: https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/ stanley-donwood-on-the-stories-behind-his-radiohead-album-covers-766325 Mejia P (2017, Juni 23) The Secret History of Radiohead’s OK Computer. Opgehaald van Vulture: http://www.vulture.com/2017/06/the-secret-history-of-radioheads-ok-computer.html Greene, A (2017, Mei 31) Radiohead’s Rhapsody in Gloom: ‘OK Computer’ 20 Years Later. Opgehaald van Rolling Stone: https://www.rollingstone.com/music/music-features/ radioheads-rhapsody-in-gloom-ok-computer-20-years-later-121093/ Songfacts, LCC. (sd) FITTER HAPPIER by RADIOHEAD. Opgehaald van Songfacts: https://www.songfacts.com/facts/radiohead/fitter-happier

14


bijlage

15


16


17


18


19

Beeldanalyse - OK Computer by Radiohead  

Een beeldanalyse van 'OK Computer' van de band Radiohead.

Beeldanalyse - OK Computer by Radiohead  

Een beeldanalyse van 'OK Computer' van de band Radiohead.

Advertisement