Page 1

28 PW

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

lipiec 2015 NR 7

NR 7 (109) lipiec 2015 r.

M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

KRIR o kształtowaniu ustroju rolnego

Grupa Wyszechradzka

Czytaj na stronie 30

Realizacja programu bioasekuracji

Czytaj na stronie 30

Expo 2015 z udziałem samorządu rolniczego

25 czerwca 2015 r. Sejm RP Czytaj na stronie 31 uchwalił ustawę o kształtowaniu ustroju rolnego. Ma ona m.in. uchronić Polskę przed Rolniku ubezpiecz wykupem gruntów przez obcoswoje maszyny krajowców poprzez wprowadzenie szeregu ograniczeń po i urządzenia Czytaj na stronie 31 zakończeniu okresu ochronnego ustalonego z UE. Za zainicjowaną przez PSL ustawą zagłosoZ prac sejmowej wało 384 posłów, przeciw było 2, od głosu wstrzymało się 12. i senackiej Komisji Czytaj na stronie 32

Do Biura KRIR wpłynęły do konsultacji

Czytaj na stronie 32

PROW 2014–2020

Czytaj na stronie 33

Duma Polski w Janowie Podlaskim

Czytaj na stronie 34

Stypendia Pomostowe na lepszy start

Czytaj na stronie 34

Piknik Truskawkowy w Buczku

Czytaj na stronie 35

Odzwierzęce choroby zawodowe rolników

Czytaj na stronie 35

S

amorząd rolniczy w dniu 23 czerwca 2015 r. zgłosił szereg uwag do sprawozdania Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia poselskiego projektu ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (druk nr 3109). Zarząd KRIR zauważył, że projekt ustawy przewiduje rozwiązania prawne dążące do ochrony polskiej ziemi przed wykupem jej przez obcokrajowców po 31 maja 2016 r. Jednak zbyt mało czasu dano stronie społecznej na rzetelną dyskusję. Dlatego być może większość rolników może go nie zaakceptować. Samorząd rolniczy zaznaczył, że równie ważne jest, aby uregulować dzierżawę rolniczą. Przepisy projektowanej ustawy powinny obejmować sprzedaż ziemi i dzierżawy z Zasobu Agencji Nieruchomo-

Fot. archiwum

Rolnictwa i Rozwoju Wsi

ści Rolnych na jednolitych zasadach, co w proponowanym obrocie prywatnym. Wątpliwości Zarządu KRIR wzbudziło, czy Agencja Nieruchomości Rolnych, która miała do tej pory zupełnie inne zadania sprosta zadaniom nałożonym przepisami. Dotychczas ANR musiała wykonywać plan finansowy nałożony przepisami po stronie dochodów, co powodowało sprzedaż nieruchomości rolnikom po wysokich cenach. ANR wykonywała prawo odkupu sporadycznie. Projektodawcy informują, że wzoro-

KRIR w sprawie klęski suszy

W

związku z sytuacją atmosferyczną spowodowaną brakiem opadów w miesiącach IV-VI, a także opracowanym przez Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa – Państwowy Instytut Badawczy w Puławach, raport dotyczący wartości klimatycznego bilansu wodnego dla wszystkich gmin Polski (3064 gmin) oraz aktualnego stanu zagrożenia suszą rolniczą dla wielu upraw, w tym: zbóż ozimych i jarych, kukurydzy, 30 czerwca 2015 r. Zarząd KRIR zwrócił się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskiem o wystąpienie do wojewodów, aby rozważyli sytuację w ich rejonie włącznie z ogłoszeniem stanu klęski suszy, w celu jak najszybszego powołania komisji szacujących straty.

Jak wskazuje IUNG–PIB, wartości klimatycznego bilansu wodnego, na podstawie których dokonywana jest ocena stanu zagrożenia suszą, są ujemne na całym obszarze Polski, a największe zagrożenie suszą w Polsce występuje dla zbóż jarych. Na glebach zwięzłych jare powschodziły słabo, a na najsłabszych, zwłaszcza na gliniastych, tuż po wzejściu po prostu uschły. W takich warunkach zboża źle wykształciły ziarno i obecne opady nie poprawią tego stanu. Dlatego też, należy podjąć pilne działania w tym zakresie, aby poszkodowani rolnicy mogli jak najszybciej otrzymać pomoc. Opracowanie: KRIR

wali się na francuskim SAFER, jednak scedowanie tej roli na ANR nie ma nic wspólnego z tymi rozwiązaniami, ponieważ brak rzeczywistego uspołecznienia. Francuskie spółki SAFER, które wyrażają zgodę na sprzedaż, zakup, dzierżawę – generalnie obrót ziemią, w swoim właścicielskim składzie posiadają głównie czynnych rolników, tj. izby rolnicze oraz przedstawicieli władz lokalnych, a także przedstawicieli ministra rolnictwa i ministra finansów (pełniących jednak rolę obserwatorów). W uwagach szczegółowych Zarząd KRIR zgłosił: 1. Do art. 2 ust 1. wykreślić wyrażenie„z wyłączeniem nieruchomości położonych na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele inne niż rolne;” 2. Do art. 5 ust 1. Po słowie „gospodarstwo” dodać„potwierdzone przez właściwego wójta, sołtysa i przedstawiciela izby rolniczej” 3. Do art. 6 pkt 6) proponujemy brzmienie„własnością zbywcy pozostanie grunt pod budynkiem mieszkalnym wraz z innymi obiektami budowlanymi oraz gruntami do nich przyległymi, niezbędnymi do właściwego korzystania z budynków, w tym mieszkalnego”. 4. Do art. 6.: wielkość gospodarstwa, to nie powinno być jedyne kryterium, tym bardziej, że dalsze przepisy stanowią, że o wielkości tego gospodarstwa (podstawowa norma obszarowa) będzie decydował minister w rozporządzeniu. Wydanie decyzji przez dyrektora Agencji w sprawie podziału (odmowy) gospodarstwa powinno być najpierw skonsultowa-


lipiec 2015 NR 7 ne społecznie (tu ważna jest rola czynnika społecznego – izb rolniczych), dlatego proponujemy dodanie w ust. 1. pkt 7)„pozytywnej opinii izby rolniczej”. 5. Do art. 9 po ust. 8 dodać ust. 9 o treści„Sprzedaż, o której mowa w ust. 1-8 wymaga pozytywnej opinii izby rolniczej”. Obecny ust. 9 stałby się ust. 10. 6. Do art. 11 w ust. 1. dodać po wyrażeniu w tych sprawach „pozytywnych opinii właściwej terytorialnie izby rolniczej i komisji do spraw kształtowania ustroju rolnego” oraz dodać ust. 2. o treści „Minister ds. rolnictwa w drodze rozporządzenia określi zadania, skład i sposób powołania komisji do spraw kształtowania ustroju rolnego”. Powinna tu być delegacja dla ministra rolnictwa, bo będzie dowolność interpretacji. W komisji tej bezwzględnie powinien uczestniczyć przedstawiciel izby rolniczej. 7. Do art. 19 pkt 6) w art. 3 bd pkt 2) lit b) zastąpić słowa „jednej miejsco-

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H wości” na „jednego obrębu” 8. Do art. 19 pkt 7) w art. 29a.1. w pkt 2) po słowie „Agencja” dodać „, bez zgody Agencji” 9. Do art. 19 pkt 7) w art. 29 d ust. 2 pkt 3) powinien mieć brzmienie „2 przedstawicieli właściwej miejscowo izby rolniczej” 10. Do art. 19 pkt 7) w art. 29 d ust 4. na końcu zdania dodać: „po uzgodnieniu z izbą rolniczą” 11. Do art. 19 pkt 8) po słowie „in blaco” dodać „, przy pozytywnej opinii izby rolniczej” 12. Do art. 19 pkt 10) za „za zgodą Agencji” dodać „i izby rolniczej” 13. Do art. 22 ust 1. Po wyrażeniu„bez tytułu prawnego, może” dodać „po pozytywnej opinii izby rolniczej” i dalej w proponowanym brzmieniu.

Sprzeciw wobec drugiej szansy na wyłączenia Zdecydowanie negatywnie samorząd rolniczy zaopiniował przepisy art. 23.1. pozwalające na skorzy-

stanie z drugiej szansy przez dzierżawców, którzy nie wyrazili zgodny na wyłączenie 30% gruntów z przedmiotu dzierżawy. Podmioty, które po wejściu w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382) wyraziły zgodę na dokonanie włączeń, straciły część przychodów w stosunku do dzierżawców, którzy nie wyłączyli 30% z przedmiotu dzierżawy i dotąd czerpią dochody z całości dzierżawionych gruntów. Przywrócenie ustawowego zobowiązania Skarbu Państwa do sprzedaży nieruchomości po wyłączeniu 30% z umowy dzierżawy jest przede wszystkim nieuczciwe gospodarczo i łamie zasady równej konkurencji w rolnictwie, pokazując, że polskiego prawa rolnego nie można traktować poważnie. Dzierżawcy, którzy po roku 2011 nie wyłą-

czyli z umów 30% gruntów zrobili to w dużej części z premedytacją, licząc, że nie poniosą z tego tytułu żadnych konsekwencji gospodarczych, co potwierdza przedmiotowy projekt ustawy, przywracający uprawnienia zakupu. Tylko w przypadku województwa zachodniopomorskiego, realizacja planowanej w nowelizacji drugiej szansy, doprowadzi do sytuacji, że do zasobu szczecińskiego OT ANR nie trafi 40 tys. ha gruntów o najlepszej bonitacji, dzierżawionych obecnie przez spółki prawa handlowego, w większości z udziałem kapitału zagranicznego. Pod znakiem zapytania staje tym samym realizacja priorytetów ustaw o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa: poprawa struktury obszarowej gospodarstw rolnych, przeciwdziałanie nadmiernej koncentracji nieruchomości rolnych, tworzenie oraz poprawa struktury obszarowej gospo-

PW

29

darstw rodzinnych czy tworzenie warunków sprzyjających racjonalnemu wykorzystaniu potencjału produkcyjnego Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa. Zdaniem samorządu rolniczego, niedopuszczalne jest zatem stwarzanie po raz kolejny prawnego zobowiązania ANR do sprzedaży w ramach pierwszeństwa lub przedłużenia umów dzierżawy podmiotom, które wyłączą z przedmiotu dzierżawy 30% gruntów. Ponadto, z informacji napływających do Biura KRIR wynika, że uchwalenie ustawy z omawianym przepisem spowoduje ogromne niezadowolenie, szczególnie na zachodniopomorskiej wsi i może doprowadzić do kolejnych rolniczych protestów. Uwagi samorządu rolniczego zgłosił podczas czytania w sejmowej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi poseł Krzysztof Jurgiel (PiS), przewodniczący tej komisji. Opracowanie: KRIR

W

Luksemburgu 16 czerwca 2015 r. odbyło się posiedzenie Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa, którego jednym z głównych tematów była sprawa rolnictwa ekologicznego. Projekt zmian w tym zakresie Komisja Europejska przedstawiła już w marcu 2014 r. Od tego czasu podlegał on intensywnym pracom. Unijnym ministrom rolnictwa udało się osiągnąć kompromis w najważniejszych kwestiach. Poparliśmy ten kompromis choć nie jesteśmy z niego całkowicie zadowoleni. Liczmy na kontynuacje prac nad rozporządzeniem w Parlamencie Europejskim – powiedział po obradach minister rolnictwa Marek Sawicki. W wyniku porozumienia przyjęto, iż każdy producent ekologiczny kontrolowany będzie raz w roku. Jednak w przypadku, gdy nie stwierdzi się nieprawidłowości to można ograniczyć częstotliwość takich kontroli. Ostatecznie przyjęto, iż okres pomiędzy kontrolami nie może być dłuższy niż 30 miesięcy. Jest to znaczne zmniejszenie obciążenia rolników na czym szczególnie zależało Polsce. Ministrowie zgodzili się również, że w przypadku stwierdzenia pozostałości substancji niedozwolonych w produktach ekologicznych należy przeprowadzić szczegółowe postępowanie wyjaśniające w celu stwierdzenia czy rzeczywiście dane substancje

były stosowane. Uzgodniono także, że kraje mogą utrzymać swoje specyficzne rozwiązania w tym zakresie do końca 2020 r. Mogą one jednakże dotyczyć tylko produktów z danego kraju, tak aby nie zakłócać swobodnego przepływu i handlu produktami ekologicznymi. Kompromis umożliwi prezydencji luksemburskiej rozpoczęcie rozmów z Parlamentem Europejskim na temat projektowanego rozporządzenia. Podczas spotkania Rady państwa członkowskie oraz Komisja Europejska pozytywnie odniosły się do wypracowanego stanowiska i wniosku Państw Grupy Wyszehradzkiej w formule rozszerzonej o Bułgarię, Rumunię i Słowenię (GV4+3) o potrzebie poprawy pozycji rolników w łańcuchu żywnościowym. Wiele państw UE wnioskowało o podjęcie odpowiednich działań na poziomie unijnym w celu przeciwdziałania nieuczciwym praktykom handlowym, które obecne są we wszystkich państwach członkowskich UE. Ponadto Komisarz ds. Rolnictwa, Phil Hogan poinformował ministrów, że Komisja Europejska nie zaproponuje wydłużenia o 6 miesięcy okresu kwalifikowalności wydatków dla PROW 2007–2013 o co wnioskowała grupa państw. Opracowanie: KRIR Źródło: MRiRW

Fot. I. Oleszczyński

Porozumienie w sprawie rolnictwa ekologicznego

Badania techniczne ciągników – będą zmiany?

M

inisterstwo Infrastruktury i Rozwoju w odpowiedzi na pismo Zarządu KRIR w sprawie zmiany przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, odnośnie przeprowadzania badań technicznych ciągników rolniczych uniemożliwiające zrobienie badań w podstawowych stacjach kontroli pojazdów, poinformowało, że w celu wypracowania „Strategii działań w kierunku usprawnienia systemu badań technicznych pojazdów oraz poprawienia ich jakości”, powołało grupę roboczą, która skupiła w swoim zakresie przedstawicieli różnych organizacji mających wiedzę i doświadczenie w obszarze dopuszczania pojazdów do ruchu drogowego.

Wynikiem prac tej grupy są określone tezy, których realizacja ma usprawnić system badań technicznych. Większość tez znalazła poparcie Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju, aktualnie przygotowywany jest projekt założeń dotyczący gruntowej nowelizacji ustawy – Prawo o ruchu drogowym, odnośnie regulacji w sprawie badań technicznych pojazdów, uwzględniający postulowane zmiany oraz konieczność implementacji do prawa polskiego nowej dyrektywy PE i Rady 2014/45/UE w sprawie okresowych badań zdatności do ruchu drogowego pojazdów silnikowych i ich przyczep oraz uchylającej dyrektywę 2009/40/WE. Jedną ze zmian proponowanych w projekcie założeń będzie wprowadzenie możli-

wości przeprowadzania badań technicznych ciągników rolniczych i przyczep rolniczych poza stacją kontroli pojazdów. Ponadto Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju informuje, że w trakcie procedowania projektu założeń oraz aktów wykonawczych do ustawy – Prawo o ruchu drogowym, we współpracy m.in. z ww. podmiotami, określony zostanie niezbędny zakres zmian przepisów dotyczących badań technicznych pojazdów, w tym ciągników i przyczep rolniczych, celem poprawy jakości badań technicznych przeprowadzanych przez uprawnionych diagnostów oraz wzmocnienia nadzoru nad stacjami kontroli pojazdów. Opracowanie: KRIR


30 PW

lipiec 2015 NR 7

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Grupa Wyszehradzka po raz 57 W

dniach 25–26 czerwca 2015 r. przedstawiciele Węgierskiej Izby Rolniczej (NAK), Słowackiej Izby Rolno-Spożywczej (SPPK), Krajowej Rady Izb Rolniczych oraz Izby Rolniczej Republiki Czeskiej (AKČR) wzięli udział w 57. posiedzeniu przedstawicieli Izb Rolniczych Grupy Wyszehradzkiej, które odbyło się w Brnie (w Republice Czeskiej) podczas Narodowej Wystawy Zwierząt Hodowlanych i Techniki Rolniczej oraz Krajowej Wystawy Myślistwa.

Kryzys na rynkach rolnych Przedstawiciele izb rolniczych krajów V4 omówili obecną sytuację na rynku towarów rolnych i spożywczych, ze szczególnym uwzględnieniem sektora mleka i produktów mlecznych. Kilka czynników, takich jak wzrost produkcji w Oceanii oraz spadku popytu w Chinach, przyczyniło się do powstania sytuacji kryzyso-

wej w sektorze mleka. Na żaden z tych czynników nie mają wpływu europejscy rolnicy. Największe zakłócenia na rynku powstały jednak w skutek zlikwidowania systemu kwot mlecznych oraz wprowadzenia rosyjskiego zakazu importu produktów rolnych i spożywczych. Te dwa kluczowe czynniki wynikają w większym lub mniejszym stopniu z polityki prowadzonej przez Unię Europejską. W związku z tym, po raz kolejny przedstawiciele izb rolniczych grupy V4 podkreśliły potrzebę podjęcia odpowiednich działań przez Komisję Europejską, która do tej pory bagatelizowała sytuację i tym samym przyczyniła się do jej pogorszenia. Zważywszy na powagę sytuacji, wymagane jest wykorzystanie wielu różnych narzędzi, którymi dysponuje Komisja Europejska oraz poszczególne państwa członkowskie. Należą do nich w szczególności: wzrost ceny interwencyjnej, dotacje na promocję eksportu wraz z odpowiednią polity-

ką promocji eksportu (wybór krajów docelowych) lub bezpośrednią pomocą finansową dla europejskich rolników znajdujących się w krytycznej sytuacji finansowej spowodowanej gwałtownym spadkiem cen mleka. Produkcja zwierzęca odgrywa nieodzowną rolę w zrównoważonym systemie rolnictwa oraz w zatrudnieniu na

Nieuczciwe praktyki sieci handlowych Przedstawiciele izb rolniczych grupy V4 rozmawiali również na temat nieuczciwych praktyk sieci handlowych, które widoczne są we wszystkich czterech krajach Grupy. Brak równowagi w relacjach pomiędzy dostawcami i odbiorcami znacz-

Realizacja programu bioasekuracji

R

■■odszkodowanie za zabite lub poddane ubojowi zwierzęta, wypłacane przez powiatowego lekarza weterynarii właściwego na miejsce prowadzenia działalności, ■■rekompensata za nieprzerwane nieutrzymywanie świń w gospodarstwie, przyznawana w drodze decyzji kierownika biura powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Stawki jeszcze nieznane Odszkodowanie przysługuje w wysokości wartości rynkowej zwie-

rzęcia, przy czym w przypadku zwierzęcia poddanego ubojowi, którego mięso jest zdatne do spożycia przez ludzi, odszkodowanie pomniejsza się o kwoty uzyskane ze sprzedaży mięsa i ubocznych produktów zwierzęcych pozyskanych od tego zwierzęcia. Rekompensata przyznawana jest natomiast na wniosek posiadacza zwierząt. Jej wysokość ustali ostatecznie w drodze decyzji administracyjnej kierownik biura powiatowego ARiMR, a zostanie ona obliczona na podstawie iloczynu średniej rocznej liczby zwierząt z gatunków wrażliwych utrzymywanych w gospodarstwie w roku kalendarzowym poprzedzającym rok wejścia w życie programu bioasekuracji i stawki za zwierzę dla danego gatunku zwierząt, która zostanie określona przez ministra właściwego do spraw rolnictwa, w drodze rozporządzenia. Wysokość stawki za zwierzę zostanie określona biorąc pod uwagę średnią cenę rynkową zwierząt,

Przyszłość w Copa-Cogeca

Przedstawiciele izb rolniczych krajów Grupy Wyszehradzkiej rozmawiali także na temat korzyści członkostwa w europejskiej pozarządowej organizacji parasolowej COPA-COGECA. Ten temat był już przedmiotem wcześniejszych dyskusji, w ramach których uczestnicy zgodzili się, że priorytety europejskich państw Europy Środkowej i Wschodniej są niedostatecznie reprezentowane w ramach COPA-COGECA i to musi się zmienić.

Skutki rosyjskiego embarga

obszarach wiejskich. Podmioty koncentrujące się na produkcji zwierzęcej, które zarzuciły produkcję, być może nigdy już nie wrócą do tej działalności gospodarczej.

olnikom, którzy do dnia 29 maja 2015 r., złożyli do powiatowego lekarza weterynarii, właściwego ze względu na miejsce prowadzenia działalności, oświadczenie, że gospodarstwo nie spełni wymagań określonych w programie bioasekuracji przysługuje, po przeprowadzeniu przez powiatowego lekarza weterynarii kontroli w gospodarstwie i wydaniu decyzji administracyjnej :

nie szkodzi sektorowi rolnictwa i żywności. Oczywiście nie będzie można rozwiązać tego problemu bez odpowiedniej regulacji. Dlatego przedstawiciele izb rolniczych V4 wymienili się doświadczeniami w ramach poszczególnych form regulacji „znaczącej pozycji rynkowej” na poziomie krajowym i wyrazili chęć wspierania

łączną kwotę środków finansowych przeznaczonych na rekompensaty oraz między innymi faktyczną liczbę świń, za które będą przyznane rekompensaty. Prace nad rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w którym zostanie określona między innymi stawka za świnie, choć zostały już rozpoczęte, będą mogły być zakończone dopiero po uzyskaniu od Prezesa ARiMR informacji o faktycznej liczbie zwierząt z gatunków wrażliwych, za które będą przyznane rekompensaty. Ostateczny termin na przekazanie tej informacji upływa z dniem 27 września 2015 r. Kwota środków finansowych przeznaczonych na rekompensaty wskazana została w ustawie z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt w łącznej wysokości 13 025 800 zł, z czego na rekompensaty w 2015 r. przeznaczonych zostało 2 050 300

szerszych ram UE wraz z utworzeniem silnej, niezależnej instytucji, która nadzorowałaby relacje biznesowe oraz stosowanie sankcji w przypadku naruszenia kodeksu. Innym sposobem wspierania lokalnych producentów jest wspieranie produkcji krajowej z funduszy na rzecz wspierania produkcji rolnej i spożywczej. Dlatego uczestnicy spotkania przedstawili doświadczenia w ramach istniejących systemów promocji produkcji krajowej, a także plany i inicjatywy w związku z wdrożeniem nowych funduszy.

zł, a w latach 2016–2018 po 3 658 500 zł na każdy rok. Rolnikom, którzy nie dostosowali do dnia 29 maja 2015 r., gospodarstw do ww. wymagań bioasekuracji i nie złożyli w tym terminie do powiatowego lekarza weterynarii właściwego na miejsce prowadzenia działalności oświadczenia, że gospodarstwo nie spełni wymagań określonych w ww. programie bioasekuracji, będzie przysługiwać tylko odszko-

Uczestnicy spotkania rozmawiali również o szczegółach rosyjskiego zakazu importu produktów rolnych i spożywczych oraz wpływie tej decyzji na rolnictwo i sektor żywności w każdym z krajów członkowskich V4. Po prawie 11 miesiącach wprowadzania dekretu rządowego Federacji, zdaniem przedstawicieli izb rolniczych krajów Grupy Wyszehradzkiej, nadszedł najwyższy czas, aby zintensyfikować negocjacje prowadzące do stopniowego ograniczania i ostatecznego rozwiązania niekorzystnych dla obu stron pozataryfowych barier handlowych, między Unią Europejską i Federacją Rosyjską. Spotkanie tradycyjnie zakończyło się podpisaniem wspólnego komunikatu. Opracowanie: KRIR

dowanie za zabite lub poddane ubojowi zwierzęta. W gospodarstwach dostosowanych do wymagań programu bioasekuracji działalność polegająca na utrzymywaniu świń i wprowadzaniu ich na rynek będzie mogła być natomiast prowadzona na dotychczasowych zasadach. Źródło: MRiRW Opracowanie: KRIR

Czasopismo Krajowej Rady Izb Rolniczych Ukazuje się raz w miesiącu. Wydawane na zlecenie Krajowej Rady Izb Rolniczych przez zespół „Tygodnika Poradnika Rolniczego”. Artykuły zamieszczone w „Polskiej Wsi” odzwierciedlają poglądy Krajowej Rady Izb Rolniczych, a redakcja “Tygodnika Poradnika Rolniczego” nie ma wpływu na ich treść. Kolportaż – czasopismo dostępne razem z „Tygodnikiem Poradnikiem Rolniczym”. Krajowa Rada Izb Rolniczych ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Tel.: (22) 623 21 65, fax (22) 623 11 55; www.krir.pl Redaktor naczelna: Justyna Kostecka e-mail: sekretariat@krir.pl


lipiec 2015 NR 7

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

PW

31

EXPO 2015 z udziałem samorządu rolniczego 29 czerwca 2015 r. Krajowa Rada Izb Rolniczych wspólnie z włoską organizacją rolniczą Coldiretti, zorganizowała konferencję pt. „Negocjacje bilateralne i wielostronne Unii Europejskiej a przyszłość gospodarstw rolnych w UE – perspektywy i zagrożenia”. Konferencja odbyła się w Mediolanie podczas Światowej Wystawy EXPO 2015, pod hasłem „Wyżywienie planety, energia dla życia”.

Paneliści debatowali na temat podobieństw i różnic w postrzeganiu przyszłości gospodarstw rolnych w Unii Europejskiej przez Polskę oraz Włochy, a także wzajemnych oczekiwań oraz obowiązujących procedur i możliwości poprawy ich funkcjonowania. Eksperci podkreślali rolę integracji ekonomicznej Unii Europejskiej, a także Stanów Zjednoczonych oraz promocji wspólnych standardów żywności dla przyspieszenia wzrostu PKB oraz podniesienia konkurencyjności gospodarek na rynkach globalnych. Nie mniej istotnym wątkiem debaty był zrównoważony rozwój, warunki pracy rolników oraz przestrzeganie unijnych norm jako czynników podnoszących jakość europejskiego rolnictwa. Właściciele gospodarstw rolnych, agroprzedsiębiorcy, a także eksperci z obu krajów zastanawiali się nad możliwością podniesienia konkurencyjności sektora rolnego. Wszystko w kontekście unijnej polityki rezygnacji z limitów produkcyjnych oraz zacieśniania współpracy z krajami pozaunijnymi. Prezes KRIR Wiktor Szmulewicz przedstawił m.in. konfliktową kwestię europejskich i amerykańskich

N

a zaproszenie prezesa KRIR Wiktora Szmulewicza oraz Prezesa Coldiretti Roberto Moncalvo, w panelach dyskusyjnych wzięli udział: podsekretarz stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi Tadeusz Nalewajk, dr Mirosław Drygas dyrektor Instytutu Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN, profesor Felice Adinolfii z Uniwersytetu w Bolonii, Andrzej Hałasiewicz – radca ministra, reprezentujący Stałe Przedstawicielstwo RP przy FAO, Pekka Pesonen – sekretarz generalny Copa-Cogeca, a także Magdalena Miśkiewicz z dyrekcji generalnej Komisji Europejskiej ds. Rolnictwa i Rozwoju Obszarów Wiejskich. W konferencji udział wzięli także przedstawiciele Kancelarii Prezydenta RP oraz Centrum Doradztwa Rolniczego.

dokończenie na str. 33

Idą żniwa i wzmożone prace polowe

Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych TUW od 1992 r. szerzy rozwój ekonomii społecznej w Polsce poprzez wzajemnościową formę ubezpieczeń. Obecnie w TUW „TUW” ubezpiecza się ponad milion dwustu członków, a każdy z ubezpieczonych staje się jednocześnie członkiem i udziałowcem Towarzystwa.

T

UW „TUW” oferuje ubezpieczenia obowiązkowe budynków rolniczych , OC rolnika, OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, oraz szeroką paletę ubezpieczeń dobrowolnych: majątkowych i komunikacyjnych skierowanych miedzy innymi do samorządów terytorialnych, kościołów, różnego rodzaju grup zawodowych i przedsiębiorców. Wśród ubezpieczonych członków „TUW” największą grupę stanowią rolnicy, którzy zawierają nie tylko umowy ubezpieczenia budynków rolniczych i OC rolnika, lecz także powierzają do ochrony ubezpieczeniowej mienie w gospodarstwach rolnych, płody rolne w budynkach, uprawy, maszyny i urządzenia, ciągniki, kombajny w zakresie od ognia i innych zdarzeń losowych oraz AUTO

CASCO, AGRO CASCO, CASCO Maszyn i ubezpieczenie następstw nieszczęśliwych wypadków potocznie zwane NW. Niesłabnącym zainteresowaniem rolników cieszy się produkt AGRO CASCO, w którym ochroną ubezpieczeniową może zostać objęty sprzęt rolniczy (ciągniki, kombajny, siewniki, sieczkarnie, ładowarki, agregaty uprawowe, glebogryzarki itp.). W podstawowym zakresie sprzęt rolniczy ubezpieczony jest od szkód powstałych wskutek zdarzeń losowych zdefiniowanych w warunkach ubezpieczenia. Zakres ochrony może także zostać rozszerzony o uszkodzenie lub kradzież sprzętu rolniczego. Warto także zabezpieczyć się przed szkodami wykupując OC kombajnisty „za szkody w mieniu zlece-

niodawcy powstałe podczas wykonywania usługi koszenia przy użyciu kombajnu”, oraz traktorzysty„za szkody spowodowane w mieniu zleceniodawcy powstałe podczas wykonywania usługi prasowania słomy”. Za stosunkowo niedużą składkę kombajnista i traktorzysta wykonując usługi zlecone, będzie dodatkowo zabezpieczony. Rolnik powinien także pamiętać o wykupieniu ubezpieczenia OC na kombajny i maszyny samobieżne wyjeżdżając tymi maszynami na drogę publiczną. Zbliżają się również nowe programy Unii Europejskiej skierowane między innymi do polskich rolników, na lata 2016-2020, którzy będą mogli skorzystać po raz kolejny z dofinansowania na zakup maszyn, urządzeń rolniczych, kombajnów, ciągników oraz innych inwestycji w gospodarstwach rolnych. Programy Unii Europejskiej stawiają rolnikowi pewne wymogi,

Fot. archiwum

Rolniku ubezpiecz swoje maszyny i urządzenia

jednym z nich jest ubezpieczenie zakupionego sprzętu lub budowy -inwestycji na czas trwania projektu. Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych TUW jako jedno z nielicznych w Polsce towarzystw, obsługuje przede wszystkim rolników oferując im ubezpieczenia sprzętu zakupionego i dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej.

Szczegółowe informacje odnośnie oferty Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych TUW można uzyskać na stronie internetowej: www. tuw.pl , w placówkach terenowych oraz u Agentów współpracujących z Towarzystwem. Paweł Augustyn


32 PW

lipiec 2015 NR 7

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Z prac sejmowej i senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi 16.06.2015 r. – Senat RP

■■rozpatrzenie ustawy o finansowaniu Wspólnej Polityki Rolnej (druk senacki nr 917, druki sejmowe nr 3365, 3403 i 3403-A).

23.06.2015 r. – Sejm RP

■■wspólne z Komisją do Spraw Unii Europejskiej: rozpatrzenie sprawozdania podkomisji nadzwyczajnej o poselskim projekcie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 3109).

23.06.2015 r. – Senat RP

■■informacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na temat działań rządu na rzecz stabilizacji rynku zbóż i rzepaku; ■■informacja Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli „Nadzór Prezesa Agencji Rynku Rolnego nad Elewarr sp. z o.o”.

24.06.2015 r. – Sejm RP

■■wspólne z Komisją do Spraw Unii Europejskiej: rozpatrzenie sprawozdania podkomisji nadzwyczajnej o poselskim projekcie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 3109); ■■rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji Finansów Publicznych Sprawozdania z wykonania budżetu państwa za okres

od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. (druk nr 3459) wraz z Analizą wykonania budżetu i założeń polityki pieniężnej w 2014 r. Najwyższej Izby Kontroli (druk nr 3509) w zakresie działania Komisji: 1) część budżetowa 32 – Rolnictwo, 2) część budżetowa 33 – Rozwój wsi, 3) część budżetowa 35 – Rynki rolne, 4) część budżetowa 62 – Rybołówstwo, 5) część budżetowa 83 – Rezerwy celowe, 6) część budżetowa 85 – Budżety wojewodów ogółem, 7) plany finansowe agencji wykonawczych, 8) plany finansowe państwowych osób prawnych; ■■rozpatrzenie i zaopiniowanie dla Komisji do Spraw Kontroli Państwowej Sprawozdania z działalności Najwyższej Izby Kontroli w 2014 r. (druk nr 3508) w zakresie Departamentu Rolnictwa i Rozwoju Wsi;

■■wspólne z Komisją do Spraw Unii Europejskiej: rozpatrzenie poprawek zgłoszonych w czasie drugiego czytania do projektu o poselskim projekcie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druki nr 3109 i 3533).

25.06.2015 r. – Sejm RP

■■rozpatrzenie rządowego projektu ustawy o wspieraniu zrównoważonego rozwoju sektora rybackiego z udziałem Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego (druk nr 3463); ■■pierwsze czytanie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o organizacji rynku rybnego (druk nr 3472); ■■sprawy bieżące.

02.07.2015 r. – Sejm RP

■■rozpatrzenie sprawozdania Podkomisji nadzwyczajnej o poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 2968), poselskim projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 3139) oraz przedstawionym przez Prezydenta RP projekcie ustawy o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 3157); ■■rozpatrzenie dezyderatu Komisji w sprawie czasowego wstrzymania sprzedaży przez ANR niektórych nieruchomości rolnych pozostających w zasobie Własności Rolnej Skarbu Państwa; ■■uzupełnienie składu Podkomisji nadzwyczajnej do rozparzenia rządowego projektu ustawy o FWP w Stabilizacji Dochodów Rolniczych (druk nr 3076); ■■rozpatrzenie sprawozdania Podkomisji nadzwyczajnej o rządowym projekcie ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (druk nr 3193); ■■rozpatrzenie rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o Agencji Rynku Rolnego i organizacji niektórych rynków rolnych oraz niektórych innych ustaw (druk nr 3524).

07.07.2015 r. – Senat RP

■■rozpatrzenie wskazanych przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli wniosków de lege ferenda zawartych w wynikach kontroli Najwyższej Izby Kontroli „Ochrona gruntów Skarbu Państwa przed nieuprawnionym wykorzystaniem”; ■■rozpatrzenie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego (druk senacki nr 966, druki sejmowe nr 3109, 3533 i 3533-A). Opracowanie: KRIR

Do Biura KRIR wpłynęły do konsultacji ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania, wypłaty oraz zwrotu pomocy finansowanej w ramach poddziałania „Wsparcie na przystępowanie do systemów jakości” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Odtwarzanie potencjału produkcji leśnej zniszczonego przez katastrofy oraz wprowadzanie instrumentów zapobiegawczych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007– 2013; ■■Poselski projekt ustawy o zwalczaniu nieuczciwych praktyk rynkowych przedsiębiorców zajmujących się obrotem produktami spożywczymi lub rolnymi wobec dostawców tych produktów; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych sposobów postępowania przy zwalczaniu i zapobieganiu rozprzestrzenianiu się organizmu Bursaphelenchus xylophilus (Steiner et Buhrer) Nickle et al. (węgorek sosnowiec);

■■Projekt rozporządzania Rady Ministrów w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadania w zakresie rozkładania na nieoprocentowane raty opłaty należnej od producentów mleka za przekroczenie kwot indywidualnych w roku kwotowym 2014/2015; ■■Projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i trybu udzielania oraz sposobu rozliczania dotacji celowej przeznaczonej na pokrycie kosztów związanych z uczestnictwem niektórych organizacji rolniczych w ponadnarodowych organizacjach rolniczych reprezentujących interesy zawodowe rolników indywidualnych wobec instytucji Unii Europejskiej; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie rekompensat za nieprzerwane nieutrzymywanie zwierząt; ■■Poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o ochronie zwierząt oraz niektórych innych ustaw; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie określenia choroby zakaźnej zwierząt, przeciwko której nie wykonuje się szczepień; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełnić

środki spożywcze stosowne w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020; ■■Poselski projekt ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu „Modernizacja gospodarstw rolnych” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu „Budowa lub modernizacja dróg lokalnych” w ramach poddziałania „Wsparcie inwestycji związanych z tworzeniem, ulepszaniem lub rozbudową wszystkich rodzajów małej infrastruktury, w tym inwestycji w energię odnawialną i w oszczędzanie energii” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020;

■■Sprawozdanie Podkomisji Nadzwyczajnej do projektu ustawy o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych; ■■Sprawozdanie Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Komisji do Spraw Unii Europejskiej o poselskim projekcie ustawy o kształtowaniu ustroju rolnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 3109); ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowanej w ramach poddziałania „Wsparcie na wdrażanie operacji w ramach strategii rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność” objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020; ■■Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej; ■■Projekt rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zmieniającego rozporządzenie w sprawie stawek opłat za usługi świadczone przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz za wydawanie paszportów roślin i formularzy paszportów roślin.

Opracowanie: KRIR


lipiec 2015 NR 7

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

PW

33

EXPO 2015 z udziałem samorządu rolniczego dokończenie ze str. 31 standardów bezpieczeństwa, które znacznie się różnią. Powinno dojść do harmonizacji norm. UE, podobnie jak USA, posiada liczne normy i przepisy, które nakładają na rolników ogromne koszty. Handel produktami żywnościowymi ze Stanów Zjednoczonych jest możliwy pod warunkiem, że będą spełniały takie same normy jakościowe jak produkty europejskie. Dr Mirosław Drygas zwrócił natomiast uwagę na jeden z przepisów dotyczących rozstrzygania sporów między dostawcami a odbiorcami. Amerykanie bowiem w negocjacjach forsują rozstrzyganie sporów przez prywatne niezależne firmy, z czym bywa różnie. Zdaniem Ministra Tadeusza Nalewajka, Polska ma zbieżne interesy z włoskimi rolnikami. Europejskie rolnictwo daje nam różnorodność, zapewnia jakość, ale niestety Europa może nie wytrzymać konkurencji

powtarzalna okazja do pogłębienia stosunków gospodarczych i handlowych, ale także do poszerzenia wiedzy o europejskich modelach rolnictwa, zakorzenionych na naszych terytoriach i w naszych tradycjach a jednocześnie opierających się na przyszłości i innowacji. Coldiretti została założona przez Paolo Bonomi 30 października 1944 z amerykańskim farmerem. Wymiana doświadczeń w tym zakresie jest jak najbardziej wskazana, bo Polska i Włochy mają podobne modele rolnictwa, oparte na małych rodzinnych gospodarstwach. Po zakończeniu konferencji uczestnicy mieli okazję zwiedzić pawilon Polski oraz Coldiretti. Światowa Wystawa Expo Milano 2015 skupia się na rolnictwie i żywności w wymiarze międzynarodowym dzięki obranemu tematowi„Żywienie planety, energia dla życia”. Jest to nie-

jako związek drobnych rolników. W toku swojej historii, dzięki inicjatywom na rzecz rolnictwa, jest wiodącym włoskim stowarzyszeniem rolniczym. Aktualnym prezesem Coldiretti jest Roberto Moncalvo. Pod koniec XX wieku rozszerzyła swoją działalność o indywidualnych przedsiębiorców, spółdzielnie, sektor rybołówstwa, tradycyjne rynki Regionu Amica. Coldiretti przyczyniła się do otwarcia pierwszej sieci sprzedaży bezpośredniej zorganizowanej rolników włoskich. Jest to największa europejska organizacja zrzeszająca rolników. Coldiretti skupia 1,6 mln rolników i ma absolutną większość firm działających we włoskim rolnictwie, a około 70% osób członków izb handlowych jest również członkami organizacji. Coldiretti jest pierwszą organizacją pracodawców rolnych. Opracowanie: KRIR

PROW 2014–2020

Trwa przyjmowanie wniosków o przyznanie wsparcia na posadzenie lasu. Kolejne nabory wkrótce.

O

d 15 czerwca do 17 sierpnia można składać w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wnioski o przyznanie pomocy w ramach działania „Inwestycje w rozwój obszarów leśnych i poprawę żywotności lasów” finansowanego z budżetu Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – poinformował Andrzej Gross, Prezes ARiMR. O taką pomoc mogą ubiegać się rolnicy oraz jednostki samorządu terytorialnego, a w całym PROW 2014-2020 przewidziano na jego realizację ok. 301 mln euro. Trwają również intensywne przygotowania do ogłoszenia nowych naborów wniosków o przyznanie pomocy w ramach innych działań PROW 2014-2020. Finalizowane są prace nad rozporządzeniami, procedurami i systemem informatycznym. W najbliższej przyszłości planujemy uruchomienie wsparcia na rozpoczęcie samodzielnego gospodarowania przez młodych rolników. Chcemy również ogłosić nabór wniosków o przyznanie pomocy na modernizację gospodarstw rolnych dla tych, którzy planują inwestycje w produkcję mleka, hodowlę bydła mięsnego czy prosiąt. Przygotowujemy się również do uruchomienia, w ramach działania „Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach

wiejskich”, wsparcie na budowę lub modernizację dróg lokalnych, którego wdrażanie powierzone zostało samorządom województw – dodał Andrzej Gross. Młodzi rolnicy w ramach nowego PROW mogą otrzymać bezzwrotną premię w wysokości 100 tys. zł. Pomoc ta jest przewidziana dla osób, które w dniu składania wniosku nie przekroczyły 40. roku życia, posiadają odpowiednie i udokumentowane kwalifikacje zawodowe oraz nie kierowały wcześniej gospodarstwem rolnym. Pieniądze te otrzymają w dwóch ratach. Najpierw, po pozytywnej weryfikacji przez ARiMR wniosku o pomoc i wydaniu decyzji o jej przyznaniu, młodzi rolnicy otrzymają 80% kwoty pomocy. Pozostałe 20% wpłynie na ich konta bankowe po zrealizowaniu zaplanowanych inwestycji. Łącznie w PROW 2014-2020 na „Premie dla młodych rolników” zarezerwowano ok. 718 mln euro. Z kolei na wsparcie z działania „Modernizacja gospodarstw rol-

nych” przewidziano w całym PROW 2014-2020 nieco ponad 2,4 mld euro. Wysokość udzielanej pomocy będzie uzależniona od zaplanowanych przez rolników inwestycji. Maksymalnie może ona wynieść 900 tys. zł, gdy rolnik będzie realizował przedsięwzięcia budowlane, które mają prowadzić do rozwoju hodowli prosiąt. W przypadku inwestycji w produkcję mleka krowiego czy bydła mięsnego, polegających na budowie lub modernizacji budynków inwentarskich czy magazynów paszowych w gospodarstwach, wysokość pomocy może wynieść do 500 tys. zł. Natomiast na pozostałe inwestycje, np. w maszyny rolnicze, rolnik może otrzymać do 200 tys. zł wsparcia. ARiMR może zrefinansować maksymalnie 60% kosztów kwalifikujących się do objęcia pomocą, jednak taka refundacja jest możliwa tylko w przypadku, gdy inwestycje zrealizuje młody rolnik lub jest to przedsięwzięcie zbiorowe, w innych przypadkach wysokość dofinansowania wyniesie 50%.

Przygotowywane są również niezbędne dokumenty do uruchomienia w ramach działania „Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich” wsparcia przeznaczonego na budowę lub modernizację dróg lokalnych. O pomoc w tym zakresie mogą ubiegać się gminy, związki międzygminne, powiaty oraz związki powiatów. Poziom pomocy finansowej, jaki można otrzymać z ARiMR, wynosi 63,63% kosztów kwalifikowanych projektu. Wysokość refundacji nie może przekroczyć 3 mln zł dla jednego beneficjenta. Wsparciem mają być objęte przede wszystkim budowy lub przebudowy dróg lokalnych oraz budowy kanałów technologicznych. W działaniu „Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich” możliwe jest również otrzymanie dofinansowania na projekty w zakresie gospodarki wodno-ściekowej, inwestycje w   biekty pełniące funkcje kulturalne oraz zmierzające do kształtowania przestrzeni publicznej, a tak-

że mające na celu ochronę zabytków i budownictwa tradycyjnego, czy wreszcie inwestycje w targowiska lub obiekty budowlane, które mają służyć promocji lokalnych produktów. Jednak uruchomienie tego typu wsparcia jest planowane w terminie późniejszym. Wdrażaniem działania „Podstawowe usługi i odnowa wsi na obszarach wiejskich” będą zajmowały się samorządy województw, a do zadań ARiMR będzie należało wypłacanie wskazanym przez nie beneficjentom środków finansowych i czuwanie nad ich poprawnym wydatkowaniem. W ramach PROW 2014-2020 Agencja ma do rozdzielenia 13,5 mld euro. Nowy Program składa się z 15 działań, a spośród nich kilka podzielonych jest jeszcze na tzw. poddziałania. Łącznie w ramach PROW 20142020, ARiMR będzie odpowiedzialna za realizację 24 różnych rodzajów pomocy. Dodatkowo w budżecie tego Programu przewidziano pieniądze na wypłatę zobowiązań wynikających z pomocy udzielanej przez ARiMR w poprzednim okresie programowania na działanie „Renty strukturalne”. Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie.


34 PW

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

lipiec 2015 NR 7

Duma Polski w Janowie Podlaskim

Ponad 100 koni weźmie udział w 37 Narodowym Pokazie Koni Arabskich Czystej Krwi i 28 w międzynarodowej Aukcji „Pride of Poland”, podczas Dni Konia Arabskiego, które odbędą się w dniach 14–18 sierpnia w Janowie Podlaskim. Gospodarzem imprezy jest Agencja Nieruchomości Rolnych.

D

ni Konia Arabskiego w Janowie Podlaskim to wydarzenie w świecie hodowców i miłośników koni, które każdego roku przyciąga setki ludzi biznesu, sportu i celebrytów. Składa się na nie Narodowy Pokaz Koni Arabskich Czystej Krwi i międzynarodowa Aukcja „Pride of Poland”, w tym roku już 46. Najważniejszym wydarzeniem trzydniowej imprezy jest aukcja „Pride of Poland”, która organizowana jest nieprzerwanie od 1970 roku. W tym roku weźmie w niej udział 28 klaczy. Tylko cztery pochodzi z hodowli prywatnej, pozostałe reprezentują państwową hodowlę: 3 są ze Stada Ogierów w Białce, 9 ze Stadniny Koni w Janowie Podlaskim i 12 ze Stadniny Koni w Michałowie. Jako ciekawostkę można odnotować, że rozpiętość wieku klaczy aukcyjnych to od 2 do 21 lat. Wśród tegorocznych gwiazd listę otwiera janowska PEPITA, Czempionka Polski i Najlepszy Koń Pokazu Narodowego, wiceczempionka Europy i Pucharu Narodów oraz Top Ten Czempionatu Świata 2014! Furorę mogą zrobić dwie kolejne klacze z Michałowa: GEORGIA i PISTORIA. Pierwsza z nich w 2009 r. zakwalifikowała się do Top 5 klaczy starszych w Janowie na Czempionacie Narodowym i do Top 10 klaczy starszych na Czempionacie Świata w Paryżu, w ubiegłym roku została wiceczem-

Trwa nabór kandydatów ubiegających się o stypendia dla studentów I roku pochodzących z rodzin popegeerowskich. Tradycyjnie udział w Programie bierze Agencja Nieruchomości Rolnych.

W

nioski o tegoroczne stypendium kandydaci muszą wypełnić on-line w terminie od 1 lipca do dnia 17 sierpnia do godziny 16.00 na formularzach dostępnych na stronie internetowej www.stypendia-pomostowe. pl. Następnie wydrukowany wniosek wraz z załącznikami muszą przekazać do odpowiedniego OT ANR do dnia 24 sierpnia 2015 roku. Program Stypendiów Pomostowych jest jednym z największych pozarządowych systemów stypendialnych w Polsce. O stypendia mogą ubiegać się tegoroczni matu-

pionką Polski klaczy starszych. Druga zaś, już jako dwulatka, weszła do Top 10 Klaczy Młodszych w Paryżu na Czempionacie Świata, jako trzylatka do Top 5 Klaczy Młodszych w Akwizgranie i Top 10 na Czempionacie Świata, ale przede wszystkim w Weronie zdobyła tytuł czempionki Europy Klaczy Młodszych, w 2008, 2010 i w 2013 kwalifikowała się do Top 10 Klaczy Starszych w Paryżu, w 2011 została Wiceczempionką Europy Klaczy Starszych i w 2013 Drugą Wiceczempionką Klaczy Starszych na Pucharze Narodów. Do grona gwiazd tegorocznej aukcji typowane są dwie kolejne klacze z Janowa – ADYGA i ALTAMIRA. Adyga w ubiegłym roku znalazła się w Top 5 na Młodzieżowym Czempionacie Koni Arabskich w Białce. Młodej, zjawiskowej klaczy hodowcy przepowiadają wspaniałą przyszłość. Altamira już jako roczniaczka została Wiceczempionką Klaczy na Młodzieżowym Pokazie w Białce, w 2008 zakwalifikowała się do Top 5 klaczy młodszych na Czempionacie Europy w Moorsele, a następnie do Top 10 na Czempionacie Świata w Paryżu (po raz drugi w 2012), dwukrotnie w Top 5 na Czempionacie Narodowym w Janowie Podlaskim w 2011 i 2013 r. Eksperci przewidują, że ta piątka wyjątkowych klaczy jest w stanie sama wypracować na aukcji około milion euro. A że jest to realne, dowodzą

minione lata. Patrząc na ceny, jakie osiągane są w czasie licytacji można zaryzykować twierdzenie, że Janów działa na nabywców mobilizująco. W ubiegłym roku hodowcy z Arabii Saudyjskiej, Wielkiej Brytanii i Stanów Zjednoczonych za 4 konie – PIACOLLĘ, NORMĘ, CENOZĘ i PERFIRKĘ zapłacili ponad milion euro. Najdroższa klacz Piacolla kosztowała 305 tys. euro. W 2013 r. kupcy ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich i z Wielkiej Brytanii – za 3 najdroższe konie zapłacili 1,31 mln euro. Najdroższa klacz EL SAGHIRA z Michałowa pojechała do Emiratów za 500 tys. euro. W 2012 r. za gniadą klacz EJRENE z michałowskiej stadniny Emiratczycy zapłacili 440 tys. euro i niewiele mniej, bo 370 tys. euro – Brytyjczycy za siwą janowską klacz ETNOLOGIA. Nadal nie pobito rekordu sprzed 7 lat, kiedy to za kasztankę KWESTURA ze Stadniny Koni w Michałowie kupiec ze Zjednoczonych Emiratów Arabskich zapłacił 1,125 mln euro. W 2009 r. Kwestura została czempion-

ką świata, zdobywając tytuł najlepszej klaczy globu. W tym miejscu należy zaznaczyć, że to był jej drugi tytuł czempionki świata, gdyż po raz pierwszy tryumfowała w Paryżu w roku 2007. W 2014 roku Kwestura, w wieku 20 lat ! zdobyła w Paryżu, podczas Czempionatu Świata „Platinum Cup” - Puchar Platynowy dedykowany wybitnym przedstawicielom rasy, które zasłużyły się dla światowej hodowli. Ubiegać się o to wyróżnienie mogą tylko konie, które mają na swoim koncie dwukrotnie zdobyty tytuł Czempiona Świata. Warto przy tym zaznaczyć, że rok wcześniej Platynowy Puchar zdobyła inna polska gwiazda – słynna PIANISSIMA z Janowa Podlaskiego. Wysokie ceny osiągane na letnich aukcjach w Janowie nie są przypadkowe. Czynnikiem przyciągającym inwestorów do Polski jest gwarancja jakości, którą zapewnia fakt, że konie pochodzą z państwowych stadnin koni i stad ogierów w Janowie Podlaskim, Michałowie i Białce,

nad którymi nadzór właścicielski sprawuje Agencja Nieruchomości Rolnych. Duże znaczenie ma również otoczenie i wytworzony klimat. Aukcja odbywa się w najstarszej w Polsce państwowej Stadninie Koni w Janowie Podlaskim, w nowoczesnej hali widowiskowej, która wraz ze stajniami boksowymi i przyległym placem konkursowym jest w pełni wyposażona na potrzeby rozgrywania imprez pokazowych, handlowych i hippicznych. Usytuowany na obrzeżach stadniny obiekt pozostaje jej integralną częścią, zachowując przy tym styl i klimat XIX-wiecznej architektury. Narodowy Pokaz Koni Arabskich Czystej Krwi, w ramach którego organizowane są czempionaty koni arabskich, jest bardziej rodzinnym wydarzeniem. O tytuły czempionów walczą wtedy klaczki i ogierki oraz klacze i ogiery wszystkich kategorii wiekowych, a wyhodowane w polskich stadninach araby wielokrotnie zwyciężały nie tylko w kraju, lecz również na pokazach za granicą. W sierpniu w Janowie arabskie klacze i ogiery będą oceniane łącznie w 11 klasach, a spośród zwycięzców klas wyłonione zostaną czempiony Polski w 4 kategoriach wiekowych oraz zdobywcy nagród dodatkowych, w tym bardzo prestiżowej nagrody Najlepszy Koń Pokazu. Integralną częścią Dni Konia Arabskiego jest Letnia Aukcja Koni Arabskich, która odbędzie się 17 sierpnia w SK w Janowie Podlaskim. Podczas aukcji zaprezentowanych będzie dodatkowych 29 klaczy i 2 ogiery. Szczegóły imprezy na: www.prideofpoland.pl Biuro Rzecznika Prasowego ANR

Stypendia Pomostowe na lepszy start rzyści spełniający następujące kryteria: dostali się na I rok dziennych studiów I stopnia, lub I rok dziennych jednolitych studiów magisterskich, realizowanych w polskich akademickich uczelniach publicznych; są dziećmi byłych pracowników PGR, którzy byli zatrudnieni na podstawie umowy o pracę w okresie co najmniej 2 lat; mieszkają na terenach wiejskich lub w miastach do 20 tys. mieszkańców; pochodzą z rodzin, w których dochód netto na osobę w rodzinie albo dochód osoby uczącej się nie przekracza 1225 zł netto lub 1400 zł netto, lub gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem niepełnosprawności; uzyskają na maturze dobre wyników, czyli minimum 90 punktów. Wysokość przyznanego stypendium w roku akademickim 2015/2016

wyniesie 5000 zł i będzie przekazywana stypendystom w 10-miesięcznych ratach, od października do lipca, w wysokości 500 zł każda. W ciągu 13 lat trwania Programu przyznano 13 308 stypendiów na I rok studiów, w tym 7906 stypendiów otrzymali młodzi ludzie pochodzący z rodzin popegeerowskich. Natomiast w ubiegłorocznej, XIII edycji Programu, stypendia pomostowe przyznano 811 osobom, w tym 234 pochodzącym z rodzin popegeerowskich. Program Stypendiów Pomostowych został zainicjowany w 2002 roku. Jego celem jest ułatwienie uzdolnionej młodzieży ze wsi lub małych miejscowości, pochodzącej z rodzin o niskich dochodach, podjęcia nauki na państwowych wyższych uczelniach poprzez udzielenie pomocy finansowej w formie stypendium, na pierwszy rok studiów.

Zbudowany jest z dwóch segmentów. Pierwszy z nich jest adresowany do młodzieży ze wsi i z małych miast, wywodzących się ze środowisk popegeerowskich, uczestników finałowego etapu olimpiad przedmiotowych z listy MEN oraz do wychowanków rodzin zastępczych i placówek opiekuńczo-wychowawczych typu socjalizacyjnego. Natomiast drugi jest kierowany do młodzieży ze wsi i małych miast rekomendowanej przez pozarządowe organizacje lokalne, uczestniczące w programie. Administratorem Programu jest Fundacja Edukacyjna Przedsiębiorczości w Łodzi, która w imieniu partnerów i organizacji współpracujących, zarządza programem. Program jest realizowany przy współpracy: Agencji Nieruchomości Rolnych, Fundacji Centrum im. Profesora Bronisława Geremka, Fundacji Pracownia Badań i Innowa-

cji Społecznych „Stocznia” oraz Amerykańskiej Izby Handlowej. Agencja Nieruchomości Rolnych od początku istnienia Programu Stypendiów Pomostowych aktywnie w nim uczestniczy. W pierwszych trzech latach sfinansowała stypendia 2 tys. studentów, natomiast od 2005 r. ze względów ustawowych nie finansuje już stypendiów, a udziela wsparcia organizacyjnego w fazie pozyskiwania kandydatów do Programu, przyjmuje od potencjalnych wnioski a następnie przesyła je do Fundacji w Łodzi. Więcej informacji na temat programu stypendiów pomostowych można uzyskać na stronie internetowej www.stypendia-pomostowe. pl, bądź w Oddziałach Terenowych Agencji Nieruchomości Rolnych. Biuro Rzecznika Prasowego ANR


lipiec 2015 NR 7

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

PW

35

Piknik Truskawkowy w Buczku Podczas Pierwszego Krajowego Święta Truskawki w Buczku 27 czerwca 2015 r. Krajowa Rada Izb Rolniczych zorganizowała Piknik Truskawkowy sfinansowany ze środków Funduszu Promocji Owoców i Warzyw. Celem imprezy było promowanie spożycia truskawek w postaci świeżej oraz w postaci przetworów i potraw. Na stoisku rozdawano gadżety promujące truskawki. Atrakcją Pikniku były liczne konkursy, m.in. na najpiękniejsze ciasto truskawkowe. Dzieci uczestniczące w konkursach planowały ekspansję buczkowskiej truskawki nie tylko do Paryża i Chin, ale nawet w kosmos.

T

ruskawki wszyscy znamy, ale nie każdy wie, że powstały w efekcie skrzyżowania dwóch odmian poziomek: wirginijskiej i chilijskiej, biorąc od jednej zapach i smak, z drugiej wielkość, kształt i barwę. Istnieje ponad 600 odmian truskawek różniących się kształtem, wielkością, zabarwieniem i smakiem. Na Pikniku Truskawkowym mieliśmy możliwość degustacji owoców pięknej deserowej odmiany Roxana oraz ciast, słodyczy i pysznych przetworów mlecznych z dodatkiem truskawek.

Bogactwo witamin Truskawki należą do owoców najbogatszych w witaminę C. Wystarczy zjeść 10 truskawek, żeby pokryć

dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę. Witamina C przeciwdziała krwawieniom, zmniejsza podatność na infekcje górnych dróg oddechowych oraz łagodzi objawy przeziębienia, zapobiega niedokrwistości i zmianom miażdżycowym. Truskawki, zarówno świeże, jak i przetworzone, są bogatym źródłem folianów, które zapobiegają powstawaniu wad układu nerwowego płodu, dlatego są szczególnie ważne dla kobiet w ciąży. Owoce te chronią także przed powstawaniem chorób serca i naczyń krwionośnych. Na zawartość witaminy C i folianów ma wpływ stopień dojrzałości owoców, im bardziej dojrzałe są truskawki, tym zawierają większe ilości tych witamin. W truskawkach znajdują się także nie-

wielkie ilości witamin z grupy B (B1, B2, B6, PP) oraz witamina E.

jest wskazane w profilaktyce chorób układu krążenia.

Źródło składników mineralnych

Samo zdrowie

Truskawki wyróżniają się dużą zawartością potasu, pierwiastka niezbędnego m.in. do prawidłowego funkcjonowania serca. Znajduje się w nich też żelazo, magnez, mangan, miedź, wapń oraz fosfor. Truskawki działają zasadotwórczo na organizm człowieka, mogą więc zapobiegać nadkwasocie. Truskawki mają specyficzne właściwości lecznicze. Dzięki obecności znacznych ilości pektyn, truskawki mogą obniżać zawartość cholesterolu w organizmie i chronić przed powstawaniem zmian miażdżycowych. Ich częste spożywanie

Jedzenie truskawek wpływa korzystnie na wzmocnienie kości i przeciwdziała anemii. Ten smaczny owoc ma także właściwości antynowotworowe oraz bakteriobójcze. Truskawki są bardzo cenione w diecie oczyszczającej i odchudzającej – ze względu na dużą zawartość błonnika i związków mineralnych, usprawniają perystaltykę jelit, dzięki czemu przeciwdziałają zaparciom oraz wpływają na prawidłowe funkcjonowanie mikroflory zasiedlającej jelita. Truskawki są bardzo niskokaloryczne, 100 g dostarcza jedynie 30 kcal. Są polecane także ze względu na zawartość bromeliny – enzymu,

wspomagającego spalanie tłuszczów i węglowodanów. Truskawki zawierają cukier – fruktozę, o niskim indeksie glikemicznym, co jest ważne dla diabetyków. Bromelina i woda zawarta w truskawkach pomaga również w walce z celulitem. Właściwości bakteriobójcze truskawek są wykorzystywane przy produkcji maseczek do twarzy, zwłaszcza do cery trądzikowej. Warto przygotować na letni obiad ciekawą potrawę – pulpety z truskawkami. Składniki: 500 g mielonego, pół bułki kajzerki, ¼ szklanki mleka , 2 jajka, sól, biały pieprz, 1,5 łyżki drobno posiekanej cebuli , 2 łyżeczki koperku, 10 średnich truskawek, 3 łyżki mąki, olej do smażenia. Wykonanie: Bułkę namoczyć w mleku, wycisnąć i dokładnie ugnieść widelcem. Do mięsa dodać żółtka, sól, pieprz, drobno pokrojoną cebulę i koperek. Wszystko dokładnie wymieszać na jednolitą masę. Ubitą pianę z białka dodać do mięsa i delikatnie wymieszać. Z mięsnej masy uformować okrągłe placki, na każdym umieścić truskawkę. Zawinąć placek, zrobić z niego kulkę, obtoczyć w mące lub w bułce tartej i smażyć w głębokim tłuszczu na złocisty kolor. Usmażone klopsiki podawać z ryżem i brokułami. Opracowanie: KRIR

Odzwierzęce choroby zawodowe rolników

W

minionej dekadzie ok. 1300 osób ubezpieczonych w KRUS doznało uszczerbku na zdrowiu z powodu wystąpienia zakaźnych chorób odzwierzęcych. Wśród rolniczych chorób zawodowych najczęstszą jest, przenoszona przez kleszcze, borelioza, następnie odkleszczowe zapalenie mózgu. Pojedyncze przypadki dotyczą toksoplazmozy ocznej, bąblowicy wielojamowej, toksokarozy i asperiliozy, różycy, promienicy jamy ustnej, brucelozy. Przyczyn zakaźnych chorób, uznawanych za rolnicze choroby zawodowe jest wiele; wywołują je np. zarazki i pasożyty znajdujące się w glebie, wodzie, powietrzu, ściekach, kompoście, gnojowicy, w produktach pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Ich nosicielami mogą być zwierzęta domowe i gospodarskie, muchy, wszelkie insekty. Szczególnie groźną, bo nieuleczalną chorobą zakaźną, jest…

zmu krętkami borelii przenoszonymi przez kleszcze. Charakterystycznym objawem, choć niekoniecznie występującym w każdym przypadku, jest rumień wędrujący – zaczerwienienie o średnicy od kilku do kilkunastu cm, lekko wypukłe, ciepłe i bolesne przy dotyku. Zakażeniu boreliozą towarzyszą objawy grypopodobne. Jeśli więc wystąpią takie symptomy, konieczne jest leczenie antybiotykami, gdyż borelioza przechodzi po tym czasie w fazę rozsianą i po upływie kolejnych 2 tygodni lub kilku miesięcy mogą wystąpić objawy wtórne w postaci zapalenia stawów, zaburzeń neurologicznych i kardiologicznych. Pojawia się gorączka, dreszcze, bóle głowy, gardła, stawów, tiki mięśni, sztywność stawów. Chory może potrójnie widzieć, mieć paraliż mięśni twarzy, zawroty głowy, zaburzenia mowy i orientacji przestrzennej.

borelioza.

Chorobę tę powoduje wirus kleszczowego zapalenia mózgu, którego nosicielem są kleszcze. Pojawiające się po kilkunastu dniach od zakażenia przez kleszcza objawy są podobne do grypy – gorączka, bóle

Jest to choroba znana stosunkowo od niedawna, tj. od II połowy lat 80. ub. wieku. Rozwija się przez 1–3 tygodnie od zarażenia organi-

Kleszczowe zapalenie mózgu

głowy, bóle mięśni, uczucie ogólnego rozbicia. Po tygodniu objawy mogą ustąpić lub rozwinąć się w zapalenie mózgu (u osób dorosłych) lub opon mózgowo-rdzeniowych (u dzieci i młodzieży). Towarzyszą im bóle głowy, nudności, wymioty, zaburzenia orientacji, drgawki, niedowłady i porażenia mięśni, częściowa lub całkowita utrata przytomności, śpiączka. Kleszczowe zapalenie mózgu, jak też kleszczowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, może prowadzić do śmierci lub pozostawić po sobie trwałe następstwa neurologiczne.

Podstawą ochrony zdrowia – profilaktyka Odnotowywany w ostatnich latach wzrost przypadków boreliozy i odkleszczowego zapalenia mózgu wiąże się z ociepleniem klimatu, sprzyjającemu rozwojowi populacji kleszczy. Ponieważ kleszcze są zarówno w lasach, jak i na łąkach, w miejskich parkach i ogrodach, ryzyko ukąszenia i zarażenia chorobami odkleszczowymi jest duże. W ramach profilaktyki chorób odkleszczowych, należy unikać miejsc, w których te pajęczaki żerują. Nie powinno się wchodzić w gęste

zarośla czy wysokie trawy. Warto stosować środki odstraszające kleszcze (repelenty). Podczas przebywania w lesie, na terenach zakrzewionych czy trawiastych, trzeba nosić ubrania szczelnie przylegające do ciała, a po powrocie do domu dokładnie sprawdzić całe ciało, szczególnie pachwiny, pępek, skórę za uszami, pachy, pod kolanami. Usuwanie kleszcza ze skóry powinno nastąpić jak najszybciej, poprzez uchwycenie go blisko powierzchni skóry i delikatne, ale zdecydowane pociągnięcie do góry. Po wyjęciu kleszcza trzeba sprawdzić, czy został usunięty w całości, i odkazić miejsce ukąszenia. Należy też obserwować, czy nie pojawi się rumień w miejscu ukąszenia. Jeśli tak, konieczna jest szybka konsultacja z lekarzem. Usuwanie kleszczy ułatwiają dostępne w aptekach pompki, długopisy, przyssawki itp. Do lekarza należy się zgłosić również, gdy nie uda się usunąć kleszcza. Zakaźnych chorób odzwierzęcych można się ustrzec. W ich profilaktyce bardzo ważne jest stosowanie kilku prostych zasad. Należy m.in.: l przestrzegać higieny osobistej (często myć ręce, zwłaszcza po

zakończeniu prac ze zwierzętami i po opuszczeniu pomieszczeń inwentarskich), l dbać o czystość pomieszczeń inwentarskich, gruntowne je oczyszczać, malować i odkażać co najmniej dwa razy w roku: wczesną wiosną i jesienią, l lokalizować wybiegi dla zwierząt i gnojownie poza podwórzem; l izolować i eliminować ze stada chore zwierzęta, l podczas pracy z chorymi osobnikami stosować środki ochrony indywidualnej oraz starannie odkażać pomieszczenia, wybiegi, urządzenia i sprzęt, l dezynfekować nawet drobne rany, zadraśnięcia i zabezpieczać je opatrunkiem. Opracowanie: KRUS

Polska Wieś nr 7/2015  

Miesięcznik Krajowej Rady Izb Rolniczych

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you