Page 1

NR 5 (95) maj 2014 r.

M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H Sukces polskiej wsi

Czytaj na stronie 2

10 lat w Unii

Czytaj na stronie 3

Rada kobiet aktywnych

Czytaj na stronie 3

Modernizacja gospodarstw rolnych – jest szansa na zwiększenie puli środków

Krajowa Rada Izb Rolniczych jako organizacja pozarządowa działającą na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych, reprezentuje wojewódzkie izby rolnicze przed sejmem, senatem i organami administracji rządowej. Przedstawiciele KRIR biorą czynny udział w posiedzeniach Sejmowej i Senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi, a także prezentują swoje stanowiska w sprawie projektów aktów prawnych z zakresu rolnictwa i rozwoju wsi oraz zabierają aktywnie głos w mediach odnośnie ważnych spraw dla wsi i rolnictwa. Krajowa Rada, razem z izbami rolniczymi, reprezentuje ok. 2 mln rolników polskich.

KRIR w Unii Europejskiej

Czytaj na stronie 4

Minister Sawicki na Podkarpaciu

Czytaj na stronie 5

Z prac sejmowej i senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi

Czytaj na stronie 6

Konkurs fotograficzny dla rolników!

Czytaj na stronie 7

Dzierżawa gospodarstwa rolnego a podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników

Czytaj na stronie 8

P

ocząwszy od 2006 r. Krajowa Rada Izb Rolniczych jest członkiem COPA (Komitetu Rolniczych Organizacji Zawodowych), a w latach 2011–2013 r. prezes Wiktor Szmulewicz sprawował funkcję wiceprzewodniczącego tej organizacji. Na forum COPA Krajowa Rada wyraża swoje stanowiska i opinie, które następnie są przekazywane do Komisji Europejskiej i Parlamentu Europejskiego. Obecnie aktywnie włącza się w konsultacje społeczne odnośnie aktów wykonawczych dotyczących WPR 2014–2020. W październiku 2011 r. Krajowa Rada Izb Rolniczych wspólnie z Komitetami Copa-Cogeca zorganizowała w Warszawie 35. Konferencję Rolniczą – Ameryka Północna i Unia Europejska, której tematem przewodnim było „Jaki kierunek dla polityk rolnych?”. Ta edycja konferencji była pierwszą, która odbywała się w Polsce. W obradach wzię-

ło udział ok. 250 przedstawicieli organizacji rolniczych z Europy i Ameryki Północnej. Zarząd KRIR wraz ze swoimi słowackimi, czeskimi i węgierskimi odpowiednikami uczestniczy i organizuje spotkania izb rolniczych państw Grupy Wyszehradzkiej. Na posiedzeniach poruszane są wspólne problemy tych państw i sytuacja regionu w odniesieniu do europejskiej WPR. Komunikaty wypracowane na spotkaniach przekazywane są do instytucji europejskich oraz krajowych resortów odpowiedzialnych za rolnictwo i rozwój wsi. Oprócz zadań określonych przepisami ustawy o izbach rolniczych, tj. opiniowanie projektów aktów prawnych dotyczących rolnictwa i gospodarki żywnościowej oraz założeń polityki rolnej, Krajowa Rada, z mocy ustawy ma swoich przedstawicieli w Radzie Społecznej przy Agencji Nieruchomości Rolnych, w Komitecie Monitorującym PROW, a także z mocy usta-

wy z dnia 22 maja 2009 r. o funduszach promocji produktów rolno-spożywczych ma 9 członków w Komisjach Zarządzających Funduszami Promocji Produktów Rolno-Spożywczych. Organizując pikniki zbożowe, wieprzowe, wołowe, mleczne, drobiowe, rybne, owocowe i warzywne, promuje dobrą polską żywność – efekt pracy polskich rolników. KRIR prowadzi też portal promujący spożycie polskiej wieprzowiny i jej przetworów www.wieprzopedia.pl. Krajowa Rada Izb Rolniczych, razem z Funduszem Składkowym Ubezpieczenia Społecznego Rolników, od 2009 r. realizuje letni i zimowy wypoczynek, a także półkolonie letnie dla dzieci rolników ubezpieczonych w pełnym zakresie w KRUS. W czasie wypoczynku realizowany jest program kulturalno-oświatowy, który ma na celu promocję zdrowia i profilaktykę zdrowotną, w ramach którego dzieci uczestniczą w zajęciach edukacyj-

nych, sportowo-rekreacyjnych, plastycznych, wyjściach na szlaki turystyczne. Ponadto, organizowane są wycieczki, wyjazdy do muzeów czy rezerwatów, zwiedzanie lokalnych atrakcji turystycznych. Zimą dzieci mają również okazję przejść kurs jazdy na nartach dla początkujących, pod okiem profesjonalnych instruktorów. Zarząd KRIR podejmuje także wiele działań informacyjno-promocyjnych, mających na celu bezpośrednie dotarcie do rolników poprzez konferencje i spotkania, a pośrednio poprzez stronę internetową i media. Biuro Krajowej Rady prowadzi również stronę internetową www. krir.pl, gdzie zamieszcza najaktualniejsze informacje dotyczące rolnictwa w zakresie regulacji prawnych i prowadzenia produkcji rolniczej, w tym także z działalności zarządu KRIR.

dokończenie na str. 2


2 PW

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Sukces polskiej wsi

Wywiad z prezesem Krajowej Rady Izb Rolniczych – Wiktorem Szmulewiczem

W tym roku obchodzimy 10 rocznicę wstąpienia Polski do struktur Unii Europejskiej – jak pan prezes oceni ten czas dla Polski? – Sądzę, że przez te 10 lat nastąpiła ogromna zmiana w rozwoju, kraj zmienił się na lepsze i wszędzie to dostrzegamy. Oczywiście, jest pewna grupa ludzi, która jeszcze nie zdążyła przystosować się do zmian i żyje w biedzie. Bolączką jest nadal duże bezrobocie, mnóstwo ludzi, zwłaszcza młodych, musiało wyjechać z Polski w poszukiwaniu pracy, ale z drugiej strony, gdybyśmy nie należeli do struktur UE to podejrzewam, że pracy byłoby też mało, a ponadto, nie byłoby takich możliwości wyjazdu. Ja liczę na to, że ci ludzie, którzy wyjechali, wrócą do Polski, a zarobione za granicą pieniądze będą mogli wykorzystać na swoje inwestycje w Polsce i to będzie też dla nas wielkim sukcesem. Z drugiej strony, patrząc przez pryzmat rolnictwa, w tym obszarze również nastąpiły ogromne zmiany na korzyść. Środki, które otrzymaliśmy z UE przez 10 lat spowodowały ogromny postęp na wsi. W wielu przypadkach mamy bardzo nowoczesny sprzęt, zmieniła się technologia, mamy bardzo dobre przetwórstwo, o czym świadczy to, że jesteśmy ogromnym eksporterem żywności. Przed wstąpieniem do UE nikt nie przewidział, że nasze saldo dodatnie będzie miało taki poziom, jaki osiąg-

nęło dzisiaj. Co więcej, nie sprzedajemy tylko samych surowców pochodzących z rolnictwa, ale sprzedajemy artykuły przetworzone, co ma dodatkowe korzyści. I to jest nasz polski sukces. Przed nami jeszcze mnóstwo pracy, ale uważam, że idziemy w dobrą stronę. Mamy następną perspektywę finansową, dosyć duże środki na obszary wiejskie i w ogóle dla Polski. Obyśmy tak ogromną ilość środków na tę perspektywę, 75 mld euro na politykę spójności i rozwój kraju i ponad 40 mld euro z dopłatami i środkami inwestycyjnymi na obszary wiejskie, potrafili właściwie wykorzystać. Wobec tak dużych korzyści dla kraju, jak pan prezes oceni pozycję rolnika indywidualnego po upływie 10 lat od wstąpienia Polski do UE? – Sądzę, że część rolników, bardziej odważnych, skorzystało na wejściu do UE. Sięgali po środki, rozwijali gospodarstwa zakupując ziemię, często kosztem własnej konsumpcji, ograniczając ją i żyjąc bardzo skromnie. Inwestowali w swoje gospodar-

stwa i dzisiaj mamy wiele pięknych gospodarstw, nowoczesnych i zmechanizowanych i to jest ich sukces. Pozostało jeszcze wiele gospodarstw, które nie skorzystały z tych środków, bo być może stwierdziło, że ich dzieci nie chcą pozostawać na wsi i inwestować w swoje gospodarstwa, więc one stoją ciągle na uboczu. Ale biorąc pod uwagę całokształt, wieś polska bardzo skorzystała przez te 10 lat w UE. Nawet, jeżeli ktoś nie korzystał z programów inwestycyjnych, to otrzymywał dopłaty bezpośrednie, które były dodatkowymi środkami pozwalającymi albo przeżyć na wsi, albo przeznaczane były na rozwój gospodarstwa. Każdy zarządzał nimi według swoich potrzeb i możliwości. Polska wieś zmieniła się także wizerunkowo. Jadąc dziś przez polską wieś widzimy zadbane domostwa, pięknie przystrzyżone trawy z nasadzeniami nawet różnych egzotycznych roślin czy drzew i to pokazuje jak się zmieniła Polska poza wielkim miastem. Widać tę zadbaną i czystą polską wieś, wiele domów kultury i miejsc, z których korzystają mieszkańcy wsi. To wszystko jest naszą wizytówką i wizytówką zmian, które zaszły przez 10 lat w UE. Który z dotychczasowych unijnych programów rozwoju wsi był, pana zdaniem najkorzystniejszy dla polskich rolników? – Najbardziej prorozwojowe były działania z PROW, wcześniej z SPO, a na początku z SAPARD, które nastawione były na inwestycje w gospodarstwach rolnych. Pozwoliło to na zakup dużej ilości nowych maszyn i wprowadzenie nowych technologii

KRIR w Unii Europejskiej dokończenie ze str. 1 W 2012 roku zarząd KRIR uruchomił serwis informacyjny KRIR – sms-owy, poprzez który powiadamia rolników o ważniejszych wydarzeniach dotyczących rolnictwa i produkcji rolnej. Na stronie KRIR działa także newsletter – przesyłane mailowo tygodniowe zestawienie informacji na temat działalności zarządu KRIR. Prowadząc działalność wydawniczą, Krajowa Rada Izb Rolniczych wydaje miesięcznik„Polska Wieś” kolportowany na obszarze całego kraju jako wkładka do „Tygodnika Poradnika Rolniczego” w nakładzie 70 000 szt. egzemplarzy. W liczbie 60 000 szt. egzemplarzy miesięcznie ukazuje się także wkładka „Wiadomości Rolniczych” na temat działalności samorządu rolniczego pt. „Izby Rolnicze” redagowana przez Biuro KRIR.

Od 2012 r. zapoczątkowany został cykl corocznych konferencji rolników, przedstawicieli samorządu rolniczego w całej Polsce z przedstawicielami najwyższych organów państwowych, które odbywają się w Sali Kolumnowej Sejmu RP i gromadzą ok. 500 uczestników. W dyskusji poruszane są tematy ważne dla rolników w danej sytuacji, każdy uczestnik ma możliwość zwrócić się z pytaniem bezpośredni, do decydentów. Krajowa Rada Izb Rolniczych wystawia także swoje stanowisko na wszystkich ważnych targach związanych z rolnictwem w Polsce oraz organizuje konferencje towarzyszące targom. Daje to możliwość bezpośredniego spotkania z rolnikami, możliwość poznania ich aktualnych trudności, zaznaczenie obecności KRIR i informacja o działaniach KRIR oraz możliwość dystry-

bucji materiałów reklamowych nt. KRIR czy materiałów poszerzających wiedzę rolników. Prezes Krajowej Rady Izb Rolniczych corocznie zapraszany jest do Komitetu Honorowego Dożynek Prezydenckich. Krajowa Rada Izb Rolniczych włącza się aktywnie w coroczną organizację Dożynek, przygotowując m.in. konferencję w ramach Forum Debaty Publicznej. Krajowa Rada Izb Rolniczych zajmuje się także podnoszeniem kwalifikacji rolników. Korzystając z projektów zewnętrznych, Krajowa Rada przeprowadziła m.in. bezpłatne szkolenia dla osób zatrudnionych w rolnictwie w zakresie „Produkcja biogazu rolniczego – korzyści i zagrożenia” Obecnie, na terenie całego kraju organizuje szkolenia dla osób zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie„Szkolenia zawodowe dla osób

maj 2014 NR 5

do gospodarstw, czego skutkiem jest produkcja bardzo dobrego surowca dla zakładów przetwórczych. Także duża pomoc dla tych zakładów i dla grup producenckich była nie bez znaczenia. Nasze przetwórstwo, bardzo nowoczesne, może śmiało konkurować na rynkach europejskich. Mam tutaj na myśli głównie rynek i przetwórstwo mleczne oraz sektor owoców i warzyw, gdzie grupy producenckie sporo zyskały. Powstało wiele zakładów i przetwórni stworzonych przez grupy producenckie i to jest nowy sukces, który na polskiej wsi widać. Jak pod tym względem wygląda obecnie przekazany do Komisji Europejskiej Projekt Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014– 2020? Jak pan go ocenia? – Projekt przekazany do Komisji Europejskiej jest chyba najbardziej optymalnym, który mógłby zadowolić wszystkie strony, które uczestniczą w tym podziale środków. Są tam możliwości dla małych gospodarstw, są perspektywy dla średnich, rodzinnych. W tym przypadku państwo daje po raz pierwszy wyraźne wskazanie, że będzie wspierało politykę gospodarstw rodzinnych, ale nie jest to równoznaczne ze wspieraniem małych gospodarstw. Wsparcie kierowane jest dla gospodarstw i osób, które będą mogły z pracy w rolnictwie utrzymać, na odpowiednim poziomie, siebie i rodzinę. Daje się szansę gospodarstwom bardzo małym na przekształcenie się w gospodarstwo większe lub umożliwia się odejście na inne pola działania, np. w kierunku usług realizowanych na wsi lub poprzez możliwości produkcji ekologicznej towarów. Należy stwarzać możliwość sprzedaży bezpośredniej i w tym zakresie musimy jeszcze o wiele rzeczy zadbać. Nie należy jednak pozostawiać żadnych z typów gospodarstw istniejących na

wsi bez pomocy i wsparcia ze środków unijnych, ponieważ jest to ogromna szansa dla wszystkich. W jakim kierunku w związku z tym powinna kształtować się Wspólna Polityka Rolna na szczeblu europejskim? – WPR na szczeblu europejskim powinna zabezpieczać, mimo wszystko, środki na produkcję w Europie żywności zdrowej, która jest wytwarzana z uwzględnieniem zasad ochrony środowiska, klimatu i dobrostanu zwierząt. To wszystko są dodatkowe koszty, których czasami nie ponosi reszta świata i za te wymogi, które rolnicy europejscy dodatkowo spełniają, powinni otrzymywać dodatkowe środki, by być konkurencyjnymi na rynkach światowych. Wiemy, że perspektywa kolejnych 20–30 lat wykazuje ogromny wzrost zapotrzebowania na żywność na świecie. Powodowane jest to przez wzrost populacji ludzkości na świecie oraz, w niektórych częściach świata, jak np. w Afryce czy w Azji, rosnącym poziomem życia ludzi i związanym z tym wzrostem zapotrzebowania na żywność. To również jest elementem rozwojowym i Europa musi się do tego przygotować, by być konkurencyjną na rynkach światowych i sprostać tym wyzwaniom. Trzeba też bronić konsumentów europejskich przed nadmiernym wzrostem cen żywności wobec wzrostu na jej zapotrzebowanie na świecie. Umiejętnie prowadzona polityka gospodarcza i finansowa pozwoli zabezpieczyć interesy Polski i Europy, ponieważ w dzisiejszym świecie żywność jest także elementem strategicznym, mogącym powodować kryzysy. Jest to bardzo ważny element, o który UE powinna dbać i dlatego powinny być zapewnione środki na Wspólną Politykę Rolną.

zatrudnionych w rolnictwie i leśnictwie” objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007– 2013 ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. Od 1 lipca 2013 r. do końca 2014 r. przeszkoli bezpłatnie wspólnie w konsorcjum z Wydziałem Leśnym Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego 12 000 rolników.

W roku 2013 r. Krajowa Rada utworzyła spółkę Pasieka Hodowlana KRIR sp. z o.o. kupując pasieki w Parzniewie i Olecku pszczół ras zachowawczych Kampinoskiej, Północnej i Augustowskiej od SHiUZ w Bydgoszczy, aby zachować polską hodowlę pszczół ras tradycyjnych.

Opracowanie: KRIR

Opracowanie: KRIR

Czasopismo Krajowej Rady Izb Rolniczych Ukazuje się raz w miesiącu. Wydawane na zlecenie Krajowej Rady Izb Rolniczych przez zespół „Tygodnika Poradnika Rolniczego”. Artykuły zamieszczone w „Polskiej Wsi” odzwierciedlają poglądy Krajowej Rady Izb Rolniczych, a redakcja “Tygodnika Poradnika Rolniczego” nie ma wpływu na ich treść. Kolportaż – czasopismo dostępne razem z „Tygodnikiem Poradnikiem Rolniczym”. Krajowa Rada Izb Rolniczych ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa Tel.: (22) 623 21 65, fax (22) 623 11 55; www.krir.pl Redaktor naczelna: Katarzyna Szczepaniak, e-mail: sekretariat@krir.pl


maj 2014 NR 5

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Pierwszym unijnym programem wspierającym rozwój wsi, który został uruchomiony jeszcze przed akcesją, był tzw. Program Operacyjny SAPARD (z budżetem prawie 4,5 mld zł). Umożliwił on unowocześnienie zakładów przetwórczych, poprawę bezpieczeństwa i jakości produkowanej żywności oraz uruchomił poważne inwestycje modernizujące gospodarstwa rolne.

J

10 lat w Unii

ego działania służyły również poprawie stanu infrastruktury na wsi w zakresie gospodarki wodnej i ściekowej, stanu dróg oraz gospodarki odpadami. Ze względu na zainteresowanie Programem (złożone wnioski znacznie przekraczały dostępne wówczas środki), podjęto decyzję, aby zwiększyć budżet Programu wykorzystując m.in. część środków z Planu Rozwoju Obszarów Wiejskich. Dzięki temu przedsiębiorcy, rolnicy i jednostki samorządu terytorialnego otrzymali w latach 2002–2006 ponad 3 mld zł refundacji kosztów kwalifikowanych poniesionych na realizację projektów SAPARD. Od momentu członkostwa w ramach wspierania rozwoju obszarów wiejskich (do 31 marca 2014 roku) Polska otrzymała z budżetu UE 14,0 mld euro. Od 2004 roku działania na obszarach wiejskich w ramach Wspólnej Polityki Rolnej wynikały z wprowadzenia PROW 2004–2006. Spośród wszystkich programów realizowanych z funduszy unijnych na obszarach wiejskich w latach 2004–2008 miał on największy budżet (prawie 3,6 mld euro, w tym blisko 2,9 mld euro środków UE). W tym okresie dla rolnictwa i na rozwój wsi dostępne były również środki w ramach polityki spójności (Sektoro-

W

dniu 29 kwietnia 2014 r. w Warszawie odbyło się I Posiedzenie Rady ds. Kobiet i Rodzin z Obszarów Wiejskich przy Krajowej Radzie Izb Rolniczych. W skład Rady wchodzą kobiety aktywnie działające w swoich województwach oraz działające w samorządzie rolniczym. Są to panie będące właścicielkami lub współwłaścicielkami gospodarstw rolnych, prowadzące biznes związany z działalnością okołorolniczą często pełniące od wielu lat funkcje radnych, sołtysek. I Posiedzenie Rady miało charakter organizacyjny, podczas którego został uchwalony Regulamin Rady oraz dokonano wyboru prezydium. Przewodniczącą Rady została Danuta Lebioda z woj. zachodniopomorskiego, I zastępczynią przewodniczącej – Bogumiła Roszczyk-Parzych z woj. podlaskiego, II zastępczynią przewodniczącej – Zofia Stankiewicz z woj. warmińsko-mazurskiego oraz członkiniami prezydium Ewa Bednarek z woj. łódzkiego, Wanda Krauze z woj.

Miejsce polskiego rolnictwa w Unii Europejskiej w 2012 r. Opracowanie: KRIR na podstawie publikacji MRiRW „Polski sektor rolno-żywnościowy i obszary wiejskie po 10 latach członkostwa w UE- przegląd najważniejszych zmian” dostępnej pod adresem: http:// www.minrol.gov.pl/pol/Ministerstwo/Biuro-Prasowe/Informacje-Prasowe/10-lat-czlonkostwa-Polski-w-UE-efekty-dla-rolnictwa-i-obszarow-wiejskich Źródło: MRiRW

wy Program Operacyjny„Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich”, który obejmował swym zakresem większość działań wcześniej realizowanych przez SAPARD oraz uzupełniający te działania Zintegrowany Program Operacyjny Rozwoju Regionalnego – ZPORR).

W ramach PROW 2004–2006 ponad połowę środków (60%) wydano na działania związane z ochroną środowiska, mniejszą część stanowiły działania o charakterze inwestycyjnym (36%). Spośród poszczególnych działań Planu, największą część (27%) przeznaczono na wsparcie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych

warunkach gospodarowania. Znaczną część budżetu (19%) stanowiły uzupełniające płatności obszarowe. Na dostosowania do standardów UE wydano 18% środków, zaś 15% budżetu stanowiły renty strukturalne. Na realizację polskiego Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007–2013 przeznaczono w budżecie UE 13,4 mld euro (ceny bieżące). Wśród wszystkich państw członkowskich, Polska jest największym beneficjentem tej polityki z udziałem 15%. Łącznie z wymaganym współfinansowaniem krajowym, wartość publicznego wsparcia w ramach tego programu sięga ponad 17 mld euro. Na konkurencyjność sektora rolnego przeznaczonych zostało 40% tych środków. Na ochronę środowiska zarezerwowano 34% środków. Na różnicowanie gospodarki na obszarach wiejskich przeznaczono 19%. Pozostałe wydatki to oś LEADER, służąca rozwojowi społeczności wiejskich, które organizują się w lokalne grupy działania i realizują projekty finansowane ze środków lokalnych strategii rozwoju. Pod względem pojedynczych działań, najwięcej środków z budżetu UE przeznaczono na płatności dla obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania – ONW (ang. Less Favouried Areas) (prawie 2 mld euro), działania rolno-środowiskowe (1,8 mld euro), renty strukturalne (1,6 mld euro) (wcześniejsze emerytury) oraz modernizację gospodarstw (1,3 mld euro). Do 3 stycznia 2014 r. wydano decyzje/zawarto umowy z beneficjentami na 91,22% wartości alokacji na lata 2007–2013. Spośród krajów UE-10, relatywne niższe tempo wdrażania funduszy na rozwoju wsi wykazuje Bułgaria i Rumunia, choć należy mieć na względzie, że te kraje przystąpiły do UE 3 lata później niż Polska.

PW

3

Realizacja PROW na lata 2007–2013 (stan na 31 grudnia 2013 r.): n zmodernizowano blisko 43 tys. gospodarstw rolnych, n ponad 23 tys. młodych rolników otrzymało jednorazową premię w wysokości 75 000 złotych (na początku wdrażania programu wynosiła ona 50 000 złotych) w związku z rozpoczęciem samodzielnego prowadzenia gospodarstwa, n wsparciem objęto 1210 grup producentów rolnych, n przeprowadzono 8,2 tys. szkoleń dla rolników i posiadaczy lasów, n corocznie pomoc otrzymało około 730 tys. gospodarstw rolnych, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, n wsparciem rolnośrodowiskowym objęto powierzchnię wynoszącą ponad 2,6 mln ha, n zalesiono powierzchnię ponad 32 tys. ha, n odtworzono lub zagospodarowano lasy na powierzchni ponad 7,8 tys. ha, wybudowano lub zmodernizowano dojazdy (drogi) pożarowe o długości 823 km, n wybudowano ponad 15 tys. km sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wykonano ponad 33 tys. kanalizacji zagrodowych, wybudowano 420 oczyszczalni ścieków, utworzono system zbioru, segregacji i wywozu odpadów komunalnych, który umożliwia zagospodarowanie blisko 246 tys. ton śmieci, stworzono możliwość wytwarzania 210 MW energii ze źródeł odnawialnych, n ponad 12 tys. osób – rolników lub członków ich rodzin – podjęło działalność pozarolniczą, głównie w sferze usług.

Rada kobiet aktywnych pomorskiego, Krystyna Stępniak z woj. lubelskiego oraz Maria Tatarczyk z woj. śląskiego. Głównym celem Rady jest aktywizacja kobiet na obszarach wiejskich i przeciwdziałanie ich dyskryminacji w życiu społecznym, politycznym i gospodarczym, wskazywanie problemów dotyczących sytuacji kobiet i rodzin na obszarach wiejskich oraz propozycji ich rozwiązań, podejmowanie i wspieranie działań na rzecz rozwoju oświaty i edukacji na obszarach wiejskich, służących wyrównywaniu szans dzieci i młodzieży wiejskiej, propagowanie profilaktyki zdrowotnej, zdrowego trybu życia, w tym odżywiania, wśród mieszkańców wsi, propagowanie aktywnych form wypoczynku dzieci i młodzieży wiejskiej, ochrona dziedzictwa kulturowego wsi, propono-

Od lewej: Zofia Stankiewicz, Danuta Lebioda, Bogumiła Roszczyk-Parzych, Krystyna Stępniak (z przodu), Ewa Bednarek (z tyłu), Maria Tatarczyk oraz Wanda Krauze wanie rozwiązań sprzyjających tworzeniu nowych miejsc pracy, inicjowanie i wspieranie działań promujących produkty lokalne i ich sprze-

daż. Rada będzie także organizowała co pół roku tematyczne, merytoryczne konferencje. Temat I Konferencji, która odbędzie się w woj.

świętokrzyskim, będzie dotyczył ubezpieczeń zdrowotnych, społecznych i chorobowych mieszkańców wsi. Do udziału w posiedzeniu Rady została zaproszona dr Ewa Rumińska-Zimny Prezeska Międzynarodowego Forum Kobiet, wykładowca Szkoły Głównej Handlowej, członkini Rady Programowej Kongresu Kobiet. Podczas spotkania Panie dyskutowały nad rolą kobiet w nowoczesnym rolnictwie i gospodarce oraz jak wykorzystać potencjał kobiet w opracowywaniu planów rozwoju regionów, programu rozwoju obszarów wiejskich oraz na temat uczestnictwa przedstawicielki prezydium Rady w panelu dyskusyjnym podczas VI Kongresu Kobiet w Warszawie w dniach 9–10 maja br. Opracowanie: KRIR


4 PW

– m i e s i ę c z n i k k r a j o W e j r a dy i z b r o l n i c z yc h

Resort rolnictwa odpowiada

z

Modernizacja gospodarstw rolnych – jest szansa na zwiększenie puli środków

arząd krir zwrócił się do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, aby wnioski złożone na działanie„modernizacja gospodarstw rolnych”w ramach ProW, a które nie zostały pozytywnie rozpatrzone z uwagi na fakt, że zabrakło środków, zostały pozytywnie rozpatrzone przez agencję restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa. rolnicy nie musieliby ponownie składać wniosków w nowej perspektywie ProW 2014– 2020 i ponosić dodatkowych kosztów sporządzania nowego wniosku. kolejnym postulatem zarządu była aktualizacja roku bazowego. samorząd rolniczy zwrócił uwagę, że od momentu złożenia wniosku przez rolnika, w gospodarstwie mogły zajść zmiany np. w powierzchni czy strukturze stada, co znacząco wpłynie na wielkość ekonomiczną gospodarstwa. dlatego, w opinii krir, dla tych gospodarstw powinien zostać zastosowany aktualny wskaźnik. W odpowiedzi na przekazane postulaty, ministerstwo rolnictwa i rozwoju wsi w dniu 05.05.2014 r. poinformowało, że stale podejmuje kroki zmierzające do zwiększenia budżetu działania „modernizacja gospodarstw rolnych”, tak aby umożliwić objęcie finan-

o

d 15 maja do 21 czerwca 2014 r. oddziały regionalne agencji restrukturyzacji i modernizacji rolnictwa przyjmują wnioski o przyznanie pomocy z działania„Ułatwianie startu młodym rolnikom”. Wsparcie to jest finansowane z Programu rozwoju obszarów Wiejskich na lata 2007– 2013. W tym naborze arimr ma do rozdzielenia 796,47 mln zł. Polska spośród krajów całej Unii europejskiej ma najmłodszych rolników. Według badań, młodzi gospodarze (do 40 lat) stanowią w państwach Wspólnoty tylko 7%, tymczasem w Polsce ten odsetek sięga aż 13%. Według szacunków, środki finansowe pozwolą na przyznanie pomocy 8000 rolnikom. W obecnym naborze pojawiło się kilka zmian, które mają na celu usprawnienie wykorzystania funduszy. n zwiększenie premii do 100 000 zł, n wydłużenie okresu prowadzenia działalności rolniczej z 12 do 15 miesięcy (licząc od dnia rozpoczęcia działalności do dnia złożenia winsoku), n konieczność uzyskania przynajmniej 7 punktów w rankingu wniosków, jako warunek konieczny przyznaniu pomocy, n skrócenie naboru wniosków o przyznanie pomocy do 30 dni, n skrócenie terminu na usunięcie braków formalnych przez wnio-

sowaniem jak największej liczby operacji, o których wsparcie wnioskowano w 2011, 2012 i 2013 roku. W okresie od rozpoczęcia wdrażania do chwili obecnej dokonano aż sześciu zmian finansowych programu, polegających na realokacji na rzecz działania„modernizacja gospodarstw rolnych”łącznie około 494 mln euro, tj. około 2 mld zł. W dniu 16 kwietnia 2014 r. Polska wystąpiła do komisji europejskiej (ke) z wnioskiem o zmianę ProW 2007–2013 polegającą przede wszystkim na przesunięciu środków w wysokości 200 mln euro na działanie„modernizacja gospodarstw rolnych”. ze względu na nieprzychylne stanowisko komisji europejskiej prowadzone są obecnie intensywne działania w celu przedstawienia słuszności polskiej propozycji. równolegle prowadzone są prace nad zmianą rozporządzenia dla działania „modernizacja gospodarstw rolnych”, aby w przypadku uzyskania akceptacji ke możliwe było szybkie utworzenie ogólnopolskiej listy przysługiwania pomocy złożonej z wniosków z 2011, 2012 i 2013 roku, które obecnie oczekują na możliwość finansowania.

resort rolnictwa uznał słuszność założenia samorządu rolniczego, że uzasadnione byłoby zaktualizowanie wniosków o przyznanie pomocy, aby wszystkie wnioski dotyczyły jednego roku bazowego, jednak poinformował, że niestety ze względu na zbliżający się koniec okresu wdrażania tego działania, konieczne jest jak najszybsze zawarcie umów z beneficjentami, aby mieli oni szansę na zrealizowanie operacji i złożenie wniosku o płatność najpóźniej do końca czerwca 2015 roku. aktualizacja wniosków musiałaby być poprzedzona zmianą przepisów, a ogólnopolska lista mogłaby powstać dopiero po zaktualizowaniu wniosków. z przeprowadzonej przez resort rolnictwa analizy wynika, że przy zrealizowaniu takiego założenia, rolnicy nie mieliby wystarczająco dużo czasu na zrealizowanie operacji. W związku z powyższym, pomimo racjonalności takiego rozwiązania, nie będzie możliwości dokonania aktualizacji wniosków, aby wszystkie dotyczyły tego samego roku bazowego – poinformowało mrirW. Opracowanie: KRIR

Trwa nabór wniosków na przyznanie premii młodym rolnikom skodawcę do 7 dni od otrzymania wezwania, n określenie krajowego limitu dostępnych środków dla wszystkich wnioskodawców, n brak możliwości przeznaczenia premii na inwestycje budowlane na gruntach dzierżawionych, n skrócenia czasu na rozpatrzenie wniosku do 50 dni. W tym naborze nie będzie limitów finansowych przyznanego poszczególnym województwom, będzie natomiast jedna koperta finansowa dla całego kraju. o kolejności przysługiwania wsparcia zadecyduje liczba zdobytych punktów przez wnioskujących o uzyskanie premii dla młodych rolników. będą one poznawane na podstawie trzech kryteriów: powierzchnia użytków rolnych – maksymalnie można otrzymać 16 pkt. ( im większe gospodarstwo tworzy młody rolnik rozpoczynający swoją samodzielną działalność, tym dostanie więcej punktów);

wykształcenie młodego rolnika – maks. 5 pkt. (im wyższe wykształcenie tym więcej punktów) oraz stopy bezrobocia w powiecie, w którym położone jest gospodarstwo – maks. 5 pkt. (oznacza to priorytet dla rolników gospodarujących na terenach, na których panuje wysokie bezrobocie). Warunkiem przyznania pomocy będzie uzyskanie przez starającego się o uzyskanie premii rolnika, co najmniej 7 punktów. Pozostałe zasady przyznawania tej pomocy nie zostały zmienione w stosunku do tych, które obowiązywały w poprzednich naborach wniosków. Tegoroczny nabór będzie już piątym zorganizowanym przez arimr w ramach realizacji ProW 2007–2013. Poprzednie zostały przeprowadzone w latach 2008–2011. arimr przyznała w ich wyniku blisko 1,6 mld zł wsparcia. Premie ułatwiające start zawodowy trafiły do ponad 23 tys. młodych rolników. Opracowanie: KRIR

15 kwietnia 2014 r. Rada Ministrów podjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014–2020 (PROW 2014–2020), przedłożoną przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi, co umożliwi rozpoczęcie jego negocjacji z Komisją Europejską. Program jest kontynuacją PROW 2007–2013.

maj 2014 NR 5 tem będzie premia na restrukturyzację małych gospodarstw rolnych. młodzi rolnicy będą mogli ubiegać się o premię na rozpoczęcie działalności rolniczej. zaplanowano również wsparcie dla rolników, którzy przekażą swoje gospodarstwo na powiększenie innego gospodarstwa rolnego. W ramach organizacji łańcucha żywnościowego przewiduje się wsparcie inwestycji związanych z przetwórstwem i marketingiem artykułów rolnych, dalszy rozwój grup producentów oraz systemów jakości produktów rolnych i środków spożywczych. Ponadto,

PROW 2014-2020 przyjęty!

P

rojekt ProW 2014–2020 opracowano na podstawie przepisów Unii europejskiej, w szczególności rozporządzenia Parlamentu europejskiego i rady (Ue) nr 1305/2013 oraz projektów aktów wykonawczych komisji europejskiej. Program stanowić będzie podstawę realizacji celów ii filara Wspólnej Polityki rolnej w Polsce w latach 2014–2020, a zarazem jeden z elementów Umowy Partnerstwa, która została przyjęta przez rząd i przesłana 10 stycznia 2014 r. komisji europejskiej. W projekcie ProW 2014– 2020 założono, że będzie on realizował cel ogólny i te cele szczegółowe „strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa”, które odpowiadają celom Wspólnej Polityki rolnej oraz unijnym priorytetom rozwoju obszarów wiejskich. na realizację programu w latach 2014–2020 Polska uzyska 8,598 mld euro ze środków europejskiego Funduszu rozwoju obszarów Wiejskich. Środki krajowe przeznaczone na jego realizację wyniosą ok. 4,915 mld euro i stanowić będą 36,37 proc. całego budżetu programu. Program będzie kontynuował i rozwijał kierunki wsparcia realizowane w okresie po przystąpieniu Polski do Ue. ProW 2014– 2020 ukierunkowany został przede wszystkim na kwestie związane z budową konkurencyjności i wzrostu dochodowości w rolnictwie. Planowane w tym zakresie instrumenty wsparcia dotyczyć będą m.in. transferu wiedzy i innowacji oraz ułatwiania wprowadzania nowych rozwiązań w praktyce. kontynuowane będzie wsparcie przyczyniające się do poprawy konkurencyjności rolnictwa, szczególnie w zakresie produkcji zwierzęcej, w tym chowu prosiąt, produkcji mleka i mięsa wołowego. nowym istotnym instrumen-

w celu ułatwiania sprzedaży bezpośredniej artykułów rolnych, planuje się kontynuację wsparcia na rzecz budowy i modernizacji targowisk. obok pomocy w tworzeniu grup i organizacji producentów, wspierane będą różne formy wspólnych działań podejmowanych przez rolników, które przyczyniają się do poprawy konkurencyjności ich gospodarstw. Przewidziano kontynuację wsparcia, które pozwali na odtwarzanie potencjału produkcji rolnej zniszczonego w wyniku wystąpienia klęsk żywiołowych i katastrof naturalnych, jak również wprowadzenie nowego działania, którego celem będzie ochrona gospodarstw rolnych przed tego typu zdarzeniami. nowym działaniem będzie również rolnictwo ekologiczne, którego celem jest wzrost rynkowej produkcji ekologicznej. Przedsięwzięcia z zakresu ochrony środowiska (w tym wody, gleb, krajobrazu) i zachowania bioróżnorodności będą wspierane w ramach działań rolnośrodowiskowo-klimatycznych i zalesień. kontynuowana będzie realizacja płatności na rzecz obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W celu zapewnienia zrównoważonego rozwoju obszarów wiejskich kontynuowane będą działania przyczyniające się do rozwoju podstawowych usług (gospodarki wodnościekowej i dróg lokalnych), odnowy wsi, działalności pozarolniczej, które mają być realizowane zarówno w ramach odrębnych działań, jak również przez działanie leader (kontynuacja wdrażania lokalnych strategii rozwoju – leader – wzmocni realizację oddolnych inicjatyw społeczności lokalnych). zobacz przyjęty dokument na www.krir.pl. Opracowanie: KRIR Źródło: www.premier.gov.pl


maj 2014 NR 5

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

13,5 mld euro otrzyma Polska w latach 2014–2020 w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich, w tym m.in. na modernizację gospodarstw rolnych, premie dla młodych rolników, restrukturyzację małych gospodarstw. Do tego dochodzi 5,2 mld euro z polityki spójności na realizację przedsięwzięć z zakresu m.in. infrastruktury wodno-kanalizacyjnej na wsi i 23,7 mld euro na dopłaty bezpośrednie dla rolników. O nowym PROW, dopłatach bezpośrednich i bieżącej sytuacji rolnictwa mówił Marek Sawicki, minister rolnictwa i rozwoju wsi w trakcie swojej wizyty i spotkań z podkarpackimi rolnikami w dniu 30 kwietnia 2014 r. Organizatorem wizyty ministra, która odbyła się w trzech miejscowościach – Mielcu, Boguchwale, Szówsku – była Podkarpacka Izba Rolnicza, a jednym z współorganizatorów Starostwo Powiatowe w Mielcu.

Minister Sawicki na Podkarpaciu

J

ak zaznaczył minister Marek Sawicki, głównym celem PROW 2014– 2020 będzie wzrost konkurencyjności rolnictwa, zrównoważone zarządzanie zasobami naturalnymi i działania w dziedzinie klimatu, zrównoważony rozwój terytorialny obszarów wiejskich. Minister scharakteryzował też kilka z wybranych działań PROW. W działaniu Modernizacja gospodarstw rolnych wsparcie może sięgać do 50% kosztów kwalifikowanych i wynosić do 900 tys. zł na rozwój produkcji prosiąt, do 500 tys. zł na inwestycje związane bezpośrednio z budynkami inwentarskimi lub magazynami paszowymi w gospodarstwach prowadzących produkcję zwierzęcą, do 200 tys. zł na pozostałe inwestycje rolnicze i związane z zakupem środków trwałych.

W działaniu Premie dla młodych rolników, skierowanym do osób, które nie ukończyły 40 roku życia, posiadają odpowiednie kwalifikacje zawodowe, rozpoczynają prowadzenia gospodarstwa rolnego lub prowadzą go nie dłużej niż 12 miesięcy, można otrzymać do 100 tys. zł premii przeznaczonej na rozwój gospodarstwa. Inne działanie Restrukturyzacja małych gospodarstw, daje możliwość otrzymania premii w wysokości do 60 tys. zł. – Przez małe gospodarstwo należy rozumieć gospodarstwo o wielkości 5–6 hektarów, a w ramach 60-tysięcznej premii można zakupić zarówno sprzęt, maszyny, jak i ziemię i inwentarz żywy. Efektem tego musi być jednak wzrost wielkości ekonomicznej gospodarstwa do poziomu co najmniej 6 tysięcy euro, o co naj-

mniej 20 procent od wartości wyjściowej – zaznaczył minister Marek Sawicki. W PROW 2014–2020 przewidziano również działanie pod nazwą Premie na rozpoczęcie działalności pozarolniczej, uwzględniające dotację w wysokości do 100 tys. zł dla rolników, którzy nie osiągają odpowiednich wyników ekonomicznych i zechcą rozpocząć działalność pozarolniczą.

Fundusz rekompensat dla rolników Oprócz omówienia PROW 2014– 2020, każde ze spotkań ministra Marka Sawickiego z rolnikami obejmowało również serię pytań i odpowiedzi. Na pytanie, czy głośny ostatnio afrykański pomór świń i związane z tym problemy ze sprzedażą świń przez rol-

ników mogą się powtórzyć w przyszłości minister odpowiedział. – Otrzymaliśmy zgodę Unii Europejskiej na skup z dopłatami z terenów objętych afrykańskim pomorem świń 150–170 tys. sztuk i problem ten jest już rozwiązany. Moim celem – dodał – jest jak najszybsze utworzenie funduszu rekompensat za straty rynkowe, na który składać się będą wszyscy wprowadzający produkty rolnicze na rynek. Taki fundusz sprawi, że w sytuacji nieprzewidzianych zdarzeń rynkowych, rolnicy otrzymają odpowiednie rekompensaty finansowe.

Eksport żywności systematycznie rośnie Inne pytanie dotyczyło eksportu polskiej żywności. – Czy polska żywność jest rzeczywiście taka dobra i tak chętnie spożywana w innych krajach jak się podaje? – zapytał z niedowierzeniem jeden z zebranych. – Od kilku lat eksport polskich artykułów rolno-spożywczych systematycznie rośnie, a w rekordowym 2013 roku jego wartość wyniosła 19,9 mld euro. Co istotne, branża rolno-spożywcza ma największą dynamikę wzrostu ze wszystkich branż, a w 2013 roku osiągnęła 5,5 mld euro nadwyżki w obrotach handlowych – oznajmił minister. – W strukturze eksportu żywności, z której 78 procent trafia do krajów Unii Europejskiej, dominuje żywiec, mięso i jego przetwory, owoce, warzywa, soki, ziemniaki, grzyby i ich przetwory. Mamy pierwsze miejsce na unijnym rynku w produkcji pieczarek i pierwsze miejsce na świecie w eksporcie jabłek.

Tradycyjne produkty wędliniarskie bez zmian Wśród pytań znalazły się również dotyczące wędzenia wędlin i wprowadzonej przez Komisję Europejską nowej, zaostrzonej normy dotyczącej szkodliwych dla zdrowia substancji rakotwórczych. – Czy będziemy mogli nadal produkować tradycyjne produkty wędliniarskie? – zapytano.

Rozmowy z Głównym Lekarzem Weterynarii

P

rezes KRIR Wiktor Szmulewicz 8 kwietnia 2014 r. wziął udział w spotkaniu z rolnikami zorganizowanym przez Podlaską Izbę Rolniczą w Porosłach, na temat afrykańskiego pomoru świń u dzików ASF. W spotkaniu wzięli udział przedstawiciele Głównego Inspektoratu Weterynarii: Główny Lekarz Weterynarii Krzysztof Jażdżewski, Karolina Wadecka z Biura Zdrowia i Ochrony Zwierząt oraz Michał Walczak z Biura Prawnego. Krzysztof Pilawa – Podlaski Wojewódzki Lekarz Weterynarii, Powiatowi Lekarze Weterynarii – Dariusz Filianowicz – PIW Białystok, Marek Pirsztuk – PIW Augu-

stów, Zbigniew Złotorzyński – PIW Sejny, Paweł Mędrek – PIW Sokółka. Główny Lekarz Weterynarii omówił najważniejsze wytyczne dot. stosowania rozporządzenia MRiRW z dnia 31 marca 2014 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem u dzików ASF. Poinformował, że wymóg przeprowadzenia badania laboratoryjnego w okresie 15 dni przed przemieszczeniem, należy rozumieć w ten sposób, że badanie to może nastąpić np. 3 dni przed planowanym przemieszczeniem, a nie co najmniej na 15 dni. Poinformował również, że badania będę sfinansowane i rolnicy nie będą musieli za nie płacić.

W związku z tym, Główny Lekarz Weterynarii zlecił powiatowym lekarzom weterynarii, aby po otrzymaniu od posiadacza świń zgłoszenia o zamiarze ich wywozu z gospodarstwa położonego na obszarze objętym ograniczeniami poza ten obszar, niezwłocznie przystąpili do sprawdzania, czy spełnione są wymagania ww. rozporządzenia (np. przebywanie świń w gospodarstwie przez 30 dni przed wysyłką). W przypadku stwierdzenia, że świnie, które mają zostać przemieszczone spełniają ww. wymagania, powiatowi lekarze weterynarii powinni niezwłocznie przystąpić do pobierania próbek do

badań laboratoryjnych w kierunku ASF. Po otrzymaniu ujemnych wyników badań laboratoryjnych oraz spełnieniu pozostałych wymogów (badanie kliniczne z wynikiem zadowalającym), powiatowi lekarze weterynarii powinni wystawić świadectwo zdrowia dla tych świń). Ponadto Krzysztof Jażdżewski dodał, że przeprowadzenie badania klinicznego i wystawienie świadectwa zdrowia powinno nastąpić nie wcześniej niż 24 godziny przed przemieszczeniem tych świń. Powyższa procedura pozwoli na możliwość wysyłki świń poza obszar objęty ograniczeniami do dalszego

PW

5

– Nikt nie potrafi nam zaszkodzić bardziej niż my sami. W sprawie wędlin taką sobie zrobiliśmy reklamę, że konsumenci powoli zaczynają się zastanawiać czy je kupować. Mamy dobrą, zdrową żywność i nie mówmy, że jest inaczej – podkreślił minister. Jednocześnie oznajmił. – Zwróciłem się do ministerstwa zdrowia o wystąpienie do Komisji Europejskiej o utrzymanie dla rejestrowanych tradycyjnych produktów wędliniarskich dotychczasowych norm. W tej sprawie zamierzam spotkać się również z Tonio Borgiem, komisarzem europejskim ds. zdrowia i ochrony konsumentów.

Różne systemy wsparcia rolnictwa Jeszcze inne pytanie dotyczyło dopłat bezpośrednich dla rolników. – Czy w Polsce dojdziemy do poziomu dopłat obowiązującego wśród państw starej Unii Europejskiej? – Rolnictwo każdego kraju unijnego jest inne, tak samo inne są dopłaty bezpośrednie i cały system wsparcia rolnictwa – wyjaśnił minister. – W latach 2014–2020 polscy rolnicy dostaną dopłaty bezpośrednie w wysokości 240 euro na hektar, a przy końcu tego okresu powinny one wzrosnąć do 250 euro. Polscy rolnicy otrzymują mniejsze dopłaty bezpośrednie niż w większości krajów starej Unii Europejskiej, ale w przeciwieństwie do tych krajów, otrzymują również pomoc w ramach innych programów i działań jak PROW i polityka spójności – dodał. Przed naszym wejściem do Unii Europejskiej, czyli w 2003 roku średnia dopłata do hektara wynosiła w Polsce 44,5 zł, na Podkarpaciu – 130 zł. W 2012 roku dopłaty do hektara z różnych źródeł unijnych wyniosły w Polsce 1570 zł, na Podkarpaciu 1676 zł. Jest to niebotyczny skok, a gdybyśmy to porównali do dopłat bezpośrednich obowiązujących we Francji czy Niemczech, to są to wartości prawie takie same. Arkadiusz Bęben Podkarpacka Izba Rolnicza

chowu i hodowli poza obszarem, jak również na ubój tych świń poza ww. obszarem w celu umieszczenia mięsa na rynku wspólnotowym z owalnym znakiem zdrowotności. Na pytanie, czy w przypadku pojawiania się zagrożenia związanego z wystąpieniem ASF u świń oraz konieczności utylizacji znacznej ilości sztuk inwentarza żywego, zakłady utylizacyjne w Polsce są gotowe do ewentualnej utylizacji stad i czy posiadają one odpowiednie moce przerobowe na wypadek takiej okoliczności? – Główny Lekarz Weterynarii odpowiedział, że zakłady są już w chwili obecnej przygotowane na taką ewentualność. Opracowanie: KRIR Źródło: Podlaska Izba Rolnicza


6 PW

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Z prac sejmowej i senackiej Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi 18.03.2014 – Senat RP ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju Wsi o aktualnych problemach związanych z wystąpieniem u dzików afrykańskiego pomoru świń oraz działaniach podejmowanych przez rząd w tym zakresie; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi o aktualnej sytuacji na rynku trzody chlewnej i działaniach rządu w celu zrekompensowania utraconych dochodów rolników.

19.03.2014 – Sejm RP ■■zmiany w składzie Podkomisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1640 i 1942).

19.03.2014 – Senat RP ■■stanowisko Komisji w sprawie sytuacji branży hodowli zwierząt futerkowych w Polsce oraz projektu rozporządzenia w sprawie listy roślin i zwierząt gatunków

obcych, które w przypadku uwolnienia do środowiska przyrodniczego mogą zagrozić gatunkom rodzimym lub siedliskom przyrodniczym. ■■informacja na temat stanu działań ministra rolnictwa i rozwoju wsi w zakresie likwidacji skutków choroby afrykańskiego pomoru świń, w szczególności na terenie utworzonej strefy buforowej; ■■pierwsze czytanie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 1783) – kontynuacja.

Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w marcu 2014 r.; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi o planowanych i podjętych działaniach wynikających z prawa Unii Europejskiej i prawa polskiego, dotyczących likwidacji skutków występowania choroby ASF w Polsce oraz o sytuacji na rynku wieprzowiny i planowanych działaniach rządu, dotyczących stabilizacji cenowo-dochodowej oraz rekompensat za straty poniesione przez rolników (producentów trzody chlewnej), na terenach Polski). ■■sprawy bieżące.

02.04.2014 – Sejm RP

03.04.2014 – Sejm RP

■■rozpatrzenie projektu wniosku Komisji o przeprowadzenie kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli w zakresie skuteczności działań i procedur podejmowanych w celu ograniczenia prawdopodobieństwa wystąpienia w Polsce ASF; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi o udziale w pracach

■■pierwsze czytanie senackiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie roślin (druk nr 2217); ■■sprawy bieżące; ■■wspólne z Komisją Finansów Publicznych: rozpatrzenie sprawozdania podkomisji nadzwyczajnej o projekcie ustawy o zmianie ustawy o podatku do-

20.03.2014 – Sejm RP

chodowym od osób fizycznych oraz niektórych innych ustaw (druki nr 1640 i 1942).

08.04.2014 – Senat RP ■■informacja Prezesa Najwyższej Izby Kontroli o wynikach kontroli „Sprzedaż nieruchomości rolnych Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa przez Oddziały Terenowe Agencji Nieruchomości Rolnych w Szczecinie, Warszawie i Wrocławiu”.

23.04.2014 – Sejm RP ■■uzupełnienie składu Prezydium Komisji; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat aktualnego kształtu PROW 2014–2020 przesłanego do Komisji Europejskiej w dniu 15 kwietnia 2014 r.; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi na temat działań ministerstwa rolnictwa i rozwoju wsi w sprawie afrykańskiego pomoru świń; ■■rozpatrzenie odpowiedzi ministra rolnictwa i rozwoju wsi na dezyderat nr 23 w sprawie działań Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi w związku z wystąpieniem na terytorium Polski choroby afrykańskiego pomoru świń; ■■informacja ministra rolnictwa i rozwoju wsi o zadaniach realizowanych przez spółki strategiczne Skarbu Państwa, nadzo-

maj 2014 NR 5 rowane przez ministra rolnictwa i rozwoju wsi.

24.04.2014 – Sejm RP ■■pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych oraz niektórych innych ustaw (druk senacki nr 565); ■■pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (druk senacki nr 597).

07.05.2014 – Sejm RP ■■rozpatrzenie odpowiedzi MRiRW na dezyderat nr 22 skierowany do Prezesa rady Ministrów w sprawie dopuszczalnych poziomów zanieczyszczeń w środkach spożywczych.

08.05.2014 – Sejm RP ■■rozpatrzenie poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych (druk nr 1783) ■■informacja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi o udziale w pracach Rady Ministrów UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w kwietniu 2014 r. Opracowanie: KRIR

Do Biura KRIR wpłynęły do konsultacji następujące projekty: ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Ułatwienie startu młodym rolników” objętego PROW na lata 2007–2013; ■■III wersja PROW 2014–2020; ■■projekt rozporządzania MRiRW zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania „Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw” objętego PROW na lata 20072013; ■■projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie maksymalnych cen mleka i przetworów mlecznych dostarczanych do przedszkoli i szkół w roku szkolnym 2014/2015; ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniającego rozporządzenie w sprawie stawek opłat za usługi świadczone przez Państwową Inspekcję Nasienną oraz za wydawanie etykiet, paszportów roślin, plomb urzędowych i formularzy; ■■projekt rozporządzenia MRiRW w spawie opłat związanych z oceną materiału siewnego;

■■projekt ustawy o zmianie ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności; ■■projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie realizacji przez Agencję Rynku Rolnego zadań związanych z ustanowieniem nadzwyczajnych środków wsparcia rynku wieprzowiny; ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniającego rozporządzenie w sprawie podziału środków PROW na lata 2007–2013; ■■projekt rozporządzenia MRiRW w sprawie odstępstwa od obowiązku zaopatrywania w świadectwo fitosanitarne okorowanego, przetartego wzdłużnie drewna pozyskanego z roślin rodzajów Quercus L, Platanus L. oraz gatunku Acer saccharum Marsh, pochodzącego ze Stanów Zjednoczonych Ameryki; ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniającego rozporządzenie w sprawie wymagań dla roślin, produktów roślinnych i przedmiotów wprowadzanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i przemieszczanych na jej terytorium w celu zapobiegania roz-

przestrzenianiu się Phytophthora ramorum; ■■projekt rozporządzenia WE nr 2074/2005 w odniesieniu do wzorów dokumentów dla informacji dotyczących łańcucha żywnościowego i wykazów zatwierdzonych zakładów sektora spożywczego (SANCO/10514/2014 rev. 1) oraz projekt KE zawierający załączniki 1 i 2 do ww. projektu SANCO /10514/20414 rev. 1; ■■projekt rozporządzenia MRiRW w sprawie wprowadzenia na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej owoców roślin rodzaju Citrus L. pochodzących z Republiki Południowej Afryki; ■■projekt rozporządzenia MRiRW uchylającego rozporządzenie w sprawie wymagań weterynaryjnych, jakie powinny być spełnione przy znakowaniu mięsa pozyskanego ze zwierząt poddanych ubojowi z konieczności; ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniający rozporządzenie w sprawie znakowania środków spożywczych; ■■projekt rozporządzenia w sprawie szczegółowych wymagań weterynaryjnych mających za-

stosowanie do drobiu i jaj wylęgowych; ■■projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej w ramach działania „Uczestnictwo rolników w systemach jakości żywności” objętego PROW 2007–2013; ■■projekt rozporządzenia w sprawie wydawania zezwoleń na pracę cudzoziemca; ■■projekt rozporządzenia MRiRW w sprawie wymagań weterynaryjnych przy produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do sprzedaży bezpośredniej; ■■projekt rozporządzenia zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykonywania nadzoru w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, współpracy organów Inspekcji Weterynaryjnej, Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz podmiotów prowadzących rejestry koniowatych, a także dokonywania zmian w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, rejestrach koniowatych i centralnej bazie danych koniowatych;

■■projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości środków finansowych przeznaczonych na wypłatę dopłaty krajowej w roku szkolnym 2014–2015; ■■projekt rozporządzenia MRiRW zmieniający rozporządzenie w sprawie zbieranych danych; ■■projekt ustawy o Państwowej Inspekcji Weterynarii i Żywności; ■■projekt rozporządzenia w sprawie określenia spraw rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych przez powiatowego lekarza weterynarii albo urzędowego lekarza weterynarii; ■■projekt rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania „Poprawianie i rozwijanie infrastruktury związanej z rozwojem i dostosowywaniem rolnictwa i leśnictwa przez gospodarowanie rolniczymi zasobami wodnymi” objętego PROW na lata 2007–2013; ■■projekt rozporządzenia MRiRW w sprawie znakowania niektórych grup środków spożywczych; ■■projekt ustawy o zmianie ustawy prawo geologiczne i górnicze oraz niektórych innych ustaw. Opracowanie: KRIR


maj 2014 NR 5

– m i e s i ę c z n i k k r a j o W e j r a dy i z b r o l n i c z yc h

W związku z Międzynarodowym Rokiem Rolnictwa Rodzinnego ONZ 2014 (MRRR) Copa-Cogeca (Komitet Rolniczych Organizacji Zawodowych oraz Spółdzielczości Rolniczej w Brukseli) rozpoczęła konkurs fotograficzny dla rolników. Zdjęcia mają ukazywać znaczenie i realia gospodarstw rodzinnych i spółdzielni rolniczych.

Konkurs fotograficzny j dla rolników!

k

onkurs ten rozpoczyna się podczas trwania mrrr i procesu wdrażania nowej WPr. zwycięskie zdjęcia znajdą się na wystawie, której celem będzie ukazanie nowoczesnego wizerunku rolnictwa. odbędzie się ona podczas przyjęcia w Parlamencie europejskim w dn. 22 września. Wydarzenie to stanowić będzie część naszej tegorocznej kampanii„WPr się liczy” (caP counts) dot. nowej Wspólnej Polityki rolnej (WPr) oraz potrzeby silnej WPr, a także tego, czy odpowie ona na potrzeby gospodarstw rodzinnych i spółdzielni rolniczych oraz jakich potrzeba instrumentów.

krajowa rada izb rolniczych zachęca wszystkich rolników do udziału w konkursie i wysłanie zdjęcia wraz z danymi kontaktowymi na adres rzecznik@krir.pl do 15 lipca 2014 r. Fundatorem nagrody jest copa-cogeca. nagrodą dla zwycięzcy jest wycieczka dla dwóch osób na weekend do barcelony, a dla zdobywcy drugiego miejsca – kosz pełen produktów rolniczych wysokiej jakości. krajowa rada izb rolniczych również zamierza nagrodzić wyróżnione zdjęcia drobnymi nagrodami. mamy nadzieję, że wezmą Państwo udział w tym ekscytującym wydarzeniu.

est to wystawa, która na stałe wpisała się do kalendarza imprez wystawienniczych. jest pierwszą imprezą w Polsce poświęconą nowoczesnej technice i technologii produkcji wysokiej jakości pasz zielonych dla bydła. Poza wystawcami oferującymi nowoczesne maszyny rolnicze odwiedzić można także firmy produkujące nasiona, nawozy, pasze i dodatki paszowe, folie rolnicze, elementy wyposażenia budynków inwentarskich oraz wiele innych. zielone agro show – Polskie zboża, to niepowtarzalna okazja dla rolników, aby w jednym miejscu obejrzeć, porównać i wybrać najlepsze maszyny dostępne na światowych rynkach. korzystając z wiedzy i pomocy wystawców każdy ma możliwość zapoznania się z technologią zbioru, kosztem eksploatacji, a także wydajnością maszyn. Ważnym elementem wystawy są pokazy maszyn podczas pracy. na polu będzie można obejrzeć: prasy zwijające, prasy do prostopadłościennych bel wielkogabarytowych, prasoowijarki, przyczepy zbierające, sieczkarnie polowe oraz owijarki do bel. drugą grupą maszyn biorących udział w pokazach będą kosiarki. jest

zaprasza na

to niezwykle dynamiczny oraz widowiskowy show. rolnicy oglądający pokazy będą mogli dokładnie przyjrzeć się pracy poszczególnych maszyn. jak zwykle bardzo emocjonująco zapowiada się pokaz pracy największych maszyn, czyli przyczep zbierających, a także sieczkarni polowych. Po raz trzeci podczas wystawy przedstawione zostaną nowe odmiany i technologie na poletkach pokazowych. Firmy nasienne zaprezentują szeroką gamę zbóż, traw i rzepaków, natomiast – nawozowe i chemiczne – przedstawią najnowsze osiągnięcia w dziedzinie stosowania nawozów oraz środków ochronnych roślin. aby uatrakcyjnić wystawę, zwiedzający będą mieli również okazję obejrzeć pokaz zwierząt hodowlanych zorganizowany przez odr sielinko. Tradycyjnie wstęp na wystawę oraz parkingi są bezpłatne. każdy zwiedzający otrzyma katalog, w którym znajduje się wiele przydatnych informacji dla każdego rolnika. serdecznie zapraszamy do odwiedzenia Wystawy zielone agro show – Polskie zboża 2014 i regionalnej Wystawy zwierząt hodowlanych.

Krajowa Rada Izb Rolniczych zaprasza na

Piknik Truskawkowy w godz. 13.00 – 19.00 podczas Wojewódzkiego Święta Truskawki

Piknik Owocowo-Warzywny który odbędzie się w dniu 14 czerwca 2014 r. w godz. 11.00 – 18.00

w Buczku (woj. łódzkie, powiat łaski)

podczas Pikniku MRiRW „Poznaj dobrą żywność”

W programie: promocja truskawek i ich przetworów – ich właściwości w codziennej diecie bezpłatna degustacja stoiska wystawców, producentów oraz rękodzieła konkursy z nagrodami dla dzieci i dorosłych występy zespołów artystycznych

Projekt sfinansowano ze środków finansowych Funduszu Promocji Owoców i Warzyw

7

Zielone Agro Show – Polskie Zboża

Krajowa Rada Izb Rolniczych

który odbędzie się w dniu 29 czerwca 2014 r.

PW

w ogrodach Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Warszawa, ul. Nowoursynowska 166 W programie: promocja owoców, warzyw i ich przetworów – ich właściwości w codziennej diecie bezpłatna degustacja owoców, warzyw i ich przetworów stoiska wystawców, producentów oraz rękodzieła konkursy z nagrodami dla dzieci i dorosłych występy zespołów artystycznych Projekt sfinansowano ze środków finansowych Funduszu Promocji Owoców i Warzyw


8 PW

maj 2014 NR 5

– M I E S I Ę C Z N I K K R A J O W E J R A DY I Z B R O L N I C Z YC H

Dzierżawa gospodarstwa rolnego a podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników Nie każda osoba, która obejmuje w dzierżawę gospodarstwo rolne, spełni wymogi do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników

W

ubezpieczeniu społecznym rolników, realizowanym na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 1403 z późn.zm.), dalej skrót.:„u.s.r.”, wyodrębniono dwa tryby podlegania temu ubezpieczeniu: obowiązkowy (z mocy ustawy) i dobrowolny (na wniosek). Podleganie ubezpieczeniu z mocy ustawy jest niekiedy niezależne od woli danej osoby i co do zasady dotyczy każdego rolnika prowadzącego osobiście i na własny rachunek działalność rolniczą (w zakresie produkcji roślinnej lub zwierzęcej, w tym ogrodniczej, sadowniczej, pszczelarskiej lub rybnej) w pozostającym w jego posiadaniu gospodarstwie rolnym o powierzchni powyżej 1 ha przeliczeniowego użytków rolnych lub w ramach działu specjalnego produkcji rolnej – w rodzaju i rozmiarze wynikającym z załącznika do wskazanej ustawy, a także małżonka rolnika oraz jego domownika pracującego w gospodarstwie rolnym i niezwiązanego z rolnikiem umową o pracę, w okresie, w którym żadna z tych osób nie jest objęta innym ubezpieczeniem społecznym na podstawie ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.)

ani nie ma ustalonego prawa do emerytury, renty lub świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Każde bowiem inne ubezpieczenie społeczne ma pierwszeństwo przed rolniczym.

Dzierżawa gruntów rolnych do celów u.s.r. – tylko z prawnym umocowaniem

„Posiadanie” gospodarstwa rolnego w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników zostało zdefiniowane w art. 38 ustawy o u.s.r. Domniemywa się, że: 1. Właściciel gruntów zaliczonych do użytków rolnych lub dzierżawca takich gruntów, jeżeli dzierżawa jest zarejestrowana w ewidencji gruntów i budynków, prowadzi działalność rolniczą na tych gruntach. 2. Podatnik podatku rolnego lub podatku od dochodu z działów specjalnych prowadzi działalność w rozmiarze wynikającym z zakresu opodatkowania. 3. Jeżeli własność lub dzierżawa gruntów przysługuje kilku osobom lub jeżeli obowiązek podatkowy ciąży na kilku osobach – każda z nich uczestniczy w prowadzeniu działalności rolniczej.

Wymóg zgłoszenia dzierżawy do ewidencji gruntów i budynków jest jednoznaczny z tym, że użyczenie własności gruntów rolnych w dzierżawę wymaga zawarcia obustronnie podpisanej pisemnej umowy, a także skutkuje obowiązkiem zgłoszenia dzierżawy w nieprzekraczalnym terminie 14 dni od daty jej zarejestrowania, do jednostki KRUS, właściwej miejscowo ze względu na położenie gruntów. O tym, czy podjęcie działalności rolniczej na dzierżawionych gruntach rolnych będzie uprawniało ich posiadacza do objęcia ubezpieczeniem społecznym rolników, przesądzi, czy jednocześnie spełnia on łącznie (a także jego małżonek i/lub domownik) pozostałe warunki dotyczące niepodlegania obowiązkowo innemu ubezpieczeniu.

Dzierżawa gospodarstwa z zadłużeniem składkowym W sytuacji, gdy gospodarstwo rolne o powierzchni powyżej 1 ha zostało wydzierżawione od rolnika z zadłużeniem w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, dzierżawca nie ma obowiązku uregulowania tych zaległości, nadal bowiem ciążyć one będą na osobie zobowiązanej do ich opła-

cania decyzją ustalającą podleganie ubezpieczeniu. Inna będzie sytuacja dzierżawcy, który zdecyduje się przejąć na własność gospodarstwo od zadłużonego płatnika składek. Nowy właściciel może zostać zobowiązany do uregulowania zaległości składkowych po byłym płatniku, wraz z odsetkami, o ile Kasa wyda taką decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności za to zadłużenie. W sprawach nieuregulowanych ustawą o ubezpieczeniu społecznym rolników stosuje się bowiem odpowiednio przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, natomiast do składek na ubezpieczenie odpowiednio, przywołane w art. 52 ust. 1 u.s.r., przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 z późn. zm.). Na wskazanej podstawie Kasa może dochodzić od prawnego nabywcy gospodarstwa rolnego zapłaty zaległych należności składkowych wraz z odsetkami. Każdorazowo podstawą dochodzenia należności składkowych od osób trzecich jest wydana i doręczona im decyzja, w której zostanie określona kwota należności i termin ich zapłaty. Oprac. KRUS

Polska liderem produkcji mięsa drobiowego w UE a TUW „TUW” jego ubezpieczycielem!

P

olska, wyprzedzając Wielką Brytanię, została największym producentem drobiu (kurcząt) rzeźnego w UE. Należy przy tym podkreślić, że aż jedna trzecia krajowej produkcji mięsa drobiowego trafia na wymagający unijny rynek, co sprzyja stabilizacji dochodów tego sektora. Polska jest także największym w Europie producentem i eksporterem gęsi – aż 95% polskiej gęsiny trafia do Niemiec. Wartość tego rynku, liczona w cenach zbytu, przekracza już 10 mld zł. W związku z tym, Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych„TUW”, świadczące od przeszło 20 lat kompleksową ochronę ubezpieczeniową dla wszystkich środowisk rolniczych, przygotowało specjalną ofertę ubezpieczenia drobiu i majątku należącego do producentów drobiu! Towarzystwo Ubezpieczeń Wzajemnych „TUW”, kierując do producentów drobiu kompleksową ofertę ubezpieczenia ich majątku związanego z tą produkcją, jako pierwsze (i dotychczas jedyne) Towarzystwo Ubezpieczeniowe w Polsce zapewnia ochronę produkcji drobiu nie tylko przed skutkami ognia i innych zdarzeń losowych, ale także i od ryzyka szkód spowodowanych upałem. Z uwagi na fakt, iż w ostatnich latach drastycznie wzrosło zagrożenie wystąpienia szkód spowodowanych nie tylko gwałtownymi zja-

wiskami atmosferycznymi (huragan, powodzie, gradobicia, podtopienia), ale także i powtarzającymi się okresami wysokich temperatur, TUW „TUW” wychodząc naprzeciw oczekiwaniom zarówno swoich Członków, jak i producentów drobiu chcących dopiero przystąpić do Towarzystwa, uwzględniło także i to ryzyko, będą-

ce istotnym ryzykiem w tym kierunku produkcji, w swojej ofercie ubezpieczeniowej. O znanej zasadzie „przezorny zawsze ubezpieczony” przekonało się już zresztą wielu rolników, którym TUW „TUW” wypłaciło należne im odszkodowania także z tytułu szkód spowodowanych przez ryzyko upału.

TUW „TUW” zachęcając Państwa do zapoznania się także z pozostałą, bardzo bogatą ofertą ubezpieczeniową Towarzystwa Ubezpieczeń Wzajemnych „TUW”, obejmującą: l obowiązkowe i dobrowolne ubezpieczenia mienia; l obowiązkowe i dobrowolne ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej; l dobrowolne ubezpieczenia następstw nieszczęśliwych wypadków; l dobrowolne ubezpieczenia ochrony prawnej; l ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich, w tym także z możliwością uzyskania dopłaty do składki z budżetu państwa, zaprasza do odwiedzenia jednostek terenowych Towarzystwa, w których pracownicy udzielą wyczerpujących informacji, w interesującym Państwa zakresie (adresy jednostek na www.tuw.pl.)

Polska Wieś nr 5/2014  

Miesięcznik Krajowej Rady Izb Rolniczych

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you