11 minute read

VAN KWETSBAARHEID NAAR IK-KRACHT VOOR JE KIND(EREN) EN JEZELF

SOPHIE VAN RIEL, MAMA, KINDER- EN OUDERCOACH EN KINDERYOGALERARES

EEN OUDER AAN HET WOORD OVER WAT KINDEREN SPIEGELEN EN HOE ZE HEN IN DEZE SNELLE TIJDEN BEWUST BEGELEIDT SOPHIE HEEFT TWEE KINDEREN, JULES (12) EN MARIE (10). ZE WAS LEERKRACHT MAAR WERKT NU ALS KINDER- EN OUDERCOACH IN HAAR PRAKTIJK PAPILLON. ZE IS GETROUWD MET LAURENT EN SAMEN WONEN ZE IN MORTSEL. WE VROEGEN HAAR WAT ZIJ VAN KINDEREN KAN LEREN EN WAT KINDEREN VAN HAAR.

Hoe ervaar jij kinderen als spiegels zien in je opvoeding?

Voor ik mama werd was ik er me niet van bewust dat mijn kinderen me iets zouden spiegelen. Dankzij hun gedrag, spel, klachten, maar ook via hun succeservaringen zag ik duidelijk dat ze van alles aan mij toonden, spiegelden en soms echt nabootsten. Zo maken ze mij duidelijk wat er goed loopt én wat bijgestuurd mag worden in mijn leven, relatie of gezin. En ben ik steeds beter gaan luisteren naar wat ze over mijn leven te vertellen hebben. Ik ben me er nu veel bewuster van. Niet zozeer in het alledaagse, ik heb het meestal sneller door als er iets wringt. Dan ga ik de situatie vervolgens van op een afstand bekijken. Dan vraag ik me af wat er gaande is. Is dat iets van mij, van een ander of van het kind? Wat maakt dat mijn dochter of zoon dit gedrag vertoont? En luister ik. Dan kijk ik of ik er iets mee kan of het beter is een stap terug te nemen.

Hoe doe jij dat dan?

In crisissituaties ben ik er me meer bewust van. Ik moet dan eerst eens goed ademen en de situatie van op een afstand bekijken. Want als ik er in meegezogen wordt, lukt het me niet en escaleert de situatie verder. Dan kijk ik in de spiegel en voel wat me zo raakt, en dan zie ik wat er mogelijk zou kunnen werken door aan mezelf te sleutelen of door anders te reageren op de situatie. Ik denk dat wij als ouders er bewust moeten van zijn dat jonge kinderen bijna altijd iets spiegelen van onszelf, ofwel onze kracht en kwaliteiten, maar bij moeilijkheden onze werkpunten. Bij ons gaat dat concreet over bepaalde onzekerheden waar we zelf nog mee kampen. Uiteraard is niet alles spiegelen. Het is belangrijk een onderscheid te maken in wat van jou is en wat van je kind. Je moet proberen niet in de valkuil te stappen van alles op jou te nemen. Als je jezelf goed kent, weet je wat wel en niet in je leeft, en wat dus wel of niet gespiegeld wordt. Het is belangrijk dat je woorden geeft aan wat er is. 

We hebben soms wel last van ochtendstress en op tijd komen op school. In begin kon dat escaleren en was iedereen gestresst en kwamen we toch nog te laat. Nu kan ik zeggen hoeveel tijd we nog hebben en als we in tijdsnood komen, spreek ik uit dat ik zenuwachtiger word en zeg ik dat ik nood heb aan dat iedereen rustig mee werkt en voortdoet. Dan weten ze hoe het bij mij werkt en gaan ze niet mee in die stress."

” “Jonge kinderen spiegelen bijna altijd iets van onszelf, ofwel onze kwaliteiten ofwel onze werkpunten.”

”Heb je nog een voorbeeld waar je merkte dat iets niet escaleerde door het te benoemen?

Jules heeft het soms moeilijk om naar school te gaan en vooral om de overgang ‘s morgens te maken. Als hij er is gaat het na een tijdje wel over. Op zo’n momenten houdt hij me een spiegel voor en helpt hij mij onbewust uit te zoeken wat ik nodig heb om in mijn kracht te kunnen blijven staan. Om niet mee te gaan in zijn angst en twijfel. Eigenlijk geeft hij me op die momenten onbewust de kans om te oefenen in het stevig staan, vanuit mijn ik-kracht en zelfvertrouwen. In het begin lukte me dat niet en werd ik zelf zenuwachtig, onzeker en angstig om wat er zou gebeuren. Ik mag zijn angst niet spiegelen. Ik heb zijn angst zonder oordeel te ontvangen en in een open houding te blijven. Als ik mee in zijn kramp schiet - wat soms nog gebeurt - is het veel moeilijker dan dat ik zelf rustig blijf en blijf door ademen want als het mij lukt om goed bij mezelf te blijven, gaat het voor hem ook veel vlotter.

 “Voor kinderen is het fijn dat je benoemt hoe jij je voelt. Ze houden van duidelijkheid.” 

Hoe ervaarde je dat spiegelen vroeger in je klas als juf?

Als je je als klasjuf of leraar bewust bent dat er gespiegeld wordt en je hebt een dag dat ze enorm druk zijn, kan je gaan kijken hoe je jezelf voelt en wat je zelf kan veranderen. Als je als leraar terug rust vindt en er taal aan kan geven en gaat benoemen wat er is, voel je verandering. Ik heb dat zelf als juf dikwijls ervaren. In plaats van te roepen dat ze stil moeten zijn, benoemde ik wat het met me deed: “Ik merk dat er veel drukte is. Wat maakt dat het hier zo druk is? Ik voel dat dit me zenuwachtig maakt en dat vind ik niet fijn.” Er dus woorden aan geven is belangrijk. Dat brengt direct ook rust en betrokkenheid in de groep. Maar het is geen toverformule, de ene dag is de andere niet (lacht).

Voor kinderen is het sowieso fijn dat je benoemt hoe jij je voelt. Een voorbeeld. Als je als juf de vorige avond een moeilijk gesprek had en daarover nog verdrietig bent, kan je ze dat ook beter vertellen. Gevoelige kinderen die sferen en emoties aanvoelen, kunnen soms niet thuisbrengen wat er in de klas hangt. En vanwaar dat gevoel van verdriet komt. Ze gaan zelfs soms dat verdriet overnemen. Of ze gaan spiegelen door of verdrietig of net druk te doen. Uiteraard benoem je op hun maat wat er bij je leeft. Transparant zijn is belangrijk. Je hoeft niet te zeggen wat er juist is gebeurd. Je kan zeggen: “Ik ben wat verdrietig door een gesprek gisteren. Het heeft wat tijd nodig maar daarom ben ik wat stiller.”

Is dat niet moeilijk voor leerkrachten?

Bij je eigen kinderen of familieleden zal je dat makkelijker doen. Maar zelfs wanneer je emotionele betrokkenheid minder is - zoals in een klas - benoem je deze gevoeligheden best ook. Kinderen houden van duidelijkheid. Ze pikken het toch direct op.

Je kan dus beter zeggen wat er is dan hoeven ze zich geen zorgen te maken. Ook dat je aangeeft dat je er zelf mee aan de slag gaat, kan hen rustiger maken. Hooggevoelige kinderen die willen dat iedereen zich goed voelt, zouden zich anders zorgen over jou kunnen maken en het willen oplossen. Je kan zeggen dat je het even lastig hebt. Maar je leeft het ook voor als je zegt dat je de keuze hebt gemaakt om te doen wat je nodig had om er niet in te blijven hangen en hebt gezorgd dat het verdrietige gevoel kan veranderen. Authentiek communiceren en een goede verbinding met jezelf is belangrijk.

Dat is een héle evolutie met vroeger. Thuis of in de klas zouden opvoeders zich nooit kwetsbaar opstellen.

Ja, kwetsbaarheid tonen is niet makkelijk maar voor gevoelige kinderen zo herkenbaar en rustgevend. En omdat die toch voelen hoe jij je voelt, kan je dat niet meer zo makkelijk wegstoppen als vroeger. Daarom ben ik zo open. Als ik voor mezelf authentiek een eerlijk ben dan komt dat aan en is er direct rust bij de andere. Soms twijfel ik wel hoe ik het op hun maat ga formuleren. Maar als het klopt, komt het binnen. Voor hen is het soms nog moeilijker om te benoemen hoe ze zich voelen maar als jij open en eerlijk bent dan leren zij dat al doende ook. De aard van het beestje maakt wel een verschil. Sommigen zijn nu eenmaal introverter, anderen extraverter. Marie heeft haar eigen aandeel sneller door. Het is misschien een raar voorbeeld maar als ze zich tegen een afwasmachine stoot, blijft ze rustiger en zegt ze dat het niet slim was van haar. Terwijl Jules een stamp tegen de afwasmachine zou geven en zich zou afreageren op de ‘oorzaak’. (lacht) Wat niet wil zeggen dat dit gedrag typisch van een jongen of meisje is, maar volgens mij is het een verschil in karakter.

Wat zijn naast ‘achter het gedrag gaan kijken’ en het ‘spiegelen’ nog jouw tools om het beste uit kinderen te halen?

Dat ze er met alles erop en eraan mogen zijn. Hun kwaliteiten maar ook hun moeilijkheden. Marie kan bijvoorbeeld in crisis gaan omdat ze honger heeft en onmiddellijk wil eten of omdat ze niet weet wat aan doen. Dan is het ook belangrijk dat jij rustig bent en in je centrum. En niet mee gaat in die crisis maar duidelijke afspraken afbakent. Je wil het beste voor je kinderen maar duidelijkheid en rechtlijnigheid zijn wel fijn voor hen. Daar worden ze ook terug rustig van. Ook daarbij benoem ik weer hoe ik me erbij voel.

Zekerheid, vertrouwen van binnenuit voeden. Hoe doe jij dat?

In onze maatschappij voedt men vaak zekerheid en vertrouwen buiten zichzelf. Punten bevestigen dat kinderen goed bezig zijn of niet. En een job later bepaalt bij vele volwassenen hun identiteit en zekerheid. Als dat wegvalt dan weten ze dikwijls niet meer wie ze zijn en worden ze onzeker. Ik breng kinderen heel dicht bij zichzelf en hun identiteit door hen in connectie te brengen met hun talenten. Wat maakt dat zij zijn wie ze zijn, wat gaat van nature heel goed en wat niet. En dat al die aspecten er mogen zijn. Ook leer ik ze zichzelf kennen met al hun emoties. Dat boos zijn ook oké is. Die waarheidjes, hé. “Wat past bij mij?” is een cruciale vraag. Dat ze leren wat ze belangrijk vinden en dat ze hun tempo mogen bepalen. Zo kan je er rekening mee houden dat het ene kind bijvoorbeeld meer nood aan actie heeft, en het andere aan rust. Zo hoeven ze zich niet te erg aan te passen. Daar heb je een goede omgeving voor nodig die rekening houdt met wie je bent, je talenten en je noden. Thuis kan je dat zelf creëren maar op school heb je daar de juiste mensen voor nodig. Je omringen met mensen die door dezelfde bril kunnen kijken naar kinderen is belangrijk. Je hebt daarin niet altijd een keuze maar zoveel mogelijk toch. En als je dan een leerkracht hebt of een grootouder die nogal streng is en een kind net niet bekrachtigt, dan zou het mooi zijn dat een kind niet meegaat in die negativiteit vanuit de omgeving en niet gaat twijfelen aan zichzelf maar bij zichzelf kan blijven en zijn waarheid. 

“Via je kinderen ga je ook terug naar jouw basis en je identiteit.”

VERHALENTIP

De waarheidskoffer is een verhaal uit het boek ‘Verhalen voor gevoelige oortjes’ van Wendy Janssens. (zie ook pagina 58) Het gaat over een margriet en een kindje dat gepest wordt. Die komen elkaar tegen. De margriet zegt dat de klaprozen ook altijd lelijke woorden tegen haar zeggen. Dan vraagt ze aan het kind om haar eens uit te schelden. Dat jongetje vindt dat helemaal niet leuk om te doen, maar beseft dan dat het zijn eigen lastig gevoel is dat hij projecteert op de margriet. Want hij merkt dat de bloem mooi blijft rechtstaan en lacht als hij die lelijke woorden tegen haar zegt. De margriet vertelt over haar koffer met al haar waarheidjes in. Ze vertelt dat haar wortels stevig in de grond zitten en alles wat niet bij haar past niet binnenkomt. Ze gooit die weg. Alles wat ze zeggen over haar dat wel klopt laat ze wel in haar koffer toe. Het is goed om heel visueel en creatief te werken met kinderen. Zelfkennis is de essentie en het is heel belangrijk om daar ruimte voor te maken.

Check zeker hier de gratis online training rond meer pestpreventie en zelfvertrouwen bij kinderen met oa. de waarheidskoffer-oefening.

“Vooral is vreugde een belangrijk referentiepunt. Waar word ik blij van? Dit is de tool om te checken of het goed bij je past.”

3 TIPS OM POSITIEVE GEDACHTEN TE STIMULEREN

- Een goede tip voor ouders is om te zeggen: Het lukte me vandaag beter om dit of dat te doen. Bijvoorbeeld: Het lukte me vandaag beter om op tijd te zijn. Zo laat je zien dat het leuk is om jezelf positief te bekrachtigen in gedachten. Maar ook dat je altijd kan evolueren en niet perfect moet zijn.

- Een affirmatie zou ook kunnen zijn: “Als ik mezelf goed ken, dan laat ik me niet foppen” of “dan maak ik me niet druk in wat anderen zeggen”. Die zinnen bespreken en hardop zeggen doen we soms samen.

- Ik heb ook een set emotiekaartjes. (zie ook pag. 57) De kinderen trekken daar soms een kaartje uit. Ik merk dat ze altijd op hun gevoel de juiste trekken. Op de achterkant staat er telkens een affirmatie bij. We lezen die samen en dan komt het bij hen binnen of niet. Ik laat dat voor de rest los. Een kind pikt wel op dat wat het op dat moment nodig heeft.

Verder lezen via het online magazine en de pdf, klik op de cover.

Meer info over Sophie haar talentgedreven kinder-en oudercoachingpraktijk, zie www.praktijkpapillon.be