Issuu on Google+

khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 1

Koninklijke Hoogheid B erichten & B oeken

over de

e uropese vorstenhuizen

Juliana 1909 - 2009

Mei 2009


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 2

Koninklijke Hoogheid

redactioneel Helaas kon ‘Koninklijke Hoogheid’ in 2008 niet verschijnen omdat er te veel andere projecten waren die mij in beslag namen. Als pleister op de wonde is in dit eerste nummer van 2009 een overzicht van het jaar 2008 opgenomen.

Koninklijke Hoogheid Berichten & Boeken over de

europese vorstenhuizen issn 1570-9825

Dit jaar zal het blad als vanouds weer vier keer verschijnen. Er is veel te melden; de tweede editie staat al in de steigers en zal niet zo lang op zich laten wachten. U zult merken dat de vormgeving van het blad enigszins is opgefrist. Maar het goede blijft behouden. Opzet, toon en intentie veranderen niet. In dit nummer uiteraard veel aandacht voor ‘100 jaar Juliana’ en voor de zo dramatisch verlopen Koninginnedag 2009. Arnout van Cruyningen

verschijnt vier keer per jaar Losse nummers: € 7,50 (incl. verzending) Omslagillustratie

Abonnement 2009 (vier nummers): € 27,00

portret van h.M. koningin Juliana door karel van veen 1953

Redactie: drs. A.J.p.h. van cruyningen

paleis het Loo nationaal Museum

postbus 136 6600 Ac WiJchen info@cruyningen.nl www.cruyningen.nl giro 6052334

inhoud Jaaroverzicht 2009

3

Groothertog in gewetensnood

7

prinses Marianne herdacht

9

Fotografie: J.d. van der niet h.G. cladder A.A.M. van den Berg

koninginnedag van contrasten

10

Boeken

14

vorsten van nederland

16

verloving kroonprinses victoria

18

staatsbezoek zweeds koningspaar

19

‘honderd jaar Juliana’

20

exposities

24

koninklijk Fotoalbum

26

Druk: Groenewoud, nijmegen

2


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 3

Koninklijke Hoogheid

Jaaroverzicht 2008 Januari 9 De rijksvoorlichtingsdienst geeft nieuwe foto’s vrij van de prinsessen Catharina-Amalia, Alexia en Ariane. ze zijn gemaakt door de prins van Oranje tijdens een vakantie in Argentinië.

hh.kk.hh. prinses Alexia, prinses Ariane en prinses catharina-Amalia der nederlanden © rvd, foto: z.k.h. de prins van oranje

9 Koning Juan Carlos I van spanje viert zijn zeventigste verjaardag.

12 bijzetting van Aartshertog Carl ludwig van Oostenrijk (1918-2007) in de st. stephansdom in wenen. UIt EEn OFFICIEEl OvErlIJDEnsbErICHt: Men heeft ons verzocht het overlijden bekend te maken van zijne Keizerlijke en Koninklijke Hoogheid Carl ludwig, Aartshertog van Oostenrijk, prins van Hongarije, prins van lotharingen en van bar. Het heeft de Heer behaagt hem bij Zich te roepen, versterkt door de sacramenten van onze Moeder de Heilige Kerk, te Brussel op 11 december 2007. zoon van HH.MM. Keizer Carl en Keizerin zita, echtgenoot van H.K.K.H. Aartshertogin Yolande, geboren prinses de ligne; zijn kinderen en hun echtgenoten: HH.KK.KK.HH. Aartshertog rudolf en Aartshertogin Marie-Hélène, H.K.K.H. Aartshertogin Alexandra en z.Exc. Ambassadeur Hector riesle, HH.KK.HH. Aartshertog Christian en Aartshertogin Marie-Astrid, H.K.K.H. Aartshertogin Constanza en z.D.H. vorst Franz Josef von Auerspergtrautson en hun kinderen; zijn broers en schoondochters: HH.KK.KK.HH. Aartshertog Otto en Aartshertogin regina, H.K.K.H. Aartshertogin Margherita, H.K.K.H. Aartshertog Felix, HH.KK.KK.HH. Aartshertog rudolf en Aartshertogin Marie-gabrielle, H.K.H. de prinses de ligne en hun kinderen.

AArtsHErtOg CArl lUDwIg MArIA FrAnz JOsEpH MICHAEl gAbrIEl AntOnIUs rObErt stEpHAn pIUs grEgOr IgnAtIUs MArKUs D'AvIAnO vAn OOstEnrIJK (10 MAArt 1918 – 11 DECEMbEr 2007) wAs HEt vIJFDE KInD vAn KEIzEr CArl I vAn OOstEnrIJK En prInsEs zItA vAn bOUrbOn-pArMA. tijdens de tweede wereldoorlog namen Carl ludwig en zijn broer Felix vrijwillig dienst in het 101st Us Infantry battalion, dat bekend werd onder de naam "Free Austria battalion". Hij studeerde rechten en politieke wetenschappen. Op 17 januari 1950 trouwde hij met de belgische prinses Yolande de ligne (geboren 1923). Uit dit huwelijk werden vier kinderen geboren: 1. Aartshertog rudolf (1950), trouwde Marie Hélène de villenfagne de vogelsanck, acht kinderen; 2. Aartshertogin Alexandra (1952), trouwde dr. Hector riesle, drie kinderen; 3. Aartshertog Carl Christian (1954), trouwde prinses Marie Astrid van luxemburg, vijf kinderen; 4. Aartshertog Maria Constanza (1957), trouwde Franz Josef, vorst von Auersperg-trautson, vier kinderen. Foto’s bijzetting: Jan-dirk van der niet

3


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 4

Koninklijke Hoogheid

Jaaroverzicht 2008 Januari 14 prins vincenz von und zu liechtenstein overlijdt, 57 jaar oud, in slot waldstein 19 65e verjaardag van prinses Margriet der nederlanden 21 4e verjaardag van prinses Ingrid Alexandra van noorwegen 30 40e verjaardag van prins Felipe van spanje, de prins van Asturië 31 70e verjaardag van H.M. de Koningin

Amsterdam, 1 februari / Foto’s: harry cladder

Februari 1 viering verjaardag Koningin beatrix en prinses Margriet der nederlanden in Koninklijk theater Carré in Amsterdam

Maart 12 geboorte van benjamin pieter Floris van vollenhoven, zoon van prins bernhard en prinses Annette van Oranje-nassau, in Amsterdam

April 16 geboorte in Anderlecht van tweede dochter en vierde kind van prins Filip en prinses Mathilde, Hertog en Hertogin van brabant: Eléonore Fabiola victoria Anne Marie, prinses van belgië

kroonprinselijk gezin van noorwegen / Foto: knut kollandsrud, det kongelige hoff

19 Doop in windsor Castle van de zoon van prins en prinses Edward, graaf en gravin van wessex: James Alexander philip theo burggraaf severn 20 Doop van Magali Margriet Eleonoor van vollenhoven, dochter van prins Floris en prinses Aimée van Oranjenassau, in Apeldoorn 30 Koningin Margrethe II van Denemarken verleent haar zonen en hun nazaten de additionele titel graaf van Monpezat (erfelijk in mannelijke lijn). De oorspronkelijke naam van haar echtgenoot, prins-gemaal Hendrik, is Henri de laborde de Monpezat 30 Koninginnedag in Makkum en Franeker

doopouders prinses Aimée en prins Floris met dopeling Magali, grootouders söhngen, prinses Margriet en Mr. pieter van vollenhoven. © rvd/capital photos; foto: Frank van Beek

4


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 5

Koninklijke Hoogheid

Jaaroverzicht 2008 Mei 3 prinses Margarita de bourbon de parme trouwt met Mr. tjalling ten Cate in Maarsbergen 17 peter phillips, zoon van prinses Anne, trouwt met de Canadese Autumn Kelly in st. george’s Chapel, windsor prinses Margarita en Mr. tj. ten cate op 1 februari 2008 Foto: harry cladder

24 prins Joachim van Denemarken trouwt met Marie Cavallier in de Kerk van Møgeltønder 26 40e verjaardag van Kroonprins Frederik van Denemarken 29 prins georg Friedrich van pruisen opent de tentoonstelling ‘De Keizer en Europa’ in Huis Doorn Juni 3 80e verjaardag van Koningin Fabiola, weduwe van Koning boudewijn der belgen

prins Georg Friedrich van pruisen, hoofd van het keizerlijk en koninklijk huis hohenzollern, betachterkleinzoon van keizer Wilhelm ii

Juni 29 geboorte van prins Aristides stavros, het vijfde kind van Kroonprins paul en Kroonprinses Marie-Chantal van griekenland, in los Angeles Juli 19 lady rose windsor, dochter van de Hertog van gloucester, trouwt met george gilman in londen

Augustus 15 Kroonprins Kardam van bulgarije raakt ernstig gewond bij verkeersongeluk in spanje 29 40e trouwdag van Koning Harald v en Koningin sonja van noorwegen

September 3 geboorte van Julia Carolina Catharina ten Cate, dochter van prinses Margarita, in Amsterdam

12 60e trouwdag van Koning Michael en Koningin Anna van roemenië

16 prinsjesdag

14 Doop van prinses Eleonore van belgië, dochter van de Hertog en Hertogin van brabant, in Ciergnon

25 Overlijden in Ottignies van graaf patrick d’Udekem d’ Acoz, 72, vader van prinses Mathilde

16 prins william van wales in windsor geïnstalleerd als ridder van de Kousenband

25 40e verjaardag van prins Johan Friso van Oranje-nassau

23 nationale Feestdag in luxemburg

Foto: Jan-dirk van der niet

ontvangst t.g.v. nationale Feestdag in Groothertogelijk paleis Luxemburg; v.r.n.l. Groothertog henri, Groothertogin Maria teresa, prinses Alexandra, prins Louis en Mevrouw tessy de nassau © carlo hommel/cour grand-ducale

5

29 geboorte van Emma tallulah behn, dochter van prinses Märtha louise


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 6

Koninklijke Hoogheid

Jaaroverzicht 2008 Oktober 21 gravin sonja bernadotte, 64, weduwe van graaf lennart bernadotte, overlijdt in Freiburg

November 2 70e verjaardag van Koningin sofia van spanje 2 Doop van benjamin van vollenhoven, jongste zoon van prins bernhard en prinses Annette, in Apeldoorn 14 60e verjaardag van de prins van wales 19 pieter Anton Maurits Erik van vollenhoven, zoon van prins pieterChristiaan en prinses Anita van Oranjenassau, geboren in Den Haag

dopeling Benjamin van vollenhoven met familie © rvd; foto: Frank van Beek

December 1 geboorte in München van prinses Felipa van schaumburg-lippe, dochter van vorst Alexander en vorstin nadja van schaumburg-lippe 2 In luxemburg ontstaat beroering omdat groothertog Henri weigert een euthanasiewet te ondertekenen 6 Huwelijk in Mechelen van Aartshertogin Marie-Christine van Oostenrijk, dochter van Aartshertog Carl Christian en Aartshertogin Marie Astrid, geboren prinses van luxemburg, met graaf rodolphe de limburg stirum

z.h. prins pieter-christiaan bewondert zijn zoon pieter van vollenhoven © rvd

7 prinses Catharina-Amalia vijf jaar 23 65e verjaardag van Koningin silvia van zweden 24 geboorte in Münster van prins Jonathan Alexis viktor van bentheim en steinfurt, eerste zoon van Erfprins Carl Ferdinand en Erfprinses Elna Margret van bentheim en steinfurt h.k.h. prinses catharina-Amalia © rvd

6


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 7

Koninklijke Hoogheid

Groothertog in gewetensnood In het groothertogdom luxemburg, doorgaans een oase van stabiliteit en bestendig bestuur, heeft zich eind 2008 een ernstig institutioneel conflict voorgedaan. tegen het advies van zijn ministers in, weigerde groothertog Henri bij voorbaat een wet te sanctioneren. Een wetsvoorstel inzake euthanasie stuitte bij groothertog Henri op ernstige bezwaren. Het is een goed recht van een constitutioneel monarch zulke bezwaren aan de politieke vertegenwoordigers kenbaar te maken en te proberen hen op andere gedachten te brengen. Als echter de volksvertegenwoordiging in ruime meerderheid voor dat voorstel wil stemmen en de verantwoordelijke ministers de vorst met klem adviseren de wet te ondertekenen, is het in strijd met de staatsrechtelijke traditie in luxemburg en andere constitutionele monarchieën om die sanctie te weigeren. In feite zijn er als de vorst lijnrecht tegenover zijn ministers komt te staan en een patstelling dreigt te onstaan, maar twee zuivere opties. De ministers bieden hun ontslag aan, waarna de vorst andere ministers moet zien te vinden die wel de verantwoordelijkheid voor zijn weigering wensen te dragen (en uiteraard op voldoende steun in het parlement kunnen rekenen). Als het niet mogelijk is een dergelijk kabinet te formeren, blijft er voor de vorst - indien hij wil volharden in zijn weigering - nog maar één ding over en dat is: aftreden ten gunste van zijn erfgenaam. Deze inleiding geeft aan dat de handelwijze van groothertog Henri zeer riskant is geweest, hoeveel sympathie en respect men ook voor zijn persoonlijke overtuiging mag hebben. Het heeft de groothertog echter niet zijn troon gekost, want in de (zeldzame) praktijk blijkt dat politici zich in alle bochten wringen om de uiterste consequentie van een dergelijk conflict te vermijden. toen wijlen de belgische Koning boudewijn, een oom van de huidige groothertog, in 1990 weigerde een abortuswet te ondertekenen, werd hij kortstondig ‘in de onmogelijkheid’ verklaard te regeren In die 36 uur werd de gewraakte wet namens hem door de in raad verenigde ministers getekend. Het was een oneigenlijk gebruik van een grondwetsartikel. En ook in luxemburg

heeft men zijn toevlucht genomen tot een paardenmiddel. De grondwet wordt met haastige spoed veranderd, waardoor de groothertog de wetten voortaan niet meer ‘bekrachtigt en uitvaardigt’ maar alleen nog ‘uitvaardigt’. Het lijkt een wijziging van niets, maar het betekent een verzwakking van de staatsrechtelijke positie van de groothertog, niet slechts van de huidige maar - en dat is het bedenkelijke - ook van zijn opvolgers. Hoe ernstig de gevolgen van de op deze manier opgeloste constitutionele crisis zijn, valt nog niet te zeggen. In zijn Kersttoespraak heeft de groothertog zelf een en ander zo gunstig mogelijk uitgelegd en gepoogd de gang van zaken voor te stellen als wenselijke ‘modernisering’ van de monarchie. Op 2 december 2008 maakte premier Jean-Claude Juncker het conflict als volgt wereldkundig: ‘Mijne dames en heren, tijdens mijn regelmatige ontmoetingen met de groothertog heeft hij me enkele maanden geleden gezegd dat als er een wet aangaande de euthanasie zou worden aangenomen, hij deze wet niet zou bekrachtigen en uitvaardigen. gedurende de daaropvolgende maanden en ook de laatste dagen heb ik de groothertog gezegd, dat ik op grond van onze constitutionele praktijk niet geloof dat hij zich kan verzetten tegen de wil van een gekozen parlement. Het kabinet in zijn geheel deelt deze opvatting, hetgeen ik hem vrijdag jongstleden heb voorgehouden. Ik heb de groothertog verzocht de voorzitters van alle parlementaire fracties te ontmoeten, om hen op de hoogte te stellen van zijn mening, zijn voornemen en zijn vastbeslotenheid gisteren heeft de groothertog de fractievoorzitters gesproken en hen op de hoogte gesteld. Het is niet de gewoonte van de minister van staat - wiens voornaamste taak in de 7

constitutionele praktijk bestaat uit het steunen van de groothertog wanneer deze een besluit neemt - om medeling te doen van zijn besprekingen met de groothertog. Dat ik dit vandaag toch doe, komt alleen omdat wij ons in een uitzonderlijke situatie bevinden. Ik heb het grootste respect voor de groothertog, ik vind dat hij zijn werk ten dienste van het land goed doet. Maar in het onderhavige geval zouden de regering en ik persoonlijk het zwaar met de groothertog oneens zijn. wanneer hij als de wet wordt aangenomen, deze niet in werking zou stellen De onenigheid zou zo ernstig zijn, dat ik deze niet kon verbergen voor het land. wij leven in een moeilijke tijd. wij hebben te maken met een grote financiële crisis en een grote economische crisis, die de beste krachten van het land vraagt en die ons moet verenigen om het land met zo min mogeljk schade uit deze crisis te voeren. Daarom leek het ons evident, dat wij geen institutionele crisis kunnen toevoegen aan de huidige crisis, die buitengewoon ernstig is. Om de gewetensvrijheid van de groothertog te respecteren, en de mening van de groothertog verdient evenveel respect als die van ieder ander, zijn wij met de groothertog en de fractievoorzitters tot overeenstemming geko-


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 8

Koninklijke Hoogheid

De tekst van artikel 34 luidde: «Le Grand-Duc sanctionne et promulgue les lois. Il fait connaître sa résolution dans les trois mois du vote de la Chambre.» Dat wordt nu: "Le Grand-Duc promulgue les lois dans les trois mois du vote de la Chambre."

men. wij zullen een herziening van de grondwet in gang zetten, die hieruit bestaat dat de groothertog in de toekomst wetten blijft uitvaardigen als hoofd van de uitvoerende macht maar ze niet langer hoeft te bekrachtigen als deel van de wetgevende macht, omdat de term ‘sanctionner’ kan worden gelezen als ‘goedkeuren’. gegeven het feit dat de groothertog de inhoud van deze wet, indien zij eenmaal wordt aangenomen, niet kan goedkeuren, dat wij een institutionele crisis willen vermijden en tegelijkertijd niet willen tornen aan de gewetensvrijheid van de groothertog, schrappen wij de bepaling dat de groothertog de wetten moet ‘sanctioneren’. Maar de groothertog blijft de wetten uitvaardigen, wat betekent dat hij ze in werking laat treden, als ik me zo mag uitdrukken. Ik heb op dit punt overleg gevoerd met minister Frieden, de minister van Justitie die direct verantwoordelijk is voor constitutionele aangelegenheden, en met de fractievoorzitters in de Kamer. wat ik u nu zeg geeft de mening weer van alle politieke groeperingen die in de Kamer van Afgevaardigden zijn vertegenwoordigd. Ik betreur het dat we hiertoe hebben moeten komen, maar als we een institutionele crisis willen vermijden, is er geen andere mogelijkheid dan een herziening van de grondwet. Deze zal zo snel mogelijk in gang worden gezet. De stemming over het wetsvoorstel betreffende de euthanasie zal doorgang vinden en voordien zal er een grondwetsherziening worden doorgevoerd die het ons mogelijk maakt een institutionele crisis te voorkomen. Ik dank u.’

In zijn kersttoespraak van 24 december 2008 refereerde Groothertog Henri als volgt aan de gebeurtenissen: ‘Dit jaar, beste burgers, treffen we elkaar in ongebruikelijke omstandigheden, die mij ertoe brengen het iets meer over mezelf te hebben dan gewoonlijk. Het debat over euthanasie, en daarenboven over het einde van het leven, is de laatste maanden voor ons allen een gewetensvraag geweest. voor onze parlementsleden, die vrijelijk hebben gestemd overeenkomstig hun geweten en die het laatste woord hebben; voor andere instellingen en personen in onze maatschappij die een standpunt bepaalden en het daarbij niet altijd met elkaar eens waren; voor al degenen die voor cruciale beslissingen worden gesteld; voor mijzelf, die nog nooit met zo’n dramatisch dilemma werd geconfronteerd. In deze gewichtige zaak, is het nimmer mijn intentie geweest tegen de wil van de meerderheid van de volksvertegenwoordigers in te gaan. Daartoe ben ik niet gerechtigd! Desalniettemin, in een kwestie die over het einde van het leven gaat, heb ik gebruik gemaakt van mijn gewetensvrijheid. Als je een fundamentele vraag “en âme et conscience" moet beantwoorden, vel je in essentie een oordeel over jezelf. Hierin heb ik slechts geprobeerd mezelf trouw te blijven. Het antwoord dat ik gevonden heb, houdt op geen enkele wijze een veroordeling in van burgers die een andere mening zijn toegedaan, van mensen die andere gevoelens hebben of van degenen die andere dingen hebben meegemaakt in hun leven.

8

bovenal leef ik mee met hen die aan het eind van hun leven zijn gekomen en zwaar te lijden hebben. Dit is voor niemand aanvaardbaar, vooral omdat de middelen om dit te vermijden voorhanden zijn. beste medeburgers, De herziening van de grondwet, die nu in mijn naam en in overeenstemming met mijn opvattingen door de regering is ingediend, met steun van alle parlementaire fracties, is alles behalve een noodoplossing. De herziening is een noodzakelijke stap om de grondwet aan te passen aan de praktijk. Het is niet aan een individu om de beslissingen van onze volksvertegenwoordigers te beoordelen. Alleen het parlement stemt over wetten. In mijn ogen is deze herziening dan ook een stap in de goede richting naar een moderne monarchie die - zowel in daden als in regelingen - aan de huidige tijd is aangepast. nu en in de toekomst zou ik gelukkig en opgelucht zijn als een situatie vermeden zou worden, waarin de groothertog een wet moet goedkeuren die indruist tegen zijn levensovertuiging. Ik ben daarom dankbaar jegens alle politieke krachten die deze belangrijke en nodige modernisering van onze grondwet hebben gesteund, en dat zo vlot hebben gedaan. Achter het instituut dat de eenheid en continuïteit van onze staat vertegenwoordigt, staat een persoon. Een persoon die uw vrijheid buitengemeen hoogacht, maar die ook iemand is met een eigen geweten. Ik wil mijn land en zijn bewoners van ganser harte en met volledige toewijding blijven dienen. Het vervult mij met trots om dat te doen. Het is een voorrecht om luxemburg te dienen.’


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 9

Koninklijke Hoogheid

prinses Marianne in rheingau herdacht Kort na de 125e sterfdag van prinses Marianne der nederlanden, 29 mei 2008, is deze dochter van Koning willem I door de protestantse gemeente te Eltville-Erbach dankbaar herdacht. Onlangs is de volledige restauratie van haar grafmonument en de grafkelder van haar zoon in Erbach gereedgekomen. Op zondag 1 juni 2008 kwamen om 12.00 uur onder klokgelui velen samen op de algemene begraafplaats in Erbach. rond het graf van de prinses, dat wordt gedomineerd door een groot Christusbeeld, werd een korte dienst gehouden, waarin een plaatselijke predikante, Ds. Clarissa graz, voorging. De protestantse gemeente ErbachEltville heeft veel aan de nederlandse koningsdochter te danken. nadat zij in 1855 zij het slot reinhartshausen had gekocht in de rooms-katholieke streek rheingau die pas in het begin van de 19e eeuw bij het protestantse Hertogdom nassau was gevoegd, liet Marianne er in 1862 de eerste Evangelische Kirche bouwen. Op de dag van het overlijden van haar 12-jarige (buitenechtelijke) zoon Johannes willem von reinhartshausen, schonk zij het geld en de grond voor een kerk, pastorie en predikantsplaats. Aan Ds. wilhelm Feller schreef zij: ‘Alleen het vaste vertrouwen dat het goed met hem gaat en dat elke dag ons dichter bij hem brengt kan troost in zulk verdriet bieden, en ik richt mijn blik van de aarde naar de hemel, naar het Vaderland waarnaar hij onbewust verlangde ... Ik moet naar boven zien om de scheiding van mijn lieveling geduldig en zonder morren te verdragen: God heeft alles welgedaan! Daaraan houd ik vast ...’ In de stichtingsoorkonde liet Marianne optekenen dat zij met de bouw van deze kerk een wens vervulde van haar overleden zoon, die dominee had willen worden. In de kerk, die in neogotische stijl werd gebouwd onder leiding van de vooraanstaande nassause architect Eduard zais, werd op aanwijzing van de prinses ook een grafkelder aangelegd, met een groot marmeren monument bij de toegang in het koor van de kerk. Het werd voorzien van de opschriften: ‘Durch Glauben zum Schauen’, ‘Was kein Auge je gesehen hat Gott bereitet denen die ihn lieben’ en ‘Durch das Wort zum leben’.

In 1865 kon Johannes willem in de grafkelder worden bijgezet en werd de kerk ingewijd. In 1873 overleed haar levensgezel Johannes van rossum, de vader van met wie de prinses sinds de scheiding van haar echtgenoot, prins Albrecht van pruisen, samenwoonde. van rossum was de vader van Johannes willem en zou net als Marianne bij hem in de grafkelder moeten worden bijgezet. De kerkenraad maakte daartegen echter bezwaar, zodat van rossum op de openbare begraafplaats in Erbach ter aarde werd besteld.

de evangelische ‘Johanneskirche’ in erbach (d)

Hier ruht in Gott in der Erwartung einer fröhlichen Auferstehung

WIlHElMINE FrIEDErIkE luISE CHArlOttE MArIANNE von Nassau-Oranien, Prinzessin der Niederlande geb. zu Berlin am 9.Mai 1810 vermählt im Haag am 14.Septbr.1830 mit Friedrich Heinrich Albrecht Prinz von Preussen gest. zu reinhartshausen bei Erbach am 29.Mai 1883.

In opdracht van Marianne maakte de beeldhouwer stover een groot beeld van de zegenende Christus, naar voorbeeld van de beroemde Deense beeldhouwer thorvaldsen. De sokkel werd voorzien van teksten uit het Johannesevangelie. In 1883 werd prinses Marianne volgens haar instructies bij Johannes van rossum begraven, ‘in de verwachting van een blijde opstanding’. Op de grafplaat wordt echter niet Johannes maar alleen haar vroegere echtgenoot, prins Albrecht van pruisen, vermeld. 9

Foto’s en documentatie: Jan-dirk van der niet


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 10

Koninklijke Hoogheid

koninginnedag van contrasten in Apeldoorn Koninginnedag 2009 begon zo stralend, in een feestelijk Apeldoorn. De Koninklijke familie bezocht het Oranjepark, nam bij de grote Kerk een muzikale groet in ontvangst en had een ontmoeting met enkele honderdjarigen, op deze honderdste geboortedag van Koningin Juliana. Daarna begaf het gezelschap zich in een open bus naar paleis Het loo, waar ‘s middags nog een defilĂŠ zou plaatsvinden. Maar kort voor het middaguur, maakte de bestuurder van een zwarte suziki swift een einde aan alle festiviteiten. In een poging de bus waarin de Koninklijke familie zat met zijn auto te rammen, doodde of verwondde Huissenaar Karst t. een aantal toeschouwers. Boven: koningin Beatrix op donderdagmorgen 30 april; achter de vorstin is haar commissaris in Gelderland te zien, de heer c. cornielje. (Foto: Ad van den Berg) Links: de open bus met de koninklijke familie op de Loolaan, kort voor de aanslag. (Foto: harry cladder) onder: kort na het incident bij de naald; leden van de koninklijke familie reageren ontzet. (Foto: Ad van den Berg) pagina 11: de koningin met de burgemeester van Apeldoorn op 30 april. (Foto boven: harry cladder; foto onder: Ad van den Berg)

"Wat begonnen is als een prachtige dag is geĂŤindigd in een vreselijk drama, wat ons allen heel diep heeft geschokt. Mensen die er dichtbij hebben gestaan, die het hebben zien gebeuren op televisie, allen die het meebeleefd hebben, zullen met verbijstering en ongeloof gekeken hebben. Wij zijn sprakeloos dat zoiets vreselijks heeft kunnen gebeuren. Mijn familie, ik, maar ik denk ook allen in het land, leven van harte mee met de slachtoffers, met hun familie en vrienden en met allen die door dit ongeluk diep geraakt zijn." H.M. de Koningin op 30 april 2009

10


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 11

Koninklijke Hoogheid

koninginnedag 2009 toespraak van burgemeester mr. G.J. de Graaf van Apeldoorn tijdens de herdenkingsbijeenkomst in Schouwburg Orpheus in Apeldoorn, vrijdag 8 mei 2009 Majesteit, Koninklijke Hoogheden, professor van vollenhoven, Excellenties, dames en heren, jongens en meisjes hier in Orpheus en op het Marktplein.

wezig of spontaan vanuit het publiek, het uiterste hebben gedaan om mensenlevens te redden temidden van alle paniek. Majesteit, wij zijn begaan met U en Uw familie, tegen wie de brute aanslag bleek te zijn gericht. wij hebben het verdriet in Uw ogen gezien en in Uw stem gehoord, toen U korte tijd daarna uit naam van Uw familie en allen in het land Uw diepste gevoelens van medeleven betuigde met de slachtoffers, hun familie en vrienden en met allen die door dit ongeluk diep geraakt zijn.

Op 30 april, om negen minuten voor twaalf, leek de tijd even stil te staan. bij miljoenen mensen stokte de adem in de keel, toen een zwarte auto abrupt een einde maakte aan een tot dan toe feestelijke Koninginnedag en in zijn spoor zes dodelijk gewonden, tien zwaar gewonden en ettelijke licht gewonden achterliet. wij leven intens mee met de nabestaanden van de overledenen, voor wier levens hier op het podium zes brandende kaarsen symbool staan. De kandelaars dragen hun namen : J.A.J. van den berg – begman, 55 jaar, Apeldoorn H.M. Martens, 50 jaar, zutphen r. nijenhuis, 55 jaar, Apeldoorn w.F. plantyn, 71 jaar, Almere A.g. theunissen, 52 jaar, Apeldoorn J.g. veldhuizen, 64 jaar, Amersfoort Onze gedachten gaan voortdurend uit naar de slachtoffers in de ziekenhuizen en de slachtoffers die weer thuis zijn, in het besef dat zij voor hun leven getekend zijn. En naar hun families, die mèt hun dierbaren in het ongeluk zijn gestort. bezorgd zijn wij over de licht gewonden en de honderden omstanders, die machteloos moesten toezien hoe het drama zich voltrok. wij kennen hun namen niet en roepen hen op toch vooral steun en zonodig hulp te zoeken. wij staan klaar om te helpen bij het verwerken van hun traumatische ervaringen. grote waardering en bewondering hebben wij voor de hulpverleners die, beroepshalve bij de plek des onheils aan-

Met te meer respect hebben wij kennisgenomen van de bezoeken van U en Uw familieleden aan de zwaargewonden en hun families en aan de nabestaanden van de overledenen. Die aandacht en steun zijn bijzonder gewaardeerd. wij prijzen ons gelukkig U, de prins van Oranje en prinses Maxima, prinses Margriet en de heer van vollenhoven vanavond ongedeerd in ons midden te hebben. En hoe moet het nu verder met Apeldoorn? Is er een Apeldoorn van vóór en een Apeldoorn van na deze Koninginnedag? Ja, Apeldoorn rouwt, samen met alle betrokkenen! Maar de diepte en breedte van die rouw kunnen slechts verklaard worden vanuit de vier maanden die voorafgingen aan Koninginnedag. Heel Apeldoorn was in de ban van de voorbereidingen voor wat een hoogtepunt moest worden in de zeer oude traditie van Koninginnefeesten in onze gemeente. De Oranjeverenigingen van de stad en de dorpen hebben elkaar opnieuw gevonden en ervaren tot welke prachtige resultaten samenwerking kan leiden. En met het aantal betrokkenen groeide de saamhorigheid. Een saamhorigheid die is gebleven, ook na de dramatische afloop van Koninginnedag, zoals onder meer moge blijken uit het spontaan ontstane bloemenmonument op het kruispunt bij de naald. Er is dus maar één Apeldoorn, dat ten voorbeeld aan ons land de veerkracht zal tonen om in het reine te komen met deze zwarte bladzijde in haar geschiedenis.

11

“Waardig en respectvol”, zo karakteriseerde burgemeester de Graaf van Apeldoorn de herdenking van de slachtoffers van koninginnedag. in schouwburg orpheus werd het drama herdacht door nabestaanden van slachtoffers, gewonden, familie van de gewonden, hulpverleners en ooggetuigen. dit gebeurde in aanwezigheid van h.M. de koningin, prins Willem-Alexander en prinses Máxima, prinses Margriet en professor mr. pieter van vollenhoven, minister-president Balkenende en de vice- premiers Bos en rouvoet.


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 12

Koninklijke Hoogheid

Boven: v.l.n.r. prinses Máxima, prinses Margriet, prins Johan Friso Links: Gele rijders in de historische optocht ter ere van de honderdste geboortedag van koningin Juliana onder: prinses Mabel en prinses Máxima zingen uit volle borst mee Foto’s: Ad van den Berg

‘Apeldoorn kleurt vandaag oranje. De stad en haar inwoners staan te trappelen om zich te presenteren aan de Koninklijke familie. En dus ook aan de heer van vollenhoven die ik vanaf deze plek heel hartelijk wil feliciteren met zijn 70e verjaardag. Koninginnedag is nederland op zijn best. we zijn verbonden met onze gezamenlijke geschiedenis, met ons Koningshuis en met elkaar. laten we daar van genieten en er samen een prachtige dag van maken.’ Mr.dr. J.P. Balkenende, minister-president, op 30 april 2009

12


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 13

Koninklijke Hoogheid

‘Op Koninginnedag 2009 is nederland in zijn ziel geraakt. Een onvoorstelbaar gruwelijke actie maakte een einde aan de levens van zes onschuldige toeschouwers en dat van de dader zelf. tien mensen werden verwond, honderden ooggetuigen en miljoenen televisiekijkers bleven in verbijstering en vervuld van afschuw achter. (...) reikhalzend werd er uitgekeken naar deze 30e april. Het was de honderdste geboortedag van prinses Juliana. In Apeldoorn zou daar op passende wijze bij worden stilgestaan. Het beloofde een prachtige dag te worden. En zo begon het ook. tot dat ene moment. tot die onbegrijpelijke daad, waarbij argeloze omstanders zwaar werden getroffen. n. In een flits werden de levens van deze toeschouwers totaal ontwricht. we kennen allemaal de schokkende en ingrijpende beelden. Het ongeloof. De ontzetting. Maar ook: de toesnellende hulpverleners. gewone mensen uit het publiek, medewerkers van het rode Kruis en politieagenten die in die cruciale eerste paar minuten hulp verleenden. Hun daadkracht en kalmte verdienen alle lof. Het feest was over. In Apeldoorn en in de rest van nederland. Met de beelden en de berichten verspreidde zich ook de ontzetting over ons land. programma's werden aangepast. vlaggen gingen halfstok. Uit verbondenheid met de nabestaanden en de slachtoffers. De schok was groot. Een algeheel gevoel van verdriet en rouw maakte zich meester van ons allen.

* op 8 mei is een achtste slachtoffer overleden van de aanslag in Apeldoorn op koninginnedag. een 46-jarige vrouw uit Moergestel bezweek die vrijdag aan de verwondingen die zij opliep toen de 38-jarige karst t. met zijn auto op het publiek inreed. Bij de foto’s: in Apeldoorn werden gedurende de week na de aanslag nabij de plek van het incident bloemen gelegd. Foto’s: harry cladder

Onze Koningin en de Koninklijke familie waren diep geraakt. vanaf het allereerste begin toonden zij zich zeer betrokken bij de slachtoffers en hun families. we zijn dankbaar voor een Koningin die zo oprecht verbonden is met mensen, met hun smart, met hun pijn. Onze Koningin en haar familie hebben - en ik heb het vanavond ook gemerkt - zich zeer ingezet om met u te spreken. Ik weet wat dat voor u betekent. (...)’ Mr.dr. J.P. Balkenende, minister-president, op 8 mei 2009

13


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 14

Koninklijke Hoogheid

Boeken Beoordeling * bedroevend ** matig *** lezenswaardig **** goed ***** indrukwekkend

The Kings and Queens of Britain van Oxford University press is de herziene versie van een handzaam en voordelig naslagwerk in paperbackvorm, zonder veel opsmuk. Het bevat een geschiedenis van de britse vorsten van de romeinse tijd tot en met het Huis windsor. Het boek biedt veel informatie; 600 lemma’s, ingedeeld naar regio en vanaf 1066 naar dynastie. Er zijn niet alleen biografische lemma’s opgenomen maar ook artikelen over belangrijke koninklijke fenomenen en plaatsen. Met illustraties in zwart/wit, landkaartjes, stambomen en register; 404 pagina’s, 196 x 129 mm. Auteurs: professor John Cannon, emeritus hoogleraar nieuwe geschiedenis en schrijver/redacteur van talrijke werken, waaronder The Oxford Illustrated History of the British Monarchy; en dr. Anne Hargreaves. ****

Stadhouders en Koningen. De Oranjes en de Nederlanders. Een korte geschiedenis is een boekje in de Miniaturenreeks van uitgeverij bekking & blitz, een aantrekkelijke serie gebonden boekwerkjes over culturele onderwerpen. Ondanks het kleine formaat bevat Stadhouders & Koningen een groot aantal illustraties in kleur en vertelt de auteur, de nijmeegse hoogleraar Cultuurgeschiedenis p.J. rietbergen ook veel. na een interessant inleidend essay met beweringen die soms voor discussie vatbaar zijn - lijken vooral de ‘profielen’ van de verschillende vorsten enigszins uit de losse pols op papier gezet. Met illustraties in kleur en z/w; lijst van geraadpleegde werken; 128 pagina’s, 11,5 x 16,5 cm, gebonden met rood linnen rug. ***

Lodewijk Napoleon Nederlands eerste koning 1806-1810 prof.dr. p.J. rietbergen liet in dezelfde Miniaturenreeks eerder een boekje over Koning lodewijk van Holland het licht zien. ‘De tekst van dit boek is grotendeels gebaseerd op de voorhanden gedrukte bronnen, mede om, waar nodig, datgene wat in eerdere biografieën som wel erg ongenuanceerd geschreven is, te corrigeren.’ ‘nu zich de laatste jaren een zekere herwaardering aftekent, moet men vaststellen dat lodewijks invloed op een aantal terreinen van nederlands bestuur, cultuur en economie alleszins constructief is geweest’, schrijft rietbergen. Met illustraties in kleur en z/w, bron- en literatuurverwijzingen; 120 pagina’s, 11,5 x 16,5 cm. ***

Willem V en Wilhelmina van Pruisen. De laatste stadhouders De nijmeegse docent cultuurgeschiedenis en kunstbeleid Edwin van Meerkerk schreef een dubbelbiografie over het laatste stadhouderlijke echtpaar, prins willem v (1748-1806), wellicht de meest verguisde Oranje, en diens kordate echtgenote, prinses wilhelmina van pruisen. Het is een verdienstelijk, verhalend boek geworden - met veel aandacht voor de politieke ontwikkelingen - maar geen overweldigend of verrassend begin van een veelbelovende reeks dubbelbiografieën die bij Uitgeverij Atlas moet verschijnen. Dr. Edwin van Meerkerk stelt dat het beeld van de laatste Oranjes uit het stadhouderlijk tijdperk sterk gekleurd is. In dit boek probeert hij ‘door een zorgvuldige afweging van al die verschillende beelden iedere schijn van vooringenomenheid te vermijden. De negatieve clichés zijn genoegzaam bekend, en het tegengeluid van de Oranjeaanbidders ook. Het gaat er op deze plaats echter niet om te oordelen, maar om te beschrijven en waar mogelijk tot leven te wekken.’ Die poging is slechts ten dele geslaagd. Met illustraties in kleur en z/w, stamboom, noten, literatuuropgave en register; 240 pagina’s, 134 x 24 x 210 mm. ***

14

The Kings and Queens of Britain second edition John cannon & Anne hargreaves prijs: £ 9.99 (paperback) isBn: 978-0-19-955922-0 publicatiedatum: 26 maart 2009 serie: oxford paperback reference Stadhouders en Koningen. De Oranjes en de Nederlanders p.J. rietbergen prijs: € 9,90 (hardcover) isBn-13: 9789061095996 Bekking & Blitz, Amersfoort 2008 Miniaturen reeks, deel 18 Lodewijk Napoleon Nederlands eerste koning 1806-1810 p.J. rietbergen prijs: € 9,90 (hardcover) isBn-13: 9789061095880 Bekking & Blitz, Amersfoort 2006 Miniaturen reeks, deel 10 Willem V en Wilhelmina van Pruisen. De laatste stadhouders edwin van Meerkerk prijs: € 19,90 (paperback) isBn: 9789045001531 Atlas, Amsterdam 2009 serie: het huis van oranje


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 15

Koninklijke Hoogheid

Boeken

Het fenomeen Máxima, De vrouw, de icoon, de koningin in spe piet Lekkerkerk prijs: € 17,95 (paperback) isBn: 9789054292562 uitgeverij conserve schoorl 2008 Máxima. De Argentijnse jaren Gonzalo Alvarez Guerrero en soledad Ferrari prijs: € 15,00 (hardcover) isBn: 9789048801800 uitgeverij carrera Amsterdam 2009 De verborgen geschiedenis van de Oranjes Martijn J. Adelmund & thijs van der veen prijs: € 12,50 (paperback) isBn: 9789022994214 A.W. Bruna uitgevers, utrecht 2008 Ontwerpers van Oranje els smit prijs: € 19,50 (paperback) isBn: 9789046805039 nieuw Amsterdam Amsterdam 2008

Het fenomeen Máxima. De vrouw, de icoon, de koningin in spe De titel doet misschien een sociologisch of cultuurhistorisch getinte studie vermoeden. Maar het is ‘slechts’ een populaire biografie van prinses Máxima in de vorm van een journalistiek feitenrelaas, aangevuld met enige persoonlijke opmerkingen en beschouwingen. Die beschouwingen over de monarchie en het hedendaagse nederland vormen overigens het interessantste deel van het boek. De auteur, drs. piet lekkerkerk, inmiddels voormalig eindredacteur van vorsten royale, is duidelijk een bewonderaar van de prinses, maar gelukkig wel een van de bedaagde soort. Het levert een vriendelijk, rustig betoog op, dat prettig leest. Alleen op het vlak van de politieke opvattingen en activiteiten van vader zorreguieta had lekkerkerk zich wellicht maar beter op de vlakte kunnen houden. Hij lijkt zich nu te midden van alle degelijkheid en bedachtzaamheid des te opvallender inspanningen te getroosten om de ‘kwestie-zorreguieta’ zo gunstig, onschuldig en onbetekenend mogelijk voor te stellen. Met illustraties in kleur; 189 pagina’s, 124 x 12 x 200 mm. ***

Máxima. De Argentijnse jaren Deze publicatie werd al voor verschijning een ‘schandaalboek’ genoemd. Er staan echter maar weinig schandalen in. Misschien omdat ze er niet zijn of omdat de Argentijnse auteurs ze niet hebben kunnen achterhalen. De schrijvers zijn zowel in Argentinië als in nederland blijkbaar op muren van discretie gestuit. Maar dat kan niet als excuus dienen voor het feit dat eigenlijk geen enkele periode uit het leven van Máxima goed uit de verf komt en dat vooral als nederland en Oranje ter sprake komen, de fouten over elkaar heen buitelen. verder irriteert de romantiserende stijl in het eerste deel van het boek nogal. Iedere vorm van bronvermelding ontbreekt. net als veel andere flutboeken leest het wel lekker weg en verkoopt het kennelijk goed. Met illustraties in kleur, 270 pagina’s, 208 x 136 x 30 mm. ** 15

De verborgen geschiedenis van de Oranjes Deze uitgave van bruna bewijst dat het altijd erger kan. Hoewel, slechtere boeken dan dit bizarre samenraapsel met een slappe kaft eromheen vind je bijna niet. Hoogst opmerkelijk dat iemand bereid is dergelijke rommel uit te geven en er nog geld voor te vragen ook. Met illustraties in z/w, 184 pagina’s. * Ontwerpers van Oranje gaat over de kleding van het nederlandse koningshuis in de laatste 130 jaar: vanaf de jonge wilhelmina tot prins CatharinaAmalia en haar zusjes. Journaliste Els smit heeft enig speurwerk verricht en brengt een aantal ‘nieuwe feiten’ boven water, onder meer over het kennelijk veelbesproken 'Cartier' collier dat prinses Máxima op het feest voor de veertigste verjaardag van prins willem-Alexander droeg. Ook het Anp Historisch Archief in rijswijk heeft nieuwe kennis opgeleverd: de zo beroemd geworden blauwgroene verlovingsjapon van prinses beatrix beleefde zijn première al veel eerder. De inbreng van hedendaagse couturiers komt aan de orde. theresia vreugdenhil spant de kroon: 42 jaar lang heeft zij de kleding voor Koningin beatrix gemaakt en nu praat zij daar uitgebreid over. Een groot aandeel hebben verder de ontwerpers Frans Hoogendoorn, Edouard vermeulen, lidy de Joode en Frans Molenaar. bijzonder is het relaas van de Argentijnse graciela naum, die aan de wieg van Máxima's prinsessenbestaan stond. verder komen hoedenontwerpers aan bod. Originele schetsen van creaties en zelfs staaltjes van de kostbare stoffen vormen een mooie aanvulling op de ruim 300 (soms onbekende) foto’s uit de archieven van het Anp. Het visuele aspect lijkt me de sterkste troef van dit boek. De tekst is niet echt slecht maar leidt soms tot gefronste wenkbrauwen, al kan dat aan mij liggen. vooral het vrouwelijke volksdeel zal dit boek waarschijnlijk bekoren. De mannen en hun uniformen komen er enigszins bekaaid van af. Met illustraties in kleur en z/w, verklarende woordenlijst, literatuuropgave en register, 192 pagina’s, 21 x 30 cm. ***


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 16

Koninklijke Hoogheid

vorsten van nederland

Arnout van Cruyningen Vorsten van Nederland. 2000 jaar stadhouders, koningen en keizers in de Nederlandse geschiedenis prijs: € 29,90 Uitgeverij Omniboek Kampen 2009 Isbn 978 90 5977 313 4 gebonden, 224 pagina’s full colour 302 x 228 x 22 mm

AVrO-bode:

Belgische recensie op Bruna.nl:

Een boek over 2000 jaar monarchen van nederland. Het lijkt vergezocht. Het Koninkrijk der nederlanden komt immers pas in 1815 tot stand. Juist die ontwikkeling naar een moderne monarchie heeft Arnout van Cruyningen willen beschrijven.

Het is een zeer meeslepend verhaal geworden van de geschiedenis van nederland, doorheen het thema van zijn regeerders, waarbij we op een beknotte wijze toch wel een vrij compleet verhaal krijgen van de belangrijkste hoofdstukken van de rijke geschiedenis van onze noorderburen.

In Vorsten van Nederland volgt de historicus de sporen die vorsten vanaf het jaar nul in onze contreien achterlieten. De romeinse aanwezigheid. De Frankische dynastieën. De leenmannen van het Heilige roomse rijk. De Oranjes als ‘koninklijke’ stadhouders van de verenigde provinciën. De ballingschap van de stadhouderlijke familie in de bataafse en Franse tijd. Het begin van de Oranjemonarchie. beknopt en toegankelijk beschreven passeren de historische gebeurtenissen uit die lange periode de revue, doorspekt met intriges, complotten en machtsgrepen. Meer dan 400 schilderijen, foto’s, tekeningen en gravures illustreren hoe machthebbers in de lage landen door de eeuwen heen gezien werden.

De Scepter: De cover is aantrekkelijk, de inhoud uitmuntend! van Cruyningen neemt de lezer mee door de geschiedenis van 2000 jaar heersers van nederland. van de romeinse leiders naar de graven van Holland, de Duitse keizers en de stadhouders tot de huidige monarchie. De informatie wordt goed gepresenteerd en er wordt op een prettige manier gebruik gemaakt van kaders en tabellen om bepaalde informatie snel aan de lezer te geven. Er kan niks anders gezegd worden dan dat dit een mooi compleet naslagwerk is.

Knappe illustraties die door de jaren heen werden vervaardigd, en die op een duidelijke wijze het verhaal weten aan te vullen (...) bijzonder leuke manier om aan geschiedkundige lectuur te doen, zonder dat het vervelend wordt, en enkel aan specialisten is gewijd. Het is een toegankelijk en populair werk geworden, in de juiste en goede zin van het woord. geen pure vulgarisatie, maar een degelijk werk over de boeiende geschiedenis van een land dat in de voorbije eeuwen wel de geschiedenis van de wereld wist te beïnvloeden.

hiernaast: Het resultaat: een gezaghebbend naslagwerk dat uniek is in zijn soort.

De Telegraaf op 1 februari 2009 16


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 17

Koninklijke Hoogheid

17


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 18

Koninklijke Hoogheid

verloving kroonprinses victoria Op dinsdag 24 februari 2009 heeft het Koninklijke Hof in stockholm de verloving bekendgemaakt van Hare Koninklijke Hoogheid Kroonprinses victoria van zweden met de heer Daniel westling. nadat zijne Majesteit de Koning van zweden toestemming voor een huwelijk van de Kroonprinses met de heer westling had verleend, heeft de vorst, in overeenstemming met de zweedse grondwet, de regering om instemming verzocht. tijdens een speciale zitting in het Koninklijk paleis op 24 februari heeft de regering met het huwelijksvoornemen ingestemd. Het huwelijk is voorzien op dinsdag 19 juni 2010 in de grote Kerk in stockholm. Kroonprinses victoria sluit zich met de keuze voor 19 juni aan bij een lange traditie in het Huis bernadotte. veel leden van haar Huis zijn namelijk op die dag gehuwd. zo trouwde haar vader, Koning Carl XvI gustaf met silvia sommerlath op 19 juni 1976. En de latere Koning Oskar I trouwde met prinses Josefina van leuchtenberg op 19 juni 1823. Kroonprins Karl (later Koning Karl Xv) trouwde met prins louise der nederlanden op 19 juni 1850 en prins Oskar (de latere Koning Oskar II) kwam met zijn bruid, prinses sofia van nassau op 19 juni 1857 in zweden aan, nadat hij met haar in Duitsland getrouwd was. H.K.H. victoria Ingrid Alice Désirée, Kroonprinses van zweden, Hertogin van västergötland, werd op 14 juli 1977 geboren, als oudste kind van Koning Carl XvI gustaf en Koningin silvia. Daniel westling werd op 15 september 1973 geboren in Örebro en groeide op in Ockelbo in de provincie gästrikland in zweden, bij zijn ouders Olle en Eva westling en zijn zus Anna. vader Olle werkte bij de sociale dienst in sandviken, moeder Eva bij de zweedse posterijen. na de middelbare school volgde Daniel een opleiding ‘sport en gezondheid’. sinds 2000 zette hij een aantal fitnesscentra in stockholm op. zijn voornaamste interesses betreffen atletiek en buitensporten. h.k.h. kroonprinses victoria van zweden met haar verloofde, daniel Westling. Foto: Leif r. Jansson; copyright L.r. Jansson/scanpix (imagebank sweden)

18

bij zijn huwelijk krijgt hij de titel ‘prins Daniel, Hertog van västergötland’.


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 19

Koninklijke Hoogheid

staatsbezoek koninklijk paar van zweden

Foto’s: harry cladder

Hunne Majesteiten de Koning en Koningin van zweden hebben van dinsdag 21 april tot en met donderdag 23 april 2009 op uitnodiging van Hare Majesteit de Koningin een staatsbezoek aan nederland afgelegd. Koning Carl XvI gustaf en Koningin silvia bezochten Den Haag, Amsterdam, leiden en de provincie groningen. Dinsdag 21 april ontving de Koningin Koning Carl XvI gustaf en Koningin silvia op paleis noordeinde, waar zij hen die avond een staatsbanket aanbood. 's Middags legde het Koninklijk paar een krans bij het nationaal Monument op de Dam. Aansluitend woonde de Koning een deel van een seminar bij. Woensdag 22 april ontving de Koning de leden van een zweedse handelsdelegatie. In het vredespaleis had hij een ontmoeting met de presidenten van het Internationaal gerechtshof, het Internationaal strafhof, de vice-president van het Joegoslavië tribunaal en de secretaris-generaal van het permanente Hof van Arbitrage. Aansluitend nam de Koning deel aan een rondetafelgesprek ("Competitive advantage through environmental technologies") in het hoofdkantoor van royal Dutch shell. na een ontmoeting met de voorzitters van de Eerste en tweede Kamer der staten-generaal ontving minister-president J.p. balkenende de Koning in het torentje en bood het Koninklijk paar een regeringslunch aan. Koningin silvia bezocht 's ochtends de Keukenhof en het Mauritshuis. In de middag bezochten de Koning en Koningin silvia de Universiteit van leiden. 's Avonds bood het Koninklijk paar aan de Koningin als contraprestatie een concert en diner aan. Donderdag 23 april reisden de Koningin en het Koninklijk paar af naar de provincie groningen. In Delfzijl, bij het bedrijf groningen seaports, werd het Koninklijk gezelschap geïnformeerd over de duurzame ontwikkeling van het havengebied en de economische betekenis van scandinavië voor deze regio. Met een bezoek aan de universiteit in de stad groningen werd het staatsbezoek afgesloten. 19


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 20

Koninklijke Hoogheid

‘honderd jaar Juliana’ EEn DubbElExpOsitiE OvER hEt lEvEn van

KOningin Juliana In paleis Het loo is van 1 mei tot en met 30 augustus 2009 de dubbelexpositie ‘JUlIAnA’ te zien. Op 30 april 2009 werd de honderdste geboortedag van Koningin Juliana (1909-2004) herdacht, aanleiding voor een veelzijdige presentatie op paleis Het loo, gewijd aan het boeiende maar ook bewogen leven van deze vorstin. Het eerste deel van de expositie, JUlIAnA, een wandeling door haar leven, gaat aan de hand van een aantal thema's in op haar jeugdjaren, haar opleiding en huwelijk, alsmede haar gezinsleven op paleis soestdijk en het verblijf in Canada gedurende de oorlogsjaren. In deze periode zette zij zich bijzonder in voor de nederlandse belangen. De inhuldiging van Juliana als Koningin der nederlanden in 1948, haar staatsrechtelijke rol en vele maatschappelijke en sociale activiteiten komen aan de orde, evenals haar relatie met pers en media. ten slotte wordt aandacht besteed aan de periode na de troonsafstand, die eindigt met haar overlijden in 2004. In de tentoonstelling JUlIAnA, een wandeling door haar leven wordt de levensloop van deze vorstin geïllustreerd aan de hand van bijzondere voorwerpen uit haar persoonlijk bezit, zoals haar wieg, trouwjurk, karakteristieke 'vlinderbril', alsmede kostbare geschenken en hoge buitenlandse onderscheidingen die zij heeft ontvangen. Ook is er een groot aantal foto's en filmbeelden te zien, onder meer geselecteerd uit de verzamelingen van het Koninklijk Huisarchief en paleis Het loo.

staatsiefoto van koningin Juliana, gemaakt door M.c. Meijboom in het paleis op de dam, 1955. paleis het Loo nationaal Museum

Het tweede deel van de expositie toont onder de titel JUlIAnA, in beeld het officiële gezicht van de Koningin. Met onder meer geschilderde en getekende portretten, borstbeelden, staatsiefoto's van fotografen als Max Koot en paul Huf, ontwerpen voor postzegels, munten, penningen en het ene bankbiljet dat Juliana's beeltenis heeft gedragen. De schilderijen zijn niet alleen geselecteerd uit de eigen collecties van paleis Het loo en de Koninklijke verzamelingen, maar ook uit de grote hoeveelheid portretten die zich in stadhuizen en andere (semi-)overheidsgebouwen in het land bevinden. 20

De gevarieerde keuze Koninginneportretten vormt een staalkaart van de verschillende stromingen in de beeldende kunsten en de grafische vormgeving gedurende een belangrijk deel van de 20ste eeuw. bij beide onderdelen van de expositie is een geïllustreerde publicatie verschenen..


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 21

Koninklijke Hoogheid

(boven) prinses Juliana aan de wandel in den haag met haar moeder, koningin Wilhelmina, 1914. (paleis het Loo nationaal Museum) (onder) koningin Juliana aan haar bureau in soestdijk (kon. verzamelingen, den haag)

De illustraties op deze pagina’s zijn ontleend aan het handzame boekje dat conservator dr. paul rem in samenwerking met andere medewerkers van paleis Het loo ter gelegenheid van de expositie schreef. Het is een verzorgd, vriendelijk en beschaafd werkje, dat naast veel foto’s ook de nodige informatie verschaft. natuurlijk komt de hang van Koningin Juliana naar het ‘gewone’ naar voren, maar er wordt terecht ook gewezen op de luister waarmee zij haar koningschap op bepaalde momenten wist te omgeven. In ‘Juliana’ komen haar jeugd, opleiding, huwelijk, staatsrechtelijke en maatschappelijke activiteiten aan de orde, evenals de vaak moeizame relatie met de pers. Juliana. samengesteld door niels coppes, paul rem en Anne-dirk renting uitgeverij thoth, Bussum 2009 (uitgave in samenwerking met paleis het Loo nationaal Museum, Apeldoorn) isBn 978-90-6868-502-2 prijs: € 9,90 gebonden 12 x 17 cm 120 pagina’s met 120 illustraties in kleur

21


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 22

Koninklijke Hoogheid

‘honderd jaar Juliana’

(Boven) Bij de Watersnoodsramp van februari 1953 laat koningin Juliana zich uitgebreid informeren in het getroffen gebied. (paleis het Loo nationaal Museum)

(onder) een voor koningin Juliana kenmerkende paraplu van transparant plastic biedt bescherming tijdens een plotselinge sneeuwbui, oegstgeest, 11 maart 1978. (paleis het Loo nationaal Museum)

Het Oranjehuis heeft een bijzondere band met gelderland. De aanwezigheid van Het loo speelt hierbij zeker een rol. Ook Koningin Juliana bezocht deze provincie vaak. ruim een maand na haar geboorte kwam ze er al met haar ouders. Haar laatste momenten in de openbaarheid beleefde ze eveneens in Apeldoorn, bij het huwelijk van haar kleinzoon Maurits in 1998. gedurende haar leven opende Juliana als prinses en later als Koningin vele ziekenhuizen, instellingen en bruggen, en onthulde zij (oorlogs)monumenten. ruim 150 foto’s in het boek Honderd jaar Oranje in Gelderland getuigen ervan. ze laten ook minder bekende aspecten van het leven van Koningin Juliana zien. Menselijk en betrokken is zij bij de kerstvieringen voor het personeel op Het loo, wanneer ze het monument in putten onthult, met Flipje uit tiel spreekt of een bezoek brengt aan een instelling voor zieken en gehandicapten. naast foto’s van Juliana zelf staan in dit boek ook veel foto’s van mensen langs de kant van de weg, wachtend op of wuivend naar de vorstin. Honderd jaar Oranje in Gelderland, 1909-2009, Een glimp van Juliana en haar familie Auteur: ingrid d. Jacobs onder redactie van elio pelzers en Fred van kan (Gelders Archief) isbn 978 90 5994 261 5 / prijs: € 14,90 uitgeverij Aprilis, zaltbommel 2009 formaat: 22 x 22 cm 120 pagina’s – ruim 150 illustraties gebonden in harde band

illustraties uit: Juliana, uitgeverij thoth 22


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 23

Koninklijke Hoogheid

Juliana & Bernhard Het huwelijk van Koningin Juliana en prins bernhard maakte tussen 1949 en 1956 een ernstige crisis door. De onderlinge spanningen liepen hoog op. Een echtscheiding dreigde. De huwelijkscrisis werd veroorzaakt door een geheimzinnige vrouw, greet Hofmans. In het begin als gebedsgenezeres ten behoeve van prinses Marijke, later met behulp van ‘doorgevingen’ of wenken, die zij van ‘boven’ kreeg, wist zij grote invloed op Koningin Juliana te verwerven. Uiteindelijk moesten drie ‘wijze mannen’, de commissie-beel, eraan te pas komen om het conflict op te lossen. zo gemakkelijk ging dit intussen niet, want Koningin Juliana wilde Hofmans aanvankelijk niet loslaten. prinses Juliana en prins Bernhard op hun trouwdag, 7 januari 1937, geflankeerd door de beide moeders, koningin Wilhelmina (rechts) en prinses Armgard zur Lippe-Biesterfeld paleis het Loo nationaal Museum

Het rapport van de commissie-beel werd nooit gepubliceerd. Het bleef, samen met de in het Koninklijk Huisarchief gedeponeerde dossiers van de commissie, voor onderzoekers gesloten. Dr. Cees Fasseur, die naam maakte met zijn tweedelige biografie van Koningin wilhelmina, kreeg als eerste – en voorlopig enige – historicus toestemming alle stukken in het Koninklijk Huisarchief over deze kwestie in te zien en in zijn boek te gebruiken. beperkingen werden hem niet gesteld. Juliana & Bernhard bevat de integrale

tekst van het rapport van de commissie, terwijl door hem ook allerlei andere brieven en documenten van het Koninklijk paar en mejuffrouw greet Hofmans openbaar worden gemaakt. Op de hem eigen wijze, niet vrij van milde ironie, beschrijft Dr. Fasseur niet alleen het conflict dat een einde dreigde te maken aan het huwelijk van Koningin en prins. Hij poogt ook hun huwelijksleven in de voorafgaande periode, vanaf hun verloving en trouwen in 1936/1937, aan de hand van de persoonlijke brieven en aantekeningen van de echtgenoten te reconstrueren. Het is een zeer leesbaar boek geworden, met tal van interessante, nieuwe gegevens. bezwaarlijk en beperkend is wel dat het zich doelbewust richt op een specifieke problematiek en alles beziet in het licht van een ongelukkige affaire.

cees Fasseur Juliana & Bernhard. Het verhaal van een huwelijk. De jaren 1936-1956 uitgeverij Balans, Amsterdam 2008

na afloop van de inhuldiging van koningin Juliana in 1948 werden in het paleis op de dam officiële foto’s gemaakt door de in jacquet gestoken fotograaf M.c. Meijboom. (paleis het Loo nationaal Museum)

23

isbn: 978 90 501 8955 2 omvang: 480 bladzijden uitvoering: Gebonden illustraties in kleur en z/w prijs: € 27.50


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 24

Koninklijke Hoogheid

exposities in binnen- en buitenland Henry VIII: A 500th Anniversary Exhibition the Drawings gallery, windsor Castle (gb) 8 april 2009 - 18 april 2010

Die preußischen kroninsignien auf reisen schlossmuseum Oranienburg brandenburg (D) 18 januari 2009 -13 juni 2010

In windsor Castle wordt een speciale tentoonstelling gehouden ter ere van de 500e verjaardag van de troonsbestijging van Koning Hendrik vIII. De Koning woonde niet alleen enige tijd in windsor Castle, maar is hier ook begraven. Hendrik vIII besteeg de troon op 23 april 1509, kort voor zijn 18e verjaardag, en regeerde bijna 38 jaar, tot zijn overlijden in 1547. De expositie schetst het leven van een van de belangrijkste figuren in de geschiedenis van de Engelse monarchie, aan de hand van schatten uit de britse Koninklijke verzamelingen en de archieven van st george’s Chapel, windsor Castle.

sinds 18 januari 2009, precies 308 jaar na de kroning van de pruisische Koning Friedrich I, presenteert de Stiftung Preußische Schlösser und Gärten BerlinBrandenburg (SPSG) in de groteskensaal van het slot Oranienburg een kleine, maar hoogwaardige expositie rondom de pruisische regalia. de kroningsplechtigheden en representatie in slot Oranienburg.

In populaire geschriften en in films wordt Hendrik vIII vaak afgeschilderd als een tiran. Hij is vooral beroemd omdat hij zes keer trouwde en twee van zijn vrouwen liet onthoofden, met het pauselijk gezag in rome brak en de kloosters in Engeland ontbond. De tentoonstelling Henry VIII: A 500th Anniversary Exhibition maakt deel uit van een bezoek aan windsor Castle. toegangsprijzen (inclusief audio tour): volwassene £15.50, boven 60/student £14.00, beneden 17 £9.00, beneden 5 gratis, familie £41.00 (2 volwassenen en 3 kinderen). Meer informatie: www.royalcollection.org.uk, +44 (0)20 7766 7304.

bij de kroningsplechtigheden van 1701 vervulde schloss Oranienburg een bijzondere rol. De kroning van Friedrich I vond niet in de residentie berlijn plaats, maar in Königsberg - buiten de grenzen van het Heilige roomse rijk. Alleen op de manier ging de Keizer in wenen akkoord met deze rangverhoging. Op de terugweg naar berlijn, verbleef de nieuwe Koning enkele weken in Oranienburg. Hier ontving hij de eerste buitenlandse gezanten die hem kwamen feliciteren met zijn verheffing. Oranienburg is echter niet alleen als ‘tussenstation’ van belang. Ook de architectuur van het kasteel benadrukt de nieuwe status en aanspraken van het Huis Hohenzollern. nog voor zijn kroning had Friedrich "ter nagedachtenis" aan zijn moeder louise Henriette uit het Huis Oranje-nassau het door haar gebouwde slot laten vergroten. Met de inrichting van onder andere een Orange-Saal, zette Friedrich zijn aanspraken op de Oranjeerfenis kracht bij.

hare Majesteit de koningin en de president van de russische Federatie de heer Medvedev openen vrijdagavond 19 juni het museum de hermitage Amsterdam. de hermitage Amsterdam opent met de tentoonstelling aan het Russische hof. paleis en protocol in de 19e eeuw. de hermitage Amsterdam is een dependance van de russische hermitage in st. petersburg. het museum in Amsterdam organiseert tijdelijke tentoonstellingen uit de collecties van de hermitage en andere russische musea. de openingstentoonstelling met ruim 1.800 objecten gaat over het hofleven van de tsaren en bevat onder andere de romanov-troon, juwelen van Fabergé, galajurken, omvangrijke serviezen en de vleugel van de laatste tsarina. Meer hierover in het volgende nummer.

24


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 25

Koninklijke Hoogheid

Boekje houdt speelse expositie in herinnering spEElgOED Op hEt lOO KOninKliJK spEElgOED van

WilhElmina tOt amalia

In paleis Het loo was van 2 november 2008 tot en met 22 februari 2009 de tentoonstelling ‘speelgoed op Het loo’ te zien. Centraal stonden de poppen, serviesjes, spelletjes, speelboerderijen en ander favoriet speelgoed, waarmee de Oranjeprinsen en -prinsessen zich vermaakten vanaf de 19de eeuw. Hoogtepunt van de expositie vormde het poppenhuis 'Het Kleine loo', dat speciaal werd vervaardigd voor de prinsessen Amalia, Alexia en Ariane. voor wie de expositie wil herbeleven of heeft gemist, is er een aardig boekje.

In samenwerking met het Koninklijk Huisarchief, toonde paleis Het loo een unieke verzameling speelgoed uit het leven van de Oranjekinderen, met name uit de kindertijd van Koningin wilhelmina en Koningin Juliana. bij de poppen van de prinsessen hoorde vaak een uitgebreide kledinggarderobe en meubeluitzet. Daarnaast is er divers speelgoed uit de jonge jaren van prinses beatrix en haar drie zusters bewaard gebleven. De rode trapauto van prins willem-Alexander werd eigenhandig gemaakt door zijn vader, prins Claus. Uit de villa Eikenhorst, waar het gezin van prins willem-Alexander woont, kreeg Het loo een bijzonder bruikleen: 'Het Kleine loo', een poppenhuis in 17deeeuwse stijl, met paleis Het loo als inspiratiebron. Het unieke poppenpaleis is mooi ingericht, compleet met kroonluchters, hemelbed en porseleinen serviesgoed. Het buitenleven speelde een belangrijke rol in het leven van vorstenkinderen, wat geïllustreerd werd aan de hand van het onlangs fraai gerestaureerde ponyrijtuigje van prinses wilhelmina en de bokkenwagen die prinses Juliana cadeau kreeg van de sultan van Djokjakarta.

de gezinnen van prins Maurits en prins Bernhard bewonderen de trapauto van prins Willem-Alexander (Foto: harry cladder)

Met schilderijen, prenten en foto's uit de kindertijd van de prinsen en prinsessen bood de tentoonstelling ‘speelgoed op Het loo’ een kijkje in de speelwereld van Oranjekinderen van de 19e eeuw tot nu. Ook aan de jonge museumbezoekertjes werd in deze tentoonstelling volop gedacht. zij konden na het bewonderen van het vorstelijk speelgoed zelf kastelen bouwen, spelletjes doen en met barbiepoppen spelen. Met medewerking van Jumbo, lEgO en Mattel was hiervoor een gezellige speelruimte ingericht. bij de tentoonstelling is een rijk geïllustreerd boekje verschenen, dat is geschreven door drie conservatoren van paleis Het loo: paul rem, trudie rosa de Carvalho en nicolaas Conijn.

‘suzanna’, lievelingspop van Wilhelmina (paleis het Loo nat. Museum)

zij hebben elk een bepaald thema nader uitgewerkt. trudie rosa de Carvalho 25

schrijft over ‘poppen met een kroontje’; paul rem beschrijft het poppenhuis van de dochters van prins willem-Alexander, ‘Het Kleine loo’; en nicolaas Conijn belicht ‘De stal als leerschool voor de natuur’. Het is door onderwerp en formaat misschien een beetje pietepeuterige maar alleszins charmante uitgave geworden. trudie rosa de carvalho e.a. Speel Goed op Het Loo Koninklijk Speelgoed van Wilhelmina tot Amalia Waanders uitgevers, zwolle 2008 isBn 948-90-400-8585-7 prijs: € 12,95 gebonden, 128 pagina’s illustraties in kleur en z/w


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 26

Koninklijke Hoogheid

exposities hEt laatstE DEEl van ‘EEn KOninKliJK FOtOalbum’

In paleis Het loo is van 17 januari 2009 tot en met 3 januari 2010 deel tien te zien van de tentoonstelling EEn KOnInKlIJK FOtOAlbUM, een fotoreportage over het vorstenhuis in de nederlandse samenleving in de twintigste eeuw. Jaarlijks worden tien jaren uit de vorige eeuw belicht. In 2009 staan de zogenaamde '9-jaren' centraal, waarmee dit grote tienjarige project, dat in 2000 van start ging, zal worden afgerond en alle jaren uit de twintigste eeuw getoond zullen zijn.

In de tentoonstelling ontvouwt zich aan de hand van circa 250 foto's een verrassend overzicht van staatkundige, historische, culturele, sociale en sportieve gebeurtenissen, waarbij leden van de Koninklijke Familie betrokken waren. steeds weer blijkt hoe hun aanwezigheid op prijs wordt gesteld. De foto's belichten een eeuw officiële portretten, persfotografie en privé-opnamen. ze zijn afkomstig van een groot aantal instellingen, met name de Koninklijke verzamelingen, verder de rvD, Anp, spaarnestad Fotoarchief, Capital press, Davis Fotografie en de fotocollecties van paleis Het loo. Het museum prijst zich gelukkig dat het eveneens uit een aantal privé-albums van de Koninklijke Familie zelf mocht putten. Daarnaast zijn er particulieren die spontaan bijzondere foto's hebben aangeboden. Enkele onderwerpen in deze nieuwe presentatie zijn: geboorte van Koningin Juliana (1909), bezoek aan de Eerste luchtvaart tentoonstelling Amsterdam (EltA) (1919), herdenking van de Unie van Utrecht (1929), geboorte van prinses Irene (1939), soevereiniteitsoverdracht aan Indonesië (1949), staatsbezoek van Koning boudewijn aan nederland (1959), geboorte van de prinsen Constantijn en bernhard (1969), Mr. pieter van vollenhoven ontvangt gouden plaat (1979), president george bush sr. van de verenigde staten op bezoek (1989) en prins willem-Alexander lid van het Internationaal Olympisch Comité (IOC) (1999). ter afsluiting van de serie van tien fototentoonstellingen op paleis Het loo is op 30 april 2009 een groot fotoboek verschenen met een selectie van circa 1200 foto's uit de diverse tentoonstellingen.

na acht jaren van wachten en drie miskramen bracht koningin Wilhelmina op vrijdagmorgen 30 april 1909 een dochter ter wereld: Juliana Louise emma Marie Wilhelmina. kort daarvoor had de vorstin een ‘Leidraad voor de opleiding van den koning’ geschreven. daarin stelt zij dat het belangrijk is om bij de koning ‘een verdraagzame geest aan te kweken tegenover andersdenkenden, een ruime blik bij te brengen, boven de partijen te leren staan, maar ook hun denkbeelden te leren kennen.’ deze foto van de prinses, inmiddels een halfjaar oud, voorziet de vorstin van het opschrift ‘Juliana 21 oct. 1909.’ collectie paleis het Loo nationaal Museum. Foto Guy de coral

26


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 27

Koninklijke Hoogheid

koninklijk Fotoalbum Het imposante boek Het Koninklijk Fotoalbum geeft een beeld van de Koninklijke Familie in de twintigste eeuw. zowel bijzondere gebeurtenissen en officiële ontvangsten als intieme taferelen in de privésfeer passeren de revue. De talrijke afbeeldingen laten zien dat het Huis Oranje-nassau altijd midden in de samenleving heeft gestaan. Dit komt komt niet alleen tot uitdrukking in ontmoetingen met staatshoofden en bekende personen, maar ook met ‘gewone’ nederlanders tijdens staatkundige, militaire, sociale, culturele, sportieve en internationale evenementen. Deze monumentale uitgave bevat 1250 foto’s. Een aantal daarvan werd niet eerder gepubliceerd. ze zijn afkomstig uit de Koninklijke verzamelingen en uit openbare en particuliere collecties. Het geheel biedt een interessant overzicht van de nederlandse hof-, pers- en privéfotografie. Door de chronologische volgorde en informatieve bijschriften maakt Het Koninklijk Fotoalbum zichtbaar hoe nederland in de twintigste eeuw is veranderd. Het boek is verschenen op 30 april 2009, de honderdste geboortedag van Koningin Juliana. Het is gebaseerd op het tienjarige fotoproject dat sinds 2000 in paleis Het loo nationaal Museum te zien is. Iedereen die het Oranjehuis een warm hart toedraagt, zal vele genoeglijke uren met dit kloeke boekwerk doorbrengen en het als een rijk bezit koesteren.

prinsjesdag 1960. na de opening van de staten-Generaal verlaten de prinsessen Beatrix, irene, Margriet en Marijke paleis huis ten Bosch voor het maken van de traditionele rijtoer door den haag. collectie rvd/Foto nFp

emerentia van heuven-van nes Het Koninklijk Fotoalbum. Oranje in beeld in de 20e eeuw uitgeverij thoth, Bussum 2009 isBn 978-90-6868-500-8 prijs: € 49,50 gebonden 376 pagina’s 26 x 32 cm 1250 illustraties in kleur en z/w

koningin-Moeder emma bezoekt een congres in utrecht, 9 augustus 1929 koninklijke verzamelingen, den haag Foto verenigde Fotobureaux, Amsterdam

27


khmei09:koninklijke hoogheid-dec06.qxd 21-05-2009 14:18 Pagina 28

in de jaren 50 poseert het koninklijk gezin voor een exclusieve kleurenreportage voor het Amerikaanse time Magazine in de bibliotheek van paleis soestdijk. Koninklijke Verzamelingen, Den Haag illustratie uit: Juliana, samengesteld door niels coppes, paul rem en Anne-dirk renting, uitgeverij thoth 2009


Koninklijke Hoogheid