Page 1

www.wlasnydom.pl TEMAT MIESIĄCA: CIEPŁO ZA DARMO • KOMINKI • INTELIGENTNY DOM • MODERNIZACJA C.O.

okl_I_IV_WD_01_11.indd 1

DOM Z OGRODEM ZIMOWYM PORADY ARCHITEKTA, REALIZACJE I TECHNOLOGIE

2011 2009

Raport Rap portt z rrynku ynk ku

40

budowa i mo modernizacja

15

PROJEKTÓW [91]

1/2011

cena 7,99 zł

(w tym 8% VAT)

KOMINKÓW od 900 do o 12 000 zł

historia domu z okładki

CZERWONE i CZARNE

28 stron!

TEMAT MIESIĄCA

CIEPŁO ZA DARMO odnawialne źródła energii s.4

PONADTO: Nowoczesne kotły na paliwa

index 353752

13

stałe: drewno i węgiel wciąż najtańsze! s. 48 • Inteligentny dom: co warto zautomatyzować i ile trzeba zainwestować s. 62 • Systemy antyoblodzeniowe i sposoby na usunięcie śniegu z nawierzchni, ISSN 1509-3042 01 dachu i rynien s. 80

KRONIK BUDOW A Y etap 5

RELACJE INWESTORÓW kronika budowy – relacja z wybierania dachówki oraz budowy rozrzeźbionego dachu – na co wydałam 38 tys. zł...........................s. 56 panele laminowane w cenie podłogi z drewna – 5 powodów, dla których je wybraliśmy i ile nas kosztowały ........... s. 84

22-12-10 13:40:11


okl_II_IV_WD_01-11.indd 1

21-12-10 9:01:39


OD REDAKCJI

Co nam przyniesie Nowy Rok? Mamy już wzrost stawki VAT (do 23%) na

redaktor naczelna Agnieszka Rudomino

materiały budowlane. Zmieniły się nieco zasady zwrotów kwot podatku, jednak ich wartość pozostaje niezmieniona. Zalegający obficie od miesiąca śnieg wstrzymał roboty budowlane, jednak „dzięki” zapowiadanemu wzrostowi stawki VAT, na koniec roku odnotowano w hurtowniach spory ruch... Mróz i śnieg nie ustępują, tym bardziej zachęcamy więc Państwa do korzystania z odnawialnych źródeł energii. Na prezentację nowoczesnych metod uzyskiwania z nich ciepła dla domu poświęciliśmy obszerny Temat Miesiąca pod hasłem Ciepło za darmo. Oczywiście nie tak od razu jest ono za darmo, najpierw, niestety, trzeba zainwestować, często niemało, ale nasze państwo zaczyna dopłacać do takich inwestycji (obecnie można się starać o dopłaty do kolektorów słonecznych). Opisaliśmy też bardzo dokładnie nowoczesne, prawie bezobsługowe i najtańsze w eksploatacji kotły na paliwa stałe. Naprawdę jest w czym wybierać! Urządzenia są coraz sprawniejsze i komfortowe w obsłudze, a paliwo warto wybrać najłatwiej dostępne w swoim rejonie. W naszej Kronice dobrnęliśmy szczęśliwie do pokrycia dachu. W sumie do tej pory Inwestorka wydała już prawie 400 tys. zł. Lektura obowiązkowa. Dla czystej przyjemności warto obejrzeć sesję zatytułowaną Czerwone i czarne. Odwaga połączeń. Prosta bryła z dwuspadowym dachem kryje ciekawie zaaranżowane wnętrza, inspirujące... Z życzeniami budowlanych sukcesów w roku 2011

Piernikowy domek „wybudowała” nasza koleżanka Weronika

REKLAMA

12/2010 WŁASNY DOM

s001_WD1_11_wstepniakAR.indd 1

1

21-12-10 12:10:42


NOWOŚCI

spis treści

3 Nowości na rynku DOM Z OKŁADKI

32 Czerwone i czarne. Odwaga połączeń

28

stro n!

Dom o prostej bryle z dwuspadowym dachem na miarę XXI w. Zaskoczy nas kolorystyką, atrakcyjnymi detalami i ciekawym wykończeniem elewacji

FOCUS

48 Kotły na paliwa stałe Tanie ciepło (prawie) bez obsługi Zanim kupisz kocioł, sprawdź ceny i dostępność różnych paliw w rejonie. Do wyboru są kotły na drewno, pelety, biomasę, węgiel, koks, ekogroszek i miał

KRONIKA BUDOWY etap 5

fot. Viessmann

56 Dach gotowy!

TEMAT MIESIĄCA

Wybór dachówki, jej zakup, transport i montaż. Do tego oczywiście rynny i okna połaciowe. Wydałam na tym etapie 38 tys. zł

FOCUS

62 Komfort i oszczędność dzięki inteligentnej instalacji Inteligentny dom w wersji minimum – sterowanie oświetleniem oraz w wersji maksimum dla wielu zintegrowanych urządzeń. Jak to działa i ile kosztuje?

4 Ciepło za darmo Odnawialne źródła ciepła Ciepło z ziemi i słońca. Jak optymalnie je wykorzystać, jaki system wybrać, jak odzyskiwać ciepło z raz ogrzanego powietrza, jak działają systemy zintegrowane, dlaczego warto wykorzystywać bufory ciepła. Przegląd rozwiązań i technologii, przykłady zastosowań

ARCHITEKTURA

68 Dom z ogrodem zimowym Projekt, lokalizacja, możliwe formy, przeznaczenie, przykładowe realizacje oraz najlepsze materiały i technologie. Te najważniejsze elementy inwestycji omawia nasz ekspert

MODERNIZACJA

74 Instalacja grzewcza Jeśli tylko usprawnić – to kiedy i jak? Jeśli wymienić całość – jak przygotować się do inwestycji i w jaki sposób rozpoznać ekonomiczne rozwiązanie dla naszego domu

WOKÓŁ DOMU

80 Wygraj z zimą!

fot. Enbra

Pług, odśnieżarka, zabezpieczenia dachu i rynien oraz elektryczny system antyoblodzeniowy to nasz oręż w walce ze śniegiem i lodem

RAPORT z RYNKU 88 Kominki i wkłady 40 modeli szczegółowo opisanych wraz z cenami i objaśnieniem najważniejszych kryteriów wyboru. Przeczytaj, zanim kupisz!

2

WŁASNY DOM 1/2011

000-000_spis1s.indd 2

Z PRAKTYKI

84 Dlaczego wybraliśmy na posadzki panele laminowane Choć w tej cenie mogli mieć posadzkę drewnianą, pani Hanna i pan Rafał zdecydowali się na panele laminowane. Co przesądziło o takim wyborze?

96 Projekty domów 14 projektów z różnych pracowni projektowych

61 Nasza prenumerata Wybierz prezent dla siebie!

21.12.2010 10:43:25


NOWE

Nowa odsłona kabiny Rapier Firma Ravak wprowadza na rynek odświeżoną wersję kabiny Rapier, która od 2005 roku jest jedną z najbardziej popularnych kabin produkowanych w Europie. Kabina, dostępna w kilku wariantach i rozmiarach, oprócz ciekawego designu oferuje również nowy i zarazem łatwiejszy w obsłudze system wypinania drzwi. Zastosowany w dolnej części kabiny system AntiBlock gwarantuje bezawaryjne i ciche działanie drzwi przez długie lata użytkowania. Ulepszony został system wypinania, dzięki któremu poprzez delikatne naciśnięcie mechanizmu, drzwi można odchylić lub ewentualnie zdjąć. Szklane tafle z bezpiecznego szkła, zawieszone na poziomych profilach prowadzących, pokryte są powłoką AntiCalc – ułatwiającą utrzymanie ich w czystości. Odświeżenie designu poprzez zastosowanie nowych uchwytów z pewnością ucieszy osoby szukające tradycyjnej kabiny z przesuwnymi drzwiami w nowoczesnym stylu.

na rynku

WYTRZYMAŁY PANEL Zestaw wideodomofonu firmy Fermax (ref. 4961) to najnowsza wersja klasycznej konstrukcji, wyposażonej obecnie w bardziej wytrzymały panel z kolorową kamerą. Zestaw zawiera panel z jednym przyciskiem i kamerą kolorową w obudowie podtynkowej, zasilacz oraz wideomonitor Loft kolor. Nowy design zgodny jest z obowiązującymi trendami i stylem współczesnego życia. Rodzina produktów Loft jest praktyczną odpowiedzią dla nowoczesnych wnętrz.

PREZENT DLA ZIEMI! Wilo – producent pomp od lat ustanawia standardy w dziedzinie energooszczędności. Zamontowanie najnowszej generacji pomp obiegowych Wilo-Stratos Pico pozwala zmniejszyć rachunek za energię zużywaną przez pompę nawet 10-krotnie! A przekładając to na emisję CO2, oznacza to jej zmniejszenie o 430 kg rocznie przez jedno tylko gospodarstwo domowe. Idąc o krok dalej, firma Wilo rozpoczęło akcję Prezent dla Ziemi. Za każdą zakupioną pompę klasy energetycznej A sadzą 1 drzewko. Zostało już zasadzonych 5000 drzew, a to dopiero początek. Każdy może stać się ambasadorem tej akcji!

System drzwiowy Geneo® System drzwiowy Geneo® firmy Rehau to innowacyjny technologicznie produkt. Przy jego projektowaniu wykorzystano niezwykle stabilne tworzywo kompozytowe z włóknem szklanym Rau-Fipro®, zastosowane po raz pierwszy w systemie okiennym. Tym samym poszerzona została rodzina oferowanych na naszym rynku produktów Geneo®. Rewolucyjne tworzywo zapewnia profilom nie tylko niezwykłą stabilność, ale również wysoką odporność na odkształcenia. Dzięki temu, w większości przypadków można zrezygnować ze stosowania wzmocnień stalowych. Eliminacja stali, będącej przyczyną strat ciepła spowodowanych przez mostki termiczne sprawia, iż profile Geneo® mają doskonałe właściwości termoizolacyjne. Uzyskiwany parametr współczynnika przenikania ciepła drzwi wykonanych z tych profili może wynosić nawet 0,51 W/m2K.

Modne baterie Dwubarwny świat – Vegane Bianco i Vegane Nero to kolejna odsłona kolekcji Vegane firmy Valvex. Tym razem w dwóch kolorach – białym i czarnym – piękno prostoty. To odpowiedź na panujące w świecie baterii trendy mocnych, wyrazistych, ale i niestandardowych kolorów. Dzięki neutralności tych dwóch barw, łatwo możemy dobrać do nich inne kolory. Dwie, choć tak różnorodne propozycje łączą w sobie jedno – przeznaczone są dla wszystkich tych, którzy cenią indywidualizm i preferują wnętrza z charakterem – niebanalne i niepowtarzalne.

1/2011 WŁASNY DOM

003_nowosci.indd 3

3

21.12.2010 10:53:54


MIESIĄCA PROJEKT TARASU 1 TEMAT TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

odnawialne źródła ciepła

CIEPŁO

Ciepło oraz prąd z ziemi i słońca. To już nie przyszłość! Pokazujemy domy wykorzystujące energię odnawialną, prezentujemy kilkadziesiąt różnych sposobów na tanią energię 1

Tekst: inż. Rafał Żyła

2

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI To coraz bardziej nowoczesne urządzenia. Kotły umożliwiają grzanie przez kilka dni bez dodawania paliwa. Drewno, zrębki, pelety są dostępne lokalnie, ekologiczne i są jednym z najtańszych paliw 4

POMPY CIEPŁA I KOLEKTORY SŁONECZNE Potrzebują prądu lub gazu, ale bardzo mało. Pompa ogrzeje cały dom i c.w.u., kolektor raczej tylko wodę. Urządzenia są czyste i zupełnie bezobsługowe

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 4

23.12.2010 9:50:59


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

1

PROJEKT TARASU

fot. Viessmann

ZA DARMO?

3 WENTYLACJA Raz ogrzane powietrze w domu to potężny akumulator ciepła. Jak z niego wielokrotnie korzystać? Rekuperatory i gruntowe wymienniki ciepła: czy warto stosować?

4 SYSTEMY ZINTEGROWANE To sposób na wykorzystanie połączonych ze sobą w jeden system wielu źródeł ciepła: pomp ciepła, kominków, kotłów, kolektorów słonecznych

5 BUFORY CIEPŁA Taką rolę pełni nie tylko zasobnik wody, ale również ogród zimowy, ogrzewanie podłogowe. Idea: gromadzić ciepło wtedy, kiedy jest najtańsze 1/2011 WŁASNY DOM

004-045_TM_OK.indd 5

5

23.12.2010 9:51:17


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

WSTĘP

Domy wykorzystujące energię odnawialną Odnawialne źródła energii w kontekście domu jednorodzinnego w Polsce na ogół kojarzą się wyłącznie z kolektorami słonecznymi. Urządzenia coraz częściej widzimy na dachach domów, a ogólny sens działania jest jasny i przekonujący. Jednak kluczem do nowoczesnego traktowania odnawialnych źródeł energii jest coś innego. Nie pojedyncze urządzenia, takie jak solary czy pompy ciepła, ale całościowa koncepcja architektoniczno-inżynierska. Bardzo interesującą w tym zakresie propozycją są pojawiające się projekty katalogowe, tzw. gotowe, w których dopracowano wszystkie elementy, mające za zadanie pozyskiwanie energii z odnawialnych źródeł ciepła. Kupując taki właśnie projekt otrzymamy pełną dokumentację z wyborem konkretnego modelu kolektora słonecznego, pompy ciepła, rekuperatora, a nawet ogniw fotowoltaicznych. Istotna jest również architektura (prosta bryła) i usytuowanie okien względem stron świata. 1. Przykładem takiego budownictwa są tzw. domy naturalne arch. Andrzeja Głąba. Ciepła woda użytkowa co najmniej w połowie jest przygoto-

wywana przy wykorzystaniu energii słonecznej. Energia promieniowania słonecznego eksploatowana jest również na dwa sposoby: do ogrzewania domu (do ogrzewania powietrza cyrkulującego w ogrodzie zimowym, kolektorze szklarniowym i we wnętrzu ściany oraz do ogrzania wody – ciepło magazynowane jest w zbiorniku warstwowym. W okresie zimowym dom powinien być ogrzewany przez spalenie wysuszonego drewna opałowego w kominku z płaszczem wodnym. W sytuacjach awaryjnych ogrzewanie przejmuje energia elektryczna. 2. Natomiast pierwszym w Polsce domem pasywnym jest wybudowany w Smolcu dom pracowni Domy Lipińscy. Można go również kupić jako projekt katalogowy. Zastosowano w nim: • zintegrowane kompaktowe urządzenia (pompa ciepła typu powietrze-powietrze, centrala rekuperacyjna i zasobnik wody użytkowej podgrzewanej kolektorem słonecznym i elektrycznie) • kolektory słoneczne • gruntowy wymiennik ciepła

3. Natomiast w budowanej obecnie Luminie House Pracowni Projektowej Archipelag zastosowano m.in.: • pionowe sondy geotermalne • pompę ciepła • kolektory słoneczne • ogniwa fotowoltaiczne do wytwarzania energii elektrycznej • wentylację mechaniczną z odzyskiem ciepła (w poprzednim numerze czasopisma Własny Dom omyłkowo podaliśmy, że w Luminie funkcjonuje wentylacja grawitacyjna. Przepraszamy.) • odzysk wody deszczowej • duże przeszklenia (połaciowe, kolankowe, okna pionowe), pozyskujące ciepło • ogrzewanie podłogowe, które zastosowano na parterze i piętrze. Przykłady te świadczą, że budynki wykorzystujące energię odnawialną nie są tylko teoretyczną koncepcją. Powstające realizacje zwracają uwagę i wyznaczają kierunek nie tylko w zakresie energooszczędności, ale i architektury.

DOMY NATURALNE arch. Andrzeja Głąba wyposażone są w kolektor słoneczny umieszczony pod płytami poliwęglanowymi, ogród zimowy z umieszczonym w nim kominkiem z płaszczem wodnym

6

fot.Lipińscy Domy

fot. A. Daczkowski

fot. A. Daczkowski

fot. A. Daczkowski

fot. A. Daczkowski

2 fot. A. Daczkowski

1

DOM PASYWNY Biura Lipińscy wyposażony został w gruntowy wymiennik ciepła oraz centralę cieplną. Zwraca uwagę niemal w całości przeszklona południowa elewacja domu

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 6

21.12.2010 10:24:28


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

1

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI

3

kolektory słoneczne

1 rekuperator

ogrzewanie podłogowe

ogniwa fotowoltaiczne

LUMINA HOUSE Pracowni Projektowej Archipelag. To koncepcja nowoczesnego domu podmiejskiego, obecnie w trakcie budowy. Pozyskuje energię ze słońca, powietrza, nie marnuje deszczówki, wielokrotnie wykorzystuje ciepło w raz nagrzanym powietrzu (wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła). Duże przeszklenia zamontowano również w połaci dachu. Wielość i różnorodność instalacji widoczna jest na przekroju obok

Odnawialne źródła energii to takie, które możemy odtworzyć (np. drewno poprzez sadzenie lasów) lub takie, które są po prostu niewyczerpalne (energia słoneczna, ziemi, wiatru, wody). Oczywiście, darmowych źródeł w sensie dosłownym nie ma. Aby skorzystać z tego, co oferuje nam przyroda, trzeba sporo zainwestować. Uwaga! Stosując ekologiczne rozwiązania łatwo można przeinwestować lub popełnić błędy. Tu szczególną wagę ma dobry projekt i świetny wykonawca, detale i wyposażenie. Istotny jest również problem chwilowych nadwyżek energii oraz wszelkich sposobów korzystania z raz wytworzonego ciepła. Ten temat przewija się praktycznie przez cały artykuł, dodatkowo poświęcony mu został odrębny dział. Związane jest to z: a) odzyskiem ciepła z powietrza wentylowanego, b) gromadzeniu ciepła w buforach (energia słoneczna, paliwa stałe, II tańsza taryfa), którym może być duży zasobnik wody, specjalnie skonstruowana podłogówka, ogród zimowy, c) gromadzeniu energii w akumulatorach: ogniwa fotowoltaiczne, elektrownie wiatrowe. Inwestowanie w takie rozwiązania jest na ogół drogie. Darmową energię będziemy mieli po kilku-kilkunastu latach, w przypadku przeszacowania – kilkudziesięciu. Należy zatem dokładnie określić swoje potrzeby.

wykorzystanie wody deszczowej

BIOMASA – DLACZEGO JEST EKOLOGICZNA? Do tego materiału zaliczamy wszystkie substancje pochodzenia roślinnego, a nawet zwierzęcego. Rośliny rosną pod wpływem energii słonecznej – ujmując rzecz w wielkim skrócie. Z nich powstaje biomasa. Jest ona niczym innym jak zakumulowaną w roślinach… energią słoneczną. Spalając je powstaje tyle samo CO2, ile przedtem rośliny pobrały go z powietrza podczas wzrostu. Jest odnawialnym źródłem energii. Można powiedzieć – niemal darmowym – w porównaniu z pozyskiwaniem węgla czy gazu.

Więcej – jest dostępne lokalnie, Mimo to wycinka lasów budzi kontrowersje. W Unii Europejskiej obecnie prowadzona jest całkowicie zrównoważona gospodarka leśna – lasów nie ubywa, wręcz przeciwnie. Coraz więcej obszarów leśnych posiada certyfikaty to potwierdzające. Jest to więc ekologiczne źródło ciepła.

rys. Ecovarm

UWAGA NA PRZEINWESTOWANIE!

przydomowa oczyszczalnia ścieków

rys. Archipelag

fot. Archipelag

pompa ciepła

CO2

BIOMASA stosowana jako paliwo zamyka obieg CO2 w przyrodzie – nie przybywa go w atmosferze. A popiół powstający w wyniku spalania można wykorzystać jako wartościowy nawóz

O2

CO2

H2O

popiół

1/2011 WŁASNY DOM

004-045_TM_OK.indd 7

7

17.12.2010 15:44:17


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI

1

Kotły na drewno, pelety, owies i zrębki zasobnik oddzielony od kotłowni

połączenie z kominem

podajnik

rys. Herz

wentylacja

CAŁOROCZNY ZBIORNIK na pelety zajmuje bardzo dużo miejsca. Powinien być ze względów bezpieczeństwa odizolowany od kotłowni. Czyni pracę kotła niemal całkowicie bezobsługową. Obsługa ogranicza się wtedy do jego włączenia i ustawienia żądanej temperatury

zasilanie paliwem metodą zsypową

wentylacja wyciągowa

KOCIOŁ NA PELETY, po zmianie rusztu może być opalany owsem. Jedynymi czynnościami ręcznymi są załadunek paliwa do zbiornika paliwa przy kotle oraz usuwanie popiołu

sonda lambda kontrolująca zawartość spalin

palnik

podajnik ślimakowy

rys. Herz

Oferta nowoczesnych kotłów na paliwa stałe jest zróżnicowana, przede wszystkim ze względu na sposób podawania paliwa do palnika oraz rodzaj paliwa (węgiel, miał, pelety, ziarna zbóż i inne). Pewne znaczenie ma również wielkość zbiornika na paliwo. Kotły retortowe z podajnikiem ślimakowym. Wyposażone są w zasobnik paliwa połączony z zautomatyzowanym podajnikiem ślimakowym z kotłem. Mogą być one opalane różnorodnym paliwem (węglem, drewnem, ziarnami zbóż czy kukurydzą) – wszystkie kawałki paliwa muszą być na tyle małe, by mogły być przetransportowane przez podajnik ślimakowy. Ilość podanego paliwa do komory spalania zależy od dodatkowego wyposażenia, np. elektronicznego regulatora. Może on reagować na sygnały z czujek umieszczonych wewnątrz lub na zewnątrz domu. Kotły z podajnikiem pneumatycznym. Podajnikiem są sondy ssące. Kotły wyposażone są w dwie rury – pierwsza podaje paliwo do kotła, a druga powietrze do pojemnika, aby zapobiec sklejaniu się paliwa ( pelety, ziarna zbóż). Rozwiązanie to polecane jest wtedy, gdy pojemnik paliwa musi być znacznie oddalony od kotła. Zapewniają bardzo wysoki, bo niemal zupełnie zautomatyzowany sposób użytkowania. Kotły zgazowujące. Inaczej nazywane na holzgas. Różnią się od tradycyjnych kotłów na drewno dwustopniowym procesem spalania. W pierwszej fazie drewno jest ogrzewane, w wyniku czego wydobywają się gazy. Wentylatorami kierowane są one do drugiej komory, gdzie, wymieszane z powietrzem w odpowiednich proporcjach, następuje spalanie. Dzięki temu procesowi, sterowanemu mikroprocesorowo, osiąga się nie tylko wysoką wydajność. Paliwo można uzupełniać znacznie rzadziej niż przy typowych kotłach na drewno. Automatyka jest w stanie kontrolować temperaturę kotła i spalin, prędkość podawania paliwa. W zaawansowanych urządzeniach istnieje możliwość monitorowania procesu spalania np. na 10 dni wstecz. Usuwanie popiołu najczęściej jest ręczne, ale za to np. raz na miesiąc.

KOCIOŁ opalany kawałkami drewna, również na pelety i zrębki

PODAJNIK ŚLIMAKOWY Paliwo transportowane jest specjalną śrubą aż do samego palnika

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 8

fot. Viessmann

8

ślimak

fot. Neotech

rys. Skamet

palnik

17.12.2010 15:44:27


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

1

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI

PRZED ZAKUPEM KOTŁA SPÓJRZ NA WYNIKI Wykonywane są przede wszystkim dwa rodzaje badań, do których zmuszają producentów wymogi prawa lub mechanizmy rynkowe. Pierwsze – to obowiązkowe badania, określające sprawność cieplną kotła i poziomu emisji tlenku węgla (według normy PN-EN 12809). Drugie – to nieobowiązkowe badania na „znak bezpieczeństwa ekologicznego” Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla. Na ich podstawie inwestorzy mogą otrzymać zwrot części kosztów poniesionych na zakup kotła. Na stronie internetowej IChPW publikowana jest aktualna lista z podziałem na paliwa, w tym m.in. biomasa, drewno kawałkowe, zrębki drzewne, trociny drzewne, pelety drzewne, słoma, ziarno zbóż. Przed zakupem warto sprzedawcę poprosić o wyniki powyższych badań.

PALIWO DECYDUJE O WYBORZE KOTŁA Dziś to już naprawdę nowoczesne urządzenia, choć w bezobsługowości, rzecz jasna, nie mogą równać się kotłom na gaz czy pompom ciepła. Wyjątkiem są kotły na pelety z całorocznymi zbiornikami. O wyborze powinna zdecydować przede wszystkim dostępność konkretnego paliwa. Warto też zwrócić uwagę na wszelkie udogodnienia dotyczące kontroli spalania czy automatycznego samozapalania. W przypadku kominków ogrzać dom mogą jedynie te ze specjalnymi systemami rozprowadzania ciepła.

ZRĘBKI

fot.Herz

ZNAK BEZPIECZEŃSTWA EKOLOGICZNEGO umożliwia zwrot części kosztów poniesionych na zakup kotła

PELETY

REKLAMA

Aktualna promocja Zestaw promocyjny Speedy: zestaw sprzątający Manual i separator zanieczyszczeń 15 l w prezencie Promocja ważna do 1 marca 2011 r. – patrz: www.scanpol.com.pl

1/2011 WŁASNY DOM

004-045_TM_OK.indd 9

9

21.12.2010 12:13:27


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI

DO CZEGO SŁUŻY SONDA LAMBDA?

KOCIOŁ UNIWERSALNY CZY WIELOPALIWOWY? Część producentów jako atut swych kotłów wskazuje możliwość zastosowania wielu paliw. Na ogół podawane jest paliwo podstawowe oraz szereg alternatywnych. W zależności od ceny rynkowej paliwa i jego dostępności, możemy dość swobodnie decydować, czym chcemy opalać. Jednak wyspecjalizowane kotły mają dostosowany wymiar komory spalania i kształt wymiennika tylko do jednego, osiągając wyższą sprawność. Wybór jest więc następujący: albo kocioł uniwersalny, ale z mniejszą sprawnością, albo wyspecjalizowany, ale za to z większą sprawnością.

To jeden z wielu przykładów, że kotły na paliwa stałe przechodzą w ciągu ostatnich lat metamorfozę. Być może tę rewolucję najtrudniej dostrzec, bo wciąż traktujemy te źródła ciepła jako najbardziej tradycyjne, proste, mało zaawansowane. Sondę posiadają dobre kotły na paliwa stałe. Urządzenie to przeznaczone jest do ciągłego monitorowania składu spalin i na podstawie tych danych do najbardziej wydajnego sposobu ogrzewania domu i pracy palnika. Kotły na paliwa stałe zasilane są bardzo różnym jakościowo paliwem (np. różna wilgotność czy gatunek drzewa), stąd spore kłopoty z opanowaniem tego przecież gwałtownego procesu. Sonda umożliwia dokładną regulację ilości dostarczanego powietrza i paliwa do komory spalania. Proces ten więc odbywa się samoczynnie, non-stop.

KOCIOŁ WYSPECJALIZOWANY NA JEDNO PALIWO. Pelety trafiają ze zbiornika specjalnym przewodem do podajnika ślimakowego

BY KOCIOŁ PRACOWAŁ Z OPTYMALNĄ MOCĄ

10

zasobnik

podajnik ślimakowy

AUTOREWERS I AUTOMATYCZNA ZAPALARKA

temp [°C] 60 55 50 45

temperatura zasilania temperatura powrotu

40 35 30

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

czas [h]

STEROWANIE DWUSTANOWE. Na wykresie widać liczne włączenia i wyłączenia kotła. Temperatura rzadko kiedy osiąga optimum: jest albo za wysoka, albo za niska temp [°C] 70 60 50

temperatura zasilania temperatura powrotu temperatura spalin [x10°C]

40 30

rys. Tech Controllers

Jeszcze do niedawna sądzono, że częste wyłączanie urządzenia grzewczego (w szczególności kotłów na paliwa stałe, które szybko nagrzewają się do wysokich temperatur) to sposób na oszczędzanie. Tak działają sterowniki dwustanowe: woda osiąga temperaturę zadaną – kocioł się wyłącza. Temperatura spada poniżej pewnego poziomu – kocioł się włącza. Okazuje się, że bardziej ekonomiczna jest praca ciągła. Przy zastosowaniu sterowania PID kocioł pracuje praktycznie bez przestojów (nie włączą się i nie wyłącza). Sterownik stale zmusza urządzenie do utrzymywania zadanej temperatury wody. Cała sztuka polega bowiem na tym, by kocioł cały czas pracował z optymalną mocą. Dzięki temu nie ma gwałtownych zmian temperatury w kominie oraz w komorze spalania, a temperatura wody wyjściowej jest bardzo stabilna. Co ważne, użytkownik nastawia tylko temperaturę wody kotła. Oznacza to, że to sterowanie jest bardzo wygodne. A sterownik, który ma zaprogramowane „zachowanie się” różnych rodzajów paliwa, realizuje wszystkie pozostałe nastawy. Korzyści jest jednak więcej – m.in. niski poziom pyłów i gazów szkodliwych dla środowiska.

fot. Biawar

1

20 10

10

11

12

13

14

15

16

17

czas [h]

Warto wybrać kocioł wyposażony w sterownik z autorewersem. Dzięki niemu zdecydowanie łatwiej właściciel może poradzić sobie z zablokowaniem podajnika kotła, do czego dochodzi w przypadku np. nieprawidłowego paliwa (zbyt duże kawałki, zawilgocenie). Funkcja autorewers umożliwia zmianę kierunku obrotu podajnika ślimakowego i usunięcie elementu klinującego podajnik. Potem wystarczy ponownie uruchomić kocioł bez jakiejkolwiek uciążliwej wymiany klinów, które na ogół zabezpieczają ten mechanizm przed tego typu awariami. Kolejne praktyczne udogodnienie to automatyczna zapalarka. Umożliwia ona rozpalanie i wygaszanie kotła bez ingerencji użytkownika, w zależności od potrzeb grzewczych. Oba rozwiązania, choć spełniają różne funkcje, znacznie poprawiają komfort użytkowania kotła na paliwo stałe. Już nie tylko ręczne zasypywanie jest zbędne, ale także rozpalanie.

STEROWANIE PID. Wyrównany wykres oznacza stabilizację temperatury wody

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 10

17.12.2010 15:44:42


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

1

PALIWA STAŁE: KOTŁY I KOMINKI

Jak zmusić kominek do ogrzania całego domu?

rozdzielnica

kominek

fot.Dospel

anemostat

kanały akumulujące ciepło

SYSTEM DGP. Wlot do instalacji DGP znajduje się nad kominkiem. Ogrzane powietrze trafia do rozdzielnicy, kierującej powietrzem do poszczególnych pomieszczeń. W nich znajdują się anemostaty, przez które powietrze wpada do wnętrz

zasobnik wody

klapa

rys. Brunner

Kominek to urządzenie budowane niemal w każdym nowym domu jednorodzinnym. Najczęściej wybierany jest typ z zamkniętą komorą spalania. Gabaryty komory spalania są na ogół takie, że kominek osiąga moc ok. 10 kW i więcej. Oznacza to, że może w znaczny sposób wspomóc ogrzewanie całego domu, a nie tylko salonu. Służą do tego systemy: 1. Dystrybucja gorącego powietrza. DGP to system kanałów dystrybuujących za pomocą wentylatorów (lub siłą grawitacji przy mniejszej instalacji) powietrze ogrzane spalinami, powstającymi w wyniku spalania polan w kominku. System jest idealnym rozwiązaniem dla parterówek – na nieużytkowym poddaszu rozkłada się na stropie kanały. Nieco więcej kosztów instalacyjnych trzeba ponieść przy domach z użytkowym poddaszem. 2. Płaszcz wodny. Spaliny omywają ścianki paleniska i wymiennik rurowy (to jest właśnie płaszcz wodny otulający palenisko), przekazują ciepło do czynnika grzewczego (wody), a następnie poprzez czopuch trafiają do komina. Wkłady szamotowe, znajdujące się w komorze spalania po nagrzaniu przez długi okres utrzymują ciepło. Ciepła woda może być gromadzona w zasobniku (ciepła woda użytkowa), jak i skierowana do grzejników (centralne ogrzewanie). 3. Piec wodno-kaflowy. Funkcję ogrzewania (powietrza lub wody) pełni w tym przypadku, prócz paleniska, również drugi element pieca, czyli wymiennik ciepła. Może on być skonstruowany do pracy w systemie wodnym (typowy płaszcz wodny) lub powietrzno-akumulacyjnym – w formie kanałów wydłużających drogę spalin z paleniska do komina.

DZIAŁANIE PIECA WODNO-KAFLOWEGO. Jeżeli spaliny mają temp. niższą niż 450°C, przechodzą przez profilowany kanał spalinowy obudowany elementami akumulującymi ciepło, wykonanymi z szamotu. Jeśli ich temp. wynosi powyżej 450°C, wówczas klapą zamykamy przepływ spalin przez kanały kumulacyjne i kierujemy je do wymiennika wodnego płaszcz wodny

rys. CTM Polonia

TYLKO KOMINEK? NIE WARTO I NIE MOŻNA!

PŁASZCZ WODNY to zbiór rurek, wbudowanych we wkład kominkowy, wypełnionych wodą i wystawionych na działanie płomieni ognia palącego się w kominku

Nie warto decydować się na to, by kominek stał się podstawowym źródłem ciepła. Będzie wymagał wtedy codziennego rozpalania (bez szans na jakąkolwiek automatyzację), wnoszenia do salonu zimą 2-3 razy na dobę polan. Co gorsza, każda dłuższa nieobecność domowników podczas sezonu grzewczego to poważny problem. Nawet systemy z dużymi komorami spalania i skuteczną kontrolą podawania powietrza wymagają co najmniej 1-krotnej interwencji w czasie dnia.

Dlatego też kominki współpracują z innymi źródłami ciepła, najczęściej kotłem gazowym lub elektrycznym. Systemy hybrydowe opisujemy na str. 28 Konieczna jest wtedy automatyka – kocioł sam się włącza, kiedy w kominku się nie pali (to nam zapewni stabilne ciepło), i wyłącza, gdy kominek zaczyna grzać (to nam zapewni oszczędność, bo drewno jest tańsze niż gaz). Tak zresztą wskazuje prawo, by kominek nie był jedynym źródłem ciepła dla całego domu.

1/2011 WŁASNY DOM

004-045_TM_OK.indd 11

11

17.12.2010 15:44:53


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

2

POMPY CIEPŁA I KOLEKTORY

1

WSTĘP Pompy ciepła to urządzenie przebojem zdobywające serca polskich inwestorów w ciągu kilku ostatnich lat. Aby nasz wybór był odpowiedni, należy zwrócić uwagę m.in. na współczynniki COP, SPF, rodzaj gruntu (w przypadku kolektora gruntowego). W domu koniecznie należy zainstalować ogrzewanie podłogowe. Natomiast kolektory słoneczne są już zamontowane na wielu polskich dachach. Jakie wybrać, jak zamontować?

Jednym z większych mankamentów w wykonywaniu instalacji pompy ciepła z gruntowym kolektorem, jest brak rzetelnie zaprojektowanych prac geologicznych, w tym oceny dolnego źródła ciepła. Jest to szczególnie ważne w przypadku sond pionowych. W zależności od rodzaju gruntu (który może zmieniać się na różnych głębokościach), można pobierać energię na różnym poziomie – najmniej w suchych piaskach, najwięcej w skale. Różnice mogą być kilkukrotne, co w najgorszym rozwiązaniu może oznaczać niedowymiarowanie sond (za krótkie, by efektywnie ogrzewały dom). Istotnym parametrem jest również dynamika dolnego źródła. Jego temperatura zmienia się nie tylko w ciągu roku (najwyższa będzie tuż przed sezonem grzewczym, najniższa tuż po sezonie grzewczym), ale będzie się obniżała w każdym kolejnym roku użytkowania. Na szczęście jest to spadek niewielki, sięgający ułamków procent. Jednak gdy przy pracach wiertniczych zostaną popełnione błędy, takie jak zasypanie otworów urobkiem, podawanym z góry, wówczas dolne źródło może być bardzo niewydajne. Sonda będzie wydajna tylko wtedy, gdy na całej długości

będzie przylegała do gruntu. Zasypywanie urobkiem nie gwarantuje takiego kontaktu! Zatem przed pracami warto poprosić wykonawców o projekt prac ziemnych, symulację zachowania się dolnego źródła ciepła w przeciągu roku i najbliższych 25 lat. Bezwzględnie warto zażądać informacji, czym sondy będą zasypywane.

fot. Viessmann

fot. Biawar

PRACE GEOLOGICZNE: KONIECZNY PROJEKT!

SONDY PIONOWE są to zwykle rury z tworzywa sztucznego umieszczone w pionowych odwiertach

12

POŁĄCZENIE POMPY CIEPŁA z kolektorem wymaga wybicia otworu w fundamencie. Najlepiej zrobić to podczas prac ziemnych

POMPA Z ODRĘBNYM BUFOREM może zajmować dużo miejsca. Na szczęście to urządzenie bardzo czyste

fot. rekuperatory.pl

Bardzo często potrzebny jest jeszcze drugi zasobnik, tzw. bufor. Następnie projektujemy ogrzewanie podłogowe, a tam, gdzie będą zwykłe grzejniki, projektant musi je „przewymiarować” – będą nieco większe, by mogły niższą temperaturą ogrzać skutecznie pomieszczenie. W przypadku współpracy pompy ciepła z innymi urządzeniami (kolektor słoneczny, kocioł gazowy) najlepiej zakupu dokonać u jednego producenta – nie będzie wówczas żadnego problemu z ich współpracą.

fot. H. Tomasiewicz-Aleksy

Najtrudniej jest w przypadku kolektora gruntowego. Po wykonaniu projektu zabudowy działki, w którym najważniejszym elementem jest usytuowanie domu, garażu, podjazdów itd., będziemy mogli się zorientować wstępnie, czy znajdzie się wystarczająco dużo miejsca na wersję poziomą kolektora, czy też konieczna będzie wersja pionowa. Zanim jednak przystąpimy do zabudowywania działki, grunt powinien zbadać specjalista od pomp ciepła i geolog pod względem atrakcyjności jako źródło ciepła. W skrajnie niekorzystnych warunkach może się okazać, że nie mamy miejsca na kolektor poziomy, a złe warunki gruntowe zmuszają do wykonania bardzo głębokich (i dlatego drogich) sond, na co nie będzie nas stać. Dlatego zawsze odpowiednio wcześniej należy sprawdzić rodzaj gruntu. W projekcie domu poświęcamy kilka metrów kwadratowych na pompę ciepła oraz zasobnik ciepłej wody. Urządzenia mogą stać w garażu, piwnicy, a nawet w łazience. Nie potrzebują odrębnego pomieszczenia gospodarczego, choć zasobnik, podobnie jak w przypadku instalacji solarnej, powinien być duży.

fot. Hydrotech

JAK ZAPLANOWAĆ INWESTYCJĘ W POMPĘ CIEPŁA?

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 12

17.12.2010 15:45:24


Nateo_reklama_1.indd 13

20-12-10 9:51:58


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

POMPY CIEPŁA I KOLEKTORY

2

COP NIE MÓWI CAŁEJ PRAWDY

rys. WD

Współczynnik COP jest to stosunek pomiędzy mocą grzewczą pompy ciepła a niezbędną do napędu sprężarki mocą elektryczną. Możemy przeczytać niemal wszędzie że COP=4. To oznacza, że z każdej 1 kW uzyskamy kolejne 4 kW. To prawie cała prawda... COP zależy od różnicy temperatur źródła górnego i dolnego. Dla górnego przyjmuje się temperaturę 35°C. Jest to parametr stały, niezależny od pory roku. Natomiast źródło dolne może mieć temperaturę zmienną w ciągu roku. Mimo to wyznacza się pewną średnią lub podaje COP dla kilku temperatur dolnego źródła. Najbardziej dotyczy to pomp ciepła czerpiących ciepło z powietrza zewnętrznego. Dlatego współczynnik efektywności tych pomp podaje się dla kilku temperatur (np. -15, -7, 2, 7°C,). Warto zatem zwrócić uwagę, dla jakiej temperatury dolnego źródła podaje się COP urządzenia, które chcemy kupić.

Q = COP•Qe energia czerpania z wody, gruntu lub powietrza (Q)

Qe energia elektryczna pobierana do działania systemu ogrzewania pompa ciepła (Qe)

COP – współczynnik sprawności pompy ciepła. Przyjmuje wartości od 2 do 8

CO TO JEST SEZONOWY WSPÓŁCZYNNIK EFEKTYWNOŚCI SPF? Obecnie wprowadza się parametr sezonowy współczynnik efektywności (SPF – Sesonal Performance Factor), określający COP uśredniony dla całego sezonu grzewczego. Dla pompy powietrznych SPF wynosi ok. 3,5. Pompy ciepła solanka – woda w mniejszym stopniu „odczuwają” sezonowe zmiany pogodowe. Pompy ciepła z sondami pionowymi są praktycznie niewrażliwe na

te zmiany, natomiast pompy ciepła z kolektorem poziomym na początku sezonu grzewczego, gdy grunt jest wygrzany po lecie, mają COP najwyższy, zaś pod koniec zimy temperatura solanki spada o kilka stopni i COP nieco maleje. Uśredniony parametr SPF dla pomp ciepła solanka-woda wynosi 3,8-4,3. Podobnie niewielkie są

zmiany sezonowe COP dla pomp woda-woda i SPF w tym przypadku wynosi zwykle 4,5÷5. Tylko z SPF jest jeden problem – pierwsze normy, według których będą przeprowadzane wszystkie porównywalne badania, dla Europy mają zostać sporządzone w 2013...

REKLAMA

14

WŁASNY DOM 1/2011

004-045_TM_OK.indd 14

17.12.2010 15:45:35


TEMAT MIESIĄCA | CIEPŁO ZA DARMO

POMPY CIEPŁA I KOLEKTORY 2

ogrzewanie podłogowe: duża powierzchnia oddawania ciepła

energia cieplna z pompy ciepła

pompa obiegowa górnego źródła ciepła skraplacz

POMPA CIEPŁA

ciecz o wysokim ciśnieniu

ciecz o niskim ciśnieniu

sprężarka parownik

para o wysokim ciśnieniu

energia elektryczna

para o niskim ciśnieniu

zawór rozprężny

DOLNE ŹRÓDŁO CIEPŁA

pompa obiegowa dolnego źródła ciepła rys. archiwum WD

To stąd pobierane jest ciepło, które następnie w pompie ciepła, pod wpływem prądu elektrycznego, jest wzmacniane. W efekcie w domu uzyskujemy właściwą temperaturę. Wyróżniamy następujące rodzaje dolnych źródeł ciepła: 1. grunt – kolektor w nim umieszczony może być płaski poziomy, spiralny poziomy, pionowy. 2. woda gruntowa 3. powietrze – zewnętrzne, wewnętrzne. Można powiedzieć, że to właśnie dolnym źródłem ciepła różnią się od siebie tego typu instalacje. Przecież sam agregat pompy działa zawsze na tej samej zasadzie, a instalacja wewnątrz domu to zazwyczaj ogrzewanie podłogowe. Skoro tak, to wybór właśnie tego elementu ma kluczowe znaczenie – i to pod względem inwestycyjnym i eksploatacyjnym. Decyzja zależy od bardzo wielu czynników: jakości energetycznej gruntu, wielkości działki, momentu rozpoczęcia prac. Dla pewnego ułatwienia (pewnego, bo bez rzetelnego projektu się nie obędzie) warto źródła podzielić na: a) najbardziej stabline – za takie uchodzi kolektor umieszczony pionowo w gruncie lub w wodzie gruntowej b) najmniej stabilne – dolnym źródłem ciepła jest powietrze zewnętrzne c) najtańsze – powietrze zewnętrzne d) najdroższe – pionowy kolektor gruntowy e) najbardziej angażujące działkę (nie można sadzić wysokich drzew) – gruntowy kolektor poziomy. Wybór naprawdę nie należy do łatwych. „Na szczęście” lokalizacje, w których możemy wybierać spośród wszystkich możlliwości w zasadzie nie istnieją. Najmniej dostępna jest woda gruntowa.

GÓRNE ŹRÓDŁO CIEPŁA

Dolne źródła ciepła

energia cieplna z ziemi: duża powierzchnia poboru

fot. A. Daczkowski

Z ZIEMI DO PODŁOGÓWKI: tak „wędruje” ciepło uzyskane z gruntu do wnętrza domu

GRUNTOWY KOLEKTOR POZIOMY

WODNY KOLEKTOR PIONOWY

rys. Clima Komfort

GRUNTOWY KOLEKTOR PIONOWY

PRACE ZIEMNE w przypadku kolektora poziomego oznaczają degradację kilkuset metrów kwadratowych działki. Trzeba je wykonać na samym początku inwestycji

WODA I GRUNT to najpopularniejsze w Polsce dolne źródła ciepła zasilające pompę ciepła. W obu przypadkach kolektory mogą być poziome lub pionowe

1/2011 WŁASNY DOM

004-045_TM_OK.indd 15

15

17.12.2010 15:46:57

Własny Dom 1/2011 fragment wydania  

Własny Dom - miesięcznik dla budujących się

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you