Page 1

ILINDEN ВЕСНИК НА МАКЕДОНСКО ДРУШТВО ‚‚ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА Јас го разбирам светот единствено како поле за културен натпревар меѓу народите - ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ГОДИНА I

Во овој број

БРОЈ 6

ТИРАНА - АЛБАНИЈА

ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

Среќни новогодишни и божиќни празници!!!

Страница 2 Приоритет економската соработка, иднината на двете земји е во НАТО и ЕУ

Страница 4 Eden zna~aen dokument za sorabotka me|u federativna Narodna Republika Jugoslavija i Narodna Republika Albanija od 1947 godina

Страница 9 Кралско пратеништво на Италија во Драч бр. 1327/225 до Министерството за Надворешни Работи - Рим Драч, 2 август 1923 г. предмет: македонски села во Албанија

Почитувани Македонци во Република Албанија и ширум светот, во името на Редакцијата на македонскиот весник Илинден, ви посакуваме среќна Нова 2012 година и ви ги честитаме Божикните празници, со желба за многу лични успеси и бериќетна година!

Редакцијата на македонскиот весник Илинден


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

ПРИОРИТЕТ ЕКОНОМСКАТА СОРАБОТКА, ИДНИНАТА НА ДВЕТЕ ЗЕМЈИ Е ВО НАТО И ЕУ Односите меѓу Македонија и Албанија се пријателски, со интензивен и континуиран политички дијалог на највисоко ниво, со соработка во голем број области од заемен интерес. Тие можат да се унапредуваат во сите сфери, особено во економската, а двете земји

можат да соработуваат во инфраструктурни проекти со цел привлекување странски инвестиции. Скопје и Тирана делат и заедничка визија за членство во Европската унија и НАТО, оценија премиерите на Македонија и

2

Албанија, Никола Груевски и Сали Бериша по нивната средба во Скопје. Особено внимание, според нив, треба да се посвети на развојот и унапредувањето на економските односи, со цел полесно справување со економската криза. “Разговараме за повеќе проекти во областа на инфраструктурата, патното и железничкото, енергетското поврзување и заеднички иницијативи за привлекување инвестиции” - рече премиерот Груевски. Во таа насока, албанскиот премиер најави дека во текот на наредните две години патниот правец за Тирана преку Дебар ќе се скрати за 100 километри,

а преку Струга за еден час возење. Вети изградба на седум километри пат до преминот Tребиште, Голо Брдо на македонско-албанската граница. Ја поддржа идејата за изградба на терминал во Струга и најави изградба на пруга до македонско-албанската граница, за да можат да се транспортираат контејнери со


VESNIK ILINDEN стока до Македонија. “Да се разгледаат сите модалитетити за воспоставување царински режим за сите земји во регионот, онаков каков имаат земјите од ЕУ” истакна Бериша и најави дека за одредени проекти заеднички со македонската држава ќе настапат во Брисел, со цел полесно да добијат финансиска поддршка. Двете земји остануваат на ставот дека покрај билатералната соработка, треба да бидат ангажирани во развој на регионалната соработка. Република Македонија останува активно ангажирана за унапредување на односите со сите соседи и во насока на регионалната соработка. “Сите отворени прашања можат да бидат надминати со заемна конструктивност и дијалог во духот на соработката и добрососедството, врз основа на принципите на почитување на суверенитетот, територијалниот интегритет, политичката независност и мирното решавање спорови” - рече премиерот Никола Груевски. Македонија и Албанија имаат идентични ставови, дека иднината на двете земји е во НАТО и Европската унија, што, како што посочија, е императив за трајна стабилност, безбедност и просперитет на граѓаните. Нашите земји имаат заедничка иднина во Европската унија и НАТО. Албанија го поздравува големиот напредок што го има постигнато Македонија со тоа што ги исполни сите услови за членство во НАТО. “Треба да се реши спорот што Македонија го има со јужниот сосед, со цел таа да може да го заземе заслуженото место” - рече албанскиот премиер.Тој се осврна и на владината коалиција во Македонија, и притоа истакна дека програмата што тие ја спроведуваат е програма која дава решенија за најголемите проблеми со кои се соочуваат граѓаните. Запрашан за коментар за најавите на одредени политички кругови за поделба на Косово како трајно решение за тамошните состојби и дали тоа е прифатливо за Албанија, Бериша истакна оти тоа се предлози и сугестии извадени од архивата на Слободан Милошевиќ и оти тие не можат да донесат ништо добро за регионот. “Да ве потсетам дека во почетокот на деведесеттите години разни испорачувачи на пораки кружеа со разни карти во џебовите за поделба на Косово, и не само на Косово. Меѓутоа, сите тие се докажаа како апсурдно. Почитувањето на актуелите граници на Косово е суштински

ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

интерес за сите земји во регионот” - рече Бериша, додавајќи дека таквите најави се ембрион на сонот кој на Балканот му ги прикажал сите драми и трагедии. Албанскиот премиер, одговарајќи на новинарско прашање, рече дека Македонците и секој граѓанин во Албанија имале, имаат и ќе имаат неоспорно право да се образуваат на јазикот на кој сакаат, бидејќи, како што истакна, земјата ги има најдобрите стандарди за образувание на малцинствата. Премиерот Сали Бериша имаше средба со претседателот д-р Ѓорге Иванов, со претседателот на Собранието г-н Трајко Велјаноски, а го посети и Државниот универзитет во Тетово.

3


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

EDEN ZNA^AEN DOKUMENT ZA SORABOTKA ME|U FEDERATIVNA NARODNA REPUBLIKA JUGOSLAVIJA I NARODNA REPUBLIKA ALBANIJA OD 1947 GODINA

Vo tekot na na{ite dolgogodi{ni istra`uvawa na poleto na makedonskoalbanskata sorabotka, se sre}avame so dokumentacija ~ija relevantnost i zna~ewe se golemi i nesomneni. Za takvi dokumenti, pred se, gi smetame onie koi

4

bile noseni na najvisoko dr`avno nivo i imale me|unarodna va`nost. Kako voved vo temata }e go ka`eme i toa deka po zavr{uvaweto na Vtorata svetska vojna, Narodna Republika Albanija i jugoslovenskata federacija, rakovodeni od novosozdadenite priliki, bile zainteresirani za potpi{uvawe na pove}e me|usebni dogovori, so koi trebalo da se reguliraat bilateralnite odnosi. Vo taa nasoka, na 9 juli 1946 godina me|u Federativna Narodna Republika Jugoslavija i Narodna Republika Albanija bil potpi{an “Dogovor za prijatelstvo i vzaemna sorabotka“. Vo ~len 5 od ovoj Dogovor se predviduvalo da se sozdadat preduslovi za konkretna sorabotka vo oblasta na kulturata. Normativno, pra{awata na ova pole bile re{eni so t.n. “Konvencija za kulturna sorabotka“. Taa bila potpi{ana edna godina podocna od Dogovorot, na 9 juli 1947 godina vo Tirana. Od strana na NFR Jugoslavija, ovoj dokument bil potpi{an od Marijan Stilinovi}, vo svojstvo na pretsedatel na Komitetot za u~ili{ta i nauka, dodeka od albanska strana od d-r Manol Konomi, vo svojstvo na minister za pravda i minister za prosveta na NR Albanija. Ovaa Konvencija, soglasno со me|unarodnite dogovori bila ratifikuvana, a razmenata na ratifikaciskite instrumenti bila napravena vo Belgrad na 28 noemvri 1947 godina.1 Konvencijata, i pokraj imenuvaweto za “kulturna sorabotka“, imala po{irok 1 Ministarstvo inostranih poslova, Beograd, 1 decembar 1947. Pov. Br. 424392/47.


VESNIK ILINDEN dеlokrug i bila donesena so cel da se pomogne i olesnи sorabotkata me|u dvete dr`avi na nau~en, u~ili{en, umetni~ki i kulturno - prosveten plan, kako i na planot na fiskulturata. Seto toa bilo sro~eno vo 17 ~lena. ^lenot 4 od Konvencijata predviduval, dr`avite potpisni~ki da ja potpomagaat razmenata na istra`uva~i, profesori, instruktori, prosvetni rabotnici, studenti, u~enici, umetnici i pretstavnici od drugi profesii, kako i sindikalni, mladinski i `enski organizacii i razli~ni zadrugi. Tokmu vrz osnova na ~len 4 od Konvencijata, rabotele i makedonskite u~iteli vo delovite naseleni so Makedonci vo NR Albanija. Pokraj va`nosta na drugite ~lenovi od ovaa Konvencija, osoben interes budi ~lenot 12, spored koj se zagovaralo osnovawe na edna t.n. Postojana me{ana komisija. Ovaa Komisija trebalo da ima 12 ~lena i da deluva kako sovetodavno, inicijativno i kontrolno telo. Eden del t.n. potkomisija od 6 ~len trebalo da raboti vo Belgrad, a druga potkomisija od 6 ~len vo Tirana. Dol`nostite na Postojanata me{ana komisija bile brojni, no i isklu~itelno va`ni. Pokraj drugoto, nejze bi i bila doverena i izrabotkata na eden t.n. “Dopolnitelen protokol“. Toj trebalo da gi detalizira zada~ite na kulturnite i prosvetnite dejci, po {to trebalo da stane sostaven del na “Konvencijata za kulturna sorabotka“. Вo ~lenot 17 od Konvencijata se predviduvalo nejzinata va`nost da bide najmalku 5 godini, a potoa da trae se dodeka edna od stra-

ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

nite potpisni~ki ne go nagovesti toa, {est meseci pred nejzinoto raskinuvawe. Me|utoa, po donesuvaweto na Rezolucijata na Informbiroto od juni 1948 godina vo Bukure{t, NR Albanija ednostrano, bez najava, go prekinala prijatelstvoto i sorabotkata so jugoslovenskata federacija. So toa, von upotreba ostanale i site pravni akti, dotoga{ potpi{ani i praktikuvani od dvete strani, a prestanalo i u~itelstvuvaweto na makedonskite u~iteli vo predelite na NR Albanija naseleni so Makedonci. U~itelite bile proterani od nejzinaта teritorija, so {to bil prekinat procesot na izu~uvawe na makedonskiot jazik, istorija, kultura od strana na makedonskite `iteli vo NR Albanija. Cеnej}i go ovoj dokument za vreden i va`en za `ivotot i deluvaweto na makedonskoto naselenie, koe `iveelo na teritorijata na NR Albanija, go prezentirame negoviot integralen tekst. Me|unarodni dogovori Tetratka br. 2 na za 1947 godina Federativna Narodna Republika Jugoslavija Konvencija za kulturna sorabotka sklu~ena i potpi{ana vo Tirana na 9 juli 1947 godina me|u Federativna Narodna Republika Jugoslavija i Narodna Republika Albanija2 Vladata na Federativna Narodna Republika Jugoslavija i Vladata na Narodna Republika Albanija, sakaj}i, 2 Konvencijata bila objavena vo “Slu`beni list FNRJ“ br. 84 od 30 septemvri 1947 g.

5


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

vo soglasnost so ~len 5 od Dogovorot za prijatelstvo i vzaemna pomo{ me|u dvete Dr`avi potpi{an na 9 juli 1946 godina, da sklu~at Konvencija za kulturna sorabotka so cel da se pomogne i olesni prijatelskata sorabotka na nau~no, u~ili{no, umetni~ko, kulturno-prosvetno i fiskulturno pole, za taa cel imenuvaa svoi opolnomo{tenici i toa: Vladata na Federativna Narodna Republika Jugoslavija: Gospodin Marijan Stilinovi}, Pretsedatel na Komitetot za u~ili{ta i nauka pri Vladata na Federativna Narodna Republika Jugoslavija; Vladata na Narodna Republika Albanija: Gospodin d-r Manol Konomi, Miniser za pravda i Minister za prosveta ad. i, koi, otkako gi razmenija svoite dobri i ispravni polnomo{tva, se soglasija za slednovo: ^len 1 Visokite dogovorni strani }e gi vlo`at site svoi napori na svoite visoki {koli ili drugi ustanovi za vi{o obrazovanie da obezbedat osnovawe na profesorski katedri i postavuvawe na lektori za jazici, literatura, istorija i drugi predmeti koi }e pomognat za zapoznavawe na drugata visoka dogovorna strana. ^len 2 Dogovornite dr`avi }e organiziraat sestrana koordinacija na rabotata i pomo{ za sozdavawe i organizirawe na site vidovi u~ili{ta, instituti i drugi kulturni i prosvetni institucii, kako i celata kulturno-prosvetna rabota. ^len 3 Dogovornite dr`avi mo`at da osnovaat kulturni ustanovi na teritorijata na drugata dogovorna dr`ava, pod uslov da se po~ituvaat op{tite zakonski propisi za osnovawe na takvi ustanovi, koi va`at za soodvetnata teritorija. Pod ovie uslovi se podrazbiraat: trajni izlo`bi, biblioteki, ~italni i arhivi nameneti na studiite i strukite na koi se odnesuva ovoj Dogovor. ^len 4 Dogovornite dr`avi }e ja potpo-

6

magaat razmenata na istra`uva~i, profesori, instruktori, prosvetni rabotnici, studenti, u~enici, umetnici kako i sindikalni pretstavnici, mladinski i `enski organizacii i razli~ni zadrugi. ^len 5 Visokite dogovorni strani, svesni za bratskite vrski me|u dvete zemji, }e nastojuvaat za s# da im izlezat vo presрet na studentite, u~enicite i voop{to na kulturnite rabotnici, dr`avjani na drugata Visoka dogovorna strana. Uslovite, pod koi ispitite, sveditelstvata i diplomite od site vidovi, koi va`at na teritorijata na ednata Visoka dogovorna strana, bi mo`ele da bidat priznati za primawe na slu`ba od drugata Visoka dogovorna strana, }e bidat ispitani i odredeni. Isto taka }e bide ispitana i odredena mo`nostа za podgotovka na doktorski i nau~ni tezi na kandidati dr`avjani na edna Visoka dogovorna strana na nau~nite institucii od drugata Visoka dogovorna strana. ^len 6 Visokite dogovorni strani }e davaat, vo granicite na svoite mo`nosti, stipendii so {to bi obezbedile na dr`avjanite od dvete zemji da studiraat ili kako istra`uva~i da rabotat na teritorijata na drugata Visoka dogovorna strana. ^len 7 Visokite dogovorni strani }e potpomagaat vo najtesna sorabotka me|u nau~nite, kulturnite, prosvetnite, sindikalnite, fiskulturnite, umetni~kite i sli~ni dru{tva i organizacii od svoite zemji i na toj na~in }e davaat vzaemna pomo{ za nivno dejstvuvawe. Dogovornite dr`avi }e im obezbedat, vo toj smisol, na nau~nite rabotnici na drugata dogovorna dr`ava, sloboda za nau~no istra`uvawe vo biblitekite, arhivite i na teren, po~ituvaj}i gi op{tite propisi koi va`at vo zemjata kade {to tie istra`uvawa se vr{at. ^len 8 Visokite dogovorni strani }e potpomagaat organizirawe na kursevi za vreme na U~ili{nite raspusti za nas-


VESNIK ILINDEN tavnicite na visokite {koli i drugite u~ili{ta od site stepeni i vidovi, kako i za kulturnite i prosvetnite rabotnici i umetnici od drugata Visoka dogovorna strana. Ova se odnesuva i na razmena na u~enici na kursevi za vreme na raspust i na vospitni letuvali{ta od site vidovi. ^len 9 Visokite dogovorni strani }e potpomagaat i vo granicite na mo`nostite }e davaat za toa materijalni sredstva, vzaemni poseti na poedinci i izbrani grupi na nau~nici, proсvetni, fiskulturni, sindikalni, mladinski, zadru`ni rabotnici, kni`evnici i umetnici, so {to bi se razvivala nau~nata, kulturnata, prosvetnata, fiskulturnata i druga sorabotka. ^len 10 Dogovornite dr`avi }e ja pomagaat sorabotkata me|u sindikalnite, mladinskite i `enskite organizacii, me|u profesionalnite organizacii na prosvetnite rabotnici, kako i me|u drugite nau~ni i kulturni organizacii i zdru`enija na dvete zemji. ^len 11 Visokite dogovorni strani }e organiziraat sestrana koordinacija na rabotata, }e pomognат vo naporite za {irewe na kulturata i sestranoto me|usebno zapoznavawe i pri sozdavaweto i organizacijata na site vidovi na u~ili{ta, isnstitutii drуgи prosvetni i kulturni institucii kako i na celata kulturnoprosvetna rabota, osobeno: a) preku organizirawe na razmena na knigi i ~asopisi, dneven i periodi~en pe~at i drugi publikacii me|u srodnite ustanovi i dru{tva od dvete zemji; b) preku kulturni anga`mani za gra|anite na drugata Visoka dogovorna strana na svojata teritorija, kako i so kulturni anga`irawa za svoite gra|ani na teritorijata na drugata Visoka dogovorna strana, vo sodejstvo so nejzinite nadle`ni institucii; v) so olesnuvawe na rabotata na novinskite agencii i dopisnici i

ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г. potpomagаwe na poseti i ekskurzii na novinari; g) so olesnuvawe i so razmena na muzejski materijal; d) so predavawa i kursevi na jazicite; |) so razmena na u~ili{en materijal; e) so koncerti; `) so izlo`bi i priredbi od site vidovi; z) so teatarski pretstavi, razmena na glumci i teatarski ansambli; i) so radio, filmovi, gramofonski plo~i i sli~no; j) so razvivawe na sportski odnosi preku sportski i fiskulturni organizacii, so pomagawe na turisti~ki patuvawa i organizirawe na prestoi zaradi odmor; k) sekoja Visoka dogovorna strana } e se obiduva, na soodveten na~in, za za{tita na avtorskite prava i za toa da bidat izdadeni, pred s#, kni`evni dela od vrednost na drugata Visoka dogovorna strana, i toa so dobri prevodi. ^len 12 ]e se formira Postojana me{ovita komisija, koja }e ima 12 ~lenovi. Ovaa komisija }e deluva kako sovetodavno, inicijativno i kontrolno telo. Komisijata, predvidena vo prethodniot stav, }e bide podelena vo dve Potkomisii: edna }e ima sedi{te vo Tirana, drugata vo Belgrad. Sekoja Potkomisija }e ima po 6 ~lenovi. ^lenovite na tiranskata potkomisija }e gi imenuva albanskoto Ministerstvo za prosveta vo dogovorot so Ministerstvoto za nadvore{ni raboti. ^lenovite na jugoslovenskata sekcija }e ja imenuva Komitetot za u~ili{ta i nauka za dogovorot so Komitetot za kultura i umetnost i so jugoslovenskoto Ministerstvo za nadvore{ni raboti. Vo tiranskata sekcija na Postojanata komisija }e ima svoi pretstavnici od Ministerstvoto za nadvore{ni raboti, Ministerstvoto za prosveta, Komitetot za Kultura i umetnost, Sindikalniot

7


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

sojuz i Sobranieto na Narodnata mladina vo Albanija, pod pretsedatelstvo na Vonredniot pratenik i opolnomo{teniot minister na Federativna Republika Jugoslavija vo Albanija. Vo belgradskata sekcija na me{anata komisija }e ima svoi pretstavnici od jugoslovenskoto Ministerstvo za nadvore{ni raboti, Komitetot za u~ili{ta i nauka, Komitetot za kultura i umetnost, Centralniot odbor na Edinstvenite sindikati, Centralniot odbor na Narodnata mladina na Jugoslаvija, pod pretsedatelstvo na Vonreden pratenik i opolnomo{ten minister na Narodna Republika Albanija vo Jugoslavija. Sekoja Potkomisija mo`e da gi povika na sorabotka i ata{eata za pe~at i kulturnoto ata{e na drugata Dogovorna zemja, pretstavnicite na doma{nite nau~ni i kulturni ustanovi, dru{tvata za kulturna sorabotka, kako i site drugi stru~wacи, vo svojstvo na sovetnici. Spisokot na imenuvanite ~lenovi na sekciite }e bidat, po diplomatski pat, predlo`eni na drugata Dogovorna zemja, zaradi odobruvawe. Plenumot na Postojanata me{ana komisija }e se sostanuva, spored potrebite, najmalku edna{ godi{no i toa naizmeni~no na teritorijata na Federativna Narodna Republika Jugoslavija i Narodna Republika Albanija. So ovie sednici }e pretsedavaat naizmeni~no Vonrednite pratenici i opolnomo{teni ministri na dvete zemji. Dol`nost na Postojanata me{ana komisija e da nosi odluki, na plenarnи sednici, i predlaga merki za primena na ovaa Konvencija. Prva od ovie merki }e bide izrabotkata na Dopolnitelen protokol, koj }e bide sostaven del na ovaa Konvencija, {tom }e bide odobren od dvete Visoki dogovorni strani. Me{anata komisija }e vnimava na primenata na Konvencijata i na dogovorno donesenite odluki i merki i }e im gi predlaga na Visokite dogovrni strani site izmeni koi }e gi smeta za potrebni.

8

^len 13 Ovaa Konvencija }e ja sproveduvaat vo praksa nadle`nite centralni organi vrz osnova na sugestii i predlozi na Me{anata komisija. ^len 14 Visokite dogovorni strani se obvrzuvaat deka }e gi prezemat potrebnite administrativni i finansiski merki za prakti~no sproveduvawe na ovaa Konvencija. ^len 15 Odredbite od ovaa Konvencija nikako ne ja menuvaat polnova`nosta na zakonite i propisite na dvete zemji koi se odnesuvaat na site stranci, dokolku se odnesuva na vleguvaweto vo zemjata i prestojot vo nea. ^len 16 Ovaa Konvencija }e bide ratifikuvana. Razmenata na ratifikaciskite instrumenti }e se izvr{i vo Belgrad. Konvencijata }e stapi na sila na denot na razmenata na ratifikacionite instrumenti. ^len 17 Ovaa Konvencija }e va`i najmalku pet godini. Dokolku {est meseci pred istekot od ovoj rok, niedna od Visokite dogovorni strani ne izrazi `elba da prestane va`nosta na Konvencijata, Konvencijata }e ostane vo va`nost do istekot na {est meseci od denot, koga edna od Visokite dogovorni strani izjavi `elba Konvencijata da prestane. KAKO POTVRDA NA TOA ovlasenite Opolnomo{tenici ja potpi{aa ovaa Konvencija i na nea gi stavija svoite pe~ati. RABOTENO vo Tirana, na 9 juli 1947 godina. Marijan Stilijanovi} s. r. Manol Konomi s. r.

D-r Katerina Todoroska


VESNIK ILINDEN

КРАЛСКО ПРАТЕНИШТВО НА ИТАЛИЈА ВО ДРАЧ БР. 1327/225 ДО МИНИСТЕРСТВОТО ЗА НАДВОРЕШНИ РАБОТИ - РИМ ДРАЧ, 2 АВГУСТ 1923 Г. ПРЕДМЕТ: МАКЕДОНСКИ СЕЛА ВО АЛБАНИЈА Во врска со телеграмата бр. 221721 (Оддел 4) на Вашата Екселенција, во два примерока Ви ги испраќам вестите добиени од генералот Телини, во врска со селата кои го интересираат бугарскиот претставник во Цариград. За соодветно запознавање на Вашата Екселенција, исто така, ја приложувам скицата, прилог на извештајот на генералот Телини. (потпис нечитлив) Денес, Албанија како држава, ги има следните граници (в. приложената скица): а) Од ... на Бојана до Охридското Езеро, политичката граница со Југославија веќе е точно утврдена на теренот. Населението останато во тие граници е исклучиво албанско. Единствен и најмал исклучок претставува селото Лим, на западниот брег на Охридското Езеро, каде што населението е суштински македонско. б) Од Охридското Езеро до планината Грамос, политичката граница сè уште не е дефинирана. На територијата која сега се наоѓа под албански суверенитет не постои ниту еден центар на македонско население. Таму, инородното население е претставено исклучиво од РОМАНЦИТЕ И ВЛАСИТЕ, кои поточно се нарекуваат РОМАНЦИ, ако живеат во центри на постојано население, и КУЦО-ВЛАСИ ако главно се занимаваат со овчарство, со номадски навики. Во некои центри се наоѓаат и племиња на Цигани, но, овдешните, како и во Македонија, ги зачувале

ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

своите азијатски карактери и се сосем страни на населението меѓу кое се населиле. Но, во таа зона, Албанија ќе може целосно или делумно - во зависност од одлуките кои се очекуваат од Амбасадорската конференција, да ја има територијата во границите на некогашната османлиска Корчанска каза (зелена испрекината линија). Селата на оваа оспорувана територија кои не се муслимани, се македонски и тоа, од северо-запад кон југоисток: Љубаниште, Конско, Безмиште, Горица, Гломбок, Сулим, Пустец, Лајсика, Грновка, Рохово, Гразден, Герија, Трохово, Врник, Лабаница, Костонец, Пеликат и Слимица. в) Од планините Грамос до Крфскиот канал, каде што границата беше утврдена во 1913 год. и сега подобро се прецизира и во кој единствено неалбанско население е грчко или романско. При карактеризирањето на овие села нарочно го користев општиот апелатив македонски, не бугарски, бидејќи насекаде, кога жителите ги прашав за нивната националност, тие сите еднакво одговараа со зборот Македон и кога ќе додадев Бугар? - тие пак одговараа Македон. Јазикот кој тие го говорат во семејството и кој, освен занемарливи исклучоци, е единствениот кој тие го разбираат е тој што е познат под името македонско наречје и кој, како што тврдат компетентните, има извесна блискост (сродност) со бугарскиот; како што постои блискост (сродност) со бугарското население. Но, дали станува збор за вистинските Бугари не е лесно да се каже. Сега преминувам да одговорам на прашањата поставени во врска со овие села кои сите ги посетив. 1. Бројот на куќи во секое село (потцртани со црвено на скицата) е приближно следен (бројот на населението не може да се прибере): Љубаниште - 15 куќи: Mакедонски селани кои обработуваат чифлици на албански бегови. Конско - 7, Безмиште - 40, Горица - 30, Гломбок - 32, Сулим - 30, Пустец - 50. Лајсика - 10, Црновча - 10 куќи: бедни села

9


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

на западниот брег на Преспанското Езеро населени со македонски селани кои главно работат на имотите на албанските бегови а делумно своја земја. Рахова - 53, Гразден - 55 куќи: во основа Mакедонски села, но каде што училиштата и грчкото влијание имаа значајно влијание, така што тие сега се сметаат предимно грчки. Цера -10 куќи, Трахово -12 куќи: бедни села од видот на осумте на западниот брег на Преспанското Езеро. Врник - 30 куќи: албанското и грчкото влијание се наметнаа на првобитниот Mакедонски карактер. Лабаница - 90, Костенец - 110, Пеликат - 73, Слимица - 75 куќи: како за претходните две од полуостровот Сува Гора, грчкото влијание преовладува над првобитната Mакедонска основа. 2) ЦРКВИ И УЧИЛИШТА - Во споредба со живеалиштата, црквите се доста раскошни и за нив се грижат поповите кои во нив вршат активна југословенска или грчка пропаганда; без позначајни резултати, со исклучок на горенаведените места. - Бугарски училишта не постојат; грчки училишта има во Сулим, Пустец, (од неодамна) во Рахова, Гразден, Врник, Лабаница, Костонец, Пеликат, Слимица, кои во последниве седум села постојат од времето на турска власт. - Во тој период, таму имало и бугарски училишта, кои Турците вешто ги ставаа покрај грчките, за да предизвикуваат отпори кај населението; но, за време на Балканската војна тие беа укинати. 3) Владата и Aлбанското

10

население сe уште не можеа да го покажат нивното однесување кон Mакедонското население, бидејќи селото Лим е само од пред пет месеци вклучено во Албанија, додека другите краеви сe уште се вон неа. Во начело, ако не друго, во надеж на помалку лошо, ова население, со исклучок на гореспоменатото прогрчкото, е наклонето кон Албанија; еден дел го потресуваат спротивставени тенденции, бидејќи југословенските и грчките агенти им ветуваа сопственост на земјиштето кое сега го обработуваат за сметка на албанските сопственици. ДАРМ, КС 35 ИДА МНРИ, папка 712 (Албанија 1919-30); превод од италијански јазик


ДЕКЕМВРИ 2011 - ЈАНУАРИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

Издавач: Македонско друштво “Илинден” – Тирана Главен и одговорен уредник: Никола Ѓурѓај Заменик на главен и одговорен уредник: Ерлин Мазнику Лектура: Валентина Нестор Компјутерска обработка: Тримакс - Тирана Фотографии: Архива на МКД “Илинден “-Тирана и редакцијата Редакција: 1. Ариана Шутку – Тирана 2. Ернеста Дука – Драч 3. Ули Халилај – Голо Брдо 4. Љубе Богдановски – Горно Крчиште 5. Алдана Лоровска – Врбник 6. Бесим Мемишај – Гора 7. Ѓерѓи Тeрпо - Мала Преспа 8. Брунилда Абдиај - Елбасан Печати: ДСИ - Тирана Контакт: 0692401778 АЛ 0038971946391 МК Адреса: ул. „Михал Грамено“ 183 - Тирана, Албанија е-mail: drustvo.ilinden.tirana@live.com Web: www.ilinden-tirana.com

Банка: Национална Комерциална Банка - Тирана IBAN:AL1520511021289300CLOTCLALLY LEK SWIFT:NCBAALTX020 IBAN:AL4820511021289300CLOTCFEURA EUR SWIFT:NCBAALTX


МАКЕДОНСКО ДРУШТВО „ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА SHOQATA MAQEDONASE „ILINDEN“ TIRAN{ MACEDONIAN ASSOCIATION „ILINDEN“ - TIRANA

••

“ „

www.ilinden-tirana.com drustvo.ilinden.tirana@live.com

Vesnik Ilinden br6  

Vesnik Ilinden br6

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you