Page 1

ILINDEN ВЕСНИК НА МАКЕДОНСКО ДРУШТВО ‚‚ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА Јас го разбирам светот единствено како поле за културен натпревар меѓу народите - ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ГОДИНА II

БРОЈ 9

Во овој број

ТИРАНА - АЛБАНИЈА

www.ilinden-tirana.com

ЗАПОЗНАЈ ЈА ОБЛАСТА ГОЛО БРДО

Страница 2 Границата меѓу Република Македонија и Република Албанија само со лична карта Одбележување на 109 години од смртта на Гоце Делчев

Страница 3 Македонска вечер Чудо во црквата Св. Димитриј

Страница 4 Претседателката на албанскиот парламент во посета на Реублика Македонија

Страница 5 Во чест на албански писател од македонско потекло Стерјо Спасе

Страница 6 Albanizmite vo zapadnoprespanskiot govor

Страница 9 Mакедонците во Србија добија пратеник

Страница 10 Матка е место за странските посетители

Бесплатен примерок

Голо Брдо

ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

Македонското Друштво “Илинден” - Тирана го осудува и жали за убиството на петте млади македонски рибари во близина на селото Смилјковци на 12 април 2012 година. Македонското Друштво “Илинден” - Тирана длабоко жали за овој трагичен настан и ги повикува локалните и националните власти да направат сé што е во нивна моќ да ги пронајдат одговорните и да ги изведат пред лицето на правдата. Македонското Друштво “Илинден” - Тирана изразува искренo сочувство до семејството на жртвите. Македонско друштво “Илинден”-Тирана Границата меѓу Република Македонија и Република Албанија само со лична карта Границата меѓу Република Македонија и Република Албанија, граѓаните на двете земји ќе можат да ја преминуваат само со биометриски лични карти. Македонското МНР соопшти дека тоа е овозможено со Спогодбата за заемно патување на граѓаните, што во декември минатата година во Тирана ја потпишале првиот човек на македонската дипломатија г-дин Никола Попоски и албанскиот вицепремиер и министер за надворешни работи г-дин Едмонд Хаџинасто. Со тоа, како што се наведува во информациите, уште еднаш се потврдуваат одличните односи меѓу Македонија и Албанија, се овозможува уште поголема комуникација на граѓаните од двете пријателски држави, интензивирање на економските врски, како и развој на туризмот и градење на пријателство во духот на европските вредности.

ОДБЕЛЕЖУВАЊЕ НА 109 ГОДИНИ ОД СМРТТА НА ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ Cе одбележа 109 - годишнината од смртта на македонскиот револуционер Гоце Делчев. По тој повод, беше организирана Панихида и беше положено свежо цвеќе во црквата Св.Спас во Скопје, Македонија каде се наоѓа неговиот гроб.

2


VESNIK ILINDEN

ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

МАКЕДОНСКА ВЕЧЕР Претседателот на Македонско Друштво “Илинден” – Тирана Г-дин Никола Ѓурѓај од 21-23.04.2012 година учествуваше на Македонска вечер во Горни Милановац, Република Србија во Хотел “Неда” - Рудник во организација на Македонско Друштво “Даме Груев” – Србија Моравчки Округ.

ЧУДО ВО ЦРКВАТА СВ. ДИМИТРИЈ Фреските во Св. Димитриј Скопје, Македонија

Во црквата Св. Димитриј Скопје, Македонија на празникот Влегувањето на Господ Исус Христос во Ерусалим (Цветници), се случи божјо чудо. Тоа ја затрепери секоја човечка душа, верна и неверна, православна или не. Почнувајќи од утринските часови, па во текот на целиот ден, свештениците во храмот како и мноштвото граѓани беа сведоци на необјаснивото, за рационалниот човечки разум, заживување на фреските коишто небаре само што беа реставрирани, а сепак човечка рака ги нема допрено. Особено беа впечатливи чистите и јасни бои на ореолите на Светителите, како и блескавите крилја на ангелите на фреските. Трансформацијата на одделни фрески се случувале од минута во минута. Свештениците велат дека во православието низ вековите се забележани многу несекојдневни појави кои, според верата, се дефинираат како божји чуда. 3


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

ПРЕТСЕДАТЕЛКАТА НА АЛБАНСКИОТ ПАРЛАМЕНТ ВО ПОСЕТА НА РЕУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Македонија и Албанија се две пријателски држави, меѓусебните осноси се на високо ниво. Македонија во Албанија гледа поддржувач на аспирациите за членство во НАТО, а двете земји меѓусебно треба да соработуваат, да си помагаат за што поскоро вклучување во европското семејство, оценија по средбата претседателите на македонскиот и албанскиот Парламент, Трајко Вељаноски и Јозефина Топали. Во Албанија имаме уште еден пријател во НАТО и секогаш од неа ја добиваме поддршката за нашето

зачленување во Алијансата. Заеднички имаме еден пат за интегрирање и на Македонија и на Албанија во европското семејство и убедени сме дека брзо ќе дојде денот кога ќе бидеме негови членки. Иднината и на Македонија и на Албанија е во Европската унија, рече Вељаноски. Неговата албанска колешка Топали смета дека двете држави во минатото никогаш немале посреќен заеднички проект од членството во ЕУ и НАТО и оти заедно градејќи доверба и добри меѓучовечки односи треба да работат во интерес на граѓаните. Албанија е силен поддржувач на членството на Македонија во НАТО. Притоа сакам да ги повторам зборовите на нашиот премиер Сали Бериша кој рече дека Македонија формално не е членка на НАТО, но со она што го има направено, со сите реформи и ангажман таа веќе е тоа, истакна Топали. Претседателката на албанскиот Праламент се сретна и со претседателот на Република Македонија г-дин Ѓорге Иванов и со премиерот на Република Македонија, г-дин Никола Груевски.

4


VESNIK ILINDEN

ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

ВО ЧЕСТ НА АЛБАНСКИ ПИСАТЕЛ ОД МАКЕДОНСКО ПОТЕКЛО СТЕРЈО СПАСЕ Чествување за Стерјо Спасе Вашингтонската публика на 11 мај 2012 година имаше прилика да се запознае со животот и делото на албанскиот писател од македонско потекло, Стерјо Спасе. За делото на писателот Спасе говореше неговиот колега и пријател Наум Прифти. Тој покрај писателската, фрли светло и на животната димензија на Спасе, истакнувајќи ја неговата хуманост, посветеност како педагог и поврзаност со Мала Преспа. Прифти верува дека пејсажот на родната Преспа, на извесен начин, и ја создал естетската структура на Спасе. За него, човекот што стана познат по романите „Зошто“, „Афрдита“ и расказите „Писма до мојот внук во Тирана Аријан од Македонија и Косово“, не е само писател, туку и сврзна точка на два народа. Стерјо Спасе 1914 - 1989 „Благодарение на неговите дела и талент, Спасе си обезбеди место во албанската литература, и тој е најдобрата врска во традиционално добрите односи меѓу Албанците и Македонците“, рече Прифти. За Амбасадорот на Република Албанија во САД, Гилберт Галанџи, делата кои ги оставил Спасе го надминуваат времето кога се создадени. „Ни покажуваат дека народите на Балканот имаат многу заедничко, многу вреднoсти, а ние треба да го поттикнуваме духот на соработка и добрососедството, секогаш кога и каде можеме“, кажа Галанџи. За внукот на писателот, Аријан Спасе, кој е советник во албанската амбасада во САД, настанот имаше длабока емотивна вредност. Смета дека дошол во вистинско време, дека Албанците и Македонците историски споделувале културни и духовни врски, а дека делото на Спасе е пример за таквата вредност. „Тој беше свесен за своите корени и потекло. Дел од неговата култура беше Македонија. Тоа го покажа во односите со неговите сонародници кои беа негови добри пријатели, а тој беше длабоко почитуван во регионот на Преспа“, кажа Аријан Спасе. Спасе пишувал и објавувал на албански, но бил собирач на македонското народното творештво и го негувал македонскиот јазик. “Македонскиот јазик беше дел од нашиот секојдневен живот. Мојата комуникација со него и мојата баба - неговата сопруга, беше на македонски. Читаше македонска литература и ги следеше вестите поврзани со Македонија. Со посетите на Преспа, но и со сликањето на животот таму, беше во контакт со македонскиот јазик“, раскажува Аријан Спасе. Настанот го организираше Конгресната библиотека во соработка со Обединетата Македонска дијаспора и Албанско-Американската национална организација. Стерјо Спасе (1914-1989) е роден во Глобочани, Мала Преспа. Во 1935 во Корча ја објавува неговата прва книга и воедно ремек-дело, песимистичкиот роман „Од живот за живот - зошто“. Романот е приказна за млад интелектуалец кој се враќа во родното село по завршување на образованието и се судира со традиционалните вредности.

5


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

ALBANIZMITE VO ZAPADNOPRESPANSKIOT GOVOR Makedonskiot jazik preku svoite dijalekti bil vo postojan kontakt i so albanskiot, a od takvite vrski i kontakti proizlegle i me|usebni jazi~ni vlijanija. Ovde }e se zadr`ime samo na oddelni problemi povrzani so leksikata vo zapadnoprespanskiot govor kade {to e vidlivo vlijanieto na albanskiot jazik. Postojaniot kontakt i neposrednite odnosi pridonele za me|usebna interferencija vo duhovnata sfera, vklu~uvaj}i gi i jazi~nite procesi i vlijanija. Vo lingvistikata odamna e poznat faktot deka albanskiot jazik $ pripa|a na grupata indoevropski jazici vo koja vleguvaat i balto-slovensko-iranskite jazici. Toa zna~i deka dale~nite predci na dene{nite Albanci i na Slovenite ostvaruvale `ivi kontakti vo prazaednicata. Vo naukata ima pomalku nesoglasuvawa okolu vremeto na doa|aweto na Slovenite na Balkanot, kako i utvrduvaweto na nivnata zaedni~ka pratatkovina no, vo pogled na definiraweto na prvobitnata tatkovina na Albancite, postojat pove}e hipotezi. Od dosega poznatite teorii za prapotekloto na Albancite naj{iroko prifateni se slednive: 1) deka stanuva zbor za tra~ki etnos, odnosno 2) deka stanuva zbor za da~ki etnos, 3) deka se raboti za potomcite na Ilirite ili 4) deka se potomci na Pelazgite koi, kako pra`iteli na Balkanot, `iveele na podra~jeto na dene{na Albanija. Sekoja od ovie teorii ima svoi argumenti no, za nas e biten faktot deka kontaktite me|u slovenskoto i albanskoto naselenie ne se od sega, tuku datiraat mnogu nanazad vo istorijata. Istoriski poglednato, a argumentirano i so pi{ani dokumenti, no i so pomo{ na jazi~nata analiza, fakt e deka slovenskiot jazi~en element e mnogu poprisuten vo albanskiot jazik otkolku obratno. Za toa svedo~at bezbroj analizi, me|u drugoto, knigata na A. Seli{~ev þSlavјаnskoe naselenie v Albaniiÿ (Seliшчev, 1981) kade {to e daden ogromen toponomasti~ki materijal kako dokaz za prisustvoto na Slovenite niz celata teritorija na dene{na Albanija. No, bidej}i toponomasti~kiot materijal ne nudi odgovor na pra{aweto za vremeto na negovoto nastanuvawe, se pojavuva dilemata dali toj materijal svedo~i za prvobitniot raspored na slovenskite postojani `iveali{ta pri nivnoto doa|awe, ili pak, stanuva zbor za prostori na koi Slovenite najdolgo se zadr`ale. Odgovorot na ova pra{awe bara podrobna analiza vo sekoj pogled i, po mo`nost, ispituvawe koe bi se sprovelo vo ramkite na sekoj region kade {to e zable`ano kakvo bilo prisustvo na slovenski etnos. Interesot za prou~uvaweto na slovenskiot jazi~en element vo albanskiot jazik proizleguva od istoriskite izvori, kako i od realnata fakti~ka sostojba so toponimite vo Albanija. Spored toa, jazi~nite istra`uvawa odele vo pravec na utvrduvaweto na slovenskiot (makedonski, crnogorski, srpski) jazi~en element vo albanskite dijalekti. Spored nas, bi trebalo da se napravi istoriski presek, koj uslovno bi mo`el da se podeli na 3 pogolemi celini: 1) periodot od doa|aweto na Slovenite na Balkanskiot Poluostrov i nivnoto trajno stacionirawe na teritorijata na dene{na Albanija do formiraweto na slovenskite srednovekovni dr`avi; 2) periodot na osmanliskoto vladeewe i 3) sozdavaweto na albanskata nacionalna dr`ava so pomo{ na golemite sili. Vo prvite dva perioda evidentno e prisustvoto na Slovenite niz, re~isi, celata teritorija na Albanija, pa ottamu i ogromnoto vlijanie na slovenskiot jazi~en element vo sekoja sfera od op{testvenoto `iveewe. Vo prilog na ova, osven sobraniot toponomasti~ki materijal od pove}emina slavisti, svedo~at i nekolku arhivski dokumenti (kako, na primer, pismata na Skenderbeg od 1450 i 1459 godina upateni do dubrovni~kata kancelarija, napi{ani na eden od slovenskite narodni govori so primesi 6


VESNIK ILINDEN

ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

od crkovnoslovenskiot jazik). Vsu{nost, predmet na na{evo interesirawe e sostojbata na makedonskoto naselenie koe, po sozdavaweto na albanskata dr`ava, ostanalo vo nejzinite ramki, a toa zna~i od 1912 godina, pa s# do denes. Tretiov period mo`e da se razgleduva vo nekolku fazi: 1) polo`bata na Makedoncite od sozdavaweto na Albanija kako nezavisna dr`ava do 1944 godina; 2) polo`bata neposredno po zavr{uvaweto na Vtorata svetska vojna od 1945 god., pa s# do Rezolucijata na Informbiroto, donesena vo 1948 godina; 3) polo`bata na Makedoncite po Rezolucijata od 1948, do padot na komunizmot i 4) polo`bata na Makedoncite vo procesot na demokratizacija, t.e. postkomunisti~ka Albanija. Polo`bata na makedonskoto naselenie vo Albanija od nejzinoto sozdavawe kako posebna dr`ava, pa s# do Vtorata svetska vojna, e isklu~itelno nepovolna. Spored Krfskiot protokol od 1914 godina gr~koto malcinstvo dobilo pravo na svoja kulturna avtonomija, no za `al, na Makedoncite im bile uskrateni site prava i ne bile priznati kako poseben etnos. Vo ovaa faza e zasilena asimilatorskata politika, a vo u~ili{tata se u~elo isklu~ivo na albanski jazik. Eden kus period, od 1945 do 1948 godina ima promena vo albanskata oficijalna politika i toga{ e priznato makedonskoto nacionalno malcinstvo koe imalo pravo na {koluvawe na maj~in jazik, a od Makedonija pristignale u~iteli na makedonski jazik. Po Rezolucijata na Informbiroto, Makedoncite vo Albanija ja gubat svojata kulturna avtonomija, a u~itelite dojdeni od Makedonija bile protereni so {to po~nuva mra~niot period od Enverovoto vladeewe. Poslednata faza e po padot na komunisti~kiot re`im i demokratizacija na albanskoto op{testvo, so {to se ovozmo`eni op{testveno-politi~ki promeni i vo pogled na nacionalnite malcinstva. Prv pat Makedoncite od prespanskiot region imaa pravo slobodno da formiraat svoe zdru`enie kako gra|anska asocijacija, koe poslednava godina prerasna vo politi~ka partija. Vakvite uslovi sigurno povlijaele vrz odnosot na albanskiot jazik kon makedonskiot, bidej}i Makedoncite od Prespa bile prinudeni da go u~at i da go znaat albanskiot, kako oficijalen, za da mo`at da se integriraat vo albanskoto op{testvo, odnosno da mo`at da se educiraat i na univerzitetite vo Albanija. No, kompaktnosta, kako i zatvorenosta na naselenieto od ovoj kraj, ne dozvolile pregolem napliv na albanizmi vo nivniot maj~in jazik. Sepak, ~estata upotreba na albanskiot vo sekojdnevnata komunikacija na{ol odraz i vo nivniot maj~in jazik, pa vo na{ite terenski istra`uvawa {to gi sprovedovme vo 2004, 2005 i 2006 godina konstatiravme izvesno vlijanie na albanskiot jazi~en element vrz odnosniov govor. Vo prv red, ovde }e gi izdvoime leksemite koi direktno se prezemeni od albanskiot, nezavisno od nivnoto poteklo, kako i kalkite vo sintagmatskite konstrukcii koi, isto taka se pod vlijanie na albanskiot, ili pak, nezavisno od toa dali poteknuvaat od drug jazik, nivnoto odr`uvawe e potsileno preku albanskiot. Vo neposrednoto zaemawe od albanskiot jazik }e navedeme leksemi koi svedo~at za prisutnosta na albanskiot vo zapadnoprespanskiot govor: b’a{ka (<bashkë), v’endosa (<vendós), v’endosan (<vendósur), da{ur’ija (<dashurí), dog’ana (<doganë), dogan’–er (<doganiér), k’ondrato (<kontrátë), ku{er’ija (<kushërí), lafaz’an (<lavdatë; lëvdúes; laft), t’alva (<tall), t’uti samo mn. (<túta) }’elú}e (<qelq), celibr’in (<celebrím), ~’upa (<çúpë), {artosa (<shartój) itn. Vo vrska so leksemata b’a{ka, go izdeluvame zna~eweto {to go ima vo albanskiot jazik bashkë – üzaednoý. Pr. Pomalú’oto (dete) esti b’a{ka, a pogol’emoto esti n’ase. Ovde e o~igledno prezemaweto od albanskiot jazik, nezavisno {to vo drugite makedonski dijalekti leksemata ba{ka doa|a od turskoto başka so zna~ewe üodvoeno, oddelno, izdeleno posebno, zasebnoý. Vo Etimolo{kiot re~nik na Skok (Skok; 1971, I: 119) albanskoto bashkë 7


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

ne se doveduva vo direktna vrska so turskoto başka izvedeno od baş üglavaý so pomo{ na sufiksot -ka, {to e staroturski dativ. Leksemata v’endosa üre{i, odlu~iý se doveduva vo vrska so albanskoto vendós so istoto zna~ewe. Pridavkata e vendósur, a imenkata vendím. Vo na{ite tekstovi zabele`ivme i glagol i glagolska pridavka. Pr.: I s’ea, vend’osea br’ato i s’estrata da-’izbege vo-g’orata da-si-’ojat da-si-`’iveat da-sa n’astrana odmƒ{teat’a-majka. J’as ‚u{e m’ala, ne-b’ef vend’osana i t’ie ma sv’ƒr{ija. Paralelno so slovenskata leksema lúubof, vo zapadnoprespanskiot govor se sre}ava i neposredno prezemenata leksema da{ur’ija od alb. dashurí so istoto zna~ewe. Pr.: & Kako go-z’edof K’oleta? & E, ‚ubš so-da{ur’ija g’olema! U{te eden interesen albanizam e leksemata dog’ana od alb. doganë so zna~ewe ücarinaý, dogan’er od alb. doganiér so zna~ewe ücariniký. Preku vakvite leksemi se zabele`uva vlijanieto na albanskiot jazik vo administrativotehni~kata sfera. Slednata leksema k’ondrato od alb. kontrátë so zna~ewe üdogovor, spogodbaý go poka`uva stepenot na integriranost na albanskiot jazi~en element i vo sferata na apstraktnite poimi. Pr.: I p’o~naa t’ie, f’atija b’as, n’apraa kondr’ato t’ie i a-sop’e~ali t’oj na-t’a Gr’ozda, ‚ama t’aa ~’esna `’ena, d’obra mn’ogu Gr’ozda i ne-m’o`e{e t’oj... Primerot e interesen od pri~ina {to uka`uva deka imenkata k’ondrato vo zapadnoprespanskiot govor se javuva vo sreden rod, dodeka vo albanskiot imenkata kontrátë e od `enski rod. Imenkata ku{er’ija so zna~ewe ürodnina, bratu~edý e isto taka prezemena od albanskoto kushërí. Pr.: ‚Ima ‚eden dr’ugar, ku{er’ija na-K’oleta vo-B’itola, t’amu. T’amu ‚ima ku{er’• mn’ogu t’oj. Br’at~edi p’ƒrvi mu-sa. Ovde e interesno deka paralelno so albanskoto kushërí se upotrebuva i slovenskoto br’at~ed. Spored kontekstot, a i spored na{ite terenski istra`uvawa, smetame deka albanskoto kushërí se odnesuva na rodnina voop{to, a br’at~ed potesno ja opredeluva rodninskata vrska. Vo pogled na upotrebata i zna~eweto na leksemata lafaz’an üfalbaxija, brborko, drdorkoý, iako se doveduva vo vrska so balkanskiot turcizam od persisko poteklo laf, sepak, nie smetame deka stanuva zbor za vlijanie od albanskoto lëvdím üfalba, pofalbaý, odnosno lëvdúes üfalbaxijaý, ili eventualno vo vrska so imenkata laft odnosno lavdí, lavdatë nasproti balkanskiot turcizam muabexija {to, vo ovoj govor go dobiva iznijansiranoto zna~ewe ürazgovorliv ~oveký. Privlekuva vnimanie i upotrebata na glagolot talva, koj mo`e da bide tranzitiven i intranzitiven: Toj ma-talva za kosata. Toj sa-talva. Ovoj glagol se doveduva vo vrska so albanskoto tall tran. üismeva, potsmevaý i intran. üse potsmeva, se podbivaý. Vo na{ite tekstovi se sre}ava i leksemata t’uti(n) so zna~ewe na üma{ki ili `enski (volneni) ga}i {to se nosat pod gornata oblekaý. I ovaa leksema e vlezena od albanskoto túta so dve zna~ewa: 1.üza{titna rabotni~ka obleka, pantaloni za rabotaý i 2. trenerki. Ovde se zabele`uva kako tu|ite zaemki dobivaat drugo zna~ewe koe go nema vo jazikot posrednik, a sepak ostanuvaat vo isto semanti~ko pole. Leksemata }’elú}e so zna~ewe ü~a{a za rakija, t.e. rakiena ~a{aý se doveduva vo vrska so albanskoto qelq üstakloý, odnosno izrazot qelq rakie kade {to vtorata komponenta od izrazot otpa|a. Vo ramkite na op{testvenoto `iveewe, sosema prirodno e da se prifatat i nekoi termini {to se usloveni od na~inot na `iveewe vo albanskoto op{testvo. Takov e slu~ajot so leksemata celibr’in so zna~ewe na üven~avkaý, od alb. celebrím üsklu~uvawe civilen brak, ven~avawe, ven~avkaý, nasproti upotrebata na leksemata od slovensko poteklo brak za ozna~uvawe na denot na zaedni~kata veselba, odnosno svadba. Leksemata ~’upa, ~’upe od alb. çúpë üdevojka, devoj~e, momaý, e poznata na po{irok areal od zapadnomakedonskite govori, no interesno e {to vo zapadnoprespanskiot govor ovaa leksema, osven op{toto 8


VESNIK ILINDEN

ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

zna~ewe üdevojka, devoj~eý, go sodr`i i zna~eweto ü`ensko dete, }erkaý. Pr. A m’ajka-mu m’ƒ{tea i ~up’inata si-’ojdoa na-pr’i~esna, da-sa-pri~est’avaet t’ie. ‚Imam tri ~’upi i ‚eno d’ete. Leksemata {‚artosa so zna~ewe ükalemi (za ovo{ki)ý, isto taka, se vrzuva so albanskoto shartój koe ima pove}e zna~ewa: 1. kalemi ovo{ka, 2. dade vakcina, 3. zakrpi ~orap. Vo zapadnoprespanskiot govor glagolot {‚artosa go ima samo prvoto zna~ewe. I ovoj mal pregled poka`uva kako se odvivaat jazi~nite procesi koga vlijaat i drugi ekstralingvisti~ki faktori, a edno pokompleksno istra`uvawe bi mo`elo da se sprovede ne samo vo ovoj region, tuku i vo drugite krai{ta kade {to `ivee makedonsko naselenie vo Republika Albanija. Prof. d-r Goce Cvetanovski

МАКЕДОНЦИТЕ ВО СРБИЈА ДОБИЈА ПРАТЕНИК Demokratskata partija na Makedoncite vo Srbija kone~no stana parlamentarna partija! O~ekuvawata se golemi i na lokalnite izbori! Demokratskata partija na Makedoncite so Srpskata napredna stranka na pretsedatelskiot kandidat Tomislav Nikoli} vo koalicijata “Pokrenimo Srbiju” obezbedi edno prateni~ko mesto. Od 73 pratenici kolku {to dobi koalicijata na Nikoli}, poziciran na 26-to mesto na kandidatskata lista, za pratenik vo Sobranieto na Republika Srbija, izbran e Mile Spirovski. Makedoncite vo Srbija dobija svoj pratenik vo Sobranieto i pokraj toa {to pred izborite ne postignaa soglasnost za edinstven nastap na v~era{nite parlamentarni izbori. Imeno, Nacionalniot sovet na Makedoncite vo Srbija ja poddr`a koalicijata na Demokratskata stranka na pretsedatelskiot kandidat Boris Tadi}, na ~ija lista aktuelniot pretsedatel na Nacionalniot sovet na Makedoncite vo Srbija, Bor~e Veli~kovski, se najde na 107-to mesto, no ne kako pretstavnik na Nacionalniot sovet, tuku kako ~len na Demokratskata stranka na Tadi}. Mile Spirovski stana pratenik kako kandidat na Demokratskata partija na Makedoncite vo Srbija vo koalicijata “Pokrenimo Srbiju” ~ij nositel e Srpskata napredna stranka na pretsedatelskiot kandidat Tomislav Nikoli}. Demokratskata partija na Makedoncite, istovremeno, o~ekuva najmalku dvaesetina sovetnici vo pove}e op{tini vo Srbija od lokalnite izbori koi se odr`aa zaedno so parlamentarnite i pretsedatelskite. Izbranite sovetnici }e se znaat po prvi~nite rezultati objaveni od Dr`avnata izborna komisija na Srbija.

9


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

Od ovoj broj voveduvame nova rubrika vo vesnikot „Ilinden”, so edna edinstvena cel: na onie koi nemaat mo`nost da gi posetat Makedonskite znamenitosti i da gi vidat Makedonskite ubavini, da im gi dolovime vrednostite na Republika Makedonija od sekakov vid. Posakuvame so ovaa rubrika da go razbudime i interesot kaj Makedoncite od Albanija i dijasporata da gi posetat mestata vo Makedonija koi se edinstveni i bezvremenski. Od redakcijata

МАТКА Е МЕСТО ЗА СТРАНСКИТЕ ПОСЕТИТЕЛИ Преубаво парче недопрена природа богата со ретки животински видови и со ендемични растенија на само 15 километри од главниот град... Нешто со што може да се пофали ретко која земја во светот. Освен со големо богатство природни реткости, богати дабови и букови шуми, преубавите розеви цветови на Наталиевата Рамонда, белоглавите орли, единствените пеперутки и спелеолошките објекти, оваа локација изобилува и со голем број културно-историски споменици, главно, манастири, заради кои, со право, ја нарекуваат и мала Kawon Света Гора. Температурата на водата во езерото Матка е констатно 7 до 9 Целзиусови степени, а температурата на воздухот во лето е за околу 9 степени пониска од онаа во градот. Од браната Матка 1 до Матка 2 има девет километри, а до Козјак вкупно 25.

Матка е природен кањон, кој како географски релјеф е навистина особен, а спелеолошкиот парк е еден од најфасцинантните во светот. Од десетината пештери во спелеолошкиот парк, Врело е единствената што во моментов функционира како туристичка атракција. Нејзината непосредна близина до езерото Матка ја прави најпогодна за туристичка експлоатација, а двете езера во внатрешноста и неколкуте убави и големи пештерски галерии ја прават интересна за посетителите. Дотаму се пристигнува за Speleolo{ki park дваесеттина минути, со едно од четирите бротчиња стационирани пред ресторанот Кањон Матка. Во самата пештера има голем број пештерски украси меѓу кои доминира огромниот сталагмит во вид на шишарка кој се таложи веќе 2.700 години. Звуците што постојано се слушаат во внатрешноста на пештерата доаѓаат од нејзините жители - лилјаците. Се уште траат истражувањата на пештерата под Врело, која е исполнета со вода и е единствена таква во Македонија, а според текот на досегашните истражувања, се очекува дека ќе биде и најголемата во Европа. Тука може да се види и врелото за кое се претпоставува дека доаѓа од Патишка Река, оддалечена оттука дури 15 километри. Освен пештерата Врело, тука се и пештерите Убава и Крштална. Културно-историски споменици Покрај тоа што е заштитена како споменик на природата, Матка изобилува и со голем број културно-историски споменици поради кои ја дефинираат и како мала Света Гора. Сега се останати десетина манастири, меѓу кои шишевскиот, посветен на Св. Никола, изграден или 10


ЈУНИ-ЈУЛИ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

пак обновен во 1345 година, манастирот „Св. Јован Златоуст“ во селото Козарево, манастирот „Света Богородица“ во близина на селото Глумово, манастирот „Св. Андреј“, црквите „Св. Троица“, „Св. Петка“, „Св. Атанас“, „Св. Никола“ во Нир и „Света Недела“. Вљубениците во културно-историските споменици можат да добијат организирани аранжмани, меѓу кои, посета на Марков град, средновековна населба-тврдина од 14 век, во која се наоѓаат остатоци од црквите „Св.Недела“, „Св.Ѓорѓи“ и „Св.Троица“. Тука е и локалитетот наречен Маркова нога, со кој се поврзани легендите за Крали Марко. Една од нив се однесува и на отпечатокот во ѕидот од манастирот „Св.Андреа“, наречен Маркова рака. Според легендата, Крали Марко со брат му Андреа минувале оттука и застанале да се одморат и освежат. Андреа влегол во меаната што се наоѓала на местото од сегашниот ресторан во која имало голем турски аскер. Турците го убиле Андреа, а Крали Марко, откако се одмаздил, како знак на предупредување оставил отпечаток од својата дланка во ѕидот од манастирот. Од манастирот „Св.Никола“ се простира најубавиот поглед кон планинарскиот дом и кон манастирот „Св. Андреа“. До таму може да стигнете пеш за околу 2 часа, а по спуштањето долу, се тропа на клепалото и по вас доаѓаат со едно од бротчињата. До „Св.Јован Златоуст“ и до тамошното лековито изворче имате половина час пешачење. До Марковиот град и до црквата „Св. Недела“ пак, се стигнува за околу 80 минути. Многубројните патеки овозможуват несекојдневни доживувања и одлична рекреација, а најголемо задоволство се прекрасните глетки што ви го одземаат здивот

Туристичка понуда

Стани и ти дописник на Македонски Весник Илинден Известувај од својето место за Македонците кои живат во твојот крај, случките за кои мислиш дека се интересни за објавување, поврзи се и стани дел од Македонскиот весник Илинден. Прати порка на: drustvo.ilinden.tirana@live.com

Издавач: Македонско друштво “Илинден” – Тирана Главен и одговорен уредник: Никола Ѓурѓај Заменик на главен и одговорен уредник: Ерлин Мазнику Лектура: Валентина Нестор Компјутерска обработка: Тримакс - Тирана Печати: ДСИ - Тирана Фотографии: Архива на МКД “Илинден “-Тирана и редакцијата Редакција: 1. Ариана Шутку – Тирана

5. Алдана Лоровска – Врбник

2. Ернеста Дука – Драч

6. Бесим Мемишај – Гора

Банка: Национална Комерциална Банка - Тирана

3. Ули Халилај – Голо Брдо

7. Ѓерѓи Тeрпо - Мала Преспа

4. Љубе Богдановски – Горно Крчиште

8. Брунилда Абдиај - Елбасан

IBAN:AL1520511021289300CLOTCLALLY LEK

Контакт: 0692401778 АЛ 0038971946391 МК Адреса: ул. „Михал Грамено“ 183 - Тирана, Албанија е-mail: drustvo.ilinden.tirana@live.com Web: www.ilinden-tirana.com

SWIFT:NCBAALTX020 IBAN:AL4820511021289300CLOTCFEURA EUR SWIFT:NCBAALTX


МАКЕДОНСКО ДРУШТВО „ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА SHOQATA MAQEDONASE „ILINDEN“ TIRAN{ MACEDONIAN ASSOCIATION „ILINDEN“ - TIRANA

Компјутерска обработка: Тримакс Картографија Bul. K.J. Pitu 15/6, Skopje tel: ++389(0)2/2401 280 faks:++389(0)2/2401 282 www.trimaks.com.mk

sh.p.k. Trimaks - Tiran[ cel: ++355(0)69/3861-502 tel/fax: ++355(0)4/2268-489 Rr. Alipash Guxia No 35 Tiran[ e-mail: 3maks@3maks.com

vesnikilinden9  

vesnikilinden9

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you