Page 1

ILINDEN ВЕСНИК НА МАКЕДОНСКО ДРУШТВО ‚‚ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА Јас го разбирам светот единствено како поле за културен натпревар меѓу народите - ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ГОДИНА II

БРОЈ 7

ТИРАНА - АЛБАНИЈА

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

Во овој број

СРЕЌEН ОСМИ МАРТ!!!

Страница 2 140-та годишнина од раѓањето на Гоце Делчев Меѓу македонија и албанија само со лична карта

Страница 3 Mалцинствата во Aлбанија ќе се жалат во Стразбур

Страница 4 Hag: Grcija ja prekr{i privremenata spogodba

Страница 6 Makedoncite osnovaa partija vo Kosovo

Страница 7 Iskonskite korewa na makedonstvoto

Без жена, почетокот на нашиот живот би бил без помош, средината без задоволство, а крајот без утеха Бајрон

Страница 9 Golobordski folklor

Почитувани Македонки во Република Албанија и ширум светот, во името на Редакцијата на македонскиот весник Илинден, ви посакуваме среќен 8ми Март со желба за многу лични успеси! Редакцијата на македонскиот весник Илинден


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

140-ТА ГОДИШНИНА ОД РАЃАЊЕТО НА ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ По повод 140-те години од раѓањето на Гоце Делчев, еден од најголемите македонски револуционери, во црквата „Св. Спас“ Скопје, Македонија, цвеќe положија на гробот на Гоце Делчев, претседателот на Македонско друштво “Илинден” –Тирана г-н Никола Ѓурѓај и координаторот г-н Ерјон Танај.

МЕЃУ МАКЕДОНИЈА И АЛБАНИЈА САМО СО ЛИЧНА КАРТА Република Македонија и Република Албанија потпишаа спогодба, според која граѓаните на двете земји ќе можат да ја поминуваат заедничката граница само со биометриска лична карта. Спогодбата ја потпишаа шефовите на дипломатиите на двете земји, г-н Никола Попоски и г-н Едмонд Хаџинасто, во Тирана. По стапувањето во сила на спогодбата, Mакедонските и Aлбанските државјани ќе имаат можност да влегуваат, излегуваат, транзитираат и краткорочно престојуваат до три месеци (во секој шестмесечен период),сметано од денот на првото влегување, со важечки биометриски лични карти.

2


VESNIK ILINDEN

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

MАЛЦИНСТВАТА ВО АЛБАНИЈА ЌЕ СЕ ЖАЛАТ ВО СТРАЗБУР Во градот Корча на 19.12.2011 година се оддржа тркалезна маса, на која учествуваа претставници на малцинствата во Албанија, во врска со последната одлука на Уставниот суд на Албанија, со која се укинува правото на запишување на националноста и според нив, неуспешниот попис на населението. На средбата присуствуваа претставници на Македонците, Власите, Грците, Ромите и Египќаните, кои уште еднаш пописот го оценија како неуспешен, затоа што поголемиот процент од нив го бојкотираа поради неможноста слободно да ја искажат својата етничка припадност. Пред присутните, покрај другите, говореше и претседателот на партијата на Македонците, ``Македонска алијанса за еврoпска интеграција``, г-дин Едмонд Темелко, кој посебно го нагласи дискриминаторскиот однос на албанските власти во текот на пописот, како и со скратување на можноста етничката припадност слободно да ја искажат и оние кои живеат во подрачја каде им се признава статус на малцинство. ``Македонците кои живеат во Мала Преспа сега не можат да се изјаснат како Македонци, а ние бараме тоа албанските власти да го дозволат за сите Македонци во Албанија. И Грците кои се признати како малцинство во јужниот дел на Албанија со одлуката на Уставниот суд, не ќе можат да се искажат како Грци. Тоа важи и за Србите и Црногорците, а за остантите кои воопшто не се признати како малцинство и да не зборуваме. Како може денес, во време на демократија да се случуваат вакви нешта, праша Темелко, и посочи дека за време на комунистичкиот режим тоа им било дозволено со закон и на личните карти им стоела запишана националноста на која и припаѓаат``. Околу неуспешниот попис и новата неправда врз малцинствата, остро реагираше и Вангел Дуле, од Партијата за човекови права (партија на грчкото малцинство), искажувајќи незадоволство од албанските власти и од меѓународните претставници во Тирана, кои според него, останале глуви на апелите на малцинствата за дијалог, соработка и комуникација. На оваа средба беше донесена одлука претставниците на малцинствата правдата за својот легитимен статус во албанската држава да ја бараат во Стразбур.

3


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

HAG: GRCIJA JA PREKR[I PRIVREMENATA SPOGODBA 15 sprema eden bea glasovite spored koi Grcija ja prekr{ila privremenata spogodba vo odnos makedonskata aplikacija na NATO samitot vo Bukure{t vo 2008-ta i 15 glasovi sprema eden za makedonskoto barawe da i se nalo`i na Atina vo idnina da ne go pravi is-

toto. Toa e rezultatot i e epilogot od trigodi{niot spor na Makedonija protiv Grcija, koj zavr{i 04.12.2011 godina vo me|unarodniot sud na pravdata vo Hag. So drugi zborovi, sudot utvrdi deka Grcija e

4

vinovna, iako vo kone~nata presuda direktno ne ka`a toa pak da ne go povtori i pokraj prethodno spomnatoto glasawe. No, vo objasnuvaweto sudot naveduva deka ne gleda potreba takvo ne{to da i nalo`i na Grcija, smetaj}i deka, kako {to se veli, nema pri~ina da pretpostavi deka dr`avata, ~ie odnesuvawe ovoj organ na Obedinetite Nacii go ocenil kako pogre{no, pak }e go povtori vo idnina, bidej}i ,,dobrata volja treba da se pret-

postavi,, – zaklu~uva sudot. Makedonsiot tim zadovolen. ,,Ova e klu~na presuda koja ne sozdava pobednici i porazeni tuku sozdava mo`nost da se vratime vo edna pravna predvidlivost koja }e ni ovozmo`i da gi ostvarime na{ite streme`i za evroatlantska inte-


VESNIK ILINDEN

gracija”, - izjavi {efot na makedonskata diplomatija, g-din Nikola Poposki po objavuvaweto presudata na me|unarodniot sud na pravdata vo Hag. ,,Vo Bukure{t 2008 Makedonija be{e popre~ena preku argument na sila, a vo Hag 2011 Makedonija go dobi sporot preku silata na argumentot”, - izjavi pretstavnikot na Makedonija pred MSP, g-din Antonio Milo{oski. „Fakt e deka imame pravo da se nadevame deka asocijacija vo ~ie srce e vladeeweto na pravoto, kako {to e NATO, }e ja zeme predvid ovaa presuda koja {to e isklu~itelno i kristalno jasna”, - re~e ambasadorot g-din Nikola Dimitrov, kozastapnik na Makedonija pred MSP. Vo edno~asovnoto obrazlo`enie na presudata, pretsedatelot na sudot g-din Hiza{i Ovada po site to~ki utvrdi deka pravnite argumenti na zemjava se poizdr`ani vo odnos na gr~kite, koi pa|aa eden po eden. Pokraj toa deka ja prekr{ila spogodbata, Grcija ne uspea da doka`e deka i zemjava, isto taka, ne ja sproveduvala spogodbata vo delot na dobrososedski odnosi. Grcija ne uspea da go doka`e i tvrdeweto deka Makedonija namerno, vo dobar duh, ne pregovarala za sporot za imeto. Edinstveno ne{to za {to sudot utvrdi deka Grcija imala pravo, bila upotrebata na simbolot - sonceto od Vergina od strana na makedonskata armija vo 2004-ta – ~in koj spored Hag ne mo`e da se smeta za povod za reakcija kako onaa 4 godini podocna vo Bukure{t. Gr~kite pretstavnici se vozdr`aa od direktno komentirawe na presudata. ,,Bi sakale da potencirame deka ednostranata aplikacija na Republika Makedoni protiv Grcija, pred me|unarodniot sud na pravdata be{e politi~ki motivirana {ema da se zaobikolat politi~kite pregovori koi se vodat pod pokrovitelstvo na specijalniot pretstavnik na ON. Namesto da pregovara vo dobra volja za imeto koe be{e uslov vo privremenata spogodba, Makedonija vleze vo sudski proces za ovie pregovori da gi napravi nepotrebni”, - izjavi pretstavnikot na

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

Grcija pred MSP, g-din Jorgos Savaidis. Prvi~noto vozdr`uvawe na Atina da dade jasna ocenka i jasno da ka`e {to misli za presudata ostava prostor za razmisluvawe, vo koja nasoka }e bidat idnite ~ekori na Grcija. A i makedonskite pretstavnici vo Hag ne sakaa podetalno da objasnuvaat {to ponatamu. Pretstavnicite na Republika Makedonija izjavija deka ne treba da ima pobednici i porazeni.

5


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

MAKEDONCITE OSNOVAA PARTIJA VO KOSOVO

Makedonskoto malcinstvo na Kosovo osnova{e sopstvena partija. Od sega vo ovaa dr`ava Makedoncite }e bidat zastapuvani od strana na Demokratskata partija na Makedoncite. Ovaa informacija bila objavena od strana na pretsedatelot na Sojuzot na Makedoncite so islamska veroispoved od kosovskata oblast Gora, g-din Ismail Bojda. Kako {to izjavil g-n Bojda, partijata treba da zapo~ne so rabota do krajot na 2011 godina, odnosno do sredinata na januari 2012 godina do koga kosovskite vlasti treba da izdadat re{enie za rabota. Bojda e optimist za davaweto dozvola za rabota od pri~ini {to dosega im se dodeleni dozvoli za rabota na hrvatskoto malcinstvo koe ima 400 lica, isto taka i na Crnogorcite koi {to imaat 500 lica, a pak makedonskoto malcinstvo vo Kosovo broi nad 3000 gra|ani. Dokolku vo ovoj period dobie dozvola prviot poseriozen predizvik partijata }e go ima ve}e vo april 2012

6

godina, za koga se zaka`ani parlamentarnite izbori vo Kosovo. Sakaj}i da se zapoznae javnosta so deluvaweto na Makedoncite vo Gora, makedonskata zaednica na Kosovo go izdava svoeto glasilo Gorocvet, ~ij prv broj izleze vo 2008 godina.


VESNIK ILINDEN

ISKONSKITE KOREWA NA MAKEDONSTVOTO (D-r Stojan Risteski, Prespa pod Albanija i nejzinite narodni umotvorbi, NIP „\ur|a“, Nezavisni izdanija, 26, Ohrid 1993) Vo istoriskiot mozaik na Makedonija niza godini, decenii, pa i vekovi se ozna~eni so crnina. Na{ite predci dolg period na ovie prostori svivale gnezda, sroduvaj}i se so zemjata i neboto. No, so raspar~uvaweto na Makedonija vo vtorata decenija na XX vek, Makedoncite dobija ~etiri gospodari. „Od edna asimilacija se oslobodil na druga nagazil makedonskiot ~ovek“ (S. Risteski). Najnovoto delo poso~eno vo podnaslovot na prof. d-r Stojan Risteski, koj postojano nи zaplisnuva so nau~ni otkritija na pove}e poliwa od makedonistikata, ni donesuva sve`i soznajbi na etnolo{koistoriski i folkloren plan za del od makedonskiot narod, koj{to neprekinato `ivee na svoeto ogni{te, opstojuvaj}i niza vekovi. Toa delo e za Makedoncite vo oblasta Dolna Prespa, vo ~ij sostav vleguvaat selata: Pustec, Leska, Zrnosko, Cerje, Globo~eni, Dolna Gorica, Gorna Gorica i Tuminec, kon {to e priklu~en i dodatok za seloto Bobo{tica Kor~ansko. Trudot opfa}a 234 strani, podelen generalno na ~etiri celosti: Prespa pod Albanija (9-73), Prozni narodni umotvorbi (75-146), Narodni pesni (147-168) i Dodatok Bobo{tica (203-224), na koi im prehodi Predgovor (5-8). Deloto e zbogateno i so: Re~nik na pomalu poznati i karakteristi~ni dijalektizmi, Spisok na informatorite od koi se zabele`ani narodnite umotvorbi, Konsultiranata literatura i so Re~nik na pokarakteristi~nite zborovi {to se sre}avaat vo prilogot. Vo Predgovorot prof. d-r Stojan Risteski, pome|u drugoto, ni go pojasnuva

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

zarodi{ot na idejata za trudot, prvata poseta na Pustec i na drugite okolni makedonski sela pod Albanija vo 1991 godina, sredbite so Makedoncite i vospostavenata sorabotka so mnozina od niv, bez ~ija sesrdna pomo{ i presretlivost ne bi bila mo`na realizacijata na ovoj trud. Avtorot se osvrnuva na skudnata literatura za ova podra~je, uka`uvaj}i, pritoa, na propustite vo nea. So nerv na pedanten istra`uva~ toj gi spomenuva licata so koi naj~esto kontaktiral; go poso~uva brojot na zastapenite narodni umotvorbi, istaknuvaj}i ja nivnata motivska opredelba; dava nu`ni informacii za dijalektnite osobenosti so naglaska na leksi~kite crti itn. Vo prviot del od ovoj trud (Prespa pod Albanija) avtorot dava op{t osvrt na devette dolnoprespanski makedonski sela pod Albanija na istoriski, geografski, etnografski i lingvisti~ki plan. Pritoa, toj priveduva i narodni predanija za selata, za kotlinata i za ezeroto. Vo ovoj del prvpat na nau~nata javnost podetalno se prezentiraat izvorni podatoci za borbata na makedonskiot narod od Dolna Prespa protiv raznorodnite porobuva~i so osoben akcent na nacionalnoosloboditelnoto dvi`ewe i na statusot na Makedoncite vo poslednive nekolku decenii. Posebno mesto mu dava na golemiot pisatel Sterjo Spase i na drugite literaturni projavi od ova podra~je. Avtorot priveduva i opredelen broj dijalektni raznovidnosti glavno od oblasta na leksikata. Vo poedine~nite osvrti za devette dolnoprespanski sela pod Albanija, osven sve`ite etnografski informacii za sekoe selo, avtorot ni dava golem broj imiwa na mesnosti, {to pretstavuva posebna dragocenost na trudot. Golemo vnimanie toj mu posvetuva na u~ili{niot sistem, preku koj mo`e da se sledi odnosot na oficijalnata vlast vo Albanija kon makedonskoto nacionalno pra{awe. Ovie osvrti pretstavuvaat svoevidni

7


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

monografii za odnosnite sela. Vtoriot del (Prozni narodni umotvorbi) donesuva 54 prilozi, koi{to se klasificirani vo ~etiri grupi: Prikazni za `ivotni, Vol{ebni prikazni, Anegdoti i Narodni predanija, a vo tretiot del se zastapeni 115 narodni pesni, rasporedeni vo devet grupi: Obredni, Trudovi, Od te{koto minato, Rodoqubivi, Qubovni, Svadbarski, Detski, Humoristi~ni i Ta`a~ki. Pogolemiot del od narodnite pesni (sedumdesetina) se sobrani od Cvetko Maleski, a nekolku gi zabele`al German Kostoski. Me|utoa, na terenskite ispituvawa seto toa e proveruvano od strana na d-r Stojan Risteski. Vo narodnite umotvorbi, {to zazemaat sto`erno mesto vo ovoj trud, avtorot ni go pretstavuva Makedonecot od albanskiot del na Makedonija, koj{to vo otsustvo na drugi duhovni zadovolstva, potkrepa nao|al vo niv na svoeto bitie. Vo ova narodno tvore{tvo se prika`ani radosta i tagata, kopne`ot i stradawata, veruvawata vo pobedata na pravdata nad zloto, itrinata i glupavosta itn. So eden zbor, opfaten e golem del od elementite {to go ~inat `ivotot na na{iot ~ovek vo dolnoprespanskite sela pod Albanija. Kako ~etvrti del na ovoj trud e Dodatokot Bobo{tica, vo koj se davaat novi soznanija za seloto i za govorot. Dodatokot e interesen od pove}e aspekti, me|u koi spa|aat, pred se, iska`uvawata na Ilija Kune{kov, eden od informatorite na francuskiot nau~nik Andre Mazon. Zavr{uvaj}i go prikazov za ovoj trud sakame da go istakneme faktot deka makedonistikata se zbogati so u{te edno delo od peroto na prof. d-r Stojan Risteski. Ovoj neumoren traga~ po vistinata ni donese avtenti~ni svedo{tva za Prespancite pod Albanija, ~ii korewa se iskonski vpleteni so korewata na siot makedonski narod. Ova delo dava mo`nosti za novi nau~ni prou~uvawa na folklorot, jazikot, kul-

8

turata, prosvetata i na drugite segmenti {to go ~inat bogatiot duh na makedonskiot narod ne samo vo Prespa pod Albanija tuku bogatiot duh na makedonskiot narod vo negovata celokupnost.

D-r Vasil Drvo{anov


VESNIK ILINDEN

GOLOBORDSKI FOLKLOR

So golemo vnimanie i osobena `elba za za~uvawe i prenesuvawe na avtenti~noto folklorno bogatstvo na Makedoncite vo Albanija, avtorite Cvetan Z. Mazniku, Velo S. Cfarku i Vita B. Koja, go sobiraa i go zapi{aa i folklornoto bogatstvo na Golo Brdo. Taka obraboteno i soodvetno selektirano go izdadoa vo ~etiri toma pod zaedni~ki naslov “Golobordski folklor”. Po~nuvaj}i od 2009 g. prenesoa do Makedoncite od ovie kraevi slednovo:- Prvata kniga sodr`i poslovici i pogovorki na makedonski jazik; - Vtorata kniga go prenesuva narodnite blagoslovi, kletvi i gatanki; - Tretata kniga sodr`inski se zanimava so makedonsko-albanskite poslovi~ni

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

paraleli i - ^etvrtata kniga go obrabotuva poslovicite, pogovorkite, poslovi~nite i frazeolo{ki izrazi, preneseni na kirilica i latinica, koi se korisni za site tie koi go upotrebuvale i upotrebuvaat ovoj govor. Imaj}i go predvid faktot deka vakov trud i vakva ostavnina za makedonskata nau~na misla, koja se zanimava so makedonskiot folklor i negovoto neprocenlivo bogatstvo, voop{to, za makedonskata kulturna istorija, cenevme za potrebno da dademe i kratka biografija za avtorite. Cvetan Mazniku e roden vo 1938 g. vo selo Klewe, Golo Brdo. Osnovnoto obrazovanie go zavr{il vo rodnoto selo, a sedmoletnoto obrazovanie i gimazija zavr{il vo Dra~. Vo 1957 g. go zapo~nuva visokoto obrazovanie za rudarsvo vo Leningrad (S. Petarburg), a go zavr{uva pri Rudarskiot fakultet vo Tirana. Raboti vo Pogradec (20 g. ) vo rudnicite za feronikel, a potoa se do zaminuvaweto vo penzija rabotel vo Rudarskiot institut vo Tirana. No, Cvetan Mazniku bil mnogu aktiven i vo tekot na negovata penzija i gi zbogati bibliotekite na izvonreden broj Makedonci od Golo Brdo i drugi kraevi. @ivee vo Tirana. Velo Cfarku e roden vo selo \ineec, Golo Brdo vo 1935 g. Vo 1964 g. zavr{i visoko obrazovanie, pedago{ko i okolu 15 godini rabotel kako u~itel vo nekolku sela vo Golo Brdo i 20 g. bil glaven urednik na lokalniot vesnik “O{tima e maleve” (Planinski ek) vo Pe{kopeja. Velo e golem poznava~ na Golo Brdo, negovata istorija, makedonskite obi~ai, tradicijata i folklorot na makedonskiot narod, bidej}i so seto toa katadnevno se sre}aval vo rodniot dom. Ima golem pridones pri sobiraweto na folklorni materijali, narodni pogovorki i poslovici, na istoriski nastani i se {to e makedonsko vo Albanija.

9


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

Vita Koja e rodena vo selo \ineec, Golo Brdo, vo 1957 g. i se obrazuva vo Tirana. Visoko obrazovanie zavr{ila vo 1980 g na Ekonomskiot fakultet, a posle zapo~nala da raboti kako ekonomist vo Trgovskoto pretprijatie vo Tirana. Od 1984 g. se vrabotuva kako profesor po marketing i turizam pri Ekonomskiot fakultet vo Tirana. Posdiplomski studii prodol`uva vo nekolku univrziteti nadvor od zemjata, kako vo Makedonija, Italija, Grcija, Francija. Vo ovoj period, avtorite podgotvuvaat kniga so narodni i folklorni pesni od Golo Brdo, podarok za site Makedonci koi `iveat vo Albanija, Makedonija i za makedonskata dijaspora {irum svetot. Toa e golema rabota koja }e se prenesuva od pokolenie do pokolenie i }e gi o`ivee na{ite prekrasni tradicii, makedonski obi~ai i folklor.

Ariana [utku

10


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2012 Г.

VESNIK ILINDEN

Издавач: Македонско друштво “Илинден” – Тирана Главен и одговорен уредник: Никола Ѓурѓај Заменик на главен и одговорен уредник: Ерлин Мазнику Лектура: Валентина Нестор Компјутерска обработка: Тримакс - Тирана Фотографии: Архива на МКД “Илинден “-Тирана и редакцијата Редакција: 1. Ариана Шутку – Тирана 2. Ернеста Дука – Драч 3. Ули Халилај – Голо Брдо 4. Љубе Богдановски – Горно Крчиште 5. Алдана Лоровска – Врбник 6. Бесим Мемишај – Гора 7. Ѓерѓи Тeрпо - Мала Преспа 8. Брунилда Абдиај - Елбасан Печати: ДСИ - Тирана Контакт: 0692401778 АЛ 0038971946391 МК Адреса: ул. „Михал Грамено“ 183 - Тирана, Албанија е-mail: drustvo.ilinden.tirana@live.com Web: www.ilinden-tirana.com

Банка: Национална Комерциална Банка - Тирана IBAN:AL1520511021289300CLOTCLALLY LEK SWIFT:NCBAALTX020 IBAN:AL4820511021289300CLOTCFEURA EUR SWIFT:NCBAALTX


МАКЕДОНСКО ДРУШТВО „ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА SHOQATA MAQEDONASE „ILINDEN“ TIRAN{ MACEDONIAN ASSOCIATION „ILINDEN“ - TIRANA

••

“ „

Vesnik_ilinden_br7  

Vesnik_ilinden_br7

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you