Page 1

ILINDEN ВЕСНИК НА МАКЕДОНСКО ДРУШТВО ‚‚ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА Јас го разбирам светот единствено како поле за културен натпревар меѓу народите - ГОЦЕ ДЕЛЧЕВ ГОДИНА II

БРОЈ 15

ТИРАНА - АЛБАНИЈА

Во овој број

Страница 2 Македонско Друштво “Илинден”-Тирана Втор роденден на Mакедонскиот весник``Илинден``

Страница 3 Меѓународниот ден на мајчиниот јазик

Страница 4 Владата на Република Албанија го одобри отворањето на заеднички граничен премин со Република Македонија

Страница 5 Посета во Латзен - Хановер Сојузна Република Германија

Страница 6 Лук Симпкинс испрати писмо до ЕУ:Повеќе права за Македонците во Република Албанија малцинствата во Албанија се загрозени

Страница 7 НЕЗАБОРАВ НА КОРЕНОТ Македонски горански песни и Собирач: Мехмед Хоџа

Страница 9 Македонскиот јазик во службена употреба во Општина Пландиште- Србија

Страница 10 Репблика Чешка ја призна Република Македонија под уставно име

www.ilinden-tirana.com

БЕСПЛАТЕН ПРИМЕРОК

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

ЗАПОЗНАЈ ЈА ГОРА


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

VESNIK ILINDEN Македонско Друштво “Илинден”- Тирана

На 09.02.2013 година во Тирана Република Албанија Македонско Друштво “Илинден”Тирана одржа избори. Македонското друштво „Илинден“ –Тирана за мандадниот период 2013 – 2016 година за Претседател на Македонското друштво „Илинден“-Tирана е избран г-дин Никола Ѓурѓај, за потпретседателг-дин Незир Меча, за Секретар Г-дин Ерлин Мазнику и Генерален кординатор г-дин Ерјон Танај. Македонско друштво „Илинден“- Тирана во периодот од 2013 – 2016 година ќе работи на заштита на етничкиот, јазичниот, културниот и верскиот идентитет на македонското малцинство во Република Албанија, како и во насока на целосна интеграцијата на Македонците во политичкиот систем и институциите на власта во Република Албанија.

ВТОР РОДЕНДЕН НА MАКЕДОНСКИОТ ВЕСНИК „ИЛИНДЕН“

Пред две години, како двоброј за март и април, беше испечатено првото издание од весникот на Македонското друштво „Илинден“ од Тирана. Имајќи го предвид фактот што во изминативе две години, весникот предизвика голем интерес кај читателската публика во Република Албанија, веруваме дека истата реакција беше предизвикана и сред Mакедонската дијаспора ширум светот. Според бројната дописка, која пристигнува на електронската пошта на Редакцијата на Македонски весник „Илинден“, како и од другите преписки со читателите, забележително е дека во двегодишниот период весникот прерасна во медиум кој со сериозноста и пристапот во објавувањето на темите, е интересен и корисен за Mакедонското малцинство во Република Албанија, но и за промоција на активностите на Македонската дипломатија во правец на подобрување на животот на Македонското население вон границите на својата држава. Во дел од дописите се истакнува и тоа дека читателите искажуваат „особена почит кон Редакцијата, која на најдобар можен начин одбра да ја промовира македонштината во овие бурни времиња, преку пишаниот збор. Нивната мисија да го одржуваат и поттикнуваат Mакедонскиот идентитет во Република Албанија, преку културен израз целосно ја остваруваат. Сакаме да веруваме дека ваквата нивна активност ќе биде соодветно поддржана од државните институции како во Република Албанија така и во Република Македонија, но и од Македонците ширум светот.“ По повод двегодишниот јубилеј на Македонски весник „Илинден“ од Тирана, Редакцијата има чест да ги поздрави и да им се заблагодари на сите свои соработници, кои несебично помогнаа во конципирање на тематската и визуелната содржина на весникот. Воедно, Редакцијата се заблагодарува и на читателската публика, која со покажаниот интерес кон содржините што ги понуди весникот, покажа дека тој навистина ја допре сржта на Македонскиот проблем во Република Албанија. 2


VESNIK ILINDEN

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

МЕЃУНАРОДНИОТ ДЕН НА МАЈЧИНИОТ ЈАЗИК На 21.02.20013 година во Тирана Република Албанија на иницијатива на Центарот за Kултура, Mедиуми и одбрани публикации при Министерство за Одбрана во соработка со Државната Комитет за Малцинства , се одржа во просториите на домот на армијата “Меѓународниот ден на мајчиниот јазик”. На настанот присуствуваа претставници од етнички малцинства како што се: Грчки, Македонски, Српско-Црногорскиот, Влашки и Ромски. Исто така, присуствуваше

и Македонскиот амбасадор во Тирана Република Албанија Г-дин Веле Трпевски и директор на културното наследство при Министерството за туризам, култура, млади и спорт, г-дин Олси Лафе. Г-дин Џорџ Було одржа академски предавања за значењето на јазикот и културата воопшто општеството. Тој рече дека денес е посебен празник по посветен мајчин јазик. Мајчин јазик се душата на народот, духот на народите, тие се најголема предност нивните духови. “Меѓународниот ден на мајчиниот јазик” е прогласен од страна на Генералната конференција на Организацијата на Обединетите нации и УНЕСКО во ноември 1999 година. “Меѓународниот ден на мајчиниот јазик” се прославува секоја година уште од февруари 2000 до унапредување на јазичната и културната разновидност и повеќејазичноста. Овој датум се должи на студентските демонстрации за признавање на бангла јазик, кој е еден од двата јазици кои се зборуваат во Пакистан. “Јазикот на мисли и емоции е нашиот највреден имот. Повеќејазичноста е нашиот сојузник за да се обезбеди квалитетно образование за сите, да го промовира вклучување и борба против дискриминацијата “, напиша во својата порака за” Меѓународен Мајчин јазик ден “ Г-ѓа Ирина Бокова, генерален директор на УНЕСКО. Јазици се најмоќните инструменти за зачувување и развивање на нашите материјални и нематеријални наследство. Сите активности за промоција на ширењето на мајчин јазик, ќе послужи не само да ја охрабри лингвистичката разновидност и повеќејазични образование, но, исто така, да се развие целосни свест јазичните и културните традиции низ светот и да ги инспирира солидарност врз основа на разбирање, толеранција и дијалог. Албанија ја ратификуваше во 2006 година Конвенцијата на УНЕСКО “За зачувување на културната разновидност” Конвенцијата “културно наследство”, каде што јазикот се базира феномен духовно наследство. Во моментов во националната листа на “духовно културно наследство ремек-дела” се направени како културен средства за заштита Гегите и Тоските дијалект на албанскиот јазик. Во денот на “Меѓународниот Мајчин јазик ден” организира и одржи на настани низ целиот свет за заштита на борбата против истребување на мајчин јазик и одржување на нивниот идентитет преку јазикот нации. Учесниците во оваа активност тесно посетиле изложба 3 на фотографии на етничките малцинства што живат во Република Албанија.


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

VESNIK ILINDEN

ВЛАДАТА НА РЕПУБЛИКА АЛБАНИЈА ГО ОДОБРИ ОТВОРАЊЕТО НА ЗАЕДНИЧКИ ГРАНИЧЕН ПРЕМИН СО РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА Владата на Република Албанија, на својата седница одржана на 06. 02. 2013 година, ја одобри одлуката за отворање заеднички гранични премини меѓу Република Албанија и Република Македонија. Усвоена одлуката за отворање на заеднички граничен премин во Требиште – Голо Брдо, областа Булѓиза. Отворањето на заеднички граничен премин, од една страна, го

олеснува слободно движење на граѓаните од двете страни на границата, а од друга, ќе помогне во зајакнувањето на контролата над граѓаните и возила што ќе го користат преминот во овој дел на македонско-албанската граница. Отворањето на граничниот премин кај Требиште, Голо Брдо, од албанска страна со Џепиште од македонска страна, беше долгогодишно барање на населението од двете страни на границата, особено на македонската заедница од Голо Брдо, на која со отворањето на преминот ќе се овозможи покуса врска со градот Дебар.

4


VESNIK ILINDEN

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

ПОСЕТА ВО ЛАТЗЕН - ХАНОВЕР СОЈУЗНА РЕПУБЛИКА ГЕРМАНИЈА Преседателот на Македонско Друштво” Илинден” - Тирана на 14.11.2012 година беше на посета на Латзен – Хановер Сојузна Република Германија. Во времето на престојот оствари средба со Преседателот на Македонски Клуб “Илинден” – Лазен, Хановер Германија Г-дин Живко Лазаров со управата на Македонска Православна Црковна Општина Свети Спас Латзен – Хановер. Главна цел на посетата е продлабочување на соработката,расмена на искуства меѓу Македонско Друштво” Илинден”- Тирана и Македонски Клуб “Илинден” – Лазен, Хановер. Македонско Друштво” Илинден” – Тирана подари икона за Македонска Православна Црковна Општина Свети Спас Латзен – Хановер Управата на Македонска Православна Црковна Општина Свети Спас Латзен – Хановер Претседателот на Македонското Друштво “Илинден”-Тирана Г-дин Никола Ѓурѓај на 17.01.2013 година во просторите на Собранито на Републиак Македонија оствари работна средба со претеникот Г-дин Ристо Манчев пратеник од диаспора за Европа во Собрание на Република Македонија. 5


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

VESNIK ILINDEN

ЛУК СИМПКИНС ИСПРАТИ ПИСМО ДО ЕУ:ПОВЕЌЕ ПРАВА ЗА МАКЕДОНЦИТЕ ВО РЕПУБЛИКА АЛБАНИЈА МАЛЦИНСТВАТА ВО АЛБАНИЈА СЕ ЗАГРОЗЕНИ Лук Симпкинс пратеник во Австралиски парламент на 29 јануари 2013 испратил писмо на амбасадорот на ЕУ во Тирана Република Албанија . Усвојувањето на европските закони за заштита на малцинствата во Албанија, токму за малцинствата не значат ништо затоа што тие се уште не се спроведуваат од страна на државата. ЕУ треба одблизу да го испита третманот на Македонците и другите малцинства, особено со прближувањето на општите избори во јуни. Ова го наведува Лук Симпкинс, австралиски пратеник и лобист за Македонија, во писмото кое вчера му го испратил на амбасадорот на ЕУ во Тирана. Писмото следи по посетата на Симпкинс на 13 јануари на општината Пустец во Албанија, каде живее Македонско национално малцинство во оваа земја, а за време која главно се интересирал за нивните права и заштитата на малцинствата. Се чини дека политиката „или асимилација или напуштање на Албанија“ почнува да станува дел од официјалната политика на Владата во Албанија. Општините во кои не живеат Албанци добиваат само дел од финансиската поддршка која Владата им ја дава на општините на етничките Албанци, смета Симпкинс. Во писмото тој пишува и за растот на популарноста на националистичката партија Црвено црна алијанса, чии приврзаници неодамна предизвикаа сериозни инциденти во Пустец. Според него, порастот на национализмот во земјата може да резултира со понатамошни притисоци врз малцинствата, а се осврнува и на неодамна спроведениот цензус во Албанија. Освен тоа што ова население се соочува со заканите од членовите на оваа партија, забележав дека и начинот на кој беше спроведен неодамнешниот попис во оваа земја беше со многу грешки што отвора сериозни сомневања за вистинитоста на податоците за бројноста на малцинствата во Албанија.  Ми беше речено дека на Македонците, околу 100 илјади во Албанија, не им било дозволено да ја искажат својата национална припадност, стои во писмото. Симпкинс до амбасадорот на делегацијата на ЕУ во Албанија и со очекување да ги слушне неговите ставови во врска со ова прашање.

6


VESNIK ILINDEN

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

НЕЗАБОРАВ НА КОРЕНОТ Македонски горански песни и Собирач: Мехмед Хоџа Народните песни претставуваат дел од Mакедонското духовно културно наследство. Тие на своевиден начин ја отсликуваат душата на народот. Во нив се вградени многу мисли и емоции, желби, надежи и страдања и сите компоненти што го сочинуваат духовниот живот на Македонецот во текот на вековите од памтивек до денес. Оттука се наложува потребата од нивна заштита пред да бидат нагризени и целосно уништени од забот на времето. Делото што претставува интерес на нашето внимание е зборникот Македонски горански песни во две книги. Овој зборник на изворни народни песни од областа Гора, за кои собирачот на делото Мехмед Хоџа со право смета дека се дел од богатото македонско народно творештво, треба да биде приопштен кон нашата јазична, фолклорна и културна ризница. Секако, не станува збор за едно единствено дело од ваков вид. Во нашава земја народни песни од областа Гора досега се објавени во прилогот „Горански народни песни“ (1969) на Блаже Ристовски, во книгата Горански народни песни : песне, гачке и играчке горске (2000) од собирачот Назиф Докле под редакција на Блаже Петровски и Татјана Каличанин и во мелографираната книга Народната песна на Гораните (2001) во избор и редакција на Трпко Бицевски. Иако зборникот Македонски горански песни во две книги на Мехмед Хоџа не е единственото дело од ваков вид во Република Македонија, сепак тоа е плод на едно долгогодишно истражување, собирање, идентификација, внимателно бележење на говорењето, пеењето на стиховите на овој дел од нашите сонародници во Република Албанија и во Република Косово. За народните песни од областа Гора исклучително е важна констатацијата на Блаже Ристовски, кој забележува дека наспрема отсуството на вистинско епско народно поетско творештво, има мошне развиена лирска и баладна народна поезија. Такви се и народните песни во разгледуваниот зборник Македонски горански песни во две книги на собирачот Мехмед Хоџа. Тоа можеме да го илустрираме со љубовната песна „Шар постела би послала“ од првата книга, испеана од Абдил Мата од Запот во 1956 година: Да сум знала, бре беќарче,/ ти ќе дојдеш овја вечер,/ би сум се нашарила/ да бидем бела и црвена.// Да сум знала, бре беќарче,/ ти ќе дојдеш овја вечер,/ чатми веѓи би чатојсала/ полична да би била.// Да сум знала, бре беќарче,/ ти ќе дојдеш овја вечер,/ шар постела би послала/ да лашти ламба би упалила. Овде ќе ја вклучиме и баладата „Дома, брате, да дојдеш, мланеста ти је јако бовна“ од втората книга: Зумриа со болка голема,/ пишала писмо на брата./ Ка го писмо напишала,/ во Стамбул го испратила./ Наместо пишам гледанику,/ му сум пишала мили брату./ – О, ти Тахир, мили брате,/ мучно ми је да ти каже./ Што похитно ако се може/ дома, брате, да дојдеш,/ мланеста ти је јако бовна,/ од голема мука се прекина./ Тахир, брате, јани силни коња,/ сивни коња, брате, дориа/ да га најдеш жива,/ Везида твуа мланеста. Треба да го нагласиме фактот дека Мехмед Хоџа не е научен истражувач од областа на фоклористиката. Затоа делото има и извесни неотпорности. Но не смееме да го пренебрегнеме фактот дека тој е голем вљубеник во роднокрајниот народен пев. Како што нагласува и издавачот на делото слабоста е

7


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

8

VESNIK ILINDEN

„видлива и во тоа што песните не ги понудил согласно фолклористичките методи за класификација, ниту со системската апаратура за научна анализа“. Меѓутоа, забележува издавачот, „поради поодминатите години не можеше делото, кое го чувал неколку децении, да го освежи со некои од бараните податоци за информаторите – пејачите, местата и начинот на кој го собрал и запишал богатиот материјал“. Ако се инсистирало на сите барања, тогаш постоела веројатност делото да го покрие правта на заборавот и никогаш да не види бело видело. Овде треба да го споменеме и неодминливиот податок дека горанскиот говор, на кој се испеани и запишани народните песни, според Божидар Видоески, „по неговиот фонолошки систем и по граматичката структура во целина и на синхрониски и на дијахрониски план влегува во составот на македонскиот дијасистем“. Според бројот и карактерот на главните говорни карактеристики горанскиот говор заедно со гостиварскиот (горнополошкиот), дебарските говори, охридско-струшките и со преспанските говори припаѓаат на западните периферни говори од западното македонско наречје. За каков дијалект и за какво лингвистичко богатство станува збор, најдобро ќе се види ако се спомене фактот дека во целиот зборник има 514 песни, 46 000 стиха и над 11 000 зборови. Секоја од песните е нумерирана и озаглавена со клучните зборови во песната, со што уште на почетокот од песната му се дава можност на корисникот да се внесе во нејзината содржина. Тргнувајќи уште еднаш од потребата за објавување на вакви дела, ќе изнесеме една од мислите за јазикот на Mакедонскиот визионер Крсте Мисирков. Имено, уште во 1903 година тој забележува дека „...да се откажит jеден народ од своjот jазик, се велит, да се откажит он и от сам себе и своiте интереси; се велит, да престанит да гледат на себе со своiи очи, да судит за себе и за друзите со своjот ум и разум, а да чекат уважаjн’е за сè от страна. Jеден народ, коj шчо изгубил своjот jазик, мjасат на jеден чоек, коj шчо изгубил патот и не знаjит от каj идит и каj одит, и коi шчо не знаjит, зашчо одит вамо а не онамо или тамо“. Тоа што го рекол Мисирков за јазикот, се однесува и на зачувувањето на народните песни, бидејќи тие претставуваат незаборав на коренот. Да се истражува, да се собира, да се идентификува, внимателно да се бележи говорењето и пеењето на стиховите на овој дел од нашите сонародници во Република Албанија и во Република Косово во текот на повеќе од половина век и грижливо да се чува народната песна во неблагопријатни услови како дел од македонското духовно културно наследство за да се дочува за идните поколенија е вистински подвиг. А не било воопшто лесно Македонците во Гора да ги зачуваат основните етнички карактеристики, својствени за Mакедонскиот народ од средниот век досега, бидејќи, „напорите на муслиманското свештенство, како што истакнува Нијази Лиманоски, биле насочени кон тоа да ги избришат остатоците од предисламскиот период и тоа во јазикот, фолклорот, обичаите, битот и другите карактеристики“ што го сочинуваат македонскиот ентитет и етнички континуитет. Спасувајќи ги народните песни од заборав, Македонците од областа Гора сосем го испочитуваа духот на своите и наши прадедовци. Тоа значи дека Гораните успеаја да ги зачуваат, помеѓу другото, основните етнички карактеристики, својствени за македонскиот народ: фолклорот и јазикот. Во зборникот Македонски горански песни во две книги на собирачот Мехмед Хоџа се дадени по десетина панорами


VESNIK ILINDEN

ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

на населените места и мотиви од животот на Гораните, од каде што е собиран фолклорниот материјал, и мапа на поширокиот регион, во кој е вклучена и областа Гора. Пред публикувањето на зборникот, според наше мислење, ќе биде неопходна мултидисциплинарна редакција, во која својата оценка и своите сугестии за изгледот и споредбените согледувања на делото ќе даде фолклорист, а, секако, и лингвист и познавач на Mакедонските дијалекти. Д-р Васил Дрвошанов

МАКЕДОНСКИОТ ЈАЗИК ВО СЛУЖБЕНА УПОТРЕБА ВО ОПШТИНА ПЛАНДИШТЕ- СРБИЈА На 27 декември 2012 година во Пландиште Република Србија на свечена седница, советот на општина Пландиште го прогласи Македонскиот јазик за службен јазик на подрчјето на општината. Покрај српскиот, румунскиот, унгарскиот и словачкиот јазик, Mакедонскиот е четврт јазик во службена употреба на подрачјето на општина Пландиште. На свечената седница на советот на општина Пландиште присуствуваа Mакедонскиот конзул во Белград Марјан Јовановски, претседателот на Националниот совет на Македонците во Србија Борче Величковски и генералниот секретар на Демократската партија на Македонците во Србија Радослав Стефановски. Општина Пландиште се наоѓа во покраината Војводина, до општина Вршац, на границата на Србија со Романија. Според последните пописни резултати општина Пландиште брои 11.350 жители, а Mакедонската заедница брои 1.277 Македонци или 11% од вкупното население.

9


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

VESNIK ILINDEN

РЕПБЛИКА ЧЕШКА ЈА ПРИЗНА РЕПУБЛИКА МАКЕДОНИЈА ПОД УСТАВНО ИМЕ

Расте бројот на земји кои ја признаваат Република Македонија под уставно име. Република Чешка е нова на списокот држави кои во билатералната комуникација,  на земјава ќе и се обраќа со Република Македонија. Таа е  втора членка на ЕУ која во рок од два месеци се реши на ваков потег. Непосредно пред Нова година и Унгарија одлучи да ни се обраќа под уставното име. Оваа одлука на чешките власти, претставува уште еден доказ за исклучително добрите односи меѓу Република Македонија и Република Чешка, и своевиден пријателски гест во насока на продлабочување на довербата и пријателството меѓу двете земји, пишува во писмото кое министерот за надворешни работи на Република Македонија Г-дин Никола Попоски во знак на благодарност го упатил до неговиот чешки колега.

10


ФЕВРУАРИ-МАРТ 2013 Г.

VESNIK ILINDEN

РЕКЛАМНИ ЦЕНИ ЗА МАКЕДОНСКИ ВЕСНИК ИЛИНДЕН Зада страна (целосна) – 200 evra Внатрешна страна (целосна) – 150 evra Било која целосна страница Внатре – 100 evra 1/2 страница (Верикално/хоризонтално) – 50 evra 1/4 страница (Верикално/хоризонтално) – 30 evra Ве молиме контактирајте, ќе ни биде задоволство да организираме прифатлив рекламен пакет за вашите потре би. Сите реклами се предмет на одобрување од страна на редакцијата на Македонски Весник Илинден, кој го задржува правото да ja одбие или да го откажете било која реклама во секое време.

Стани и ти дописник на Македонски Весник Илинден Известувај од својето место за Македонците кои живат во твојот крај, случките за кои мислиш дека се интересни за објавување, поврзи се и стани дел од Македонскиот весник Илинден. Прати порка на: drustvo.ilinden.tirana@live.com

Издавач: Македонско друштво “Илинден” – Тирана Главен и одговорен уредник: Никола Ѓурѓај Заменик на главен и одговорен уредник: Ерлин Мазнику Лектура: Валентина Нестор Компјутерска обработка: Тримакс - Тирана Печати: ДСИ - Тирана Фотографии: Архива на МКД “Илинден “-Тирана и редакцијата Редакција: 1. Ариана Шутку – Тирана

5. Алдана Лоровска – Врбник

2. Ернеста Дука – Драч

6. Бесим Мемишај – Гора

3. Ули Халилај – Голо Брдо

7. Ѓерѓи Тeрпо - Мала Преспа

4. Љубе Богдановски – Горно Крчиште 8. Брунилда Абдиај - Елбасан Контакт: 0692401778 АЛ 0038971946391 МК Адреса: ул. „Михал Грамено“ 183 - Тирана, Албанија е-mail: drustvo.ilinden.tirana@live.com Web: www.ilinden-tirana.com

Банка: Национална Комерциална Банка - Тирана IBAN:AL1520511021289300CLOTCLALLY LEK SWIFT:NCBAALTX020 IBAN:AL4820511021289300CLOTCFEURA EUR SWIFT:NCBAALTX


МАКЕДОНСКО ДРУШТВО „ИЛИНДЕН“ - ТИРАНА SHOQATA MAQEDONASE „ILINDEN“ TIRAN{ MACEDONIAN ASSOCIATION „ILINDEN“ - TIRANA

Sh.p.k. Trimaks - Tiran[, Kartografi Trimaks cel: ++355(0)69/3861-502 tel/fax: ++355(0)4/2268-489 Rr. Alipash Guxia No 35 Tiran[ e-mail: 3maks@3maks.com

Makedonski vesnik ilinden br 15  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you