Page 1

1988 - 2013 Koldo Mitxelena

k i t o aha r o h a

Institutua Gasteiz

25 urte euskararen “benetako misterioa”ri arnasa ematen ”Euskararen benetako misterioa bere iraupena da, ez jatorria” Koldo Mitxelena Elissalt


Ortzimuga Askotan burura etortzen zaizkit Eduardo Galeanori egindako elkarrizketa batean irakurri nituen hitzak: “Utopia zeruertzean dago. Bi pauso hurbiltzen naiz eta bera bi pauso urruntzen da. Hamar pauso ematen ditut, eta zeruertzea hamar pauso harago mugitzen da. Ibili arren, ez naiz inoiz helduko. Utopiak zertarako balio du? Honetarako balio du: ibiltzeko.” Eta zalantzarik gabe arrazoia zuen: gizakia mugiarazten duena norberaren ametsak jarraitzea da. Duela hogeitabost urte familia batzuek zeruertzera begiratu zuten eta begiak hor jarrita abian jarri ziren beraien seme-alabentzat D ereduko institutu publiko bat lortzeko. Hastapenak ez ziren batere errazak izan, baina garai horretako balizko utopia egia bihurtu zuten.

A menudo me vienen a la cabeza aquellas palabras que leí en una entrevista a Eduardo Galeano: “La utopía está en el horizonte. Me acerco dos pasos y ella se aleja dos pasos. Camino diez pasos, y el horizonte se desplaza diez pasos más allá. A pesar de que camine, no la alcanzaré nunca. ¿Para qué sirve la utopía? Sirve para esto: para caminar.” Y sin duda tenía razón: lo que mueve al ser humano es la persecución de sus sueños. Hace veinticinco años un grupo de familias miraron hacia el horizonte y con los ojos fijados allí, se pusieron en marcha para conseguir un instituto público de modelo D para sus hijos e hijas. Los comienzos no fueron en absoluto fáciles, pero convirtieron en realidad lo que parecía una simple utopía.

Hogeitabost urte beranduago Koldo Mitxelena Eskola Komunitatea osatzen dugunok ametsak ere baditugu. Garai zailak pasatzen ari gara eta askotan sentitzen dugu gure ametsak lapurtu nahi dizkigutela. Baina argi daukagu gure asmoak erdiesteko ibiltzen jarraitu behar dugula. Izan ere, ametsik gabe munduak zentzua galtzen du.

Veinticinco años después todos y todas las que integramos la Comunidad Educativa de Koldo Mitxelena también tenemos sueños. Estamos atravesando momentos difíciles y a menudo sentimos que nos los quieren arrebatar. Pero tenemos muy claro que tenemos que seguir caminando para atraparlos. Ciertamente un mundo sin sueños pierde todo su sentido.

ahotik ahora

1988/1989ko lehenengo bi gela horien ikasleek eta institutuaren ardura hartu zuten irakasleek beren ametsak ere bazituzten, eta horri esker ikastetxeak bere ibilbidea hasi zuen. Geroztik familia, ikasle, irakasle eta langile ugari, bakoitzak bere ametsekin, pasatu dira Koldo Mitxelenatik eta bidean jarraitu dute gero eta pausu sendoagoak ematen.

El alumnado de aquellas dos aulas del curso 1988/1989 y el profesorado que asumió la responsabilidad de trabajar en el instituto también tenía sus sueños, y gracias a ello el centro se puso en marcha. Desde entonces, muchas familias, alumn@s, profesor@s y trabajador@s, cada uno y una con sus sueños, han pasado por Koldo Mitxelena y han continuado el camino con pasos cada vez más firmes.

5


Sorrera Instituto “Koldo Mitxelena”

Karmen Mediavilla

ahotik ahora

Guraso ohia

6

La normativa sobre modelos lingüísticos en Vitoria-Gasteiz obligaba a las familias, por ser zona castellano parlante, a elegir los modelos A y B, estando legalmente prohibido que pudieran matricular a sus hijos e hijas en el modelo D en la Enseñanza General Básica ( EGB); pero al pasar a Bachillerato solo tenían la opción de matricularles en modelo A o D porque el modelo B no existía y, por tanto, se estaba impidiendo que el alumnado del modelo B en EGB pudiera seguir sus estudios en euskera. Durante el curso 87-88 las Ikastolas transferidas de Diputación, Abendaño, Aranzabela, Odón de Apraiz, Barrutia, Tokieder y Bambi tenían a su alumnado cursando 8º de EGB y no existía ningún centro de secundaria en euskera (modeloD) donde pudieran continuar los estudios, ni ninguna previsión por parte de los responsables del Departamento de Educación.

En cinco Centros Públicos de Vitoria-Gasteiz, Ángel Ganivet, Sancho El Sabio, Luis Elejalde, Fornies y Miguel de Cervantes su alumnado estudiaba en los modelos A y B. Los alumnos del modelo A podían elegir el centro que desearan porque existía oferta en cualquiera de los centros de secundaria públicos pero el alumnado del modelo B no tenían donde continuar sus estudios si elegían hacerlo en euskera. Las familias de las Ikastolas transferidas y de las escuelas publicas se movilizaron para pedir a los responsables de Educación, tanto a nivel local (Delegación de Educación, Ayuntamiento y Diputación), como de Departamento de Educación del Gobierno Vasco un centro de secundaria en euskera. Sobre el mismo existía el compromiso previo, por parte de la Diputación de Álava desde que se crearon las Ikastolas dependientes de la misma, de la construcción de un nuevo Instituto cuando


el alumnado de estas Ikastolas transferidas llegaran a cursar bachillerato; y además existía la partida presupuestaria correspondiente reservada para llevarlo a cabo. El colectivo de madres-padres en sus reivindicaciones defendía lo siguiente: 1. Un centro de Secundaria en Euskera 2. Todo el profesorado euskaldun 3. Sin mezcla de modelos, la enseñanza se adaptaría a las necesidades lingüísticas del alumnado.

En este proyecto estaba volcado el profesorado que, por ejemplo, se preocupaba de cada comienzo de curso organizar cursillos en septiembre para el alumnado nuevo y trabajar el euskera para integrar a los chicos-as que venían de distintos centros, tanto Escuelas como Ikastolas .También las familias, que a lo largo del curso hacían su tarea organizando las actividades extra-escolares únicamente en euskera como refuerzo. El alumnado del Koldo Mitxelena era reivindicativo en el centro, como adolescentes que eran, pero se sentían muy orgullosos de su Instituto y cuando llegó el momento de medirse en conocimientos con el resto de centros de Álava la media de Selectividad fue muy buena y durante algunos años la mejor de la provincia. El Koldo Mitxelena (KM) fue creciendo porque la demanda de estudios en euskera aumentaba y se amplió el centro KM II y KM III, hasta que como consecuencia de la reforma educativa al pasar de EGB a la ESO se crearon dos nuevos Institutos (Ekialdea y Mendebaldea), sin ruido, con la ayuda de EA estando en el Departamento de Educación, lejos de la cerrazón de que dio muestra el PSOE estando en el gobierno. Mirando hacia atrás y con 25 años más, creemos que fue una pelea necesaria para que nuestros hijos-as pudieran ser personas bilingües y se superara el perjuicio de que el alumnado de familias no euskaldunes tendrían mas problemas en seguir sus estudios en euskera. Con ello además se dio un impulso en Vitoria al euskera, lengua perdida hacía tiempo, y las familias que tomamos parte en esta historia debemos sentirnos orgullosas de ello.

ahotik ahora

Durante todo el curso 87-88 la Coordinadora de padresmadres integrada por los padres-madres de los alumnos-as de las Ikastolas y las escuelas Públicas que tenían a sus hijos-as matriculados en euskera estuvo luchando para conseguir que sus hijos-as el curso siguiente pudieran continuar los estudios en euskera en las mismas condiciones de enseñanza de calidad que les estaba garantizado al alumnado que optaba por las enseñanzas en castellano. Fueron tiempos muy reivindicativos en los que las familias para saber donde seguirían los estudios de Bachillerato en euskera sus hijos-as solicitaron entrevistas con los responsables políticos a todos los niveles, tanto locales como Gobierno Vasco, que fueron denegadas o bien demoradas sine die, y por tanto, se vieron obligadas a estar casi semanalmente ante la opinión publica con artículos de opinión, cartas al director y cualquier medio posible que hiciera llegar a los responsables de tomar decisiones sobre este asunto sus peticiones. Como no éramos escuchados ni atendidas nuestras reivindicaciones, al final, tuvimos que estar también en la calle mediante manifestaciones, encarteladas, encierros en Delegación y en el mismo edificio del Koldo Mitxelena cuando estaba en obras y aún no tenia ni nombre, en Diputación para recordarles su compromiso de construcción del centro de bachillerato en euskera , caravanas de coches frente al G.V. etc.…. Fue un año de mucho trabajo organizado y en equipo con el que algunos nos dimos cuenta de lo importante que debía ser la continuación de los estudios en euskera de nuestros hijos-as por las dificultades que nos estaban poniendo desde los responsables políticos para poder conseguirlo.

Cuando a finales del curso 87-88 resolvieron convertir un pequeño centro de Primaria en Zaramaga en centro de Secundaria en euskera nos pareció bien, aunque faltaba aún mucha tarea por hacer: obras de adecuación a la nueva necesidad, dotación de mobiliario, adscripción del nuevo profesorado y un plan de estudios y mejora del euskera para el nuevo alumnado que se incorporaba de centros diversos. Pero también las familias estábamos ahí para seguir reivindicando lo que al profesorado se le negaba o se dilataba en el tiempo y hacer seguimiento del aprendizaje del alumnado.

7


Sorrera

“Koldo” gogoan... Ainara Estarrona

ahotik ahora

Ikasle ohia

8

Iruditzen zait hasierako ikasle, irakasle eta guraso gehienen izenean hitz egiten dudala, Koldo Mitxelena institutu bat baino askoz gehiago izan zela baieztatzen dudanean. Gurasoentzat apustua, euskararen eta kalitatezko hezkuntza publikoaren aldeko apustua, baina ia zerotik hasi beharrekoa, horrek zekartzan arriskuekin. Araba euskalduntzeko ikastolak sortzeko hainbeste lan egin ondoren, lan horrek segida behar zuen eta gurasoek ez zuten amore eman euren seme-alabentzat euskarazko hezkuntza osoa bermatu arte. Irakasleentzat ere hutsera egindako jauzia, erronka galanta, buruhauste ugarien iturria, euren bokazioa proban jartzeko aukera paregabea. Eta ikasleontzat... abentura!!! Abentura zirraragarria, heldutasunean sartzen ari ginenaren sentipena, gurasoekiko zilbor-hestea mozteko urratsa, beheak eta goiak irensteko gogoa, mundua aldatzeko itxaropena, 80ko hamarkadako borrokarako aldez aurretiko jarrera... nerabezaroa, aldaketa garaia, nortasuna finkatzeko garaia, abentura zoragarria... Baina abentura eskolako lehen eguna iritsi aurretik hasi zen. Beharbada kontatu behar dudana ez da politikoki oso

zuzena, baina gauzak horrela gertatu ziren eta horrela daude iltzatuta nire oroimenaren kutxa zaharrean. Garai hartan ahaldun nagusi (uste dut) zen Fernando Buesaren bulegoan ikusten dut nire burua, institutu euskalduna behar genuela adierazi genion bilera hartan eta oso gogoan dut bere lehen erantzuna: “Por encima de mi cadáver”. Ondoren, hainbat manifestazio eta ekimen egin genituen gurasoekin batera erabat euskalduna eta publikoa izango zen Euskal Herriko lehen institutua lortzeko (D ereduzko gelak baino izango ez zituena eta Ikastola ez, baina institutu izango zena). Azkenean, borrokaren ondorioz, helburua lortu genuen eta oztopoakoztopo, lehen urterako 70 ikasle bildu ginen Koldo Mitxelena Institutuari hasiera emateko. Gogoan dut lehen urte hura oso gogorra izan zela, zenbait gurasoen arteko liskarrak datozkit burura eta pena handiz gogoratzen ditut aitak etxean gai honen inguruan kontatutakoak, gure herrian hain ohiko diren bidelagunen arteko eztabaida eta borroka zentzugabeak. Ikastola desberdinetatik etorritako ikasle eta gurasoak bildu ginen


lehen urte hartan eta gurasoen aldetik hezkuntza-ereduen arteko talka gertatu zen, bakoitzak institutua bere eredura ekarri nahi zuen, norberarena beti onena dela pentsatuz. Ikasleok (irakasleen laguntzarekin) hartu genuen orduan hitza eta gogoan dut bilera egin genuela guraso eta irakasleekin. Bilera hartan dagoeneko ez geundela ikastolan adierazi genien eta utz zitzatela institutura iritsi aurreko tirabirak alde batera, institutua denon artean egingo genuela eta ikasleon iritzia kontuan hartzeko garaia heldu zela, gurasoen artean zegoen banaketa ez genuela ikasleen artera ekarri nahi garbi eta ozen esan genien, zilbor-hestea mozten pixkanaka...

Gogoratzen dut ikaskide bati dirua lapurtu ziotela behin. Inork ez zekien nor izan zen, baina zurrumurruak zeuden eta beti bezala, ikasle ganberroenei leporatu zitzaien lapurreta. Haiek ezetz, beraiek ez zekitela ezer eta orduan, bidegabekeriaren aurrean elkartasuna adierazteko eta bide

Gogoan dut era berean, abenduaren 6an, Espainiako Konstituzioaren egunean, eskolara joatea proposatu genuen eguna, hau da, jai arrotz eta inposatu bat ez ospatzeko

ahotik ahora

Pasa zen urte gogor hura eta bigarren urtean irakasle guztiak edo gehienak aldatu ziren. Gogo eta ideia berriekin iritsi ziren hainbat irakasle, aurreko urtean gertatutako guztiaren beldurrez, baina euren lanaren bokazioak bultzatuta hezkuntza eredu propioa sustatzeko gogoz. Gogoan dut nola defendatzen genuen gure institutua egiten zizkiguten kritika guztien aurrean. Gogoan dut nola defendatzen genuen eta harrotasunez defendatu ere, liburuetan jartzen zuenaz gain, gainontzeko institutuetan ikasten ez ziren beste hamaika gauza ikasten genituela Koldo Mitxelenan. Esandakoaren adibide diren hainbat eta hainbat pasadizo gordetzen ditugu garai hartako ikasle ohiek, baina nik gutxi batzuk baino ez ditut aipatuko, betirako nire barneko txokorik kuttunenean gordetako gutxi batzuk baino ez.

batez lapurtutako dirua berreskuratzeko, dirua agertu arte inor ez zela institututik aterako erabaki genuen. Irakasle batzuk atera nahi izan zuten, baina ez genien utzi, nork ziurtatzen zigun ez zirela beraiek izan dirua hartu zutenak? Egoera hartan denak ginen susmagarri edo denak ginen errugabe, beraz, ateak itxi genituen eta etxera deitzen hasi ginen lotara ez ginela joango abisatzeko. Gurasoak institutura hurbildu ziren hura onartezina zela esanez, baina guk ez genuen amore ematen (eskertzekoa orduan izan genuen zenbait irakaslen laguntza eta babesa, gure erabakiekiko errespetua azken finean). Ezin ziren barrura sartu, itxialdia zen eta han ez zen inor ateratzen eta ez zen inor sartzen. Ikustekoa zen gurasoak leihoetatik jana pasatzen afari gabe gera ez gintezen... Azkenean, zenbait gurasok erabaki zuen hura ez zegoela onartzerik eta nahikoa zela, ume moko batzuk ginela eta etxera eramango gintuztela bai ala bai. Bilera bat egin zen eta gauzak ez okertzearren etsi egin genuen, hori bai, bidegabe akusatuak izan zirenak asteburuan ere institutuan geratu ziren itxialdia egiten, euren errugabetasuna defendatzeko. Uste dut azkenean “munipak” bidali zituztela gazte hezigaitz haiek menderatzeko... Iruditzen zait pasadizo honek ezin hobeto erakusten duela urte haietan Koldo Mitxelenan bizi zen giroa eta norbaitek institutuari buruz galdetzen didanean, beti etortzen zait burura egun hura, primeran irudikatzen baitu institutuan ikasi genuen “guztia”. “Koldon” aldarrikatzen genuen elkartasunaren ikur izan zen ekimen hura.

9


ahotik ahora

“Gure gurasoen eredua izan zen abentura honen ardatz nagusia. Gurasoek hasitako euskarazko hezkuntza publikoaren aldeko borroka barreiatu genuen guk beste alor askotara.”

10

proposamena egin genuen eguna. Batzarra egin genuen irakasleekin gaiari buruz hitz egiteko. Bozketa egin genuen eta gehiengoa eskolara joatearen alde agertu zen, baina orduan, irakasleen erretolika etorri zen: institutuak dagoeneko nahiko fama txarra zeukala, alde bateko dotrina bakarrik erakusten zela gurean, hainbat gauza entzuten zirela kalean “Koldori” buruz eta horrelako ekimen bat aurrera eramanez gero, egoerak okerrera egingo zuela. Beste institutuekin batera eginez gero ideia ona litzatekeela, baina gu bakarrik izanda, arriskutsua zela eta bla, bla, bla... beharbada ez zitzaien arrazoia falta eta hala ulertu genuen orduan, baina oraingo perspektibarekin eta langile bizitzan murgilduta nagoela, susmoa dut irakasleek euren zubia galtzeko arriskua ikusten zutela batez ere :-) (ezin da hemen emotikono horietako bat jarri???). Institutuak oso fama txarra zuen kalean, desberdina den orok duen fama txarra, ezezagunak sortzen duen arbuioa eta gaitzespena jasotzen zituen eta gainera euskalduna eta nolabait esateko, iraultzailea zen, zer okerragorik VTVentzat? Edozein aitzakia ona zela greba egiteko, terroristak sortzen zirela gure ikasgeletan, euskaraz izanda gainditzea erraza zela eta “nahikoak” oparitu egiten zizkigutela, beste edozer egiten zela han behar ziren gauzak ikastea baino... baina kontua da urteak joan eta urteak etorri, Koldo Mitxelena institutuak oso emaitza onak izaten zituela selektibitatean, kritikatzen zuten guztien zorigaitzerako. Honen ildotik, UBI egiten ari ginela, greben kontua berrikustea erabaki genuen denen artean eta ordura arte egun osoko greba zirenak geldialdi izatera pasatzea erabaki genuen. Ikasle askok greba egunak ohean geratzeko aprobetxatzen zituzten eta greba eguna ez zela jai eguna argi utzi nahi genuen, beraz, deitutako ekitaldietan parte hartzeko geldialdiak egitea erabaki genuen egun osoko greben ordez, beharbada horrela ekitaldietara jende gehiago hurbilduko zen itxaropenean eta gure borrokarentzat galdutako zentzua eta begirunea berreskuratu nahian. Horrelakoak izan ziren Koldo Mitxelenako lehen urteak, horrelakoak ginen garai hartako ikasleak, baina baita irakasleak eta gurasoak ere.


Lehenik eta behin, eskerrak gurasoei, haien lanari esker Koldo Mitxelena bezalako institutu batean ikasteko aukera izan genuelako. Izan dadila testu hau gure aitari egindako omenaldia ere, Arabako hezkuntza publikoaren eta euskaldunaren alde egindako lan eskerga izugarriagatik. Seguru nago gustura hartuko lukeela parte institutuaren 25. urteurren honetan. Gure gurasoen eredua izan zen abentura honen ardatz nagusia. Gurasoek hasitako euskarazko hezkuntza publikoaren aldeko borroka barreiatu genuen guk beste alor askotara.

Gogoan era berean, hainbat ikaskide eta haiekin pasatako

Hau guztia gogoratuta, esan dezaket “Koldo” izan dela gaur naizenaren errudunetako bat: euskalduna, norberaren herriaz arro sentitzen dena (“el que no quiere a su patria, no quiere a su madre” Calle 13; aitak ere askotan esaten zidan: “ez fidatu euren herriaz gaizki esaka ibiltzen diren horietaz”), eskola publikoaren aldekoa, mundua aldatzeko itxaropena galtzen ez duten horietakoa, gauzak beste era batera egin daitezkeela sinisten duten horietakoa, hezigaitza, kontraesanez eta zalantzez betetakoa, ameslaria, abenturazalea, erantzunkorra (amaren esana ondarrutarrez: “zelako lapiku, halako tapi”)... Nerabezaroan nortasuna finkatzen baldin bada, ezin ukatu urte haietan bizi izandako guztiak bere arrastoa utzi duela nigan, baina buka dezadan behingoz...testua berrirakurtzean, amonaren istorioak kontatzen ari naizela iruditzen baitzait, benetan diozue dagoeneko 25 urte pasa direla?

ahotik ahora

Irakasleei ere mila esker, eurek lagundu baitziguten hein handi batean, liburuetan agertzen ez ziren gauza horiek guztiak ikasten, bereziki eskertu nahi diet aldaketa urte haietan bidean lagun izateagatik, gogoan dut askotan ez zigutela esaten zer egin edo zer ez, gure erabakiak errespetatzen zituzten eta hori nerabe batentzat altxorra da, beraz, nire eskerrik beroenak urte haietan jo eta su lanean ibili ziren irakasle guztientzat: gogoan Afroren jarrera lapurretaren eguneko itxialdian; gogoan Xabi Ricoren yoga jardunak eta baita astelehenetako lehen orduko erlaxazio-ariketak ere; gogoan Jon Juaristiren sintaxi zuhaitzak, niretzat euskara eskolak interesgarri egin zituztenak, horrek bultzatu al ninduen Euskal Filolofia ikastera? zenbatetan gogoratu naiz zuhaitz haietaz karreran Chomskyz hitz egiten zigutenean...; gogoan Mariateren ahaleginak gimnasiari behar zuen garrantzia emateko; gogoan Abel, Luma, Virginia eta JuanMari (rosa, rosae...), Amparo, Alicia... eta gainontzeko guztiak, denei eskerrik beroenak, bene-benetan.

momentu ahaztezinak: Kiko Mangarran eta bere istorioak, Bele Txuria aldizkaria egiten genuen taldekideak (Adolfitoak ziren banatzen genituen sari haiek? batzutan oroimenak huts egiten dit...), “ganberroak”, haiek gabe “Koldo” ez baitzen gauza bera izango, borrokalari sutsuak, saltsa guztietako perrexilak... eta hemen bai, ez dut izenik emango, nahi baino lagun gehiago ahaztuko ditut bestela.

11


Bidean

“Koldo” gogoan... Xabi Rico Irakasle ohia

Institutua sortu baino lehenagoko urteak

ahotik ahora

Gure institutua 1988-89 ikasturtean sortu zen. Beraz, atzera egin behar dugu: zergatik sortu zen une hartan eta zein testuingurutan? 1975ean Franco hil zen eta, oker ez banago, garai hartantxe sortu zituen Arabako Aldundiak lehen hezkuntzako ikastola publikoak. Aipatuko dut askoz ere lehenago Errepublika garaian sortu zela Gasteizko lehenengo ikastola Zapatari kalean. Frankismo betean Izaskun Arrue bere etxean hasi zen umeei euskaraz irakasten eta prozesu nahiko luze eta arriskutsu baten ondoren Olabide ikastola sortu zuten Izaskun Arrueren inguruan bildu ziren guraso batzuek. Baina esan dudan moduan euskarazko irakaskuntza publikoan Aldundiak eman zuen lehenengo urratsa lehen hezkuntzan. Bere ekimenez sortu ziren hainbat ikastola: Odon de Apraiz, Abendaño, Umandi, Ikasbidea…., beranduago Eusko Jaurlaritzaren menpean geldituko zirenak. Hala ere, nahiz eta 80etako hamarkadaren hasieran Euskararen Legea onartua egon, A eredua ez zen beste ezer ez zegoen Gasteizko bigarren hezkuntzako ikastetxe publikoetan hamarkada hori amaitu baino lehentsuago. Ikasbidea ikastola zen salbuespena, baina

12

Durana herrian zegoen eta dago. Horregatik euren seme-alabak garai hartako Oinarrizko Hezkuntza Orokorraren (OHO) amaierara iritsi baino lehen, gurasoak hasi ziren mugitzen D eredu publikoa batxilergoan -14 eta 18 urte artekoa- Gasteizen progresiboki ezarria izan zedin. Hezkuntza Sailak D ereduko gelak zabaltzea eskaini zuen A ereduko instituturen batean. Baina gurasoek, Gasteizko egoera soziolinguistikoaz jabetuta, ez zuten onartu eskaintza hori, eta D eredu hutsezko ikastetxea zabaltzea eskatu zioten, hasieran Aldundiari eta gero Jaurlaritzari. Ez zuen holakorik onartu Fernando Buesaren agintepean zegoen Arabako Aldundiak hasiera batean, eta luzea izan zen D ereduko institutua lortzeko borroka. Manifestazioak, kontzentrazioak eta bestelako mobilizazioak egin zituzten gurasoek, besteak beste ikastola publikoetako irakasleen laguntzaz. Parlamentuan kateatzera iritsi ziren eta, nik dakidala, orain modan dagoen eskratxea baino okerragoa den zerbait egitera iritsi ziren. Gure ikasle izandako batzuek aitortzen dute manifestazioetara joatea izan zela beren haurtzaroaren ezaugarri garrantzitsuenetako bat.


KMren lehenengo garaia (1988- 1996) Amore eman zuen azkenik Hezkuntza Sailak eta Zaramaga auzoan ikaslerik gabe gelditzen ari zen Jesus Lopez de Torre OHOko ikastetxean –oraingo KM.Iean- D ereduko institutua ezartzea agindu zuen. Jesus Lopez de Torre irakasle izan nuen nire garaiko batxilergora sartu baino lehenagoko prestakuntza ikasturtean 9-10 urte nituela. Nahiko ikasi nuen ikasturte hartan, baina beste zerbait ere ikusi zuten nire begiek. Badakit ez dela oso gizalegezkoa hildakoez gaizki esaka ibiltzea, baina ezin dut nire burua erreprimitu. Orain dela 50 urte ohikoak ziren tratu txar fisikoak ikasleen kontra. Baina irakasle hura aritu zen sadismo bereziaz nire gelakide batzuen aurka. Ni zorionez ez ninduen okerregi tratatu. Baina bitxia da eskolei irakasleen izenak ezartzearen frankismo garaiko ohitura hura. Ikusten denez gehiegi begiratu gabe jartzen zituzten izenak.

Ezaugarri batzuk D ereduko Gasteizko lehenengoa izateak ezaugarri bereziak eman dizkio gure institutuari. Kontzientzia berezia zuten bertara joatea erabaki zuten irakasle askok eta euren seme-alabak gurera bidali zituzten guraso askok ere bai, nahiz eta azken hauetako gehienak erdaldunak izan. Ez zuen edonork egiten garai hartan D ereduko aukera. Horregatik gurasoen

Euskaltzaletasuna bai, baina askoz ere txikiagoa zen euskararen erabilera ikasleen artean, ulertzekoa egoera soziolinguistikoa kontuan harturik. Horregatik hasierako urteetakoak dira orain arte etenik izan ez duten erabilera eta motibazioaren inguruko ekimenak. Gure lelo nagusi eta itsasgarri ospetsua “Euskara ahotik ahora” lehenengo garai hartakoa da.

H a s i e r a k o zenbakiak 1988-89 izan zen institutuaren lehenengo ikasturtea, garai hartako lehenengo batxilergoaren (BBB, gazteleraz BUP) bi talderekin: 14 urteko 69 ikaslerekin eta 7 irakaslerekin. Bigarren ikasturtean 1. eta 2. BBBko 143 ikasle zeuden, bost taldetan banaturik. Eta hurrengoan 240 ziren ikasleak. Azken maila UBI izenekoa ezarri zenean 12 ikastalde zeuden. Ondorengo urteetan ere etengabe gora egin zuen ikasle kopurua. Hori dela eta 1995-96an aurrean zegoen Eulogio Gomez lehen hezkuntzako eskola KM II bihurtu zen. Lehenengo mailan sei talde izatera pasa ginen. Kontuan hartu behar da gainera garai hartan posiblea zela 35 ikasle egotea gela berean. Irakasle kopuruak ere nabarmen egin zuen gora urte gutxitan. Hasierako garai haietan etorri ziren gurera oraindik irakasle ditugun batzuk: Abel Urretxo, Virginia Martinez, Luis de Luz…. Lehenengo zuzendariak Isabel zuen izena, baina aktak ikusita ezin izan dugu jakin zein zen bere abizena. Abel ere zuzendari izan zen 1991 eta 1994 artean.

ahotik ahora

Zorionez, izen zaharra albo batera utzi eta Koldo Mitxelena izena jarri zioten institutu berriari. Egoki dudarik gabe, aurreko urtean hil baitzen Txillardegirekin batera euskara batuaren sorkuntzan giltzarri izan zen filologo bikaina. Kontua da gero Oreretan beste institutu bati izen bera eman ziotela eta beranduago Donostian sortu zen kultur gune garrantzitsu bati ere bai. Imitatzaileak beraz baditugu….

euskaltzaletasunak eta kezka sozialek seme-alabengan eragina izan zuten eta garrantzia handia institutuko giroan.

13


Giro berezia gure artean Hasierako KM txiki hartan familia giro moduko bat egon zen. Bazegoen irakasle eta ikasle askoren artean gelaz kanpoko lanerako gogoa. Hainbat jarduera antolatzen ziren. Ikasle eta irakasleen arteko Euskara Batzordea sortu zen. Hamaika arratsaldeetan biltzen ginen, besteak beste, “Bele Txuria” aldizkaria inprimatzeko. Memoriak huts egiten ez badit multikopista zahar batean.

ahotik ahora

Korrika urtero antolatzen zen garai haietan eta, hori dela eta, goiz osoko jarduerak antolatzen genituen. Baina bereziena izaten zen ikasleek antolatzen zuten kurtso amaierako ekitaldia. Bertan izendapenak eta ondoren oscarrak banatzen zituzten irakasleen artean. Pelikula baten izenburuen bidez saritzen zuten irakasle batzuen jarduna. Izenburuetan ironia finez irakasle horietako bakoitzaren ezaugarri bereziren bat, ona edo txarra, aipatzen zuten ikusleen barre eta txaloen artean. Gure blogean garai hartako ikasleek azpimarratzen duten zerbait da irakasleen inplikazioa eta eskuratu zuten formakuntza ona.

Dena ez zen arrosa kolorekoa…. Nahiz eta aurreko atalean hainbat gauza positibo aipatu ditudan eta hainbat irakasle, guraso eta ikasleren kemena aurrera egiteko azpimarratzekoa den, ez dut garai hori idealizatu nahi inondik inora. Kontuan hartu behar da institutua hutsetik abiatu zela. Urte batzuetan irakasleen artean irizpide kontrajarriak egon ziren arlo batzuetan. Gurasoekiko harremanetan ere gorabeherak egon ziren. Diotenez, garai batean eskola kontseiluak arratsaldeko 8etan hasten ziren eta gauerdian

14

amaitu. Bestalde, ikasleekiko harremanetan euskal gatazkaren ondorioak beti zeuden presente. Batzuetan gehiago eta beste batzuetan gutxiago, baina beti hor. Eta nahiko buruhauste ekarri zigun horrek: Zenbat eztabaida eta arazo ez ote ziren egon mobilizazioen bultzatzaile ziren ikasleen eta zuzendaritzaren artean? Grebak ikasle batzuek egingo zituzten konbentzituta zeudelako, baina beste hainbatek jai egite hutsagatik…Nik ikasleen mugimenduko buruzagiei borrokarako arrazoiak (ez guztiak) eta kemena aitortzen nien, baina batzuen dogmatismoa eta burugogorkeria neurriz kanpokoa iruditzen zitzaidan. Zuzendaritzan zeudenen taktika izan zen arazoak hitz egiten konpontzearena. Ez dakit hasiera-hasierako urteetan, baina gero bai: elkarrizketa eta eztabaida zigorrari gailendu zitzaizkion. Ezaugarri hori txertatua dago institutuaren izaeran. Beraz, arazoak arazo gatazka eta istiluetatik zerbait ikasi dugu, onerako. Aipatzekoak da 1990-91an Golkoko gerraren kontrako mobilizazioetan ikasleek izan zuten parte hartze handia. Garai hartako bi gertakari tamalgarri ezin ditut aipatu gabe utzi. Bat: behin irakasle bati autoa erre zioten. Bi: ikasle bat saiatu zen Bakearen Aldeko Talde bat antolatzen, ez zegoelako ados atentatuetan jendea hiltzearekin. Asanblada baterako deia egin zuen eta berarekin bat ez zetozen batzuek “lehertu” zioten bilera hura. KMren bigarren garaia (1996-2013) Batetik hirura eta azkenik bi eraikinetan 1996-1997an izan zuen institutuak hedadura fisikorik


handiena. Bi urte lehenago KM IIa Eulogio Gomezen sortzeaz gain, ikasturte honetan DBHko 1. maila hasi zen ordura arte “Reyes Catolicos� izena izan zuen OHOko ikastetxe izandakoan. KM III deitu genion oraingo KM IIri. DBHeko lehenengo koordinatzailea Beatriz Moraza izan zen. Pixkanaka joan zen ezartzen bertan DBH osoa. Hurrengo ikasturtean lanak egin zituzten KM III-n eta ia bikoiztu zitzaigun eraikina. Obrak iraun zuen bitartean nahiko komeria izan genuen urte oso batez, baina azkenik eraikin eder bat eskuratu genuen. Eta handik gutxira Eulogio Gomez utzi ahal izan genuen. Bertan Arte Eskola dago gaur egun. KM IIa oraingo berbera da harez geroztik. KM I.ean BBB zaharra iraungi ahala oraingo batxilergoa ezartzen joan zen.

Aire freskoa

Aire freskoa ere izan ziren etorri zaizkigun ikasle gazteagoak. Azkar ohitu ginen euren martxara KM IIan. Eta giroa lasaiagoa da ordudanik KM Iean.

Egonkortasuna eta eskaintza berriak Funtsean lehen aipatu dugun banaketa dago gure bi erakinen artean gaur egun ere. Aspaldi dago gure eskaintza egonkortua. Baina aldaketak eta eskaintza berriak egon dira azken urte hauetan.

Talde osagarria dago atezainaren etxea izandako eraikinean KM Iean, bere baratza eta guzti. Beste aldean kabitu ezinik zeuden DBHeko dibertsifikazio taldeak KM Iean daude azken urte hauetan. KM IIan Gela Egonkorra galdu dugu azken ikasturte hauetan. Penaz diot hau zeren gela honek gizartean dagoen errealitatea hurbiltzen baitzien gainontzeko ikasleei eta bertan zeudenentzat integrazio tresna garrantzitsua baitzen. Aurten jantoki berria inauguratu dugu eta horren gainean beste solairu eder bat egin digute. Ez da gutxi krisi garai hauetan. Bestalde, DBHren ezarpenak hainbat aukerako gai izateko aukera ekarri zigun eta hori ona izan ikasleen gaitasun bereziak landu ahal izateko. Hauen artean Bertsogintzak ukitu berezia eman dio KM-ri. Datorren ikasturtean berriro eskainiko da. Baina hemendik aurrera badirudi legez murriztuko dutela aukerako gaien kopurua.

Aspaldi ez gara D ereduko publiko bakarra

ahotik ahora

Horrela definituko nuke nik DBHeko 1. zikloko irakasleen etorrera. Gehienak nahiko esperientzia metatua zuten OHOko azken zikloan, batez ere aldundiarenak izandako ikastoletan elkarrekin lan eginda. Elkarlanerako ordura arte KMen egondako irakasleok baino ohitura handiagoa zuten. Irakasleen arteko giroa ere alaitu zuten.

Horrela 1998-99tik bi ziklo eskaintzen dira KM Iean: Gorputz eta Kirol Ekintzen Sustapena goi mailakoa eta Natur Ingurunean Gorputz eta Kirol Ekintzen Gidaketa erdi mailakoa. Gorabeherak izan dituzte, baina arrakastatsuak dira gaur egun.

Hain zuzen ere garai honen hasieran (1996-97) Ekialde eta Mendebalde institutuak sortu ziren. Eta eskerrak, bestela hamar edo hamabost solairu izateko lanak egin beharko genituen! Horrek aldaketa handia ekarri digu urte gutxitan ikasleriari dagokionez, Gasteiz osoko ikasleak jasotzetik

15


inguruko auzoetako ikastetxea izatera pasa gara. “Normalagoak” dira gure ikasleak gaur egun. Gehienak, diot nik, ez dira hasierako urteetan bezala guraso bereziki euskaltzaleen edo kontzientzia sozial handia dutenen semealabak, nahiz eta guraso euskaldunen proportzioa hasierako urteetakoa baino dezente handiagoa izan.

ahotik ahora

Baina oraindik argiegia da, batez beste, gure ikasleen azala. Gero eta ilunagoa da, baina A ereduko ghettoak desagertu arte ez gara izango gizartearen isla. Are eta “normalagoak” izango gara orduan. Eta naturalagoa egingo zaigu ezagutzen ez dugun neskato beltz bati kalean lehenengo hitza euskaraz egitea. Hala izan bedi! Garai honetan ere jende asko ari izan da eta ari da lanean…. KMk behar bezala funtziona dezan. Ez da erraza gurea bezalako ikastetxea aurrera eramatea. Une zailak bizi izan ditugu. Urte batzuetan ez da erraza izan zuzendaritzaz arduratuko zen talde bat osatzea. Eta noizbait Hezkuntza Ordezkaritzak izendatu zuen zuzendaria. Zorionez azken hamar urte hauetan bi zuzendaritza talde egokor eta eraginkor izan ditugu. Lehenengoa Josean Buenok gidatua eta bigarrena Alicia Epelderen eskutik. Datorren ikasturtean aldaketa egongo da eta beste talde egonkor eta esperientziadunak hartuko du erreleboa. Eta horrela arazoak arazo eta zailtasunak zailtasun hainbat ekimenek egin dute aurrera. Adibidez, Lan Kooperatiboaren inguruan egin dena, elkar trukaketak, ehunka irteera eta nola utzi aipatu gabe ikasketa bidaia urteroko irakasle batzuen inplikazio erabatekoarekin…… Baina agian bada zerbait lehen aipatu dudana eta funtsezkoa dena gure 25 urteko historian, elkarbizitzaz ari naiz. Berau gauzatzeko modua, espedienteak ireki gabe, elkarrizketa

16

erdigunean jarrita. Nik ez dakit Elkarbizitza Batzordeak ondo funtzionatu duen azken urte hauetan guztietan, baina gure elkarbizitza estiloak bai. Aipa nezake hainbat arlotan irakasle askok egindako lan bikaina. Baina bakarra aipatuko dut nire ustez gure elkarbizitza estiloa ezarri zuelako: Afro Olabe. Erretiro hartuta dago irakaskuntzan, ez beste arlo garrantzitsu batzuetan. Baina berak ikasleekin izandako arazo eta gatazkak konpontzeko erakutsi zuen kemena, pazientzia eta elkarrizketarako gogo izugarria aipatzekoak dira. Zorionez imitatzaile asko izan ditu gurean. Guraso askoren inplikazioa ere hor dago: BASTOBI elkartearen lana, eskolaz kanpoko kirol ekintzak antolatzea. Ikasturte amaierako jaia… 2005tik 2007ra Zirriborro aldizkaria atera zen Itziar Viana ikasleak bultzaturik eta 2009tik aurrera UrteKMkaria argitaratzen dugu kurtso amaiera aldera. Ikasle izandako batzuk egon dira eta daude gurean irakasle. Zahartzen goaz gazteagoak izan ginen irakasleok eta finkoak izan garenetako lau erretiroa hartuta gaude. Zalantzarik gabe odol eta ideiak behar dira. Eta lana gazteentzat.

Euskara ahotik ahora? Lana egin da eta egiten da motibazioa eta erabilera sustatzeko, baina aspaldiko urteetan tabarra gehiegi eman gabe. Hau da, ikasleak nazkatu gabe. Gehiago egin daitekeela? Seguru. Ikasle gehien- gehienek gazteleraz egiten dute beraien artean, baina batzuei kontzientzia pizten zaie, eta nolabait eredua dira besteentzat. Eta hori ez da gutxi Gasteiz bezalako hiri batean. Ez da gutxi, baina ez da nahikoa. Alde batetik gure ikasleak euskaldunagoak izango dira gizartea euskaldunagoa bada, baina ikasleei aisialdia euskaraz eskaintzea izan daiteke


bide eraginkorra. Orain dela urte batzuk Euskharan elkarteak 4. DBH-eko ikasle talde batekin antolatu zituen jarduerak oso arrakastatsuak izan ziren. A!, aurten berriro dago martxan Euskara Batzordea.

Teknologia berriak Multikopista izeneko gailu batekin egiten ziren kopiak 1988-89 edo fotokopiagailuarekin. Baina fotokopiak garestiak ziren… Idazmakinak ere ez dira pleistozeno garaikoak.

Ikasturte honen hasieran zikintzen gintuen klariona desagertu da gure geletatik. (Goian Bego). Horien ordez itxuraz garbiagoak eta aldi berean kutsagarriagoak diren errotulagailuekin idazten dugu.

Familia bitxia Badakizue familia oso bat egon dela gure institutuan aldi berean? Bai, Oskar Ormaetxea ingeles eta frantses irakaslea, bere emazte Paka atezain gisa lanean, eta Julen eta Angela seme-alabak ikasle.

pasatu

Hainbat ikasle ospetsu edota ezagun bihurtu zaizkigu. Batzuk aipatuko ditut. Besteek barka nazatela, baina zaila da guztiak gogoan izatea: Aitziber Agirre ikerlaria eta Teknopolis programaren aurkezle izandakoa, Oihane Perea, Iñaki Viñaspre, Ander Solozabal bertsolariak… (gehiago ere badaude), Unai Lobo Betagarri taldekoa, Hodei Arrausi EITBeko korrespontsala Txinan, Unax Ugalde aktorea, Iñaki Prusilla udaletxeko zinegotzia, Esti Diez ikerlaria, Koikili Lertxundi eta Gaizka Toquero futbolariak, Eneko Pou eskalatzailea, Katixa Agirre idazlea……

Gogoan izan dezagun… Ez garela egon eta ez gaudela bakarrik irakasleak eta ikasleak. Administrari laguntzaileak ere hemendik pasatu dira eta badaude. Izugarrizko lana egin dute. Bat aipatzekotan, Txaro Senosiain gurekin hogei urte inguru daramana. Atezainak ere dozenaka pasa direla. Salbuespenak salbuespen, lan ederra egin dute. Beraiek gabe institutua geldirik legoke. Haietako askok alde egin dutenean luntx eder batekin agurtu ditugu. Ikasle izandakoak preso izan ditugula eta ditugula urrutiko gartzeletan. Nik gutxienez guztiak gure artean ahalik eta azkarren egotea desio dut. Bereziki gogoan izan ditzagun mundu hau utzi duten irakasle eta ikasleak. Gure oroimenean beude, gutxienez guk haiek bezala ere mundu eder eta zoro hau utzi arte. Baliteke, hala ere, Txirritak zion bezala “batzuen aipamenak izatea beste laurogei urtean”… edo gehiagotan.

ahotik ahora

Txaro Senosiainek dio 1994an ekarri genuela lehenengo ordenagailua KMera. 1996ean hasi ginen notak ordenagailu bidez sartzen. 1998 irailean Word ikastaroa egin genuen irakasle guztiok ikasturtea hasi baino lehen. Pixka bat beranduago internetera konektatu ginen. Sarea, einika, arbel digitalak, ordenagailuak DBHeko 1. zikloan…. askoz ere kontu berriagoak dira. Gizarte konplexu honetan umezurtz sentitzen gara tramankulu hauetako batek huts egiten duenean. Diapositiba proiektoreak eta VHS bideo gailuak nonbait egongo dira hauts geruza eder banaz estalirik. IKT ikastetxea gara, besteak beste Koldo Alijostes eta Luis de Luz egindako lan eskergari esker. Primeran, baldin badakigu teknologiaren aurretik pertsonak gaudela. Baina egiari zor, nork ez du galdu klase ordu oso bat teknologia berrien kontura?

Guretik dira

17


Bidean

1999-2003 Edurne Beitia

ahotik ahora

Zuzendari ohia

Hiru urte neramatzan institutuan ikuskariak zuzendari izendatu ninduenean, eta hiru zuzendari ezagutu nituen hiru urte horietan. Hori baino lehenagoko kontuak ez dakizkit ondo: badakit zuzendari batzuk ikuskariak jarri zituela eta beste batzuek beren burua aurkeztu zutela proiektu bat aurrera ateratzeko, eta badakit giroa gaiztotuta zegoela eta inork ez zuela ontzi haren pilotua izan nahi. Ondorioz, urtero aldatzen zen zuzendaria, eta berriaren aukeraketa beti izaten zen traumatikoa. Derrigortutako zuzendari berriek ahalik eta hobekien egiten zuten beren lana, noski, baina ikasturte baterako bakarrik hartzen zuten kargua. Neuk ere ez nuen zuzendaria izan nahi, eta nire aurreneko asmoa ikasturtea amaitzearekin batera ardura hori uztea bazen ere, maiatzera iritsi ginen, erreleborik ez zegoen, eta ni eta nirekin batera aritu ziren lagunak indarrez sentitu ginen beste ikasturte batez jarraitzeko: buelta eman behar zitzaion egoerari, eta denbora pixka bat beharko genuen. Eta horrela lau urtean. Giroa gaiztotuta, egoerari buelta eman‌ Zer gertatzen zen, bada? Esango nuke gizartean bizi zen egoera gogorraren

18

ondorioa zela ezinegona. Pankartak, pintadak, kartelak, asanbladak, grebak, itxialdiak, planteak, atxiloketak‌ ohikoak izaten ziren, eta horren aurrean irakasleek ez zuten denek egoera berdin ikusten: zenbaitentzat onartezina zena beste hainbatentzat ulergarria zen. Gainera, klaustroari askotan eskatzen zitzaion inplikazioa hau eta bestea salatzeko, ez dakit zein mobilizaziorekin bat egiteko‌ eta hori izugarri ezerosoa zen guztientzat eta giroa gaiztotu egiten zen. Hondoa jo genuen irakasle bati autoa erre ziotenean: orduan ere ezin denok erabat ados jarri. Dena den, gatazkatik harago ere bazegoen desadostasuna, zenbait proiekturen inguruan, lan egiteko moduaren inguruan eta abar: izaera, estilo eta pentsakera oso desberdineko irakasleak geunden. Hortaz, zuzendaria edonor izanda ere, sekula ez zuen klaustro osoaren babesa izaten. Horiek guztiak horrela, zalapartarekin lotzen zen ikastetxea Gasteizen, eta ospe horrek hainbat urtean matrikulazioan eragin handirik izan ez bazuen ere (euskaraz ikasi nahi izanez gero, gurera etorri behar), 1996tik aurrera izugarri kaltetu gintuen, gure eskaintza bera zuten beste bi ikastetxe ireki baitziren: Ekialdea eta Mendebaldea, hain zuzen.


Ikasleak lortzeko zailtasun hori izan zen gure zuzendaritza-lanaren akuilua, gure jokamoldea definituko zuena. Ikasleak erruz etorriko baziren, ikastetxe erakargarria bihurtu beharko genuen gurea. Nola, ordea? Bada, guztiok gustura egoteko lekua bilakatuta, munduari euskalduntasunetik begiratuko ziona eta kalitatezko irakaskuntza eskainiko zuena.

Gainerako denbora eta indarra ikastetxearen eguneroko funtzionamenduan jarri genuen. 96an LOGSE ezartzearekin batera, lehen hezkuntzako 7. eta 8. mailak desagertu ziren eta DBHko 1. a eta 2.a bilakatu. Administrazioak ikasle horiek Errege-erregina katolikoak ikastetxe zaharrean kokatu zituen,

Garai hartakoak dira heziketa zikloak ere. Zerotik hasi behar izan zen, ez zegoelako inolako azpiegiturarik ez eta irakats materialik ere, baina irakasleen lanari esker hasiera makal hari zorte hobea jarraitu zaio: ospe handikoak dira gure zikloak, eta eskaera handia dago. Besterik, zer? Bada, gogoan dut urte horietan zenbait irakaslek utzi zutela ikastetxea eta beste zenbaitek hartu zutela plaza gurean, gogotsu hartu ere, eta horientzat eta gainerako guztientzat osatu genuela “KMn galdu gabe ibiltzeko jakingarriak� izenburuko ikasturte hasierarako txostentxoa. Denok antzera nola jokatu eta zer zen garrantzitsua eta zer ez erakutsi nahi izan genuen bertan. Ordenagailuak lotzeko lehen sarea ere garai hartakoa da, administrazioak jarritakoa baino urte batzuk lehenagokoa, ikastetxearen diruarekin ordainduta. Ikasleak erakarri behar genituen eta propaganda ere urte horietan berritu genuen, eta esango nuke oso berritzailea izan zela bai diseinuarengatik bai edukiarengatik ere: irudiek eta hitzek ederki erakusten zuten nolako ikastetxea nahi genuen. Horrekin batera, garairako nahiko politak ziren power-point aurkezpenak prestatu genituen gurasoei guri buruzko informazioa emateko. KM plaza ere abian jarri genuen. Ikasketaburuaren antolatzeko eta negoziatzeko gaitasunari esker, ikasle gutxiko gelak lortzen genituen, adibidez hiru gelarekin lau eginda. PIEEko ikasleekin

ahotik ahora

Ezin esan zalaparta isildu zenik gurekin; aitzitik, oso momentu gogorrak bizi izan genituen guk ere: zenbait ikaslerentzat (eta gurasoren bat ere ados zegoen) ikastetxea borroka-lekua zen ezer baino gehiago, eta irakasleak faxista eta arrotza iruditzen zitzaien sistema baten ordezkari eta morroi; etsaiak, beraz. Baina esango nuke gero eta gutxiago zirela gauzak horrela ikusten zituztenak eta gainerako ikasleen babesa galduz eta are arbuioa irabaziz joan ziren. Gustura sentitzen ziren gehienak; ikusten zuten hitz egiten zela, askatasuna bazegoela eta beren iritziak eta proposamenak aintzat hartzen zirela, baita ikastetxeak bat egiten zuela gizartean zeuden hainbat kezkarekin: Irakeko inbasioaren eta Egunkariaren itxieraren aurkako mobilizazioak gogoratzen ditut, besteak beste. Denbora eta indar gehiena horretan eman genuen: hamaika bilera ikasleen ordezkariekin, ikasle guztiekin, eskola kontseiluan‌, bitartekari baten laguntza ere izan genuen, araudia adostu genuen adierazpen- eta greba-eskubidearen inguruan‌ Kontua da ikastetxea lasaituz joan dela ordutik hona, neurri batean lan hari esker, baina gehienbat ikasleak eta gizartea bera lasaitzearen ondorioz eta ondorengo zuzendaritzak abian jarri zuen bizikidetza planarengatik.

eta eraikina berritzeko eta handitzeko lanei ekin. Bitartean, 3. eta 4. mailako ikasleak Lope de Torre zaharrean zeuden (gaur, diseinu eskola) eta plan zaharreko ikasleak, Koldo Mitxelenan. 99an, Errege-erregina katolikoak ikastetxearen lanak amaituta, hantxe elkartu zen DBH osoa. Dudarik ez, elkartze horrek kohesioa eman zion ikastetxeari, ordura arte ia loturarik gabe baitzebiltzan DBHko bi zikloak. Ezin ahaztu 3 urte horietan berritze eta handitze lanak zirela eta lehen zikloko irakasle guztien egonarria eta elkarlana, eta batez ere lanen jarraipena egiteaz arduratu zirenek egindako lan eskerga.

19


lan polita egin zen, sukaldaritza tailerra oinarri‌ Dena den, nire ustez, lorpen handiena lau urte irautea izan zen, horrexek eman ziolako ikastetxeari egonkortasuna. Besterik egin ez bagenu ere, hor egoteak berak lasaitasuna ekarriko zuen. Estilo bateko talde bat aritu ginen, eta hainbat irakaslek bat egiten zuten estilo horrekin, eta besteak ere ondo ibili zirela esango nuke, diferentziak diferentzia, giro ona sortu zelako. Gainera, klaustroak konpromisoa hartu zuen hurrengo zuzendaritza-taldeetan parte hartzeko.

ahotik ahora

Zerbait txarra aipatzekotan (gauza gehiago ere egongo ziren), pedagogian hobetzeko lanik ez genuela askorik egin aipatuko nuke. Berrikuntza xume bat baino ez genuen proposatu arlo horretan: gelan mahaiak U forman antolatzea, horrek bestelako harremanak eta lan egiteko moduak ekarriko zituelakoan. Ez dakit ekarri zituen; dakidana da erresistentzia handia egon zela hainbat irakasleren aldetik. Iruditzen zait pedagogia oraindik ere landu beharreko arloa dela, egia bada ere irakasleen artean mordoxka batek egiten dituela saiakerak bide horretan. Baina oso zaila da eta eguneroko lanaren eta burokraziaren zurrunbiloak harrapatuta gauzka. Kontuak kontu, zenbait gauza hobetzen joan ziren lau urte horietan eta hurrengoetan ere bai. Ospea hobetzen joan zen urtetik urtera: emaitzak onak eta giro ona zegoela zabaldu zen; ondorioz, ikasle berriek ez ziguten huts egiten eta matrikula hazi zen. Gure zuzendaritzari lau urteko beste bat jarraitu zitzaion, eta hari bost urteko bat. Datozen bost urteetarako ere badugu zuzendaritza-talde bat, zorionez. Luze joan bazait ere, gauza asko geldituko ziren aipatu gabe, baina gogora ekarri dudana ideia bat egiteko baliagarria izan daiteke. Nik, oro har, gogorapen ona daukat, seguruenik gauza txarrak ahazteko dugun joeragatik. Ikastetxe txikia zen, oso eramangarria. Lan handia egin genuen, eta lagun handiak ere bai. Ikusten denez, izenik ez dut aipatu, baina jende asko eta asko izan dut gogoan hau idaztean; garai hura bizi zenutenok jakingo duzue nor zerekin lotu. Eta barka ezazue, arren, zuek egindakoa agertu ez bada lerro hauetan.

20


Bidean

Hitza Ardatz Josean Bueno Saez de Albeniz

Zuzendari Ohia

Hitzek indar izugarria dute. Izan ere, hitzek errealitateari

buruz dugun ikuspegia alda dezakete, eta, hortaz, errealitatea bera aldatzera bultzatzen gaituzte gu geu. Hitza da irakasle moduan dugun baliabiderik aberatsena, eta hitza ere bada biderik onena arazoak eta gatazkak bideratzeko. Hortik abiatu ginen bizikidetza lantzeko asmoan, bizikidetza izan baitzen gure ardatzetako bat. Aurretik bazegoen Koldon gauzak egiteko modu bat, estilo jakin bat, elkarbizitza kudeatzeko era bat, tolerantzian, elkarrizketan, parte hartzean, konpromisoan eta jarrera hezitzailean oinarritutakoa. Ideia hauek urteetan baliagarriak izanda, segida eman nahi genien, prozedurak ezarriz eta garatuz. Horretarako planteamenduak paperetan jaso eta hiztegi komuna finkatu behar genuen, prestakuntzan oinarriak landuz eta gogoeta elkarrekin eginez. Horretan ibili ginen eta bizikidetzak dituen adar askotatik batzuetan gauza interesgarriak egin genituen; are garrantzitsuagoa, egitasmo batzuk erabat lotu ziren Koldoko ohiko barne funtzionamenduan, hala nola bizikidetza batzordeak edota gure diziplina prozedurak. Izan ere, ia diziplina-espedienterik sortu gabe ikastetxea kudeatu zitekeela bagenekien, aurrekoak bide horretan jada saiatuak zirako; nola gauzatzen den hori eta

ahotik ahora

Eskatu zidatenean Koldo Mitxelenako zuzendari moduan nire esperientzia kontatzeko, berehala antzeman nituen oztopoak: alde batetik gauza gehiegi ziren lerro batzuetan jasotzeko, eta bestetik, askotan bezala, bizi izandakoa adierazteko hitz egokiak topatzea ez zen lan erraza. Gainera, gure artean zuzendaritza talde jarduera da, eta horregatik Koldoko urte horietaz hitz egitea hainbat pertsonaz hitz egitea da: aurretik zuzendaritzan aritu zirenak, nirekin taldean ibilitakoak, beste irakasle eta lankide ugari, ikasle jatorrak, guraso zintzo eta langileak ‌; horietatik guztietatik asko ikasi dut, pozik eta harro sentitzen naiz elkarrekin ibili izanaz. Asko dira, eta askotan dut gogoan Koldon egin zuten ekarpena. Haatik, erabaki dut ez dudala inoren izenik aipatuko: urte haietan hemen egon ginenok badakigu nortzuk diren, eta egon ez zena nekez jabetuko da, honako azalpen apalarekin, nolako pertsonak ibili diren Koldo Mitxelena Institutua aurrera bultzaka. Baina, tira, besterik gabe nire ikuspegia azaltzeari ekin diezaiodan; honakoa da, gutxi gora behera:

21


ahotik ahora

horren ildotiko prozedura onuragarriak nola gara daitezkeen aztertzen saiatu ginen. Askotan asmatu egin genuelako sentipena daukat. Ez beti, jakina. Hanka sartze eta akats larriren bat baino gehiago lepora dakiguke, dudarik gabe. Baina, horiekin guztiekin ere, aurrera jo genuela uste dut, geroari begira gauzak zehaztuz eta antolatuz, oinarrizko irizpideak idatziz finkatuta. Koldon irakaskuntza hobetzeko proiektuak bideratzen ibili ginen, lankidetzan, ahozkotasunean edo IKT alorrean aurrerako pausuak emateko. Gainera, ordutegietan zama bazen ere, gaur egun bezala, talde gehiago sortzen genituen (bereziki DBHko lehen urteetan) ikasgela bakoitzean ikasle gutxiago egon zedin. Ikasleen aniztasunari erantzuteko egitasmo berriak martxan jartzeko apustua ere egin genuen, KM1ean kokatu zen talde osagarriarekin, HBEHP taldeekin ‌. Esperientziak eta bide berriak gauzatu ziren, bereziki gure irakasle batzuen inplikazioari esker. Ikasle multzo polit batek horretatik guztitik probetxu atera zuela badakit, eta horrek balio berezia dauka, erronka ez baitzen batere samurra. Hala ere, aniztasuna ohiko gelan bertan, ikastaldean, tratatzeko estrategietan hutsunea dugulako inpresioa daukat. Seguruenik, garai hartan ez genion kontu horri behar bezala heldu. Oraindik ere, behar horretan zer egin badugula iruditzen zait. Koldo Mitxelena Institutuaren zutabea dugu hizkuntza. Izan ere, hizkuntzak giza adierazpenik aberatsenak dira,

22

milioika eratan gure bihotza edota gure burua uki diezaguketenak. Hizkuntza izan zen Koldo Mitxelenaren sorreraren arrazoi nagusia, euskaraz ikasteko aukera bermatu nahi zelako. Euskaraz bizitzeko gunea nahi dugu Koldo, babesleku bat Gasteizen gure hizkuntzarentzat. Ildo horretan jarraitu genuen aurrekoen eginiko bidean urte horietan. Bertsolariak, idazleak ‌ ohiko bisitariak genituen eskolan. Batxilergoko saio batzuk egitera etortzen zen Jon Maia gogoratzen dute bereziki garai hartako gure ikasle ohi batzuek. Zertarako hori guztia? Hizkuntza maitatzeaz gain ezpainetara atera dadin, hau da, euskaraz hitz egiteko. Bada, euskararen kontuan jarrera ekintzailean etengabe aritu beharrean gaude; hasteko gure ikasle askorentzat euskara ez delako lehen hizkuntza, eskolan erabiltzen dutena baizik; beste aldetik euskara ahultasunean dagoelako bai komunikabideetan bai gure gizarte ingurunean; gainera, segurtasun falta berezkoa duten gaztetxoen kasuan, ez da gutxi eskatzea euskaraz egin dezaten, hain erraza denean gaztelerara jotzea. Arlo honetan uste dut ereintza lana dela gurea, hizkuntza guztiekiko sentsibilitatea landuz eta horien artean euskara bereziki maitatzeko eta erabiltzeko jarrera bultzatuz. Une atseginez eta esperientzia aberatsez betetako urteak izan ziren, baina momentu zailak ere egon ziren, noski. Besteak beste, ez da atsegina zure izena diana baten barruan edo faxista adjektiboaz jantzita ikustea institutuko hormetan, bi metroko pintadetan. Konflikto politikoarekin lotutako gatazka haietan denok galtzaile ateratzen ginelako ustea dut: onik ez zuten inorentzat ekartzen. Noizean behin giroa laztu eta samina zabaltzen zen irakasle, ikasle eta familien


artean. Gure institutua gatazka-gune bihurtu nahi zen balizko eskubide urraketen arrazoipean. Izan ere, zuzendari moduan, eta horren arduraz, egiten ziren eskaera guztiei ezin nien baietza eman, hori ez baita ez posible ez egokia. Edozein kasutan, gainontzeko gatazketan bezala, honetan ere saiatu ginen ikuspegi hezitzailea edukitzen. Gure ikasleak gaztetxoak dira, heziketa prozesuan, eta honelako gertaerek ere balio behar zaizkigu gogoeta egiteko, pentsatzeko, pentsarazteko eta irizpideak fintzeko. Hori izan zen gure planteamendua eta horretan jardun genuen. Horregatik elkarrizketan etengabe aritu ginen; jada esana dago aurretik irakasle moduan hitza dela gure tresnarik onena. Bestalde, ez dugu inoiz nahi izan bere barnera itxi egiten den eskola, kanpora irekitzen dena eta kontzientzia zabaltzen duena baizik. Eta horrekin batera elkarrekiko errespetua funtsezkoa da; hori irakastea izan da gure asmoa. Koldotik pasatu direnek esan beharko dute noraino bete genituen nahi horiek guztiak garai hartan.

Azkenik, gure giza taldea nolakoa den definitzen duen gertaera bat kontatu nahi dut. Nire zuzendaritzako azken urtean tutoretza pizgarriak ezarri ziren (soldataren osagarria da, taldeko tutoreek kobratzen dutena); horrekin arazoa sortu zitzaigun Koldo Mitxelenan: tutore gehiago genituen, esleitzen

Hori guztia eta gero, zer esango dizuet, Koldo Mitxelena Institutua bezalakorik nekez topa dezakedala badakit. Eta, horregatik, Koldori buruz aritzean, ez iezadazue objektibotasunik eskatu. Subjektiboa naiz, erabat, maite diren gauzekin gertatzen den moduan.

ahotik ahora

Erabaki ugari hartu behar dira zuzendaritza taldean zaudenean. Ez duzu beti asmatuko, jakina, baina saiatu bai, saiatu egiten zara. Gainera aipatu behar dut Koldon badaudela irakasle eta langile asko –baita ikasle pila bat ere- beti laguntzeko prest izango dituzunak, edozein lanen edo arazoren aurrean. Inoiz ez nintzen bakarrik sentitu eginbeharrean. Eta ardurak dituzunean oso eskertzekoa da ondokoen jarrera hori. Ez dut inor koipetu nahi, baina askotan harro sentitzeko motiboak izan ditut Koldoko zuzendaria izanda, gure ikasleak, irakasleak edo gurasoak zirela medio.

zizkiguten orduekin talde gehiago sortzen baikenituen, gelako ikasle gutxiago izateko. Administrazioak, baina, tutore kopuru jakin bat onartzen zigun bakarrik. Gainera, momentu hartan osagarri gelan zeudenak ere ez zeuden onartuta tutore moduan eta horiek ere ez zuten kobratuko. Administrazioak eskatzen zidan zuzendari moduan erabaki nitzala neuk tutore ofizialak nortzuk izango ziren, eta beraz kobratu behar zuten tutoreen zerrenda bidal niezaiela. Nik, aldiz, uko egiten nion horri eta idatziz behin eta berriro eskatzen nien guztiek kobra zezaten, guztiak baitziren tutore. Eta Administrazioak ezetz. Blokeo horrek gure institutuan zera suposatzen zuen: ez tutoreek ez mintegi buruek ez beste kargudunek ere ez zuten kobratzen karguaren osagarria. Arazoa urrian hasi zen, eta egoera maiatzeraino luzatu zen. Presio larrian ikusten nuen nire burua, hileak pasatzen zihoazen eta inork ez zuen karguaren osagarria kobratzen. Azkenean klaustroan konponbidea aurkitu genion egoerari: exijitu bezala, tutore ofizialen zerrenda bidali nien, bai, irakasle batzuk kanpoan utzita. Baina gero gure txanda izan zen: Koldoko irakasleok poltsa komun batean bildu genituen osagarriak (tutoreok, zuzendaritzakook, tutoreok ‌) eta poltsa horretatik bakoitzari zegokiona banatu genuen. Horrela, denok pixkatxo bat gutxiago, baina denok kobratu genuen zegokigun osagarria, zerrendan zeudenek eta ez zeudenek. Irakasleon % 90ek baino gehiagok hartu zuen parte horretan. Nik ezin nuen imajinatu modu hobea zuzendaritza uzteko, elkartasun eta batasun erakustaldi harekin.

23


Bidean

Alicia Epelde Murgia

ahotik ahora

Egungo Zuzendaria

2000-2001 ikasturtean Koldo Mitxelena institutura ailegatu nintzen. Urte horretako leku-aldatze prosezuan zenbait irakaslek institutuan plaza hartu genuen beste irakasle batzuek alde egin zuten bitartean. Ez dakit nirekin batera heldu ziren lankideek zer pentsatuko zuten baina nik aitortu behar dut zalantzaz beterik hartu nuela nire behin-betiko plaza. Izan ere, garai horretan ikastetxeak ez zuen oso ospe ona eta ondotxo gogoratzen dut zerrenda egiterakoan Koldo Mitxelena izan zela aukeratu nuen Gasteizko azken destinoa. Gutxi kostatu zitzaidan konturatzea Koldo Mitxelena berezia zela eta ohitura berriak poliki-poliki ezagutzen hasi nintzen. Garai horretan Klaustroak hausnarketa egin zuen zuzendaritzaren inguruan eta ikusi zuen zuzendaritza iraunkor bat izatea funtsezkoa zela. Beraz, konpromisoa hartu genuen gure kabuz zuzendaritza taldeak osatzeko eta berrizten joateko, kanpoko esku-hartzerik gabe. Testuinguru horretan 2007-2008 ikasturtean, Josean Bueno zuzendaria zelarik, zuzendaritza taldean sartu nintzen ikasketaburu aritzeko eta Joseanek kargua utzi zuenean nik errelebua hartu nuen.

24

Zalantzaz beteta hartu nuen kargua ez bainekien hain handia bihurtzen ari zitzaigun ikastetxea gidatzeko gai izango nintzen. Primerako taldea izateak indarra eman zidan eta ilusioz beterik lanean hasi ginen, gure eguneroko ardurak talde lanean eta elkarrizketan oinarrituz. Lehenengo ikasturtea gogorra izan zen niretzat: ardura berriak, helburu asko eta oraindik hamaika gauza ikasteko. Ziur aski batzuetan asmatu genuen eta beste batzuetan ez, baina esan beharra dago Eskola Komunitate osoaren alde gogoz eta zintzotasunez lan egin genuela. Erronka batzuk izan genituen: curriculum berria martxan jarri zen; kanpoko ebaluazio batzuetan parte hartu genuen; IKT Ikastetxe Eredu proiektua garatzen jarraitu genuen; guraso elkartearekin elkarlana eta komunikazioa indartzen hasi ginen; eta gure instalakuntzak hobetzeko hainbat obra burutu genituen: KMIean lehioak egokitu genituen segurtasuna bermatzeko, gimnasioa berritu eta gure Heziketa Zikloko ikasleentzat muskulazio gela bat hornitu genuen. Urte horretan ere, institutuko memoria gordetzeko asmoz ikastetxeko aldizkaria, UrteKMkaria, jaio zen. Oraindik gogoan daukat emakume gaiaren inguruan Eskola Komunitate


osoa batu zuen beste proiektu bat: gure lehenengo World Kafea. Esperientzia ezinhobea izan zen eta azken urteotan oso gai desberdinen inguruan beste hiru antolatu ditugu: AIA, prostituzioa eta euskara.

world kafe 2012

Zuzendaritza Dekretu berria atera zenean krisialdi bat izan genuen ikastetxean inor ez baitzegoen prest zuzendaritza taldean parte hartzeko hurrengo lau urteetan. Izan ere, alde batetik ikastetxean sortzen diren tentsioek eta gatazkek, eta beste aldetik lan-balditzek eta Administrazioak berak jartzen dituen oztopoek eragin handia izaten dute gure eguneroko lanean eta motibazioan. Ikuskariak parte hartu behar izan zuen zuzendaritza talde berri bat osatzeko. Oso traumatikoa izan zen baina azken momentuan guztion artean egoera bideratzeko gai izan ginen eta Klaustroaren onarpen eta babesarekin beste lau urteetarako proiektua aurkeztu genuen. Euskarari dagokionez, aurreko urteetan zehar landutako soroa ureztatzen, ongarritzen eta kimatzen jarraitu dugu. Bi helburu nagusi izan ditugu: alde batetik, gure paisaia linguistikoa zaintzea eta beste aldetik, euskaraz egiteko ikasleen grina piztea. Ekintza ugari egin dira euskararen inguruan baina momentu honetan burura etortzen zait 2010eko Euskararen Egunean burutu zen proiektu xumea

ahotik ahora

Gure lehenengo urte hartan, bizikidetza arloan gure erronka nagusietako bat Ikastetxeak gatazkak kudeatzeko zuen filosofiarekin mota guztietako gatazkak tratatzea eta ikasle guztien eskubideak modu berdinean babestea izan zen. Ikasle batzuek ez zuten horrelakorik onartu eta gogor jo zuten zuzendaritzaren kontra eta bereziki nire kontra: pintada iraingarriak, pankartak, dianak, mehatxuak... Tristea bada ere, ni hemen egon naizen bitartean ezagutu ditudan zuzendari guztiok horrelako biolentzia jarduerak eta jarrera bortitzak sufritu behar izan ditugu ikasle gutxi eta jakin batzuengandik. Batzuetan tentsio handiko momentuak bizi izan ditugu eta niretzat, behintzat, ez da batere erraza izan horrelako egoerei aurre egitea. Ekintza horien azken helburua pertsona bat mintzea baldin bazen, argi dago planteatutako helburua nirekin ondo lortu zutela baina beldurtzea edo lan egiteko gogoa kentzea nahi bazuten, kale egin zuten. Dena dela, egoera horiek ere alde positiboa izan zuten: nire lankide guztien babesa eta elkartasuna sentitu nuen beti eta jakinaren gainean egon ziren gurasoena ere bai. Ikasle gutxi batzuen elkartasuna ere jaso nuen baina beti modu pribatu batean. Urteak pasatu

dira geroztik baina oraindik sentitzen dut asko estimatzen nituen eta oraindik estimatzen ditudan ikasle batzuekin elkarrizketa bat pendiente dudala.

Euskararen Eguneko lipdub-a

baina energiaz eta ilusioz beterikoa: ikastetxean euskararen inguruan ikasleek sortutako lipdub-a. Euskara ahotik ahora

25


jarrai dezala!

ahotik ahora

Ikastetxeko baliabideak eta azpiegiturak hobetzeko asmoz, lan asko egin da azken urteotan. KMIean: igogailua jarri dugu, komunak berritu ditugu, irisgarritasuna bermatzeko geletako ateak aldatu eta kanpoko arrapalak egin ditugu, gris kolorea ikastetxetik desterratzeko ikastetxe osoa margotu dugu eta bi laborategiak, Fisika-Kimikakoa eta Biologia-Geologiakoa, berritu ditugu. KMIIan egin dugun obrarik handiena jantoki berriarena izan da. Krisialdia dela eta, aspaldi planifikatuta zegoen obra atzeratzen joan zen eta aurten arte ez digute egin. Bitartean jantoki aurrefabrikatu bat jarri ziguten patioan eta horrekin funtzionatu behar izan dugu. Azkenean bi solairuko eraikuntza berri bat egin digute (zaharrarekin lotuta) eta horri esker espazio batzuk irabazi ditugu. IKTak institutuko zutabeetako bat bihurtu dira. Ikasturte hauetan irakasleek IKT gaitasunetan sakontzeko formakuntza jaso egin dute eta IKTak ikastetxeko bizitzan, bai irakaskuntza-ikaskuntza bai administrazio-kudeaketa prozesuetan, integratzen joan gara. Egindako lanaren ondorioz ikastetxeak IKT Ikastetxe Ereduko lehenengo perfila lortu du. E-Inika programak eskaintzen dizkigun baliabideak erabiltzen ditugu gestio akademikoa eta baliabideen kudeaketa errazteko. DBHko gela gehienak, Eskola 2.0 programari esker, ordenagailu, kainoi eta arbel digitalez hornitu ditugu eta bi liburutegietan teknologia berriak sartu ditugu. Ordenagailuak berrizten joan gara eta hainbat lekutan kainoiak finkatu ditugu (Osagarri Gelan, Laborategian, Ikusentzunezko Geletan). Horretaz aparte, bi ikastetxeetako sareak elkartzea lortu dugu koordinazio arazoak ekiditzeko. Pedagogiari dagokionez, argi dago irakasle gehienok gero eta gehiago erabiltzen ditugula baliabide teknologikoak. Horrekin lotuta, “Ikasgela Birtuala” proiektua garatu dugu. Ikasturteotan irakasleen formakuntza sendotzen jarraitu dugu eta mintegietako funtzionamendua hobetzeko pausu batzuk eman ditugu irakaskuntza-ikaskuntza prosezuetan modu eraginkorrago batean eragiteko. Orokorrean kanpoko zein barruko ebaluaketetan lortutako emaitzak nahiko onak izan dira baina gu ez gara konformatzen. Argi daukagu hobetzeko esparruak badaudela eta begiak zeruertzean jarri behar ditugula etengabeko hobekuntzaren atzetik jarraitu ahal izateko. Berrikuntza ere bultzatzen saiatu gara. Horren ildotik azken bi

26

urteKMkaria 3. alea

ikasturteotan inkusibitate proiektu bat abian jarri dugu eta aurten mintegien arteko proiektu berritzaile bat ere martxan jarri dugu. Bizikidetzari dagokionez, Hezkuntza Komunitateko kideen arteko harremanak zaintzen jarraitu dugu. Nire pertzepzio pertsonala da, pasadizo batzuk alde batera utzita, eguneroko giroa nahiko lasaitu dela azken ikasturteotan. Izan ere, ikastetxea gizartearen isla besterik ez da. Baina ezin dut burutik, baina batez ere bihotzetik kendu, duela gutxi bizi izan nuen episodio bat: egunen batean eta aspaldiko partez, ikastetxea nire kontrako pintada iraingarriez josita agertu zen, sinadura eta guztiz: “Koldoko ikasle ohiak”. Lankide batzuk suminduta zeuden, nik berriz tristura sakona sentitu nuen berriro horrelako jarrera bortitz baten aurrean eta behin eta berriro Gandhiren hitzak burura etortzen zitzaizkidan: “Begiagatiko begia, mundua itsu geldituko da”. Lankideak, beti bezala, nire ondoan egon ziren, etengabeko babesa eta


animoak ematen, baina ekintza horrek nire ametsetan sikiera sumatu ezin nuena eragin zuen. Emakumearen egunean bigarren batxilergoko ikasleek niri oparirik ederrena ematea beren kontu planifikatu zuten. Nik ezer jakin gabe isilean gimnasioan bildu ziren eta ni agertu nintzenean beraien babesa eta elkartasuna eman zizkidaten. Animoak emateko beraiek idatzitako hitz batzuk eskaini zizkidaten oso landare polit batekin batera. Baliteke oparitutako landarea egunen batean izorratzea baina eskainitako hitzak betiko loratuko dira nire baitan. Ustekabeko keinu horrek hunkitu ninduen, ikasleek garai batean modu pribatu eta ezkutuan egin zituzten elkartasun adierazpenak publikoki egitera ausartu baitziren. Koldon garatzen saiatzen garen ikasleen espiritu kritikoa hainbat muga gainditzeko gai izan da azkenean. Argi daukat harremanak zaindu behar direla eta Koldora ailegatu nintzenetik sentitu dut zuzendaritza desberdinetako kideok gure estilo propioarekin bizikidetzaren inguruan ahalegin handiak egin ditugula Eskola Komunitate osoko kideen arteko harremanak sendotzeko eta ikastetxeko bizikidetza hobetzeko. Burura etortzen zaizkit batez ere emakume gaiaren inguruan antolatutako ekintzak eta bai

Pertsona batzuk ekintza horien lidergoa hartu badugu ere, ikastetxeko estamentu guztien inplikazioa eta parte hartzea funtsezkoa izan da ekintza aberasgarriak eta hezigarriak bihurtzeko. Aurten Koldo Mitxelenaren 25. urteurrena dela eta, eguneroko lan eskergari beste hamaika betebehar gehitu behar izan dizkiogu baina ilusioz beterik ekitaldi eta proiektu guztiak aurrera ateratzen saiatzen ari gara: logo lehiaketa, aste kulturala, muralak, World Kafea, webgune berezia, posterra, bideoa, jaialdia eta esku tartean daukazun aldizkari hau. Guztion artean guztion proiektua bihurtu dugu. Memoria hau aprobetxatu nahi dut eskerrak emateko Eskola Komunitate osoari, lankide, guraso eta ikasleei, ikasturte hauetan zehar institutuaren alde egin duten lanagatik, izan duten inplikazioagatik eta batzuetan sortu diren egoera zail edo deserosoen aurrean izan duten pazientziagatik. Eskertu behar ditut ni ikastetxean egon naizen bitartean nire aurrean egon diren zuzendariak, Edurne Beitia eta Josean Bueno, azken bost urteotan ikastetxean burutu diren hainbat obra eta proiektu beraienak ere baitira. Beraien animoak eta ekarpenak ere baliotsuak izan dira niretzat.

Ezin dut memoria bukatu nire familia eskertu gabe. Haiek ere eguneroko bizitzan jasan baitute zuzendari batek izan behar duen ardura eta dedikazioa. 2012ko ikasketa bidaia (London)

DBH bai Batxilergoko ikasleekin egin ditugun ikasketa bidaiak.

Guztioi mila esker bihotz-bihotzez nire ondoan lan egiteagatik eta hainbeste irakaspen zoragarri eskaintzeagatik.

ahotik ahora

Eskerrik asko bereziki zuzendari egon naizen bost urte hauetan nire ondoan nekatu gabe lanean egon diren nire zuzendaritza kideei: Antonia Lopez, Isabel Cengotitabengoa, Lontxo Avila, Maixabel Zumalde, Peio Fernandez eta Xabi Aldakoetxeari. Urteotan Koldo Mitxelenaren aldeko lan gogorra bezain bikaina egin dute eta askotan nire euskarria izan dira. Gauza asko konpartitu ditugu, momentu onak eta ez hain onak baina ilusioa ez dugu inoiz galdu eta bidean elkarrengandik eta besteengandik gauza asko ikasi ditugu. Plazer handia eta ohorea izan da haiekin lan egitea.

27


Bidean 25 urte KM-ko geletan ...

Luis de Luz

ahotik ahora

Irakaslea

Hasierako 25 urteak meritu handikoak izan ziren ikastetxea osatu genuenontzat. Gurasoek eta ikasleek apustu eta ahalegin handia egin zuten ikastetxe hau ireki eta aurrera eraman ahal izateko. D ereduko 1. ikastetxe publikoa zen Araban. Guk, irakasleok, konpromiso horri erantzuna emateko beharra geneukan. Batzuk, kanpoko ikastetxetatik etorrita ginen arabarrak izanda, besteok inguruko lurraldeetatik etorrita hemen egon eta beraien herrien inguruetara itzultzeko asmoz. Orain gehienak Araban bizi gara. Orduan, baliabide eskasak genituen. Artisau lana egiten genuen euskaraz gehiena egiteko zegoen eta. Ikasleek ez zeukaten testu libururik. Ikas-materialak sortzeko eta egokitzeko itzulpengintzan trebatu ginen itzultzaileak izan gabe, zalantzak askotan gure artean argituta. Klariona, arbela eta, eskerrak, fotokopiagailua erabiltzen genituen. Ondorengo urteetan editorialek ikasgai komunetako liburuak argitaratzen hasi ziren. Material osagarriak ere agertzen hasi ziren, baina beti ere

28

irakasleok lan handia egin behar izaten genuen egokitzeko. Lehenengo ordenagailuekin batera interneten kontsultak euskaraz egiteko aukera izaten hasi ginen. Orain, baliabide ugari eskura baditugu ere, berritzaileenak eta kalitate onenekoak beste hizkuntzatan daude interneten (ingelesez, gaztelaniaz, ...). Ikus-entzunezko materialak (bideoak, entzutekoak, ...), interaktiboak, historiakoak, ez-formalak, proiektuak eta abar euskaraz gero eta gehiago daude, baina, antolatu gabe oraindik. Ahalegin handia egin dugu eta jarraitzen dugu egiten irakasleok ikasleekin batera lanik onena egin ahal izateko. Aldiz, baliabide fisiko asko ditugu gaur egun: Arbela eta rotuladorez gain, arbel digitalak, informatika gela nahiko eta DBH1 eta 2an ordenagailu pertsonalak. Erronka berri baten aurrean gaude. Baliabide hauei etekina ateratzeak inplikazio metodologikoak eta zena kritikoa eta lan kooperatiboaren garapena eskatzen du. Ikasleen ahalegina urte guzti hauetan ere baloratu


behar dugu, noski. Gure lan proposamenei erantzuten jakin dute, ekarpen a b e r a t s a k egin dituzte askotan eta parte hartzeko iniziatiba beti izan dute.

Ikastetxea beti egon da proiektu askotan inplikatuta eta horrek eguneroko ihardueretan eta metodologian eragina handiagoa edo txikiagoa, baina nabaria izan du beti. Azpimarratzekoak Bizikidetza eta Euskara sustatzeko proiektuak, betidanik garatu ditugunak, IKT heldutasun teknologikoa proiektuak (azken 8 urteetan) eta, aurten Berrikuntza metodologiko proiektua, D B H 4 e a n garatu duguna eta datozen u r t e e t a n DBH1, 2 eta 3-ra zabaldu nahi ditugunak. Eta ez da azkena, datorren ikasturtetik aurrera ere batxilergoan, hasiera batean, gela eta arloen Lanean taldeka antolakuntza aldatu nahi dugu ikasgelak arlogelak bihurtzeko. Ekintza puntual asko ere urtero borobiltzen dute geletan egiten dugun lana (irteerak, ekintza-hitzaldiak, World-kafeak, hizkuntza-trukeak, ...). Izan ere, Koldo Mitxelena ikastetxera etorri diren familiek beti eskatu digute bereizten gaituen ahalegin berezi bat eta hemen urteetan egon garenok eta pasatu diren irakasle asko eta askoren inplikazioa aparta izan da. Eta hurrengo 25 urteetan, gutxienez, konpromiso horrekin horrela jarraituko dugulakoan nago.

ahotik ahora

E t a metodologiaz hitz egitekotan, Klarionaren garaia 25 urte hauetan erreforma ezberdinei aurre egiten jakin izan diegu. Hasieran BUP batxilergoa zen, talde handiak, ikasketa guztiz propedeutikoak, unibertsitatera begira. Gero, LOGSE erreformarekin batera, DBH, Batxilergo berria eta Lanbide Heziketako moduluak. Horrek talde txikiagoak, baina anitzagoak ekarri zituen. Gelan lan egiteko modua aldatzera behartu gintuen eta ahalegin handia eskatu zigun. Aniztasunari erantzuna emateko, urte batzuetan talde malguagoak (errefortzuak), PIE, osagarri eta CD taldeak eta aukerakotasun handiagoa DBH eta batxilergoan izan ditugu. Hau denak erraztu du ikasleek arreta indibidualizatuagoa Garai digitala eta programazio eta

metodologia egokituagoak izatea, eta horri esker ikasle askok, aukera honi probetxu ateratzen jakin dutenek, aurrera egin dute. Erreforma berria ezarri nahi digute orain eta lehenengora bueltatzeko proposamen honen aurrean erne egon beharko dugu.

29


Bidean

Latina ere, euskaraz Anakotz Amenabar Lopez de Maturana

Kazetaria, Ikasle Ohia

ahotik ahora

*Arabako Hitzan argitaratutako artikulua

Gasteizen batxiler ikasketak euskara hutsez ikastetxe publiko batean egiteko aukerarik ez zegoela eta, hainbat guraso elkartu ziren 1987. urtean. Bost bat ikastolatako gurasoak ziren, seme-alabek etorkizunean ikasketak euskaraz egiteko beharrak elkartuta. Hainbat lan eta borrokaren ostean sortu zen Koldo Mitxelena institutua, 1988an. Bi gelarekin hasi eta 700 ikasle baino gehiago ditu egun euskara zutabe nagusi izan duen ikastetxeak. Hasierako guraso talde horren artean izan zen Carmen Mediavilla, haren alabak ikasketak euskaraz egin ezingo zituelako kezkatuta: “Hainbat ate jo genituen, hezkuntza sailekoak, baina ezezkoak izan ziren hasiera

30

batean. Etorkizunik ez zegoela ikusita mugitzen hasi ginen”. Ikasbidea ikastetxean ere bazegoen euskaraz egiteko aukera, baina guraso euskaldunak izatea zen baldintza orduan. Hainbat bilera eta eztabaidaren ostean, azkenik Lope de Torre eskola zaharrean hasi ziren Koldo Mitxelenako ikasleak, 1988an. Abian zen ikastetxea. Hasierako urte haietan gertutik jarraitu zuten gurasoek institutuaren jarduna. “Eta irakasleak ere oso inplikatuta zeunden; gogoan dut nola ikasturtea hasi aurretik Zuhatzan egonaldi bat antolatzen zuten, euren artean ezagutu eta hezkuntza eredu desberdinak elkartzeko”, aipatu du Mediavillak. Ikasleek ere institutuarekin “harreman berezia” zutela gogoratu du: “Aldarrikapen ugari egiten zituzten eta euren irakasleekin ere oso kritikoak ziren, baina, era berean,


fruitua ematen duela, urteekin ikusten duzu euren esparruan euskara zabaldu eta euskaraz ari direla”.

institutua eurena sentitzen zuten, institutuaz harro zeuden”.

Garai berriak Ama modura lehenago eta irakasle modura ondoren, gertutik ezagutzen du Amparo Monterok azken urteetako ibilbidea. “Oso giro gatazkatsua zegoen guraso batzarretan parte hartzen nuen garaian, gatazka ugari institutuan eta gurasoen artean ere eztaibaida ugari”. Gertakari aipagarrien artean, gogoan du irakasle bati autoan lehergailua jarri ziotenekoa: “Oso ondo gogoratzen dut asanblada bat egin genuela eta ez zegoela modurik adierazpen bat adosteko; momentuan egin ez eta berandu atera genuen gaitzespen oharra”. Monterok berak eta egungo zuzendari Alicia Epeldek, besteak beste, “normalizaziorako” Bizikidetza egitasmoa jarri zuten abian. “Orain ere gatazkak daude, noski, baina elkarbizitza asko hobetu dela esan dezakegu”, aipatu du Epeldek. Arazoak arazo, Ageda Perez eta Irene Elorza ikasleek ere elkarbizitza hori nabarmendu dute: “Ikasle eta irakasleen artean beste ikastetxe batzuetan ez dagoen harremana dago. Beharbada, horrek egiten du desberdin momentu honetan”.

ahotik ahora

Institutua abian jarri eta hiru urtera heldu ziren Virginia Martinez eta Luis de Luz irakasleak. Familia baten antzeko giroa gogoratzen du Martinezek, eta euskararekiko zegoen militantzia: “Latineko eskolak emateko ez zegoen euskarazko eskola libururik, guk euskaratu eta prestatu behar genituen”. Matematika eskoletarako ere De Luzek berak prestatzen zituen euskarazko apunteak: “Lan asko egin behar izan genuen urte haietan, baina egia da, aldi berean, motibatuta etortzen zirela ikasleak, nolabait eurek hautatutako lekua zelako, eta ez zutelako ohiko bidea aukeratu”. Euskara hutsezko eskaintza egiten zuen ikastetxe bakarra izan zen hainbat urtez Koldo Mitxelena, eta hori ere erabileran nabari zen, Martinezen ustez: “Lehen ikasleak euskararekiko militanteagoak zirela uste dut, eta orain apur bat erlaxatu direla. Euskaraz ematen genuelako etortzen ziren lehen eta orain, askotan, etxetik gertuen dutelako. Irizpidea zeharo desberdina da”. Halere, institutuak utzitako arrastoa handia dela uste du: “Baratze baten modukoa da, nire ustez; beti sesioan ibiltzen gara haiekin euskararen kontura, baina egia da zer edo zer geratzen dela,

Irakasleen partehartzeari dagokionez ere, lehengo inplikaziori eusten saiatu direla gogoratu du De Luzek, egun zailagoa izan arren: “Irakasle zaharragoak garenok jarraitzen dugu eskolaz kanpo antolatzen diren ekintzetan parte hartzen, baina beharbada berriengandik inplikazio horren falta sumatzen dut...”.

31


Bidean

Kirol Heziketa Zikloak Kirol Zikloak Mintegia

ahotik ahora

Negu teknikak lantzen 09-10 ikasturteko ikasleak

Koldo Mitxelena Institutuaren sorreraren 25. urteurrena betetzen dugun honetan, Kirol jardueren alorreko Heziketa zikloen eskaintza dugunetik 14. urtea beteko da. Aurreko urteetan prestaketa lan ugari egin eta gero, 99-00 ikasturtean sortu zen lehenengoz Gorputz eta Kirol jardueren Animazioa Goi Mailako Heziketa Zikloa. Bi ikasturte beranduago hasi zuen bidea Natur Ingurunean Gorputz eta Kirol Jarduerak Erdi Mailako Heziketa Zikloak, zehazki 2001-2002 ikasturtean. Hasierak gogorrak izan ziren, dena berria izaki, ikasketa hauetara moldatzeko irakasleek egin behar izan zuten lana ikaragarria izan baitzen: edukiak prestatu, materiala landu, instalakuntzak aurkitu eta hauek erabili ahal izateko kudeaketa lanak egin, ‌ dago

Kontuan izan beharra garai hartan zikloez

32

arduratzen ziren irakasle gehienak behin behineko egoeran aurkitzen zirela eta hortaz jarraipena izateko inongo bermerik gabe. Horrek kasu gehienetan urtetik urtera taldea aldatzen joatea ekartzen zuen eta behin betiko plazarekin etorri ziren lehenengo irakasleak heldu arte irakasle bakarrak izan zuen jarraipena sortu zen unetik, Xabi Maritxalar hain zuzen ere. Aurrekoarekin batera Isabel Abad izan zen sorrera honetan lanaren zamaren zatirik handiena Xabirekin partekatu zuena. Koldo Mitxelena Ikastetxeak bere sorreratik euskarazko irakaskuntzarekin erakutsitako konpromisoari jarraipena eskainiz gure eskaintza D eredura bideratu zen Lanbide heziketan ere. Une hartan, beste lurraldeetan ere oso leku gutxitan eskaintzen zen ikasketa hau euskaraz eta horregatik Gasteiz eta Arabatik zetorkigun ikasleez gain beste Txirringaz 09-10 urteko ikasleak euskal herrialdetatik, batez ere


sarri gertatzen den moduan, larrialdi egoera bat aukera garaia bihurtu zen, horrela Bikain gimnasioko material guztia modu onean erosteko betaren aurrean aurkitzen ginen. Ataka honetan, ikastetxeak aurrera urratsa egin zuen eta ahalegin ekonomiko handia eginez bertako materialaren jabe egin eta gure gimnasio txikia osatu zen. Honek alor honetan genituen formakuntza aukerak asko hobetu zituen. Une honetan gure eskaintza egonkortuta dagoela esan dezakegu. Etengabe hobetuz eta moldatuz dihardugun arren, ikasleei eskaini beharreko formakuntzaren zutabeak argi ditugu eta ahalik eta erarik eraginkorrenean hauek aurrera eramateko ahaleginean ari gara. Bikain gimnasioan 05-06 ikasturteko ikasleak

Bizkaia eta Nafarroa, etortzen zitzaizkigun euskaraz ikasketa hauek egin nahi zituzten ikasle ugari. Hasiera honetan ikasle taldeak oso txikiak izaten ziren eta honek ikasle-irakasle harreman oso estua ekartzen zuen, elkarren arteko ezagutza handiak lagunduta. Baina aldi berean matrikula garaian zikloak eskaintzeko gutxieneko 10 matrikulako langa gainditzeko zailtasun nabarmenak izaten ziren uztaila aldean. Urte askotan telefonoari sua ateratzen genion izena emateko zalantzan zeuden ikasleei deika, epea bukatu aurretik animatzen ahaleginduz.

Hemendik aurrera dugun erronka nagusia LOE legera gure heziketa zikloetako eskaintza egokitzea da. Hau egin ahal izateko, lanbide heziketa zuzentzen duten erakundeek ziklo berrien diseinua bukatu eta onarpen politikoa eskaini behar diote. Hori gertatzen denean ekin beharko diogu gure eskaintza moldatzeari. Hasiera batean gutxieneko matrikulazioa lortzeko arazoekin bagenbiltzan ere, une honetan, onarpen handia du gure lanbide heziketa eskaintzak eta taldeak guztiz osatu eta gainetik itxarote zerrendak izaten ditugu azken urteetan. Ea horrela izaten den urte askotan.

Lau urtez egon ginen Bikain gimnasiora joaten, hau itxi zuten arte. Berri txarra izan zen guretzako hasiera batean, gabon inguruan gimansio gabe gelditu eta ikasturte erdian alternatibez pentsatzen jarri behar ginelako. Krisi garaietan

ahotik ahora

Urteak aurrera egin ahala, irakasle talde finkoa osatzen joan da eta honek gure eskaintza lan munduaren beharrizanetara moldatzen joateko aukera eman digu. Zehazki, Goi mailako Heziketa Zikloari dagokionean Fitness munduko jardueretan gure ikasleen formakuntza osatuago baten beharraz ohartu ginen, gure ikasleak praktikaldiak egiten zituzten gimnasioetako arduradunekin izandako harremanari esker. Gauzak horrela, Bikain gimnasioarekin hitzarmen bat sinatu eta 04-05 ikasturte erdi aldera astean ordu batzuk ikasleekin bertara joaten hasi eta alor honetako formakuntza indartzeko ahaleginari ekin genion.

33

Koldoko gimnasio berrian 09-10 urteko ikasleak


Bidean

JANTOKIAREN JOAN-ETORRIAK Pablo Perez de Obanos

ahotik ahora

Irakaslea

Badugu jantokia! Institutuko eraikuntzan integratua oraingo honetan. 1996. urtean DBH sortu zenetik, gure institutuko jantoki kideek denetarik dastatu dute. Hamazazpigarren urtean eskaera eta proiektua gauzatu dira. Odon de Apraiz Ikastolak hamar urte baino gehiagotan gure jandkideei mahaia eta aulkia jarri zizkie. Inoren gustokoa ez bazen ere, beste aukerarik ez genuen. Noski, hango arduradun eta langileei eskerrak ematen dizkiegu egindako lana eta izandako pazientziagatik Odon de Apraiz Ikastolako jantokian gure gora-beherak izan genituen. Kudeaketa pribatua zuenez, gastuak pilatu egiten ziren. Sukaldeko hornikuntzarako tresnak erosi eta ordaindu, gero han uzteko. Janariaren ardura zuen konpania utzi eta beste bat bilatu. Gure ikasleen interesak eta ikastolako umeenak ez zetozen beti bat. Hainbat pasadizo iraganean gelditu direnak. Prefabrikatuaren garaia 2009an iritsi zitzaigun. Munduko tokirik hoberena ez bazen ere, ezin dugu ukatu duintasun

34

maila onargarri zuela, eta emandako urteak ez dira gaizki egon. Egia da ere askoz gehiago ezin zuela iraun. Pixkanaka bazijoan denboraren eragina


izan. Gurasoek alternatibak bilatu dituzte seme-alabek etxean bazkal dezaten. Logikoa bada ere, guztiei esaten diegu institutuan esku onetan gelditzen direla eta ahalegin guztiak egiten direla gustora izateko.

erakusten ; hezetasuna nonnahi sartzen hasi zen estrukturak tinkotasuna galtzen zuen einan.

Ba berria hemen dago. Eta aldea ederra ere bai. Instalakuntzak teoria mailan behintzat primerakoak dira: leku desberdinak jateko eta egoteko bazkaldu ondoren, komun eta iturri anitz, biltegiak, aldagelak, zer ez? Eta puntako teknologĂ­a ditugun hogei pertsianetan: giltza baten bidez banan banan irekitzen dira. Lan horri ekiten pasatzsen den denbora ezin da esan. Baina ez gara kexaka hasiko denboraren poderioz matxurak eta hasten direnean aukera izango baitugu. Ez du gure jantokiak inoiz oso erabilpen jendetsua

ahotik ahora

Baina ez zen hori bakarrik gertatzen ari zena. Janariaren kalitatea behera zihoan eraikuntzaren parera. Beste konpania batek hartu zuen ardura, eta hoberako izan beharrean, kontrakoa gertatu zen. Hau ez da berri honik, baina egia da. Harrez gero hainbatetan arduradunei gure desadostasuna adierazi zaie.

Bakar bakarrik eskaera bat egingo genuke: kalitate aldetik janaria eta jantokia elkarren pare egon daitezen. Uste dugu hurratsak ematen ari direla eta espero dugu gure ahotsa entzuna izatea gure ikasleen elikaduraren kalitatea tartean dagoenean.

35


Bidean

Korrika institutuan Abel Urretxo

Irakaslea

Korrika 7, 1991

ahotik ahora

Ikasle saiatu baten apunteak Korrika dela eta. GIZARTE: hizkuntza baten geografia marrazten digula Korrikak, nekez bada ere izan baden herri baten inguruminguruak zedarritzen dituela. Errekazulo, haran, muino, ordoki, gailur hondartza: gure lurra itxuratzen duela tapatapa. Ametzaga, Orbaitzeta, Berastegi, Ibarrangelu, Bidarrai, Barkoxe eta beste hainbat tokitako herritarrak ikusi ditugu bideo irudietan, hain alai, hain harro! Paretako mapan kokatu ezinda ibili gara! Diaspora ere hartu du ahotan maixuak, eta Boiseko ikastolako haurrak ageri zaizkigu urruti hartan Korrikaren aitzakian festa giroan tarrapataka. Hango alkatea euskaraz mintzo dela ere kontatu digu; hemengoak ez dakiela esango nuke, hargatik! doala

Munduan

36

ere zabalduz hizkuntzari

atxikimendua izerditan aldarri egiteko grina, hala nola, Katalunian edo Irlandan. EUSKARA: hizkuntza guk uste baino zabalagoa da puskaz, eta kolore anitz ditu; izan ere, ez da bakarrik korrika egiten gurean, gainera, tokian tokian, arineketan, saltaka, lasterka edo antxintxika ibiltzen da euskara-jendea. Beste aldetik, esan liteke Korrika dela munduan hizkuntza baten alde egiten den ekitaldirik handiena, indartsuena, ikusgarriena. Komeni zaigu horretaz konturatzea, batez ere txiki eta ahul sentitzen garenean.

korrika 12, 2001

NATUR: aniztasunaz aritu gara. Espezieak bezalakoak direla hizkuntzak, eta hizkuntza-ekologiaz hitz egiten dela gero eta gehiago. Fotokopia batean, besteak beste, hauxe irakurri dugu: Planetako bizia osatzen duen puzzlean nork bere tokia behar du, landareak izan, animaliak edo pertsonak, beren aniztasunean. Eta hau


bultzatuko genuke desagerpenerantz. Batzuoi hala iruditzen zaigu. Oso barneratua dugu sentimendu hori. Argi dago ingeles hiztunek running egin beharrik ez dutela. Bide batez, Small is beautiful esloganarekin akordatu naiz.

korrika 16 2009

gizakiaren kasuan, hizkuntza/herri/kultura dibertsitatea da. Horrela ba, korrikan parte hartzen dugularik, gure mintzoa indartzeaz gain planetaren aniztasunaren alde ere badihardugula; hau da hau!

MATE: milaka eta milaka direla korrikalariak; gauaren erdian banaka batzuk baino ez mendate batean gora arnasestuka, dozenaka agian. Multzo handiak izaten dira herri kozkorretan. Aldran ibiltzen da jendetza gure hiriburuetan. Saldo politak betiere. Ezin konta ahala haur, gazte, heldu zein zahar. Zenbat baina? Zenbat korrikalari guztira? Ez ba jakin! Izan ere, hainbesteko ilusio eta harrotasun ezin baitaiteke errenditu zenbakietara.

Kultura dela herrien intimitatea ere esan du, eta gustatu egin zait esaldia. INGELESA: euskara hiztunak eta ingeles hiztunak alderatu ditugu. Ez da berdina noski; gutxi eta ahultxo batzuk eta, asko eta indartsu besteak. Hizkuntzarekiko bizipenak ere bestelakoak behar dute izan, inondik ere. Atxagaren Soinujolearen semea eleberriaren zati hau irakurri dugu: Erabaki zailak dira guretzat. Pentsa ezazu zure hizkuntza bostehun milioi edo gehiagok hitz egiten dutela. Gurea, berriz, ezta milioi batek ere. Ez da gauza bera. Zuk zurea abandonatuz gero ez litzateke ezer gertatuko. Guk gurearekin gauza bera eginez gero, berriz, ahuldu egingo genuke, beste pittin bat

korrika 17 2011

KITO: bukatu dira klaseak. Gaur, betiko kalaka alde batera utzita, euskarari buruz hitz egin dute irakasle guztiek behingoagatik. Institutuaren ondoan gelditu gara klaseko gehienok 7etan Korrikan ibiltzeko. Badakit bihar nekatuta eta pozik egongo naizela. korrika 18, 2013

den.

Oharra: irakasleei galdetu ea gaurkoa azterketan sartuko

ahotik ahora

MUSIKA: korrikaren kanta mordo bat entzun ditugu youtuben. Denak ere alaiak eta biziak. Niri asko gustatu zait Fermin Muguruzaren bat: kankailu bat agertzen da furgoneta handi batean halako ogitarteko moduko batzuk saltzen. Uste dut globalizazioaren alderdi negatiboak kritikatu nahi dituela, uniformizazioa eta.

37


Bidean

bertsoKMn Juan Mari Juaristi

ahotik ahora

Irakasle Ohia

“Zarauztarra izanik, bertsolaritza emango duzu!� izan zen entzun nuen esaldia erronka eginez. Institutuak Bertsolaritza Tailerra eskaini eta gero gertatu zen, Xabi Riko Laudiora bidali zutenean. Ikasleak apuntatuta genituen eta irakaslea falta. A zer komeria! 91-92 ikasturtea zen. Boleto guztiak neuzkan eta hala egokitu loteria! Bertsozale banintzen, baina bertsotan nola egiten zen arrastorik ere ez nuen, egia esan. Hori bai, zarauztarra nintzen, eta abantaila handia zen hura, nonbait. Kontua da, ausarkeriaz, baietz esan nuela azkenean. Talde bakarra izan zen lehen ikasturtekoa, ale eder askoak bildu zituena. Ondo pasa genuen, eta

38

haiekin batera hasi nintzen neu ere bertsoa nola egin behar zen ikasten; gero, ahotik ahorakoa hitzetik hortzera zabaldu eta hurrengo urteetan taldeak ugaltzen joan ziren, inoiz ikasturte bakar batean guztira 90 ikasle edo izatera ere heldu arte.

Korrika jaia 1990-1991

Martxa horretan joan ziren 17 urtean 16 edizio. Tartean-tartean, bertsolariren bat ateratzen zen, edo gai-jartzaile edo epaile arituko zena, edo gutxienez bertsozalea izango zena gero. Hori ere ez da gutxi. Baten batzuk hor dabiltza oraintxe bertan plazaz plaza kantari, aurkezle, epaitzen edo entzule gisa. Hala ere, aipagarriena da euskaldunago egiten zirela gehientsuenak bidean,


Institutuko jaia 1997-1998

euskaraz hiztunago behintzat.

Orain bertsolaritzaren bideari ekin nahi zaio berriro Koldo Mitxelena Institutuan. Bejondeizuela! Bada irakasle presturik lan hori ongi baino hobeto egingo duena, eta izango da kimu berririk ere euskaraz ongi pasatzeko eta pixka bat artista sentitzeko apuntatuko dena. Beraz, animatu zaitezte eta hasi mingainak dantzatzen.

Santa Ageda bezpera 2002

ahotik ahora

Apuntatzeko amua sagardotegira egiten genuen txangoa izaten zen, eta trukean jendaurreko ekitaldiak egin behar zituzten, Laudion eta Ikasbidea ikastolan jeneralean. Askok aitortu didate handik urte askotara pozik, urte haietako oroitzapenen artean huraxe dutela gordea, sagardotegira egindako txangoarena, alegia. Esan bezala, horren ordainetan, aurrez prestatzen zituzten bertsoak eta buruz ikasiz “a triunfar� igotzen ziren taula gainera jendaurrean kantatzera. Ongi atera ziren saioak oro har, lapsusak lapsus eta txuletak txuleta. Eta esan behar da ibilbide luze horretan, saioak bat-batean egitera ere heldu ginela azkenean, ikasle bakoitzari ahal zuen neurriko lana eskatuz, noski. Txundituta geratzen ziren beti euren adineko ikasleak ziren entzuleak. Eta geu, berriz, harro.

39


Bidean

17 urte oholtzan Koldo Alijostes Bordagarai

ahotik ahora

Irakaslea

1996-1997ikasturtean, DBH martxan jarri zenean institutuan, aukerako ikasgai batzuk eskaini behar ziren, eta, beste batzuen artean, Gorputz Adierazpena izenekoa eskaini genuen. Azken batean, antzerki munduari espazio txiki bat eman genion institutuan. Lehen Hezkuntzatik gentozen irakasleak ohituta geunden ikasleekin hamaika antzerki eta jaialdi antolatzen eta institutuan ere ‘pailazoarena’ egiten jarraitzeko asmoa genuen. Eta ustekabean, arrakasta handia izan zuen. Eta ordutik, duela 17 ikasturte, ikasle gaztetxoenak antzerkiarekin ondo pasatzeko aukera dute Koldo Mitxelena institutuan. Hasieratik argi izan genuen ikasgai honek zein helburu izan

40

behar zuen. Noski, helburua ez zen aktore harrobi bat izatea. Helburua, gune ludiko eta hezitzaile bat sortzea zen. 12-14 urteko nerabeei, ohiko ikasgaietatik at, barrua husteko eta ondo pasatzeko denbora bat ongi etorriko zitzaiela pentsatu genuen. Adin honetan hainbat lotsa eta konplexu izaten da eta antzerkia horiek askatzen joateko modu egokia zela iruditu zitzaigun. Gainera, ikasketetan ongi ez doazen ikasleek, autoestimuan ongi sentiaraziko dien ikasgai bat, presiorik gabeko ikasgaia, behar zutela pentsatzen genuen. Ahozkotasuna lantzeko ere tresna baliogarritzat jotzen genuan antzerkia. Urte guzti hauetan ideia horrekin jarraitu dugu, eta asmatu dugula uste dut. Ikasgelan, girotzeko, askatzeko, lagunartea sortzeko eta lotsa albora uzteko hainbat ariketa egin izan ditugu, baina ikasleei


ezagutzera etortzen direnean ere beti egiten zaie antzerkitxo bat ongietorria emateko eta ikasgaiaren berri emateko.

Ikasgaiak 1. zikloan zuen harrera ikusita, 2. zikloan ere aukerako ikasgai modura sortu zen antzerkigintza 2006-2007 ikasturtean. Kalitate bikaineko antzezlan klasikoak prestatu zituzten eta sarituak ere izan ziren. Hiru ikasturtetan Kaixa Escena deitutako proiektuan parte hartu zuten, eta sarituak izan ziren Barakaldoko antzokian bere lana antzeztera. Hurrengo ikasturtean, Oviedon antolatutako Shakespearen inguruko topaketa batzutan parte hartzearekin saritu zituzten. Esperientzia ahaztezinak bizi izan zituzten ikasle nahiz irakasleek. jendaurrean aurkeztuko duten zerbait gauzatzea gustatzen zaie eta hori izan du xede nagusia. Batzuetan txotxongilo lanak izan dira. Ikasleek sortutako gidoi baten inguruan, norberak bere panpina ekoizten zuen, eta gero antzezpena prestatu. Makina bat paperezko panpin sortuak gara; batzuk politak, beste batzuk ez hainbeste, baina ikaslearen ahotsa eta keinuen bidez bizitza hartzen zutenak. Beste batzuetan antzerki lanak izan dira. Ikasleek sortutako gidoietatik abiatuta, entseguak eta entseguak eginez, musika eta jantzi egokiak atonduz ‌

Institutuko (DBH 1. zikloa) Gabonetako Jaialdirako ere beti prestatu izan dugu zerbait, eta BeĂąat Etxepare edo Aldabeko aretoan egiten denetik emanaldi bikainak ateratzen dira. Lehen Hezkuntzako ikastetxeetatik ikasleak institutua

Beno, bada garaia amaiera emateko laburra izan behar zuen kontaketa honi. Uste dut, antzerkigintzak Koldo Mitxelenan leku propio bat irabazi duela 17 urte hauetako lanari esker. Batez ere, hainbat eta hainbat ikasleen oroitzapenetan betirako geldituko diren momentuak lortu ditugulako. Eta hori ez da gutxi!

ahotik ahora

Edozein eratako lana dela ere, jendaurrean aurkeztea izan da helburu nagusia. Urte askotan, NOLEGA programa dela eta, Lehen Hezkuntzako ikastetxeetan emanaldiak antolatu izan ditugu. Kultur Elkarte batzutara ere joan izan gara asteburuetan gure panpinak, holtz tolesgarria eta musika ekipoa bizkarrean generamala. Entseguak egiten genituenean, katxondeo giroa dela eta, hainbat akats egiten ziren, baina jendaurrean, serio eta arduratsu aritzen ziren ikasleak, eta emanaldi bikainak atera dira.

Lan honetan aritu garen irakasleok ez dugu prestaketa berezirik izan antzerkilaritzan, baina jendaurrean egoten ohituak gaude eta irakasten dugun bitartean antzerki piska bat egiten ere. Ikasgaia martxan jarri genuenean neu ibili nintzen jardun honetan, baina gero Jordan, Pablo, Roberto eta Amparo ere aritu dira, eta azken urte hauetan, egia esan, Alvaro dugu jaun eta jabe, eta beragatik dirau antzerkigintzak institutuan.

41


Bidean

K M 25 + H K

Alvaro Ruiz de Gordoa Musitu Irakaslea

Hasiera hasieratik izan dira herri-kirolak gure institutuaren izaeraren adierazleetako bat, horren lekuko dira gure argazki zaharren bilduman ikusgai ditugun hainbat argazki, gehienetan sokatirari lotuak, ikasleak beraien artean edota irakasleen kontra tiratzen erakusten dizkigutenak.

ahotik ahora

Baina, garrantzi handiko aurrerapausua eman zen 199697 ikasturtean, DBH indarrean jarri zenean. Dena hasi zen, ia ia kasualitatez, ikastetxeko festa batekin. Herri kirol erakustaldia genuen antolatuta udaberriko arratsalde baterako. Bazkaldu ondoren hantxe agertu zen Fernando Velez de MendizĂĄbal, Lopidanako nekazaria, herri kirolari eta euskaltzale amorratua. Bere furgoneta, megafonia eta guzti, patioan sartu eta beharko zituen tramankulu guztiak prestatzen hasi zen. Ikasleak agertu zirenean harrituta gelditu ziren Fernandok prestatutakoa ikustean: txingak, lokotsak banan banan kokatuta,

42

bi harri izugarri, kubikoa eta esferikoa, ingudea, trontzalari lana egiteko guztia, aizkorak eta enbor parea ere aizkolari lana egiteko, eta lazto fardoa altxatzeko hiru makil luzeak, bere polearein eta soka fardoari lotuta. Ikusgarria eta harrigarria izan zen arratsalde hartan gozatu genuen ikuskizuna; eta adjektiboekin motz gelditu naizela uste dut, hantxe ikusi baikenuen nola pertsona bakar bat, Fernando alegia, ia atsedenik hartu gabe, kirol bakoitza aurkeztu, musika egokia megafonian jarri eta herri kirol guztiak egiteko kapaz zen. Baina, trontzaren momentua iritsi zenean, ah, ze nolako begiradak irakasleen artean Fernandok laguntzaile bat behar zuela esatean! Eta nolako arindua hartu zuten guztiek gizon txikitxo hura, asko pentsatu gabe, berarengana hurbildu eta trontzari beste aldetik heltzeko prest zegoela ikustean! Inolako beroketarik egin gabe hasi ginen biok, Lopidanako nekazaria eta Opakuako irakaslea, trontzari tiraka bizpahiru enborInstitutuko jaia 1998


bilakaera. DBHko 1. zikloko ehundaka ikaslek praktikatu dituzte herri hirolak atsedenaldietan burututako gelen arteko saioetan, batzuetan dominak eta guztientzako diplomak ere banatuta. Ikasturte bukaerako festetako programetan agertzeaz gain, azken urteetan euskararen erabilpena sustatzeko kanpainekin uztartu dira ere herri kirolak. Oso interesgarria izan zen Bernedoko eskola zaharretan izandako egun batzuetako egonaldia, esku-pilotarekin lotua; oraindik badaukat etxean egun haietan, edozein ikasle banintz bezala, egin nuen nire lehenengo esku-pilota, benetakoa, larruzkoa. Oroimen polita, benetan. Euskadiko Txapeldunak 2007

txuleta atera arte. Fardoarena izan zen azkena, eta gero ikasleen txanda iritsi zen. Handik aurrera, urtero egon dira presente herri kirolak gure institutuan. Fernandok herri kirolekiko zaletasuna eta gogoak kutsatu zizkigun, eta, hamabost urte igarota, esan dezakegu luzea dela, zaletasun horrek bultzatuta, burutu dugun jarduera zerrenda.

Aipatzekoa da ere azken urte hauetan institutuko ikasle guztiek ezagutu dituztela herri kirolak, bai teorian baita praktikoki ere. Izan ere, Gorputz Hezkuntza mintegiak hainbat unitate didaktiko programatu eta garatu egiten ditu DBHko 1. zikloan zehar, urtez urte erosten joan diren materialeak erabilita. Eta, izenik aipatu gabe, inor ez ahaztearren, eskerrak eman nahikp nizkioke jarduera hauetan guztietan laguntzen eta animatzen ibili diren institutuko langile eta gurasoei.

ahotik ahora

Euskadiko Eskola Arteko Jokoetan parte hartu dugu, batzuetan Arabako txapelketa irabazi ere; eta gehiegi harrotu gabe, esan behar da Euskadiko txapeldunak edota txapeldun ordeak izan direla Koldo Mitxelenako neskak zein mutilak; horren adierazle dira institutuko hainbat apaletan ikusgai dauden kopak eta trofeoak. Badaiotz herri kirol taldearekin aritu diren ikasleak ere izan ditugu, eta horietako baten bat Fernandorekin batera ibili da hainbat herritatik erakustaldiak ematen. Baina, kirol erdi-profesional mota hori pozgarria bada ere, askoz aipagarriagoa da urte hauetan herri kirolei lotuta landu dugun alde pedagogikoa. Aukerako tailer batzuetan eta Gizarte Zientzien arloan ere aztertu ditugu herri kirol desberdinen jatorria eta

43

Euskadiko Eskolarteko Kirol Jokoak 2012


Elkarrizketa

Naroa Cuesta ahotik ahora

Ikasle ohia

44

Naroa Cuesta 1997 eta 2003 artean izan genuen “Nire institutuan ikasle. Ondoren kazetaritza ikasi zuen EHUko fakultatean. Euskarako komunikazioa lana institutuan garatu etaLeioako hizkuntza gutxituen inguruko masterra ere egin zuen. Radio Vitorian hiru urtez lan egin zuen eta aldi berean GEU nuen zerbaitekin lotua aldizkarian kolaborazioak egiten hasi zen. Gaur egun GEU elkartean egiten du lan Gasteizko Mintzalaguna programaren dago. Euskararekin teknikari gisa. dudan konpromisoa Zein izan zen zure lehenengo inpresioa institutura iritsi zinenean? eta harremana bertan Berez Toki-Eder ikastolan ibili ginenoi ez zitzaigun tokatzen KMera etortzea, baina klaseko 5 edo 6 etorri ginen jorratu nuen� etxetik hurbilago genuelako. Burura datorkidan lehenengo ideia da nagusi egin nintzela. Baina nire lehenengo jarduera Zuazako irlara joatea izan zen eta bertan ezagutu nuen gaur egun lagun


dudan jende asko.

Zer esango zenuke laburki institutuan pasatutako urteez?

“Urte horietan lehenengo aldaketa garrantzitsua egin nuen nire bizitzan, gurasoen kontrolpetik aterata. Oso esperientzia polita�

Esperientzia ona izan zen, bai gelan ikaskideekin eta bai irakasleekin. Hauekin harreman ona izan nuen. Urte horietan lehenengo aldaketa garrantzitsua egin nuen nire bizitzan, gurasoen kontrolpetik aterata. Oso esperientzia polita. Atsedenaldietan genuen giroa ere gogoan dut.

Oroitzapen bereziren bat?

Ona: harremanak, lagunak, giroa, irakasle onak‌Bereziki plastika dut gogoan. Ez zait gustatzen, baina Koldo Alijostesekin kalera ateratzen ginen marraztera, Brullerias plazara adibidez. Edota, DBHko hirugarren mailan orduko koadrilako zortzi neska inguru klase berean geudenean, ikasturte berezia izan zen!! Orokorrean, oroitzapen politak datozkit burura.

Nola sentitzen zineten beste ikastetxeetako Irteerak eta bereziki bat, Kepa Izagaren gurasoen etxera egin ikasleekin konparatuta?

genuena.

Izan zuen institutuak eraginik euskararekiko duzun jarreran?

Ez dakit, baina nik harrotasunez esaten dut KMkoa naizela.

Zer eskertuko zenioke bereziki institutuari? Gaur egun lagun dudan jende gehiena bertan ezagutu nuen. Nire lana institutuan garatu nuen zerbaitekin lotua dago. Euskararekin dudan konpromisoa eta harremana bertan jorratu nuen.

Guraso erdaldunak ditut, baina euskara eskola hizkuntza izatetik nire bizitzan dagoen hizkuntza izatera pasa da.

Gaia konplexua da. Ezagutzak gora egin du eta erabilera oso gutxi handitu da. Gizarteak egin behar du lan arlo horretan eta norberak ere bai. Mintzalaguna egitasmoan egiten duguna interesgarria da. Gaztelaguna ere badago. Gazteok, eta gizarteak oro har, euskaraz egiten duten pertsona erreferenteak behar ditugu.

Zein izan ziren KMren alde onak eta txarrak? Txarra, gauza bat batez ere, batxilergoko astearte amaigabeak. Ordu pila bat sartzen genuen egun horretan.

Nola ikusten duzu gazteen euskararen erabilera?

ahotik ahora

Garai horretan, 16, 17, 18 urteekin hartzen da kontzientzia. Institutu barruan hasi ginen euskaraz egiten. Kanpoan lagun batzuekin egiten nuen eta besteekin ez. Gero hizkuntza ohiturak aldatzen saiatu gara. Kasu batzuetan lortu dugu eta beste batzuetan ez.

45


Elkarrizketa

Hodei Arrausi Ikasle ohia

ahotik ahora

Zer esango zenuke institutuko egonaldiaz

Hodei Arrausi 1996tik 2002ra izan genuen ikasle gurean. Kazetaritza ikasteko erabakia hartu zuen, baina azken unean iritziz aldatu eta Ikus-Entzunezko Komunikazioan egin zuen matrikula, EHUko Leioako fakultatean. Bertan lau urtez egon zen ikasten. Gero, karrera amaitzear zela Euskal Telebistako albistegietan praktikak etorri ziren eta hantxe jarraitu du gaur arte: 4 urtez asteburuetako albistegietan lanean eta azken bietan Txinan berriemaile. Zein izan zen zuen lehenengo inpresioa institutura iristerakoan? Lehenengo eguna dut gogoan. Odon Apraizetik nentorren, kalea zeharkatzea besterik ez nuen beraz, baina saltoa izugarria iruditu zitzaidan orduan: betiko ikastolatik institutura. Helduak ginela uste genuen, institutua! Baina lehengo egun horretan, kiroldegian bildu gintuztenean... a ze nerbioak! Gainontzeko ikasle berri guztiak helduagoak ziruditen. Irakasleak serioagoak. Taldeak egin zituzten orduan eta ikastolako lagunei beste ikasgela bat egokitu zitzaien. Nola egin behar nuen nik ezezagun horiekin goizero goizero klasean egoteko? Ez zen une xamurra izan. Orduan ez nekien kiroldegi horretan egun ditudan lagunik minenak ezkutaturik zeudela.

46

Sartzean 12 urte genituen. Hasieran futbolean eta saskibaloian ematen genituen jolastorduak, umeak ginen. Baina denborarekin hormona kontzentrazioa pasabide horietan handitu eta handitu egin zen eta lehenengo piperrak, lehengo asanbladak, lehengo ligeak eta sexu kontuak... guzti hori ere orduan hasi zen, batzuk denbora luzez ume izaten jarraitu genuen arren. Batzuon ardura nagusia futbolean eta saskibaloian aritzea izaten jarraitu zuen, kar, kar. Orain atzera begiratu eta denbora azkarregi joan zela iruditzen zait. Konturatu orduko batxilergoko azken bi urteetan ginen. Dena den, gehiegi mitifikaturik ez dudan garaia da, ez nintzen gaizki bizi baina orduan astunak ziruditen ardurak eta kezkak izan bagenituen. Ondoren etorri ziren unibertsitatean edo lan munduan beste era batera disfrutatu nuen. Hori bai, Koldotik zerbait azpimarragarri atera behar banu irudi honekin lotzen dut beti: Jon Maia bertsolaria etorri zitzaigun behin, ez dakit noiz edo nola, greba egun batean seguruenik, hitzaldi txiki bat ematera. Diskurtso natural eta erakargarriz bere familiaren jatorria eta berak euskaraz bizitzeko egin zuen hautua kontatu zigun. Argigarria izan zen. Koldon euskaraz bizitzeko eta lan egiteko tresnak eskaini zizkigutela orduan hasi nintzen ulertzen, baina denborarekin baino ez dut ongi neurtu Gasteiz bezalako inguru erdaldun batean horrek zer nolako garrantzia duen. Anekdotak, gertaera bereziak. Bat burura datorkit: Bazeunden zu 4. DBHko gizonen gelan? (Urte hartan 4. DBHn soilik mutilez osatutako gela bat egon zen)


Ez! Eta eskerrak! Suertea izan nuen eta ondoko gela egokitu zitzaidan. Han mutilak gutxiengoa ginen. Baina gogoan ditut bai mutilen gela hartan gertatutako batzuk. Irakaslea sartu aurretiko klaseen arteko tarteetan, abisatu barik, batek atea ixten zuen, beste batek gelako pertsiena automatikoak bat-batean jaisten zituen... eta klarion, paper eta auskalo beste zer gauzekin gerra basatia egiten zuten. Gu, ez, gu txintxo txintxo. Nola sentitzen zineten beste ikasleekin konparatuta? Txiki, txiki sentitzen nintzen ni, hasieran batez ere. Gainontzeko denak ziren zu baino helduagoak, azkarragoak... hala iruditzen zitzaidan. Gero, garai hartako argazkiak ikustean, konturatu naiz denak ginela berdinak: guztiak gizon emakume plantak egiten zituzten ume mokoak, kar kar Zerbaitek egiten zuen KM ezberdin? Euskara, euskal kultura, aisialdia euskaraz, kirola euskaraz... Koldo Mitxelenak guzti hori Gasteizen naturaltasunez bizitzeko tresnak eskaintzen zituen -eta eskaintzen jarraituko du, seguru. Gainera guzti hori, kalitatezko hezkuntza publiko batean txertaturik zegoen eta Gasteizen horrelako eskaintza egiten zuen espazio askorik ez zen egongo. Irakasleren bat duzu bereziki gogoan?

Zer esango zenuke zure unibertsitate garaiaz? Gasteiz-Leioa autobus urteak izan ziren, bideotekan pelikula mordoa deskubritzeko urteak, irudi eta soinuz egindako narrazioen tripak aztertzeko aukera... Lehenengo kamerak eta mikrofonoak orduan ere ukitu nituen. Oroitzapen onak ditut. Zer moduz zabiltza Txinan? Oso gustura. Pribilegioa da munduko bazter honetan gertatzen ari den guztia bizitzeko eta kontatzeko aukera izatea. (bazter diot

Zein dira herrialde horren alde onak eta txarrak? Nik beti diot gauza bera, batez ere Txinako gizartearekin eta bizimoldearekin oso kritikoa den norbaiten aurrean nagoenean. Alde txar nagusia gure baitan, kanpotarraren baitan, egon ohi da: hizkuntza menperatu barik, ohiturak ezagutu barik, zapore, usain eta beste soinu batzuetan hezita gatoz askotan. Horrek guztiak maldan gora jar lezake zure Txinako bizitza. Berrikasteko prest dagoenak eta malgutasunez jokatzen dakienak alde onak ikusiko ditu eta asko, asko dago hemen disfrutatzeko. Bi urte hauetan aspertzeko beta gutxi izan dut! Gero alde txarrak badira, noski. Baina nik ekonomiaren garapen azkar eta basatiari, gizarte desorekei eta gobernu sistema autoritarioari egozten dizkiot gehien bat. Nolakoa da bertako jendea? Anitza. Ahaztu zure etxe azpiko txinatar dendan ikusitakoarekin eta “Operación Emperador” bezalako albisteetatik eraiki dugun irudia. Eskala aldatu behar dugu Txinaz hitz egiteko, gutxitan galdetzen dugulako “nolakoak dira Moskutik Lisboa arteko europarrak”? Europa osoan adina aniztasun dago Txinan. Zer ekarriko zenuke handik? Zer eramango zenuke Euskal Herritik hara? Euskal Herritik hona hirien tamaina eta zeruen urdina ekarriko nuke. Txinatik Euskal Herrira hemengo sukaldaritza, edadekoen jarrera aktiboa, gazteen jakin-mina, eta helduen kemena eramango nuke. Beste zerbait aipatu nahi duzu?

ahotik ahora

Irakasleren bat nabarmendu? Ba, ez dakit...Beti datorkit gogora DBHko 3 mailan oso berezia izan zen historia irakasle bat... baina ez nago bere izenaz guztiz ziur, Marisa zela uste dut. Orain ikusiko banu bere klaseekin zenbat disfrutarazi ninduen esan eta eskerrak emango nizkioke. Kimikako irakasle bat ere ez dut inoiz ahaztuko, Juan Kruz: serio serio etorri zitzaigun lehenengo egunean eta guztiz izuturik ninduen. Kimika eta biologia albo batera utzi eta kazetaritzara gerturatzen nonbait hasi banintzen, behar bada hor izan zen.

baina zentroa norantz doan, Asiarantz ez ote datorren, galdetzen hasi beharko genioke gure buruari). Gainera, kazetaritzan dihardugunon artean zer nolako lan baldintzak dauden ikusita, ETBk Txinari, Asiari eta orokorrean nazioarteko informazioari ematen dion garrantzia ez da huskeria. Argi daukat, inguruan ditudan kazetari asko nola dabilen jakinda, informazioaren alde egiten duen telebista publiko batentzat lanean izango ez banintz urte bi hauetan ikusi, bizi eta kontatu ditudanak oso bestelakoak liratekeela.

Ez, Koldoko ikasleak agurtu besterik ez. Ahal duten neurrian gozatu dezatela esperientziarekin.

47


Elkarrizketa JUAN CRUZ VIRGINIA Irakasleak ahotik ahora

Nola etorri zara/zinen Koldora? Zenbat urte aurrekoak… Azken hamar urtetan oso oso ona; aurrekoak… borrokatu genituen irakasleok. Bereziak zirela, hori da nire inpresioa gaur egun. eman duzu bertan irakasle moduan? V: Kuriositatez… deitu zidatelako…esan zidaten hemen bazegoela bakante bat, eta utzi nituen mojak eta hona etorri nintzen… Jc: ni orain dela 21 urte etorri nintzen Koldora 1992 . urtean. Eta 19 urte pasa nituen institutuan, orain dela 2 urte jubilatu egin nintzen.

Zein ikasgai ematen duzu/zenuen? Zer mailetan? V: Ikasgai asko, latina, lengua… ondoren, aniztasun curricular taldea hartu nuenez, denetarik ematen dut, euskaratik hasita, lengua, geografia, historia, denetarik… JC: nik física eta kimika eman nuen, bereziki físika.

Zer inpresio duzu Koldo Mtxelenari buruz? Nolako ikstetxea da? Zein giro dago? JC:

48

Inpresioa? Azken hamar urtetan oso inpresio ona;

V: Ahaztu zaizu Juan Cruz esatea, astronomia ere eman zenuela. JC: Bai egia da egia da astronomia ere eman nuen. Irakasagai polita eta niretzako izan da gustokoa, gaur egun oraindik zenbait irakasle urbasara zerua ikustera joaten gara. Eta hori polita da.

Zerbaitek harritu al zintuen hasieran Koldon? V: harritu? Bai, dana euskaraz zela. Eta oso ondo gogoratzen dut, bazegoela nolabait gure artean debeku bat erdaraz egiteko. Irakasleok gure artean, dena euskaraz; ikasleekin, dena euskaraz; egiten genituen fotokopia guztiak, euskaraz izan behar ziren. Bai, harritu ninduen hemen euskararekiko zegoen militantzia hark.

Koldo Mitxelena gogora ekartzean, zeintzuk dira burura datozkizun hitzak? Zergatik?


Jc: Etorri nintzenean… ikasleek… ikasleek greba asko egiten zituzten. Eta lan falta, nire ustez, lan falta zegoen. Hori, irakasleok gure artean, hori konpondu genuen, lan egiten eta ahaleginak egiten. Hori da beharbarda nire ikuspuntua momento hontan.

Zure irakasle-esperientziatik ikusita, zer da inportanteena Koldo Mitxelenan? Zeri ematen zaio garrantzia? Azaldu V: mmm, nire ikuspuntutik agian, bizikidetzari. Uste dut asko lantzen dugula zer nolako jarrera izan arazoen aurrean. Nire ustez saiatzen gara ez hezitzen “ a la defensiva”, hau da, arazoak onartzen ditugu, hau da, gure lana ez da arazo bat konpontzea, batzutan ezin da konpondu eta, gure lana irtenbide duin bat ematea da, hezitzailea. JC: Nik uste dut ere aipatu behar dugula, lehen aipatu dudana: lana, lana irakasleona, gure konpromisoa lanarekiko, gure konpromisoa izan da indartzea lana, ikasleen lana. Orduan, Virginiak aipatu duena: bizikidetza, elkarkidetza… gehi nik aipatu dudana: lana, biak elkartzen baditugu… Koldo Mitxelenako ikasleak, nik uste, ondo ondo, irteten direla hemendik.

Kontatu Koldon gertatutako zerbait interesgarria, anekdotaren bat, pasadizoren bat …: JC: Nik aipatu nahi dut, niretzat behintzat gogorra izan zela, orain dela urte asko lengoaia , lengua española, ematen zuen, irakasle ohi bati (…) erre ziotela kotxea. Egun horiek oso oso gogorrak izan ziren guretzat . Niretzat hori izan zen inflekzio puntu bat. Urteak pasa ondoren poliki poliki, elkartu joan gara

irakasleok eta, nahiz eta gogoratu gertaera hori, ba aizu, elkarrekin lan egiten ari gara eta ondo baina oroitzapen hori badaukat. Gero ere aipatu nahi dut, garai hartan ikasleek, -anekdota, ezta?- asko kopiatzen zutela, eta irakasleok ere harrapatzen genituela (…). Bestalde, irakasleen artean lan egiten genuen, noski, baina baita irteerak ere: egun pasak, ikasketa bidaiak…Nola pastu genuen Salamankan…! Anekdotak, anekdotak…Bestelako anekdota txarrak nahiago dut gordetzea,. Aipatu ditudana aparte.

Esango zenuke Koldo institutu euskalduna dela? V: Bai, baina nik esango nuke ere, maila hortan erlajatu garela gehiegi, gezurra badirudi ere, ikasle batzuk ausartzen dira guri, irakasleoi, erderaz egiten. Eta hori ez dakit onar daitekn. Jc: Nik uste dut bai dela euskalduna. Betidanik, (…) eta gainera beste ikastetxeentzako erreferentzia izan da ere bai. Orain dela 25 urte bakarrik zeuden gasteizen hiru ikastetxe: Olabide, Durana eta Koldo. Gero sortu ziren besteak: Ekialde eta Mendebalde, eta horientzako gure Koldo Mitxelena erreferentzia izan zen. Gaur egun ez dakit nola doan, baina uste dut ikasleak euskaldunak irteten direla.

Zer da Koldon bizi izandakotik gehien gustatu zaizuna?

Eta gutxien gustatu zaizuna? V: Galdera hori niretzat? erantzun dezaket bestea? Kar, kar…

ahotik ahora

Jc: neretzat: lana, benetan. Lane gin dugu asko, kriston ordu sartu ditugu, behintzat hobetzeko gure iraksagaietan. Eta gainera esan behar dut, guregana hortik zabaldu dena, hainbat irudi, irakasle asko pasa direla eta beti hemendik guk egindago lanak , gure itzulpenak, gure gazuak eraman dituztela, Orduan, hori da niretzat garrantzitsua.

49


Ez, ea, gutxien, Juan Cruz-ek lehen komentatu duena: garai batean gure artean, kriston istiluak egon zirela.

Gero ere, aspaldiko aspaldian, ikasleek greba asko egiten zituzten, hutsegiteak.

Hala ere, ni onenarekin geratzen naiz. Nik esan behar dut Gasteizen, nire lagunik onenak, Koldon daudela. (…)

Nik defendatzen det hobetu behar genuela ordukotasuna, puntualitatea. (…) Gero poliki poliki, DBH ikastetxea jarri ondoren, gure harremanak poliki poliki hasi ziren hobetzen, elkartzen, taldeak sortzen, eta momentu hontan, nik uste hau ikastetxe on bat dela, gure arteko harremanak, irakasleen arteko harremanak oso onak dira eta horrek suposatzen du ikasle onak irteeten direla hemendik.

ahotik ahora

Bestalde, nik hemen daramatzat 23 urte! guztiak hemen, inora joan gabe, eta niri gustatzen zait, noizpait, kaletik noala, gazte bat, nahiz eta 30 urte izan, nigana hurbiltzea eta ni agurtzea nire izenez! Nik igual ez ditut gogoratzen zeintzuk diren baina nitaz bai gogoratzen dira eta agurtzen naute (…) autobusean, kalean, dendetan… Ez dakit, (…) eta gero, hona etorri direnak, gure ikasle ohiak, orain nire lankideak direnak eta ikustea ze jatorrak diren! Ez dugu hain gaizki egin! JC: Niretzat garai hartako irakasleen arteko harremanak oso hotzak ziren, eta horrek eragina zuen klaustroetan, gure eguneroko lanean oztopatzen zuen.

50

Eta gero ere, ikasleek pentsatzen dute, Koldo Mitxelena ikastetxea ona zela eta harreman estuak genituen. Eta Virginia-k aipatu dun bezala, nik kanpoan edo tabernetan edo dendetan ikasle bat ikusi eta agurtzen nau! Hori guretzat garrantzitsua da. (…) V: ilusioa egiten du JC:ba bai, nahiz eta hasieran hastapenak gogorrak izan, gero amaieran bukaera primerakoa. Bukatzeko aipatu behar dut ere, lan egin dugula, lan gogorra, eta ikasle onak ere izan ditugula, eta esaten dut ikasle onak, zentsu guztietan, eta guretzat hori da, izan da hoberena, ikustea ikasle zoragarri prestatua… ez dakit ondo ulertzen didazun hala ez, baina… V: harro gaudela! Jc: bai!


Elkarrizketa KARMEN MEDIAVILLA LOURDES LEKUONA Guraso Ohiak Karmenek Koldo Mitxelenako ia historia eta B ereduko ikasleak 6. mailan zeuden. Bi ikasturte falta zitzaizkien osoa ezagutzen du. Konta iezaizkiguzu instituaren batxilergora pasatzeko beraz, baina hauek ere ez zeukate aukerarik. hastapenak Karmen.

Diputazioak eta Hezkuntza Sailak horren inguruan zein plan zeukaten galdetzen hasi zitzaien. Bazegoen institutu bat egiteko konpromisoa, eta diru partida bat gordeta ere bazegoen, baina ez zegoen planik eta ez zegoen ezer. Eta gurasoak kezkatuta zeuden. Sei ikastola ziren : AbendaĂąo, Aranzabela, Toki-Eder, Odon de Apraiz, Barrutia eta Bambi. Beste aldetik, eskoletan A edo B ereduan ikasteko aukera zegoen,

galdezka zein plan zeukaten. Eta ez zegoenez ezer, plataforma bat sortu genuen euskarazko zentro bat eskatzeko. Irakasleak euskaldunak izan behar ziren eta ereduak ez markatzea eskatzen genuen, ikasleen arabera izatea. Egon ginen ikasturte oso bat erantzunak eskatzen, eta luzatzen eta luzatzen ari zen. Aste Santutan oraindik ez geneukan ezer. Kurtsoa pasatzen ari zen eta ez geneukan ezer, orduan egunkarietara jo genuen, itxialdiak egiten hasi ginan ‌ egoera gogortzen hasi zen. Eta ia ikasturte amaieran geundela erabaki zuten Lehen Hezkuntzako zentro txiki bat ematea: Zaramagan zegoen Lopez de Torre. Txikia zen baina guretzat ondo, hasteko zerbait bazela pentsatu genuen.

ahotik ahora

Karmen: Orain dela 25 urte Gasteizen ez zegon institutu euskaldun bat, zonalde euskalduna ez zelako. Normatibaren arabera hemen ez zen posible batxilergoa euskaraz egitea. Orduan, 87-88 ikasturetean Arabako Aldunditik transferituak izan ziren ikastoletako ikasleak OHOko 8. maila zeuden, ateratzear zeuden, eta ez zegoen institutu euskaldunik.

Garai horretan guraso komisio bat sortu zen, kezka horren aurrean zein irtenbide zegoen aztertzeko. Hasi ziren Diputazioan eta Hezkuntza Sailan (garai horretan PSOE zegoen)

51


Gero hornitu egin behar zen, obrak egin behar ziren … Borroka gogora izan zen, zeren administrazioaren aldetik erantzuna oso eskasa izan zen. Publikako gurasoak borroko oso gogorra egin behar izan genuen Batxilergoa euskaraz lortzeko, eta guretzat euskara gasteizen oso inportantea zen.

Karmen: “Bazegoen institutu bat egiteko konpromisoa, eta diru partida bat gordeta ere bazegoen, baina ez zegoen planik eta ez zegoen ezer. Eta gurasoak kezkatuta zeuden”

ahotik ahora

Azkenean sortu zen Koldo Mitxelena, eta hasiera egokitze bat izan zen. Gurasoak ahal genuen modura laguntzen genuen, eskolaz kanpoko ekintzak euskaraz antolatuz, Ordezkaritzan gauzak eskatuz e.a. Urte oso bat Ibili ginen egokitzen, eta bigarren ikasturtea, 98-99 ikasturtea, normal normal hasi zen. Horrela joan zen betetzen institutua, kurtsoz kurtso, baina berehala bete zen. Txikia gelditu zen koldo1, eta gero koldo 2, Eulogio Gomez, etorri zen. Eskola mapa etorri zenean oso inportantea izan zen, zeren koldo 3 jarri zen (Reyes Católicos), baina beste bi ikastetxe euskaldun ere ireki ziren: Ekialde eta Mendebaldea. Orduan, Gasteizerako hiru zentro publiko euskaldun zeuden. Lehenengo urteetan Koldo Mitxelena erreferentziala izan zen euskara mailan. Baina gurasoen artean kezkak zeuden. Gurasoak euskaldunaz ez izanda, nola lagundu ikasleei eta horrelako kezkak sortzen ziren. Baina konturatu ginen posible zela. Eta orain 25 urte pas ondoren esaten duzu, merezi zuela borroka hura aurrera eramatea, zeren azkenean ikusten duzu zure seme-alabak euskaldunak direla, problemarik gabe. Gurasoen lana oso interesgarria izan zen garai horretan. Irakasleen lana ere importantea izan zen. Barneko lan hori Selektibitatearen bidez neurtzen zen eta oso nota onak atera zituzten ikasleek. Urte batzutan Arabako notarik hoberenak ateratzen zituzten, eta hori oso reibindikatiboak zirela, baina ikasketa maila ona lortzen zuten. Orduan esaten zenuen: ikasleak bronkak dira baina irakasleen lana ona da zeren emaitza onak ateratzen dituzte. Garai horretan egin genuen lana inportantea izan zen eta oso harro gaude.

52

Lurdes, zuk ezagutzen zenuen Koldo seme-alabak ekarri baino lehen? Lurdes Lekuona: Koldo Mitxelena aukeratu genuen gure seme-alabentzat, Odon de Apraiztik zetoztenez, bide naturala zelako, baina ez genuen zalantzarik izan. Zergaitik aukeratu genuen? Ba, euskalduna zelako, emaitzak onak, irakasle asko ezagutzen genituen … Euskararena inportatantea zen, zeren senarra eta biok euskaldun berriak gara, baina gure etxean beti hitz egin dugu euskaraz eta aukeraketan ez genuen zalantzarik egin.

Ni ama bezala 2000n sartu nintzen nire alaba hasi zelako, gero semea etorri zen, eta oraindik bi hiloba ditut hemen. Ni koldotarra sentitzen naiz oraindik eta elkarrizketrako deitu zidatenean pozik sentitu nintzen.

Etorri zinetenean zer nolako harremanak, giroa … zegoen institutua? K.: Hasierako urteetan gurasoak esijenteak ziren irakasleekin zeren zentroa berria zen kezka asko zeuden. Baina urteekin gauzak baretzen eta normalizatzen joan ziren. Dena den, ikasleak errebindikatiboak ziren eta greba asko egiten zituzten, baina barneko giroa oso ona zen. L.: Koldo Mitxelena komunitate bezala aberatsa da. Ni oso pozik egon naiz AMPAn egon naizenean, ze ikusten nuen irakasleekin harremanak oso errazak zirela. Horrek ez du esan nahi irakasleekin arazo bat edo beste ez direnik egon, baina beti egon da komunikazio kanal bat, bai zuzendaritzarekin bai irakasleekin hitz egiteko. Ez da arazorik egon harremanetarako.

Zuen seme-alabek zer atera dute koldotik irakasgaietaz aparte? L.: Euskara eta euskaltasuna alde batetik, eta gero solidarioa izatea, lagunen laguna izatea, familian ere lantzen diren balore


horiek. Eta beste gauza bat ere: lana egiteko eta antolatzeko gaitasuna: gelako ordezkariak, bilerak, parte hartzea … Zauden lekuan lanean konprometitzeko kapazitate hori. K.: Ni gogoratzen naiz Eskola Kontseiluan geundenean ikasleen parte hartzea inportantea zela. Ikasten zuten gauzak ondo planteatu behar direla, negoziatu egin behar dela, eta nahiz eta noizean behin plante bat egin, gauzak aurrera eramateko irakasleekin eta gurasoekin gauzak planteatu behar direla.

Lourdes: “Zergaitik aukeratu genuen? Ba, euskalduna zelako, emaitzak onak, irakasle asko ezagutzen genituen … Euskararena inportatantea zen”

Koldo Mitxelenak zer ekartzen dizue burura? L.: EUSKERA lehenengo gauza. Gero konpromisoa ikasleen aldetik. K.: Euskaldun kontzientzia. Hori oso inportantea izan zen Gasteizen. Alde zaharrean euskara entzuten hasi zen eta gure ikasleak izan ziren. Eta konturatzen zara gauzak lanarekin eta borrokarekin lortzen direla, eta orain urrutitik begiratuta konturatzen zara merezi izan zuela. L.: Niri Eskola Publikoa ere etortzen zait burura. Eskola Publikoa eta euskara uztartzea.

etxean D eredura pasatzeko apostu bat egin genuen. Eta kezka genuen maila izango zuen edo ez. Bera pozik hasi zen, problemarik gabe, eta kurtso erdian galdetu genion zer moduz zihoan institutuan. Berak erantzun zidan: ‘Lo mejor que me ha podido pasar en la vida’. lasai gelditu ginan, eta hortik aurrera, unibertsitatean euskaraz jarraitu zuen eta gaur egun irakaslea da. Eta Koldo Mitxelena bere institutua da!

Zerbait negatiboa KMren inguruan?

L.: Beti dago zerbait negatiboa. Beti kritikatu izan dugu irakasle batzuren profesionaltasun eza. Arazo batzuk izan genituen. Gero, eskola egutegiarekin ere izan genituen arazo batzuk … Arazoak beti daude, baina hitz egiteko gaitasuna beti egonda. Arazo handirik ez da egon. K.: Hasieran egon ziren, baina denbora pasa da eta ahaztu zaizkit. Nik argi nuena da arazoak daudenean hitz egin behar dela. Disziplina aldetik ikuspegi ezberdina dute ikasleek eta irakasleek, eta arazoak egon ziren zentro guztietan gertatzen den bezala, baina hitz egiten konpontzen ziren. Eta zuzendaritzarekin ere hitzeginez konpontzen ziren.

L.: Oso ondo. Ni beti, beno gehienetan, sentitu nahiz irakasleengandik babestua. Alabak, adina zela eta, bere gora beherak izan zituen, eta irakasleak zeozer gertatzen zenean beti prest zeuden telefonoz deitzeko eta hitzegiteko. Semearekin are eta errazago. Ni bezala, horiek ere, biek daukate koldotar sentimendu hori, harrotasun hori. Orain ere mantentzen dute harremana, 25. urteurrena dela eta semeak bertso saioan parte hartu du eta alabak ere World kafean parte hartuko du. Gogoratzen dut, institututik kanpo zegoela iada, esaten zuenean ‘gaur koldora noa bisita bat egietra’. Kapazitate hori oso polita iruditzen zait. K.: Gure alaba Luis Elejaldetik zetorren, B eredutik, eta guk

konpontzeko.

Beste zerbait esateko? L.: Zorionak hasierako gurasoei eta Koldo Mitxelenako komunitate guztiari. K.: Niretzako Koldo Mitxelena berezia da, zeren eta ama bezala egon nintzen urte batzuk, gero bueltatu nintzen ikuskari moduan eta barnetik ikusten konturatu nintzen zer-nolako lana egiten zen. Baina nire institutua, eraikuntza, KM 1 da.

ahotik ahora

L.: Ez zaizunean gogoratzen ona da. Oroitzapen onak gelditzen Ama bezala nola ikusi dituzue zuen seme-alabak zaizunean esan nahi du arazoak egon badira ere gai izan garela KMn?

53


Elkarrizketa

Txaro Senosiain

ahotik ahora

Idazkaria Txaro nafarra da baina bizitza erdia Gasteizen darama. 1992an etorri zen Koldo Mitxelenara idazkaritza lanetara. 21 urte darama bere lana bikain egiten, baina horrez gaina institutuan antolatutako hainbat ekitaldi eta jaietan aktiboki partehartu izan du. Beti izan du ikasleekin harremana eta berak dioenez ikasle belaunaldi bat bakarrik eskapatu zaio; lehen belaunaldia bakarrik ez zuen ezagutu. Noiz etorri zinen KMra?

Zer nolako aldaketak 25 urte hauetan?

Lakuan hasi nintzen lanean euskara zerbitzua eta KMra etortzeko eskatu nuen lekualdatze leihaketan. Lakuan zaila zen garai haietan euskaraz hitz egitea. Goikoek ez zekiten eta azkenean gazteleraz hitz egiten amaitzen genuan. Euskareren bila etorri nintzen Koldora, eta jota fuego 21 urte daramat.

Oraindela 25 urte ikasleak euskararengatik etortzen ziren institura, D ereduko bakar bakarrak ginen eta ni oso harro nago horrekin. Baina, gaur egun, auzo guztietan dago aukera hori, eta ez dira etortzen ikasleak lehengo sentimendu horrekin.

Gainontzeko ikastetxeetan bezala hainbat ikasgai lantzen dira, baina gu beti saiatu izan gara elkarbizitza ondo jorratzen, euskara ez bakarrik ikasgaietan lantzen, baizik eta, bizitza arruntera eramaten, eta euskal kultura irakasten.

klasera joango. Eta galdetu nion zein klaseetan zegoen, bere tutoreari abisatzeko, eta esan zidan bere semea irakaslea zela, eta gelditu nintzen ‌ Nik pentsatzen nuen ikasle baten ama zela. Ja, ja ..

Badaukazu anekdotarik? Zer irakasten dela uste duzu institutuan Uii ‌ pila bat dauzkat, baina gogoratzen naiz behin ama ikasgaietaz aparte? batek deitu zuela eta esan zidala egun hartan bere semea ez zela

54


Zer duzu gustokoen eta ez hain gustoko KMtik? Hasierako urte haietan, 95-96 urte haietan, nahiz eta 9001000 ikasle izan, lotura gehiago neukan ikasleekin. Euskara eta euskal kultura munduan kanpoko ekintza gehiago egiten genituen elkarrekin. Ni joan izan nahiz ikasleekin Lantzeko iñauterietara, sagardotegira, bertsoetara, Santageda egunean abestera … Naiz eta ikasle gehiago egon, mundu hori gehiago lantzen zen, eta gaur egun kalera joan eta ikusten ditudanean nitaz gogoratzen dira, eta ni beraietaz gogoratzen naiz. Oraingo ikasleekin ez dut hain harreman estua. Garai haietakoak beti prest zeuden gauzak antolatzeko, aste kulturalak, euskararen astea … gehiago mugitzen ziren mundu horretan.

ARANTZA SANABRIA 25 urte Koldo txukuntzen

Zure lana berezia da idazkaritzan. Zer nolakoak dira zure oroitzapenak? Hasi nintzenean ez zegoen ez ordenadorerik eta ez ezer. Pentsa ezazu, zerrendak eta aktak egiteko idaz-makinaz egiten zirela. Orduan, ikasle onak behin bakarrik agertzen ziren zerrendetan, ekainean. Baina, besteak ekainean, irailean, hurrengo urtean pendienteen zerrendetan … gauza horiek asko aldatu dira. Gaur egun, sartzen dituzu behin datuak eta gero tekla bati sakatu eta badituzu nahi dituzun zerrendak. Horregatik, gaur egungo ikasleen datuetaz ez zara hainbeste gogoratzen, baina lehengoetaz izan-abizenak, helbideak eta telefonoak ere buruan gelditzen zitzaizkizun. Dena buruko disko gogorrean. Hainbeste aldiz idatzi behar izaten genituen beraien datuak … Institutuarekin inplikazio gehiago lortzeko Eskola Kontseiluan ere egon nahiz. Lehenengo langile bezala eta gero ama bezala.

Niretzako, nere bizitza erdia Koldo Mitxelena izan da. Gauza onak gertatzen direnean asko pozten nahiz, eta mina egiten badiote institutuari niri ere mina egiten didate. Nire semeak esaten dit: “Zu eta zure koldokumeak”. Ba bai, ni horrela sentitzen nahiz. Ni hemengo parte bezala sentitzen nahiz, eta niretzako lanaz aparte zeozer gehiago da. Eta horretaz arro nago.

25. urteurrena dela eta zerbait egin beharko dugu ezta? Bai, bai. Nik ikasle ohieiak ikusten ditudanean Kutxitik edo, esaten diet ospatu behar dugula eta adi egoteko.

ahotik ahora

Amaitzeko zerbait esan nahi duzu?

Gure Institutuak 1988ko irailean hasi zuen bere ibilbidea. Baina hori horrela izateko otsailetik Koldo Mitxelena Iean, Agurain taldean dagoen egoitzan, aintzinako Lopez de la Torre Eskoletan, pertsona bat aritu zen jo ta fuego gela guztiak txukuntzen, eta gaur egun gu egunero etortzen garenean den dena txukun eta garbi garbi aurkitzeko lanean dihardu . Dagoeneko berak 25 urte bete ditu Koldo Mitxelenan. Eskerrik asko Arantza!

55


Koldokideen Eritziak 1988an Koldo Mitxelena institutuan hasi ginen ...

Itziar Martinez de Santos Goiriena

ahotik ahora

Ikasle Ohia

1988an Koldo Mitxelena institutuan hasi ginen ilusio handiarekin eta beste ikastoletako jendea ezagutzeko prest. Bide luzea genuen eginda institutua ireki zutenerako. Askotan joaten ginen ikasleak, gurasoak eta irakasleak Hezkuntzako Ordezkaritzara institutu euskalduna behar genuela adierazteko. Oraindik gogoratzen dut sailburuari zuzendutako oihuak: “Buesa entzun, ikastetxe berria behar dugu”. Ez ziguten ikastetxe berria egin, baina behintzat Zaramagako eskola zahar bat egokitu ziguten eta hantxe hasi ginen. Lehen ikasturte horretan bi gela osatu ziren eta seguru aski garai horretako ikasle eta irakasleek mila anekdota ditugu kontatzeko. Adibidez, ez dakit nola baina jakin izan genuen ikastetxean bertan mediku kontsultategia jarri nahi zutela. “Baina, nola jarriko dute mediku kontsultategia ikastetxe baten barruan?”, galdetzen genion geure buruari. Ez zen serioa, asko kostatu zitzaigun ikastetxea lortzea eta ikastetxea defendatu beharra genuen. Kontsultategia mehatxu gisa ikusi genuen. Horri gogor egin genion aurka eta azkenean gure institutuak institutu bakarrik izaten jarraitu zuen. Astelehen batean institutura iritsi ginen eta institutuko atea itxita zegoen. Oso arraroa zen, atezaina institutuan bertan

56

bizi zen eta goizero-goizero atea irekitzen zuen... Asteburu horretan gure atezaina atxilotu omen zuten... Jakin genuenean Iparralde Gizarte Etxera joan eta han bilera egin genuen. Greba egitea erabaki genuen gure atezainaren atxiloketaren aurrean kexatzeko. Azkenean greba amaitu, gure atezaina institutura itzuli eta eskolekin jarraitu genuen “normaltasun” osoz... Hamaika gauza konta ditzakegu hasierako urte horiei buruz... Beste behin ikaskide bati norbaitek dirua lapurtu zion eta erabaki genuen institututik ez ateratzea dirua agertu arte. Han geldituko ginen lo egiten... Beraz, idazkaritzako telefonotik gurasoei deitu eta etxera ez ginela joan behar esan genien... Noski, gurasoak azkar-azkar bertaratu ziren institutuan eta..., denak etxera.... Berogailua apurtu zen eta areto nagusian eserialdia egin genuen, Golkoko Guda hasi eta gu astero-astero greba egin genuen, ikaskide batek arazoak zituenean han ginen laguntzeko prest... Guk beti egiten genien aurka bidegabetzat jotzen genituen egoerei, agian garai horretan horrela jokatuz baino ezin zirelako gauzak lortu. Beraz, izandako irakasle ausart eta bikainek erakutsitako gauza guztiez gain, Koldo Mitxelenan irakasle horiekin eta ikaskideekin beste gauza anitz ikasi genituen, eta gauza horiek dira ahaztu ezin ditugunak.


Koldokideen Eritziak

IA 25 URTEZ Luma Gabilondo Irakaslea

Ia 25 urtez ibai txoko berera doan arrantzaleak badaki, beti ibai bera izanda ere, egunero ezberdina izango dela biziko duen unea, ezberdina jarduna eta ezberdina etekina. Ia 25 urte horrelaxe joan zaizkit neuri ere Koldo Mitxelenako erriberan arrantzuan eta hainbatetan arrantzaka. Urak lasai eta goxo pasatzen ikusi ditugu; harro eta zakar hurrengo; garden eta uger, bare eta zalapartari. Batzuetan lortutako arrantzakiarekin harro sentitu gara, beste batzuetan esku hutsik ere joan izan gara, erdi etsita.

Baina arrantzale jendeak ez du gogoko izaten porrotei buruz aritzea, nahiago izaten du bere lorpenei buruz aritu, askotan hauen neurria gehiagotuz. Horixe bera egingo nuke neuk ere Koldotik atera diren bitxi guztien meritua neure buruari zor zaiola esango banu; hala ere zerbaitetan lagundu dudala sinistu nahi dut edo oztopo

Hauetakoren batzuk jada gure ondoan irakasle ere hasi gara ikusten; gainera ilusioz beteta. Hori behar du irakaskuntzak, etorkizuna: jende gaztea. Zerbaitek bereziki pozten banau, ikasle ohiekin euskaraz aritzea da, edota nola beren seme-alabei euskaraz hitz egiten dieten entzutea; horretan Koldo Mitxelena aintzindaria izan zen Gasteizen eta eredu izaten jarraitzea nahi nuke. Beraz, hauxe da arrantzale zaharraren kezka: nola lortu gaurko ikasleak euskara erabiltzera bultzatuko dituen amu erakargarri hori prestatzea, pasabideetan eta gutxitxo entzuten dela iruditzen baitzait. Hara! Hasi gara agureen moduan marmarka eta garai batekoa hobea zela esaten P.E.: besarkada bat lankideei, martxa honetan beste 25 bat urtetan eutsi beharko zaio-eta.

ahotik ahora

Unerik latzenak kaleko giro gaiztoak lokazten gintuenean bizi izan ditugu: haserreak, irainak, indarkeria,... Ez zen beti erreza izaten uholdearen ostean urak bere onera ekartzea. Minduta sentitu naiz eta mina eragingo nion neuk ere norbaiti,seguru. Sentitzen dut.

handiegia ez naizela izan behintzat. 25 urte hauetan egun idazle, kirolari, zientzialari, mediku, artista,... puntakoak izan ditugu ikasle, bestelakoak ere makina bat, jator askoak; honek merezi izan duela argi daukat.

57


Koldokideen Eritziak Seis cursos escolares en Koldo Miguel Sagarribai

ahotik ahora

Guraso Ohia

Seis cursos escolares fueron los que yo pasé en Koldo Mitxelena como coordinador de actividades extraescolares, concretamente, de las deportivas. Pasados los años la mayor parte de los recuerdos que me quedan son agradables, aunque algún nubarrón siempre queda. Entre lo positivo mencionaré que uno de nuestros objetivos era que los chavales y chavalas que provenían de diferentes centros de primaria pudieran a través del deporte relacionarse y hacer cuadrilla, elemento éste tan importante en las edades del instituto. Así mismo intentamos hacer del deporte en la escuela, en el instituto, una actividad donde tuvieran cabida los más hábiles y los menos dotados. Que el equipo sirviera para disfrutar, divertirse, hacer deporte y dar cobertura a gente diversa. No olvido cómo a determinados padres y madres les costó entender que ganar a cualquier precio no entraba en la filo-

58

sofía ni educativa ni deportiva del Koldo Mitxelena. Conseguimos con mayor y menor éxito la implicación de las familias; de lo que si estoy convencido es de los buenos ratos que disfrutamos en las jornadas de final de temporada, los almuerzos etc) . La actividad deportiva extraescolar, a mi entender, es un complemento a la tarea educativa, que aunque supone esfuerzo y trabajo produce muy buenos beneficios cara a la formación integral de los chicos y las chicas. No quiero olvidar a todos los que durante ese período aunamos fuerzas e ilusiones para que el nombre de Koldo Mitxelena sonara en los diferentes ámbitos relacionados con el deporte( centros escolares, federación, Diputación, etc) . Yo, si me permitís, me quedo con el saludo alegre y cariñoso que recibo de muchos adolescentes de entonces, jóvenes de hoy en día , cuando me cruzo con ellos por cualquier calle de nuestra ciudad. Gracias a todas y a todos.


Koldokideen Eritziak

O TEMPORA, O MORES Virginia Martinez

Irakaslea

Badira 23 urte Koldo Mitxelena institutora etorri nintzela latin eskolak ematera. Egun, zaila egiten zait atzera begiratu eta guztia gogoratzea, gauza asko pasatu direlako besteak beste, eta nire bizitza erdia honetan eta hemen eman dudalako. Baina anekdotak eta pasadizoak kontatzeko eskatu didate eta horixe egingo dut.

Bigarren ezaugarria zen teknologia, edo hobe esanda, teknologia eza. Ordenagailu bat bera ere ez geneukan. Genituen tresnen artean modernoena bideokamara zen, zortzi kilo pisatzen zituena, bestalde. Eta ikasleria motibatzeko erabiltzen genuen. Gogoratzen dituzue bideoz grabatzen genituen pelikula horiek. Alpargeitor al deitzen zen? Zeinetan

Bestalde, gogoratzen dut ia leku guztietan erre zitekeela, ikasgeleetan salbu. Baina zilegia zen irakasle gela eta pasabideak kez betetzea. Imaginatu klaustro toxiko haiek. Ni gaixorik bueltatzen nintzen etxera. Gero, ireki genuen erretzaileentzako gela eta han metatzen ziren erretzaile guztiak. Aitzitik, gaur egun zaletasun edo mendekotasun hori daukatenek tokitara joan behar izaten dute erre ahal izateko. Ikusten duzuenez bizioak aukera gutxi ditu gurekin jarraitzeko. Ederto asko gogoratzen dut nire lehenengo ikasbidaia Kataluniara: Daliren museoa, Bartzelona, Rosas, Ampuries‌. Pentsa, hain ginen zintzoak irakasleok, zein gure bidaia geuk ordaindu genuela ikasleei hain garesti atera ez ziezaien. Egun, ikasbidaietara joaten jarraitzen badut ere, London, Berlin‌ konturatzen naiz urteak ez direla alferrik pasatu, batzuetan ezin baitut ikasleen erritmoa jarraitu. Goizean primeran egoten banaiz ere, gauetako imaginaria bukaezin horiek

ahotik ahora

Koldoko ezaugarri nagusiena beti izan da EUSKARA. Eta horixe izan zen gure lehenengo erronka, materiala euskaratzea edo zegoen apurra bilatzea; ezin baitugu ahaztu garai haietan ia ez zegoela deus euskaratua. Beraz gure lehenengo lana itzulpengintza izan zen. Oraindik gogoratzen ditut nire buruhausteak hiztegia euskaratzeko: consonante oclusiva= kontsonante oklusiba?, hertsia?, itxia?...kaka zaharra!.

Lobok Minotauroaren papera egiten zuen? Eta Sabinotarren bahiketa ez al genuen grabatu?

59


ezinezkoak suertatzen zaizkit. Ezinezkoa zait burutik kentzea Londongo hoteleko bi km. (bider lau alde) dituzten pasabide amaitezin haiek. Moketa ziztrin hura, zein nazka!!!. Zer ez ote den egongo moketa hartan? Eta gure ikasleak oinutsik pasabide haietatik!!!. Helduegia naizelakoan nago horrelakoak ikusteko. Ez ditut ahaztuko, inondik inora, jaialdi haiek non irakasleok sariak jasotzen genituen. Ez dut izena gogoratzen baina nire etxetik oraindik badabil ahatetxo laranja eta horiska bat. Eta nire greko taldeak oparitu zidan pelutxea. Etxean daukat eta nire seme-alabei ez diet sekulan utzi ukitzen., oso preziatua baita niretzat.

Bukaerarako eta ez garrantzitsuak eta preziatuak ez direlako, utzi ditut nire latin eta greko ohiko ikasleak eta noski “diberreko� neska-mutilak. Jakin ezazue guzti-guztiak gogoratzen zaituztedala eta izugarrizko poza hartzen dudala ikasle ohi bat ikustea hiri-autobusean gidari, eta gainera, agurtzen nauena, edo ikasle ohi bat izatea niri euskal-dantzak irakasten didana, edo loreak saltzen dizkidana, edo odola ateratzen didana edo Koldon lankide dudana... 25 urte igaro dira eta gauzak ez badira gehiegi aldatzen, 50.urteurrenak ere hementxe harrapatuko nau lanean, erretiro urrun ikusten baitut. Baietz!!!

Koldo Mitxelenan ikasi izanaz harro nago. ahotik ahora

Ainhoa Ferron

Itzultzailea Ikasle Ohia

Gaurko nire lagunak garai horretan ezagutu nituenak dira, han bizi izan nituen lehenengo maitasunak, B eredutik banentorren ere euskara maila polita hartu nuen bertan, bertsotan amesten ikasi nuen, irakasleak lagun eta maisu izan nituen, elkartasunaz, gure herrian gertatzen zenaz eta hitzaren bitartez borrokatzen ikasi nuen, selektibitatean markak hautsi genituen gutaz gaizki mintzo zirenei ahoa itxiz. .. Koldo Mitxelenan ikasi nuelako gaur nire semea familiako lehendabiziko euskaldun zaharra da, bertan euskararekiko maitasuna finkatu nuelako itzultzailea naiz ni, eta han elkar ezagutu genuelako nire lagunartearen zati handi bat euskalduna da.

60

Gure belaunaldia lehenengo gasteiztar euskaldunena da, batuaz baina era naturalean mintzo garen horiena... eta hori horretarako giro aproposa eman ziguten ikastetxea osatu duten guztiei zor diegu. Koldo Mitxelenan ikasi izanaz harro nago, hiruhilabete oso batez nahitaezko zerbitzu militarraren kontrako manifetara joateko heziketa fisikoko eskolarik izan ez bagenuen ere. Gora gu eta gutarrak... eta bidean geratu zirenak. Gora Koldo Mitxelena!


Koldokideen Eritziak Zer izan da Koldo Mitxelena zuretzat? BeĂąat Egiluz Ikasle Ohia

Norbaitek galdetzen badizu, “Aizu, zer suposatu izan du Koldo Mitxelenak zuretzat?� agian momentu batez, zure oroimena txuri geratu, eta konturatu gabe, gordetako altxor baten moduan, bat-batean, asimilatzen hasiko zinateke zure memoriak dituen hainbeste momentu, erlazionaturik direnak Institutoarekin.

Gizakien erlazioetan hortaz, hurbiltasuna sentiarazi baldin bazigun Koldo Mitxelenan egoteak, ikuspuntu akademiko edo hezitzaile batetik, beste hainbat oroitzapen dira aipatu ditzazkegunak. Lehenik eta behin, Espainiar Trantsizio garaian Adolfo Suarezek esan zuen bezala, Fisika ezinezkoa zela euskeraz ematea entzun ondoren, horra hor, danok asko maite dugun irakasle bat egon da (tamalez jadanik ez ditu klaserik ematen, baino zoriontsu dabil) urteetan zehar, hizkuntz honetan aritu dena peto-petoan, Fisikan zein Kimikaren jakiturian sakontzen, edozein hizkuntzatan izango balitz bezela, inongo arazo linguistikorik gabe. Bestalde,

ahotik ahora

Hasteko, baliteke jende gehienak bezala, pertsonetaz oroitzea izango zen burura datorkigun lehen irudia. Normalean hau izaten da indartsuen gure burmuinak biltegian sartu eta sailkatzen dituen momentuak. Irakasle, ikasle, edo agian hobeto esanda, gure hezitzaile eta lagunetaz hitzegin beharko genuke. Modu berezi batean ordea, Koldo Mitxelenak definituko lukeen ezaugarrietako bat, hurbiltasun sentsazio hori izango zen, bai ikasle, eta bereziki salbuespena dena, irakasleekiko. Badakit baten batek esango duela agian gehiegikerietaz ari naizela hizketan, baino pertsonalki, irakasleekiko hurbiltasun horrek, ikasketetan, zein konfidantza giro batean lagundu duela uste dut. Askotan dakigunez, irakasleak distantziamendu minimo bat erabili behar dute, haien hezitzailearen paper horretan

errespetua ezartzeko, baino, paradoxikoki, nere iritziz, emaitza negatiboak ez ezik, klaseko giroan konfidantza eta elkarlana bultzatu izan du modu oso egokian hurbiltasun horrek. Bestalde, azpimarratu beharra dago, monitoreen erabilpena egin ordez, Koldo Mitxelenan, irakasleak izan direla bidaietan lan gogor horretaz arduratu direnak eta horrek noski, nekea dakar haientzat, baino beste ikuspuntu batetik ikusita, irakasleekiko erlazio horretan sakontzea ahalbidetu izan du.

61


ahotik ahora

euskera maila orokorrean, nabarmenki hobeagoa izan bazen, lurraldeko beste institutuekin alderaturik, ezin dugu ahaztu, irakasle hauen fruituetatik eta bestalde, ikasleen jokabide positiboagatik eman direla, euskerarekiko. (Nahiz eta hemen zehaztasunez hitzeginda, ikasleok, gehiago hitzegin beharko genukeen euskeraz klasetik kanpo). Koldo Mitxelenan egoteak, prestakuntza oso egokia ekarri bazuen ere, Euskal Herriko arazoen barnean ere, kultur mota baten alde eta hizkuntza baten babesaren alde egitea ekarri zidan. Danok dakigunez, Euskal Herriko hizkuntza dena, Institutoak bultzatu izan du milaka ekimenen bidez, eta nahigabe, askoren usteen kontra, ez gaitu doktrinarioki hezitu, baizik eta hurbiltasun puntu horren bidez, erakargarri eta maitagarri bihurtu du hizkuntza, Gasteiz bezalako hirian hain beharrezkoa dena bere erabilera, galdu ez dadin. Argi dago Institutoak arazoak izan dituela Euskararen babesa eta erabilpenagatik, baino badakigu gizartearen sektore batzuk zein jarrera duten Euskerarekiko. Biolentziarekin erlazionatu eta pentsatuz Euskeraz ikastea, zuzenean politikarekin lotzean gatazkarekin batera, akats nabarmen batean erortzen ziren. Eskerrak, denborarekin, garai zail hoietatik, Euskeraren erabilpena Instituto honetan normalizazio bat jasan duen, pixkanaka, ikasleak erakarriz D eredu honetan aritzera. Bestalde, Insitutoak egindako ekitaldien bidez ere, Emakumearen munduaren inguruan, genero biolentziaren inguruan, emigrazioaren eta honen inguruko topikoen

62

inguruan, hausnarketak egitea erraztu zigun, askotan gure pentsamendua irekiz. Azkenik, eta ez honengatik garrantzi gutxiagokoa, gure garapen pertsonalean izan duen papera azpimarratu nahi genuke. Lagunak, gure ingurua sortu eta nahigabe gu ere hezitzen lagundu edo kaltetzen dutenak. Zorionez, gure institutoko lagunak oraindik diraute eta jarraituko dute. Baliteke, edozein eskolatan agian antzeko emaitza izatea, baino nire esperientziaz, esango nuke asko ikasi eta asko gozatu dudala hemen, noski, momentu hobeago eta txarragoekin, bizitzan bezala. Azkenean, jadanik bost urte igaro direnetik Koldo Mitxelenatik alde egin genuenetik, ba oso ederra da, nahigabe urteak hain azkar joan izatea, eta atzera begiratzea eta alaitasun sentsazio batez oroitzapen positibo eta hunkigarri bat izatea gordeta. Hau betirako izango da eta ezin daiteke baloratu zenbat balio duen horrek, iraganeko garaiak pasa eta denbora galdu ez dugula ikustea‌milaesker, besterik ezin dugu esan. P.D.: Esker Bereziak eman nahi nituen irakasle guztiei, bereziki nire irakasle izan direnei: Kepa, Pepelu, Begoùa, Luis, Lontxo, Xabi Rico, Mikel Beorlegi, Juanmi, Juancruz, Joxean, Amparo, Jon Juaristi, Koldo Alijostes, Jatsu, Edurne, Merce, Antonia, Juanjo, Meltxor, Alicia, Jordan, Roberto, Koldo Mauleon, Pablo, Marije, Virginia eta gogoratzen ez naizen beste hainbestetaz‌ Milaesker eta Institutuak beste hainbeste urte igaro ditzala!

Gogoan ditut hesi berdean eserita igarotzen genituen atsedenaldi tarteak... Gominolak eskuan txutxumutxuka ordu erdiz egunean!! Pinpilinpauxa Ikasle Ohia?


Koldokideen Eritziak

(berria egunkarian argitaratua)

Katixa Agirre

Iker Prusilla

Idazlea

Politikaria

Ikasle ohia

Ikasle ohia

Koldo Mitxelenan hasi zen lehen belaunaldikoa da Prusilla. Euskara hutsean ez zegoen institutu publikorik orduan eta Gasteizen “beste harri bat” izan zela uste du, “garrantzitsua”. Virginia, Luma, Juanma, Mariate eta beste hainbat irakasleren izenak gogoan ditu oraindik: “Gazteak ziren irakasleak eta asko inplikatzen ziren gure hezkuntzan, eskolak emateko beste era bat zen. Beste ikastetxeekin alderatuta, hori zen bereizgarria”. Euskara ere bazen ezaugarri nagusia, nahiz eta ikaskideekin “gutxitan” egiten zuela aitortu: “Zorionez, denborarekin euskara gero eta gehiago entzuten da ikasleen artean eta baita kalean ere, poztekoa da”. Ikasgaien artean, bestalde, bat edo beste “gurutzatu” zitzaiola gogoan du. “Latina gogoratzen dut hasiera batean arrotza egin zitzaidala. Zertarako balioko zuen latinak? Gero zuzenbidea ikasi eta konturatu naiz oso baliagarria izan zitzaidala”.

ahotik ahora

“Mundua zabaldu” zitzaion Agirreri ere Koldo Mitxelenan, bat-batean jende pila bat ezagutu eta ikasten hasteko. Klaseko lehen egunean esan zieten araua du gogoan: ezin zen ikasgeletan erre. “Imajinatu, eskolan beti ezkutuka erretzen genuen, bekatu handia balitz moduan, eta han arau bakarra hori zen. Flipatu egin nuen!”. Hasierako lehenengo bi urteak eta ondorengoak “oso desberdin” oroitzen ditu Agirrek: “Lehenak nahiko zoro gogoratzen ditut, askatasun berria disfrutatzen, piper egiten... batxilergoan serioago hartu nituen ikasketak”. Urteen bueltan, egidako lagunak gogoan ditu eta hizkuntza eskolak: “Irakasleei asko estimatzen diet idazteko eman zizkidaten animoak, oso inportanteak dira nerabezaroan”.

(berria egunkarian argitaratua)

63


Koldokideen Eritziak

Aitziber Agirre

Unai Lobo

Biokimikaria eta aurkezlea

Musikaria

ahotik ahora

(berria egunkarian argitaratua)

Ikasle ohia

Institutuaren sorrera gertutik jarraitu zuen Agirrek Toki Eder ikastolan, eta beraz, ez zitzaion arrotza egin aldaketa. “Institutu txikia zen, jende gutxi ginen eta erraza izan zen ikastolatik instituturako saltoa. Oroitzapen ederrak ditut”. Lehenengo eguna, ordea, ez zaio berehalakoan ahaztuko: “Toki Ederren euskara hutsez hitz egiten genuen eta oraindik gogoratzen dut Koldora iritsi eta ikaskide berriak gaztelaniaz barra-barra hizketan”. Institutu «gatazkatsua» izatearen fama ere bazuela gogoan du, “baina, batez ere, institutu euskalduna eta publikoa izateak batzuengan pizten zituen aurreritziak zeuden fama horren atzean!, besterik ez”. Egindako lagunekin batera, irakasleekin izandako harremana du gogoan. “Institutu txiki baten gertutasuna dut gogoan, hori niretzat sekulako altxorra da; irakasle batek ezagutzen zaituenean, zura gaitasunak, zaletasunak...”

64

(berria egunkarian argitaratua)

Ikasle ohia

Ikastolatik instituturako aldaketa ez zen oso «bortitza» izan Loborentzat, orduan bi klase baino ez eta ikaskide asko ikastolako lagunak zituelako. “Institutuko jabeak ginen, berri berria eta gure esku; ateetako giltzak ere bagenituen!”. Egonaldia “berezia” izan zen harentzat, eta bereziki gogoan du irakasleekin izandako harremana. “Beste ikastetxe batzuetan zigorrak, kaleratzeak, mila ikasle...gurean lagunen arteko harremana zen, txikia. Baina hori ere aldatu zen denborarekin”. Koldo gatazkatsua izatearen famarekin ez dator bat Lobo: “Benetako gatazkak ez dut uste izan zirenik; egia da beste institutu batzuetan ezarritako disziplina ez zegoela, greba gehiago egiten genituen, eta hasiera batean behintzat askeago ginen”. Aldiz, talde txikia izateak ere “kontrol” handiagoa izatea dakarrela gogoratu du. “Lagunen arteko harremana zen nagusi, halere”. Golkoko gerra hasi zen orduan, eta aldarrikapen eta manifestazioak ere ugari izan zirela gogoan du, “ia ostegunero egiten genuen greba edo geldialdiren bat”. Ikasketekin, baina, ez du oroitzapen oso onik: “Aurretik, ikastolan, ikasi gabe gainditzen nuen, eta dinamika berdinarekin jarraitu nuenez institutuan emaitzak ez ziren berdinak izan”. Alboko kafetegian futbolinean jokatzen egindako orduak gogoan ditu. Ikasketak ikasketa, oroitzapen ona du bertako egonaldiaz eta irakasleez, “gaur egun oraindik kalean aurkitu eta agurtzen ditut batzuk”


Bideko Bertsoak Araban Bagare Koplak 1995-4-11

Euskaldunak garela hori diogu bai baina mintzatu gabe hemen daukagu jai.

Behar duen laguntza Euskarari eman Euskal Herrian eta nola ez Araban.

Euskara bultzatzeko egin behar dugu lan hitz egin idatzi ta indar gehio eman.

Gure hizkuntza dago egoera txarrean denon laguntzarekin egongo da aurrean.

Antzina Euskara zen kalean nagusi egin behar duguna hitz egiten hasi.

Araban Euskara da eztabaida gaia gizartea zatitzea da batzuen nahia.

Euskara bihotzean daramagu beti orain ahotan ere hala izan bedi.

Atera nahi badugu euskara aurrera ibili behar dugu guztiok batera.

Euskara dela eta gatoz gaur kopletan baina lortu behar dugu izatea kopetan.

Atzo irakurri nuen egunkari baten “Gazteleraz hitz egin� Moskera esaten.

Xalbadorrek zioen Herriaren hotsa. Herria da gorputza hizkuntza bihotza.

Euskara bultzatzeko dago gazteria Herria maite dugu hori da egia.

Askok esaten dute “Ni euskalduna naiz� egunero ordea erdara entzun behar maiz.

A eredua beherantz doa arin-arin UA haserretu da seguru honekin.

Euskara bihotzean omen daukazue gehiago erabiltzen erakuts zazue!

Egoera larria izan dugun arren indarra berriz hartzen ari gara hemen.

Denok egiten dugu bere alde oihu egin behar duguna hitz egiten ohitu.

Euskara aldarrikatu da guk nahi duguna: UA entzun ezazu Araba euskalduna.

Euskarari buruz geuk dugu azken hitza. Gora Euskal Herria ta bere hizkuntza!

ahotik ahora

Euskara jalgi hadi ta habil mundura behingoz salbu ikusteko ordua heldu da.

65


ahotik ahora

25. urteurrena ekitaldiak

66

Bertso-saioa Artium 2013-2-5 Otsailaren 5ean institutuak bere 25. urteurrenean Artiumen antolatu duen Kultur Astearen barruan lehenengo jarduera KMen egon diren edo orain dauden ikasle eta irakasle bertsolarien bertso saioa izan zen. Orotara hamar bertsolari aritu ginen Be単at Goitia gaidartzailearen aginduetara. Bertsolari asko ginenez bi bertso saio egon ziren. Atsedenaldian, bertan zegoen barra batean zerbait hartzeko aukera izan genuen eta aspaldi ikusten ez genituen ikasle eta irakasleekin hitz


egitekoa. Sarrera gisa Naroa Izagirre bibolinjoleak bertso doinu eder bat jo zuen. Gero, bigarren saioa hasterakoan kantatu genituen bertso jarrietan berak ere bibolinarekin lagundu zuen. Lehenengo saioan Irati Ruiz de Pinedo, Uxue Ruiz de Arkaute, Maialen Saez de Okariz, Felipe Zelaieta eta Jon Fernandez de Pinedo aritu ziren. Bigarrenean Iñaki Viñaspre, Juanma Juaristi, Xabi Rico eta Amaia Lasaga. Gaiak oso egokiak izan ziren eta publikoak primeran pasa zuen. Saio bat azpimarratzekotan Viñasprek eta Amaia Lasagak egin zutena. Hauxe zen gaia: “ Zuek “Euskara ahotik ahora” anagraman musuka agertzen den bikotea zarete, 25 urte elkarrekin egon ondoren, banatzea erabaki duzue”.

ahotik ahora

Lehen esan dudan bezala bigarren saioa hasteko idatzitako bi bertso sorta kantatu genituen. Biek institutuko 25 urteko historiari egin zioten erreferantzia. Lehenengoa, Juanma Juristik idatzia, berak, Felipe Zelaietak eta Gorka Urtaranek kantatu zuten. Bigarren sorta, “25. urteurrenean, adiorik ez, beti arte” Xabi Ricok kantatu zuen, erretiroa hartzen zuen egunean. Eta orain lehenengo pertsonan hitzegitera pasatuko naiz: “ Hau da hau, kasualitatea! Ez dago niretzat modu ederragorik nire irakasle jarduerari amaiera emateko!” Horrelako zerbait ere bota zuen Juaristik: “Orain pasatuko da (Xabi Rico) historia kontatzetik batallitak kontatzera”

67


25. urteurrena ekitaldiak Kontzertua Artium 2013-2-6 Asier Serrano eta Antxon Sarasua

ahotik ahora

Aste Kulturalaren barnean ospatu den ekitaldietako bat musika kontzertuua izan da. Otsailaren 6an, Artium museoko aretoan, Asier Serranok, irakasle ohiak, eta Borja Estankonak, gaur egun irakasle jardunean dugunak, kontzertu bikaina eskaini ziguten. Asierrek bere poesia intimistak, piano doinu atseginarekin lagunduak, bere abesti alaiagoekin tartekatu zituen. Antxon Sarasua piano jolearekin batera, emanaldi unkigarri eta bikaina eskaini zigun.

68

Borjak bere musika doinu atsegin eta sendoa eman zigun aditzera. Hirukoteak nortasun berezia du erritmoetan, eta aretoa musikaz blai utzi zuen.

Estankona eta taldea

Ekitaldian, logotipo leihaketan parte hartu zuten ikasleei sariak eman zitzaizkien. Asier Serrano eta Antxon Sarasua Borja Estankona


25. urteurrena ekitaldiak Hitzaldia

Artium 2013-2-7

“Harri baten aurrean” Bernardo Atxaga Gurasoa

Bidean zoazela, besteak ez bezalako harri1 bat ikusi duzu. Marrazki bat du alde batean: gurutze moduko zerbait da. Hartu eta etxera eraman. Herriko auzokoek badute harri klase horren berri. Batzuek tximistak jotako harriak direla diote; beste batzuen arabera, hori bezalako harriak bota zizkioten Kristori juduek, eta “matacristos” izena dute; are gehiago, harri hori oso ugaria da Galarreta eta Heredia inguruan, eta hangoei “judíos” deitzen diete ezizenez.

Adibide horrekin hasi zuen Atxagak bere hitzaldia, eta pasadaz bada ere, eskolari egindako kritika bat jarraitu zion: ez ote garen fisikaz asko arduratzen eta oso gutxi metafisikaz, poesiaz, literaturaz. 1 Harri hori micraster bat da, fosil bat.

Eta horrela, adibidetik adibidera ibili gintuen Atxagak, eta Rousseau, Masoch, Sade eta Gilgamesh ere ekarri zituen hizpidera. Bukatzean, entzuleen galderen txandan, beste kritika bat eskolari, ikasleak irakurketan zaletzeko egiten duen lanaren harira. Hitzaldi interesgarri eta atsegina, dudarik ez. Gozatuaz gain, zer pentsa ere eman zigun han bildutakoei.

ahotik ahora

Berezia, ez dakiguna esplikatzeko beharra sentitzen dugu, eta hala, harri baten berezitasunari bi azalpen bilatu zaizkio. Batean, arrazoia ilargipean aurkitu da, materian, erantzun fisikoa da: tximistak jotzean utzitako arrastoa da marka hori. Beste erantzuna, ordea, metafisikoa da, poetikoa, eta indarra lehenagoko kontaera batetik datorkio.

Harriaren adibidearen ondotik, beste hainbat etorri ziren, guztiak arrazonamendu poetikoak mundua interpretatzeko duen balioa erakusteko. Esaterako, basoko zarata beldurgarrien jatorria esplikatzeko, Pan jainkoa asmatu zuten greziarrek; eta birikek egiten zizkioten txistu-hotsak suge bati leporatu zizkion Mikela Elizegiren amonak: barrura sartuko zitzaion sagarrondoaren azpian lotan zegoela. Ikusten denez, arrazoi poetikoa baliatzeak indar handia izan dezake, eta Panen kasuan, adibidez, pertsonaia bat ez ezik hitz bat ere sortu zuen: panikoa. Mikela Elizegiren amonak aurkitu zuen erantzuna, bestalde, lotuta dago aurreko kontaera batekin, paradisuko sagarrondoa eta sugearekin, noski, eta bide eman zion geroagoko bati: musker batek jan zion burmuina Obabako Albino Mariari.

69


25. urteurrena ekitaldiak Mahai-Ingurua Artium 2013-3-6 Martxoaren 6an, arratsaldeko 7etan, mahai ingurua izan genuen ARTIUM museoan. “Eskola Publikoa: ilusioa berpizten” gaiaren inguruan, eskola publikoaren partaide esanguratsu diren solaslariak izan genituen.

ahotik ahora

• Txema Ramirez de la Piscina (KMko guraso ohia, kazetaria, idazlea eta UPV/EHUko irakaslea, moderatzaile gisa) • Arantza berria)

Aurrekoetxea

(Hezkuntza

Sailburuorde

• Usoa Urbieta (EHIGEko lehendakaria) • Josu Etxaburu (BIHEko lehendakaria) José Luis Diaux (Koldo Mitxelenako lehen belaunaldiko gurasoa) partehartzekoa zen, baina gripeak jotan etxean gelditu behar izan zuen. Guztiek zoriondu zuten Koldo Mitxelenaren ibilbidea eta egindako lana, eta, bakoitzak bere esparruan, Eskola Publikoaren inguruan baikortasuna adierazi zuen. Hezkuntza saileko ordezkariari zenbait kezka eta kritika adierazteko parada ere izan zuen etorritako jendeak. Azken buruan, izenburuak adierazten duen bezala, bizitzen ari garen garai korapilatsu eta zail hauetan Eskola Publikoaren aldeko apustua egin dugunon ilusioa berpizteko saiakera bat izan zen.

70


25. urteurrena ekitaldiak Filma Artium 2013-3-7

Mariposas en el hierro Betha Gaztelumendi

Dokumentalak erabaki politikoetan eta bakearen kulturaren eraikuntzan emakumeen presentzia eta ahotsa aldarrikatu nahi ditu. Horrekin batera, egoera gogorrak gainditzeko emakumeen gaitasuna eta elkarrizketarako joera goraipatzen ditu. Biolentzia mota ezberdinak pairatutako tximeleta anitzek hartzen dute parte bere ikuspuntua azalduz: benetan unkigarriak eta indarrez beteak, adibidez, Asun Casasolaren, Nagore Laffageren amaren, hitzak; Tere Ruiz de Arbulok, bi euskal presoen amak, humiltasun osoz bere sufrikarioa

azaltzen digu; interesgarriak eta kontutan hartzekoak ere Edurne Brouard-en eta Carmen Hernandez-en testigantzak (lehenengoaren aita GAL-ek erail zuen, bigarrenaren senarra, ETA-k), adiskidetzerantz aurrera egiteko egindako kaltea aitortzea defendatzen dutela… Aipatzekoa dira grabazioak egiteko erabilitako paisaiak, tokiak, irudiak… indar handikoak, istorioekin bat egiten dutelarik. Nik gustora igaro nuen pelikulak irauten duen ordubetea. Ez nekien zer ikusiko nuen eta emakume horien hitz kementsuek gogoz bete ninduten. Zeoze “negatibo” aipatzearren, beharbada, zenbait testigantza motz geratu zitzaizkidala (eraso sexuala, inmigrazioa… jorratzen duten testigantzak), denbora gehiago merezi zutela uste dut. Azkenik, pelikula bukatu zenean, publikoak eskoletara ekartzea eskatu zuen, klaseetan eztabaidatzeko gai potenteak proposatzen baititu… Ea laister gure klaseetan ikus ditzakegun!

ahotik ahora

Aurreko martxoaren 7an, Emakume Langileen Nazioarteko egunaren bezperan, Koldo Mitxelena institutuko 25. urteurrenaren aste kulturalaren baitan “Mariposas en el Hierro” izenburuko dokumentala ikusteko aukera izan genuen. Gainera, zuzendaria, Bertha Gaztelumendi eta ekoizpen exekutiboko kidea den Izaskun Moyua Artium-eraino bertaratu ziren, filmea amaitu ostean eurekin solasaldian egoteko parada izan genuelarik.

71


25. urteurrena ekitaldiak Urteurren JAIA

ahotik ahora

KM II 2013-5-25

72


Maiatzaren 25ean, Koldo Mitxelena Institutuko 25. urteurren jaia ospatu genuen. Udaberri kaxkar honetan, noiz 10 egunetatik 7tan euria egin omen duen, larunbata hau gutxiengo horietako bat izatearen ditxa izan genuen! Egun goxoa eta epela izan baikenuen! Egunean zehar sortutako giroa bezalakoa! Izan ere, hor egon ginenok egunaz gozatzeko aukera izan genuen. Eta ez bakarrik eguraldi ona egin zuelako, honek lagundu bazuen ere, bereziki Koldora bertaratutako lagun guztiei esker.

12etatik aurrera, berriz, kirolariek patioa bigarren eskuko azoka antolatu zuten 3. mailako ikasleek jarritako postuekin konpartitu behar izan zuten. Hauetan aurreko egunetan bildutako materiala txukun ipini eta erosleren zain eta bila ihardu ziren ikasleak, megafonoa eskuartean hartuta azokan salgai zeuden pagotxak auzotik iragarriz eta guzti! Oraindik eguzkia agertzeko saiakerak egiten ari zenean txosna irekitzeko ordua heldu zen, egun osoan zehar edabea eta pintxo ederrak eskeiniko zituen gurasoek gidatutako txokoa,

ahotik ahora

Jaia goizeko 11ak aldera hasi zen patioan kirol ezberdinen partidekin. Hauetan gaur eguneko ikasleak aritu ziren, saskibaloian eta futbolean norgehiagoka.

73


ahotik ahora

74

alegia. Honen inguruan biltzen joan ziren heltzen ziren ikasle ohien kuadrilak, guraso taldeak, gaur egungo ikasle multzoak eta gaur eta lehengoko irakasle anitz. Eta honen inguruan ere izan ziren lehendabiziko musuak eta agurrak: - Aspaldiko!! - Baina, baina, 15 urte hauetan ez zara ezebez aldatu! - Eta zure izena, nola zen? Ez dut gogoratzen! - Ah! Bai! – Zu, zu… Lopetegitarra, ezta? - Lehendabiziko belaunaldikoak! – Ez, niri ez zenidan klase eman ez. Eta horrelako solasaldi konplizeak entzun ahal izan ziren. Irribartsu eta lagun giroan pixkanaka gimnasiora zuzendu ginen denok! Bertara sartu, eta hoi irudia!! Gimnasioa lerrokatutako mahaiaz lepo! Izan ere, 400 bat geunden apuntatuta bazkaltzeko. Bakoitza bere tokitxoa topatu ostean, gustora ekin genien mahaigainekoei: urdaiazpikoa, zainzuriak, otarrainxka, patea… gozo-gozak! Eta mahaikideekin solasaldian geundela… 2. platerra heldu zen: paella izugarria!! Hoi bai sukaldari iaioak eta menu ederra!! Sabela beteta eta kafea hartuta, ti-ta batean denon artean jaso genuen kiroldegia eta eguzkitara irten ginen, Algara dantza taldekoen txanda baitzen orduan, euskal dantzen erakustalditxoa egin zuten, euren jantzi eta dantzekin patioa koloreztatu zutelarik. Ondoren Gorkak eta Irunek ikusle izatetik dantzariak


izatera animatu gintuzten. Borobil handiak osatu ziren euren inguruan, mikrofonotik zuzentzen zituzten dantza ezberdinen pausuen azalpenei adi, bakoitzak bere trebetasuna probatuz. Arratsaldea sartuta kontzertuen momentua heldu zen. En Tol Sarmiento (Ets) taldeak hartu zuen eskenatokia, eta ska euskaldunaz gazte guztiak saltoka eta kantan jarri zituzten, motroiloa handia sortuz. Erritmo bizia Arabar Errioxako gorbata horidunena!

Dj-ak azkenak izan ziren egunari musika jarri ziotenak. Hauekin gau erdia gaindituta urtebetetze egun politari eta hunkigarriari agur esateko ordua heldu zen! Baina ezin agur esan, egunaren antolatzaileei eskerrak eman gabe, programan parte hartu zutenei gure estima adierazi gabe eta bertaratu ziren lagun guztiei “gero arte� bat luzatu gabe! Hurrengo urteurren jaia heldu arte! Bertan berriz elkar ikusiko garelakoan, gora Koldo Mitxelenatarrak!

ahotik ahora

Iluntzear zegoela Harresian Zulo taldekoek hartu zituzten instrumentuak: kitarra, tinbalak, txapalaparta, djembeak, alboka, kajoia etab luzez osatutako zerrenda. Afrikar eta Euskal doinua nahasten duten erritmoek oraindik patioan geundenen aldaka mugi arazi ziguten.

75


ahotik ahora

Muralak

76


ahotik ahora

77


25 urte Argazkitan

89 k o a p

ch u (19 Ca n d a n

iril a)

Lehen p

ahotik ahora

Ko rrik are n jai an ind

78

Bra ulio sok ati ran 199

1-1

a 1989

ro m ozio

arrak ne urt ze n

La na ren ond ore n ats

Lehe n prom ozioa 1989

Hast apen etati k koldo n bertsdota n

Ik a s

k a k a s lea le et a ir

ja ia p re

st at z e n

ed en a


1988-89

k ira k a I k a s le e

s le e n la

n a ri e m

an

1992-93

a 91- 92 a n a k et b n e ri a da ko s A u r k ez

lea k p re

st

Au rkezleak ko ns pir atz en

n

Un ai Itu rri ag a ga

Riko, Amparo eta ... saria k jasot zen

Tald e anto latza ilea

Sa ri a k

d e n et z

a ko

zte-g azte

ahotik ahora

Te kn ika ria k lan ea

79


25 urte Argazkitan

At e rpe h

o rre k

t e d u ik z e r ez o

u si Gu re

ahotik ahora

At erpe horrek ze r ez

80

Gu rekin eu sk ara z

ka npain a 96-97

k a ra z kin e u s

k a n pa in

a 96- 97

ote du iku si

Gu rekin eu sk ara z

Gure kin eusk araz kanpaina 96-97

Gure kin eusk araz kanpaina 96-97

G

u s k a ra u re kin e

z k a n pa

in a 96-

97

ka npain a 96-97


1993-94

Gu re kin

eu sk

n pa in a a ra z k a

96- 97 Gu re Gu rekin eu sk ara z

ka npain a 96-97

k a ra z kin e u s

k a n pa in

a 96- 97

ka npain a 96-97

Gu rekin eu sk ara z

Gure kin eusk araz kanpaina 96-97

Gure kin eusk araz kanpaina 96-97

G

u s k a ra u re kin e

z k a n pa

in a 96-

97

ka npain a 96-97

ahotik ahora

Gu rekin eu sk ara z

1998-99

81


25 urte Argazkitan

ik a st u rt

ra k o ja e a m a ie

ia 97- 98

am ik a st u rt e

ahotik ahora

ika stu rte a ma iera ko

82

ika stu rte a ma iera ko

jai a 97- 98

a ie ra k o

8

ja ia 97- 9

jai a 97- 98

ika stu rte a ma iera ko

ikast urte a maie rako jaia 97-98

ikast urte a maie rako jaia 97-98

ik a st u rt e

a m a ie ra

7- 98

k o ja ia 9

jai a 97- 98


1993-94

Ik a s

a Ju a ri le t a ld e

st ire kin

1998-99

98- 99 I k a s lea

k 98- 99

Ihauteria k 98-99

ka npain a 98-99

ahotik ahora

Gu rekin Eu sk ara z

Ikas leak 98-99

Gu re kin

z ka Eu s k a ra

n pa in a

98- 99

83


25 urte Argazkitan

9- 00

9 Patioa n

9- 00

9 Patioa n

ahotik ahora

Oz aeta ra irt ee ra 00

Oza et a ra irt

84

ee ra 00-01

-01

Oz aeta ra irt ee ra 00

Korri ka 00-01

Korri ka 00-01

K o rri k a

00- 01

-01


1999-00

Oz a et a

00 ra irt e e ra

2004-05

- 01 Oz aeta ra irt ee ra 00

Oz a et a

-01

Oz a et a ra

- 01

irte e ra 00 -

00- 01

01

Ozaetara irtee ra 00-01

ahotik ahora

00 ra irt e e ra Oz a et a

ra irt e e ra

Ozaetara irtee ra 00-01

Erdi M

kloeta koa k Ai ak ail ak o Hezik eta Zi

o ha rri an 03-04

ra Oz a et a

0 irt e e ra 0

- 01

85


25 urte Argazkitan

I n stit ut u

g ed Sa nt a A

1- 02

k o ja ia 0

ahotik ahora

Ga bo neta ko jai ald

Ba rria n eg on

al dia 04 -05

86

ia 04 -05

Gaboneta ko jaial dia 04-05

Gaboneta ko jaial dia 04-05

t a k o ja Ga b o n e

a 01- 02

4 - 05

ia ldia 0

Ga bo neta ko jai ald

ia 04 -05

Erdi Mailako Hezi keta Zikloetak oak

Raid topa keta n 03-04


1999-00

Ca n

n e s kia d a n ch u

t z e n 04

- 05 Ca nd an ch un eskiat

t z e n 04

- 05

Ca

ze n 04 -05

Ca n d a n c

Cand anch un eskiatzen 04-05

K ultura Klasi koa ASnt zerkia 04-05

k Elu rra re

in jo la s

ea n 04

u n esk n d a n ch

h u n e skia

- 05

iat z e n

tz e n 04 -

05

04 - 05

ahotik ahora

Ca n

n e s kia d a n ch u

2004-05

87


25 urte Argazkitan

He rri k

k et a n iro l le ih a

06- 07

o l le ih He rri kir

ahotik ahora

He rri kiro l leih ak eta

In st it ut ura sa

rt ze n 06-07

88

I単auteriet an ira ka

Erdi M a il

Institutura sartz en 06-07

KM

06- 07

n 06-07

Institutura sartz en 06-07

t a ld k o rock

a k et a n

8 ea 07- 0

a k o H ezik

et a Z iklo

sleak mozo rrotut a

et a k oa k

bi e g u n e

07- 08

k o irte e ra

n 05 - 06


2005-06

la K u lt u r K

kt o rea s ik o k o a

Erdi M ail ak oa k ne

k 07- 08

gu tek nik ak lantz

en Lintz a ing uru an

2007-08

07- 08

o Ba rri a k

7- 08

0 irt e e rra

Barriako irtee rra 07-08

m a il a k

oa k 07-

Z uhat zan DBH 1. mail akoa k 07-08

08

Ba rria k o irte e rra 0 7-

Ha llowee n eg un a

07- 08

o Ba rri a k

08

ahotik ahora

Z uh

BH 1. at z a n D

7- 08

0 irt e e rra

89


25 urte Argazkitan

08- 09 K

08- 09 K

o rrik a 16

ahotik ahora

Oz aeta ra irt ee ra 00

o rrik a 16

-01

Institutuk o jaia 08-09

a 08-09 K orrik

16

In stit utu ko jai a 08 -09

Institutuk o jaia 08-09

90

Oz aeta ra irt ee ra

00-01

I n st it ut

u k o ja ia

08- 09


2008-09

u ko I n st it ut

H ezik et a Z ik

ja ia 08-

loet at ik es ki irt

2012-13

09 Ga raio Jol as-eg un a

n egu n a

re Eu s k a ra

08-09

09-10

ee ra 08-09

Su rfa Sop

Bilbo ko burts an 09-10

Su rfa S

ope la n

09-10

0

ahotik ahora

Irak aslea k 09-10

e la n 09-1

91


25 urte Argazkitan

il a k o ik Goi M a

M Ie k a s lea k K

o gim n a

sioa n 09

-10 Ga bon et

ahotik ahora

Ga bo neta ko jai ald

ik as le Goi M aila ko

ak KM Ie ko

Gaboneta ko jaial dia 09-10

92

gi m na sioan 09

a k o ja ia

10 ldia 09-

ia 09-10

-10 Gaboneta ko jaial dia 09-10

Ga bo n et a

k o ja ia ld

ia 09-10

Ga bo neta ko jai ald

t a k o ja Ga b o n e

ia 09-10

9-10

ia ldia 0


2008-09

Ik as bid aia Lo nd on Ga bo neta ko jai ald

ld e K iro l t a

09-10

a 09-10

ia 09-10

09-10 l t a ld ea

K iro l ta ld

Kirol tald ea 09-10

Kirol tald ea 09-10

K iro l t a

ld ea 09

-10

ea 09-10

ahotik ahora

K iro

2012-13

93


25 urte Argazkitan

TB kazetari 09-10

ahotik ahora

AI - K afea, Mint z a

Mintz a- K

A re n in g

ea, A IA Mintz a- K af

9-10

u ru a n 0

re n in gu ru a

Bo rtiz keria matxi sta ren

kontra 11-12

n 09-10

o Ga ra io k Sant a Aged a DBH 1. zikloa 09-10

afea, A I A

94

re n in g u ru

a n 09-10

Sa la ma nca ra bid aia

09-10

jo la s e g

11 u n a 10-


2008-09

Au bix ak o eg on ald

2012-13

ia 111-12

I k a st et

Ik ast etx ek o jai a 1011

-11 10-11

I k a st et x

Ikastetxe ko jaia 10-11

Ozaetara irtee ra 00-01

Oz a et a

ra irt e e ra

00- 01

e k o ja ia

10-11

ia 10-11

ahotik ahora

I k a st

ja ia 10 et x e k o

x e k o ja

95


25 urte Argazkitan

Ikas bidai a Berli nera 11-12

ahotik ahora

Ema k

egu n e u m ea re n

k o Mint

z a k afea

11-12

Espejora irte era 11-12

Gaboneta ko jaial dia 11-12

E m a ku m ea

96

re n eg

Ika sbid aia Berline ra 11-12

a ka fea 11-12 un ek o Mintz

Gaboneta ko jaial dia 11-12

I k a s lea

g ra m a a k o p ro k H a it ir

p re st at z

e n 11-12


2008-09

2012-13

K ated ra l

Lis boa ra

ik

Z a h a rre

ra bis it a

11-12

11-12 a s bid a ia Mia rritz en 11-12

k afe Mint z a

a “e u s

ot ik a h k a ra a h

o ra” 11-12

Mintz ak afea

“eu sk ara ah ot

ik ah ora” 11-12

Mi nt z

a k a fe

a

ra a h “e u s k a

ot ik a

1-12

h o ra” 1

ahotik ahora

Sant a Aged a 12-13

-13 g ed a 12 Sa nt a A

97


Sorrera..........................................................................4 Bidean...........................................................................10 Elkarrizketa..............................................................42 Koldokideen Eritziak............................................54

ahotik ahora

Bideko Bertsoak.....................................................63

98

25. urteurrena ekitaldiak....................................64 25 urte Argazkitan................................................76 Koordinazioa: Koldo Alijostes Bordagarai Maketazioa: Santi Uribe Laka Inprimategia: Imprenta Sacal 2013ko Ekaina


�Euska ra bizi d adin, nahi z odol z aharrez n , ahiz be rriz, nahiz z ahar-be rriz� Koldo M i

txelena

Elissalt

25 urteurreneko aldizkaria