Page 1


Duurzaam winstgevend ondernemen

De Gedachtentafel 11 april 2014

jaar

10

1


Colofon Uitgave: Kees van Delft Flamma Business Development BV N.C.B.-laan 45 5462 GB Veghel Tel: 06 53313861 Email: info@flamma-business-development.nl www.flamma-business-development.nl Eindredactie: Willemien Veldman-Marsman Foto’s: Angela Haas Opmaak en productie: Knijnenburg Producties, Rijswijk

2

10 jaar Flamma Business Development


Inhoudsopgave

Inleiding



5

De Gedachtentafel



9

Lezing ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van Flamma Business Development



11

In een wereld van schaarste gaat groei altijd ten kost van een ander, artikel Auke Pols

Gedachtentafels in beeld

18

Uitkomsten Gedachtentafel Is ons huidige economische model aan ingrijpende veranderingen toe?

21

Wat betekent verandering van economische modellen voor het duurzaam winstgevend ondernemen?



23

Wat kan technologische ontwikkeling bijdragen aan het duurzaam winstgevend ondernemen?



25

Wat zijn de belangrijkste uitdagingen om duurzaam winstgevend te ondernemen? Winstgevend groeien





27 29

Enkele begrippen en definities 

30

De antwoorden van Flamma Business Development op de kernvragen

34

Napraten in beeld

36

Duurzame innovatie

38

Dankwoord



39

Tentoonstelling

40

De Gedachtentafel 20143


4

10 jaar Flamma Business Development


Inleiding

In de aanloop naar het 10-jarig bestaan van mijn bedrijf kwam het idee op om ondernemende mensen bij elkaar te brengen. Een gedachtewisseling, en tegelijkertijd meer dan dat. Ook een kennismaking tussen mensen, actief in verschillende disciplines en werkvelden, allemaal met hun eigen ideeën, opvattingen over en kennis van duurzaam winstgevend ondernemen. Dit onderwerp gaat mij aan het hart, het vormt de spil van mijn bedrijf. In de 10 jaar dat mijn bedrijf bestaat heb ik ondernemingen en ondernemers kunnen helpen de goede wegen te vinden om winstgevend te groeien. Het accent hiervan verschuift langzaam maar zeker naar duurzaam winstgevend ondernemen. Wat op lange termijn interessante en kansrijke perspectieven biedt, meer dan alleen winstgevend groeien. De Gedachtentafel werd een bijzondere ontmoeting. Waarin het vraagstuk duurzaam winstgevend ondernemen van verschillende kanten is onderzocht, bekeken en besproken. Een middag vrij denken en vrij spreken over een onderwerp dat – zo bleek gaandeweg – al mijn gasten aan het hart gaat. Waarin we gaandeweg met elkaar optrokken om elkaars gedachten te leren kennen en waarover we nog lang niet zijn uitgesproken. Onze Gedachtentafel was in de Kunstlocatie van Würth Nederland. Een bewuste keuze. De bedrijfsfilosofie én de werkomgeving van Würth sluiten naadloos aan op de manier waarop ook Flamma Business Development wil werken. Met beide voeten op de grond en met een scherp oog voor de omgeving en de ontwikkelingen in de maatschappij. De andere perspectieven

De Gedachtentafel 20145


6

10 jaar Flamma Business Development


die W端rth daarbij aanreikt door mensen uit te nodigen naar kunst te kijken, zie ik als verrijkend voor het denken. Deze bundel bevat onder meer een impressie van onze gedachten, vertaald in vier korte artikelen. Het is een beknopte weergave van wat wij op 11 april 2014 met elkaar deelden. (vanaf pagina 21) Ik wens u veel genoegen met het lezen, kijken en misschien nog eens nadenken over dit gedachtegoed. Kees van Delft Veghel, juni 2014

De Gedachtentafel 20147


8

10 jaar Flamma Business Development


De Gedachtentafel

De Gedachtentafel is een methode om in relatief korte tijd met een grote groep mensen in kleine subgroepen een inhoudelijke dialoog te voeren. Dat gebeurt door ruimte te creÍren voor verschillende gedachten, opvattingen, aannames en vooronderstellingen die mensen hebben over thema’s in hun leven en werk. Door deze met elkaar te onderzoeken en daarover vrij van gedachten te wisselen ontstaat iets nieuws, zonder dat vooraf is vastgelegd wat dit nieuwe dan precies zou moeten zijn. Een ontdekkingsreis naar de achterkant van het denken. Het thema van deze Gedachtentafel was duurzaam winstgevend onder­ nemen, de mogelijkheden en de onmogelijkheden. Dit thema is in subgroepen onderzocht, waarbij elke groep aan het werk ging met een andere vraag. 1. Is ons huidige economische model aan ingrijpende veranderingen toe? 2. Wat betekent verandering van economische modellen voor het duurzaam winstgevend ondernemen? 3. Wat kan technologische ontwikkeling bijdragen aan het duurzaam winstgevend ondernemen? 4. Wat zijn de belangrijkste uitdagingen om duurzaam en winstgevend te ondernemen? Vervolgens zijn de uitkomsten samengevat en gedeeld met de anderen.

De Gedachtentafel 20149


10

10 jaar Flamma Business Development


Lezing ter gelegenheid van het 10-jarig bestaan van Flamma Business Development

Dames en heren, Economische groei heeft Nederlandse bedrijven in de afgelopen decennia veel welvaart gebracht. Desondanks is het de vraag of het concept van economische groei, zoals zich dat heeft gemanifesteerd en ontwikkeld, overeind kan blijven. In de uitnodiging refereer ik onder meer aan een artikel van Auke Pols in het FD van 18 februari 2014. Hij betoogt daarin dat in een wereld van schaarste, groei altijd ten koste gaat van een ander. Daar ben ik het niet mee eens. Ik ben van mening dat duurzaam winstgevend groeien wel degelijk mogelijk is. Mits die groei ontstaat door het slimmer gebruik maken van onze hulpbronnen en door het leveren van toegevoegde waarde. In de aanloop naar deze middag heb ik mijzelf de vraag gesteld of ons huidige economische model aan ingrijpende veranderingen toe is. De wereldbevolking is gegroeid naar circa 6 miljard mensen. In 2050, iets meer dan 30 jaar na nu, zijn dat er waarschijnlijk 9 miljard. Tegelijkertijd stijgt de welvaart in grote delen van de wereld. Daarmee neemt ook de vraag naar grond- en hulpstoffen veel meer toe dan de aarde kan verdragen. Mede door het consumptiegedrag van de mensheid zijn grote tekorten ontstaan, leefomgevingen vervuild en is het natuurlijk evenwicht in delen van de wereld ernstig verstoord. Om de aarde leefbaar te houden is een ander economisch denken nodig. Het oude lineaire economische model

De Gedachtentafel 201411


is gericht op lineaire groei, het vreet energie. Steeds meer consumenten, steeds meer producten, steeds meer materie. In de lineaire economie onttrekken producenten grondstoffen aan de natuur, die vervolgens na gebruik, eindigen als afval. Het circulaire model daarentegen, is gefundeerd op hergebruik. In de circulaire economie wordt er in de ontwerpfase al rekening mee gehouden dat de bestanddelen van een product opnieuw als zo hoogwaardig mogelijke grondstoffen of componenten in het productieproces ingezet worden. Het circulaire systeem kent twee kringlopen van materialen. Een biologische kringloop, waarin reststoffen na gebruik, veilig terugvloeien in de natuur. En een technische kringloop, waarvoor product en productonderdelen zo zijn ontworpen dat deze op kwalitatief hoogwaardig niveau opnieuw gebruikt kunnen worden. Hierdoor blijft de economische waarde behouden. Het circulaire systeem is ecologisch en economisch gezien restauratief. Ook omdat het gebruik maakt van hernieuwbare energie. Een actueel voorbeeld is Mud Jeans, dat het katoen steeds opnieuw gebruikt voor nieuwe jeans. Klanten leasen hun broeken. De grondstof blijft in de keten. Dat kan omdat Mud Jeans werkt met een ander verdienmodel. Er is een discrepantie tussen schaarste enerzijds, de wens of noodzaak van ondernemers om te groeien anderzijds ĂŠn het verlangen van mensen naar welvaart ĂŠn welzijn. Dit vraagt om aanpassing van het economisch model. Juist in een stagnerende economie kan het interessant zijn hier alvast op te anticiperen, zowel strategisch als operationeel. Niet van de ene op de andere dag, wel door een duidelijk stip op de horizon te zetten en daar de ondernemingsstrategie op te baseren. Wat betekenen de veranderingen voor duurzaam winstgevend ondernemen? De enige manier om zowel welvaart als welzijn te realiseren in een economie

12

10 jaar Flamma Business Development


die langzaam maar zeker verandert van lineair naar circulair, is in mijn optiek het leveren van toegevoegde waarde bij een circulaire doorstroming. Ondernemingen en ondernemers streven veelal continuïteit na. Winst­ gevendheid is daarvoor een randvoorwaarde. Dat zal ook zo blijven in de circulaire economie. Wel zullen, zo schat ik in, de verdienmodellen veranderen, ontstaan er nieuwe samenwerkingsverbanden en wordt het innovatieve vermogen van een onderneming belangrijker. Wie de ontwikkelingen wil kunnen bijbenen, zal doorlopend moeten vernieuwen. De bevolking in Nederland en Europa groeit nauwelijks. Kopers worden kritischer, zelfbewuster en vindingrijker. In deze verzadigde en zeer vluchtige kopersmarkten is goed niet goed genoeg meer. De strategische positionering van bedrijven zal nauw moeten aansluiten bij kopers, hun opvattingen en hun gedrag. Het nemen van maatschappelijke verantwoordelijkheid is hierin een cruciaal element. Met andere woorden: er dient een duidelijke match te zijn tussen de behoeften van de mensen waar de onderneming zich op richt, de belangen van de onderneming en de omgeving waarin de onderneming functioneert. Dit klinkt logisch en voor de hand liggend, de praktijk toont echter dat het vinden van die match vaak moeilijker is dan gedacht. Als voorbeelden noem ik de recente voedselschandalen, de winstverdubbelaar van Legio Lease, het plan van ING om klantgegevens te gelde te maken. Zowel klanten als omgeving eisen van ondernemingen en ondernemers dat ze zich vergewissen van hun maatschappelijke verantwoordelijkheid en dat ze die ook daadwerkelijk nemen. Duurzaam winstgevend ondernemen begint met effectieve en efficiÍnte processen. Uit onderzoek in technische ondernemingen blijkt dat slecht 30 tot 35% van de totale input bij de klant terecht komt in de vorm van door de klant gewaardeerde output.

De Gedachtentafel 201413


uit FD 18 februari 2014

Concreet: meer dan 60% van de input aan mensuren en grondstoffen, uitgedrukt in geld, wordt door de klant niet herkend als toegevoegde waarde. Een deel van deze 60% is pure verspilling van grondstoffen, energie en arbeid. Bovendien leert recent onderzoek dat slechts 37% van alle medewerkers hun werk gepassioneerd verrichten. Waarbij hun resultaten aanmerkelijk hoger zijn dan die van niet-gepassioneerde medewerkers. Hier valt nog een wereld te winnen. Ik verwacht veel van de combinatie van technologieĂŤn die zijn vervaardigd voor uiteenlopende doeleinden. Mobiel bankieren is ontstaan door internet te combineren met bancaire software. Voor het maken van prototypes

14

10 jaar Flamma Business Development


worden 3-D printers ingezet, waarbij het prototype vanuit een CAD systeem rechtstreeks wordt geprint. Desgewenst op afstand. De 3-D printer doet inmiddels ook dienst in de medische wetenschap, in de architectuur en in de wereld van de kunsten. PlantLab in Den Bosch produceert, aan de hand van wiskundige modellen, gewassen zonder daglicht, met behulp van geavanceerde klimaatbeheersing en LED-licht. De combinatie van technologieën leidt tot nieuwe verdienmodellen en nieuwe samenwerkingsverbanden en afhankelijkheidsrelaties. Al wat oudere voorbeelden van nieuwe verdienmodellen zijn internetwinkels, multimodaal vervoer en Marktplaats. Op Marktplaats bieden mensen gebruikte goederen aan die anders wellicht op de vuilnisbelt zouden eindigen. Verkopen via Marktplaats is gratis tot een bepaald bedrag. De kosten worden onder meer gedekt door advertenties. Het effectief en efficiënt oogsten van zonne-energie zie ik als een dominante uitdaging in de transitie van lineair naar circulair. Zonne-energie is een onuitputtelijke bron, kost niets of weinig en is milieuvriendelijk. Wat zijn nu de belangrijkste uitdagingen om duurzaam én winstgevend te ondernemen? Afgaande op de ontwikkelingen zie ik een aantal uitdagingen. De lineaire modellen verdwijnen geleidelijk aan en worden vervangen door circulaire modellen. In deze nieuwe modellen neemt de producent de verantwoordelijkheid voor de gehele levenscyclus van een product. Inkomsten worden op een andere manier gegeneerd. Dit vraagt om aanpassing van de bedrijfs­ voering, de productie, de marktbewerking én het verdienmodel. Ook de relaties met klanten, leveranciers, distributeurs, financiers en aandeelhouders veranderen hierdoor. In de circulaire economie gaat het over nieuwe verbindingen en andere afhankelijkheidsrelaties.

De Gedachtentafel 201415


Om de pioniersfase van de circulaire economie – die er hoe dan ook komt, simpelweg omdat het niet anders kan – te ontstijgen, zijn intelligente vrij­denkers nodig. Mensen die durven te experimenteren en die niet bang zijn om eens mis te kleunen. Dat stelt ook eisen aan het leiderschap van bedrijven. Niet alleen aan de top, maar ook persoonlijk leiderschap van medewerkers. Ook de snelle technologische ontwikkelingen geven een impuls aan de circulaire economie. Ze leiden bovendien tot andere verdienmodellen. Door de komst van zonne- en windenergie heeft bijvoorbeeld het oude verdienmodel van energieleveranciers zijn langste tijd gehad. Crowdfunding leidt tot een ander business model. Mud Jeans heb ik al genoemd. Er zijn bedrijven die uitsluitend vraaggericht produceren. Bedrijven zullen de organisatorische verspilling moeten terugdringen. Daar zijn een aantal redenen voor: de buitenwereld is kritisch over verspilling en de kosten daarvan, bedrijfseconomisch is het onverantwoord. Organisatorische verspilling wordt o.a. veroorzaakt door formele, vaak ineffectieve processen, gehechtheid aan oude gewoontes, het te strak vasthouden aan bureaucratische uitgangspunten en een overmaat aan managementlagen. Ondernemers creëren en ondernemen, aanvoerders nemen op sleeptouw en managers passen op de tent. Het is de vraag in hoeverre dat nodig is om goed te kunnen ondernemen.   Bedrijven in sterk competitieve sectoren kennen overigens aanzienlijk minder verspilling dan bedrijven in sectoren waar het allemaal ‘gemakkelijker’ gaat. Dit geldt ook voor jonge bedrijven. Verder kosten ook zachte heelmeesters handen vol geld. Zachte heelmeesters pakken niet door, zijn doorgaans onduidelijk en sparen bij voorkeur zowel de kolen als de geiten. Met als gevolg langdurige organisatorische problemen. Verspilling van tijd, geld, materiaal en menselijke inspiratie.

16

10 jaar Flamma Business Development


En dan kom ik bij de mens. Uzelf en uw medewerkers. Altijd nog de belangrijkste factor voor het succes of falen van een bedrijf. Alleen mensen beschikken over de passie, creativiteit en verbeeldingskracht die bedrijven nodig hebben om Ăźberhaupt te kunnen innoveren en de ontwikkelingen bij te benen. Dat kunnen ze als ze doel, richting en bestemming kennen. Ik wil nog even terugkomen op Auke Pols. Als wij er met elkaar in slagen de beperkte hoeveelheid hulpbronnen en grondstoffen die de wereld heeft, in stand te houden, gaat dat niet ten koste van een ander. Als we dat kunnen, ondernemen we duurzaam ĂŠn winstgevend en kan de economie zelfs nog groeien. Met het circulaire tijdperk in aantocht zullen uw medewerkers, uw klanten en uw stakeholders samen met u nieuwe wegen moeten zien te vinden. Ik hoop dat de dialoog daaraan bijdraagt. Dank u voor uw aandacht. Kees van Delft

De Gedachtentafel 201417


Gedachtentafels

18

10 jaar Flamma Business Development


De Gedachtentafel 201419


Gedachtentafels 20

10 jaar Flamma Business Development


Is ons huidige economische model aan ingrijpende veranderingen toe?

Het huidige economische model is inderdaad aan het wijzigen, zij het in een uiterst traag tempo. Dit heeft vooral te maken met wat mensen belangrijk vinden. Het korte termijn denken is passé. Net als toegevoegde waarde oude stijl. Desondanks is de circulaire economie op dit moment niet veel meer dan “een belangrijke gedachte en nog lang geen hoofdstroom”, zo is te beluisteren. Nu zich de contouren aandienen van een ander denken, waarin de lange termijn weer in ogenschouw wordt genomen, zullen bedrijven zich veel meer dan in het verleden rekenschap moeten geven van hun verantwoordelijkheid. Bewust zijn van kernwaarden en daar naar handelen is een belangrijk onderdeel van dit andere denken. “Een van onze kernwaarden is rechtvaardigheid. Soms voeren we daarom bepaalde opdrachten niet uit, ook al kost ons dat geld”, aldus een ondernemer. Dit gebeurt wanneer de consequenties haaks staan op deze of andere kernwaarden van zijn bedrijf. Veranderingen zullen vooral komen van de jonge generatie. De min-35’ers, opgegroeid in relatieve weelde en in vrede, maken zich aanmerkelijk minder druk over materiële zaken dan de oudere generatie. Zij opteren voor nieuwe toegevoegde waarde. Dit verschilt wezenlijk van het zuivere materialisme en het dienen van het eigenbelang, dat in de afgelopen decennia de norm was. De groeiende aandacht voor waarden, voor echtheid, transparantie en eerlijkheid, ambachtelijkheid en vakmanschap leidt bij menig bedrijf tot de traagste vraag des levens: waarom? Waarmee het denken weliswaar op gang is gebracht, maar wat lang niet altijd leidt tot nieuwe of andere inzichten.

De Gedachtentafel 201421


Soms is de why-vraag, vaak ontleend aan het boek van Simon Sinek, een marketingtool. Wat de aandacht voor andere economische modellen, voor het benoemen en naleven van kernwaarden, al snel tot een modeverschijnsel maakt. “Ook in de toekomst gaat het om het verdienen van geld en het maken van winst. Dat verandert nooit”, stelt een van de ondernemers. Mensen kijken op een bepaalde manier tegen de wereld en hun werkelijk­ heid aan. Hun geestelijke bagage heeft minstens zoveel invloed op de manier waarop ze hun werk verrichten en hun leven leiden als de stand der techniek, opleidingen of processen en protocollen. Het is belangrijk te kijken naar wat en wie hen bezielen en inspireren. Dat kan het geloof zijn, boeken die ze lezen, muziek die ze beluisteren, de films die ze kijken, een theaterstuk dat ze zien, mensen in hun omgeving of de iconen van deze tijd. Veranderingen van economische modellen komen namelijk niet alleen van nieuwe technologische inzichten. Wat er gebeurt in de hoofden en harten van mensen heeft minstens zoveel invloed. Een ondernemer vertelt tijdens een lange autorit door Europa zo geraakt te zijn door een muziekstuk, dat dit voor hem de aanleiding was nog in de auto te bellen met zijn medewerkers om van gedachten te wisselen over kernwaarden die richting geven aan hun dagelijks doen en laten. “Ook muziek helpt om mensen te inspireren en met elkaar gedeelde kernwaarden te ontwikkelen die richting gevend zijn voor ons dagelijks werk.” Het zou bovendien wel eens zo kunnen zijn dat mensen die zich bewust zijn van de waarden van een organisatie minder procesinstructies nodig hebben. Wat onverlet laat dat duurzaam winstgevend ondernemen alleen mogelijk is als een bedrijf voldoende winst behaald. Het circulaire economische model heeft een bepaald niveau van welvaart nodig om er uiteindelijk te komen.  

22

10 jaar Flamma Business Development


Wat betekent verandering van economische modellen voor het duurzaam winstgevend ondernemen?

Zowel het ondernemerschap als het leiderschap zullen veranderen. Dit komt onder meer doordat de lineaire economie is gefundeerd op andere uitgangspunten en verdienmodellen dan de circulaire economie. Het circulaire model vraagt een radicaal andere manier van denken en doen. Dat begint bij de mensen zelf. Uiteindelijk zijn wij mensen de founding fathers and mothers van zowel de lineaire economie met zijn uitwassen als van de circulaire economie die nog in de kinderschoenen staat. Willen we echter met elkaar een gezonde, levensvatbare toekomst hebben en houden, dan is het zaak in beweging te komen, lef te tonen, te innoveren, kennis met elkaar te delen, geloof te hebben in jezelf en de eigen mogelijkheden. En misschien wel het allerbelangrijkste: plezier te beleven aan het bedenken van nieuwe oplossingen voor oude vragen. “Je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het heeft veroorzaaktâ€?, wist ook Einstein al. Een dwarse manier van kijken, redeneren en beschouwen dus. Met als doel het realiseren van een circulair economisch model waarin grond- en hulpstoffen na gebruik teruggaan de keten in, waardoor de milieu- en energieschade aanzienlijk wordt beperkt. Gemakkelijker gezegd dan gedaan. Daarom zijn ook de denkbeelden en de innovatiekracht van de jonge generatie belangrijk. Jongeren hebben heel andere ideeĂŤn en opvattingen over hun leven, hun werk en wat ze willen bereiken dan de oude. Ze willen iets betekenen voor

De Gedachtentafel 201423


de maatschappij. Daar krijgen ze energie van en ze ontlenen er de hoop aan dat het met hun leven, hun wereld en hun kinderen wel goed komt. Die levenshouding ligt mede ten grondslag aan allerlei nieuwe initiatieven. Daarin tonen vooral jongeren zich een meester in het ondernemen vanuit nieuwe denkmodellen, gefundeerd op andere aannames en vooronderstellingen en ook andere eisen aan het leven, dan die bij de oudere generatie gebruikelijk zijn. Deze oudere generatie, nu aan het roer van bedrijven, heeft overigens wel degelijk een voorbeeldfunctie voor de jongere generatie. Het is de vraag of ze zich dat ook bewust is en daar altijd naar handelt. Mits mensen erin slagen te vernieuwen, onder meer door kritisch te kijken naar de verdienmodellen die ze hanteren en het denken dat daaraan ten grondslag ligt, hoeft duurzaam ondernemen in een circulaire economie zeker niet meer te kosten dan het ‘ouderwetse’ ondernemen, dat zijn wortels heeft in lineaire economie. De winstgevendheid zit onder meer in het feit dat welvaart een andere betekenis heeft in de circulaire economie. Daar telt vooral de lange termijn in plaats van de korte termijn. Dit vraagt overigens aanzienlijk meer tijd om het erover te hebben dan in één middag mogelijk is.

24

10 jaar Flamma Business Development


Wat kan technologische ontwikkeling bijdragen aan het duurzaam winstgevend ondernemen?

Technologische ontwikkelingen zijn cruciaal om duurzaam en winstgevend te kunnen ondernemen. Dit reikt verder dan het digitaliseren van informatie, het benutten van de schier oneindige mogelijkheden van het internet of het automatiseren van processen. Sociale innovatie is minstens zo fundamenteel. Weg met de hebzucht, terug naar de menselijke maat. Ontwikkeling is een gelaagd vraagstuk. Dat blijkt tijdens de dialoog over de mogelijkheden en onmogelijkheden van de techniek. Belangrijk om zowel duurzaam als winstgevend te kunnen ondernemen, dat zeker. Hetzelfde geldt voor software ontwikkeling, het aanwenden van alternatieve energie­ bronnen, de robotisering van werkzaamheden, bijvoorbeeld in de zorg. Technologische ontwikkelingen maken het mogelijk productieprocessen ingrijpend te veranderen en op die manier kosten te besparen. Dat is een kant van de medaille. De andere kant bestaat uit samenwerking in ketens en tussen bedrijven. Mits goed georganiseerd kan ook dat een wezenlijke bijdrage leveren aan duurzaam winstgevend ondernemen. Er is een trend dat ondernemers en ondernemingen vragen om “een compleet systeem” of “performance”, in plaats van losse producten en componenten. Het op elkaar laten aansluiten van kennis en innovatie biedt grote voordelen. Tegelijkertijd heeft de voortschrijdende technologische ontwikkeling en de robotisering een duistere keerzijde. Het aantal mensen dat zonder werk komt te zitten groeit. Een ontwikkeling die voorlopig waarschijnlijk niet

De Gedachtentafel 201425


ophoudt. De menselijke maat is, zo constateren de deelnemers, een cruciaal onderdeel van het duurzaam winstgevend ondernemen. Dat geldt ook voor een transparante bedrijfsvoering en de ethische waarden die daaraan ten grondslag liggen. Het recente verleden vormt voor bedrijven die duurzaam winstgevend willen ondernemen een belemmering. Dit komt mede door ondernemers die zich in de periode tussen 1990 en 2010 weinig tot niets hebben aangetrokken van ethische vraagstukken en die zich hebzuchtig en niet transparant hebben gedragen. Het collectieve geheugen is lang, zo leert de ervaring. Maar ook hier aan de jeugd de toekomst. “Jonge bedrijven innoveren veel sneller dan oude bedrijven. Die kunnen maar al te vaak alleen meekomen als ze jonge bedrijven overnemen.� Vernieuwing is niet alleen de verantwoordelijkheid van ondernemers, ook de overheid heeft hierin een taak. De verbinding tussen overheid, samenleving en bedrijfsleven kan aanzienlijk beter dan nu het geval is.

26

10 jaar Flamma Business Development


Wat zijn de belangrijkste uitdagingen om duurzaam winstgevend te ondernemen?

Massa is kassa. Dat is een van de conclusies als het gaat over de belangrijkste uitdagingen voor bedrijven die zowel duurzaam als winstgevend willen ondernemen. Die uitdagingen reiken verder dan alleen de verantwoordelijkheid van het bedrijfsleven. Consumenten zijn de belangrijkste partij in het realiseren van een circulaire economie. Wie hoog in de piramide van Maslov is aangekomen, verkeert in aanmerkelijk andere omstandigheden dan mensen die nog ergens onderaan bungelen en vooral bezig zijn met de basale behoeften des levens. Naarmate mensen er financieel beter voorstaan, hoger zijn opgeleid, meer welvarend zijn, hebben ze ook meer mogelijkheden. De kansrijken kunnen zich permitteren geld uit te geven aan duurzame producten en diensten, voor de kansarmen ligt dat beduidend anders. Klanten uit alle lagen van de bevolking moeten daarom veel sterker betrokken worden bij het vraagstuk van duurzaam winstgevend ondernemen. De interactie tussen ondernemers en consumenten is een belangrijke voorwaarde voor het duurzaam winstgevend onder­ nemen. Bezit krijgt een andere betekenis. Mensen hoeven niet langer alles zelf te hebben en te houden, inmiddels is er een hele economie op gang aan het komen waarin goederen en diensten worden gedeeld. Dit leidt tot nieuwe businessmodellen, nieuwe samenwerkingsverbanden, het herijken van bestaande processen en een enkele keer zelfs tot een gouden idee. Het realiseren van veranderingen is zowel een organisatorisch als een mentaal vraagstuk. De comfortzone van het ‘bekende’ ontstijgen vraagt lef

De Gedachtentafel 201427


en passie van zowel ondernemers als consumenten, betrokkenheid over en weer, werken aan duurzame relaties, en de ruimte voor het experiment en nieuwe ideeën. Het Rijnlandse model biedt hiervoor aanzienlijk betere mogelijkheden dan het Angelsaksische. Dat komt vooral door het denken dat aan beide modellen ten grondslag ligt. Winst, winstbestemming, inzet van middelen en mensen, aansturing en besluitvorming, hebben in de Rijnlandse wereld een andere betekenis dan in de Angelsaksische. Het Rijnlandse model, met zijn opvattingen over solidariteit, waardering van het vakmanschap, zijn manier van overleg en zijn waardenoriëntatie, staat dan ook tegenover het Angelsaksische model, waarin geld de enige maatstaf is, de aandeelhouder de baas en alles vooral efficiënt en zo goedkoop mogelijk moet. De uitwassen in de economie zijn mede veroorzaakt door het Angelsaksische denken in zijn meest rauwe vorm. Hierin heeft de overheid overigens wel een taak: faciliteren, versterken van de ontwikkelingen, letten op verstoringen in het economische krachtenveld en deze opheffen. Zij het dat de grote beweging uiteindelijk van de mensen moet komen – ondernemers, producenten en consumenten – en niet van een institutie zoals de overheid.

28

10 jaar Flamma Business Development


Winstgevend groeien

• Focus op datgene waar u écht goed in bent • Kies uw positionering zorgvuldig • Zorg voor een effectieve marketing- en salesorganisatie • Focus op uw winstgevende klanten en bouw die groep uit • Beoordeel uw prijsmodel opnieuw • Zorg dat uw interne processen op orde zijn • Stuur op activiteiten die nog gaan komen

De Gedachtentafel 201429


Enkele begrippen en definities

Kenmerken lineaire en circulaire economie De lineaire economie is gebaseerd op een onuitputtelijke voorraad grond- en hulpstoffen voor de fabricage van producten en de verkoop aan afnemers. De eindfase van verreweg de meeste producten in de lineaire economie is vernietiging. Een van de kenmerken van de lineaire economie is dat deze moet groeien om te kunnen voortbestaan. Steeds meer consumenten, steeds meer producten, steeds meer materie. Energie komt uit de voorraad fossiele brandstoffen. De circulaire economie is gebaseerd op hergebruik. In de circulaire economie wordt er in de ontwerpfase al rekening mee gehouden dat de bestanddelen van een product opnieuw als zo hoogwaardig moge足 lijke grondstoffen of componenten in het productieproces ingezet moeten kunnen worden. Het circulaire systeem kent twee kringlopen van materialen.

30

10 jaar Flamma Business Development


Een biologische kringloop, waarin reststoffen na gebruik, veilig terugvloeien in de natuur. En een technische kringloop, waarvoor product en productonderdelen zo zijn ontworpen dat deze op kwalitatief hoogwaardig niveau opnieuw gebruikt kunnen worden. Hierdoor blijft de economische waarde behouden. Het systeem is dus ecologisch en economisch gezien restauratief. Energie komt uit hernieuwbare bronnen. Multimodaal vervoer Multimodaal goederenvervoer is een transportketen waarbij verschillende manieren van transport worden geïntegreerd. Het grootste deel van het traject wordt hierbij per spoor, zee- of binnenvaart afgelegd, het voor- en natransport gebeurt over de weg. Duurzaam winstgevend ondernemen (de werkdefinitie van 11 april) Duurzaam winstgevend ondernemen gaat uit van twee basisprincipes. Hulpbronnen en grondstoffen verdwijnen niet op de afvalberg maar worden telkens weer opnieuw gebruikt en de ondernemer levert daadwerkelijk en bewijsbaar toegevoegde waarde aan klanten, samenleving en stakeholders. Ondernemingen waarborgen hun continuïteit door winstgevend te functio­ neren. Mud Jeans Citaat van de site: “Wij geloven niet in fast fashion. Wij geloven wel dat we verantwoordelijkheid moeten nemen voor de schaarste aan grondstoffen. Vanuit deze overtuiging is ons nieuwe concept ‘Lease a Jeans’ ontstaan. Het is simpel; het product blijft van ons, terwijl jij het gebruikt. Van verbruik naar gebruik dus. Na gebruik wordt de jeans vermalen en gemengd met organisch katoen. Zo ontstaat er een nieuwe denim stof waaruit nieuwe jeans of andere producten worden gemaakt.”

De Gedachtentafel 201431


3-D Printen Het printen van driedimensionale ruimtelijke objecten.
In de hedendaagse wereld wordt deze printer vooral toegepast in bedrijven die concepten nodig hebben en tijd willen besparen met het zelf creëren van modellen door deze op de achtergrond te laten printen. Hierbij behoren de engineringindustrie, medische wetenschap, architectuur, mode en design, maar ook de entertainmentindustrie zoals de gamesindustrie en filmindustrie tot de gebruikers. Ook kunstenaars gebruiken deze machine om hun creaties in een relatief korte tijd in een vaste vorm te krijgen. Tegenwoordig is er ook een algemene groei van bedrijven die zich specialiseren in het printen van 3D-modellen met name ten behoeve van andere ondernemingen. In 2014 lijkt de toepassing in een stroomversnelling te komen nu ook grote industriële bedrijven zoals Siemens AG de techniek zullen gaan integreren in hun productieproces. Crowdfunding Citaat uit Wikipedia: “Crowdfunding is een alternatieve wijze om een project te financieren. Crowdfunding verloopt zonder financiële intermediairs, maar gebeurt in direct contact tussen investeerders en ondernemers. In principe kan iedereen investeren, alle kleine bedragen bij elkaar financieren het project. Natuurlijk evenwicht De onttrekking aan grondstoffen en energie uit de oorspronkelijke staat van de aarde is zodanig dat de aarde als totaal ecosysteem blijft functioneren op de wijze zoals dat was.
Ofwel: de aarde blijft intact zodat de mens en andere natuurlijke organismen en de dode natuur kunnen blijven bestaan zoals dat voorheen was. Biologische kringloop De kringloop van de organische stoffen en alle organismen die daar deel van uitmaken.

32

10 jaar Flamma Business Development


Technische kringloop De kringloop van de anorganische stoffen en alle producten die daarvan gemaakt of daaruit ontstaan zijn. Er is interactie tussen beide kringlopen. Bijvoorbeeld zink als bouwstof voor menselijke lichaam en zink als metaal voor technische toepassingen. Hernieuwbare energie Energie die op aarde komt en steeds blijft komen. Dus zonder de bodemschatten in de vorm van fossiele brandstoffen. Toegevoegde waarde Toename van waarde die mensen (individueel of collectief) toekennen aan producten, diensten, omgeving etc. meestal ontstaan door het menselijke handelen of door het actief onthouden van menselijk handelen. Bronnen: Wikipedia en MVO-Nederland

De Gedachtentafel 201433


De antwoorden van Flamma Business Development op de kernvragen

Is ons huidige economische model aan ingrijpende veranderingen toe? Het huidige lineaire economische model zal evolueren naar een circulair model. Hergebruik van bronnen en vermindering van afval is noodzakelijk om straks 8 miljard mensen te voeden en voldoende welvaart te bieden. De circulaire economie is restauratief in plaats van destructief. Onder meer omdat ze is gebaseerd op hergebruik van grondstoffen en het benutten van zonne- en windenergie. Dus ja, ons huidige economische model is aan verandering toe. Wat betekent verandering van economische modellen voor het duurzaam winstgevend ondernemen? De overstap van een lineaire naar een volledig circulaire economie volgens de kwalificaties die bijvoorbeeld MVO Nederland eraan stelt, vergt tijd, geduld en de bereidheid tot het experiment. Tijdens dit proces zullen bedrijven voldoende winstgevend moeten zijn om hun activiteiten te continueren en tegelijkertijd te vernieuwen. Het is de kunst de wensen van afnemers en maatschappij adequaat te vertalen naar producten en diensten die tot stand komen volgens circulaire principes. Dit vereist onder meer een scherpe focus op de ontwikkelingen in de markt, op de concurrentie en de doelstellingen van de eigen onderneming. Het succes staat of valt met het innovatieve vermogen, zowel organisatorisch als technisch. Ondernemers die erin slagen de wensen van klanten en de eisen van de maatschappij op een effectieve en efficiĂŤnte manier te vertalen in een oplossing die geschikt is

34

10 jaar Flamma Business Development


voor de langere termijn, zullen hierbij de toon zetten. De manier waarop zij waarde creëren en toevoegen is essentieel om welvaart, welzijn en duurzaamheid te combineren. Daarvoor is de strategische en operationele verbinding tussen ondernemer, afnemers en anderen fundamenteel. Duurzaam winstgevend ondernemen begint dus met het bieden van toegevoegde waarde aan klanten. Wat kan technologische ontwikkeling bijdragen aan het duurzaam winstgevend ondernemen? Uitgaande van een groeiende wereldbevolking, zal een groot deel van de oplossingen die moeten worden gezocht en gevonden vooral technologisch van aard zijn. Reeds bestaande uitvindingen zoals 3D-printen, (mini)robots, drones, food technology, gen technology en vele andere technologiën zullen zich verder ontwikkelen. Dit zal ongetwijfeld invloed hebben op de huidige processen bij bedrijven. Wat zijn de belangrijkste uitdagingen om duurzaam en winstgevend te ondernemen? De grootste uitdaging is de omslag naar de circulaire economie en daarin voorop te willen lopen en de beste te willen zijn. Ook al wordt dit afgedwongen door klanten en samenleving., dan nog staat of valt het onderscheid met anderen vooral door de combinatie van ‘de beste’ zijn en ‘voorop’ lopen. Dit getuigt van moed en de bereidheid verder te kijken dan de korte termijn. Voor klanten, medewerkers en stakeholders zijn dit belangrijke factoren om een bedrijf de licentie tot produceren te gunnen. De belangrijkste uitdaging is om actief en ambitieus te werken aan deze evolutie in het denken en doen van de onderneming.

De Gedachtentafel 201435


Napraten

36

10 jaar Flamma Business Development


Napraten

De Gedachtentafel 201437


Duurzame innovatie Een mooi voorbeeld van innovatief denken en het inzetten van technische mogelijkheden is onderstaand voorbeeld van RAU architecten met de titel „ik betaal voor licht, niet voor lampen.” Thomas Rau plaatste Philips voor een uitdaging: “Geef me licht en ik betaal ervoor. Of het nu daglicht is of een lamp.” Philips blijft eigenaar van de materialen. Thomas Rau startte naar aanleiding hiervan het bedrijf Tuntoo, om meer van dit soort circulaire concepten in de praktijk te brengen. Pay per lux “Ik heb 1860 uur 500 lux licht nodig in mijn bedrijf per jaar,” zei Thomas Rau, CEO van Architectenbureau RAU tegen Philips, “Het maakt me niet uit hoe je het doet, met daglicht, een lamp, elektriciteit. Allemaal prima. maar daar heb ik niks mee te maken. Ik wil licht kopen.” Zo is Pay per lux ontstaan. Philips kwam met een minimalistisch lichtplan. Rau: “Als wij een vaste prijs betalen per lichteenheid (lux), dan is het in hun voordeel om zo min mogelijk materiaal of energie gebruiken. Dit is waarom performance based consumption zo duurzaam is.” Philips is de hoofdaannemer, wat betekent dat zowel de installatie van de verlichting als de energienota voor rekening van Philips komen en dat Philips eigenaar blijft van de producten. Dit laatste om de innovatiesnelheid van het energieverbruik van verlichting te stimuleren. Na afloop van de contractperiode neemt Philips de verlichtingsproducten weer terug in het productieproces, en de grondstoffen worden weer hergebruikt. Zo wordt er geen onnodig afval geproduceerd en wordt recycling geoptimaliseerd.

38

55% besparing Het team van Philips werkte met installatiepartner CasSombroek. Ze gebruikten Ledlampen met dimmers aan de hoge plafonds, “Zodra de zon schijnt dimmen de lampen.” Na de installatie van de ledlampen hadden we meteen 35% aan licht bespaard. Maar door optimalisatie van Philips kwam daar nog eens 20% bovenop.” Philips heeft slimme energiemeters geplaatst. Deze meters registreren het energieverbruik en geven hiermee inzicht in het verbruik per ruimte, waardoor er efficiënter met energie kan worden omgegaan. Met behulp van de energiemeters kan Philips RAU het meest energiebesparende licht van dit moment bieden. Wat levert het op Philips blijft in deze constructie eigenaar van de materialen. Rau: “Dat maakt het meteen ook duurzaam, want een lamp die lang meegaat is in deze situatie ook in hun voordeel.” Thomas Rau geniet niet alleen van intelligent en betaalbaar licht en een mooie showcase op de werkvloer van zijn architectenbureau. Geïnspireerd door deze ervaring richtte hij het bedrijf Turntoo op. Hier brengt hij meer van dit soort circulaire concepten in de praktijk. Bron: www.mvonederland.nl/content/ praktijkvoorbeelden/rau-architects-ik-betaalvoor-licht-niet-voor-lampen

10 jaar Flamma Business Development


Een woord van dank

Het is een voorrecht om met opdrachtgevers en anderen open en construc­ tief te mogen samenwerken en zo elke dag opnieuw met elkaar het beste tot stand te brengen. En dat ook nog op een manier waar een mens blij van wordt en vreugde aan ontleent. Iedere keer weer geniet ik van de boeiende gesprekken die we hebben en van de uitdagende vraagstukken die ik mag analyseren. Ik mag mijn visie geven en bijdragen aan het realiseren van de oplossing op de vraagstukken die ondernemers mij voorleggen. Arbeidsvreugde Ên levensvreugde. Daar ben ik alle mensen met wie ik samenwerk en contacten onderhoud intens dankbaar voor. Kees van Delft Veghel, juni 2014

De Gedachtentafel 201439


Tentoonstelling THE CITY project

OOG DEN BOSCH

i.C.W. stichting nieuwe helden In 2013, Lucas De Man, artistic director of Stichting Nieuwe Helden (New Heroes Foundation) and theatre director at Het Zuidelijk Toneel, was given the honorary title of 'Artist in residence of the City of 's-Hertogenbosch’. De Man produces art projects and urban actions for public spaces, in which connection and encounter are key features. In the next four years, De Man will be creating two urban projects with and in the city. At the end of September 2014, OOG Den Bosch will premiere, and occupy a visually prominent position in the city for forty days.

nclusive

ndert), the German Danzig, 1927) depicts d minor incidents of ar. The "My Century" side of Günter Grass,

n ich nicht zeichne, ntriert nichts tue.’ m not drawing because g.')

pictorial work does e. It is a combination en word and picture. d book Mein Jahrhunre work is a German nd perpetrators were of lesser importance. nt positions, younger en, etc. However, the alogue of events that d tragic occurrences he twentieth century. the Würth collection ooks’.

Günter Grass Mein Jahrhundert 1959, 1997-1999 Aquarel op papier, 41,8 x 64,7 cm [Verzameling Würth, inv. 7679] Günter Grass Mein Jahrhundert 1959, 1997-1999 Watercolour on paper, 41,8 x 64,7 cm [Collection Würth, inv. 7679]

The Würth Collection The art collection of which were laid by Reinhold Würth in the 1960s, today comprises approximately over 16.000 works of art. The collection belongs to one of the major company collections in Europe. It mainly focuses on painting, graphic art and sculptures created in the time between the end of the 19th century and the present time. The art pieces are exhibited in own museums and art dependences, free accessible to a wide audience. The 15 art dependences and museums are located in the following countries: Germany, Switzerland, Austria, Denmark, Norway, Belgium, Italy, Spain, France and the Netherlands. Kunstlocatie Würth was opened in 2002 at the new premises from Würth Nederland B.V.

’A city where people do not live together has no soul.' Lucas De Man

Voorafgaand aan de Gedachtentafel was

‘Erinnern heißt auswählen.’ (Remembering means selecting) Günter Grass

With the support of his parents, he trained as a stonemason. From 1948 to 1952, he studied Painting & Sculpture at the Düsseldorf Art Academy. He continued this training from 1953 to 1956 at the School of Visual Arts in Berlin.

OOG Den Bosch explores 'living together' (the Dutch word for society, samenleven, is a compound of the words living and together) and was conceived as a response to the crumbling social cohesion caused by an increasing anonymity of public space. De Man sees this anonymity as the greatest threat to our society. Inspired by the ideas of Plato, the artist tries to reveal the soul of the city through this art project, by getting its residents to look themselves and other people in the eye. The urban project OOG Den Bosch consists of seven eyes, which are individually attached to buildings and the program Research into Society. In the seven eyes, De Man is looking for the invisible soul stories behind the eyes of city dwellers and in Research into Society, he asks groups, organizations and businesses in the city to show themselves in the city, and share. their vision of living in society.Together the components combine into the Eye of Den Bosch.

er de mogelijkheid om een rondleiding bij te wonen langs de kunst van

‘Was bleibt zu sagen: […] dass die Bildhauerei mich gelehrt hat, stehend zu arbeiten, die Dinge von allen Seiten zu sehen, sie fasslich, ertastbar zu machen und sie in Räume zu stellen, auf dass sie allseits sichtbar werden.’ ("What else remains to be said: [...] that sculpture taught me to work standing up, to see things from all sides, to make them comprehensible, tactile, and set them in spaces where they could be viewed from all around.") Günter Grass

Günter Grass.

Since the 'fifties', Grass has regularly combined his talent for writing with visual art. In the famous novel Die Blechtrommel (The Tin Drum) (1959) for the first time he combined historic events with his surrealistic imagery. In the 'sixties he became a member of the Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD) of Social Democrat Chancellor Willy Brandt. On a number of occasions, Grass took part in German and international debates. He received several awards for his work, including the Nobel Prize for Literature in 1999.

The exhibition OOG IN OOG – Mijn eeuw, mijn stad (EYE TO EYE, My century, my city) - came about through a collaboration between Kunstlocatie Würth ‘s-Hertogenbosch and Stichting Nieuwe Helden. More than one hundred watercolours by Günter Grass in the Würth collection will be exhibited in conjunction with the exhibition OOG Den Bosch, an art project by the city's artist in residence Lucas De Man. Both exhibitions show "the contemplative side" of human beings, as individuals and as society.

The seven eyes are the eye-catchers of the urban project. They hang from several buildings in the city. They are autonomous art installations in which visitors can sit, hanging from a building. De Man, together with scenery designer Pascal Leboucq, creates an urban scenography, which explores the existential connection of an individual with him or herself, and his or her city. In the installation of the eye, visitors are also invited to see the city through the eyes of 'others'. The installation offers seven audiovisual stories created in collaboration with (inter)national artists. After this experience, visitors are challenged to look themselves in the eyes and reveal their own story. The Eye of Den Bosch The city project OOG Den Bosch works up to The Eye of Den Bosch. To do this, De Man is asking 10,000 residents and organizations from ‘s-Hertogenbosch what one would see if one could look through their eyes into the city's soul. These stories and eyes will create The Eye of Den Bosch, which will be revealed on the last day of the entire project and will then remain in the city, while the seven eye installations take up residence. Würth will be showing the development process of this unusual installation in which scenographic, theatrical, videographic and interactive techniques combine in an exhibition that develops during the year. For more information about OOG Den Bosch, see www.oogdenbosch.nl

Van 24 februari 2014 t/m 9 februari 2015

toont Kunstlocatie Würth een combinatietentoonstelling:

OOGINOOG mijn eeuw-mijn stad 100 aquarellen van

Günter grass

mein jahrhundert

uit de verzameling würth het stadsproject

OOG DEN BOSCH

i.s.m. stichting nieuwe helden

OOG in OOG Mijn eeuw – Mijn stad Günter Grass – Mein Jahrhundert 100 aquarellen uit de verzameling Würth. Het stadsproject OOG Den Bosch i.s.m. Stichting Nieuwe Helden. Objecten die de making of van dit project tonen.

40

10 jaar Flamma Business Development


Gedachtentafel 2014  

10 jaar Flamma Business Development

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you