Page 1

SAYFA 2 YIL 2 SAYI 103

www.haber56gazetesi.com

02 Aðustos 2011

Dr. Selcen ESENYEL Çocuk Psikiyatri Uzmaný ÇOCUKLUK ÇAÐI TÝK BOZUKLUKLARI

BAHÇEYE DÝKÝLEN FÝDAN VE EVLÝLÝK Daha evliliklerinin ilk yýlýydý. Evde kavga hiç eksik olmuyordu. Birbirlerini severek evlenen çift yolun baþýnda bu iþin daha fazla gitmeyeceðini düþünmeye baþlamýþlardý. Fazla yýpranmadan buna bir çare bulmalarý gerekiyordu. Bir akþam oturup iliþkilerini yeniden gözden geçirirlerken adam eþine, aklýma bir fikir geldi, dedi. ' bahçeye bir fidan dikelim ve bu fidan üç ay içinde kurursa boþanalým. Yok, eðer kurumazsa bu konuyu sonsuza dek kapatalým'. Bu ilginç fikir karýsýnýn da hoþuna gitti. Ertesi gün bahçeye bir meyve fidaný diktiler. Aradan bir ay geçti. Bir gece bahçede karþýlaþtýlar. Her ikisinin de elinde içi su dolu birer kova vardý.

SAÐLIKLI YAÞAM ISIRGAN Isýrgan, birçok rahatsýzlýða iyi gelen ve sonbahardan ilkbaharýn sonuna kadar bahçelerde bol miktarda yetiþen bir ottur. Özellikle metabolizma rahatsýzlýklarýna, mide, baðýrsak, böbrek, romatizma ve gut hastalýklarýna iyi gelir. Ayrýca nefrit, sarýlýk, idrar yollarý taþlarý ve özellikle kansere karþý günde 3-4 fincan ýsýrgan otu çayý çok yararlýdýr. Isýrgan çayýný hazýrlamak için kiþi baþýna bir tatlý kaþýðý kuru veya bir avuç taze ýsýrgan otu yeterlidir. HÝNDÝBA Hem salatalarda, hem de haþlanarak zeytinyaðý ve limon ilavesiyle kullanýlabilen hindiba iyi bir idrar söktürücüdür. Karaciðer hastalarýnýn, romatizmalýlarýn ve þeker hastalarýnýn sofralarýnýn baþköþesine oturtmasý gereken otlardan biridir ve bunlardan baþka baðýrsaklarý yumuþatýr, müzmin romatizma, gut, böbrek ve safra kesesi hastalýklarýnda yararlýdýr. Hindiba köklerinden yapýlan kahve iyi bir iþtah açýcýdýr. Romatizma hastalarý ilkbahar ve sonbaharda 4-6 hafta arasý sabah ve akþam hindiba çayý içerek kür yapabilirler ve faydasýný da hýzla görürler. Hindiba çayý hazýrlamak için kiþi baþýna 1-2 tatlý kaþýðý doðranmýþ hindiba kullanýlýr.

UYKUNUN FAYDALARI Uzmanlar, güzelliðin sýrrýnýn uykuda olduðunu keþfetti. Derin bir uykuya dalan insanýn vücudunda hormon düzeyinin dengelendiði, sindirim ve baðýþýklýk sistemlerinin kendi içinde yoðun faaliyete geçtiði, vücudu kaplayan cildin de kendisini yenilediði belirtildi. Güzellik uzmanlarý, geç yatýp uykusunu tam olarak alamayanlarýn, bunun faturasýný hemen ertesi sabah ödemek zorunda kaldýðýný ifade ediyor. Uzmanlar, uykusuz kalmýþ kiþilerin gözlerinin altýnda mor halkalar, yüzünde çizgiler bulunduðuna, cildinin solgun ve kuru bir hal aldýðýna dikkat çekiyor. . Cilt, uyanýkken, uyurken olduðundan çok daha fazla nemlenir. Kan dolaþýmý daha da düzenlidir. Yatma pozisyonu, kanýn bütün organizmaya daðýlmasýný kolaylaþtýrýr. Kalp, daha az çalýþtýðýndan, beslenme ve zehirlenmeyi önleme görevlerini de rahatlýkla yerine getirir. Safra kesesi, karaciðer, mide vb organlar yavaþ çalýþýrlar.

Bazý takýntýlarýmýza yanlýs olarak 'tik' adýný versek de, gerçek tik tanýmý farklýdýr. En çok göz kýrpma tikini bilsek de, tikler çok çesitlidir ve 'tik bozukluklarý' adý altýnda tedavi gerektirirler. Bir amaca yönelik olmayan ancak baskýlanabilen, istem dýsý olarak tekrarlanan göz kýrpma, burun çekme, bogazýný temizleme gibi garip hareket ve ses çýkarmalar tik olarak adlandýrýlýr. Genel toplumda görülme sýklýgý yüzde 1-2.dir. Genellikle erkek çocuklarýnda daha fazla görülüp, erkek/kýz oraný 2/1'dir. Tik bozukluklarý her yasta görülebilmekle beraber, 7-11 yaslarý arasýnda baslama sýk görülür. Irk ve sosyoekonomik durumuyla tik bozuklugu arasýnda iliski saptanmamýstýr. Tik Çesitleri Nelerdir? Motor (hareket) tikler; göz kýrpma, bas sallama, omuz silkme gibi basit hareketler olabildigi gibi birçok istemsiz hareketin ayný anda ortaya çýktýgý kompleks tikler de olabilir. Vokal (ses) tikler de benzer sekilde; basit bogaz temizleme sesinden karmasýk sesler çýkarmaya, çesitli konusma bozukluklarýndan koprolaliye (küfür etme) kadar degiskenlik gösterebilir. Tiklerin Olusma Nedenleri: Gelip geçici tiklerin olusmasýnda daha çok çevresel etkenler ve stres suçlanýrken, kronik motor tik ve Tourtte Sendromu'nun etiyolojisinde genetik, nörobiyolojiknörokimyasal ve çevresel faktörlerin rol oynadýgý düsünülmektedir. Genetik Faktörler: Aile ve ikiz çalýsmalarý bir geçisi, ailesel yatkýnlýgý düsündürmektedir.Kalýtsallýk söz konusudur. Nörobiyolojik ve nörokimyasal Faktörler: Tourette Sendromu ve onunla baglantýlý hastalýklarda beynin belli bir bölgesindeki (bazal ganglion) bozukluklar suçlanmaktadýr. Yapýlan çesitli çalýsmalar sonucu tik bozukluklarýnda beyinde salgýlanan maddelerden dopamin basta olmak üzere, noradrenalin ve seratonin sistem bozukluklarýný gösteren bulgular elde edilmistir. Psikolojik Faktörler: Yapýlan çalýsmalar klinik izlemler, tiklerin stres yaratan çesitli durumlardan sonra açýga çýkabildigini göstermistir. Ayrýca aile ve çevre tarafýndan tikler için yapýlan uyarýlar ve cezalandýrmalar tiklerde artýsa neden olabilmektedir. Bazý ilaçlarýn kullanýmý esnasýnda örneðin sara tedavisi ve dikkat eksikliði hiperaktivite bozukluðu tedavisinde kullanýlan ilaçlar geçici veya kalýcý tiklere neden olabilmektedir. Böyledurumlarda derhal ilaç kesilerek doktoruna baþvurulmasý uygundur. Tiklerin seyri nasýldýr? Göz kýrpma, bas sallama, omuz silkme, bogaz temizleme, ses çýkarma ya da daha karmasýk olabilen tiklerin önemli bir özelligi haftalar ve aylar içinde, hatta gün içinde çevre kosullarýnýn degisimine göre siddetinin artýp azalabilmesidir. Tikler uykuda belirgin olarak azalýr; stres, heyecan, yorgunluk ve hastalýk ile artarlar. Tik bozuklugu olanlar tiklerini bir süre için az da olsa baskýlayabilirler ama bu süre sonunda tiklerde artýs olabilir. Bunu gözleyen anne, baba ve ögretmenler (yanlýs olarak) bu çocuklarýn hareketleri bilinçli yaptýklarýný, eger isterlerse hiç yapmayabileceklerini düsünebilirler. Bu da çocuk ve anne-baba arasýnda sürtüsmelere neden olabilir. Tik bozuklarýnýn gidisi genellikle iyidir. Ergenlik çaðýndan once sönerler. Ancak yetiþkin çaða dek uzayanlar vardýr. Birlikte kronik bir hastalýgýn bulunmasý ve yetersiz aile destegi gidisi olumsuz yönde etkileyen etkenlerdendir. Eger tikler belirginse çocugun benlik saygýsýný düsürüp, sosyal iliskilerini olumsuz yönde etkileyebilirler. Ayrýca yukarýda belirtilen nedenle anne, baba ile çocugun arasýnda iliski sorununa neden olabilir, ya da var olan sorunu artýrabilir. Bu nedenlerle tedavi edilmesi uygun olur. Tik bozuklugunu bir yelpaze gibi düsünürsek, yelpazenin bir ucunda çogu okul çocugunda görülebilen, geçici, tek belirtili tikler varken; diger ucunda Tourette Bozuklugu vardýr. Tourette Bozukluðu; vokal ve motor tiklerle birlikte ciddi takýntýlarýn olduðu tedavisi güç, süregen bir tik bozukluðudur; uzman hekim tarafýndan tanýsý konarak ilaçla tedavi edilmelidir. Geçici ve siddetli olmayan tiklerde destekleyici tedavi yeterli olabilir. Burada anne, baba ve ögretmenin tiklerin istemli olmadýgýný kabullenmesi ve çocuga destek olmasý önemlidir. Hekim tarafýndan da stresin azaltýlmasý, çocugun benlik saygýsýnýn ve aile içi iliskilerin iyilestirilmesine yönelik yaklasýmlar uygulanabilir. Eger tikler siddetliyse ya da kroniklesmisse ilaç tedavisi eklenmelidir. Aileye öneriler: Çocugunuzda tik benzeri tekrarlayýcý hareketler gördügünüzde önce bu hareketleri gözlemleyin. Sýklýgýný, siddetini arttýrýcý ya da azaltýcý etkenler olup olmadýgýný, birlikte baska fiziksel belirti bulunup bulunmadýgýný gözleyin ve bir uzmana danýsýn.Çocuðunuzun noroloik muayenesi ve diðer vücut muayenesi ile söz konusu olan bir fiziksel hastalýk degilse çocuk psikiyatrisi uzmanlarýndan mutlaka yardým alýn. Bu arada çocugunuzun bu hareketleri istemli olarak yapmadýgýný bilin, tikleri için onu uyarmayýn. Uyarmanýzýn çocugunuzun stresini artýracagýndan tiklerini de siddetlendirebilecegini unutmayýn. Çogu zaman basit tikler, bu tutumlara dikkat edilirse ve ögretmen destegi de saglanýrsa bir süre sonra geçebilecektir.Kendinize ve çocuðunuza iyi bakýn, hayýrlý Ramazanlar diliyorum.

NE DEMÝÞLER? HAFTANIN SÖZLERÝ Ýyi yaþamak deðil, yaþamayý iyi bitirmek. Ýþte gerçek mutluluk budur. Eskhylos Mutlu olmayý yarýna býrakmak, karþýya geçmek için nehrin durmasýný beklemeye benzer Anonim Hayatta en anlamlý kelime "BÝZ", en anlamsýz kelime ise "BEN" dir... Anonim Ýnsan ne söylediðini bilmeli, fakat her bildiðini söylememelidir. Namýk Kemal

sayfa2  

Çocuk Psikiyatri Uzmaný www.haber56gazetesi.com 02 Aðustos 2011 Dr. Selcen ESENYEL SAYFA 2 YIL 2 SAYI 103 BAHÇEYE DÝKÝLEN FÝDAN VE EVLÝLÝK Ç...

Advertisement