Page 1

Nr.117 • September 2001

www.klasse.be

Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen

Kjell en Koen: beetje bang, beetje stoer

99 tips voor beginners

Test de waarde van uw werk

VA K W AN N IN TI IE E E U E O W N M ? E

Kjell Bosmans: «Ik vroeg me af waar ik mee bezig was. Met klanten onderhandelen. Op welke carrière kon ik later terugkijken? Na zes jaar privé koos ik voor leraar»


(advertentie)


IN DIT NUMMER Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen Uitgegeven door het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap departement Onderwijs

Beetje stoer, beetje bang

Vizier 4-9

Zo zijn we allemaal aan het nieuwe schooljaar begonnen: beetje stoer, beetje bang. Zeker de nieuwe leraars die voor het eerst oog in oog staan met het jonge volkje. Idealisten? En voor hoe lang nog? Welk toekomsttraject kan onderwijs ze bieden? www.klasse.be/kvl/117/4

Nr.117 • September 2001 Hoofdredacteur Leo Bormans Productcoördinator Diana De Caluwé Eindredacteur Gaby De Moor Redactie Veerle Devos, Wim De Jonge, Jan T’Sas, Dirk Vander Beken, Michel Van Laere, Bavo Wouters Redactiesecretaris Patrick De Busscher Secretariaat Anny Lecocq, Veerle De Smet, Nadine De Cuyper Foto’s Luc Daelemans, e.a. Cartoons Camp Vormgeving Artefact Verantw. uitgever Georges Monard, Hendrik Consciencegebouw, 1210 Brussel Abonnement (10x per jaar): 990␣ fr. Alle Vlaamse leerkrachten, CLBmedewerkers enz. (van elk net en van elk niveau) krijgen KLASSE gratis. Adreswijzigingen uitsluitend regelen via de eigen schooladministratie. Er is ook een Klasse voor Ouders (t.e.m. tweede jaar secundair onderwijs) en een Klasse voor Jongeren (van het derde tot het zevende jaar secundair onderwijs) voor scholen die dat wensen.

EIGEN VOLK

Test het zelf

39

Havik en pauw

42

Wat is uw werk u waard? Hebt u er zin in of geeft u er zin aan? Is uw werk uw hobby of net andersom? Doe de test. www.klasse.be/kvl/117/39

Sinds «Il Postino» weten we weer hoe verhelderend een metafoor kan zijn. Soms helpt het om zo ook naar uw leerlingen (en uzelf of uw collega’s) te kijken: heb ik te doen met een schildpad, een havik of een pauw? www.klasse.be/kvl/117/42

99 tips voor beginnende leraars

44

Waarom pest Osman Peter en andersom?

46

«Hoe lang zal het duren voor ik mijn idealisme verlies?» Vizier p. 4-9

Ze hebben het meestal wel in hun opleiding geleerd, hoe je het wél of niet moet doen. Maar dan sta je daar plots voor een klas die helemaal niet op jou heeft zitten wachten. Dan kiezen veel beginners voor valse zekerheid. Of het ook anders kan? www.klasse.be/kvl/117/44

Godsdienst of zedenleer hebben we allemaal zelf wel gehad. Maar wat doet of zegt de islamleerkracht in zijn les? Over pesten en discriminatie bijvoorbeeld. Mohamed El Asjadi doet de deur open. www.klasse.be/kvl/117/46

Iedereen zijn computer

Misschien zijn uw leerlingen kippen en bent u een buizerd. p. 42

48

Drie jaar geleden stond er in het basisonderwijs één computer voor 74 leerlingen, in het secundair één voor 22. Dit schooljaar zou er overal één computer voor 10 leerlingen moeten zijn. Haalt Vlaanderen die deadline? De nieuwste cijfers in Signaal. www.klasse.be/kvl/117/48 • En ook: Idee p. 15-37 • Mensen met Klasse p. 40-41 • Brieven p. 5153 • Tips bij de nieuwe Maks!, Klasse voor Ouders en Klasse op internet p. 54 •

PHOTODISC

Leraars kijken naar hun klas en onderwijs zoals Antwerpenaars naar hun buurt en stad. Zo blijkt dat 90 procent van de leerkrachten vindt dat hun eigen leerlingen graag naar school komen en dat ze zich goed voelen in hun eigen klas (zie p.14). Op de vraag of de andere leerlingen ook graag naar school komen, antwoordt minder dan 60 procent positief. Dat klopt natuurlijk niet, want die leerlingen zitten op hun beurt ook weer bij leerkrachten die vinden dat ze wél graag komen. De resultaten lijken op die van eerder onderzoek bij Antwerpenaarsoverhunwelbevinden. Over de stad en de andere wijken zijn ze niet te spreken, maar over hun eigen straat of buurt géén slecht woord. Onbekend maakt blijkbaar onbemind. Wat ze aan den lijve ervaren valt best mee, maar wat ze hebben van horen zeggen of via de media is een ramp. En dat verschijnsel neemt sterk toe. Vijf jaar geleden was de kloof tussen de mening over hun eigen klas en de rest van onderwijs 11 procent, nu al 31. De enigen die dat tij kunnen keren, zijn de leerkrachten zelf.

Journaal 10-14

Ja, negen op tien leerkrachten vinden voldoening in hun job. Ze doen hun werk graag. Maar natuurlijk zijn er de maren. En dan hebben we het nog niet over de vier bladzijden vernieuwingen die u vindt in de rubriek Journaal. www.klasse.be/kvl/117/10

COREL

KLASSE, Koning Albert II-laan 15, 1210 Brussel Tel. redactie 02 553 96 86 Tel. coördinatie 02 553 96 94 Tel. abonnementen 02 553 96 84 Tel. publiciteit 02 553 96 94 Tel. KLASSE voor Ouders 02 553 96 90 Tel. KLASSE voor Jongeren 02 553 96 92 Telefax 02 553 96 85 E-mail info.kvl@klasse.be URL www.klasse.be

Zijn leraars tevreden?

Vakantie om? Win een nieuwe! p. 41

Kent u de honderdste? 99 tips voor beginners. p. 44

Elke dag doet www.klasse.be duizenden keren klik. We weten het als u binnen komt, hoe stil en hoe laat u soms ook binnen sluipt. En de klikkers komen uit meer dan 30 landen. Hallo Castro! KLASSE NR.117 3


VIZIER

Beetje stoer, instroom van studenten in de lerarenopleiding en de Kjell is op 3 september voor het eerst les beginnen te uitstroom van beginnende leerkrachten het tekort geven. Beetje stoer, beetje bang. Hij is niet alleen. kunnen opvangen? Meer dan 3000 jonge leraars kleuter-, basis- en secundair onderwijs - groep 1 beginnen deze maand aan hun loopbaan in het onderwijs. Dat is 24 procent De eerste keer meer dan zeven jaar geleden. De aantrekkingskracht 䊴 Kjell Bosmans begint als leraar in de eerste van het lerarenberoep neemt toe. Een voorbeeld: in 쪧 graad secundair onderwijs voor de vakken Engels, alle Vlaamse hogescholen zijn vandaag in totaal aardrijkskunde en geschiedenis. «Voor de eerste meer dan 6000 studenten-onderwijzer ingeschrekeer sta ik nu voor een klas die helemaal van mij is», ven. Of bijna 2000 meer dan drie jaar geleden. Toch zegt hij. «Tijdens mijn opleiding zat de mentor of de dreigt een tekort. In het lager onderwijs zal dat over leraar pedagogie achteraan in de klas. Vanin het drie jaar oplopen tot ongeveer 1700. Het secundair begin van het schooljaar kan ik mijn eigen stempel onderwijs zal er in 2004 bijna 600 te weinig tellen. op de klas drukken, met mijn eigen regels en mijn Bovendien zullen in 2010 ongeveer 35.000 van de 쪨 manier van lesgeven. Het zal heel spannend worden.» 125.000 leerkrachten met pensioen gaan. Zal de 䊴 Hij klinkt zoals veel van zijn soortgenoten idealistisch: 4 KLASSE NR.117

쪧䊳 Alle cijfers in het Statistisch jaarboek van het Vlaams Onderwijs (schooljaar 1999-2000)


Kjell: «Ik heb wel angst om mijn motivatie te verliezen.»

beetje bang «Ik koos bijvoorbeeld bewust voor een technische en beroepsschool met een migrantenconcentratie. Daar zal ik het verschil kunnen maken. Mijn visie op het leven zou ik graag doorgeven aan jonge mensen.» Dat kon hij niet in zijn vorige job.

Honderdjarige Oorlog

«Op de Brusselse Erasmushogeschool werken we rond onderwijsvernieuwing, zoals probleemgestuurd leren, projectwerk… Geen revolutionaire dingen», zegt Kjell, «maar ik merk dat veel leerkrachten terugvallen op het klassieke doceerschema. Ze staan voor hun klas en de leerlingen luisteren en zwijgen. In mijn lessen geschiedenis wil ik ook de attitude van mijn leerlingen veranderen. De mens plaats ik

centraal en niet de vraag welke koning een slag in de Honderdjarige Oorlog won. Van de reactie van de ouders heb ik wel wat schrik. Zij verwachten dat hun kind een wel omschreven hoeveelheid leerstof ziet en daarover examen zal afleggen. Maar twee weken later weet niemand meer waar het over ging. Dan is lesgeven verloren tijd. Dat wil ik vermijden.» Of hij zijn idealisme zal behouden? «Ik denk het wel. Ik werk graag met jongeren, maar ik heb wel angst om mijn motivatie te verliezen. Toch reken ik op een emotionele beloning. Wellicht een cliché, maar ik hoop heel wat terug te krijgen van mijn leerlingen. Dat is waardering vanop de eerste lijn.» Klasse kijkt samen met Kjell, Koen en de anderen naar hun toekomst in onderwijs. Beetje bang, beetje stoer. 䡲

쪨䊳 Synthese van het Arbeidsmarktrapport onderwijs: www.vlaanderen.be/schooldirect/Bijlagen/arbmarkt2000.htm

KLASSE NR.117 5


VIZIER Koen: «Leerlingen ruiken je angst.»

Koen wil het met humor proberen. Kjell kiest voor onderwijs na een ‘existentiële crisis’. De nieuwe leraars zijn elk op hun manier op zoek naar waardering. Ze verdienen als starter in onderwijs meer dan hun vrienden. Maar hoe lang zullen ze tevreden blijven?

6 KLASSE NR.117

Premies na de start «Ik ga het met humor proberen», zegt Koen Spiessens. Hij behaalde aan de UIA-Antwerpen zijn aggregatie Nederlands – Engels, met optie Nederlands voor anderstaligen. Nu begint hij les te geven in een hogeschool. Maar hij deed al ervaring op tijdens zijn stages. «Tegenwoordig kan een leraar meer waardering krijgen van zijn leerlingen dan van de ouders», zegt hij. «Sommige ouders houden zelf nogal nare herinneringen over aan hun schoolverleden en staan daardoor veeleer sceptisch tegenover leerkrachten van nu. Als leraar moet je kalmte uitstralen. Want leerlingen ruiken wanneer je onzeker bent of angst hebt. Daarom moet je gevoel voor humor hebben, relativeren en af en toe even los kunnen komen. En je moet natuurlijk je vak kunnen beheersen en enthousiast kunnen overbrengen. Daarnaast is in teamverband kunnen werken een belangrijke troef. Mijn houding tegenover de directie? Ik wil ze altijd met open vizier benaderen. Als beginnend leraar ervaar ik dat je niet uitsluitend vakgericht mag lesgeven. Je moet je vak in de maatschappelijke context plaatsen, zodat je studenten er iets aan hebben en daardoor vaardigheden opdoen voor het latere leven. Alles draait rond vorming. Dat is volgens mij de missie van onderwijs. Een van de grootste troeven van het onderwijs is het aantal vakantiedagen voor de leerkrachten. Zo hoop ik naast mijn voltijdse opdracht genoeg tijd over te hebben voor mijn gezin. Als beginnend leerkracht vind ik dat ik in vergelijking met leeftijdgenoten in de privé-sector een fair loon verdien.»

pensioen, blijkt het totale loonpakket van een leerkracht ‘concurrentieel’ te zijn. Behalve dat van directeurs en onder meer administratieve medewerkers. Die verdienen ondermaats. Na hun loonstudie kwam er een algemene loonsverhoging van drie procent en specifieke maatregelen voor deelgroepen. Nu begint HayGroup aan een blauwdruk voor een totaal nieuw beloningsbeleid. Starter Kjell Bosmans legt alvast zijn eigen blauwdruk op tafel. Hij is een apart geval als beginner. Hij werkte namelijk eerst zes jaar in de particuliere sector eer hij de stap naar de klas zette. «Ik zat middenin een existentiële crisis», vertelt hij. «Toen ik op een dag met een klant onderhandelde, vroeg ik me af waar ik eigenlijk mee bezig was. Waar kon ik later op terugkijken als ik de balans van mijn carrière maakte? Ik zou alleen geld verdiend hebben voor mijn baas. Na zes jaar werken in een bedrijf voor import-export van ijzer- en staal wilde ik mijn leven een andere wending geven. Via de VDAB kwam ik in de lerarenopleiding terecht. Ik koos voor leraar. Puur om de centen was ik beter gebleven waar ik was. Maar in mijn kosten-baten-analyse spelen de vakanties een rol.» Kjell Bosmans verdient als beginnend leraar secundair onderwijs – groep 1 (regent) 70.399 frank (2840 euro) bruto per maand, net zoveel als het aanvangssalaris van zijn collega’s kleuteronderwijzer en onderwijzer. Een leraar secundair onderwijs – groep 2 (licentiaat) begint in het onderwijs met 88.170 frank (3557 euro) bruto. Wie een hogeschoolopleiding van één cyclus volgde, net zoals de leraars kleuter-, lager en secundair onderwijs – groep 1, verdient in de particuliere sector gemiddeld Vakantie telt mee zowat 67.000 frank (2703 euro) bruto per maand als Het consultbureau HayGroup vergeleek totale aanvangssalaris. Een licentiaat mag hopen op gemiddeld loonpakketten in onderwijs met die van vergelijkbare 1 § functies in de particuliere sector. Na ‘weging’ van 2 zowat 87.000 frank (3510 euro) bruto. Starters komen alles op en naast de loonfiche, zoals vakantie en © er in onderwijs dus goed vanaf. 1© De volledige loonstudie van HayGroup: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/Bijlagen/loonstudie_volledig.pdf


«Van junior naar excellente leraar» Wilde verhalen «Bij het begin van de loopbaan zijn de loonverschillen tussen school en bedrijf klein», bevestigt Mark Andries van het Vlaams Economisch Verbond (VEV). «Maar in de privé-sector ziet een werknemer na enkele jaren zijn loon sterker stijgen dan in onderwijs. Er bestaan meer promotiekansen en werkervaring bepaalt mee de loonlijn. Toch moet je eerst bewijzen wat je kan om aanspraak te maken op een hoger loon. Veel pas afgestudeerde jongeren hebben geen realistische verwachtingen. Ze dromen al meteen van een BMW of ten minste een Audi als bedrijfswagen. En een gsm zou meteen standaarduitrusting zijn. Ze projecteren wilde verhalen uit de informaticasector op het hele bedrijfsleven en vooral op hun droomjob. Dan willen ze niet begrijpen dat een hoger opgeleide als beginnend werknemer ook wel eens ’s nachts de werkvloer op moet en geen twee maanden vakantie heeft.»

Softe sector Aan de vele vakanties dacht Rudi Boydens niet, maar wel aan de passie. «Ik beleef er plezier aan als kinderen iets opsteken», vertelt hij. «Noem dat maar idealisme of roeping. Ik ben van binnenuit gemotiveerd om de interactie met kinderen aan te gaan. Ik was als jongere vakantieanimator en had wat talent om te tekenen. Vandaar dat ik regentaat plastische opvoeding als opleiding volgde.» Toen Rudi Boydens in 1982 zijn loopbaan in onderwijs begon, schuimde hij de eerste tien jaar tal van scholen af om aan werk te geraken. Hij gaf les in het algemeen, technisch, beroeps- en buitengewoon secundair onderwijs, was internaatsopvoeder, leerlingenbegeleider en uiteindelijk belandde hij in het basisonderwijs. Vijf jaar geleden vroeg men hem om directeur te worden van de vrije basisschool Sint-Jozef in Uitkerke. «Dat vond ik een vorm van waardering», zegt hij. «Als starter heb je een gezonde naïviteit. Nadien word je wat rationeler en kijk je over het schoolmuurtje naar de privé-sector, waar het gras groener glooit. Of je vergelijkt je eigen prestaties met die van minimalisten. Om je naïeve houding te verantwoorden, is jezelf motiveren de gezondste houding. Maar je beseft dat je in een softe sector als onderwijs toch vaak misbruikt wordt. Je moet de passie voor onderwijs hebben om het te kunnen blijven doen.»

Competentie Passie voor onderwijs? Dat willen ze in Nederland stimuleren. Vijf scholen experimenteren er met loon volgens je vaardigheden of competenties. Rudi Boydens is nu pas samen met collega-leraar Sarah Coorevits gedetacheerd om het maatschappelijk debat rond de waardering van de leerkracht te helpen starten. Kamer 5 B 13 in het Consciencegebouw van het departement Onderwijs is nu hun vaste stek. «De overheid wil het oplopend tekort aan leraars opvangen. Daarom wil ze het beroep aantrekkelijker maken, zodat meer jongeren ervoor kiezen. Dat is ook de bedoeling van de afgelopen campagne ‘1.200.000 Vlaamse meisjes en jongens kunnen niet zonder jou’. Daarnaast hebben de leerkrachten die nu in dienst zijn ook recht op waardering. Die ervaren een toenemende werkdruk. Hoe kunnen we die opvangen in de schoolorganisatie en het lokaal personeelsbeleid?» Rudi Boydens haalt een dik dossier uit zijn lade: ‘Integraal personeelsbeleid’. Hij schuift wat paperassen opzij en legt het 2,5 centimeter dikke document op zijn bureau. «Dit is het verslag van

een eigen werkbezoek aan Nederland. Waardering van leerkrachten heeft ook te maken met lonen en belonen. Vijf Nederlandse scholen experimenteren met een integraal personeelsbeleid, het Berenschotmodel met een competentiebeloning.»

Indigestie Berenschot is een organisatie zoals HayGroup. Nederland ontwikkelt instrumenten om theorie en onderzoek toe te passen. Rudi Boydens: «Dat ontbreekt bij ons vaak. De overheid produceert wel dikke mappen, zoals over de functiebeschrijvingen of de basiscompetenties, maar ze verkoopt de inhoud ervan niet goed. Directies krijgen er een indigestie van. Het Berenschotmodel daarentegen is concreet uitgewerkt. Het wil evaluatie stimuleren en leerkrachten belonen. Berenschot vertrekt van de vraag wat men verstaat onder goed onderwijs. Daaruit ontstaat een competentiemodel dat zich richt op een loopbaanontwikkeling van junior naar expert leraar.» Het model omvat tien competenties, uitgewerkt op drie competentieniveaus. Berenschot onderscheidt eerst competenties die te maken hebben met de relatie tussen leraars en leerlingen, zoals de competentie om in de groep te kunnen inspelen op individuele verschillen in leervermogen. De tweede groep van competenties richt zich op onderwijzen en begeleiden. Tot deze groep behoren de persoonlijke begeleiding en de vaardigheid om zich in te leven in de ontwikkeling van leerlingen. Ook vakinhoudelijke kennis beheersen en kennis en vaardigheden willen uitbreiden, verdiepen en verbeteren horen hier bij. De derde groep slaat op vernieuwing. Dat houdt verband met kunnen reflecteren op de eigen ervaringen en op veranderingen in de onderwijsbehoeften, waardoor nieuwe ideeën groeien. De vierde groep van competenties heeft te maken met de vaardigheid om actief met collega’s van de eigen school maar ook van andere scholen te kunnen samenwerken. Ten slotte omvat de vijfde groep contacten met collega’s. Van leraars wordt verondersteld dat zij de professionele en persoonlijke ontwikkeling van collega’s ondersteunen. Het is ook belangrijk dat leraars in staat zijn en bereid zijn om gedurende de verschillende contacten de leerprocessen en –resultaten op elkaar af te stemmen. Drie competentieniveaus, de junior leraar, de ervaren leraar en de excellente leraar zijn ontwikkelingsfasen in de functie. Het competentiemodel en de competentieniveaus zijn de basis voor een competentiebeloning. Die zou de eigen professionaliteit bij leraars stimuleren en de kwaliteit van het onderwijs bevorderen.

Fakegedrag Bij dit systeem behoren doelstellingengesprekken, functioneringsgesprekken en beoordelingsgesprekken. Bij een voldoende beoordeling zou het salaris van een leraar groeien met 2,5 procent van het normale maximum, bij een goede ontwikkeling met 4 procent. Een excellente ontwikkeling zou zelfs 6 procent opleveren. In zulk systeem bereikt niet elke leraar op hetzelfde moment het normale maximumsalaris. Zo zal iemand die telkens een voldoende beoordeling krijgt er 24 jaar over doen. Een leraar met telkens een excellente beoordeling heeft er maar 10 jaar voor nodig. «Deze competentiebeloning is louter theoretisch», zegt Rudi Boydens. Samen met Trui van Rie en Luc Marrannes, beiden directie van het Sint-Pieterscollege en de Sint-Jozefshandelsschool in Blankenberge, en Bart Boydens, directeur van de

2© Hoeveel verdient een starter: www.ond.vlaanderen.be/leraren/studiekeuze/salaris.htm

Koen Spiessens: «Tegenwoordig kan een leraar meer waardering krijgen van zijn leerlingen dan van de ouders.»

DEBAT U wil uw stem laten horen in het beleid om de leraar te herwaarderen en het lerarenberoep aantrekkelijk te maken? Dat kan, want onderwijsminister MarleenVanderpoorten wil een maatschappelijk debat. Het oplopend tekort aan leerkrachten opvangen is een grote uitdaging. Er zijn in de toekomst bekwame en gemotiveerde leerkrachten nodig voor de meer dan 1.200.000 jongens en meisjes in Vlaanderen. Om het tekort voorlopig op te vangen, zijn al noodmaatregelen van kracht: de vervangingspool, overwerk beter betalen, opnieuw aanstellen van gepensioneerde leerkrachten, een wervingscampagne voor de lerarenopleidingen enz. Hoe participeren in het debat? Uw school, schoolbestuur, lerarenkorps, oudercomité, lokale raad of een betrokken vereniging kan zelfstandig debatten organiseren en de voorstellen doorgeven aan het steunpunt ‘Waardering van de leerkracht’. Rudi Boydens of Sarah Coorevits kunnen eventueel ondersteuning bieden om een plaatselijk debat mogelijk te maken.Alle details vindt u bij hen: Koning Albert II-laan 15 – 1210 Brussel – tel. 02 553 95 18 – rudy.boydens@ond.vlaanderen.be. Of surf naar de site van Schooldirect: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/ bijlagen/debatherwaardering.htm

KLASSE NR.117 7


VIZIER

Rudi Boydens mag de nieuwe waardering uitvinden: «Iedereen moet weer gráág lesgeven.»

FORUM Meer waardering en/of anders verdienen? Hoe ziet uw blauwdruk voor een nieuw beloningsbeleid eruit? Stuur hem op naar Klasse (waardering) – Koning Albert II laan 15 – 1210 Brussel of tik uw standpunt vóór 30 september in op het Forum van Klasse: www.klasse.be/forum U leest alvast het standpunt van een vakbond in Dialoog p. 51. 8 KLASSE NR.117

basisschool Sint-Pieter in Blankenberge, bezocht hij de afgestudeerden er graag zouden lesgeven. Als elke Nederlandse Sint-Willibrordus basisschool in Esch en het school over een extra pakket middelen beschikt, Bouwens van der Boijecollege in Panningen, twee van de eventueel lestijden, om autonoom te beslissen hoe vijf scholen die met het competentiemodel van Berenschot ze de capaciteiten van haar leerkrachten kan inzetten, experimenteren. En ze hebben kritiek. dan krijgt modern personeelsbeleid kans op slagen.» «Het Berenschotmodel mikt op de professionele ontwikkeling van de individuele leraar en koppelt Meer verdienen deze groei aan een systeem van differentiële beloning. Zal onderwijspersoneel binnenkort anders verdienen Om het lerarenberoep aantrekkelijk te maken en of anders werken? Het consultbureau HayGroup stelt leraren te motiveren, leerden we uit ervaring dat voor om op korte termijn alvast zeven hinderpalen teamspirit het belangrijkste is», merken ze op. © aan te pakken.Die moeten het spoor vrijmaken voor «Maar we vermoeden dat deze differentiële beloning 4 een nieuw beloningsbeleid. Met beloning bedoelt afgunst en fakegedrag zal veroorzaken, wat de al zo het bureau de totale remuneratie, het jaarlijks sterk ingeburgerde individualistische cultuur nog zal brutosalaris mét de andere beloningselementen versterken. Het komt er immers op aan om als leraar zoals vakantie, vaste benoeming en pensioen. De individueel te schitteren. Zoals prestatiebeloning in blauwdruk die het bureau nu ontwikkelt, moet op bedrijven blijft de differentiële beloning bij centen. Dit lange termijn een betere loopbaanontwikkeling relativeert het belang van de basisingrediënten van mogelijk maken. De blauwdruk zal het beloningsbeleid een kwalitatief personeelsbeleid, namelijk aandacht afstemmen op de opdracht, missie en strategie van en waardering, naast uitdaging en tijd om creatief de school en de visie op onderwijs. De overheid zal te zijn. Wij hebben een meer genuanceerd systeem echter een wissel moeten overhalen: differentiëren voor ogen. Een mogelijke piste is ‘vernieuwingen met in functies of taken? Functiedifferentiatie houdt meerwaarde’ definiëren in de vorm van projecten bijvoorbeeld de creatie van een middenkader in wat een en taken, op team- en/of individueel niveau. Door pak geld kan kosten. Veelal loopt de onderwijspraktijk die taken en projecten duidelijk in tijd en omvang te voorop op het beleid. Daarom zou taakdifferentiatie omschrijven en af te bakenen, kan men spelen op een een actuele trend volgen. zo breed mogelijk scala van competentieverbreding Rudy Vansevenant, HayGroup: «Kerntaak in onderwijs en –verdieping. Laat leraren dan zelf kiezen welk blijft omgaan met leerlingen. Stellen dat je op school soort beloning ze willen. Meer tijd in de vorm van alleen promotie kan maken door geen les meer te bijvoorbeeld meer uren voor Bijzondere Pedagogische geven en een functie te krijgen in een middenkader, is Taken (BPT) of tijdelijk een extra loon.» § een foute boodschap voor beginnende leerkrachten. 3 Taakdifferentiatie maakt het daarentegen mogelijk om Doorwegen leerkrachten beter in te zetten volgens hun capaciteiten. Toch zijn er ook positieve kanten aan het competentieDit kan variatie brengen in hun loopbaan.» In tal van model waar Vlaamse scholen van kunnen leren. scholen krijgen leerkrachten nu al de kans om hun Rudi Boydens: «We zagen in die Nederlandse scholen talent en specifieke opleiding in te zetten, zoals de dat het team eerst rond de tafel gaat zitten om het ICT-coördinatoren en de taakleerkrachten. Volgens schoolwerkplan of het pedagogisch project uit te dit model zouden ervaren leerkrachten hun jongere schrijven. Kernvragen daarbij zijn: waar willen we collega’s kunnen coachen. Niet als extra opdracht, maar naartoe met onze school, welke concrete actiepunten als deel van hun schoolopdracht. Nu nemen leerkrachten zetten we op papier en met wie werken we ze uit? sommige taken ‘erbij’. Naast hun lesopdracht. Dit Om het schoolwerkplan te realiseren, koppelt de ervaren ze als belastend. En ze verdienen er niets extra’s directeur het aan de talenten en competenties die voor. Komt daar verandering in? Koenraad Van Hee, hij in huis heeft. Hij vertaalt het plan in concrete HayGroup: «Als we het model van taakdifferentiatie taken voor zijn leerkrachten. In zo’n systeem kan uitrollen, kunnen we een loopbaanontwikkeling een leerkracht gedurende een schooljaar bijvoorbeeld intekenen. Je begint als jonge, onervaren leerkracht, interne nascholer zijn. Of iemand anders kan de je evolueert vervolgens tot bekwaam lesgever en ten onderwijsvernieuwing in zijn school op gang trekken. slotte kom je in een fase waarin je het lesgeven kan Zo kan een teamlid zijn talent ten dienste stellen van afbouwen om andere rollen of taken op te nemen. de hele school. De juiste leraar op de juiste plaats. Een senior leraar kan inderdaad deeltijds of tijdelijk Zo’n taakdifferentiatie is meteen een vorm van jonge leerkrachten begeleiden. Directeurs moeten wel waardering. Jonge leerkrachten begeleiden zou voor vermijden goede lesgevers vroegtijdig uit de klas te oudere leerkrachten een waardering inhouden. Zo halen. Lesgeven op zich moet aantrekkelijk blijven. zouden ze hun ervaring kunnen doorgeven. 55–plussers Of nieuwe rollen beter zullen verdienen? Dat zal zouden zich weer nuttig voelen in de schoolorganisatie afhangen van de graad van autonomie die scholen en wellicht minder snel de terbeschikkingstelling krijgen. Misschien zal een school zelf mogen beslissen aanvragen. De school doet immers een appèl op of ze naar een differentiatie van functies of taken hun competentie. Verantwoordelijkheid krijgen op wil evolueren. En kunnen beslissen of bijkomende maat van je capaciteiten en competenties, je talenten kennis, kunde en verantwoordelijkheid al of niet kunnen ontwikkelen, op tijd een klop op de schouder meer loon verdient. als waardering… dat allemaal verhoogt de intrinsieke Volgens onze loonstudie ligt de arbeidstijd van een motivatie. Meer algemeen: kunnen beschikken over leerkracht op 88 procent van een vergelijkbare job in geschikte lokalen en infrastructuur, zodat je je job de particuliere sector. De vakanties wegen dus door. naar behoren kan uitoefenen, weegt zwaarder door Maar die 12 procent vakantietijd, het verschil met in de waardering dan enkele tientallen euro meer op de particuliere sector, kunnen leerkrachten opnemen je loonbrief. Daar komt het in de toekomst op aan: om zich bij te scholen of om bijvoorbeeld door te groeien tot ICT-expert. Daar hoort dan wel naar als directie en team je school als werkomgeving zo verhouding meer salaris bij.» aantrekkelijk maken, dat leerkrachten en pas 3© Europees leraar wil geld en respect: www.klasse.be/kvl/111/14


«Met een gezonde naïviteit» TROEVEN EN PIJNPUNTEN Het gaat hem niet alleen om de centen. Wie voor onderwijs kiest, doet dat veelal op basis van niet-meetbare elementen, zoals de inhoud van de functie, het werkklimaat of gewoon omdat hij het graag doet. Kwaliteit van het werk

Het consultbureau HayGroup bevroeg voor de recente vergelijkende loonstudie meer dan 200 personeelsleden. In gesprekspanels kwamen zowel de troeven als de pijnpunten van een job in het onderwijs naar boven. Herkent u de plusen minpunten?

+ zinvolle maatschappelijke opdracht

- steeds toenemend verwachtingspatroon

+ werken met jongeren + creativiteit

- bijkomende taken - administratieve last (planlast)

+ autonomie in de functie + uitdaging in het werk Toekomstperspectieven + werkzekerheid

- weinig loopbaan- en opleidingskansen - beperkte kansen buiten onderwijs

+ vorming en ontwikkeling

- gebrek aan coaching en begeleiding Werk en Privé

+ combinatie werk / privé

- werkonzekerheid bij het begin van de

+ dichtbij huis werken

loopbaan

Inspiratie / waarden

+ + + +

- imago van het beroep (ondergewaardeerd)

Werkomgeving

+ sociale contacten met collega’s

maatschappelijke relevantie waardepatroon van de organisatie vrijheid / autonomie imago van onderwijs (vertrouwen)

«Op school is de starter vaak het slachtoffer.»

- gebrek aan werkingsmiddelen (didactisch materieel, pc…) - beperkte infrastructuur (soms +, verschilt volgens school) - beperkte omkadering

A en B «Beginnende leerkrachten hebben niet genoeg omkadering en ondersteuning. De eerste jaren hebben ze weinig loopbaanperspectieven. Lesgeven is een vlakke loopbaan van begin tot einde», zegt Koenraad Van Hee, consultant van HayGroup. «Dat is zeker een minpunt. De accenten om jonge mensen aan te trekken voor een job in het onderwijs liggen niet op de vaste benoeming. Die heeft een andere waarde dan die van twintig jaar geleden. Of de jonge leerkracht de voorkeur geeft aan een hoger uitgesteld loon, een gunstig ambtenarenpensioen dus, of een hoger basisinkomen tijdens de carrière, is een discussiepunt. Maar of die daar nu wakker van ligt? Het is veeleer schrijnend dat een beginnend leerkracht ‘tijdelijk’ in dienst is en amper zekerheid heeft. Drie maanden hier en twee maanden daar. Dat is niet aantrekkelijk om te starten en kan een reden zijn om onderwijs te verlaten. Gelukkig vangt de huidige vervangingspool

een deel van de onzekerheid op. De beginnende leerkracht verdient ongeveer evenveel als een starter in de particuliere sector. Maar daar kom je veelal binnen met een perspectief, een loopbaanplan en bijhorende training. Op school is de starter het slachtoffer dat mag opdraaien voor taken waarvoor anciens hun neus optrekken: bewakingsopdrachten, de slechtste klassen enz. Vaak is hij zeven jaar bezig zonder uitzicht. Hoe wil je dan die jonge mensen warm blijven maken voor onderwijs?» De onderwijsminister wil de ‘interne en externe mobiliteit’ verhogen. Mensen uit het bedrijfsleven moeten kunnen overstappen naar onderwijs en omgekeerd. Rudy Vansevenant: «Als de onderwijsoverheid de uitwisseling tussen privé en onderwijs belangrijk vindt, moet ze consequent het beloningsbeleid daarop afstemmen en de verworven ervaring en anciënniteit belonen. Wie A zegt moet ook B zeggen.» ■

«1.200.000 VLAAMSE MEISJES EN JONGENS KUNNEN NIET ZONDER HEN» «Maak jezelf onmisbaar», pleit de informatiecampagne van de Vlaamse overheid ‘Word leerkracht’. «1.200.000 Vlaamse meisjes en jongens kunnen niet zonder jou.» Heeft zo’n campagne een voelbaar effect op de inschrijvingen in de lerarenopleidingen? Een eerste peiling. Studenten beslissen steeds later over hun studiekeuze en schrijven zich vaak pas in september in. Maar wat is de trend? De Katholieke Hogeschool Mechelen ziet voor haar hele lerarenopleiding (kleuter, lager en secundair) een spectaculaire vooruitgang. Dubbel zoveel kandidaten voor het eerste jaar leraar kleuteronderwijs, de helft meer voor secundair onderwijs en een kwart meer voor lager onderwijs. De Katholieke Hogeschool Leuven heeft zo’n 6 procent meer eerstejaars in haar lerarenopleidingen ingeschreven. Groep T in Leuven 2 procent meer. De campus Torhout van de Katho Zuid-West-Vlaanderen signaleert een merkelijke stijging in de opleiding leraar lager onderwijs. Aan de Katholieke Hogeschool Limburg dalen de inschrijvingen voor lager onderwijs ongeveer evenveel als die voor kleuteronderwijs stijgen. Aan de Hogeschool Limburg stijgt het aantal inschrijvingen voor leraar kleuteronderwijs spectaculair, terwijl lager onderwijs licht stijgt en secundair onderwijs niet. De Katholieke 4© Zeven aanbevelingen: www.klasse.be/kvl/116/12

Hogeschool Sint-Lieven met lerarenopleidingen in Aalst en Sint-Niklaas ziet over de hele lijn een status quo, net als de Plantijnhogeschool in Antwerpen en de Katholieke Hogeschool Brussel. De Hogeschool Gent stelt een toename vast van de leraren lager onderwijs en secundair lichamelijke opvoeding. De overige opleidingen zijn status quo. De Karel de Grote-Hogeschool houdt alleen zijn aantal eerstejaars leraar kleuteronderwijs op de hoogte van vorig jaar. De onderwijzers en leraren secundair onderwijs schrijven slechter in. «Het valt me wel op dat de vraag stijgt van allerlei gegradueerden die van de particuliere sector naar het onderwijs willen overstappen», zegt departementshoofd Vera Goossens van de Hogeschool Limburg. «Alleen houden zowel het decreet als de blokkering van de financiering hier weinig rekening mee. De departementen voor lerarenopleidingen hebben zo hun handen vol met begeleiden van de klassieke doelgroepen – studenten die vanuit het secundair onderwijs of na een jaar universiteit naar de hogeschool stappen – dat ze geen werk kunnen maken van verkorte opleidingen voor nieuwe doelgroepen. In de meeste gevallen kunnen deze mensen alleen maar leraar worden door hun beroepsloopbaan te onderbreken.» KLASSE NR.117 9


BELEID

Rapport voor de regering In 1999 stelde Marleen Vanderpoorten, Vlaams minister van Onderwijs en Vorming, haar beleidsnota op in overeenstemming met het Vlaamse regeerakkoord. Het kabinet van de minister maakt nu na twee jaar beleid de tussenstand op. Een beknopt overzicht. - Participerende schoolcultuur uitbouwen: Een visietekst ligt bij de Vlaamse Onderwijsraad (Vlor). Het voorontwerp van decreet wordt verwacht in december. - Overvraging van leerkrachten en scholen indijken: De onderwijsadministratie neemt samen met alle betrokkenen maatregelen om de planlast te verminderen, zoals ook is opgenomen in CAO VI. - Onderwijs krijgt bijkomende middelen, voldoende omkadering en meer werkingsmiddelen: De Vlaamse regering stopte of schroefde de besparingen van de vorige legislatuur terug. Tot nu toe injecteerde ze in totaal aan extra middelen: 56 miljard frank voor het leerplichtonderwijs (infrastructuur inbegrepen), 20 miljard voor onderwijs in het algemeen en 7,3 miljard voor wetenschapsbeleid. - Gelijkekansenbeleid staat centraal: Er is een visietekst en het maatschappelijk debat is gevoerd. Een voorontwerp van decreet is voorgelegd. - Meer financiële middelen voor schoolgebouwen en infrastructuur voor alle niveaus: In de begroting van 2000 werden de infrastructuurmiddelen samen structureel met 2 miljard frank verhoogd. - Progressieve verhoging van de werkingsmiddelen voor het basisonderwijs voor beleids- en administratieve ondersteuning: In de begrotingen van 2001 en 2002 zitten telkens 250 miljoen frank extra en in CAO VI vanaf 2002-2003 nog eens 800 miljoen extra (totaal: 1,3 miljard frank). - Allochtonen beter integreren en genoeg taallessen Nederlands voor volwassen allochtonen aanbieden: Onderwijs is ingeschakeld in het inbur-

geringbeleid. Ondanks uitbreiding van het aanbod voor anderstalige nieuwkomers en NT2 (Nederlands als tweede taal) geraken de behoeften voorlopig niet gedekt, ook niet met de budgettaire inspanning van 60 miljoen frank (+ 72 miljoen in 2002 en voor Brussel 139 miljoen). - Studie over objectiveerbare verschillen: De resultaten worden verwacht, maar er zijn moeilijkheden om informatie te vergaren. - Non-discriminatie: Een herziene regeling wordt uitgewerkt in het gelijkekansendecreet. - Scholen aanmoedigen om samen te werken: In het basisonderwijs is de herziening van het scholenlandschap gepland voor 1-9-2003 (CAO VI) . In het secundair onderwijs wordt het ondersteunend personeel vanaf nu via de scholengemeenschappen geregeld en werd het principe aanvaard om ook voor toekennen van lesuren via de scholengemeenschappen te werken. - Directies professionaliseren en mandaatprincipe invoeren: Nog niet gerealiseerd. - Zorgverbreding (ZVB) veralgemenen. ZVB en onderwijsvoorrangsbeleid (OVB) evalueren: Van 2000 tot 2004 verhogen de middelen stelselmatig van 64,5 naar 653 miljoen frank. Een grondige evaluatie is gepland voor juni 2002. In het secundair onderwijs is vanaf 2000 120 miljoen frank geïnvesteerd in scholen met ‘bijzondere behoeften’, in het basisonderwijs vanaf 2001 116 miljoen frank extra. - Leerproblemen begeleiden, leerlingvolgsysteem hanteerbaar maken, naar inclusief onderwijs streven, onderwijs voor zieke kinderen verbeteren: Deze elementen komen aan bod in het gelijkekansenbeleid en in de net afgewerkte visietekst over buitengewoon onderwijs.

Scholen moeten ouders informeren over hun schoolfinanciën en over de middelen die ze van derden krijgen.

▼ OVERZICHT

Nieuw in september - Elke schoolomgeving wordt een veiliger Zone-30, toch wanneer leerlingen aan de school aankomen en vertrekken. De federale ministerraad keurde dit voorstel van minister van Mobiliteit en Vervoer Durant goed. Een Koninklijk Besluit maakt binnenkort de beslissing definitief, een ministerieel regelt de technische kant. - Een programmatiestop in het basisonderwijs verhindert de oprichting van nieuwe scholen en dus ook de opsplitsing van bestaande scholen. Uitzondering vormen (methode)scholen die ‘cultuurbeschouwing’ programmeren. Dit nieuw beleid wil scholen stimuleren in scholengemeenschappen samen te werken, zonder daarom mastodontscholen te vormen. - De non-discriminatieregeling is met een jaar verlengd. Ondertussen werkt minister Vanderpoorten haar gelijkekansenbeleid uit. Zij ziet het als de plicht van scholen de schoolkeuze van ouders te respecteren en (allochtone net zo goed als andere) leerlingen in te schrijven. Dat principe tracht zij nu te verzoenen met de wens van een aantal schoolbesturen die hun multiculturele scholen liever geen concentratiescholen zien worden. Onder meer de Federatie van Marokkaanse Verenigingen protesteert tegen elk selectief toelatingsbeleid ‘op etnische gronden’.

10 KLASSE NR.117

- Het steunpunt Leerlingenparticipatie (zie www.leerlingenparticipatie.be) draait vanaf dit schooljaar volop. - Het basis- en secundair onderwijs krijgt 150 miljoen frank extra voor zijn hoge energiefacturen van eind 2000, de hogescholen 25 miljoen, de universiteiten 25 miljoen. - Voor lestijden voor anderstalige nieuwkomers krijgt het basisonderwijs 116 miljoen extra. In het voltijds secundair onderwijs komen er 29 onthaalklassen voor anderstalige nieuwkomers in plaats van 18. - Een gespecialiseerd leerkracht kan in de basisschool één lestijd lichamelijke opvoeding (later twee) begeleiden. Daardoor vermindert de lesopdracht van de leraar met een uur. - Met het urenpakket kinderverzorging uit CAO VI kunnen kleuterscholen de verzorging van de jongste kleuters organiseren. Daardoor vervalt wel dat kleuters tussen 2,5 en 3 een tiende coëfficiënt ‘zwaarder wogen’ dan de oudere kleuters. - Een school voor Buitengewoon Lager Onderwijs kan kinderen inschrijven die voor 1 januari 5 jaar worden en aangepast onderwijs nodig hebben. - In het deeltijds beroepssecundair onderwijs

komen er extra uren-leraar voor individuele trajectbegeleiding tegen vroegtijdig afhaken. - Voor de CLB’s is er 20 miljoen frank voor wetenschappelijke en netoverschrijdende samenwerking. - Het mozaïekdecreet schrijft voor dat scholen geen geld mogen vragen voor wat de school volgens de eindtermen moet aanleren (een jaar schoolzwemmen), wel voor andere zaken als een schoolreis of museumbezoek. Op school verstrekte leermiddelen (een schoolagenda bijvoorbeeld) en verplichte activiteiten moeten vrij zijn van mededelingen die de verkoop van producten (on)rechtstreeks bevorderen. Bij een facultatieve activiteit mag een mededeling dat ze (deels) gesponsord is door persoon x of bedrijf y wel. Handelsactiviteiten mogen op school als de winst voor het hoofddoel dient: onderwijs. Dat geldt zowel voor het vaste restaurant van een hotelschool als het benefietmaal op een opendeur. Scholen moeten ouders informeren over hun schoolfinanciën vanaf 2002. - Het modulair onderwijs breidt uit met nieuwe projectscholen, nieuwe studiegebieden en leertrajecten. De omkadering verbetert, de spelregels zijn nu duidelijker. Ook opleidingsvormen 3 en 4 van het buitengewoon secundair onderwijs kunnen voortaan met mo-


- Lerarenberoep herwaarderen: Er was via e-mail al een maatschappelijk debat. Op het departement Onderwijs verwerkt een Steunpunt nu de resultaten ervan en het breidt het debat uit. - Functiebeschrijvingen: Een voorontwerp van decreet over Human Resources Management staat in december op de agenda. - Beginnende leraren begeleiden: Nog uit te werken in het kader van de tweede fase van de loonstudie door HayGroup. - Meer werkzekerheid en financiële zekerheid voor beginnende leraren via vervangingspools: Decreet op lerarenambt van mei 2000 is bijgestuurd en de werking van de vervangingspools is gewijzigd. - Extra ondersteuning voor computers op school: De middelen voor PC/KD werden structureel verhoogd tot 1,3 miljard frank. - Vraaggestuurde nascholing: De Regionale Expertisenetwerken (REN’s) werden opgericht; de lerarenopleiding moet nog volgen. - Investeringsmiddelen voor hoger onderwijs verhogen: In de begroting 2000 verhoogde de regering structureel de investeringsmiddelen voor de universiteiten met 225 miljoen frank en voor de hogescholen met 475 miljoen frank (onderdeel van de 2 miljard frank per jaar). - Bologna en accreditering in hoger onderwijs: in uitvoering. - Jongeren oriënteren, afstemming secundair - hoger onderwijs verbeteren, eerstejaars begeleiden: Nog uit te voeren. - Kosteloosheid basisonderwijs en facultatieve uitgaven secundair onderwijs beperken: Is nagestreefd in het basisonderwijs (v.b. zwemmen). Het mozaïekdecreet omvat de verplichting dat in het leerplichtonderwijs het schoolre-

glement extra kosten moet vermelden. Maar pas vanaf september 2002. - Studietoelagen, jokerbeurs: Het decreet is gestemd. De regering werkt verder aan de relatie sociale toelagen - studiebeurs. ■

- De volledige stand van zaken op 2-7-2001 van de uitvoering van het regeerakkoord onderwijs: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/bijlagen/regeerakkoord-stand.htm - Beleidsnota van de Minister van Onderwijs en Vorming: www.ond.vlaanderen.be/ schooldirect/beleidsnota.htm - CAO VI: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/bijlagen/CAOVI.htm - Visietekst gelijkekansenbeleid: www.ond.vlaanderen.be/berichten/gelijkekansen.htm - Maatschappelijk debat herwaardering leraar: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/ bijlagen/debatherwaardering.htm - Vervangingspools: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/bijlagen/pool.htm - PC/KD: www.ond.vlaanderen.be/ict/pckd2001.htm - Regionale Expertisenetwerken (REN’s): www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/bijlagen/ren.htm - Mozaïekdecreet: www.ond.vlaanderen.be/schooldirect/bijlagen/mozaiek.htm - Studietoelagen, Jokerbeurs: via de portaalsite van de Vlaamse Overheid, www.vlaanderen.be - surf naar onderwijs en vorming

▲ Functiebeschrijvingen in onderwijs: een voorontwerp van decreet over Human Resources Management staat in december op de agenda van de Vlaamse regering.

Kiezen voor leraar: Er zijn enkele duizenden leraars te weinig. Nochtans blijken de arbeidsvoorwaarden en lonen (zeker voor starters) nog aardig mee te vallen. Of zal iemand het voor het loon alleen doen?

Niets gemist? dules experimenteren (zie www.ond.vlaanderen.be/dbo). - Een leerkracht die bovenop zijn eigen opdracht een afwezige collega vervangt voor wie op de arbeidsmarkt geen andere vervanger is gevonden, krijgt hiervoor de volledige vergoeding, zonder aftrek van plage-uren. - Een evaluatiecijfer van 12 op 20 voor een vak zal zowel aan universiteiten als hogescholen voldoende zijn om het resultaat over te dragen naar een bisjaar. Het cijfer blijft drie jaar van kracht. Alle vakken afleggen en gemiddeld vijftig procent halen hoeven niet meer. 10 op 20 is voldoende voor een vrijstelling voor de volgende zittijd. Voor de universiteiten is dat al een definitieve Vlaamse regeringsbeslissing, met de hogescholen is nog overleg aan de gang. ■

• Eén op 6 van de 18-jarigen in het voltijds dagonderwijs haakt af zonder eindgetuigschrift secundair onderwijs, zegt een recente studie van het Hoger Instituut voor de Arbeid (Hiva). Wie van hen later een inhaalbeweging wil maken, kan dat in een centrum voor Tweedekansonderwijs. Die centra diplomeren vanaf nu zelf. Vroeger moesten de cursisten naar Brussel om voor de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap (middenjury) te verschijnen. • Voor de tweede keer is een project met 315 startbanen gelanceerd. Dit keer tekende de onderwijsminister samen met de Vlaamse minister van Mobiliteit een project over ‘Verkeersveiligheid van leerlingen van en naar school’ uit. 215 startbaanjongeren maken het woonschoolverkeer veiliger. Honderd andere startbaners werden al ingezet om geweld op school tegen te gaan. Daarnaast kan het de startbaanjongeren ertoe aansporen hun schoolse opleiding af te maken met een beroepskwalificatie zodat ze meer kansen maken op de arbeidsmarkt. • De Cel voor Provinciaal Onderwijs (CVPO) verandert van naam en heet voortaan Provinciaal Onderwijs Vlaanderen (POV).

• Het aantal ouders met klachten na de deliberatie neemt toe. Dat komt omdat ze nu via het schoolreglement beter ingelicht zijn over de bezwaar- of beroepsprocedure. Meestal kan interne procedure de zaak oplossen. Tot nu toe stapten slechts 35 ouders naar de Raad van State. Ouders willen vooral op tijd betrokken worden bij beslissingen over de schoolloopbaan van hun kind. • De Basiseducatie in Vlaanderen bestaat 10 jaar. Basiseducatie is een sector binnen het volwassenenonderwijs die over een ondersteuningscentrum beschikt en 29 territoriaal verspreide centra telt. Ongeveer 17.000 laaggeschoolde Vlamingen kunnen er terecht voor een aangepast aanbod basisvaardigheden die hun sociale, educatieve en professionele zelfredzaamheid kunnen verbeteren. • De eerste leerwoordenboeken Nederlands - Arabisch liggen op school. Ze zijn de eerste in een reeks projecten van de Commissie Lexicografische Vertaalvoorzieningen. De CLVV speelt in op een maatschappelijke behoefte waarvoor de vrije markt minder interesse heeft.

KLASSE NR.117 11


COMPUTERS

ICT-coördinatoren vragen statuut «We moeten vrijwilligerswerk erkennen», zegt de Vlaamse overheid (zie Klasse 116, Vizier). Misbruikt zij zelf af en toe vrijwillige inzet om haar doelen te halen zonder te investeren in uitvoerders? Een groep van ICT-coördinatoren meent van wel. Zij vragen een eigen statuut. Het organieke ambt van ICT-coördinator is echter niet opgenomen in de nieuwe Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO VI). Een gewillig ‘onderhoudsman van het computerlokaal’, een ICT-coördinator, komt op voor zijn collega’s. Gino Broeckhoven: «Ik ben halftijds leraar en halftijds ICT-coördinator in een ASOschool. Mijn werk is een combinatie van functies: ICT-manager, ICT-technicus, programmeur, analist, ICT-lesgever, overdag aan leerlingen, ’s avonds aan collega’s. Duivel-doet-al. Ik werk gemiddeld 50 uren per schoolweek en 20 uren thuis per vakantieweek.» Bent u hiervoor aangeworven? Gino Broeckhoven: «Ik tuimelde als computerhobbyist en als leraar informatica in de tweede graad gewoon in de functie van ICT-coördinator. Langzamerhand en onder impuls van mijn eigen interesse werd ik behalve informaticaleraar ook de onderhoudsman van het computerlokaal. Toen waren dat zestien stand-alone pc’s met één besturingssysteem. Ondertussen zijn dat zevenenvijftig genetwerkte pc’s met drie verschillende besturingssystemen en één server. Ik doe ook de depannages en het onderhoud van de administratieve computers. Toen drie stand-alone pc’s, nu negentien genetwerkte pc’s met één server. Vraagbaak en troubleshooter bij pc-problemen van collega’s ben ik ook, net als opsteller van digitale lessenroosters tijdens de vakantie en ondersteuner van de computeradministratie. Na twee

schooljaren werd ik officieel informatica-coördinator: zonder extra-uren, bovenop een fulltime lesopdracht wiskunde-informatica. Het takenpakket groeide almaar uit: offerte-aanvragen opstellen, offertes vergelijken en bespreken, contacten met leveranciers, netwerken voorbereiden en uitvoeren (protocol, software, bekabeling...). Ik kreeg logistieke steun van de leverancier. Van de ICT-gezinde directie kreeg ik eerst waarderende woorden, na vijf jaar ook twee BPT-uren. Op dit moment ben ik halftijds leraar en halftijds ICT-coördinator. Ik geef 8 uur les en heb 13 BPT-uren waarvoor ik 26 uur op school aan de ICT werk. Daarbovenop neem ik pc’s en vragen van de school (directie, administratie, collega’s en leerlingen) mee naar huis en probeer daar de mankementen te verhelpen en antwoorden op vragen te vinden. Mijn hobby is uitgegroeid tot een engagement dat mijn leven en dat van mijn gezin bijwijlen beheerst. Meestal kom ik om zes uur thuis van school. Als mijn kinderen van vier en zeven naar bed zijn, trek ik mij terug in mijn bureau annex computerruimte. Dan heeft mijn echtgenote de rest van het huis voor zich alleen. Mijn bureau heb ik uitgerust met een netwerk van drie computers en een server. Zo kan ik de dingen eerst thuis uittesten die ik wil uitvoeren op het netwerk van de school. Hoewel het mij veel geld kost, is het de enige manier om meer thuis te zijn en mijn werk toch zo goed mogelijk uit te voeren. Je kan trouwens toch moeilijk op een productienetwerk experimenteren.» Waarom bent u niet gelukkig met de positie van ICT-coördinatoren in Vlaamse scholen? Gino Broeckhoven: «De overheid pakt uit met een actie PC/KD, maar vergeet dat je heel dat ICT-gebeuren ter plekke moet ondersteunen en onderhouden. Geld en materiaal is één zaak. Waar 1100 leerlingen en 120 collega’s in alle stadia van compu-

▲ Gino Broeckhoven: «De overheid pakt uit met een actie PC/KD, maar vergeet dat je ICT ter plekke moet ondersteunen en onderhouden.»

In Vlaanderen gaat bijna 66 procent van de kleuters tussen 2,5 en drie jaar al naar school.

▼ LERARENTEKORT

KLEUTERS

Zonder pedagogisch diploma

Vlaanderen het vroegst naar school

Onvindbare vervangers en een oplopend lerarentekort. Deze problemen laten zich vooral deze maand voelen. Samen met het huidig tekort van 800, is er tot in 2004 een gecumuleerd tekort van 1722 leraars lager onderwijs (onderwijzers). Ook in het secundair onderwijs blijft er in dezelfde periode een tekort van 563 leraars. Dat berekende het departement Onderwijs in zijn Arbeidsmarktrapport (zie Klasse 114 p. 4-5). Ook andere Europese landen kampen met gelijksoortige problemen. In de Zweedse basisen middelbare scholen is de schaarste hoog, respectievelijk 6500 en 2500. Ze hebben daar uitgerekend dat in 2007 het tekort in de basisscholen min of meer weggewerkt zal zijn. In het secundair onderwijs daarentegen zullen er dan 10.000 personeelsleden te weinig zijn. De babyboom die Zweden in het begin van de jaren negentig beleefde zou hiervan de oorzaak zijn. De eerste babyboomers zullen vanaf 2007 massaal doorstromen naar het secundair onderwijs. «De Zweedse regering heeft er niet beter op gevonden om pedagogisch ongeschoolde, vooral vrouwelijke, leraars naar het onderwijs te lokken. Dit bedreigt de kwaliteit van het onderwijs», vreest George Vansweevelt van de socialistische vakbond ACOD-onderwijs. «Nu heeft zowat 16 procent van het Zweedse lerarenkorps geen pedagogisch diploma. Men verwacht dat dit aantal nog zal toenemen.» Nog volgens ACOD-onderwijs nam de Britse regering drastische financiële maatregelen om het tekort aan leraren terug te dringen. Daardoor nam het aantal aanmeldingen voor de lerarenopleiding met een kwart toe. De regering trok de beginsalarissen fel op. Toch blijven er zowat 150.000 leraars te weinig. Net als Vlaams onderwijsminister Marleen Vanderpoorten houdt ook haar Franse collega Jack Lang, minister van nationale opvoeding, een campagne om leerkrachten te rekruteren. Tegen 2005 moet Frankrijk 185.000 nieuwe leraars in dienst nemen. De campagne kost zowat 92 miljoen frank (2,3 miljoen euro). ■

De minimumleeftijd waarop een school kleuters mag opvangen blijft 2,5 jaar. Eerder was er sprake om de instapleeftijd op te trekken tot 3 jaar, om pamperklassen te vermijden. Niet-zindelijke kleuters zouden in grote klassen te veel tijd afnemen van de kleuterleidsters. Daardoor zouden die te weinig aan hun echte werk toekomen. Nu zijn de resultaten bekend van een onderzoek over de instapleeftijd in het kleuteronderwijs. Het Centrum voor Gezinspedagogiek van de KULeuven deed een rondvraag. 53 procent van de ouders en het personeel voor opvang en onderwijs spreekt zich uit om de huidige instapleeftijd van 2,5 jaar te behouden. Op die leeftijd is het belangrijk dat ze sociaal contact hebben met wat oudere kinderen aan wie ze zich kunnen optrekken. Vooral voor allochtone kinderen en peuters van werkloze, alleenstaande ouders is dat contact belangrijk. Zoniet zouden ze kansen missen, ook al omdat ze zelden naar de opvang buiten de kleuterklas gaan. Die is namelijk niet gratis. Om kleuterklassen behoorlijk te laten functioneren beloven onderwijsminister Marleen Vanderpoorten en haar collega van Welzijn en Gelijke Kansen Mieke Vogels minder kleuters per klas. Ook zullen kinderverzorg(st)ers de kleuterleid(st)ers ondersteunen. In Vlaanderen gaat bijna 66 procent van de kleuters tussen 2,5 en drie jaar al naar school. Een op vijf doet dat in halve dagen. Voor kleuters tussen drie en vier jaar is dat percentage meer dan 82 procent. Daarmee gaan van alle Europese kinderen de Vlaamse het vroegst naar school, volgens het Oeso-rapport. ■

12 KLASSE NR.117


terervaring van een park van 78 computers gebruik maken, vergt dat dagelijks onderhoud. Het moet bovendien uitgroeien tot 110, op termijn hopelijk zelfs 300 toestellen. Tegelijk vraagt de overheid dat de administratie van leerlingen en personeel ook via elektronische weg gebeurt. Maar zij biedt geen uitleg over hoe dit moet en geeft geen middelen voor een leraar die voor dit alles instaat. Er moet dringend een statuut voor ICT-coördinatoren komen. Het kan niet dat wij dit allemaal bovenop blijven doen. Ik heb gelukkig enkele uren uit de pot van de lesuren, bedoeld om rechtstreeks aan de leerlingen te besteden. Anderen doen het honderd procent vrijwillig. Maar aan vrijwillig werken zijn grenzen. De aanbiedingen uit de privé worden hoe langer hoe aantrekkelijker, zowel op het vlak van uren als verloning en zelfs qua legale en extralegale vakantiedagen. Voorlopig blijven mijn enthousiasme en idealisme de bovenhand houden over de ontgoocheling, ook dankzij de waardering van collega’s en leerlingen. Toch hoop ik dat onze beleidsmakers niet alleen steeds ambitieuzere plannen gaan maken. Als ministers en minister-presidenten willen dat België een voortrekkersrol speelt op ICT-vlak, dat alle administratie via modem en internet gebeurt, dat we ICT in een vijfde van de lestijden integreren, dat we voorbereiden op lerend leven, dan moeten ze ook inzien dat scholen niet langer hiervoor een beroep kunnen doen op onbetaalde vrijwilligers.» ■

www.klascement.net/in/getict/brief.htm

PROGRAMMATIESSTOP

Geen nieuwe basisscholen tot 2003 Heel wat basisscholen zijn de voorbije jaren opgesplitst in twee scholen. Bijvoorbeeld een kleuterschool en een lagere school. Of twee basisscholen op één locatie. In elk geval met twee klasvrije directeurs. Dat biedt meer comfort. De ene directeur concentreert zich bijvoorbeeld op de logistieke, de andere op de pedagogische kant. In feite is de splitsing een vorm van administratieve creativiteit, een onbedoeld effect van de regelgeving. Almaar meer kleinere basisscholen wil de minister van onderwijs liever niet. Er is veeleer behoefte aan een rationeler aanbod, aan grotere basisscholen, vindt zij. Grotere scholen kunnen bijvoorbeeld de lichamelijke opvoeding beter organiseren en de kinderverzorging van hun jongste kleuters, maar ook hun administratie. Daarom is er een programmatiesstop. Tot 2003 zal de Vlaamse overheid nieuw opgerichte basisscholen niet meer financieren. Intussen wil de minister het scholenlandschap kunnen hertekenen. Er komen allicht gunstiger normen voor grotere scholen, misschien een extra vergoeding voor directeurs ervan, een betere pedagogische omkadering. De minister gelooft ook dat voor de leraars in grotere scholen meer comfort en mogelijkheden ontstaan. Het is geen besparing, zegt zij, wel de inzet van de bestaande middelen aanpassen. Omdat de methodescholen (via woordvoerder prof. Jan Van Damme) lieten weten dat zij dit als een bedreiging van de vrijheid van onderwijs zien, keurde het Vlaams Parlement een uitzondering op de maatregel toe voor scholen die ‘cultuurbeschouwing’ aanbieden in plaats van zedenleer en godsdienst. Dat is een geïntegreerd aanbod van levensbeschouwelijke elementen, zoals in methodescholen. ■

Bijschrift: De Vlaamse overheid besteedt 4,8 procent van het Bruto Binnenlands Product aan onderwijs. Dat is iets minder dan het (EU- en Oeso-) gemiddelde van 5,1 procent.

▼ ONDERWIJSSTATISTIEKEN

Vlaamse leraars beter betaald Vlaanderen zal extra aandacht en middelen moeten besteden aan de permanente vorming van Vlamingen boven de veertig. En alle jongeren moeten maximale onderwijskansen krijgen zodat er meer naar hoger onderwijs kunnen doorstromen. Want een goed opgeleide bevolking is belangrijk voor het sociaal en economisch welzijn. Vlaanderen heeft internationaal gezien weliswaar veel inwoners met ten minste een diploma hoger secundair onderwijs maar toch telt het vrij weinig universitairen bij de 25-64-jarigen. Sociaal en economisch is een hoger bevolkingsaandeel van hooggeschoolden wenselijk. Het aantal jongeren dat ongekwalificeerd het onderwijs verlaat, moet daarentegen verminderen. Financiële, sociale en culturele drempels moeten in het hele initiële onderwijs en de hele permanente vorming laag zijn om de kansen van alle mensen met potentieel te doen groeien. Dat vermeldt de jongste editie van de ‘Vlaamse onderwijsindicatoren in internationaal perspectief’. 234 pagina’s cijfers over onderwijs en samenleving in diagrammen, vergelijkingen tussen Vlaanderen en de wereld, analyses en besluiten. Waarvoor hebben we die nodig? «Om aanzetten te geven zodat ons onderwijssysteem verbetert», schrijft Liselotte Van de Perre

van de afdeling Begroting en Gegevensbeheer Onderwijs van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap. «Om de debatten over het Vlaamse onderwijsbeleid te voeden. Om te kijken ook hoe ver het beleid staat met de uitvoering van zijn doelstellingen.» De indicatoren wijzen verder op een reëel gevaar voor dualisering en ongelijkheid. Het percentage leerlingen van vreemde nationaliteit ligt hoger in het basisonderwijs dan in het voltijds secundair onderwijs. Zij stappen sneller uit het onderwijs of gaan naar deeltijds onderwijs. Hun aandeel is het hoogst in het BSO en het TSO, het laagst in het ASO. Dat verklaart voor een deel waarom hun percentage in de officiële netten (met verhoudingsgewijs meer BSO-TSO) hoger is dan in het vrij onderwijs (met verhoudingsgewijs meer ASO). Volgens de indicatoren ontvangen de Vlaamse leerkrachten internationaal gezien een hoger dan gemiddeld salaris. Ze hebben voor alle onderzochte onderwijsniveaus en carrièremomenten een salaris dat boven het EU-landengemiddelde ligt. Ook zijn er in het Vlaamse onderwijs meer personeelsleden dan voorheen en zijn klasgrootte en leerling-leerkrachtratio volgens de indicatoren gemiddeld gunstiger dan in het buitenland.

De Vlaamse overheid besteedt 4,8 procent van het Bruto Binnenlands Product aan onderwijs. Dat is iets minder dan het (EU- en Oeso-)gemiddelde van 5,1 procent (volgens de cijfers van 1990 tot 1997). Alleen in het secundair onderwijs komt de Vlaamse kostprijs per leerling (6938 dollar) boven het EU- en Oeso- gemiddelde uit (EU: 5459 dollar, Oeso: 4606 dollar). Leerlingen uit het Vlaamse kleuteronderwijs (2768 dollar) kosten minder dan de gemiddelde Europese (3874 dollar) en Oesokleuter (3463 dollar). Het Vlaamse lagereschoolkind kost 3813 dollar aan de overheid, niet veel minder dan het Oeso- gemiddelde (3851 dollar) en EU-gemiddelde (4063 dollar). Een student uit het Vlaamse hoger onderwijs kost iets minder dan gemiddeld: 7834 dollar tegenover 7963 dollar (EU) en 8612 dollar (Oeso). ■

De Vlaamse onderwijsindicatoren in internationaal perspectief (editie 2000) - Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap - Afdeling Begroting en Gegevensbeheer Onderwijs - Bestellen bij de cel Publicaties Onderwijs - Koning-Albert II-laan 15 - 1210 Brussel - tel. 02 553 66 53 - fax 02 553 66 54 onderwijspublicaties@ond.vlaanderen.be www.ond.vlaanderen.be/publicaties/catalogus

KLASSE NR.117 13


PLANLAST

Leraarsagenda’s en leerplannen als last Heel wat leerkrachten klagen over de steeds hoger wordende papierberg, de zogeheten planlast (zie ook Klasse 115 p. 30-31). Die planlast zou moeten verminderen, zodat er meer tijd komt voor pedagogische taken. Vier instanties veroorzaken een teveel aan papier: overheid, inspectie, pedagogische begeleiding en tussenliggende organen zoals onderwijskoepels en vakbonden. De jongste Collectieve Arbeidsovereenkomst (CAO VI) bevat een bepaling die erop aandringt de werkdruk te verminderen door de administratieve lasten te verlagen. Alle ‘papierproducenten’ zitten om de tafel om voorstellen te formuleren, bijvoorbeeld over de pedagogische begeleidingsdiensten. Nu zijn de pedagogische administratieve richtlijnen vrij uitgebreid. Er is nogal wat tekst over de leraarsagenda per vak of per klas, leerplannen met instructies over lesinhoud, methodologie, didactiek, materiaal en evaluatiemethodes, jaarplannen, leerlingvolgsystemen, lesvoorbereiding, verslagen van interne vergaderingen, klastaken opstellen, huiswerk en leeroefeningen, leerlingenagenda’s, leerlingenevaluaties, individuele pedagogische en administratieve leerlingendossiers enz. Niet alleen zijn er de documenten. De leraars moeten ook met deze hulpmiddelen kunnen omgaan. Zo weten leerkrachten nog onvoldoende hoe ze het best een leerplan gebruiken. Sommige leerplancommissies gaan met hun leerinhouden en plandoelstellingen verder dan de eindtermen. Uitgeverijen maken vaak handboeken die nóg veel verder gaan. Veel leerkrachten kennen het verschil niet tussen leerplannen, eindtermen en handboeken. Ze denken dat de inspecteur komt controleren of de leerkracht het handboek wel van a tot z volgt. Klachten over de leerplandruk zijn dan ook vaak klachten over de druk van dat handboek. In een aantal gevallen is die klacht terecht, geeft de onderwijsoverheid toe.

De emancipatie van de leerkrachten is een belangrijke opdracht. De begeleiders zijn daar niet altijd toe geneigd. Ze staan veelal achter het overladen leerplan. De overheid legt geen jaarplannen, lesvoorbereidingen en schoolagenda op voor de leraar. Maar de pedagogische begeleiding beschouwt ze wel als verantwoordingsstukken voor de inspectie en stimuleert ze. De overheidsregelgeving voorziet niet in specifieke opdrachten voor de begeleidingsdiensten die aanvullende administratieve lasten voor leraren of directies zouden veroorzaken. Basisregel voor de relatie tussen school (zowel directie als leraren) en de begeleidingsdiensten is een vraaggestuurde werking. Formele verplichtingen opleggen voor bijvoorbeeld lesvoorbereiding en jaarplanning is tegenstrijdig met dit principe omdat het de facto leidt tot sturing en niet tot begeleiding. Het departement Onderwijs stelt voor om de taak van de pedagogische begeleidingsdiensten duidelijker te omschrijven. Ook afslanken en herformuleren van de administratieve pedagogische richtlijnen zijn schoppen om de papierberg mee af te graven. Klasse houdt u verder op de hoogte van de voorstellen om de planlast te verminderen. ■

▲ De overheid legt geen jaarplannen, lesvoorbereidingen en schoolagenda op voor de leraar.

KINDERVERZORGSTERS

BEVRAGING

Veel tevreden leerkrachten Negen op tien leerkrachten vinden voldoening in hun job. Al geven ze toe dat hun taak almaar zwaarder wordt. Dat is een van de besluiten van een beperkt onderzoek door het Centrum voor Bevolkings- en Gezinsstudie. Het CBGS bevroeg in totaal 122 leraren basis- en 23 leraren secundair onderwijs, waarbij het centrum resultaten van 1995 en 2000 combineerde. In 1995 vond 70 procent en in 2000 79 procent van de bevraagde leerkrachten dat hun taak de jongste jaren zwaarder werd. 46 procent stelde in 1995 dat ze naast lesgeven met te veel nevenactiviteiten werd belast. Vijf jaar later zegt zelfs 71 procent dat. In 1995 vond 88 procent van de leraren dat de meeste ouders geen interesse hebben voor wat op school met hun kind gebeurt. In 2000 nog 81 procent. De helft van de bevraagden was het in 1995 helemaal eens met de stelling dat ouders de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen afwentelen op de leerkracht en de school. In 2000 steeg dit tot 83 procent. 43 procent van de leerkrachten heeft in zijn klas één leerling met echte gedragsproblemen; 15 procent heeft er twee en 8 procent meer dan twee. Anders gezegd: slechts 34 procent heeft geen leerlingen met gedragsproblemen. 16 procent van de bevraagden heeft één leerling met specifieke leermoeilijkheden, 24 procent 14 KLASSE NR.117

Van crèche naar kleuterklas heeft er twee en 56 procent heeft er meer dan drie. Bij de aanpak van deze jongeren krijgt 78 procent ondersteuning, vooral door een taakleraar en CLB. Bijna de helft van de leerkrachten telt in zijn klas één of meer leerlingen die thuis emotioneel verwaarloosd worden. Toch vindt 58 procent van de leerkrachten (88 procent in 1995) dat de meeste leerlingen graag naar school komen. Als het over hun eigen klas gaat liggen de percentages hoger. 98 procent in 1995 en 89 procent in 2000 meent dat de leerlingen zich er goed voelen. Bij leerkrachten in het basisonderwijs is dit gevoel sterker dan bij hun collega’s in secundaire scholen. Er blijkt een positief verband te zijn tussen kinderen die graag naar school gaan en de arbeidstevredenheid bij de leraar. Ten slotte doet 86 procent zijn job graag. Slechts 3 procent vindt er tegenwoordig helemaal geen voldoening in. ■

De complete onderzoeksresultaten: CBGS - Markiesstraat 1 - 1000 Brussel - tel. 02 553 35 69 - fax 02 553 35 57 - cbgs@wvc.vlaanderen.be

Hulp van een kinderverzorgster - onder meer om de jongste kleuters te pamperen - daar droomt menig leraar kleuteronderwijs al jaren van. Twee op drie Vlaamse kleuters tussen 2,5 en drie jaar bezoeken immers al (deeltijds) de kleuterschool (Zie Kleuters p.12). Kennelijk droomt menig kinderverzorgster al lang van haar overstap van kinderdagverblijf of onthaalmoederschap naar de basisschool. Velen van hen solliciteren voor een deeltijdse baan van acht uur. Dat is mogelijk sinds 1 september als gevolg van CAO VI. Bijna elke kleuterschool kan dit jaar putten uit een pakket van 20.200 uren. Veel kleuters en verscheidene vestigingsplaatsen geven een school recht op extra uren. Waarom zijn de solliciterende kinderverzorgsters zo happig? Ze winden er geen doekjes om dat het salaris, de vakanties, de kans op vaste benoeming en het statuut in het onderwijs de overstap aantrekkelijk maken. ■


idee

Uw wild card voor Lier p. 15

Gratis naar Ben, de musical p. 21

Mechelen achter de gordijnen p. 31


Stad met Klasse: Lier

Een vrolijk figuurtje leidt de jonge museumbezoekers met speelse vragen naar een schilderij, waar opdrachten hen bewust leren kijken en nadenken over kunst. De kinderen speuren ook naar kunstenaar, titel en datering. Een actieve en speelse benadering van het stedelijk kunstbezit in een educatief pakket, dat aansluit bij de eindtermen. ‘Kunstspeuren’ is een vakoverschrijdend en gevarieerd werkboek voor de leerlingen en een handleiding voor de leerkracht. Tijdens deze actie wordt het u gratis aangeboden.

Van 27 tot 31 oktober, tijdens de herfstvakantie, is Lier stad met Klasse. Duizend Vlaamse leerkrachten met collega of partner zijn er dan welkom als VIP-gasten. De gidsen staan klaar, de educatieve infopakketten steken al in zakjes en de Lierse Vlaaikes gaan weldra de oven in. Voor een zoektocht door de stad mag ook het gezin mee. Hoe u Lier een plaats kan geven in uw les? Stuur snel de bon in. Duizend gelukkigen krijgen een persoonlijke uitnodiging.

FOTO’S P.15-16: STAD LIER

Winkelen rond de Grote Markt, gezellig wandelen achter de veertiende-eeuwse Sint-Gummaruskerk. De Zimmertoren, die met zijn 13 wijzerplaten voor u de tijd in het oog houdt, is nooit veraf. En meer. Dit is Lier, stad van kunstschilder Baron Isidoor Opsomer, kunstsmid Lodewijck Van Boeckel, schrijver en plastisch kunstenaar Felix Timmermans. Op de bruggen over de Grote en de Kleine Nete, die van de stad twee grote eilanden maken, mijmert nog de geest van Pallieter. Hij nodigt u uit voor een educatieve, culturele uitstap met uw leerlingen. De stad Lier en Klasse geven u een voorsmaakje.

Lier verkennen in neostijl.

WAT HEEFT LIER U TE BIEDEN? Vijf dagen, vijf tot zes modules, negen verschillende activiteiten… Het wordt kiezen. Hieronder maakt u kennis met al de mogelijke activiteiten. Hoe u kiest en inschrijft, leest u verder in de tekst. Uw dag in Lier begint om 10 uur en eindigt uiterlijk om 17 uur. Alle acties zijn gratis voor de leerkracht en partner/collega. De zoektocht is gratis voor het hele gezin. 1. Radertjes tellen in de Zimmertoren (1 u.) De Jubelklok, de astronomische studio, de Wonderklok van Louis Zimmer… Stak u al ooit uw neus in alle radertjes en veertjes van deze publiekstrekker? Het Zimmertorencomplex is sinds jaren een uitverkoren excursiedoel voor scholen. Aardrijkskunde, hemelmechanica, geschiedenis en sterrenkunde komen samen in een algemeen vormend studiebezoek. Leerlingen krijgen vragenlijsten waarmee ze zich door de tijd en de wijzerplaten worstelen. Proberen?

Pallieter toont u de mooiste plekjes.

2. Wandelen met de kleur van leverworst (2 u.) Wat zijn de mooiste en beroemdste plekjes van Lier? Laat de gids het u vertellen. U steekt van wal op de Grote Markt, waar de meeste gevels in verschillende neostijlen zijn opgetrokken. U staat in de schaduw van het Stadhuis, waar meer dan zeshonderd jaar geleden de bloeiende lakenhandel zijn elan kreeg. Het belfort torent er sinds 1369 bovenuit. Rustiger kuiert u door de smalle straatjes in het dertiende-eeuwse Begijnhof. En als u zich afvraagt hoe laat het is, loodst de gids u langs de Zimmertoren. Een andere blikvanger tijdens de wandeling is de Sint-Gummarustoren, die Felix Timmermans als volgt omschreef: ‘Hoog naar de lucht, boven daken en torens, en boven zijn eigen gotieke pinakels zwiert de Sint-Gummarustoren zich op in leverworstkleur, dragend een gezellige peperbusmuts waarboven een koperen haan draait en een kruis peinst.’ (Uit: Schoon Lier) 3. Literair kuieren langs de Nete (2,5 u.) Grote Markt, Begijnhof, Zimmertoren, Sint-Gummaruskerk… Ook tijdens deze wandeling krijgt u de mooiste en beroemdste plekjes in Lier te zien. Het verschil met de geleide stadswandeling is puur literair. Elke halte wordt opgeluisterd met gedichten en teksten van onder andere Felix Timmermans, Anton Bergmann en Kanunnik David. 4. Op verkenning met koekjes en muntthee (2 u.) Hoe integreert de allochtone bevolking van zo’n duizend Turkse en Marokkaanse immigranten zich in de stad? Hoe ziet een moskee er vanbinnen uit? Wat vindt u enkel in de Turkse bazaar en kruidenierszaak? Een multiculturele wandeling beantwoordt uw vragen. In een Turkse of Marokkaanse ontmoetingsruimte kaart u na met zoete hapjes, munt- en appelthee. 5. Kunstspeuren in het museum (1 u.) Zoekt u iets speciaals voor leerlingen acht tot twaalf jaar oud? Het bestaat. Startpunt zijn tien werken uit de vaste collectie van het Stedelijk Museum Wuyts - Van Campen en Baron Caroly. 16 KLASSE NR.117

6. Drink verse koffie, water en compost (2 u.) Welkom in het Provinciaal Instituut voor Milieu Educatie (PIME). Zodra u het u aangeboden kopje koffie hebt doorgeslikt, maakt u kennis met drie thema’s: energie, water, natuur en milieu. Elk thema is een educatief project. Zo kan u met uw klas naar een interactieve tentoonstelling over energie in ons dagelijks leven, energiebesparing en hernieuwbare energie. Tijdens de actie krijgt u een demonstratie van de informatieve spellen en een workshop rond energie. Bij het thema water krijgt u zicht op allerlei experimenten die bij een klasbezoek mogelijk zijn en brengt u een bezoek aan het labo. Ook hier een demo van informatieve spellen. Natuur en milieu omvat een wandeling door de tuin met opdrachten bij de geluidswanden, de kleinschalige waterzuivering, het composteerterrein, de zonne-energiesystemen, de windmolen, de natuurtuintjes en de biotopen. Het educatieve aanbod van PIME richt zich in eerste instantie tot het secundair onderwijs. Daarnaast werden er aangepaste formules uitgewerkt voor leerlingen van de derde graad basisonderwijs én voor volwassenen. 7. Met Ottorongo op de planken (3 u.) Wat dacht u van gratis tickets voor de familievoorstelling ‘Route Manouche’ van vzw Ottorongo (Geert Vermeulen en Walter Populiers)? De voorstelling, in het Cultureel Centrum, wordt voorafgegaan door een workshop theaterinitiatie, uitsluitend voor leerkrachten. Johan De Paepe (auteur, regisseur en acteur bij het kindertheatergezelschap Tweelicht & Zoon) leert u de knepen van het vak. Na de voorstelling staat uw klaspraktijk centraal. Ontspannen en leerrijk. Deze voorstelling maakt ook deel uit van de actie Meesterstukken (zie volgende Klasse). Voor de fans: op zaterdag 27 oktober om 20.15 uur treedt Laïs op in het Cultureel Centrum. Hiervoor zijn geen gratis tickets beschikbaar, maar u kan ze wel bestellen op het telefoonnummer 03 488 06 79. Prijs: 650␣ fr. (16,11 euro). Misschien een leuke manier om uw dag in Lier af te sluiten? 8. Speel een partijtje minigolf (1 u.) Lier beschikt over een uitgebreide sportinfrastructuur. Ook als leerkracht kan u altijd een aanvraag doen om van de sportfaciliteiten gebruik te maken. Een ontspannend partijtje minigolf, midden in de binnenstad én toch in een mooi groen kader, zit mee in het pakket. Dat heet dan mens sana in corpore sano…

Samen radertjes tellen.

9. Zoektocht op maat (2 u.) Als leerling de stad in, het is eens wat anders. De jeugddienst ontwikkelde speciaal voor ‘Stad met Klasse’ een zoektocht voor het basisonderwijs. De Dienst toerisme deed hetzelfde voor het secundair onderwijs. 10. Op eigen houtje Verkent u liever op eigen houtje de stad? Vraag dan de ‘wild card’ aan (zie bon). Op verscheidene infopunten in de stad kan u een formulier krijgen waarmee u gratis kan deelnemen aan een zoektocht voor het hele gezin doorheen de stad. Voor de beste twintig zoekers ligt een verrassing klaar. In de Stedelijke Musea lopen nog tot 31 oktober twee tentoonstellingen die u, op vertoon van uw inschrijvingsbewijs, gratis kan bezichtigen. In het Timmermans-Opsomerhuis loopt een tentoonstelling over Felix Timmermans en zijn reclamewerk. In het Stedelijk Museum Wuyts-Van Campen-Baron Caroly kan u naar de tentoonstelling ‘Buurt onder Stoom - De Lierse stationswijk van 1854 tot 1914’. Op maandag en dinsdag kan u er evenwel niet in. Ten slotte mag u, op vertoon van uw inschrijvingsbewijs, tijdens deze vijf dagen gratis gaan minigolfen (gratis voor 2 personen). 훽 = Algemeen / 훾 = Basisonderwijs  = Secundair onderwijs /  = Hoger onderwijs


zaterdag 27 oktober

zondag 28 oktober

maandag 29 oktober

dinsdag 30 oktober

woensdag 31 oktober

2-1-8 1-9-2

6-5-1 1-5-6

6-2-1 2-6-1

3-1-8 8-1-3

BASISONDERWIJS MODULE 1 MODULE 2

1-5-4-8 2-5-1-8

1-5-7 2-5-1-8

MODULE 3 MODULE 4

8-1-4 2-1-8

8-1-2 2-1-8

2-1-8 1-9-2

SECUNDAIR ONDERWIJS 6-2-1 2-6-1

ALGEMEEN MODULE 5 (14-16 uur) MODULE 6 (= wild card)

2

2

-

-

2

10

10

10

10

10

INFOPUNTEN Er zijn drie infopunten waar u tijdens Stad met Klasse: Lier terecht kan voor meer uitleg én voor een gratis educatief infopakket op vertoon van uw inschrijvingsbewijs: Dienst toerisme - Grote Markt 57 - 2500 Lier - tel. 03 491 13 93 - toerisme@lier.be Minnebrugleescafé (aan de bibliotheek) - Kardinaal Mercierplein 6 - 2500 Lier - tel. 03 480 11 96 - Lier.POB@bib.vlaanderen.be Liers Cultureel Centrum - Aarschotsesteenweg 3 - 2500 Lier tel. 03 488 06 79 - cultureelcentrum@lier.be

700 jaar Lier. Bent u klaar voor de zoektocht?

LUNCH MET KLASSE Voor slechts 395␣ fr. (9,79 euro) verzorgt Bistro De Mol een volledige lunch voor u: soep, hoofdgerecht, dessert en koffie met een Liers Vlaaike (één glas wijn of water inbegrepen). Duid deze optie aan op de bon. U betaalt vooraf, zodra u de uitnodiging voor deze actie hebt ontvangen. Als u uw eigen lunchpakket meebrengt, dan kan u dat nuttigen in het Minnebrugleescafé (infopunt) of in het Provinciaal Instituut voor Milieu Educatie.

HOE SCHRIJFT U IN? U kan dagelijks kiezen uit vijf tot zes verschillende modules met wisselende activiteiten. Een overzicht biedt u bovenstaand rooster. Het is even puzzelen, maar het aanbod is dan ook uitgebreid. U hebt al gemerkt dat elke activiteit een eigen nummer draagt (zie de beschrijving van bezoeken en wandelingen hiernaast). In het rooster vindt u deze nummers terug, gegroepeerd per datum en per module. Voorbeeld: Module 2 van zondag 28 oktober omvat vier activiteiten voor leerkrachten basisonderwijs. De volgnummers van deze activiteiten zijn 2, 5, 1 en 8. Als u voor deze module kiest, doet u ’s morgens de geleide wandeling door Lier (2). Na de middag gaat u kunstspeuren in het Stedelijk Museum (5), vervolgens bezoekt u de Zimmertoren (1) en ten slotte rondt u af met een partijtje minigolf (8). Bestudeer het rooster en duid voor uzelf drie modules aan die u interesseren. De beschrijvingen van de activiteiten helpen u daarbij. Noteer vervolgens uw favoriete datums en modules op de bon, die u volledig ingevuld opstuurt naar de organisatoren. Uit uw drie voorkeuren kiezen zij er één. Via een persoonlijke brief verneemt u uw programma, samen met alle praktische informatie over tijdstip en plaats van afspraak.

Mijmeren bij de Nete.

MET KLASSE NAAR LIER m Ja, ik wil graag Lier ontdekken. Ik kom met … personen (uitsluitend collega’s of eigen gezinsleden, in totaal max. 5 personen). Mijn voorkeur gaat uit naar (vul telkens een datum en een modulecijfer in) 䡺 datum: .............................. module: .......... 䡺 datum: .............................. module: .......... 䡺 datum: .............................. module: .......... 䡺 Ik schrijf in voor de ‘lunch met Klasse’ 䡺 Ik kan niet deelnemen aan deze actie, maar ontvang graag een uitgebreid informatiepakket.

Naam: ................................................................................... Adres: .................................................................................... ............................................................................................. Telefoonnummer: ................................................................... School: .................................................................................. Onderwijsniveau: kleuter / lager / secundair / hoger onderwijs

MEER INFORMATIE? Uw contactpersoon voor deze actie is Lieve Van Houtven - Liers Cultureel Centrum - Aarschotsesteenweg 3 - 2500 Lier - tel. 03 488 06 79 - cultureelcentrum@lier.be

Stuur deze originele bon vóór 1 oktober volledig ingevuld naar Lier met Klasse - Liers Cultureel Centrum - Aarschotsesteenweg 3 - 2500 Lier - niét faxen a.u.b. Wie bij de gelukkigen is, ontvangt een bevestigingsbrief, met alle praktische informatie. Die brief geldt als deelnemingsbewijs. Als u een uitnodiging ontvangt, komt u ook. KLASSE NR.117 17


䊳

(advertentie)

(advertentie)


Anno 02 Alsof feest geen cultuur is

Lezers gezocht: het Inktaapje

«Anno’02» is een hedendaags cultuurfestival dat volgend jaar plaatsvindt in Zuid-West-Vlaanderen. Scholen krijgen een speciaal programma. U kan het hele jaar door genieten van tentoonstellingen, theater en dans, video, culturele daguitstappen, workshops, professioneel gecoachte schoolvoorstellingen én... het eerste internationale schoolpodiumfestival van Vlaanderen (van 1 tot 5 mei in Tielt). Om het «cultuurjaar 2002» feestelijk in te zetten, nodigen Canon Cultuurcel en Anno’02 honderd leerkrachten uit in de Kortrijkse Schouwburg, op 19 september. Na de ontvangstkoffie (vanaf 13.15 u.) volgt het voorgerecht: «Verloren brood», een humoristische voorstelling door Wouter Deprez (winnaar Humorologie 2000). Om 15 u. volgt het tussengerecht: een kennismaking met het schoolprogramma van Anno ’02. Als hoofdgerecht mag u kiezen uit een optreden van Geert Hautekiet of de toneelvoorstelling «De vereniging van de valse gezichten» (Veva De Blauwe en Sara Vertongen). Het dessert (rond 17 u.) zijn de wereldklanken van De Boze Geesten (met bijhorend afsluitend drankje).

Het Inktaapje is een nieuw initiatief van Canon Cultuurcel, i.s.m. het departement Cultuur, de Nederlandse Taalunie en de Nederlandse Stichting Lezen. U kan inschrijven tot 15 oktober (naam, adres, schoolgegevens enz.) bij Villanella - Kleine Beerstraat 39 2018 Antwerpen - fax 03 272 06 14 - villa@villanella.be

U wil erbij zijn? Bel, fax of mail naar Anno ‘02 - Gerhard Verfaillie of Joke Quaghebeur - tel. 056 25 20 02 - fax 056 52 82 39 gerhard.verfaillie@anno-02.be

Nog tot 7 oktober 2001 barst Antwerpen uit haar modevoegen. Naast tal van activiteiten zoals modewandelingen zijn er vier eigenzinnige tentoonstellingen. Zo kan u in het Muhka naar «Mutilate?-Vermink?», schetst het voormalige Koninklijk Paleis een portret van twee belangrijke modevrouwen, barst de politietoren van emoties en vindt u aan de Scheldekaaien de openluchttentoonstelling «Radicals-Radicalen». Samen met het Flanders Fashion Institute en Antwerpen Open geeft Canon Cultuurcel 25 boarding cards weg aan snelle bellers. Met deze kaart hebt u gratis toegang tot de vier tentoonstellingen én voert de shuttledienst u van plek tot plek. Een snel telefoontje aan de Cultuurcel volstaat om een dag lang ondergedompeld te worden in dit modebad. Canon Cultuurcel - tel. 02 553 96 63 - meer informatie over «Landed-Geland» op www.mode2001.be

Klassen gezocht: IN-druk

A shot of Art: 25 x 1500 Euro

CANON CULTUURCEL

Mode 2001 Landed - Geland

Het Inktaapje, een nieuwe literaire scholierenprijs (derde en vierde graad secundair onderwijs), wil jongeren kritisch leren lezen en hun de kans geven om hun ervaringen rond literatuur te delen met leeftijdgenoten en professionele critici. Een selectie uit de shortlists van de grote literaire prijzen (Ako Literatuurprijs, Libris Literatuurprijs en Gouden Uil) moet aanleiding geven tot heel wat lees- en discussieuurtjes. U vormt met uw leerlingen een kleine leesgroep (mag zelfs klasoverschrijdend). Eind november krijgt u de boeken. Uw leerlingen lezen en bespreken deze boeken, niet alleen met hun klas- of schoolgenoten, maar ook (via internet) met een Nederlandse partnerschool. Uiteindelijk kiest elke leesgroep zijn «winnaar». Onderweg kunnen de deelnemers genieten van enkele Literaire Nachten (januari 2002 in Antwerpen) en aan de finish is er een groots slotgebeuren (3 maart 2002 in Brugge). In totaal kunnen 40 leesgroepen deelnemen.

Wat, hoe en waarom lezen 14-16 jarigen? Op deze en vele andere vragen wil Canon Cultuurcel in samenwerking met het Vlaams Fonds voor de Letteren een antwoord zoeken. Naast leesbeleving wil het nieuwe literatuurproject «IN-druk» ook (en vooral) werken aan de literaire competentie van lezers op de brug tussen adolescenten- en volwassenenliteratuur. Samen met een bekend auteur die driemaal naar de klas komt, zoeken leerlingen in actieve workshops naar verschillen in inhoud of stijl, maar ook naar veranderingen in het eigen leesgedrag.

CANON CULTUURCEL JAN STAES, DIRK TERRYN & JAN LUYTEN KONING ALBERT II-LAAN 15 1210 BRUSSEL TEL. 02 553 96 63 FAX 02 553 96 75 canon@ond.vlaanderen.be

Voor de eerste (experimenteer)fase van dit initiatief zoekt Canon Cultuurcel 14 klassen uit de tweede graad secundair. Geeft u Nederlands in de tweede graad ASO, TSO, BSO of KSO en wil u met uw klas dit project gratis testen (tweede trimester)? Bel of mail uw naam en het adres van uw school door naar tel. 02 553 96 63 of canon@ond.vlaanderen.be. U krijgt een korte vragenlijst toegestuurd, die u vóór 15 oktober 2001 terugbezorgt. Vóór 15 november weet u of u mee aan de slag mag.

 Alle leerlingen van lager en secundair onderwijs kunnen (in verschillende leeftijdsgroepen) werk indienen voor de poëziewedstrijd «Dichter bij Diest». Oranjestad Diest, een gezellig Demerstadje met talrijke monumenten in de historische binnenstad, een schilderachtig begijnhof enz. is meteen zelf ook onderwerp en inspiratiebron voor de deelnemers. Inzenden kan tot 5 november (max. twee gedichten per deelnemer). De beste gedichten verschijnen in een verzamelbundel. De prijsuitreiking en de voorstelling van dit bundel vinden plaats op donderdag 31 januari in het Stadhuis van Diest, n.a.v. de Nationale Gedichtendag. De jury kiest in elke leeftijdscategorie een eerste prijs en enkele eervolle vermeldingen. Er is uiteraard ook een speciale prijs voor de beste inzending uit Groot-Diest.

Dichter bij Diest

Meer info en volledig reglement op www.stabergh.be of bij medeorganisator Literaire Kring Apollo - p/a Koningsbos 18 - 3460 Bekkevoort (tevens adres voor inzendingen!)

The property of multimedia art force, Op een eiland in de stad, Lijnen… een begrenzing? Nature versus Mankind, Hip-hoppening… : het zijn maar enkele projecten die leerlingen uit de tweede, derde en vierde graad van het secundair onderwijs vorig jaar realiseerden met financiële ondersteuning van Canon Cultuurcel. Ook dit schooljaar kan u met uw leerlingen een projectvoorstel indienen. Laat uw leerlingen in klas- of groepsverband een eigen creatief project uitwerken om tijdens het tweede semester van dit schooljaar samen met een professionele kunstenaar (danser, schrijver, muzikant…) in de school te realiseren. Voor 25 inzendingen (maximum één per school) ligt een spaarpotje klaar van 1500 euro (zo’n 60.000␣ fr.) per project. Vraag meteen telefonisch of via e-mail een inschrijvingsformulier en het reglement. Let wel: bij «A shot of Art» werken uw leerlingen zelf een project uit én schrijven ze ook zelf in! Uiteraard mag u hen daarbij helpen met woord en daad. Ze hebben tijd tot 26 oktober om hun voorstel in te dienen. Vóór de kerstvakantie weten ze meteen ook al of de jury hun project heeft geselecteerd. Canon Cultuurcel - tel. 02 553 96 63 - canon@ond.vlaanderen.be

 «Edulex» is de naam van het nieuwe kind, «edu» voor onderwijs, «lex» voor wetgeving, een mooie, logische naam voor een nieuwe website van het departement Onderwijs over de onderwijsreglementering (wetgeving en rondzendbrieven). Op het nieuwe adres, edulex.vlaanderen.be, kan u sterk op maat zoeken of teksten ophalen. Hyperlinks maken navigeren stukken gemakkelijker. Dit nieuwe jasje voor de rondzendbrieven kreeg een klantvriendelijker snit en is voortaan op een uniforme manier gestructureerd en gelayout. Aandachts- en essentiepunten springen in ‘t oog, voorbeelden zijn meteen herkenbaar, de wettelijke basis is expliciet vermeld. Vanuit Edulex kan u doorklikken naar andere relevante (onderwijs)juridische sites in binnen- en buitenland (o.m. het Belgisch Staatsblad en de Vlaamse Codex). Ten slotte kan u met vragen, opmerkingen, suggesties via e-mail terecht bij de beheerders van de website en bij de auteurs van de rondzendbrieven.

Onderwijsreglementen on line

Oranjestad Diest vatten in verzen, that’s the question.

Meer info bij departement Onderwijs - Lieve De Clercq Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel lieve.declercq@ond.vlaanderen.be - edulex.vlaanderen.be KLASSE NR.117 19


UITG. HOUTEKIET

 Het leven van de jonge Lucas raakt zonder dat hij het goed beseft in een stroomversnelling als hij het (bruine) oorlogsverleden van zijn grootvader ontdekt. Een broeierige zomer, de lange schaduw van grootvader, de nasleep van vroeger gemaakte keuzes, de verleiding van het extremisme... «Vallen» van Anne Provoost is sinds 1994 een bestseller, vertaald in acht talen en meermaals bekroond. Regisseur Hans Herbots draaide op basis van dit boek de gelijknamige (Engelstalige) film «Falling», met o.a. Lee Williams, Angela Bettis én Koen De Bouw in de hoofdrollen. De film gaat half oktober op het Internationaal Filmfestival Gent in première. Tegelijk verschijnt bij uitgeverij Houtekiet de filmversie van het boek.

Falling

Twintig lezers van Klasse kunnen een gratis exemplaar van deze nieuwe editie winnen. Stuur vóór 30 september een kaartje naar Klasse (Falling) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel.

 Uw leerlingen stellen tentoon voor de Europese topministers. Waarom niet? Zet hen (in kleine groepjes) aan het werk rond participatie op school. Laat hen hun ideeën vertalen in een gedicht, een driedimensioneel concept, een tekening… Mét een woordje uitleg erbij. Bezorg dit vóór 31 oktober aan het departement Onderwijs. Een professionele jury bekroont het origineelste werk. De winnende groep leerlingen krijgt een speciale actieve én participatieve uitstap cadeau (Vossemeren, Centerparcs) met een educatieve roofvogeldemonstratie (of hoe is ‘t mogelijk dat zo’n roodstaartbuizerd net mij er uit pikt?). Alle inzendingen krijgen een plaatsje in het Egmontpaleis, waar het departement Onderwijs op 28 november een expertenconferentie organiseert rond het thema «leerlingen, leerkrachten en ouders betrekken bij het schoolbeleid». Binnen- en buitenlandse prominenten kunnen er het werk van uw leerlingen bewonderen. Nadien verhuist de tentoonstelling (tot eind 2001) naar het Consciencegebouw, de thuishaven van Onderwijs.

Kunst over participatie

Vallen/Falling: de verleiding van het extremisme.

Brugge 2002

Interesse? Vanaf eind september is het gratis programmaboek van Brugge 2002 beschikbaar. Neem contact op met TiNCK - tel. 070 22 44 02 - PB 2002 - Brugge 7. Uitstappen reserveren kan vanaf september via www.brugge2002.be - info@brugge2002.be Info: Joke Geldhof (promotie algemeen onderwijsprogramma Brugge 2002) - tel. 050 47 21 75 - joke.geldhof@brugge2002.be - Lothar Casteleyn (educatieve werking van de drie grote tentoonstellingen) tel. 050 44 87 24 - Jorijn Neyrinck (jongerenprogramma) - tel. 050 44 40 84 - jorijn.neyrinck@brugge2002.be - Tomas Creyf (programma basisonderwijs) tel. 050 44 2002 - tomas.creyf@brugge2002.be Toerisme Brugge ontvangt, zoals reeds jarenlang, ook de schoolgroepen. Voor toeristische rondleidingen en uitstappen kan u bij Toerisme Brugge terecht op het nummer 050 44 86 86 of e-mail toerisme@brugge.be of website www.brugge.be 20 KLASSE NR.117

Meer info en inschrijvingsformulieren vindt u op school. U schrijft in vóór 30 november. De projectresultaten moeten vóór 15 januari binnen zijn. Een speciale website zal vanaf september de wedstrijd ondersteunen. Voor alle vragen: KUBrussel - Externe Betrekkingen en Informatie - Dorien Brouwer - Vrijheidslaan 17 - 1081 Brussel - tel. 02 412 43 41 - fax 02 412 42 17 - dorien.brouwer@kubrussel.ac.be

 Tussen 13 november en 15 december kan u gratis een ritje maken op de nieuwe vormingscarrousel rond kinderparticipatie. Onderzoekscentrum Kind en Samenleving organiseert in de vijf Vlaamse provincies telkens vier vormingsdagen voor respectievelijk de onderwijssector, de buitenschoolse opvang, de speelruimteplanners en het lokale jeugdwelzijnsbeleid. Telkens is er aandacht voor theorie én praktische toepassingen. De vormingsdagen voor de onderwijssector zijn bedoeld voor mensen uit het basisonderwijs (twee per school: directeur en leerkracht; leerkracht en ouder…). Met als centrale thema «De school is toch ook onze school?!» gaat u op zoek naar de grote verscheidenheid aan mogelijkheden en initiatieven om kinderparticipatie een wezenlijke plaats op uw school te geven. De studiedagen (9.15 tot 16.30 u.) vinden plaats op 14 november in Hasselt (Business Institute), 21 november in Leuven (CC Oratoriënhof), op 27 november in Mechelen (Diependael), op 7 december in West-Vlaanderen (Brugge of Roeselare) en op 12 december in Gent (De Ruimte). Deelnemen kost 1500␣ fr. (37,18 euro; lunch, drank én een nieuwe publicatie rond kinderparticipatie inbegrepen).

Kinderparticipatie kan u leren

Meer info en inzendingen: departement Onderwijs - afdeling Beleidscoördinatie - Leen Mortier - Koning Albert II-laan 15 1210 Brussel - tel. 02 553 95 93 - fax 02 553 95 65 leen.mortier@ond.vlaanderen.be

 In 2002 is Brugge, samen met het Spaanse Salamanca, de culturele hoofdstad van Europa. Wat dat betekent voor de Vlaamse scholen? Het onderwijsprogramma van Brugge 2002 is een van de krachtlijnen van het jongerenluik in de culturele hoofdstad. Met projecten van, in en met Brugse scholen, voor basis en secundair, voor alle onderwijsvormen en alle netten en koepels. Kunstprojecten maar ook projecten rond kinderrechten. En wat dacht u van de cultuurmobiel op de speelplaats, de cultuurtas die scholieren de stad doet herbekijken, kunstenaar op school enz. Allemaal projecten die oogopeners willen zijn naar wat er in de maatschappij, buiten de schoolmuren, rond kunst en technologie gebeurt. Daarnaast biedt Brugge 2002 een aantal prestigieuze tentoonstellingen aan en ook hier zijn er voor het onderwijs speciale voordelen. De grootste tentoonstellingen zijn Jan van Eyck, de Vlaamse Primitieven en het Zuiden (15/03/02-30/06/ 02), Hanze@MEDICI.com (24/05/02-08/09/02) en Besloten wereld, Open boeken (16/08/02-17/11/02). U loopt met uw leerlingen niet in overvolle zalen rond. Voor scholen wordt in exclusieve tijdsblokken voorzien, met gids/begeleider, lage tarieven (3 à 5 euro - 121 à 202 fr. per leerling + 45 euro - 1815 fr. per gids), educatieve werking (o.a. jeugdatelier, werkbladen,…) enz. Reserveren kan tot 1 maand voor de effectieve bezoekdatum. Voor de podiumkunsten, hedendaagse kunst, film, de jongerenprojecten, muziek, evenementen, enz. worden de toegangsprijzen eveneens verlaagd.

 Leerlingen derde graad ASO kunnen zich meten met leeftijdgenoten van andere scholen in een wedstrijd over «☺Brussel-BruxellesBrusselsL». Uw leerlingen werken in teamverband een meertalig project uit waarin ze een kritische visie op Brussel geven. Het resultaat kan een krantje zijn (4 tot 8 A4 pagina’s), een video-opname (10 tot 20 minuten), een audio-opname (15 tot 30 minuten) of een website (12 tot 15 webpagina’s). Dit eindproduct moet minstens tweetalig zijn (keuze uit Nederlands, Frans, Duits en Engels) én moet na de kerstvakantie klaar zijn. Een jury kiest vervolgens 8 teams voor een finale op de campus van KUBrussel in mei 2002. Na een geleid bezoek aan Brussel volgt een taal-, cultuur- en wetenschapsquiz, waarbij opnieuw teamwerk de doorslag zal geven. De hoofdprijs is een survivalweekend voor de klas en de betrokken leerkrachten.

Taal, cultuur en wetenschap

BRUGGE2002/GROENINGEMUSEUM

Meer info bij Onderzoekscentrum Kind en Samenleving - Moniek Van Hout - Nieuwelaan 63 - 1860 Meise - tel. 02 272 07 51 mvanhout@ndo.be - www.ndo.be/kindsl

 Hoe en waarom slapen paarden staande? Hoe vindt mijn e-mail zijn weg via internet? Waarom is het op de Noordpool koud en aan de evenaar warm? De «Curieuzeneuze-wedstrijd» voor leerlingen van de derde graad lager onderwijs gaat nu van start. De opdracht: bedenk met uw klas een ongewone vraag over wetenschap en technologie en breng uw zoektocht naar het antwoord verrassend in beeld. Voor de boeiendste, creatiefste, leukste… vondsten staat een helikopter klaar die u met heel uw klas in hogere sferen brengt. Daarnaast tal van andere prijzen: een multimedia pc, softwarepakketten, doe-pakketten voor wetenschappelijke experimenten enz. Die worden uitgereikt tijdens een slothappening. De wedstrijd loopt van september tot december 2001. De folder of het deelnemerspakket kan u aanvragen via de inschrijvingsstrook bij de advertentie van Curieuzeneuze in deze Klasse. Van 9 september tot 9 december 2001 kunnen uw leerlingen elke zondagochtend om 8.30 u. afstemmen op Ketnet voor de gloednieuwe afleveringen van «Curieuzeneuze». In dit programma gaat Johan Terryn samen met een tien- tot twaalfjarige curieuzeneuze op zoek naar het antwoord op ongewone vragen met een wetenschappelijke saus. Zoekt u nog een andere, originele manier om kinderen uit het basisonderwijs (alle graden) zelfstandig wetenschap en techniek te laten ontdekken? Doe nu de eerste stap: bestel een wetenschappelijk doe-pakket en ontdek dat experimenteren leuk en leerrijk is. Op www.technopolis.be vindt u meer info. U kan er ook de infofolder aanvragen of meteen uw bestelling plaatsen.

Curieuzeneuze

Van Eyck en de Vlaamse primitieven heten u welkom in Brugge 2002.

Curieuzeneuze is een initiatief van de Vlaamse Gemeenschap in samenwerking met Technopolis, Zonneland, KidCity, Ketnet en Klasse. Meer info: www.curieuzeneuze.be of bij Technopolis via tel. 015 34 20 00 (werkdagen tussen 9 en 17 uur).


 Met een heel eenvoudige test kan u de uithouding van uw leerlingen meten, interpreteren en trainen. De nieuwe versie van de Légertest (of uithouding shuttle run test), in combinatie met de Bolero (juist, die van Ravel) en een hartslagmeter zijn alles wat u hiervoor nodig hebt. De test heeft een ingebouwde opwarming én de muziek ondersteunt het (opgelegde) looptempo. Daarna kan u de testresultaten terugkoppelen aan leeftijds- en geslachtsgebonden referentiewaarden. De test houdt bovendien rekening met de hartslag in rust, de maximale hartfrequentie en de hartfrequentie na vijf minuten recuperatie. De Légertest (J.P. Vanderbist & M. Vandekerkhove) bestaat uit twee audio-cd’s, een cd-rom met handleiding en gebruiksaanwijzing en (desgewenst) een korte inleidende video. Het pakket is ontwikkeld door het Studiecentrum voor fysieke ontwikkeling en de Audiovisuele dienst KULeuven. Het cd-pakket kost 1500␣ fr. (37,18 euro); de inleidende video 400␣ fr. (9,92 euro).

Hoe fit zijn uw leerlingen?

Op 22 september (Leuven) of 20 oktober (Brugge) kan u deelnemen aan een nascholing rond dit pakket. Deze nascholing kan ook op aanvraag. Meer info bij Maurice Vandekerkhove - tel. 016 32 92 50 Bestellingen: Audiovisuele dienst KULeuven - Liliane Mees Kapeldreef 62 - 3001 Heverlee - tel. 016 32 92 50 - fax 016 32 92 98 - li.mees@avd.kuleuven.ac.be

Meer info bij Stichting Roger Van Overstraeten vzw - Kapeldreef 75 - 3001 Heverlee - tel. 016 28 10 64 - fax 016 28 15 76 foundrvo@imec.be Een webpagina bouwen, html enz. klinkt als hocus pocus? Neem snel een kijkje op www.e-solidariteit.be, antwoord op de drie eenvoudige vraagjes en u krijgt een aantal speciale html-latjes toegestuurd voor uw leerlingen. Hiermee kunnen uw leerlingen de html-code kraken en in een mum van tijd zelf webpagina’s maken en, wie weet, een webcam winnen!

«Ben» gaat in première op 27 september en loopt tot 31 januari 2002 (met mogelijkheid tot verlenging). Tickets voor schoolvoorstellingen kosten 500␣ fr. (12,39 euro), reserveren op tel. 03 233 15 88.

Uiteraard willen de organisatoren en Klasse u graag de gelegenheid geven om gratis met deze nieuwe Vlaamse musical kennis te maken. Daarom nodigen wij op donderdagavonden 4 en 11 oktober telkens honderd leerkrachten uit (met partner of collega) voor een gratis voorstelling. Om te reserveren volstaat een telefoontje naar Educatief Theater Antwerpen - Denise Machiels tel. 03 233 15 88.

STICHTING ROGER VAN OVERSTRAETEN

Internet is méér dan chatten alleen.

VREDESCENTRUM ANTWERPEN

Meer info en inzendingen bij Vredescentrum Antwerpen - Open Onderwijshuis - Project CIAK Junior - Lange Gasthuisstraat 29 2000 Antwerpen - tel. 03 231 19 21

 «Ars Amatoria/Handleiding voor minnaars» trakteert leerlingen vanaf 15 jaar op een komische kijk op de Romeinse zeden en gewoonten. Ovidius’ spottende leerboek blijkt na tweeduizend jaar verrassend actueel. U hoeft dan ook geen Latijn te kennen om dit stuk te smaken. Acteur Ron Cornet en gitarist Jan Moonen komen in oktober en november dit stuk graag op uw school brengen (minimale accommodatie volstaat).

Handleiding voor minnaars Zélf een film schrijven!

Meer info en reservaties bij Barre Weldaad vzw Lamorinièrestraat 252 - 2018 Antwerpen - tel. en fax 03 230 02 73 - gsm 0477 72 28 84 - barreweldaad@pandora.be

 Hij ligt al op uw school: de nieuwe inventaris voor leermiddelen mondiale vorming. Zeven gespecialiseerde documentatiecentra hebben zich verenigd in het samenwerkingsverband vzw VLIO (Vlaamse Dienst Verspreiding Leermiddelen Internationale Opvoeding). Er is een inventaris voor het basisonderwijs en eentje voor het secundair onderwijs, elk goed voor een 250-tal leermiddelen: lesmappen, video’s, informatieve boeken en spelen… Wie de inventaris niet vindt op school, kan een exemplaar aanvragen via fax 02 536 19 34 of mail vlio@vlio.ngonet.be. Ook op de website www.cocosnet.be (databank «educatief» aanklikken) vindt u een beschrijving van alle leermiddelen. Die website wordt trouwens regelmatig aangevuld met nieuwe materialen.

Mondiale vorming

 In het najaar komt er een congres voor alle Vlaamse vertrouwensleerlingen. Hiervoor is het CLB Brasschaat dringend op zoek naar alle bestaande initiatieven gegroeid vanuit de idee van vertrouwensleerlingen, peerwerking enz.

Vertrouwensleerlingen gezocht

Vertrouwensleerlingen én begeleiders, meldt u a.u.b. bij CLB GO Brasschaat - Centrum voor Zorgverbreding - Christine De Backer - Van Hemelrijcklei 81 - 2930 Brasschaat - tel. 03 651 79 11 fax 03 653 03 14 - clb.07.brasschaat@rago.be

 Met «CIAK Junior» kunnen leerlingen van 10 tot 15 jaar hun eerste stappen in de filmwereld zetten. Ze krijgen immers de kans om met een zelfgeschreven film Vlaanderen te vertegenwoordigen op het jaarlijks kinderfilmfestival CIAK in Treviso (Venetië), Italië in mei 2002. Dit project is een initiatief van Vredescentrum Antwerpen, i.s.m. Unescocentrum-Vlaanderen. Tot 15 november mogen uw leerlingen een verhaallijn inzenden. Een onafhankelijke jury kiest het beste verhaal om te verfilmen. In de winnende school volgt dan een casting. De uitgekozen «acteurs» moeten van januari tot maart een vijftal dagen ter beschikking zijn voor repetities en opnamen. De verhaallijn bedraagt max. twee pagina’s en mikt op een film van een tiental minuten.

Kinderfilmfestival

VLIO

 Het nieuwe internetproject «E-solidariteit» toont uw leerlingen de maatschappelijke waarde van het web. De Stichting Roger Van Overstraeten vzw laat jongeren websites bouwen voor één van de actievoerders van Kom Op Tegen Kanker (KOTK). Die actievoerders kunnen op de speciaal ontwikkelde website www.e-solidariteit.be promotie maken voor hun acties via een eigen, zelfgemaakte webpagina. Een eenvoudige operatie, maar ze laten zich hierbij graag helpen door uw leerlingen. In school-, klas- of teamverband steken uw leerlingen een handje toe én kunnen ze leuke prijzen winnen, zoals webcams, een barco-projector voor de school of een klasreis naar de CERN (Genève). U kan zich met uw leerlingen trouwens spiegelen aan bestaande voorbeelden. Zo ontwierpen de laatstejaars secundair onderwijs en de derde graad lager onderwijs van Sint-Jozefscollege Aalst een webpagina over de azaleaverkoop in september (www.plantjesweekend.be). De leerlingen van Regina Mundi Genk en een groepje kantklosters promoten samen Klos Tegen Kanker (home.planetinternet.be/~rmg01/). En de leerlingen van Nieuwen Bosch Humaniora Gent promoten de 12-urenloop van Drongen (home.planetinternet.be/~nbosch/12urenloop/). Via sponsoring levert dit zelfs geld op voor KOTK telkens een bezoeker op de site komt. Kijk op www.e-solidariteit.be bij de zoekertjes en contacteer meteen een actievoerder in uw buurt. Of plaats zelf een zoekertje om uw klas voor te dragen als kandidaat-websitebouwer. E-solidariteit eindigt niet met KOTK. Op 17 november komt het project uitvoerig aan bod op de CST-beurs (EHSAL-Hogeschool, Brussel), met o.a. de prijsuitreiking van het KOTK-project en een ludieke quiz. Er volgen ook nieuwe projecten, met als rode draad de maatschappelijke waarde en impact van de nieuwe communicatietechnologie.

Solidariteit op het net

 Ben is een jongen met toekomst, de gedroomde opvolger als directeur van het familiebedrijf. Op een galafeest ontmoet hij het dienstertje Sarah. Door een stom ongelukje verliest ze haar baan, Ben troost haar en geeft haar zijn kaartje. René, Sarah’s vriend, een agressief kereltje, denkt meteen het ergste en gaat Ben opzoeken. Na een gevecht is René dood en Ben vliegt de gevangenis in wegens moord. Heel zijn leven verandert… «Ben» is een spiksplinternieuwe Vlaamse musical, de verwezenlijking van een droom van schrijver Ronald Van Rillaer (Lambik in «Suske & Wiske» en cabaretier). Hij vond steun bij componist Fonny De Wulf («Flikken» en «Windkracht 10») en regisseur Jos Dom. De cast mag er ook wezen, met o.a. Jan Schepens, Maike Boerdam, Chris Van Tongelen, Dieter Troubleyn en Daisy Thijs. «Ben» is de eerste (onafhankelijke) productie van het duo Van Rillaer-Jef Huyben (ooit samen in Krisiskabaret). Ook de locatie is nagelnieuw: de Waagnatie op ‘t Eilandje (Rijnkaai, Antwerpen) is speciaal voor deze musical tot schouwburg omgebouwd.

Naar Ben

Het wie-wat-waar van mondiale vorming in twee inventarissen.

In de inventaris en op de website vindt u de adressen van de zeven documentatiecentra waar u het materiaal kan ontlenen. Meer info bij Vlio-Nationaal - Vlasfabriekstraat 11 - 1060 Brussel tel. 02 536 19 31 - vlio@vlio.ngonet.be KLASSE NR.117 21


(advertentie)


(advertentie)


Over discriminatie, vooroordelen en pesten 

TER ANTW EDUCATIEF THEA

ERPEN

«Bobbel» is een nieuwe productie van het Educatief Theater Antwerpen voor leerlingen van 6 tot 10 jaar. Dit stuk over discriminatie en vooroordelen is gebaseerd op «Het verhaal van Bobbel die in een bakfiets woonde en rijk wilde worden» van Joke Van Leeuwen, waarin de jonge vrouw Bobbel vertelt over haar pogingen om rijk te worden. Op woensdag 26 september (20.30 u.) kan u gratis kennismaken met deze nieuwe voorstelling. U kan uw zitje telefonisch reserveren (max. vier plaatsen per school). Leerkrachten die vorige promotievoorstellingen hebben gemist, krijgen op woensdag 3 oktober (20.30 u.) een nieuwe kans om gratis kennis te maken met de tragikomedie «Pestkop» van Ed Vanderweyden. Annelies De Wolf probeert met zeven levensgrote poppen, muziek en meezingliedjes de verschillende aspecten van het pestprobleem bespreekbaar te maken voor leerlingen van 8 tot 12 jaar. Wegens succes verlengd, wat misschien betekent dat het pestprobleem nog niet is opgelost? Ook voor deze kijkvoorstelling kan u uw zitje telefonisch reserveren (max. vier plaatsen per school).

Gratis kijkvoorstellingen voor onderwijzers.

De video «Geen nieuws vandaag» werd door VTM gemaakt en is verkrijgbaar door storting van 12,50 euro (504␣ fr.) op rekeningnr. 230-0556140-59, van Pauwels Direct Mail - Parklaan 22 - 2300 Turnhout (ook aantal vermelden a.u.b.) - meer info over dit project bij Persdienst VMM - Mark Vanlombeek - fax 02 252 52 28 mark.vanlombeek@vtm.be

Alle voorstellingen vinden plaats in de Zwarte Zaal van het Fakkelteater - Reyndersstraat 7 - 2000 Antwerpen. Meer info bij Educatief Theater Antwerpen - Denise Machiels - Reyndersstraat 7 - 2000 Antwerpen - tel. 03 233 15 88 - fax 03 225 02 44 www.educatieftheaterantwerpen.be - deze voorstellingen zijn ook beschikbaar als schoolvoorstelling

 Wist u dat er statistisch gezien in elke klas een kind met astma zit? Dat de helft van deze kinderen geen correcte behandeling krijgt, omdat hun ziekte niet wordt ontdekt? Dat deze kinderen vaker afwezig zijn op school en een grotere kans hebben op leerachterstand? Vijf à zes procent, één op twintig leerlingen tussen 5 en 14 jaar lijdt aan astma. En dit percentage lijkt nog te stijgen. Vroegtijdige opsporing en behandeling is een must. Eén van de resultaten van Levenslijn 2000 (astma en allergieën) is een wetenschappelijk onderzoek naar de haalbaarheid van vroegtijdige opsporing: hoe goed zijn de bestaande instrumenten hiervoor én hoe (maatschappelijk) relevant is zo’n opsporingsprogramma? U kan hier alvast aan meewerken. De onderzoekers willen tijdens dit schooljaar 6000 leerlingen van de eerste klas lager onderwijs onderzoeken. Dat onderzoek gebeurt met een vragenlijst voor de ouders (n.a.v. het medisch onderzoek door de CLB-arts) en met een inspanningstest tijdens de les LO. Uiteraard krijgen de ouders nadien een brief met de onderzoeksresultaten én verwijzen de onderzoekers kinderen met afwijkende resultaten naar hun huisarts.

Astma op school

 Directeur Tot 21 september kan u solliciteren als nieuwe directeur voor de basisscholen Bloemendaal en Elshout in Schoten. U werkt er (vanaf 1 juni 2002) in teamverband met de collega directeur.

Gezocht

Meer info en kandidaturen bij Centraal Schoolcomité Schoten Katholiek Basisonderwijs - p/a Deken Flor Stes - Verbertstraat 23 - 2900 Schoten

Gedetacheerd leerkracht Gezocht: leerkracht voor een jongereninformatiewebsite (redactiewerk, jongerenredactie coachen, actualiteit opvolgen, kleine technische aanpassingen doen, informatie up-to-date houden) en voor een project rond peer involvement (onderzoeks- en redactiewerk, vorming geven…). Een vlotte pen, kennis over peer involvement, ervaring in het coachen van jongeren enz. zijn gewaardeerde kwaliteiten.

Voor meer informatie over dit onderzoek: dr. Michaëla Daelemans Vlaamse Wetenschappelijke Vereniging voor Jeugdgezondheidszorg - Onze-Lieve-Vrouwstraat 42 (1ste verdieping) - 3000 Leuven tel. 016 29 01 19 - vwvj@unicall.be

Meer info, volledige functiebeschrijving en kandidaturen (met cv) bij In Petto - Hilde Heughebaert - Diksmuidelaan 50 - 2600 Berchem - tel. 03 366 15 20 - hilde@inpetto-jeugddienst.be www.inpetto-jeugddienst.be

 Ouders van leerlingen en studenten in het hoger onderwijs kunnen een studiebeurs aanvragen bij het departement Onderwijs. Ze hebben daarvoor tijd tot 31 oktober (uiterste datum!). U vindt alle informatie in de gratis brochure «Studietoelagen 2001-2002» in alle gemeentehuizen en openbare bibliotheken.

Studietoelagen

Huismeester-Opvoeder Gezocht: een huismeester-opvoeder voor Lager Secundaire Beroepsschool - BuSO Levenslust in Sint-Martens-Lennik. U bent er verantwoordelijk voor personeelsadministratie én bijkomend allerlei administratieve taken. Leerlingbegeleiding is een belangrijk aspect van de job. Computerkennis is vereist.

Nederlands Gezocht: leerkrachten om enkele uren per week (tegen vergoeding) Nederlands te leren aan migranten (vanaf 16 jaar) van uiteenlopende afkomst.

U kan de brochure ook aanvragen bij het departement Onderwijs cel Publicaties - fax 02 553 66 54 (naam, adres en gewenste aantal exemplaren vermelden) 䊳 TOM SCHOEPEN

Meer info en kandidaturen met cv (vóór 30 september) bij de heer De Wuffel - Scheestraat 74 - 1750 Sint-Martens-Lennik tel. 02 568 11 05

Meer info en kandidaturen (met cv) bij Taallessen Nederlands aan Jonge Migranten vzw - Cellebroersstraat 16 - 1000 Brussel tel. 02 511 29 33 - taallessen.migranten@compaqnet.be of kristiaan.denys@wol.be

Parttime pedagoog/psycholoog Een kleinschalige residentiële voorziening binnen de bijzondere jeugdbijstand in Brussel zoekt dringend een parttime pedagoog/ psycholoog met een opleiding in systeemdenken en minstens drie jaar ervaring in een residentiële setting en met gezinsbegeleiding. Kennis van de regio Brussel-Halle-Vilvoorde, de Franse taal en redactionele vaardigheden zijn een pluspunt. Meer info en kandidaturen (met cv) bij Begeleidingscentrum Regio Brussel vzw - Kristel Steegmans - Jubelfeestlaan 145 - 1080 Brussel - tel. 02 426 10 01 24 KLASSE NR.117

 Wat is nieuws eigenlijk? Wat is nieuws voor VTM? Komt alles op het scherm of maakt de nieuwsredactie keuzes? Welke zijn daarbij de selectiecriteria? En hoe zit dat bij andere zenders? Hoe belangrijk is het beeldmateriaal? De nieuwsredactiemolen draait 24 uur per dag, 7 dagen per week, 12 maanden per jaar. Leuk wetenswaardigheidje voor een commercieel televisiestation als VTM: bijna één derde van de mensen en de middelen gaan naar de informatie-uitzendingen. Meer dan 200 mensen zorgen voor de nieuwsvoorziening. «Geen nieuws vandaag» is een nieuwe video om een les over informatie op televisie te ondersteunen. Uw leerlingen ontdekken zo hoe nieuws wordt gemaakt, en zeker het VTM-nieuws. Dat is een eigen aanpak, zeker niet de enige. U hoort de eindredacteurs en journalisten bijvoorbeeld zeggen waarom zij bepaalde feiten nieuws vinden en andere niet, wat op zich al een leerrijke ervaring is én aanleiding voor een (hopelijk) geanimeerd klasgesprek.

Geen nieuws vandaag

De klassieke filosofie in één oogopslag

 4,6 miljard jaar evolutie op één tijdsbalk, met centraal de culturele en artistieke geschiedenis van de laatste 5000 jaar. Gekkenwerk? Moraalwetenschapper Tom Schoepen heeft er alleszins vier jaar aan gewerkt. Nu is zijn «Project Sisyphus» (what’s in a name?) klaar, een multidisciplinair geheel van meer dan 3000 belangrijke stromingen en vertegenwoordigers uit wijsbegeerte, wetenschappen, letteren, kunst, muziek en wereldgodsdiensten. Vijftien professoren controleerden de inhoud voor Schoepen de balk kon oprollen. En nu is de «Tijdsbalk van de Menselijke Evolutie, Kennis en Cultuur» beschikbaar op een doek van 2 meter bij 1,37 meter, bevestigd op een stevige rol en in de hoogte verstelbaar, zodat u de gezochte periode steeds op ooghoogte kan brengen. Het geheel is afgewerkt in vierkleurendruk en bevat 150 illustraties. De tijdsbalk kost 2950␣ fr. (73,13 euro; niet-geplastificeerde versie) of 5.950␣ fr. (147,50 euro; dubbelzijdig geplastificeerde versie).

Cursus op één wandtapijt

Meer info bij Tom Schoepen - Plotersgracht 29 - 9000 Gent tel. en fax 09 234 33 03 - nfo@worldhistory-poster.com www.worldhistory-poster.com


Meer info bij vzw Die-’s-Lekti-kus - Diestsesteenweg 722 - 3010 Kessel-Lo - tel. 016 35 55 42 - fax 016 35 64 32 erik.galle@skynet.be

 De Wereldgezondheidsorganisatie schat dat tabak elk jaar het leven kost aan vier miljoen mensen (4.000.000!). Dit aantal zou, volgens de prognoses, binnen dertig jaar verdriedubbeld zijn. Als het zo verder gaat, wordt nicotine de belangrijkste ziekteoorzaak ter wereld. Eén van de meer spectaculaire gevolgen van roken is keelkanker. Om een kleine overlevingskans te hebben, moet de patiënt een zware prijs betalen: een laryngectomie, een onherstelbare verminking, die het definitieve verlies van de stem inhoudt. In de video «Ontstemd» (14,5 minuten) getuigen patiënten over hun leven vóór en na deze ingreep. De video is heel sec, brutaal en keihard. Maar ook buitengewoon duidelijk. En dus zeker geschikt voor preventielessen rond roken. Een goede voor- en nabegeleiding is echter absoluut noodzakelijk.

Rechten van kinderen op school 

䊴 VZW DIE-’S-LEKTI-KUS

 Dyslexie kleurt je dag, zou het motto kunnen zijn van de nieuwe videofilm «Ik heet niet dom». In deze film vertellen Kobe (6 jaar), Hanne (15 jaar), Toon (21 jaar) en Mia (volwassen vrouw, dus vragen we geen leeftijd) hoe dyslexie en aandachtsstoornissen hun leven van ‘s morgens tot ‘s avonds beïnvloeden. De bijhorende interactieve cd-rom biedt leerkrachten en ouders talrijke tips, achtergrondinformatie en werkschema’s om kinderen en jongeren op een aangepaste manier in de klas te begeleiden. Dit project toont wat u kan doen om falen en mislukking van begaafde leerlingen met leerstoornissen te voorkomen. Video en cd-rom kwamen tot stand met steun van o.a. Cera Foundation, CLB’s, KUL, Eureka Onderwijs, Sprankel, Stichting Leerproblemen, Zit Stil enz., die gratis hun knowhow ter beschikking stelden. Initiatiefnemer vzw Die-’s-Lekti-kus zal het pakket volgende maand (met steun van het departement Onderwijs) gratis verspreiden in alle Vlaamse scholen.

Ik heet niet dom

Hoe helpen we begaafde leerlingen met leerstoornissen?

Ontstemd

De video werd gerealiseerd door Guy De Leener, met deskundig advies van prof. Marcel Frydman (faculteit Psycho-Pedagogische Wetenschappen, Université Mons-Hainaut). U kan hem bestellen bij UMH/prof. Frydman - Place du Parc 20 - 7000 Mons. De richtprijs bedraagt zo’n 400␣ fr. (9,92 euro). Op de redactie liggen 35 gratis exemplaren klaar voor geïnteresseerde leerkrachten. U stuurt hiervoor een kaartje naar Klasse (Ontstemd) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel. De onschuldige hand doet de rest.

 Als u er geen gras over laat groeien, kan u 8000 euro (322.719␣ fr.) binnenrijven. Dat bedrag ligt klaar voor een secundaire school die «op een innovatieve en doeltreffende manier omgaat met onderwijs in en van het Nederlands». De opdracht: lever een project in dat de taalvaardigheid van de leerlingen bevordert: leesbevordering, schrijven, ICT-gebruik, tutorsystemen om leerlingen te ondersteunen, geïntegreerde aanpak voor allochtone én autochtone leerlingen enz. Het project moet binnen een school of scholengroep draaien, met de input van meerdere leerkrachten of verschillende vakken. De positieve effecten van het project moeten zichtbaar/meetbaar zijn én andere scholen moeten het zonder drastische aanpassingen kunnen overnemen. Een deskundige jury nomineert en bezoekt maximum vijf scholen, waaruit de winnaar gekozen wordt. De Taalunie-Onderwijsprijs is een initiatief van het Platform Onderwijs Nederlands, de denktank van de Nederlandse Taalunie, afwisselend voor het basis- en het secundair onderwijs. Inschrijven kan tot 1 oktober. Volgend jaar mogen opnieuw de basisscholen hun kans wagen.

KINDERRECHTENCOMMISSARIAAT

Voor alle info: Kinderrechtencommissariaat - Hertogstraat 67/71 1000 Brussel - tel. 02 552 98 00 - fax 02 552 98 01 kinderrechten@vlaamsparlement.be

Kitsegem: kinderdorp-voor-één-dag.

AMINAL

Taalunie-Onderwijsprijs

Info en inschrijvingen: Nederlandse Taalunie - Algemeen Secretariaat - Postbus 10595 - 2501 HN Den Haag - Nederland tel. 00 31 70 346 95 48 - fax 00 31 70 365 98 18 - secr@ntu.nl www.taalunie.org/_/werkt/onderwijsprijs.html (elektronisch inschrijvingsformulier) - www.taalunie.org/onderwijsprijs (winnaars vorig schooljaar)

Elk kind heeft recht op goed onderwijs. Maar elk kind heeft ook het recht op een eigen mening en moet kunnen mee beslissen over wat rondom hem gebeurt. Hoe zit dat op school? Rechten van Kinderen op school is de najaarscampagne van het Kinderrechtencommissariaat. Emancipatie en participatie van kinderen, vooral de 8- tot 12- jarigen, staan centraal. In september komt er het nieuwe «Megafoon-boekje» met actietips voor kinderen die hun rechten op school willen uitoefenen. Het boekje wordt via alle basisscholen aan de kinderen bezorgd. Op zaterdag 22 september staat Kitsegem weer voor één dag op de Belgische landkaart tijdens het Kinderrechtenfestival. Kitsegem is een neig dorp dat rekening houdt met wat kinderen zeggen. Mochten ze vorig jaar hun eigen gemeente maken, dan maken de kinderen deze keer hun eigen school. Ze kunnen mee beslissen wat er in de klas gebeurt, hoe hun speelplaats eruit ziet, ze kunnen hun leerkracht een rapport geven, naar de thuis-, snoezel- of multiculturenklas. En voor wie meer magie wil, is er de heksenschool. Kinderen kunnen ook stevig uitfreaken want Tina Bride en Belle Perez staan op het podium. Er is ook een kindercafé, een dagdroomfabriek, doolhof en… ouderopvang. Kitsegem bestaat van 12 tot 19 u. in het provinciaal domein De Schorre in Boom. Kinderen betalen 100␣ fr. (2,48 euro). Volwassenen 200␣ fr. (4,96 euro). Met een bon in Klasse voor Ouders komen de kinderen er gratis in. Meer info op tel. 057 44 69 33. Van 1 tot 15 december rijdt de school-participatiebus door Vlaanderen. Die stopt in 30 Vlaamse experimenteer-basisscholen die op een of andere manier inspraak willen installeren in hun school. De scholen gaan een engagement aan voor drie overlegsessies voor leerkrachten, directie en leerlingen van het vierde, vijfde en zesde leerjaar. Dat moet leiden tot een charter over inspraakcultuur in die school.

U kan héél eenvoudig MOS op school kweken.

 Wat doet u met MOS op uw school? Nee, niet het groene goedje dat groeit tussen de tegels van de speelplaats. Wél het nieuwe milieuzorgproject voor het basisonderwijs. Groene school (secundair en hoger onderwijs) krijgt er een broertje bij met de klinkende naam «Milieuzorg Op School» (MOS). Dit project geeft u de mogelijkheid om uw leerlingen ervaring te laten opdoen met milieuverantwoord gedrag en samen te werken aan een milieuvriendelijke school. De MOS-thema’s zijn afval, energie, water, verkeer en groenvoorziening. Drie coördinatoren hebben een inventaris gemaakt van geschikt én beschikbaar educatief materiaal. In elke provincie is er een MOS-begeleider om te helpen bij de organisatie op uw school. U kan hen bereiken via de provinciale Natuur- en Milieueducatiedienst (NME). Eerst en vooral krijgt u de «Algemene MOS-handleiding». Met dit stappenplan kan u een MOS-werkgroep oprichten, uw schoolorganisatie in kaart brengen op het vlak van milieuzorg en een milieubeleidsverklaring met MOS-actieplan opstellen. Vervolgens kiest u voor één of meerdere aandachtsvelden. Voor elk aandachtsveld is er een themapakket met concrete lesactiviteiten, acties en maatregelen om uw eigen milieuzorgproject vorm te geven. Scholen die met eigen accenten en een creatieve aanpak vooruitgang boeken op het vlak van milieuzorg krijgen een MOS-deelnamelogo. Via een interactieve website en een MOSnieuwsbrief kan u bovendien contacten leggen met andere deelnemende scholen. De bedoeling is dat hieruit op termijn een netwerk van MOS-scholen groeit.

Er groeit MOS op uw school

Meer info over MOS: Bruno Vanerom - tel. 02 553 80 72 (Brussels Hoofdstedelijk Gewest) - Gike Neels - tel. 015 31 95 11 (provincie Antwerpen) - Bertie Vanderlee - tel. 011 26 54 50 (provincie Limburg) - Mark Alderweireldt - tel. 055 49 67 96 (provincie Oost-Vlaanderen) - Jan De Boe - tel. 016 26 72 56 (provincie Vlaams-Brabant) - Wim Mestdagh - tel. 050 40 32 81 (provincie West-Vlaanderen) KLASSE NR.117 25


(advertentie)


(advertentie)


 Verhalen, een groot puzzellandschap van een vijver en met kunstzinnige constructies vertellen het leven van enkele waterdieren. Hoe komt een larve van een mug in het water terecht? Hoe jaagt een snoek? Na dit inleidende (binnen)gedeelte gaan uw leerlingen de natuur in om actief dieren te zoeken. Dit project is bedoeld voor leerlingen eerste en tweede graad lager onderwijs. Dagelijks zijn er twee rondleidingen, behalve op woensdag. Het project is gratis. Dit najaar kan u met uw leerlingen terecht in Provinciedomein Het Vinne, Zoutleeuw (24 tot 28 september) en Provinciedomein Huizingen (3 tot 9 oktober). Voor leerlingen vanaf de derde graad lager onderwijs vaart de «Milieuboot» over Vlaams-Brabantse wateren. Uw leerlingen krijgen informatie over waterlopen, menselijke ingrepen (sluis, dijk, oevers, jaagpad…), landschappen langs het water (industrie, landbouw, toerisme…), de natuur in en op het water (oeverbegroeiing, watervogels, vissen…), oorzaken van en oplossingen voor watervervuiling enz. De boottocht duurt 2,5 uur voor 60 leerlingen. Schoolgroepen hebben voorrang op schooldagen. U betaalt 75␣ fr. (1,86 euro) per leerling (tot 18 jaar). Per 20 leerlingen mag één leerkracht gratis meevaren. Dit najaar vaart de boot op de Dender (24 tot 29 september; Aalst-Liedekerke en Liedekerke-Idegem) en op het Zeekanaal Brussel-Schelde (1 tot 17 oktober; Vilvoorde, Brussel en Grimbergen). Voorjaar 2002 verkent de boot het Kanaal Brussel-Charleroi (29 april tot 4 mei) en het Kanaal Leuven-Dijle (6 tot 25 mei).

Waterbeesten

Klasse-service

Zorgverbreding Collega Karin Robert start een werkgroep rond zorgverbreding en sociale vaardigheden om hierrond ideeën uit te wisselen en elkaar te steunen in projecten. Meer info bij Karin Robert - Baanderheerstraat 6 - 8310 SintKruis Brugge - karin.robert@skynet.be

Bier in Brugge Collega Henk Anseeuw verzorgt bierwandelingen op maat door historisch Brugge. Van een gewone wandeling (twee à drie uur, met degustaties) tot thematische dagprogramma’s over bierproductie, soorten bier, België en bier, bier in eigen streek, biersmaken, geschiedenis van het bier… (uitgebreide degustaties, bezoek aan een brouwerij, maaltijden…). Meer info bij Henk Anseeuw - Wulgenbroekstraat 2 - 8200 SintMichiels - tel. 050 37 51 91 of gsm 0485 58 47 78 henk.anseeuw@sint-lodewijkscollege.be

Jonge holebi’s uit de kast In «Uit de kast» vertellen jonge holebi’s hoe ze «het» thuis hebben gezegd, hoe hun ouders reageerden enz. Voorts komen ouders, familie, vrienden enz. aan het woord. U kan dit radioprogramma wekelijks (één uur lang) horen op 25 lokale zenders. De opnames gebeuren vaak live in jeugdhuizen, jongerencafés… De ploeg zoekt voortdurend locaties én radiozenders. Die krijgen «Uit de kast» gratis aangeboden. Meer info bij Uit de kast - tel. 0485 66 66 04

Beide projecten zijn een initiatief van de dienst Leefmilieu van de provincie Vlaams-Brabant - Diestsesteenweg 52 - 3010 Leuven fax 016 26 72 61 (nummer voor inschrijvingen) - meer inhoudelijke info krijgt u bij vzw De Milieuboot - tel. 053 72 94 20 info@milieuboot.be - www.milieuboot.be

Spreken over armoede en uitsluiting

Een nieuwe kijk op Londen met EST?

Klimmuren Gezocht: scholen met een klimmuur. De Vlaamse Bergsport- en Speleologiefederatie (VBSF) maakt een inventaris voor een betere samenwerking tussen scholen en sportfederaties. VBSF - Koen Hauchecorne - D. Herreynslaan 155- 2610 Wilrijk tel. 03 830 35 60 - fax 03 830 36 24 - koen@vbsf.be

Gratis avontuur voor leerkrachten 

Weg agressie

28 KLASSE NR.117

Psychoasis De nieuwe cd «Psychoasis» bevat 16 tracks met originele muziek en covers, gebracht door psychiatrische patiënten en bekende Belgische artiesten. De cd kadert in het Jaar van de Geestelijke Gezondheid. Hiermee borduurt vzw Mis Verstand verder op «Het geheim van de hersenchip» (EPO), een zelfgids (in stripvorm) voor mensen met een psychose. U vindt de cd in alle Free Record Shops (599␣ fr. - 14,85 euro, waarvan zo’n 100␣ fr. - 2,48 euro gaat naar een speciaal fonds). Meer info bij vzw Mis Verstand - Marc De Hert & Erik Thys marc.de.hert@uc-kortenberg.be - www.psychoasis.be

Elke basisschool krijgt (via het departement Onderwijs) één gratis pakket (verhalen + methodieken). Er is een (beperkte) overdruk voor wie extra exemplaren wil aanvragen. Meer info bij Cera Foundation - Brusselsesteenweg 100 - 3000 Leuven - tel. 016 86 56 52 - fax 016 86 32 31 - cerafoundation_nat@Cera-Holding.be

De Weg-agressiekrant verschijnt op dinsdag 9 oktober als extra bijlage bij Het Nieuwsblad/De Gentenaar. U kan vooraf extra exemplaren bestellen op onderstaand adres. U vermeldt daarbij uw naam en adres, het aantal exemplaren (minimum 10) en de dagbladhandel waar u het pakket (verplicht) ophaalt. U betaalt 16␣ fr. (0,40 euro) per exemplaar en u krijgt er de krant van die dag gratis bij. Uiterste besteldatum: 25 september. Bestellingen bij VUM - Verkeersspecial - tel. 02 467 99 94 fax 02 466 74 83 - meer info bij IPB - Leon Van Luchene Guimardstraat 1 - 1040 Brussel - tel. 02 509 96 87 fax 02 509 96 09 - ipb@kerknet.be - www.ipbsite.be

Schoolreizen naar Engeland Wie een schoolreis organiseert richting Londen of andere delen van Engeland kan bijvoorbeeld een beroep doen op European School Travel, een Britse organisatie die al een tiental jaren (educatieve) reizen naar Londen en Engeland (mee)organiseert. Surf eens naar hun website, u vindt er een massa informatie en tips. European School Travel - tel. 00 800 4640 2488 (gratis nummer) - www.estlondon.co.uk

 Begin er maar aan: begrippen als armoede en uitsluiting bespreekbaar maken voor kinderen van de lagere school. Zonder belerend te zijn, zonder in gemakkelijke vooroordelen te vervallen… ATD Vierde wereld en Beweging van mensen met een laag inkomen en kinderen zijn de uitdaging aangegaan, met de steun van Cera Foundation. Zij kozen voor een projectweek en vertrekken vanuit vijf (fragmenten uit) jeugdverhalen, die alle aspecten van armoede en uitsluiting bestrijken. Bij elk verhaal krijgt u verwerkingssuggesties om het verhaal verder uit te diepen en creatief uit te werken. Dat kan zelfs leiden tot een toonmoment om ouders, directie, collega’s, leerlingen… het resultaat van uw projectweek te laten zien. En ondertussen hebben uw leerlingen door dat armoede en uitsluiting geen ver-van-mijn-bed-show is, maar wel degelijk ook op henzelf betrekking heeft.

 De «Weg-agressiekrant voor megawijze weggebruikers» wil jongeren van 16 tot 18 jaar aansporen tot meer bewustzijn over veilig verkeer én tot gedragswijziging. Sociale vaardigheid binnen het verkeer is het centrale thema. Verschillende doe-activiteiten (hoffelijkheidstest, stellingenspel…) maken uw leerlingen gevoeliger voor een veiliger verkeer. Leerkrachten vinden in de krant tips voor klassikaal gebruik. De Weg-agressiekrant is een initiatief van Interdiocesaan Pastoraal Beraad (IPB), in samenwerking met DVV Verzekeringen, het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid en Het Nieuwsblad/De Gentenaar.

IPB

Weg met agressie op de weg.

Op zondag 18 november kan u gratis deelnemen aan een kennismakingssportdag in verblijfscentrum Rochers de Sy, in het kleine dorpje Sy (15 km van Durbuy). Op het programma staat een avontuurlijke trekking met rappel, touwenparcours en mini-speleologie (voor de liefhebbers, niets is verplicht). U kan er tegelijk kennismaken met het aanbod van initiatiefnemer Fun Adventure: schoolsportdagen, bosklassen, avonturensportklassen… U bent uiterlijk om 10 u. ter plaatse. Na de koffie en een korte rondleiding door het verblijfscentrum, begint meteen de trekking. Rond 16 u. bent u terug in het centrum. Uw brooddoos mag rustig thuisblijven, want Fun Adventure zorgt voor een gratis lunchpakket. In het centrum kan u rustig nog wat nakaarten in de bar (het eerste drankje is van het huis). Maximum drie personen per school mogen deelnemen. Zorg wel voor aangepaste kledij, trekkings- of sportschoenen, regenjasje, rugzakje, zaklamp, reservekledij. Honderd leerkrachten kunnen deelnemen. Stuur dus zo snel mogelijk (zeker vóór 30 oktober) een kaartje naar Klasse (Fun Adventure) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel. Vermeld zeker naam en adres van uw school, uw eigen naam en een telefoonnummer, het aantal deelnemers én het aantal daarvan dat aan de trekking wil deelnemen. U krijgt een bevestiging met routebeschrijving. Meer info bij Fun Adventure - Van Akenstraat 31 - 1850 Grimbergen - tel. 02 270 09 70 - fax 02 270 40 07


To boldly go…  Verover de ruimte in Redu-Transinne. Maak kennis met de educatieve programma’s en met de unieke Ruimteklassen (3 tot 5 dagen). U krijgt een geleid bezoek doorheen het hele centrum, terwijl uw gezin het tentoonstellingsparcours verkent en de simulatietoestellen van het Space Camp uittest. Voor u is alles gratis, uw volwassen familieleden betalen 150␣ fr. (3,72 euro). Dit zijn de ruimtevrijdagen in het Euro Space Center, een originele formule van opendeurdagen voor leerkrachten. Vooraf inschrijven is wel verplicht, mét vermelding van uw voorkeursdatum. U kan kiezen uit vrijdagen 2 november, 28 december, 15 februari 2002 of 5 april 2002, inderdaad, allemaal vrij-dagen.

䊳 JEAN PLATTEAU/CARLA REYNDERS/DAMIAANACTIE

Space… the final frontier

Damiaan is toch nooit in Brazilië geweest?

Meer info en reservaties bij Euro Space Center - 6890 Transinne (E 411, uitrit 24) - tel. 061 65 01 33 of 34 - fax 061 65 64 61 escinfo@skynet.be - www.ping.be/eurospace/ 䊴 SPACE FOR YOU

…where no one…  Van 5 tot 11 november kan u op het «plateau van Ukkel» genieten van het totaalspektakel «Space for you». Dit multimedia-evenement (live optredens, circuskunsten…) toont jongeren van 12 tot 18 jaar de plaats van wetenschap en techniek in ons dagelijks leven én informeert hen over de studies en beroepen daarrond. Centrale thema is de invloed van de ruimteverkenning en het bijhorende wetenschappelijk onderzoek op dagelijkse technologieën. Tijdens de weekdagen van 5 tot 9 november verwachten de organisatoren vooral schoolgroepen. Het evenement duurt twee uren en is volledig gratis! Bovendien kan u de installaties van het «plateau van Ukkel» bezoeken: de Koninklijke Sterrenwacht, het Koninklijk Meteorologisch Instituut (KMI) en het Belgisch Instituut voor Ruimte-Aëronomie. Verschillende partners uit overheids- en privésector maken dit evenement mogelijk. Meer info bij Agoria Vlaanderen - Eddy Aelbrecht - tel. 02 706 78 38 - eddy.aelbrecht@agoria.be of Fedichem - Leonieke Karlas tel. 02 238 97 84 - lkarlas@fedichem.be / reservaties (verplicht) op www.spaceforyou.be (wachtwoord «uranus»)

Gratis totaalspektakel.

…has gone before  Op de tweede Vlaamse Ruimtevaartdagen vindt u de meest recente knowhow rond instrumentatie, infrastructuur en robotica voor ruimteonderzoek, beheers- en sturingssystemen voor ruimtetuigen, telecommunicatie en dienstverlening op basis van ruimtevaarttechnologie en satellietgegevens enz. U kan er zelfs een demonstratie zien van de Nanokhod Mars Rover. Voorts hebben de organisatoren, vzw Vlaamse Ruimtevaartindustriëlen (VRIND), een groepering van 23 bedrijven actief in de ruimtevaartsector, de universiteiten en hogescholen gevraagd om de ruime studiemogelijkheden naar de ruimtevaartsector toe voor te stellen. U kan er ook kennis maken met de bekroonde Eduprobaprojecten, die voorjaar 2002 via internetverbinding door de PROBA-satelliet zullen worden uitgevoerd (zie ook Klasse 106, juni 2000) [ 䊳 www.klasse.be/kvl/106/21-4 Space, the final frontier]. Ook de EXPERION-bus van de administratie Wetenschap en Innovatie van de Vlaamse gemeenschap zal een plaatsje krijgen (zie ook Klasse 94, april 1999)[ 䊳 www.klasse.be/kvl/94/19-4 Verken de Experion®].

 Gezocht: leerkrachten secundair onderwijs, leerkrachten TBS of leerkrachten die minder dan vier jaar gepensioneerd zijn voor de jury van de Examencommissie van de Vlaamse Gemeenschap (3de afdeling). Daar kunnen de kandidaten het diploma behalen van secundair onderwijs (TSO, BSO en KSO) en het toelatingsattest tot de vierde graad secundair onderwijs. De Examencommissie zoekt vooral leerkrachten voor de vakken aardrijkskunde, geschiedenis, Frans, kunstgeschiedenis, psychologie, toerisme, LO, verpleging, handels- en kantoorvakken, informatica, fotografie, beeldende vorming, huishoudkunde en technologische activiteiten. Er is een examenperiode in april-mei en een tweede in oktober, telkens in KTA Anderlecht.

Juryleden gezocht

Meer info en kandidaturen bij Noël Rossel, secretaris - tel. 02 528 09 35 - noel.rossel@ond.vlaanderen.be of bij Anne-Marie Van den Bussche, adjunct-secretaris - tel. 02 528 09 36 annemarie.vandenbussche@ond.vlaanderen.be

 «Meneer, mevrouw, steun Damiaanactie a.u.b. Vier stiftjes voor 150␣ fr.!» U kent het scenario ongetwijfeld ook, zo ergens eind januari aan uw plaatselijke supermarkt. De stiftjes zijn inderdaad het gezicht van Damiaanactie, maar «Juf, Meester, waar gaat dat geld naartoe?» blijft een veelgehoorde vraag. Damiaanactie is Molokai ontgroeid. Naast lepra voert de vereniging al jaren strijd tegen tuberculose (tbc). Bovendien is er elk jaar, naast actieprogramma’s in een vijftiental landen, een speciale campagne. De nieuwe campagne (januari tot maart 2002) plaatst het machtige Braziliaanse Amazonewoud in de kijker. Een immense biotoop, waar zo’n 30 procent van alle bekende dier- en plantensoorten leven, maar ook een broeihaard voor ziektes als lepra en tbc. De campagnefilm laat uw leerlingen getuige zijn van de harde strijd tegen deze ziektes bij de Indianen in het regenwoud en in de sloppenwijken van de grote steden. U kan de film (tussen 7 januari en 1 maart 2002) gratis bij u op school laten vertonen, mét een spreker, met grootbeeldprojectie, voor leerlingen vanaf de derde graad lager onderwijs. De voorstellingen zijn wél beperkt tot groepen vanaf 100 leerlingen. De bijhorende leerlingenblaadjes kan u gratis bestellen op onderstaand adres. Wie in kleinere groepen rond dit thema wil werken, kan de campagnefilm kopen op videocassette (300␣ fr. - 7,44 euro). I.s.m. Anywize heeft Damiaanactie een aantal themalessen ontwikkeld over Damiaan, lepra, tbc en de Amazone-campagne. Hiermee (en met video en campagnekrant) kan u in de klas aan de slag. De lessen zijn verkrijgbaar op cd-rom of u kan ze downloaden via www.anywize.net. In oktober komt er een vormingsdag voor leerkrachten waar u met dit lespakket kan kennismaken. Als u er wil bij zijn, mailt u uw naam, adres, telefoonnummer en e-mailadres naar claudia.breysens@damien-foundation.be. Voor meer info én voor aanvragen grootbeeldfilmvertoning: www.damiaanactie.be - u kan ook schrijven of bellen naar Damiaanactie - Leopold II-laan 263 - 1081 Brussel - tel. 02 422 59 13 - claudia.breysens@damien-foundation.be

 Wil u graag spelenderwijs bezig zijn met jongeren rond actuele thema’s? Dat treft, het Centrum Informatieve Spelen (CIS) zoekt namelijk dringend gemotiveerde spelbegeleiders.

Gezocht: speelvogels

Meer info en kandidaturen bij CIS - Naamsesteenweg 164 - 3001 Heverlee - tel. 016 22 25 17 - cis@spelinfo.be - www.spelinfo.be

 «Kortweg 2001», een beurs rond groepsreizen naar (Zuid-Oost-) Engeland, heeft dit jaar zelfs twee dagen nodig om u te laten kennismaken met meer dan negentig exposanten uit Zuid-OostEngeland, Wales, Schotland, Yorkshire, het hartje van Engeland, de West Country (Devon en Cornwall) en natuurlijk Londen. Samen bieden zij een variatie aan attracties, zoals kastelen, historische hoven en gebouwen, musea en uiteraard mag daarbij ook de horecasector niet ontbreken. Een leuke kans dus voor leerkrachten die school- of klasreizen organiseren om een hele hoop informatie op één plaats te vinden. Om u helemaal in de sfeer te brengen, vindt u ter plaatse een heuse Engelse tuin, met Engelse thee, scones en clotted cream. By jove! «Kortweg 2001» vindt plaats op 26 en 27 oktober in het ICC (Citadelpark) Gent. Vrijdagvoormiddag 26 oktober is gereserveerd voor mensen uit de reiswereld. Van 14.30 tot 17.30 u. (en ook op zaterdag 27 oktober, van 10 tot 17.30 u.) staan de deuren open voor andere organisatoren van groepsreizen. Zaterdagnamiddag 27 oktober (vanaf 14.30 u.) is de beurs open voor het grote publiek. De toegang is gratis (met een tombola met vakantieprijzen).

Naar Engeland VRIND

De Vlaamse Ruimtevaartdagen vinden plaats op 26, 27 en 28 oktober in het Media Center, Oostende. Vrijdag 26 oktober is vooral bedoeld voor het onderwijs. De toegang is gratis. Meer info bij Vlaamse Ruimtevaartindustriëlen - tel. en fax 09 360 61 27 - vri@pophost.eunet.be - www.vrind.be

Damiaan: meer dan stiftjes verkopen

Gratis uitstapje naar Mars?

Meer info bij South East England Tourist Board - Marion Decae tel. 00 44 1892 50 03 19 - fax 00 44 1892 51 10 08 enquiries@seetb.org.uk - www.kortweg2001.com KLASSE NR.117 29


Hoe gaat u internationaal?

U krijgt de kans om van gedachten te wisselen rond internationale uitwisselingen met ervaren collega’s en beleidsverantwoordelijken. U kan leren uit voorbeeldprojecten, u krijgt tips voor de subsidieaanvraag, u leert de «hete hangijzers» kennen enz. Op 17 oktober (namiddag) is er in Gent een ronde tafel voor (adjunct)directeurs secundair onderwijs (en graadcoördinatoren). Op 29 november volgt (in het departement Onderwijs) een Comeniusnamiddag voor beginners (directies en leerkrachten). Voorts zijn er de «gewone» ééndagscursussen voor directies en leerkrachten uit basis- én secundair onderwijs in Damme (20/10), Vilvoorde (24/10), Lokeren (7/11), Ninove (14/11) en Mechelen (21/11). Meer info en inschrijvingen bij Stichting Ryckevelde - Ryckevelde 10 - 8340 Damme tel. 050 35 27 20 - ryckevelde@online.be - users.online.be/ryckevelde/

Lingua@net Europa

Lingua@net Europa is een meertalig bronnencentrum op internet voor het onderwijs in moderne vreemde talen (Duits, Engels, Frans, Italiaans, Nederlands en Spaans). Op www.linguanet-europa.org vindt u meer info én links (lesmateriaal, beleidsdocumenten, wetenschappelijke teksten, informatie over congressen enz.) in Europa en daarbuiten. Bovendien kan u via deze website snel contacten leggen met collega’s uit de hele wereld. Meer info bij Lingua@net Europa Information Unit - Centre for Information on Language Teaching and Research - 20 Bedfordbury Covent Garden - London WC2N 4LB - England tel. 00 44 20 7379 5101 (ext. 244) - fax 00 44 20 7379 5082 - linguaneteu@cilt.org.uk www.linguanet-europa.org

Europees voorzitterschap

«Special Educational Needs in Europe» (gelijke kansen van gehandicapten in onderwijs) is het thema van een congres op 30 november en 1 december in Brussel. Meer info bij de organizerende European Association for Educational Law and Policy Hilde Penneman - tel. 03 238 44 23 - fax 03 238 58 56 - pennema@ruca.ua.ac.be

Socrates in het volwassenenonderwijs

Docenten, begeleiders, leerkrachten… uit het volwassenenonderwijs kunnen in het buitenland een nascholingscursus volgen (max. 1 week; voor taalleraren: min. 2 weken) en hiervoor subsidies via SOCRATES/Grundtvig-actie 3 krijgen. Zo’n cursus kan ook als een stage in handel of industrie, of in een publieke of niet-gouvernementele organisatie. U moet dergelijke activiteit minstens tien weken vooraf aanvragen bij departement Onderwijs - Vlaams Socrates-agentschap Onderwijs - Renilde Reynders - Koning Albert IIlaan 15 - 1210 Brussel - fax 02 553 95 65 - renilde.reynders@ond.vlaanderen.be

Bestemming Europa 2001

Een heel weekend lang leren 100 leerlingen derde graad secundair onderwijs op een ludieke en interactieve manier «Europa» beter kennen. Op het programma o.a. interactieve spelen, kennismaking met Europarlementsleden, een overzicht van de Europese constructie (video, kleine discussiegroepen), de werking van de Europese instellingen (rollen- en simulatiespelen), spreken over Europa (technieken over spreken in het openbaar) enz. Het vormingsweekend «Bestemming Europa 2001» vindt plaats van 19 tot 21 oktober. Deelnemen kost 12,39 euro (500␣ fr.) per leerling (alles inbegrepen, zelfs het vervoer met autobussen). Meer info en inschrijvingen bij Europese Beweging België - Oudergemlaan 63 1040 Brussel - tel. 02 231 06 22 - fax 02 280 09 65 - mebebb@misc.irisnet.be www.europese-beweging.be (surf naar ‘jongeren’) (advertentie)


Technopolis, het Speelgoedmuseum, Planckendael... U kent Mechelen, zegt u? Maar dit schooljaar trekt de stad ook andere gordijnen open: Mechelen als één groot museum met tal van educatieve mogelijkheden voor jongeren van 6 tot 16 jaar. Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober is Mechelen Stad met Klasse. Tijdens deze educatieve happening kunnen leerkrachten met hun partner én de kinderen gratis en op een ontspannende wijze kennismaken met een brede waaier aan educatieve momenten, publicaties, zoektochten en nog veel meer. Bestudeer het aanbod en stuur de bon meteen op. De manenblussers heten u welkom en zetten u meteen in vuur en vlam…

Wat staat er op het programma? DOORLOPEND EN GRATIS VOOR ALLE LEERKRACHTEN EN HUN GEZIN [1] De zoektocht. Ontdek de rijke geschiedenis van de stad Mechelen. Deze zoektocht neemt u mee naar verrassende binnenpleintjes, vlietjes, houten gevels en bruggen. U kan tijdens de tocht gratis binnen in de drie stedelijke musea (Brusselpoort, Schepenhuis en Hof van Busleyden). U vertrekt in het Museum Brusselpoort. De zoektocht eindigt in het Hof van Busleyden waar u een leuke verrassing wacht bij een goede oplossing van de rebus. Doe-boekjes zijn gratis verkrijgbaar aan de balies van de drie musea.

[3] Heiligen van nut Wie kiespijn heeft, gaat beter niet naar de tandarts. Hij zoekt in een kerk een beeld van de heilige Apollonia en brandt een kaarsje… of twee. De tandpijn is vlug voorbij. Uw gsm kwijt; Antonius van Padua weet raad. Heiligen worden aanroepen, kaarsjes gaan in vlammen op, medailles gaan schuil in de zoom van een mantel. Heiligen behoorden tot het dagelijkse leven van grootvader, mama, Nonkel Frans en Tante Lief. In de kelder ontstaan uit klei, textiel, hout zovele bonte heiligen. Stedelijk Museum Schepenhuis - Steenweg 1 Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober Ateliers om 14 en 16 u. (6-10 jaar) en om 15 u. (10-14 jaar) FOTO’S: STAD MECHELEN

Mechelen: Stad met Klasse

Welkom in een levend museum.

MECHELEN ACHTER DE GORDIJNEN

[2] De schat van Hiëronymus Door schilderijen, beelden, stoelen en tafels, oude knorpotten en vrolijke bloemen, kruisbogen en hellebaarden heen, loopt een rode draad. Weetjes en vraagjes leiden naar een raadselachtig woord. In de kelder schuilt een schat. Wie lost het geheim van de schat van Hiëronymus op? Stedelijk Museum Hof Van Busleyden - Frederik de Merodestraat 65 Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober, doorlopend van 10 tot 19 u. Duur: anderhalf tot twee uur.

Medailles in de zoom van een mantel.

m Ja, ik wil graag deelnemen aan de educatieve happening in Mechelen. Ik kom alleen/met ………. personen (uitsluitend eigen gezinsleden, max. 5 personen in het totaal). Ÿ Mijn voorkeurdatum is (omcirkel één datum): zaterdag 6 oktober - zondag 7 oktober Ÿ Bovendien schrijf ik in voor (omcirkel uw keuze a.u.b.) Atelier 1 om 14 u. - 15 u. - 16 u. met …….. kinderen Atelier 2 om 14 u. - 15 u. - 16 u. met …….. kinderen Atelier 3 om 14 u. - 15 u. - 16 u. met …….. kinderen Geleide wandeling om 14 u. - 15 u. - 16 u. met …….. kinderen Naam: ................................................................................. Stamboeknummer (boven uw adres op deze Klasse):

[1] Rijk en arm We vergelijken de inhoud van een 16de-eeuwse beerput uit de rijke Keizerstraat met een beluikje van omstreeks 1900. In het atelier gaan kinderen als volleerde archeologen met scherven aan het werk. Uit een berg fragmenten stellen ze een pot of bord samen. Misschien wordt het wel een modernistisch kunstwerk.

Volledig adres: ................................................................... ........................................................................................... Onderwijsniveau (omcirkel wat past): kleuter / lager / secundair / hoger

Klas/vak: .............................................................................

Stedelijk Museum Brusselpoort - Kruispunt Hoogstraat-Ring Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober Ateliers om 14 en 16 u. (6-10 jaar) en om 15 u. (10-14 jaar)

Naam van de school: .......................................................... ........................................................................................... Deze actie is gratis voor mezelf en vergezellende gezinsleden. Als ik word uitgenodigd, kom ik ook. Bovendien engageer ik mij om ter plaatse, op verzoek van de organisatoren, feedback te geven over het educatieve aanbod.

[2] Oesters en caracoles Wie eet wat? Waren oesters vroeger ook zo duur? Wat is een caracole? Een wandeling brengt ons langs voeding voor groot en klein: vruchtenpitten, wijting, platvis, haring, kabeljauw, mossels, oesters, alikruiken. In het creatieve atelier-moment Tafeltje dek je␣ verschijnt het servies op tafel. Maar wat hoort waar? Aan de hand van een rijk gevulde servieskast dekken we een eenvoudige en een rijkere tafel. Stedelijk Museum Brusselpoort - Kruispunt Hoogstraat-Ring Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober Ateliers om 14 en 16 u. (6-10 jaar) en om 15 u. (10-14 jaar)

Vertrek: Stedelijk Museum Brusselpoort. Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober Wandelingen om 14 en 16 u. (6-10 jaar) en om 15 u. (10-16 jaar)

Hoe schrijf ik in? Voor de wandelzoektocht in de stad en «De Schat van Hiëronymus» in het Stedelijk Museum Hof van Busleyden hoeft u zich niet in te schrijven. Bovendien zijn de drie Stedelijke Musea gratis toegankelijk van 10 tot 19 u. U ontvangt er ook de gratis doe-boekjes. Voor de begeleide activiteiten tijdens de namiddag schrijft u in via de bon. Een bevestiging volgt meteen.

Vertrek: Stedelijk Museum Brusselpoort Kruispunt Hoogstraat en Ring Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober, doorlopend van 10 tot 19 u. Duur: anderhalf tot twee uur.

ACTIVITEITEN WAARVOOR U APART INSCHRIJFT Tijdens de namiddag schotelen de stedelijke musea van Mechelen u drie verschillende ateliers en een begeleide wandeling voor. 400 leerkrachten en hun kinderen zijn de exclusieve gasten. De workshops duren twee uur en richten zich tot kinderen van de eerste en tweede graad basisonderwijs of de derde graad basisonderwijs en eerste graad secundair. U schrijft zich in met onderstaande bon.

[4] Geleide Museumas-wandeling Het middeleeuwse stratenpatroon, de oude marktpleinen, hernieuwde en vervallen gevels vertellen het verhaal van een stad met vele gezichten. Onder begeleiding van gidsen vertrekken wandelingen langsheen de Mechelse museumas, voor de leeftijden 6-10, 10-16 en 16-106.

Een beerput vol geschiedenis.

Stuur deze originele bon volledig ingevuld naar Directie Stedelijke Musea - Frank Huygens - Minderbroedersgang 5 - 2800 Mechelen. Niet faxen a.u.b. Als u bij de gelukkigen bent, ontvangt u per kerende post een schriftelijke vip-uitnodiging voor de ateliers van uw keuze. Breng deze uitnodiging zeker mee, zij is uw toegangsticket. KLASSE NR.117 31


(advertentie)


Algemeen

tie op school hoeft u niets te wijzigen, extra materiaal aankopen hoeft nauwelijks. Toch komt het complete gymgamma aan bod: gaan, balanceren, rollen, zwaaien, klimmen en klauteren, springen, werpen en vangen. Meer info? Surf naar www.luktut.com.

Mondiale vorming Een vluchtelinge vertelt over haar land van herkomst. Ze vertelt over haar leven daar en waarom ze gevlucht is. Over haar leven hier in België ook: wat haar verbaasde, de sociale contacten, wat ze mist, haar kansen op de arbeidsmarkt. Daarna kunnen leerlingen vragen stellen en het thema vluchtelingen verder bespreken… Dit is één voorbeeld uit een uitgebreid aanbod mondiale vorming, dat zich richt tot alle onderwijsniveaus. De rode draad is duurzame ontwikkeling. Elke activiteit nodigt de leerlingen uit om actief deel te nemen. Meer leest u in de catalogus Kleur Bekennen, die naar alle scholen wordt gestuurd. Een inhoudsopgave vindt u op www.minth.be

Krukken geen bezwaar, 2242␣ fr. (55,58 euro), incl. verzendingskosten - Michiel Krop & Robin Groeneveld - Luktut producties - postbus 2 - 3190 AA Hoogvliet - Nederland - tel. 00 31 010 416 49 54 - fax 00 31 010 416 49 77 - luktut@freeler.nl

Kleur Bekennen - MINTH - Internationaal Huis - 139 Hoogstraat - 1000 Brussel - tel. 02 213 12 11 - fax 02 213 12 12 veerle.soetaert@minth.be - www.minth.be

Onderwijs in vogelvlucht Wil met u een korte vlucht zicht krijgen op de algemene principes van het Vlaamse onderwijs, de onderwijsniveaus- en structuren, actuele aandachtspunten zoals CBL, levenslang leren, participatie, zorgverbreding, waardering van de leerkracht…? De brochure Onderwijs in Vlaanderen - Een brede kijk op het Vlaamse onderwijslandschap piloteert u er in 38 pagina’s doorheen. Elke school ontving een exemplaar. Voor uw eigen gratis brochure kan u terecht bij: Onderwijs in Vlaanderen - Een brede kijk op het Vlaamse onderwijslandschap (ook verkrijgbaar in het Engels) - Cel Publicaties Onderwijs - departement Onderwijs Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel - tel. 02 553 66 53 fax 02 553 66 54 - onderwijspublicaties@vlaanderen.be

Spookjes om middernacht, 995␣ fr. (24,67 euro) - uitg. Lannoo - Kasteelstraat 97 - 8700 Tielt - tel. 051 42 42 11 fax 051 40 11 52 - lannoo@lannoo.be - www.lannoo.be

Secundair en hoger onderwijs

De Stalen Tip, 15.000␣ fr.(371,84 euro), cd-rom 1500␣ fr.(37,18 euro) - Provinciaal Veiligheidsinstituut - Jezusstraat 28 - 2000 Antwerpen - Info: Bruno Vermeulen - tel. 03 203 42 18 - fax 03 203 42 50 - bruno.vermeulen@pvi.provant.be

Anderstalig Anderstalige nieuwkomers kunnen terecht in de onthaalklas. Maar met welk lesmateriaal helpt u ze verder? Het nieuwe lessenpakket: Goochelen met woorden 3 bevat een 50-tal uitgewerkte activiteiten die behalve de luister- en spreekvaardigheid nu ook de lees- en schrijfvaardigheid stimuleren. De activiteiten zijn opgedeeld in thema’s zoals natuur, gevoelens, gezonde voeding. Dit bronnenboek bouwt voort op de eerder verschenen pakketten Goochelen met woorden 1 en 2.

Spijbelen. Preventie en aanpak: een praktische hulp voor het schoolteam, ACOD Onderwijs, Impulsfonds voor het Migrantenbeleid, Centrum voor Gelijkheid van Kansen en Racismebestrijding. Info en bestellen via ACOD Onderwijs Fontainasplein 9-11 - 1000 Brussel - tel. 02 508 58 80 fax 02 528 59 32 - onderwijs@acod.be - www.acodonderwijs.be

Vrouwelijk Vlaanderen Hoeveel vrouwelijke burgemeesters zijn er in Vlaanderen? Wanneer kregen vrouwen stemrecht in ons land? Waren alle heksen vrouwen? De RoSa-Factsheets maken u wegwijs in het gelijkekansenlandschap in Vlaanderen. Enkele titels: Vlaamse politica’s in cijfers, Het heksbeeld in Vlaanderen, De tweede feministische golf in Vlaanderen. Weldra van de pers: Het basis- en secundair onderwijs onder de genderloep, Vrouwelijke religieuzen in Vlaanderen. Ook verkrijgbaar in het Engels. RoSa (Rol en Samenleving) is een bibliotheek en documentatiecentrum voor gelijke kansen, feminisme en vrouwenstudies. Het driemaandelijks tijdschrift Uitgelezen bevat telkens een onderwijskatern.

Goochelen met woorden 3, 2650␣ fr. (65,69 euro) plus verzendingskosten - Steunpunt Nederlands als Tweede Taal - BlijdeInkomststraat 7 - 3000 Leuven - tel. 016 32 53 67 - fax 016 32 53 60

Punten voor geschiedenis Wie lanceerde het idee om de Verenigde Naties op te richten? Wat was de aanleiding voor de Peloponnesische oorlog? Juist of fout: de middeleeuwse geestelijken bedreven als enigen de wetenschap… Drie vragen, drie verschillende doelstellingen. Wil u de juiste geschiedenisvragen stellen, dan moet u in theorie zelfs met 21 verschillende doelstellingen rekening houden. Hoe dat zit, hoe u geschiedenis evalueert, wat voor soorten vragen er zijn, welke voor- en nadelen ze bieden en hoe u uiteindelijk de punten verdeelt, leest u in Evalueren in het geschiedenisonderwijs, een cahier met didactische achtergronden en veel voorbeelden.

RoSa-Factsheets, 30␣ fr.(0,74 euro) het stuk, 300 fr (7,44 euro) voor een abonnement (12 nummers) of in gratis pdf-formaat via www.rosadoc.be. Een jaarabonnement op Uitgelezen kost 900␣ fr. (22,31 euro) - Documentatiecentrum RoSa - Koningsstraat 136 - 1000 Brussel - tel. 02 209 34 10 - fax 02 209 34 11 - info@rosadoc.be

Anders is gewoon (450 fr of 11,16 euro., 350␣ fr. of 8,68 euro voor studenten) en Prentenboekenlijst ICO en MOVO (120␣ fr., 2,97 euro) - Wereldwerkplaats - vzwPater Damiaanplein 10 - bus 6 - 3000 Leuven tel. 016 29 21 27 - fax 016 29 96 11 - wereldwerkplaats.vzw@chello.be

Ook met krukken Kan een kind van uw klas wegens motorische beperkingen niet meedoen aan de gymles? Het praktijkboek Krukken geen bezwaar reikt u 40 lessen aan met zinvolle oefeningen en werkvormen voor rolstoelgebruikers, lopers-met-beperkingen en kruipende of schuivende leerlingen. Bekende spelen als tikkertje en trefbal krijgen een aangepast jasje, aan de gewone accommoda-

Mondiale vorming Anders is gewoon is opnieuw beschikbaar en kreeg een facelift. Mocht dit u niets zeggen, grasduin dan nu in een nieuw ideeënboek voor mondiale vorming bij kleuters over Centraal- en West-Afrika. Of raadpleeg de Prentenboekenlijst rond intercultureel onderwijs en mondiale vorming, een lijst van prentenboeken voor 3- tot 8-jarigen.

Veilig in de praktijk(les) Asbest verwijderen, een stelling bouwen, industriële reiniging, werken op grote hoogten… Ook uw leerlingen kunnen vroeg of laat terechtkomen in de statistieken van arbeidsongevallen. Hoe bouwt u basisveiligheid in uw lessen in? Of verkiest u een aparte lessenreeks? Alles is mogelijk met De Stalen Tip, een didactisch pakket met vier componenten: een geïllustreerde cursus, een handleiding voor de leerkracht, visueel materiaal op 200 transparanten en korte illustratieve video’s. Voor zelfstudie is een cd-rom beschikbaar.

Spijbelcontrole Wat bezielt een spijbelaar? Hoe herkent u de symptomen van spijbelen en hoe pakt u het probleem aan? Antwoorden, een controlelijst, voorbeelden van proefprojecten, een stappenplan en nuttige adressen vindt u in de nieuwe brochure Spijbelen. Die wil schoolteams helpen spijbelgedrag snel en tijdig te ontdekken, het waarom ervan in kaart te brengen en een anti-spijbelplan op te stellen. Voor slechts 50␣ fr. (1,24 euro) is ze van u.

Basisonderwijs

Spoken bij de vleet Vier spoken in een oud slot. Het is maar een begin. Kinderen van drie tot zes klikken en slepen zich computervaardig door te spoken in bad, de garage, de kelder, de slaapkamer. Naast gevarieerde spelletjes bevat deze cd-rom ook tips om ermee te werken in de kleuterklas. U kan meteen de foto’s bekijken van een school uit Lier, die aan de spoken genoeg had voor een themaweek rond gevoelens. Een educatief dossier is downloadbaar via www.lannoo.com/cd-rom.

Gratis Mens Als uw leerlingen BSE, dioxines en monden klauwzeer op een hoopje gooien, dan kan u met een Mens de misverstanden rechtzetten. Nummer 39 van dit populairwetenschappelijk tijdschrift zoemt in op alle veiligheids- en gezondheidsaspecten van vlees, de Europese labels, het vleesverbruik en de evolutie van biologische landbouw in België… Wil u er meteen mee aan de slag? Mens is gratis zolang de voorraad strekt. Fax of mail het aantal gewenste exemplaren door. De post doet de rest. Mens - Te Boelaarlei 21 - 2140 Antwerpen - fax 03-312 56 56 - corry.db@belgacom.net

Evalueren in het geschiedenisonderwijs, Cahiers voor Didactiek 11, 650␣ fr. (16,11 euro) - uitg. Wolters Plantyn - Santvoortbeeklaan 21-25 - 2100 Deurne - tel. 03 360 03 37 - fax 03 360 03 30 - klantendienst@wpeu.wkb.be - www.woltersplantyn.be

Hoger onderwijs

Acta Comparanda Palestina: een erfenisgeschil. De mystieke poëzie van de Islam. De grote alliantie van esthetiek, ethiek en religie bij Kierkegaard. Iconen in het Jainisme. De Golf als wieg van het christelijke geloof… Deze en meer spirituele artikels van binnen- en buitenlandse academische auteurs leest u in Acta Comparanda XII, een uitgave van de Internationale Vereniging Faculteit voor Vergelijkende Godsdienstwetenschappen (FVG) in Antwerpen. Daarnaast redactionele bijdragen van experts, boekbesprekingen, verslagen enz. Aan de faculteit kan u op universitair niveau colleges volgen over spiritualiteit, de grote levensbeschouwingen, maar ook minder gekende religies en nieuwe bewegingen. Acta Comparanda XII - Stort 380␣ fr.(9,42 euro) op rek.nr. 001-1364212-80 van de FVG met de vermelding Acta Comparanda XII - Info: Rectoraat FVG - Bist 164 - 2610 Wilrijk tel. 03 830 51 58 - fax 03 825 26 73 - fvg.comarel@antwerpen.be KLASSE NR.117 33


(advertentie)


Algemeen

Nocturne voor leerkrachten

MUHKA Op woensdagavond 14 november is het Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen (MUHKA) exclusief geopend voor Vlaamse leerkrachten. Tussen 19 en 22 u. kan u een geleid bezoek brengen aan de tijdelijke tentoonstellingen (Philip Huyghe, Jan van Munster en Belu Simeon Fainaru) en meteen ook alle info meepikken over de (educatieve) activiteiten van het museum dit schooljaar. U schrijft wél vooraf in bij Nine Verschueren - tel. 03 238 59 60. Het aantal deelnemers is beperkt.

Toneelprogrammatie

Voor zeer snelle beslissers Op dinsdagavond 11 september (18 u.) zijn alle leerkrachten meer dan welkom in de Koninklijke Vlaamse Schouwburg/de bottelarij voor de voorstelling van het nieuwe programma 20012002. U krijgt er info over alle voorstellingen (Wat? Voor welke leeftijden?) en over het educatieve pakket dat de bottelarij de scholen aanbiedt. Een hapje, een drankje en een babbel horen er uiteraard ook bij. Graag snel even een seintje vooraf op tel. 02 412 70 55.

MUHKA - Leuvenstraat z/n - 2000 Antwerpen - tel. 03 238 59 60 - fax 03 216 24 86 - nine.verschueren@skynet.be Gratis infonamiddag

de bottelarij/KVS - Delaunoystraat 58 - 1080 Brussel tel. 02 412 70 55 - anja.stroobants@kvs.be - ww.kvs.be In het hart van de groentestreek

MARLEEN LENS

Voor individuele bezoekers gaat de schuur enkel open op zon- en feestdagen (tot 30 september). Groepen zijn (na afspraak) alle dagen (tot 12 oktober) welkom. Een ticket kost 50␣ fr. (1,24 euro), maar kinderen en schoolgroepen mogen gratis binnen. En wie wil, kan zelfs leren composteren. Midzeelhoeve - Midzelen 27 - 2860 Sint-Katelijne-Waver (afrit E19, Mechelen-Noord) - tel. en fax 015 31 10 93 of 015 31 10 84 - leopold4@yucom.be Onze (over)grootouders

Geuren en kleuren is een organisatie van KULeuven, Davidsfonds, stad Leuven en provincie Vlaams-Brabant. De tentoonstelling loopt van 22 september tot 9 december. Tickets kosten 300␣ fr. (7,44 euro; beknopte wandelgids inbegrepen). Scholen betalen 100␣ fr. (2,48 euro) per leerling. Een geleid bezoek (1500␣ fr. - 37,18 euro) kan u reserveren op tel. 016 22 45 64. Op zaterdagvoormiddag 29 september is er een speciale lerarendag (info en inschrijvingen bij Jeroen Sleurs - tel. 016 31 06 00). Voorts zijn er lespakketten voor leerlingen derde graad lager onderwijs, leerlingen BSO en leerlingen derde graad ASO en TSO verkrijgbaar (info op tel. 016 26 76 05). Een extraatje: voor wie er niet geraakt op 29 september, schenken de provincie Vlaams-Brabant en Klasse 50 gratis tickets weg voor een dag naar keuze. Zo kunnen 50 leerkrachten toch ook op verkenning gaan in het Vlaams-Brabantse heden en verleden. Gewoon bellen naar tel. 016 26 76 05. Stedelijk Museum Vanderkelen-Mertens - Savoyestraat 6 3000 Leuven - tel. 016 22 45 64 - museum@leuven.be www.vl-brabant.be/geurenenkleuren Gratis verkenning

20 jaar Nationaal Borstelmuseum Kunst met borstels (Hans Cornèl, Nederland); voorwerpen met borstels (design gemaakt door blinden, Duitsland) en een thematentoonstelling over «De schoenstikster». Met drie tijdelijke tentoonstellingen viert het Nationaal Schoeisel- & Borstelmuseum in september en oktober zijn 20-jarig bestaan. Voorts kan u er permanent een blik werpen in de geschiedenis van de borstel- en schoeiselnijverheid in België (van de mechanisatie eind 19de eeuw tot 1980). Tickets kosten 60␣ fr. (1,49 euro). (School)groepen betalen 40␣ fr. (0,99 euro). Een rondleiding duurt 75 minuten en kost 500␣ fr. (12,39 euro). Voor schoolgroepen zijn aangepaste rondleidingen (en demonstraties) mogelijk, mits afspraak. Nationaal Schoeisel- en Borstelmuseum - B. de Pélichystraat 5 - 8870 Izegem - tel. 051 31 64 46 Op vertoon van dit nummer van Klasse kan u in september en oktober gratis op verkenning in het museum.

Basisonderwijs

Gratis doe-tentoonstelling

Brood-je-gezond Leerlingen van 8 tot 12 jaar maken (opnieuw) kennis met brood als gezonde, evenwichtige basisvoeding. Deze gratis doe-tentoonstelling bekijkt o.a. de geschiedenis van het brood, rijs-verhalen (brood op reis door de wereld), de weg van graan tot brood en waarom brood zo gezond is. De leerlingen moeten vooral zelf doen: er zitten vragen, teksten en opdrachten in het kinder-doe-boek dat u gratis bij de tentoonstelling krijgt.

䊴 COLLECTIE R. UYTTERHOEVEN

Geuren en kleuren Letterlijk in geuren en kleuren (her)ontdekt u heden en verleden van de provincie Vlaams-Brabant. Op deze tentoonstelling komt u zintuigen te kort: u bekijkt affiches, kaarten, vlaggen en vaandels, schilderijen, portretten, kranten, foto’s, oude en nieuwe werktuigen, films enz. U hoort muziek, ratelende machines en andere achtergrondgeluiden. U snuift de sfeer op van een volkshuis of een gemeenschapshuis. U stapt in een treinwagon of staat in de file. U voelt en ruikt de geschiedenis én het leven van alle dag in een bijzonder interactief opgevat geheel.

SMAK - Publiekswerking - Citadelpark - 9000 Gent tel. 09 240 76 64 (dinsdag tot vrijdag, 10 tot 13 u.) fax 09 221 71 09 - educatievedienst.smak@gent.be

De rijpe geschiedenis van onze groenten.

Ruik de geschiedenis! 䊳 SUSKE & WISKE KINDERMUSEUM

Op vroege grond Komen kinderen echt uit bloemkolen? Hoe voelt een prei zich als hij wordt gewassen? Hoe haalde men vroeger «beer» op in de steden? De tentoonstelling «Op vroege grond» in de schuren van de 300-jarige Midzeelhoeve is volledig opgebouwd rond de rijke (rijpe?) geschiedenis van tomaten, bloemkolen en prei. De tentoonstelling is een initiatief van vzw Erf en Heem.

SMAK Op woensdag 24 oktober, van 13.30 tot 16 u., kan u gratis deelnemen aan een infonamiddag in het Gentse Stedelijk Museum voor Actuele Kunst (SMAK). U krijgt er meteen een voorsmaakje van wat het museum u en uw leerlingen te bieden heeft. Zo is er bijvoorbeeld (vanaf 6 november) het project «De Brug», een rondleiding voor leerlingen secundair onderwijs door de collectie van het Museum voor Schone Kunsten en SMAK, met aandacht voor de links tussen beide musea. Zo’n rondleiding duurt 2,5 uur en kost 5000␣ fr. (123,95 euro) voor 20 leerlingen.

Een (gratis) kijkje in de wereld van Suske en Wiske.

De tentoonstelling (vijf modules, min. 80 m2 ruimte voorzien) komt gratis één week naar uw school. Brood-je-gezond is een initiatief van Vlam vzw. Reserveren doet u bij Productiehuis Impressant - Einde Were 276 - 9000 Gent - tel. 09 223 04 36 fax 09 223 28 75 - info@impressant.be Opendeurdag

Suske & Wiske nodigen uit Op 30 september (13 tot 17 u.) zijn alle leerkrachten tweede en derde graad lager onderwijs welkom in het Suske & Wiske Kindermuseum in Kalmthout. U kan er een kijkje nemen in en rond de vernieuwde infrastructuur en even snuffelen door het programma voor dit schooljaar. Een bezoek met uw klas aan het museum (3 uren; 50␣ fr. - 1,24 euro per leerling) bestaat normaal uit een kijkje in de Gyronef, de video «Hoe ontstaat een strip», een computerspel, een speurtocht langs de tentoonstelling over Suske & Wiske en Willy Vandersteen en een workshop in het atelier (tiental onderwerpen). Daarnaast is er ook een reeks themadagen. Deelnemen aan de opendeurdag is gratis. Wél even vooraf uw komst melden a.u.b. Provinciaal Suske & Wiske Kindermuseum Beauvoislaan 98 - 2920 Heide-Kalmthout - tel. 03 666 64 85 fax 03 666 64 89 - info@suskewiske.provant.be www.provant.be/suske&wiske

Secundair onderwijs Gratis verwennamiddag

Gallo-Romeins Museum Op woensdagnamiddag 26 september (14 tot 16 u.) staan koffie en Limburgse vlaai klaar voor leerkrachten die een museumbezoek met hun leerlingen optimaal willen voorbereiden. Uiteraard krijgt u er ook alle nodige informatie over de educatieve programma’s van het museum. Deelnemen is gratis (informatiepakket inbegrepen). Meer info en inschrijvingen bij Gallo-Romeins Museum Educatieve Dienst - Kielenstraat 15 3700 Tongeren - tel. 012 23 39 94 fax 012 39 10 50 - grm@limburg.be

Kantelmomenten

Turning points Relaties, seksualiteit, zwangerschap, vruchtbaarheid…: het zijn zgn. kantelmomenten en -ervaringen in het leven. Een reeks kunstenaars heeft vanuit hun eigen medium (fotografie, video, installaties, sculpturen, nieuwe media…) rond dit thema gewerkt. Het resultaat ziet u in een parcours door de Leuvense universiteitsbibliotheek. De toegang is gratis. De tentoonstelling loopt van 5 oktober tot en met 1 december in de Universiteitsbibliotheek Leuven (Mgr. Ladeuzeplein). Extraatjes: een lespakket (voorbereiding of naverwerking), geleide bezoeken (2000␣ fr. - 49,58 euro/20 leerlingen; één uur) en workshops (vanuit verschillende disciplines zoals theater, dans, schrijven, filosofie, beeldende kunst…; op uw school of bij Artforum - tel. 016 23 17 59; 4000␣ fr. - 99,16 euro/20 leerlingen; 1,5 uur). Meer info bij cRZ - Ann Verhoeven - Kapucijnenvoer 33 - 3000 Leuven - tel. 016 33 69 54 - Ann.Verhoeven@med.kuleuven.ac.be KLASSE NR.117 35


(advertentie)

(advertentie)


Algemeen

 • Opendeurdag ICVA: 22/9. Opendeurdag met infostands en gratis proeflessen rond assertiviteit, viewpoints, comedy, acteren, improvisatie, dans, schrijven en teksttheater.

Basisonderwijs

 • Intercultureel onderwijs: Introductie tot ICO (20/9 in Gent; 19/11 in Maasmechelen); Interactieprocessen - bouwstenen voor ICO (27/9 in Gent); Een traject voor ICO op school (2/10, 23/11 en 26/ 2/2002 in Gent; 5/10, 20/11 en 1/3/2002 in Maasmechelen).

ICVA Centrum - Spitaalpoortstraat 50 - 9000 Gent - tel. 09 229 21 72 - fax 09 229 33 82 - icva@skynet.be - surf.to/icva

Steunpunt Intercultureel Onderwijs - Sint-Pietersnieuwstraat 49 9000 Gent - tel. 09 264 70 44 - fax 09 264 70 49 kaat.delrue@rug.ac.be

• Terug naar school - opleiding voor methodeleerkrachten: 19/ 9 tot 21/3/2002.

• Bladeren door het bos: 26/9 in Het Leen, Eeklo. Gratis praktische navorming rond bos en bomen, met eenvoudige en leerrijke opdrachtjes.

Federatie van Onafhankelijke Pluralistische Emancipatorische Methodescholen - tel. 09 230 94 90 - fopem@skynet.be

• 9de Dialoogdag - Zingeving: jongeren en volwassenen in dialoog: 20/10 in Het Pand, Gent. Twee dagthema’s: Zijn jongeren zinzoekend? Is er wel zin te vinden?

Regionaal Landschap Meetjesland/WWF - Boelare 131 9900 Eeklo - tel. 09 330 62 88 - educatie@rlm.be

Vzw DIROO - Vitsdam 6 - 2880 Bornem - tel. 03 899 22 01 - fax 03 899 34 38 - diroo.bornem@pi.be - www.diroo.be

• Liederen zingen uit diverse culturen (vanaf 24/9 in Gullegem); Jongeren begrijpen, begeleiden, loslaten… (vanaf 2/10 in Roeselare; vanaf 7/11 in Waregem); De onverbrekelijke band tussen ouders en kinderen (vanaf 4/10 in Tielt); Omgaan met rouw en verlies (31/ 10 en 3/11 in Poperinge); Stemtraining (vanaf 24/9 in Kortrijk).

 • Een groter welbevinden op school met behulp van een efficiëntere organisatie van de leerlingenbegeleiding: 2-18/10 en 16/11 of 9-25/10 en 23/11. Gratis nascholing voor coördinatoren en leerlingenbegeleiders gewoon secundair onderwijs (twee deelnemers per school). Een groter welbevinden in de klas met behulp van een efficiëntere aanpak van gedragspatronen en demotivatie: 4-16/10 en 12/11 of 11-23/10 en 19/11. Gratis nascholing voor lerarenbegeleiders gewoon secundair onderwijs (twee deelnemers per school)

West-Vlaamse Volkshogeschool/Stichting Lodewijk de Raet Belfaststraat 18 - 8500 Kortrijk - tel. 056 22 23 11 - fax 056 21 78 67 - west@stichtingderaet.be - www.stichtingderaet.be

Centrum voor Nascholing Gemeenschapsonderwijs Dielegemsesteenweg 24-26 - 1090 Brussel - tel. 02 478 33 30 fax 02 479 22 26

Secundair onderwijs

• Intercultureel onderwijs: CLIM - coöperatief leren in multiculturele groepen: 18/9, 13/11 en 11/12 in Gent. Steunpunt Intercultureel Onderwijs - Sint-Pietersnieuwstraat 49 9000 Gent - tel. 09 264 70 44 - fax 09 264 70 49 kaat.delrue@rug.ac.be

• Flanders Textile Valley: 4-6/10 in Kortrijk Xpo. Contactdagen met vertegenwoordigers uit de hele textielsector, seminaries, films, modeshows, promotiestands enz. Kortrijk Xpo - Doorniksesteenweg 216 - 8500 Kortrijk - tel. 056 24 11 11 - fax 056 20 44 33 - tex@bab.be - www.bab.be/tex

•Kandidaat-kinderboekillustratoren en andere belangstellenden kunnen deelnemen aan twee gratis studiedagen in Hasselt. Organisator uitgeverij Clavis nodigt u uit n.a.v. de vierde editie van de Prijs van de Stad Hasselt voor illustratoren. De studiedagen vinden plaats op 18 en 19 oktober in de Stedelijke Academie - Kunstlaan 12 - 3500 Hasselt. Op het programma: lezingen door illustratoren Klaas Verplancke (18/10), Riske Lemmens en Kristien Aertssens (beiden 19/10) en workshops rond wat er mis kan gaan tussen illustratie en boek (18/10); goede scenario’s voor kinderboeken (18/10), de pedagogische waarde van een prentenboek (19/10) en hoe een illustrator zijn werk organiseert (19/10). Vooraf schriftelijk inschrijven a.u.b. Lunch niet inbegrepen. Uitgeverij Clavis - Vooruitzichtstraat 42 - 3500 Hasselt - fax 011 28 68 69 - info@clavis.be / meer info over Hasselt zelf op www.hasselt.be of bij de Dienst voor Toerisme - tel. 011 23 95 40

 • Bedrijvendag en colloquium Creatief denken: een noodzaak voor Hospitality Management: 10/10 in Flanders Expo, Gent.

Hoger onderwijs

Jobbeurs Hotelbeheer - secretariaat ad hoc - Erasmushogeschool Brussel - departement Hotel en Toerisme - Hans Duson - E. Gryzonlaan 1 - 1070 Brussel - tel. 02 526 76 80 - fax 02 526 76 86 - hans.duson@docent.ehb.be - www.erasmushogeschool.be

• Hoger Instituut voor Opvoedkundige Wetenschappen: vanaf 15/10 in Mechelen. Info bij Luc Van der Auwera - Tervuursesteenweg 243 - 2800 Mechelen - tel. 015 41 97 89 - luc-vanderauwera@inspectie.net

• Vlaams Hoger Instituut voor Pedagogische Wetenschappen: vanaf 17/10 in Brugge. Info op tel. 050 35 52 38 of 051 20 72 15

• Milieukunde: PAVO-Milieukunde (vanaf 26/9); VAO-Milieuwetenschap (september); PAVO-Milieucoördinator niveau A/B (vanaf 14/9). Universiteit Antwerpen - Instituut voor Milieukunde - Universiteitsplein 1 - 2610 Wilrijk - tel. 03 820 21 14 - fax 03 820 21 28 milieu@uia.ua.ac.be - aiv-www.uia.ac.be/milieukunde

• Studentencounseling (5/10 in Antwerpen); Visualisatietechnieken als ondersteuning bij studiemanagement (15/10 in Antwerpen); Recente visies op psychopathologie en de meest voorkomende verschijnselen ervan bij studenten (23/10 in Leuven). Cheobs vzw - Koning Leopold I-straat 5 - 3000 Leuven - tel. en fax 016 20 76 55 - cheobs@online.be - www.cheobs.be

KMO en onderwijs  Hoe werken KMO’s en onderwijs samen? Wat vindt de KMO-bedrijfsleider van stages en van pasafgestudeerden? Hoe komt zelfstandig ondernemen in onderwijs aan bod? Wat willen KMO’s doen voor een betere aansluiting onderwijsarbeidsmarkt? Op al die vragen zocht een onderzoeksproject van UNIZO, de Unie van Zelfstandige Ondernemers, een antwoord. Dat antwoord (conclusies van een bevraging van ruim 300 KMO’s) kan u horen op een Vlaamse Conferentie op 4 oktober, vanaf 20 u., in het De Nayerinstituut (Sint-Katelijne-Waver). Deelnemen kost 950␣ fr. (23.55 euro; 750␣ fr. - 18,59 euro voor UNIZO-leden), maar u krijgt wel een cahier met alle resultaten van het onderzoek. Meer info en inschrijvingen bij UNIZO Katleen Walckiers - Spastraat 8 - 1000 Brussel - tel. 02 238 07 63 - fax 02 230 93 54 - katleen.walckiers@kmonet.org

Wetenschapscongres  Leerkrachten biologie, chemie, fysica en aanverwante vakken reppen zich op 17 november naar het Limburgs Universitair Centrum (Diepenbeek) voor het 7de Vlaams Congres van Leraars Wetenschappen. Op het programma een reeks parallellezingen voor de drie wetenschapsvakken, een boeken- annex didactische beurs, werkgroepen en een na-babbel. VOB (Vereniging voor het Onderwijs in de Biologie, de Milieuleer en de Gezondheidseducatie) en VeLeWe (Vereniging van Leraars in de Wetenschappen) leiden alles in goede organisatorische banen. Volledig programma én inschrijvingsformulier (limietdatum is 1 november) vindt u o.a. op www.vob-ond.be en www.fys.kuleuven.ac.be/velewe - meer info bij Herman Snoeck, congrescoördinator - tel. 03 238 51 15

• Talen: Mindmapping (3/10); Luisteren en spreken voor het vijfde jaar (9-23/10 en 6/11); ICT-oefeningen voor de Franse les in de eerste en tweede graad (10/10). Recht: Fiscale Rechtbank: 9/10. Geschiedenis: werken met multimedia en internet (29/9); Geschiedenis (r)evaluaren (29/9). Centrum voor Didactiek - UFSIA/IDEA - Het Brantijser - SintJacobsmarkt 9-13 - 2000 Antwerpen - tel. 03 220 46 81 - fax 03 220 46 79 - danielle.daniels@ua.ac.be - www.ufsia.ac.be/IDEA/

• Talen: Tag der deutschen Literatur in Buch und Klasse (10/10); Internet und die Fertigkeiten (17-24/10); Educatie theatermarkt (26/9); Internet en het vak Engels (3-10/10). Remediëring: Postacademische opleiding Remedial Teacher talen S.O. (driejarige opleiding in modules; start oktober); Remediëring Nederlands (1): spelling en technisch lezen (5-24/10, 9-20/11 en 16/1/2002); Achtergronden van leerproblemen (15-25/10 en 7/11). Vakoverschrijdend: Basiscursus communicatie (4-16/10); Omgaan met lastige leerlingen en klassen (24/9 en 11/10); Stemtechniek voor leerkrachten (9-16-23/10). Wiskunde en wetenschappen: Het Menselijk Genoom Project (24/10); Praktisch gebruik van het internet in de fysica (18-25/ 10); Labobeheer in het S.O. (17/10); Fysica leren, ondanks bestaande vooronderstellingen (10/10); Praktisch gebruik van het internet in de chemie (4-11/10). Centrum voor Beroepsvervolmaking Leraren - UIA - Universiteitsplein 1 - 2610 Wilrijk - tel. 03 820 29 60 - fax 03 820 29 57 cbl-www.uia.ac.be

• Weerstandslassen: 4/10; met bedrijfsbezoeken op 9 en 11/10. Karel de Grote-Hogeschool - campus Hoboken - Salesianenlaan 30 - 2660 Hoboken / Belgisch Instituut voor Lastechniek - tel. 09 264 32 38 - bart.verstraeten@soete043.rug.ac.be

• Prehistorie in Vlaanderen: 22/9 in Cultuurcomplex De Zuidpoort, Oudenburg. Stad Oudenburg - dienst Cultuur - Stadhuis - Weststraat 24 8460 Oudenburg - tel. 09 26 60 27 - fax 059 26 54 06

• Functioneringsgesprekken, ook met pubers! - Interesse als preventiestrategie (8/10 in Leuven); «Ritsende» gesprekken leerlingen aanspreken op alcohol- of druggebruik (18/10 in Leuven; ook voor docenten hoger onderwijs); Visualisatietechnieken als ondersteuning bij leren leren (15/10 in Antwerpen); Over depressie, eetstoornissen en andere adolescentenproblemen (23/ 10 in Leuven); Gesprekstechnieken gedragsgerichte leerlingbegeleiding (1-19/10 en 20/11 in Gent); Rationeel-emotieve therapie: via realistisch denken naar efficiënte zelfsturing (12/11 en 5/ 12 in Leuven; ook voor docenten hoger onderwijs). Cheobs vzw - Koning Leopold I-straat 5 - 3000 Leuven - tel. en fax 016 20 76 55 - cheobs@online.be - www.cheobs.be KLASSE NR.117 37


(advertentie)


De waarde van uw werk Wat is uw werk u waard? Hebt u zin in uw werk en geeft u er zin aan? Bent u de loonslaaf die ervan droomt zijn hobby als beroep uit te oefenen? Of is uw werk uw hobby? Een test over werkvreugde en werkwaarden. Hieronder staan 24 werkwaarden. Vraag u af in welke mate u elke waarde nastreeft. Bedenk dat u in het onderwijs niet alleen betaald werk doet. U werkt wellicht (onbetaald) ook buiten uw arbeidsuren. Meer nog: misschien beleeft u uw belangrijkste waarden vooral buiten uw betaalde baan. Onderzoek het voor uzelf. Vink aan wat de opgesomde werkwaarden voor u zijn: zeer belangrijk (A), belangrijk (B), redelijk belangrijk (C), weinig belangrijk (D), niet belangrijk (E). A B C D E 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 1. IK WERK GRAAG MET ANDEREN SAMEN IN EEN TEAM. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 2. IK WERK GRAAG ONDER SPANNING EN IN EEN HOOG TEMPO DOOR.

TEL NU HOEVEEL A'S, B'S, C'S, D'S EN E'S U HEBT AANGEVINKT.

䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 3. NIEUWE IDEEËN BEDENKEN EN MANIEREN OM ZE UIT TE VOEREN VIND IK BELANGRIJK VOOR MEZELF.

HEBT U VOORAL A, B EN C AANGEVINKT? BENT U AMBITIEUS OF IDEALISTISCH? HEBT U VEEL WENSEN, BEHOEFTEN, VERLANGENS EN ASPIRATIES. VEELEI-

䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 4. IK WIL ZEKER ZIJN DAT ER ALTIJD WERK VOOR ME ZAL BLIJVEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 5. IK VIND NAUWKEURIG, FOUTLOOS EN GECONCENTREERD WERKEN LEUK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 6. IK WERK GRAAG RUSTIG, ZONDER DRUK OF LASTIGE VRAGEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 7. IK HOU VAN ARTISTIEK WERK: ONTWERPEN, TEKENEN, MUZIEK MAKEN… 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 8. IK HEB LIEVER VRIJE DAN VASTE WERKTIJDEN. IK KIES GRAAG ZELF WANNEER IK IETS DOE. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 9. IK HOU VAN COMPETITIE MET HET WERK VAN ANDERE MENSEN OF GROEPEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 10. IK HEB GRAAG REDELIJK VOORSPELBAAR ROUTINEWERK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 11. IK STA GRAAG ALS EEN DESKUNDIGE BEKEND: IEMAND MET BIJZONDERE KENNIS OF VAARDIGHEDEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 12. IK VIND HET LEUK MET VEEL MENSEN CONTACT TE HEBBEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 13. IK VOEL GRAAG WAARDERING EN ERKENNING VOOR MIJN WERK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 14. VEEL GELD VERDIENEN IS VOOR MIJ BELANGRIJK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 15. IK BESLIS GRAAG OVER WIE WANNEER WAT HOE MOET DOEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 16. IK HOU VAN ONAFHANKELIJK WERKEN. OP DE MANIER DIE IK HET PRETTIGST VIND EN NIEMAND DIE ME VERTELT WAT IK MOET DOEN.

䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 17. IK HOU ERVAN MENSEN TE OVERTUIGEN OF VAN MENING TE LATEN VERANDEREN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 18. IK VIND HET LEUK IDEEËN IN GESPROKEN OF GESCHREVEN WOORDEN UIT TE DRUKKEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 19. ANDEREN HELPEN - INDIVIDUEEL OF IN GROEP - IS VOOR MIJ BELANGRIJK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 20. IK WIL DAT MIJN WERK IETS WAARDEVOLS VOOR DE SAMENLEVING BETEKENT. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 21. NIEUWE DINGEN LEREN IS VOOR MIJ BELANGRIJK. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 22. IK BEN GRAAG BETROKKEN BIJ DE GEMEENSCHAP WAARIN IK WERK

䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 23. IK HOU VAN UITDAGING: TOT HET UITERSTE GAAN, NIEUWE PROBLEMEN AANPAKKEN. 䡺 䡺 䡺 䡺 䡺 24. IK DOE GRAAG VEEL VERSCHILLENDE EN AFWISSELENDE DINGEN.

SEND ZIJN IS MOOI MAAR OOK MOEILIJK VOOR UZELF EN UW OMGEVING. LEER OOK AF EN TOE NEEN ZEGGEN EN LAAT IETS AF EN TOE WAT MINDER BELANGRIJK ZIJN.

HEBT U VOORAL C EN D AANGEVINKT? BENT U REALISTISCH? LEGT U UZELF HAALBARE TAKEN EN DOELEN OP? ZOU U MET DAT EVENWICHT EEN GOEDE COACH VOOR UW NIEUWE COLLEGA ’ S KUNNEN ZIJN? HEBT U VOORAL D EN E AANAGEVINKT? HECHT U AAN WEINIG WAARDEN VEEL BELANG? DAN BENT U WELLICHT AL WAT MINDER JONG EN STAAT U ALS EEN TEVREDEN MENS IN HET LEVEN, BEZADIGD EN VERZADIGD. OF GAAT U ONTGOOCHELD, VERBITTERD EN OPGEBRAND DOOR HET LEVEN? TIJD OM HET VUUR IN UZELF AAN TE WAKKEREN? TIJD VOOR NIEUWE BRANDSTOF, BIJVOORBEELD UIT EEN VORMINGSCURSUS? HEBT U VOORAL A EN D AANGEVINKT? BENT U EEN MENS VAN UITERSTEN? REDENEERT U ZWART-WIT? IS HET VOOR U ALLES OF NIETS? KAN U MOEILIJK COMPROMISSEN SLUITEN? KOMT U VAAK IN CONFLICT MET UW OMGEVING? MAAKT U TIJD VOOR EEN ZOEKTOCHT NAAR MEER EVENWICHT? U KAN DIT WERKWAARDENSPEL OOK MET UW LEERLINGEN SPELEN ALS OEFENING OP HUN ZELFBEELD BIJ LOOPBAANBEGELEIDING. HET IS EEN BEWERKING DOOR ERGOTHERAPEUT ROGER NOBELS EN DOOR KLASSE VAN ‘WERKSPEL’. DE VOLLEDIGE VERSIE MET 35 WERKWAARDEN STAAT OP WWW.KLASSE.BE/KVL/117/39-A KLASSE NR.117 39


Bekijk de fotoreportage op www.klasse.be

Klasse voor Ouders: nieuw (en meer)

Duizend leerkrachten onder de grond

Vijf jaar geleden vond 50 procent van de leerkrachten dat ouders de verantwoordelijkheid voor de opvoeding van hun kinderen afwentelen op de leerkracht. Uit (beperkt) recent onderzoek (zie ook p. 14) blijkt dat nu al 83 procent van de leerkrachten dat vindt. Al zeggen ze ook wel dat ouders de jongste jaren iets meer interesse tonen voor wat op school met hun kind gebeurt. Klasse voor Ouders wil ouders responsabiliseren en ondersteunen om hun taak op te nemen. Vanaf dit schooljaar werkt Klasse daarvoor ook samen met televisiezender Vitaya. Elke maand komt er een televisieprogramma dat inspeelt op het onderwerp van De Eerste Lijn (leren leren, leren kiezen, motivatie, omgaan met verdriet…). Klasse probeert op die manier zoveel mogelijk ouders, leerkrachten en leerlingen te bereiken. De eerste aflevering wordt uitgezonden vanaf zaterdag 29 september, om 21 u. (met een herhaling om de zeven uur). Het onderwerp is leren leren. Wie de zender nog niet heeft voorgeprogrammeerd en dat wil doen, krijgt gratis begeleiding op het nummer 078 35 36 37. Ook de internetsite van Klasse voor Ouders biedt meer dan ooit: hulplijnen, vormingsmogelijkheden voor ouders, een forum waar ouders hun ervaringen en expertise met het ouderwerk op school kunnen uitwisselen en nog veel meer.

De enige steenkoolmijn waarin u (met uw leerlingen) nog echt kan afdalen, bevindt zich in Blegny, bij Luik. Duizend leerkrachten proefden er, samen met hun gezin, van het educatieve aanbod en keerden met een stimulerende grondsmaak terug. De opkomst was bijzonder hoog, ook al viel de actie tijdens de zomervakantie. Een van de duizend proevers was Christel De Slyper, lerares Latijn, uit Brugge. «Vorig jaar was ik ziek», vertelt ze. «Voor het eerst heb ik toen de tijd genomen om het aanbod voor uitstappen in Klasse wat grondiger te lezen. Ik vroeg me af waarom ik dat niet eerder had gedaan. De acties zijn stuk voor stuk uitstekend georganiseerd...» Kon u er niet bij zijn? Surf naar www.klasse.be voor de fotoreportage (klik op Nieuwsflitsen). Meer info over de mijn van Blegny vindt u op www.blegnymine.be.

Massaal verscheurd «Leuke tijden beleefd deze vakantie met de 62 scheurtips van Klasse voor Ouders», schrijft J. Scherens uit Antwerpen. Het vijftigste nummer van Klasse voor Ouders is (letterlijk) verscheurd. Honderden gezinnen doken tussen de schedels van het Schedelhof in Morkhoven, lieten zich vangen in het Illuseum in Gent, trokken de natuur in met een natuurgids of maakten er thuis een gezellige vakantie van. Het scheurboekje van Klasse voor Ouders koos resoluut voor de andere vakantie: de overkant van de verveling, de achterkant van het gezeur. Zo werd de vakantie in veel gezinnen een zinnige brug naar het nieuwe schooljaar.

Uw school heeft een abonnement op Klasse voor Ouders? Bel vlug naar 02 553 96 90 en pas het aantal exemplaren dat u nodig hebt aan. U wil kennismaken met het blad? Bel op hetzelfde nummer voor gratis proefexemplaren.

De BIN-norm Het hangt soms af van kleinigheden: een liggend streepje weg, een puntje erbij of eraf, een spatie meer of minder… Klasse hanteert, net zoals de meeste Vlaamse scholen, vanaf dit schooljaar de vernieuwde BIN-normen voor onderwijs en administratie. Dat zijn de standaardrichtlijnen van het Belgisch Instituut voor Normalisatie voor het indelen en typen van documenten: datum, tijdsaanduiding, telefoonnummers, leestekens enz. Minder verwarring is de boodschap. Maar dat had u ongetwijfeld al gemerkt… • Over de BIN-normen voor onderwijs is een brochure beschikbaar bij uitg. Licap bv - Guimardstraat 1 - 1040 Brussel - tel. 02 509 96 70 • Meer info: www.ibn.be/NL/index.htm (website van het BIN)

Gratis lachsalvo met Klasse Dertig uitvergrote cartoons: goed voor dertig glimlachjes of dertig lachsalvo’s? Humor is onvoorspelbaar! Wat wél voorspelbaar is, is de prijs: u kan de rondreizende tentoonstelling met werk van huistekenaar Dirk Vercampt gratis op school krijgen, geleverd én weer opgehaald. Snel wezen is de boodschap, want de kalender is altijd weer verrassend vlug volgeboekt. De volgende weken en maanden vindt u de tentoonstelling trouwens in Vrije Basisschool Denderhoutem (tot 24/9); Gemeentelijke Basisschool Alveringem (15-26/ 10); Sint-Lievenscollege Gent (9-19/11); VBS Ruddervoorde (19/11 tot 3/12) en Stedelijke Basisschool Nieuwkerken-Waas (17/12 tot 7/1/2002). Schrijf, bel, fax, mail meteen naar Klasse (Cartoontentoonstelling) - Anny Lecocq - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel - tel. 02 553 96 84 - fax 02 553 96 85 annie.lecocq@ond.vlaanderen.be

Feest in het park Meer dan duizend ouders en kinderen kleurden op zondag 24 juni het verjaardagsfeest van 5 jaar Klasse voor Ouders in het Middelheimpark in Antwerpen. Ouders en kinderen lieten zich verrassen tijdens de gratis rondleidingen-op-maat, de kunstzinnige workshops voor kinderen, het openluchtheater enz. De reacties op het blad en de vele felicitaties zijn een steuntje in de rug voor Klasse voor Ouders dat nu met 700.000 exemplaren één van de grootste bladen van Vlaanderen is geworden. De kinderrechtencommissaris hielp samen met lukraak gekozen lezers de kaarsjes uitblazen. De familie Olbrechts uit Pulle wint de verjaardagszoektocht in het beeldenpark. Ze trekken met heel het gezin naar Disneyland.

Zomerwedstrijd Leerkracht Anne-Marie Bonne uit Gent wint een vakantiecheque van 50.000␣ fr. met onze zomerwedstrijd. «Wauw, dit is écht de eerste keer dat ik eens iets win», was haar eerste reactie op het verlossende telefoontje. Stuur ons a.u.b. een kaartje vanop uw vakantiebestemming, Anne-Marie. Voor wie het wachten lang genoeg heeft geduurd: de juiste oplossing was Strogoff (Michaël), de koerier van de Russische tsaar en één van Jules Verne’s meest beroemde helden. De volledige oplossing vindt u op www.klasse.be/kvl/117/40-b Tot volgend jaar?

Bekijk de slideshow op www.klasse.be (klik op Prikbord)

Een vakantiecheque van 50.000 fr. 40 KLASSE NR.117

COREL

Meer dan 1.000 ouders en kinderen.


COREL

Deze stempelvlag verschijnt deze maand op honderdduizenden SE poststukken. Verzamel ze en win LAS ET K uw weekend Parijs! M SEN MEN

~10 de 5 0g van ht

da erkrac le

Wint u de hoofdprijs?

Dag van de leerkracht: 5 oktober

Win een citytrip naar Londen…

Op vrijdag 5 oktober springt u in het oog van de wereld. Het is dan de Internationale Dag van de Leerkracht. In vele scholen organiseren ouders, leerlingen, directie of collega’s dan een extraatje. Daarmee reageren ze op een oproep in Klasse, Klasse voor Ouders of MAKS! Iemand of niemand aan u gedacht? Win zelf een volledig verzorgd weekend-voor-twee in Parijs! Daarvoor verzamelt u zoveel mogelijk «stempelvlaggen» op brieven die in de loop van de maand september in uw (of andermans) bus vallen. Klasse sloot daarvoor een akkoord met de posterijen. Op honderdduizenden brieven en poststukken komt een stempel «5/10 Dag van de Leerkracht, Mensen met Klasse». Verzamel ze en laat ons uiterlijk voor 3 oktober weten hoeveel u er hebt. Op vijf oktober komen we bij de winnaar tellen of dat klopt en hij wint meteen het weekend Parijs.

… of een andere stad van uw keuze. U kan immers met elke Klasse een reischeque van 20.000␣ fr. (495,79 euro) winnen (Transeurope Citytrips) of één van de vijf boekenbons van 2000␣ fr. (49,58 euro) van Standaard Boekhandel. Met telkens de eerste letter van de antwoorden op de 14 opgaven maakt u (in een andere volgorde) twee woorden waarmee u weet waar u aan iedereen mag vertellen dat u de hoofdprijs hebt gewonnen. Opgave 10

Stuur uw kaartje naar Klasse (Stempelvlag) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel.

Groeten uit Weimar en Co

䡺 1. De vogels die volgens de beste Britse traditie altijd in de Tower moeten wonen. 䡺 2. De voorstad ten zuiden van Londen met de jaarlijkse Derby. 䡺 3. De Londense wijk waar duffe boekenverkopers verliefd worden op Amerikaanse actrices.

䡺 4. De autootjes die Charles S. X en zijn zakenpartner Frederick H. Y sinds 1906 met mondjesmaat op de mensheid loslieten.

Veel lezers gingen in op de Klasse-reisaanbiedingen voor Boedapest, Weimar of de culturele hoofdsteden Rotterdam en Porto. Alle reizigers: bedankt voor de sympathieke kaartjes die nagenoeg allemaal melden dat het (alweer en inderdaad) een reis-met-klasse was. In volgend nummer vindt u een aanbod voor het najaar. Koffers klaar?

䡺 5. De voornaam van de Lord Protector van de Engelse republiek (1653-1658). 䡺 6. De bijnaam voor een Londenaar én een Londens dialect. 䡺 7. De drukste uitgangsbuurt om London by night te verkennen. 䡺 8. De filmregisseur die op zaterdagnacht en zondagmorgen in 1960 de Britse film compleet vernieuwde.

䡺 9. De voornaam van de moeder van de Britse koningin. 䡺 10. Het ontbrekende woord in de Britse vreugderoep op het einde van WO II:

Nieuw: de Zap Tips van Klasse Voortaan vindt u elke dag op de site van Klasse uw persoonlijke tips voor zinnige tv-programma’s rond opvoeding en onderwijs. Klik op ZAP! www.klasse.be

«God save the …».

䡺 11. Angry young man, geboren en gestorven in Londen, schepper van universiteitsdocent Jim Dixon, de onvergetelijke antiheld.

Gratis: twee elektronische bediendes De nieuwe computers staan er, nu nog installeren en configureren. De ICT-coördinator of specialist van dienst loopt van het ene toestel naar het ander met diskettes, cd-roms en zip-drives. Eenmaal dat achter de rug komt een nieuwe schijfjescarroussel op gang: collega’s wisselen bestanden uit, proberen nieuwe programma’s uit, maken kopieën. Dat leidt al gauw tot verwarring, problemen, tijdverspilling. Herkent u deze situatie? Misschien dacht u al aan een computernetwerk, maar... te duur? Te moeilijk? Misschien niet. Klasse en Compaq geven twee netwerkservers weg voor scholen die hun eerste netwerk willen installeren. De NeoServer 150 is niet het nagelnieuwste toestel, maar werd speciaal ontworpen als instapserver: makkelijk te installeren, snel aan de slag. Met zo’n server beheert u programma’s en bestanden centraal. Voorts volstaan één internet account, één telefoonlijn en één modem voor de hele groep pc’s. De details vindt u op www.compaq.be (klik op Servers en gebruik de zoekfunctie). Wil u kans maken op een server voor uw school? Stuur vóór 30 september een mailtje naar info.kvl@klasse.be. Vermeld uw naam, functie, de naam en het volledig adres van uw school. Beschrijf in welke mate uw collega’s in de les met de computer werken en wat het grootste probleem was (of is) om ze daartoe te overtuigen. Een onschuldige hand haalt twee winnaars uit het stapeltje. Die krijgen hun server persoonlijk op school bezorgd.

䡺 12. De grote, prestigeuze privé (secundaire) school in het gelijknamige stadje aan de Theems, kweekschool voor de Britse aristocratie.

䡺 13. De Belgische detective die dank zij zijn Britse schepper nooit in een muizenval terechtkwam.

䡺 14. De vijf Londenaars die op hun eentje de Britse punkmuziek creëerden en eigenlijk alleen hun manager rijk maakten (the telt niet mee).

䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺䡺 Oplossing Opgave 9: Vissersbastion (u vindt de volledige oplossing op www.klasse.be/kvl/117/41-a) Winnaars Opgave 9: De reischeque (20.000␣ fr.): Ilse Tomsin (Geel) - De boekenbons: Geert Vanhoorne (Brugge), Willy Notelaers (Herk-De-Stad), Jos Jonckheer (Kessel-Lo), Karla Vanden Bosch (Vilvoorde) en Jacques Van Bruaene (Gent). Stuur het gezochte woord vóór 18 september naar Klasse (Londen) - Koning Albert IIlaan 15 - 1210 Brussel - fax 02 553 96 85 - patrick.debusscher@ond.vlaanderen.be

LEREN LEREN OP TV: 29 sept www.compaq.be

Een korte special i.s.m. Klasse (De Eerste Lijn) over "leren leren": ideaal voor uw video. Ook zeer geschikt voor ouders. Vitaya 29 sept 21u (nadien herhaald: zie p.40) KLASSE NR.117 41


BRON: RELATIESTUDIO JONGEREN

«De axenroos is een bril waarmee je naar gedragingen van mensen kan kijken»

Gevoelens op een goede manier uiten, ook de minder prettige, dat kan een mensenkind leren. Net zo goed als sommen maken en woorden spellen. Maar hoe praat je over menselijk gedrag? Op een ervaringsgerichte school doen ze dat onder meer met de tien totemdieren van de ‘axenroos’. De ogen van de havik en de pauw.

42 KLASSE NR.117

Havik en pauw «Na een jaar ‘Sociale Vaardigheden met de axenroos’ voelen we al het verschil», vertelt Karin Robert. Zij is leraar zorgverbreding in de basisschool Onze-LieveVrouwecollege (Sint-Katharina) in Assebroek. Door de Kamelenpoort komen we op het Wasbeerpleintje. «Maandelijks stellen we de betekenis van een of twee totemdieren uit de axenroos aan de leerlingen voor tijdens een klasoverschrijdende weekopening. Dat duurt niet meer dan een kwartier. Ik werk als leraar zorgverbreding in elke klas een uur rond gevoelens, gedragingen en relatiewijzen. De axenroos is de gemeenschappelijke taal en beeldspraak waarmee ze over hun ervaringen kunnen spreken. De dieren staan symbool voor menselijke gedragingen. Ons vertrekpunt is altijd een spel, een verhaal of een gedicht. Ben ik een slechtgemutste havik geweest op de speelplaats? Voel ik me een beetje pauw omdat mijn tekening zo goed gelukt is? Je bereikt echt veel in korte tijd. Je merkt dat de leerlingen zelfbewuster en weerbaarder zijn. Ze nemen die inzichten ook mee naar andere lessen en naar huis.»

Relatiestudio

Karin Robert: «We gaan nu ook een eigen programma met de axenroos tot de zesde klas uitwerken. Havik zijn wordt dan bijvoorbeeld reclame kunnen aanvechten, er kritisch mee om leren gaan. Niet iedereen vindt dat soort sociale vaardigheden meteen even belangrijk als rekenen en taal. Maar de directie staat er vierkant achter en de inspectie gaf ons een goed rapport voor zorgverbreding. Dat helpt om het hele schoolteam te motiveren. We plannen een introductie in de axenroos van drie halve dagen door een medewerker van de Relatiestudio. Extra bronnen staan in het boekenrek in de lerarenkamer. Twee collega’s en ikzelf volgden een langere vorming. Voor de ouders is er een informatieavond en een weekbrief.» «De axenroos van Ferdinand Cuvelier is een bril waarmee je naar gedragingen van mensen en hun interacties kan kijken», licht Mia De Vleeschhouwer (Relatiestudio) toe. «Het vermogen om zich op een bepaalde wijze relationeel te gedragen, noemen wij een ax. Een evenwichtig individu kan alle axen

䊳 www.klasse.be/kvl/45/26 Lagere drempels voor lagere school. Ferre Laevers over contactwerk.


De pauw van de dag en de bever van dienst innemen, kan al die relatiewijzen gebruiken om anderen te bejegenen. Voor elke ax is er echter zowel een gezonde of goedgemutste als een krampachtige of slechtgemutste manier. Je kan terecht trots zijn als een pauw, maar je kan onterecht altijd of juist nooit in de kijker willen staan.»

Totemdieren

Voor kinderen stelt de axenroos de menselijke gedragingen voor door middel van tien totemdieren. Daarmee kan je - als in het fictieve voorbeeld in de marge - makkelijker over sociale vaardigheden van mensen en hun relaties van gedachten wisselen, mondeling en schriftelijk. Tussen leraren en ouders, interne en externe leerlingenbegeleiders, leraren en leraren, maar ook en vooral tussen leraren en leerlingen en tussen leerlingen onderling. In drie zones ordent Ferdinand Cuvelier zes relatiewijzen: ‘aanvechten’ en ‘weerstaan’ in de conflictzone (‘tegen’), ‘houden’ en ‘lossen’ in de afzonderingszone (‘uiteen’), ‘aanbieden’ (of ‘geven’) en ‘aannemen’ (of ‘vragen’) in de harmoniezone (‘samen’). ‘Aanbieden’ kan op drie wijzen: ‘leiden’, ‘zorgen’ en ‘zich tonen’. Ook ‘aannemen’ kan op drie manieren: ‘opkijken’, ‘genieten’ en ‘volgen’. Zo onderscheidt hij tien manieren waarop mensen ‘inzetten’ uitwisselen. ‘Inzetten’ noemt hij wat gesprekspartners langs communicatiekanalen (woorden, intonatie, gebaren, lichaamstaal…) uitwisselen: goederen, diensten, gegevens, richtlijnen, persoonlijkheid en ‘bijzijn’. «Vanaf de eerste kleuterklas werken we aan het welbevinden van de leerlingen met de axenroos en de Doos vol gevoelens», vertelt Peggy De Cooman, leerkracht derde kleuterklas in de Gemeenschapsbasisschool De Bij in Liedekerke. «Wie jarig is, wordt de pauw van de dag. Wie het bord schoonmaakt is de bever van dienst. Wie gewoonlijk kameel is, krijgt eens een dagje het teken van de leeuw om zijn hals, een aansporing om nu eens de rol van groepsleider te spelen, bij het niveaulezen bijvoorbeeld.»

Welbevinden De beate sfeer van ‘We zijn allemaal vriendjes’ uit de traditionele kleuterschool is achterhaald. Toch volgens het Centrum voor Ervaringsgericht Onderwijs (CEGO), ook uitgever van de Doos vol gevoelens en andere ervaringsgerichte leermiddelen. «Welbevinden is veel meer dan graag naar school komen», zegt CEGO-medewerkster Ilse Aerden. «Als een kind flink meewerkt, is dat dan een teken dat het enthousiast is en plezier beleeft aan zijn schoolwerk? Of dat het krampachtig doet wat de leerkracht vraagt om erkenning af te dwingen? Het is belangrijk dat de leerkracht het gedrag van het kind gedurende langere tijd in verschillende situaties observeert. Voelt het zich echt een goed mens? Is het kind uitdagend, volgzaam of open tegenover zijn leerkracht? Gedraagt het zich te clownesk of dominerend tegenover de klasgenoten of heeft het prettige en deugddoende contacten en ervaart het echte erkenning? Staat het op gespannen voet met zijn gezinsleden? Is het faalangstig of zelfbewust in de klas en op school? Heeft het een positief tijdverdrijf? Wat zijn de positieve en negatieve signalen? Daarna maakt de leerkracht de balans op: wat is het overwegende levensgevoel als je alle relatievelden bekijkt?» Een belangrijk signaal van hoog welbevinden van een kind is juist dat het minder prettige gevoelens

op een goede manier kan uiten. En dat kan je op school net zo goed leren als sommen maken en woorden spellen. CEGO en Relatiestudio sloegen daarom de handen in elkaar. Het ‘Huis vol gevoelens en axen’, de opvolger van de ‘Doos vol gevoelens’, is daarvan het resultaat. In het Huis zitten 63 gevoelsplaatjes, 48 beelddominoplaatjes, 10 axenverhalen, 2 grabbelhuizen met gevoels- en axenjetons, 1 dierenbordspel met pluimpjes, opdrachten- en neenkaartjes, 1 gevoels-cd en 1 handleiding. «Het is niet de bedoeling nog maar eens het leerplan van de basisschool te verzwaren», zegt Julia Moons (CEGO). «Het huis leent zich goed om het hele jaar door aan de eindtermen sociale vaardigheden te werken, tijdens gewone klasactiviteiten, als afsluiter van de dag, tijdens het hoekenwerk… Kinderen krijgen een taal mee om het sociaal-emotionele te verwoorden. Ze zien er klaarder door in hun gevoelens en gedragingen. Ze staan er emotioneel sterker door én leren zich beter inleven en uiten. Ook de leerkracht leert bewuster gedragingen en gevoelens van zichzelf en de leerlingen benoemen. Is dat niet wat we allemaal willen: gelukkiger leren zijn als kind of volwassene?»

Niet wollig

«Als welbevinden de hoofdtoon voert in hun bestaan is de kans groot dat kinderen een gave emotionele ontwikkeling doormaken», schrijft professor Ferre Laevers, bezieler van CEGO. «Als hun welbevinden bedreigd is, is de kans groot dat ze tot van zichzelf vervreemde, overgevoelige of ongevoelige volwassenen uitgroeien. Ver weg van Rogers’ ideaal van de volfunctionerende persoonlijkheid. Als we echt garanties willen voor de ontwikkeling van competenties, hebben we ook betrokkenheid nodig: concentratie, opgeslorpt zijn, voluit gaan, plezier beleven aan exploreren en ontdekken en zich aan de grens van de eigen mogelijkheden bewegen. Betrokkenheid is aandacht van de hoogste kwaliteit. Die heb je nodig om leren tot stand te brengen dat beklijft: leren in de diepte, ontwikkeling. Welbevinden en betrokkenheid zijn geen wollige begrippen. Ze zijn uiterlijk waarneembaar en zelfs meetbaar.» Buitenlandse scholen, in onder meer Nederland, Groot-Brittannië, Zuid-Afrika, Nicaragua en NieuwZeeland nemen dan ook de opvattingen over van het Vlaamse ervaringsgericht onderwijs dat vijfentwintig jaar geleden in Leuven van start ging. - Centrum voor ErvaringsGericht Onderwijs - Vesaliusstraat 2 - 3000 Leuven - tel. 016 32 57 90 - fax 016 32 57 91 - CEGO@ped.kuleuven.ac.be www.kuleuven.ac.be/cego - ‘E.G.O.-Echo’ en ‘Kleuters&Ik’ zijn de driemaandelijks tijdschriften voor ervaringsgericht werken met kinderen in de lagere en kleuterschool. Ook in het secundair onderwijs en in de lerarenopleidingen aan hogescholen lopen experimenten. - Relatiestudio - Voskenslaan 167 - 9000 Gent tel. 09 220 40 00 - fax 09 220 76 25 relatiestudio@pandora.be - Gratis cursussen voor het secundair onderwijs - ‘Sociaal vaardig? Lieve deugd. Gids voor de basisschool’ (Die Keure, Brugge, 1997) is een grondige introductie voor wie met de axenroos aan sociale vaardigheden wil werken. Een goed kort overzicht biedt Annie Debue in ‘Caleidoscoop’, aprilmei 2001, p. 4-8. Voor kinderen is de cd ‘Kindermusical: het axeneiland Kvoelmegoed’ zeer geschikt. Zie verder www.relatiestudio.be

䊳 www.klasse.be/kvl/90/34 Kleuters in de lucht. Een ervaringsgerichte ervaring.

THE HUMAN ZOO Simon (heftig). «Welbevinden, verbondenheid, al dat softe gedoe.Lerenrekenenenlezenmoeten ze. En wilskracht kweken.» Simon vecht als een havik de informatie aan. «Is er nog niet genoeg planlast?» vraagt Karlien. «Moeten we nu ook nog met die axenroos beginnen?» Ze weerstaat als een steenbok aan de aangeboden informatie. Directeur Jan is een beetje pauw vandaag. Zijn school staat in Klasse. Het artikel hangt al sinds vanmorgen op het prikbord van de lerarenkamer. «Wil jij er een overdruk van opnemen in het schoolblad?»vraagt hij aan zijn administratieve medewerker Kristof. Jan heeft alweer de gedaante van de leeuw aangenomen: leiden en richtlijnen geven. «Het is de aard van het beestje», denkt Kristof, maar die mening houdt hij voor zich. Kristof is goed in ‘houden’. Vaak is hij de uil van de axenroos. Die overdruk komt er zeker. Kristof neemt goedgemutst richtlijnen aan en volgt plichtsgetrouw - als de kameel - opdrachten op. «Wil je graag een kop koffie?» vraagt hij. Nu is hij weer als de bever die zorgt voor zijn medemens. Voor zijn directeur die als een poes van een lekkere kop koffie geniet. Francine, leraar secundair onderwijs, stuurt prompt een mail naar de Relatiestudio: «Ik ben erg onder de indruk van het hulpmiddel axenroos», schrijft ze. «Ik zou graag leren uit de ervaring van iemand die ermee werkt in een afdeling van het technisch secundair onderwijs.» Zij kijkt als de wasbeer met grote ogen naar de anderen en drukt spontaan haar waardering uit. En de auteur neemt als de schildpad afstand van zijn artikel. KLASSE NR.117 43


KLASMANAGEMENT

Klasmanagement: wie zwak start, haalt moeilijk in.

«Als je voor zo’n groep van 24 leerlingen staat, moet je plots organisator zijn, controleur én crisismanager. Dat is niet te doen. Waarom zegt niemand ons hoe we een klas moeten runnen?» Beginnende leerkrachten kennen hun vak, maar voelen zich slecht voorbereid op klasmanagement. In paniek kiezen ze dan soms voor valse zekerheid.

44 KLASSE NR.117

99 tips voor beginnende leraars Hoe gaat uw school om met straffen en belonen? Zijn er geschreven en ongeschreven gedragscodes? Moet u streng beginnen of niet? Lesgeven is, zeker de eerste jaren, vraagstukken oplossen, maar een blanco start hoeft het niet te zijn. De eerste vuistregel voor beginnende leerkrachten luidt dan ook: informeer u vooraf zoveel mogelijk. Kijk het schoolwerkplan in, neem het reglement door, praat met uw collega’s, met uw mentor. Een tweede vuistregel: vermijd (openlijke) confrontaties. Wees punctueel, beleefd, georganiseerd, blijf kalm en probeer de controle niet te verliezen. De lat ligt meteen hoog, maar er hangt veel vanaf. Leerlingen verwachten van u een voorbeeld, ook al testen ze dat uit. En wie zwak start, haalt moeilijk in.

Vóór de les

1. U haalt de leerlingen op de speelplaats op of komt ze tegemoet terwijl ze in de gang staan te wachten. Een eerste belangrijk moment. Plaats een paar dozijn kinderen in een kleine ruimte bij elkaar en het wordt snel duwen, schuiven, roepen, ruzie maken. Als u dan tussenbeide komt, is uw eerste contact met de leerlingen een negatieve confrontatie, niet meteen het ideale begin. Laat daarom leerlingen nooit te lang in de gang staan. Hoe sneller u ze de klas in krijgt, hoe beter. Ga in de deuropening staan terwijl de leerlingen binnenkomen, zodat u tegelijk de gang en de klas in het oog kan houden. 2. Beperk het aantal disciplinaire interventies in de klas tot een minimum. Elke klassikale interventie kan aanleiding geven tot confrontaties, een verzuurde relatie met de klas. Ga nooit een discussie aan met de hele groep, want dat verliest u of het leidt tot wanorde. Of beide. Een les dient om les te geven, niet om in oeverloze discussies te verzanden. Een hardleerse leer-

ling roept u na de les bij u voor een persoonlijk gesprek. Er zijn natuurlijk momenten dat u uw klas uw wil moet opleggen, maar slagen is dan wel een must. 3. Moeten er boeken, werkbladen, ander materiaal worden uitgedeeld? Hebben uw leerlingen schaar of potlood nodig? Leg alles klaar op de eerste bank en laat de leerlingen hun exemplaar nemen bij het binnenkomen. Voor kleinere kinderen: zorg dat u over reservemateriaal beschikt. Als u wacht tot de leerlingen op hun stoel zitten en dan begint uit te delen, verliest u niet enkel tijd, het zijn voor de leerlingen ook kansen om met andere dingen bezig te zijn, wat weer voor confrontatie kan zorgen. 4. Geef geen richtlijnen over het verloop of de organisatie van de les als de leerlingen nog aan het binnenkomen zijn. Ga ook niet in op vragen of discussiepunten over lesmateriaal, taken, toetsen, andere onderwerpen. Creëer een routine: eerst iedereen binnen en gesetteld, stilte vragen, vervolgens overlopen wie aan- en afwezig is, dan - kort en zakelijk - eventuele dienstmededelingen en discussiepunten. Vragen of opmerkingen die niet van belang zijn voor de hele klas, verwijst u door voor na de les. Nog een hint: noteer vooraf al een opgave op het bord, zodat leerlingen meteen aan de slag gaan. Het plaatst u ook in een sterke positie tegenover laatkomers. Die vervoegen geen luidruchtige groep, maar een stille klas die al aan de slag is.

Tijdens de les

1. Eis hun volledige aandacht. Als leerlingen met andere dingen bezig zijn terwijl u instructies geeft, dan mag u er zeker van zijn dat hun gedachten niet bij de les zijn. Ze zullen u nog drie keer vragen op welke bladzijde de opdracht staat, wat uw zenuwen op de

䊳 www.klasse.be/Dossier/Klasmanagement Een kant-en-klaar dossier rond het thema, met extra suggesties en lectuurtips


Vermijd één-tegen-allen discussies proef stelt en alweer tot confrontatie kan leiden. 2. Beperk u niet enkel tot negatieve opmerkingen, geef geregeld en duidelijk hoorbaar voor iedereen positieve feedback over gedrag, houding en/of geleverd werk. 3. Verschans u niet achter uw bureau vooraan. Betreed het domein van de leerlingen: loop assertief rond in de klas, ook als u zich helemaal niet assertief voelt. Lesgeven is altijd een beetje toneelspelen. Geef daarbij feedback als de leerlingen aan het werk zijn: «Dat is een goede grafiek»; «Trek daar een streep onder»; «Prima, dat is een goede manier van werken»; «’t Is biologie vandaag, geen Nederlands»… 4. Maak er een punt van dat boeken en ander materiaal van een duidelijk label voorzien zijn, zodat er geen verwarring ontstaat over wat van wie is. Dat leidt tot incidenten en uiteindelijk tot confrontatie. 5. Uw leerlingen zijn aan het werk, individueel of in groep, maar nu wil u dat ze ophouden. Kies daarvoor een vast signaal waarover geen discussie bestaat. Zeg bijvoorbeeld luid: ‘Stop’. Spreek in de klas vooraf duidelijk af wat dit signaal inhoudt. 6. Als u vragen stelt, richt ze dan meteen tot één leerling in plaats van te wachten tot er vingers in de lucht gaan of tot acht leerlingen tegelijk antwoorden. Dat houdt de hele klas alert. Meteen hebt u een instrument van permanente evaluatie in de hand. Stelt u vast dat leerlingen niet op uw vragen kunnen antwoorden, zeg ze dan dat u ze binnen vijf minuten opnieuw zal aanspreken, «en dan verwacht ik wel dat je op mijn vraag kan antwoorden.» 7. Geef duidelijke instructies en geef ze vooraf. Als het om een complexere opdracht gaat, noteer uw instructies dan op het bord. Extra instructies geven als de leerlingen al aan het werk zijn, leidt meestal tot verwarring. Ga ook snel na of de leerlingen uw opgaven begrepen hebben. U hebt uw instructies al in uw hoofd gerepeteerd, uw leerlingen horen ze voor het eerst. Wees daarom ook mild met uw kritiek als een leerling u voor de derde keer vraagt wat nu precies van hem wordt verwacht. Sommigen zijn er nu eenmaal niet zo goed in. 8. Vraagt een leerling om een uitbrander? U kan hem die gewoon geven of u kan ook naar de leerling toe stappen en uw eis/dreigement/uitbrander/straf bijna fluisteren. Dat is de beste strategie als de rest van de klas met een opdracht bezig is. Andere leerlingen zullen proberen te horen wat u zegt, waardoor het stiller wordt in de klas. U behoudt daarmee de controle over het klasgebeuren. Bovendien vermijdt u één-tegen-allen discussies. 9. Als het met één leerling echt niet wil klikken, probeer dan toch iets goeds in hem te vinden en vertel hem dat ook, onder vier ogen. Doe dat zeker in klassen waar het groepsgevoel sterk is en waar het als een teken van zwakheid wordt beschouwd positieve feedback te krijgen. Bij jongere kinderen kan u er nog een schepje bovenop doen: geef positieve feedback en beschouw dat als een pact tussen twee samenzweerders, iets waar de rest van de klas geen weet van mag hebben. Het legt een persoonlijke band. Over klasmanagement bestaat zowel beschouwende als praktisch gerichte literatuur. Klasse haalde zijn wijsheid uit: - In praise of good behaviour, Karl Hunter, uit Times Educational Supplement, 25 oktober 1996 www.tes.co.uk (Archieven) - Goed lesgeven. Praktische raadgevingen en tips, 399 fr. (9,89 euro) - verkrijgbaar in alle filialen van de Standaard Boekhandel

10. In het secundair onderwijs krijgen leerlingen wekelijks tot 15 verschillende leerkrachten voor hun neus en die hebben allemaal hun eigen manier van werken, persoonlijkheid en tolerantiedrempels. U weet van uzelf wat kan en wat niet kan, maar uw leerlingen weten dat niet. Onvermijdelijk proberen ze dat uit. U hoeft zich niet eerst enkele weken bij een rol als proefkonijn neer te leggen, maar neem wel de tijd om de klas te leren wat u ervan verwacht. Begin daarmee vanaf de eerste schooldag. 11. Zijn er in uw school groene leerkrachten? Is er een studieprefect? Zijn er ervaren collega’s die u advies kunnen geven? In de meeste scholen staat een leerkracht er niet alleen voor. Gebruik alle beschikbare ondersteuning. Als leerlingen voelen dat u dat niet doet, zullen ze u sneller aanpakken in uw geïsoleerde positie. 12. Wat u ook doet, stop er al het zelfvertrouwen in dat u kan vinden. In de Times Educational Supplement stelt schooldirecteur Karl Hunter het onomwonden zo: «Leerlingen zijn als honden: ze ruiken het als je bang bent en aarzelen niet om je naar de keel te vliegen.»

Aan het eind van de les

1. Wacht niet tot het einde van de les om dan te zeggen: «De oefening is niet af, werk ze thuis af» of «Je blijft nog tien minuten na». Dat zorgt voor wrevel. Die kan u gemakkelijk vermijden door de laatste activiteit in te leiden met: «Voor het belsignaal moet je zeker de eerste drie oefeningen gemaakt hebben. Als dat niet lukt, werk je ze thuis verder af». In de praktijk is dat net hetzelfde, maar met dat signaal moedigt u leerlingen ook aan om niet te gaan slabakken. 2. Werk altijd door tot het belsignaal gaat. Er zijn leerlingen die aan het kleinste dode moment genoeg hebben om de boel op stelten te zetten. En mobiliseer altijd een leerling om het bord schoon te vagen, dat hoeft u niet heel de dag zelf te doen. 3. In sommige scholen bestaat nog de gewoonte dat leerlingen na het inpakken in stilte moeten blijven rechtstaan achter hun bank, voor ze de klas uit mogen. Of dat anno 2001 de ideale methode is, is een discussie op zich, maar er is niets tegen het principe dat uw les beter niet in chaos eindigt en dat uw leerlingen ordelijk en tijdig het lokaal verlaten.

Buiten de les

Niets ligt voor de hand. Reflecteer voortdurend over uw manier van organiseren, omgaan met de leerlingen en lesgeven. Tijdens uw opleiding deed u dat misschien al in een logboek, niets belet u daarmee verder te gaan. Stel geregeld routines in vraag. Is het echt nodig dat uw leerlingen vaste plaatsen krijgen? Verbetert dat de relatie leerkracht-leerling of is het juist een voedingsbodem voor confrontatie? Zou u uw eigen kind in de klas willen plaatsen van de leerkracht die u bent? Werkt uw gedragscode of hebt u ze gewoon overgenomen van een leerkracht waarvan u zelf nog hebt les gekregen? En ten slotte: vraag tijdig hulp. ■ - Pubers in de Klas, 750 fr. (18,59 euro) - verkrijgbaar in de handel - uitg. Acco - Tiensestraat 152 - 3000 Leuven - tel. 016 29 11 00 - fax 016 20 73 89 - Adaptief organiseren, reeks In de klas, 520 fr. (12,89 euro) - verkrijgbaar in de handel - uitg. Kluwer Kouterveld 14 - 1831 Diegem - tel. 0800 30 143 - fax 0800 17 529 - customer@kluwer.be - www.kluwer.be

䊳 www.ond.vlaanderen.be/adiovwww Zoek zelf meer leesvoer op trefwoord in de bibliotheek van het departement Onderwijs

DERTIEN MANIEREN OM EEN LES TE VERKNOEIEN 1. Geef les over dingen die de leerlingen al weten. 2. Vertel leerlingen dingen die ze makkelijk zelf kunnen achterhalen als ze zich er per twee of in groep over buigen. 3. Voor taalleerkrachten: geef les over dingen die leerlingen zelfs in hun eigen taal niet eens bruikbaar of belangrijk zouden vinden. 4. Als u weinig dynamische leerlingen hebt, organiseer dan vaak rollenspel. 5. Als u heel dynamische leerlingen hebt, laat ze dan veel lezen en schrijven. 6. Laat leerlingen dingen zeggen waar niemand naar luistert of dingen schrijven die niemand leest (tenzij om er dt-fouten uit te halen). 7. Geef leerlingen ellenlange en gedetailleerde instructies. 8. Geef te vlug les. Of te traag. 9. Geef nooit feedback. 10. Houd de les te allen tijde onder strikte controle, laat geen enkele zijstap toe. 11. Geef altijd op dezelfde manier les, varieer geen werkvormen. 12. Start meteen en zonder aanloop met moeilijke leerstof en dito opdrachten. 13. Hanteer een vijandige, sarcastische toon of zeur uitvoerig over het minste dat u niet bevalt. Word écht kwaad. Naar English Teaching Professional 11 - april 1999 KLASSE NRR.117 45


Mohamed El Asjadi samen met Zubeyda, Gulgan, Sureyya, Handan, Gimmi, Adem, Gulgan, Gockan, Faroek, Suleyman, Gockan, Mohamed en Hasan: «Natuurlijk moet je niet alles in de koran letterlijk nemen.»

«Hoe ga je om met mensen die anders zijn en denken dan jou? Diversiteit benader ik met mijn leerlingen als

KRIS MOUCHAERTS

COLLEGA’S

Waarom pest Osman Peter en andersom?

positief en natuurlijk. Ik praat over mensen in het algemeen, pas daarna zeg ik ‘en zeker als goede moslim’ gedraag je je zus of zo. Dat motiveert de kinderen dubbel, ze voelen zich extra aangesproken», vertelt Mohamed El Asjadi (28). Hij is islamleerkracht. Wat hij doet en wat hem drijft?

46 KLASSE NR.117

Mohamed gaat zijn vijfde schooljaar in als islamleerkracht in De Veerman in Hamme, een basisschool met ongeveer twintig procent meisjes en jongens van nietBelgische, meestal Turkse origine. Hij komt zelf uit Marokko. De kinderen (van het eerste tot het zesde leerjaar) komen voor zijn lesuurtje naar de islamklas. Wat leren de kinderen in de islamles? Mohamed El Asjadi: «Ik geef ze islamitische geschiedenis, geloofspraktijk, wat koranstudie, gedragsvorming en moraal. Voor die algemene vorming werk ik vaak samen met mijn collega’s van zedenleer en katholieke godsdienst. Als het over pesten gaat bijvoorbeeld, baseren we ons alledrie op ons gemeenschappelijk pestactieplan. We vertrekken vanuit dat algemene kader en voegen er onze eigen accenten aan toe. Voor mijn vak zal ik er bijvoorbeeld tijdens de ramadan in de klas extra op hameren dat je niet mag pesten. Meestal ga ik uit van een concrete gebeurtenis op school. Jonge kinderen hebben daar meer boodschap aan dan aan zo’n abstract vers uit de koran.» De koran is in het Arabisch opgesteld. Begrijpt u die taal? Mohamed El Asjadi: «Marokkanen spreken van thuis uit Marokkaans of Berbers zoals ik, maar geen Arabisch. Die taal leren ze pas op school. Dat ik ze nu zo degelijk beheers, komt doordat ik van mijn 9de tot mijn 16de in Marokko naar school ben geweest. Het was indertijd bij sommige allochtonen de gewoonte om de kinderen een tijd naar het ‘thuisland’ terug te sturen. Ik heb ginds lager onderwijs en mijn derde jaar secundair afgemaakt. Nu beheers ik het Arabisch als mijn moedertaal, zodat ik zonder problemen de koran in de oorspronkelijke taal kan lezen. Dat heeft me vooruit geholpen om islamleerkracht te worden. Mijn leerlingen hoeven het Arabisch niet actief te kennen, maar ik leer ze wel het alfabet lezen en enkele Arabische kernbegrippen, zoals het leerplan van de Executieve dat vereist.»

U behaalde uw bekwaamheidsbewijs via de ‘Executieve van de Moslims van België’ (EMB), de officiële vertegenwoordiger van de Belgische moslims. Hoe ging dat in zijn werk? Mohamed El Asjadi: «Ik studeerde Oosterse talen toen ik vernam dat de Executieve op zoek was naar islamleerkrachten. Er waren er immers veel te kort. Die oproep sprak me meteen aan, want ik wou als kind al leerkracht worden. Na de opleiding, de stage en het examen, mocht ik meteen les beginnen te geven. Ik heb daarvoor mijn studie aan de universiteit afgebroken, ja. Ik was toen ook al 24, en wou aan het leven beginnen. Ik hoop ooit mijn opleiding Oosterse talen af te maken want ik studeer graag.» Kon u vlot aansluiting vinden op school toen u op uw 16de naar België terugkeerde? Mohamed El Asjadi: «Ik dacht in België zonder problemen verder wetenschappen te kunnen volgen als ik mijn derde jaar overdeed. Ik buisde natuurlijk, want mijn kennis van het Nederlands was ik bijna volledig kwijt. Tot mijn 16de kwam ik enkel tijdens de zomervakantie naar België; het was mijn vakantieland. In Marokko kon ik met niemand Nederlands spreken en ik onderhield ook geen contacten met mijn Belgische kameraden. Internet bestond nog niet en een brief schrijven kwam er gewoon niet van. Na mijn mislukking in de wetenschappen koos ik voor een richting die wat minder zwaar was: handel. Al volgde ik tussendoor avondschool en andere bijlessen. Ook daar lukte het niet wegens de taalbarrière. Achteraf beschouwd had ik toen een volledig jaar Nederlands moeten volgen, een echt taalbad moeten nemen. Dan had ik al die problemen waarschijnlijk niet gekend. Maar dat wisten mijn ouders en ik niet, en dus bleef ik verder sukkelen. Van handel ging ik naar het derde jaar beroeps: auto- en spuittechniek. Dat lag me helemaal niet. Maar ik deed de opleiding wel uit, want ik wou absoluut mijn diplo-

䊳 www.ehb.be/aankomende_studenten/lerarenopleiding/index.asp

De Erasmushogeschool leidt leerkrachten islamitische godsdienst op


«Racisme wordt aangeleerd» ma secundair onderwijs behalen. Ik studeerde af op mijn 23ste. Onwetendheid heeft me veel tijd gekost, maar uiteindelijk was ik afgestudeerd.» Merkt u dezelfde problemen bij uw leerlingen? Mohamed El Asjadi: «Veel leerlingen beheersen het Nederlands inderdaad onvoldoende. Sommigen zijn op vrijdag en maandag niet op school: hun ouders houden ze thuis voor en na het weekend. Die periode van enkele dagen is moordend voor hun taalontwikkeling: na het weekend moeten ze weer warmlopen. Ik zeg de kinderen voortdurend dat ze naar school moeten komen, maar als dat niet van thuis wordt ondersteund, is het moeilijk. Sommige ouders beseffen niet dat ze hun kinderen kansen ontnemen. Je mag nog zo slim zijn, als je de taal niet onder de knie hebt, sta je nergens. Samen met mijn collega’s tracht ik ze die boodschap over te brengen.» Zijn er verschillen tussen de islamlessen in Marokko en die in België? Mohamed El Asjadi: «Zeker, in België vertoef je als moslim tussen mensen met een andere levensovertuiging. Je start dus vanuit een andere positie. Het geloof blijft hetzelfde, maar de aanpak verschilt. Omgaan met andersdenkenden is in de Belgische islamlessen veel belangrijker. Ook racisme komt in de Marokkaanse lessen nauwelijks als thema aan bod, terwijl het in België bij de gedragsvorming hoort. Zeker in verkiezingsperiodes zijn de leerlingen ermee bezig. «Het Vlaams Blok heeft gewonnen, hé», komen ze dan op school zeggen. In de klas mag ik niet praten over politieke partijen, maar ik heb het wel over racisme in het algemeen. Veel leerlingen denken dat racisme alleen van ‘de anderen’ kan komen. ’t Is voor hen moeilijk te vatten dat racisme ook van hen zelf kan uitgaan. Als een Turks kind op de speelplaats met een autochtoon kind ruzie maakt, zullen andere Turkse kinderen meteen komen toelopen om hun landgenootje te helpen, zonder te weten wat er scheelt of wie in de fout ging. Ik grijp zo’n situatie aan om het met hen over wederzijds racisme te hebben. Op basis van concrete en levensechte gebeurtenissen op de speelplaats tracht ik vooroordelen weg te werken en ze te leren dat ze de ander als mens moeten zien en niet beoordelen naar zijn oorsprong. Mohamed is stout omdat Mohamed stout is, en niet omdat hij Marokkaan is. Hetzelfde geldt voor Petertje: hij gaat in de fout omdat hij iets uitspookt, niet omdat hij Belg is. Ik begin bij wat de kinderen kennen, om te komen tot een moeilijk te vatten begrip als racisme.» Ervaren migrantenkinderen racisme op school? Mohamed El Asjadi: «Tachtig procent van de leerlingen op mijn school zijn autochtone Belgjes. Allocht-

one en autochtone leerlingen ervaren soms wederzijds racisme van elkaar. Kleuters kunnen nog perfect samen spelen: ze zien niet eens dat de ander bruin is en zijzelf wit of omgekeerd. Maar in het lager onderwijs hoor je soms minder vriendelijke opmerkingen over de speelplaats waaien: «Turk, ga terug naar je land». Dat is eerder zeldzaam, en het gaat maar van een paar leerlingen uit. Zo’n kind hoort dat thuis en tracht ermee te scoren op school. Racisme wordt aangeleerd. Een kind is daar uit zichzelf niet mee bezig.» De bijbel van de katholieken steekt vol metaforische verhalen, die je dus niet letterlijk hoeft te nemen. Kan je de koran ook als een verhaal met beeldspraak zien? Mohamed El Asjadi: «Er zijn zaken in de koran die je kan interpreteren, andere niet. De ramadan (de vasten) kan je niet anders interpreteren: je kan niet zeggen ‘dit jaar gaan we eens geen ramadan organiseren’ of ‘in plaats van een maand vasten we maar twee dagen’. De vasten verloopt nog steeds zoals 1400 jaar geleden. Maar natuurlijk moet je niet alles in de koran letterlijk nemen. Als je een zin of een vers uit zijn historische context haalt, krijg je zelfs rare toestanden. Dat is wat sommige tegenstanders van de islam doen om aan te tonen dat moslims gevaarlijk zijn, wat demagogisch is. In sommige verkiezingsblaadjes is dat een courante praktijk. Dan staat daar zo’n vers dat handelt over de plicht van elke moslim om ongelovigen een kopje kleiner te maken, helemaal geïsoleerd van zijn historische context. Waarom en wanneer zoiets opgetekend werd, is nochtans veelzeggend. Uiteraard is dat vers niet letterlijk te nemen. De oorspronkelijke Arabische tekst is trouwens moeilijk te begrijpen. In de betekenis speelt zelfs de grammatica een rol. Dat maakt het extra delicaat om zomaar uit de koran te citeren.» Wat zijn uw ambities? Wil u verder lesgeven of word u binnenkort weer zelf student? Mohamed El Asjadi: «Ik verveel me niet in het lager onderwijs, maar eigenlijk droomde ik ervan om in het secundair onderwijs les te geven. Met tieners kan je als leerkracht nog meer in de diepte werken en dat spreekt me aan. Daarom wou ik me dit schooljaar inschrijven aan de hogeschool voor de opleiding tot islamregent. Drie jaar studeren kan ik evenwel niet met mijn werk combineren: de tijd ontbreekt me en ook financieel wordt dat te zwaar. Me als vrije student inschrijven was voor mij de enige haalbare mogelijkheid. Maar dat kan niet, hoorde ik onlangs. Jammer natuurlijk, maar ik blijf wel met evenveel plezier lesgeven, want dat is mijn passie.» ■

Mohamed El Asjadi: «Veel leerlingen denken dat racisme alleen van ‘de anderen’ komt.»

GEZOCHT: LEERKRACHTEN ISLAMITISCHE GODSDIENST In Vlaanderen zijn in het basis- en secundair onderwijs ongeveer 500 islamleerkrachten aan de slag. De Vlaamse Gemeenschap betaalt ze. Dat zijn er echter nog ruim onvoldoende om aan de behoefte te voldoen. De vacatures nemen ook almaar toe, zeker nu de eerste generatie islamleerkrachten met pensioen gaat. Kandidaat islamleerkrachten kunnen voor een opleiding bij twee instellingen terecht. De Executieve van de Moslims in België (EMB) vormt sinds 1999 islamleerkrachten in een twee jaar durende avond- en weekendcursus. Afgestudeerden krijgen een bekwaamheidsbewijs dat door de overheid wordt erkend. Vorig schooljaar studeerden ook de eerste islamleerkrachten af aan de Brusselse Erasmus-

hogeschool (campus Jette), de enige Belgische onderwijsinstelling die zo’n opleiding islamitische godsdienst in de lerarenopleiding opneemt. De opleiding duurt drie jaar. De leerkrachten secundair onderwijs die aan de Erasmushogeschool afstuderen, krijgen onderwijsbevoegdheid voor islamitische godsdienst en twee andere vakken naar keuze. Sinds 1 september van dit schooljaar is er een reglementering voor alle leerkrachten islamitische godsdienst. De bestaande decreten over de rechtspositie van leerkrachten zijn voortaan ook op hen van toepassing en er worden bekwaamheidsbewijzen en weddenschalen vastgelegd. Daarmee komt een einde aan de onduidelijkheid over het statuut van de islamleerkrachten in Vlaanderen.

䊳 www.embnet.be Over de moslimgemeenschap in België en de leerplannen voor islamleerkrachten in basis- en secundair onderwijs 䊳 www.deveerman.be Islamleerkracht Mohamed El Asjadi geeft er les

- Erasmushogeschool Departement Lerarenopleiding - Campus AZ-VUB -Laarbeeklaan 121 - 1090 Brussel (Jette) tel. 02 476 16 30 - fax 02 478 93 05 - ler@ehb.be - Executieve van de Moslims van België - Louisalaan 500 B 11 - 1050 Brussel - tel. 02 648 35 60 - fax 02 626 15 99 emb@skynet.be KLASSE NRR.117 47


HET ONDERZOEK VAN DE MAAND

Iedereen zijn computer? ENGELAND

Overstap fnuikt leerproces Vier kinderen op tien maken tijdens hun eerste jaar in het secundair onderwijs geen enkele vooruitgang. Dat stellen Britse onderzoekers vast na onderzoek in Cambridge. Sommige leerlingen staan aan het eind van het jaar geen cijfer verder in wiskunde en geen letter in taal. Meer dan de helft van de twaalfjarigen leest zelfs meer fouten dan een jaar voordien. Volgens de onderzoekers heeft die terugval te maken met de overstap van lager naar secundair onderwijs. Leerlingen van uiteenlopende basisscholen komen er samen, wat voor stress zorgt. Leerkrachten zijn bovendien geneigd leerstof te behandelen die veel leerlingen al gezien hebben. Vooral jongens raken daardoor gedemotiveerd. Een gelijkaardige terugval stelden onderzoekers al vast in de overgang van kleuter- naar lager onderwijs. Of dit fenomeen zich ook in Vlaanderen voordoet? «Daarvoor kregen we nog geen aanwijzingen», antwoordt men bij de inspectie basisonderwijs. «De inspectie gaat tijdens de schooldoorlichtingen expliciet na hoe het zit met de aansluiting basisonderwijs secundair onderwijs. Wij vragen geregeld naar drempelverlagende initiatieven die de school in dat verband neemt. We peilen ook of de school zicht heeft op de resultaten die leerlingen behalen in het eerste jaar secundair. Dat wil niet zeggen dat er geen problemen zouden zijn. Zo waren er in het verleden af en toe afstemmingsproblemen over de grammaticale terminologie of de wiskundige begrippen. Op vrij veel scholen met een secundaire afdeling is er overleg om dergelijke problemen weg te werken of te beperken. De manier waarop onze eindtermen tot stand zijn gekomen - eerst basisonderwijs, vervolgens eerste graad secundair - voorkomt eveneens een aantal aansluitingsproblemen.» ■

In 1998 stond in de gemiddelde Vlaamse basisschool één pc per 74 leerlingen en in het secundair onderwijs één per 22 leerlingen. Het PC/ KD-project van de Vlaamse Overheid moest daar verandering in brengen: 2,7 miljard frank (67 miljoen euro) voor schoolcomputers met als doel één pc per tien leerlingen in 2002. Haalt Vlaanderen die deadline? Klasse nam de jongste cijfers door. Tel alle Vlaamse leerlingen op. Tel vervolgens alle pc’s op die scholen met PC/KDgeld kochten. Deel het eerste getal door het tweede en u weet tot ver na de komma hoeveel pc’s per leerling de Vlaamse scholen rijk zijn. Negen Vlaamse scholen op tien gaven hun koopcijfers door aan onderzoekers van het Centrum voor Instructiepsychologie en -technologie van de KULeuven. Uit die cijfers blijkt dat in de basisscholen één pc voor gemiddeld 9,4 leerlingen staat te ronken. In het secundair is dat één pc voor 7,6 leerlingen. Beter dus dan de vooropgestelde één op tien. Het ziet ernaar uit dat de doelstellingen van het PC/KD-project nu al gerealiseerd zijn, maar het gaat wel om globale, gemiddelde cijfers. Zo halen ook alle onderwijsnetten de PC/KD-norm. Maar hoe zit dat voor individuele scholen? Grote scholen achterop Het PC/KD-project loopt nog een jaar en dat kunnen vooral grote scholen gebruiken, want zij lopen nog wat achter. In het basisonderwijs stranden ze voorlopig op één pc per 11,1 leerlingen. Middelgrote basisscholen hangen met één pc per 10,1 leerlingen tegen de norm aan. Kleine basisscholen duiken met één pc per 7,6 leerlingen ruim onder de limiet. In het secundair onderwijs werken grote scholen met één pc per 10,1 leerlingen. Kleine secundaire scholen hebben één pc per 5,9 leerlingen. Technische scholen hebben meer pc’s in huis dan scholen uit het beroeps- en algemeen vormend onderwijs. Dat is ook een Europese tendens. Op

▲ Vallen leeringen stil na het lager onderwijs?

WEBTIPS

In de prijzen Veel talent en een karrenvracht nuttige toepassingen voor uw lespraktijk. Dat is de oogst van de Digikids Awards 2001. Voor de Prijs van de Minister voor educatieve software kwamen 181 inzendingen binnen, bijna het dubbele van vorig jaar. Daarbij toepassingen voor alle onderwijsniveaus en een waaier van vakken. Een cd-rom met de beste inzendingen is in de maak. Met deze webtips presenteert Klasse drie winnaars. 1. Excel en een beetje aristokat Met het programma Excel kan elke leerkracht zelf heel eenvoudige toepassingen ontwikkelen die passen bij z’n leerstof. Elke leerling kan daarmee in eigen tempo en op zijn niveau de aangeboden leerstof inoefenen en zichzelf evalueren. Of het nu om de maaltafels gaat, Franse woordenschat, het honderdveld of het alfabet. Van leraar Geert Kraeye mag u downloaden naar believen. U kan de toepassingen vrij onder elkaar uitwisselen of ze als huiswerk op diskette meegeven met uw leerlingen. En u kan ook zelf input leveren. users.skynet.be/kraeye/blad1g.htm 2. De boom van Pythagoras A-kwadraat plus b-kwadraat is c-kwadraat. Hoe kwam Pythagoras daar toch op? En kent u ook de Pythagorasboom? Negen keer klikken en u heb hem getekend. Het is maar één van de vele animaties in dit project, dat wiskunde doet kloppen en bewegen. Of het nu om afgeleiden en integralen gaat of om Platonische lichamen. Maak kennis met een interactieve leeromgeving met uitleg en opdrachten waaraan uw leerlingen zelfstandig kunnen werken. www.math.be 3. Zeeslag met eenden Zeeslag ontwerpen, vier op een rij programmeren, de computer een eend laten tekenen... Of: ik ga vanavond uit met mijn droomdate, hoe bereid ik me daarop voor? Probleemoplossend denken hoeft niet abstract en afstandelijk te zijn, ook niet als het vak informatica heet. U vindt een interactieve cursus op het world wide web, achter de moedige spreuk: ‘Het is met een nieuw idee als met nieuwe schoenen: men heeft er in het begin meer last dan gemak van.’ users.skynet.be/kristof.tielens/VBA/index.html Andere prijswinnaars en toepassingen: www.digikids.be (klik op Digikids Awards 2001) ■ 48 KLASSE NR.117


Europees vlak doet Vlaanderen het overigens vrij goed: beter dan landen als Ierland (1 pc per 14 lln) of Oostenrijk (1 pc per 16 lln in het secundair), maar niet zo goed als Denemarken (1 pc per 4,6 lln) of Zweden (1 pc per 7,5lln). Verouderd Is de gemiddelde schoolcomputer een museumstuk? Uit een studie van het Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (VSKO) in 1997 (zie ook Klasse 90) bleek dat nogal wat scholen over verouderde computers beschikten. Dat lijkt nu wel anders. Basisscholen hebben vooral IBM 486-computers of Pentiums I en II in huis, secundaire scholen vooral Pentiums I en II en meer geavanceerde hardware. Qua onderwijsnet, onderwijsvorm en schoolgrootte zijn er geen verschillen. Het enige verschil vonden de onderzoekers in het basisonderwijs: scholen in het gemeenschapsonderwijs bezitten relatief meer Pentium II-computers in vergelijking met de andere netten, en minder IBM 486-computers. Rule Brittannia Vóór eind 2001 moeten alle scholen een internetaansluiting en multimedia in huis hebben. Dat is de afspraak binnen de Europese Unie (zie ook Klasse 112). Hier is nog wat werk aan de winkel. Geen zes basisscholen op tien hebben een internetaansluiting, in het secundair zijn dat er negen op tien. Meer secundaire scholen dan basisscholen hebben bovendien een lokaal netwerk (91 vs. 41 %) en een eigen website (68 vs. 24 %). Kleine scholen beschikken duidelijk minder over een internetaansluiting, een lokaal netwerk en een eigen website dan grote. Ook hier doet Vlaanderen het niet slecht. In Duitsland is slechts 71 procent van de secundaire scholen aangesloten op internet, maar in Groot-Brittannië bijna 99 procent. Als een school aangesloten is op internet, wil dat bovendien nog niet zeggen dat al haar pc’s met een modem aan het world wide web hangen. In het Vlaams onderwijs

wordt één pc met internetaansluiting gedeeld door gemiddeld 36,9 leerlingen (55,6 leerlingen in het basisonderwijs, 18,2 leerlingen in het secundair onderwijs). Met één internetpc per 40 leerlingen doet Duitsland het minder goed, maar GrootBrittannië staat met één internetpc per 7 leerlingen opnieuw ver voorop. Demonstraties Waar staan al die pc’s en waarvoor gebruiken scholen ze? In het basisonderwijs staan acht van de tien pc’s bij de onderwijzer in de klas, in het secundair staan ze vooral (70 %) in een afzonderlijk computerlokaal. Alleen het buitengewoon secundair onderwijs spreidt zijn computerpark gelijkmatig over de klaslokalen en het computerlokaal. In het basisonderwijs dienen pc’s vooral voor verrijking of remediëring, als hulpmiddel, voor differentiatie en om leerstof in te oefenen. Voor demonstraties of om toetsen af te nemen worden ze minder gebruikt. In het secundair onderwijs ligt het accent op de leerstof inoefenen en informatie voor lesmateriaal opzoeken. De pc is er ook een sterk communicatiemiddel én een hulpmiddel, voor tekstverwerking bijvoorbeeld. De miljarden van het PC/KD-project hebben alvast voor de broodnodige hardware gezorgd. ■

- Het PC/KD-project in 1999-2000: de realisatie van een beleidsdoel, G. Clarebout e.a. - Centrum voor Instructiepsychologie en -technologie - KULeuven - Rectorshuis - Naamsestraat 98 - 3000 Leuven - een uitgebreide samenvatting van de studie vindt u op www.ond.vlaanderen.be/ict - Zoekt u technische, organisatorische of pedagogische ondersteuning voor uw computergestuurd onderwijs? De Regionale Expertisenetwerken (REN) staan paraat. Meer info: www.ond.vlaanderen.be/ict/renomzendbrief.htm

Geen zes basisscholen op tien hebben een internetaansluiting

COMPUTERLEED

HET ANTWOORD

Steeds meer infecties

«Waar vind ik adressen van lerarenverenigingen?»

‘Hi! How are you? I send you this file in order to have your advice. See you later. Thanks.’ Kreeg u deze mail, met aanhangsel, ook in uw elektronische brievenbus? Snel dumpen, want het is niets minder dan het kwaadaardige Sircam virus. Het aantal computervirussen neemt toe, de virussen worden kwaadaardiger en nu steeds meer internetgebruikers permanent online zijn, krijgen ook hackers extra uitnodigingen om ongezien uw pc binnen te wandelen. Dat staat in het tijdschrift Netwerk. Ook het type virusontwerpers is geëvolueerd. Tien jaar geleden waren dat vooral vijftienjarigen die zich wilden bewijzen. Hun virussen waren relatief onschadelijk. De jongste jaren worden virussen, wormen en Trojaanse paarden gemaakt door professionele twintigers die samenwerken. Gevolg: meer virussen. Van ongeveer 3200 in 1993 tot meer dan 50.000 nu. Dankzij internet raken ze ook veel sneller verspreid. In 1999 besmette het Melissavirus 250.000 computers, vorig jaar bracht het I love you virus 55 miljoen systemen van de kook. Dergelijke virussen kunnen pc’s ontregelen en bestanden vernietigen. Vele zijn ook zo gemaakt dat ze zich ongezien vasthechten aan elke e-mail die je verstuurt. Verspreiding gegarandeerd. Netwerk geeft de volgende raad om virusvrij te blijven: - Dubbelklik nooit zomaar op een programma dat iemand u mailt, ook al komt het van een bekende (want van wie heeft die het?), het kan een virus bevatten. - Stuur een bericht met attachment ook naar uzelf, zo ontdekt u snel of er een virus meereist. - Installeer antivirussoftware en ga daarmee verdachte bestanden te lijf voor u ze opent. Scan ook wekelijks uw pc met zo’n programma. Hou het bovendien up-to-date. - Installeer een firewall als u een permanente internetverbinding hebt, zo vermijdt u dat een hacker uw pc binnendringt. Nog een laatste tip: voeg uw eigen e-mailadres toe aan uw adresboek. Als een virus zichzelf stiekem via uw adresboek verspreidt, komt u het meteen te weten. ■

www.free-av.com (gratis antivirussoftware die u geregeld kan updaten) - www.zonealarm.com (gratis firewall voor persoonlijk gebruik) - www.sarc.com (internationale antivirussite; hier kan u ook een verdacht bestand automatisch laten scannen op virussen) - www.bipt.be (abonneer u op een virusnieuwsbrief in het Nederlands)

Een adressenlijst van verenigingen die activiteiten organiseren en/of tijdschriften publiceren voor onderwijs staat in de Gids voor de beginnende leerkracht, uitgegeven bij Kluwer. U vindt er ook de coördinaten in van nascholingscentra, documentatiediensten en andere nuttige verenigingen en instanties. De gids geeft bovendien antwoord op uw concrete vragen over onderwijsbestel en - beleid, loopbaan, onderwijsopdracht, bezoldiging en tewerkstelling. Surf ook naar www.klasse.be/specials voor een overzicht van een honderdtal vaktijdschriften, die zich aan u voorstellen met hun nieuwste publicatie. Staat uw eigen vaktijdschrift daar nog niet bij, dan kan u dat op dezelfde locatie meteen rechtzetten met een elektronisch formulier. Of mail naar info@klasse.be. ■

Gids voor de beginnende leerkracht (646 fr./ 16,01 euro) Kluwer Onderwijs uitg. Kluwer Kouterveld 14 - 1831 Diegem - tel. 0800 94 571 fax 0800 17 529 - customer@kluwer.be www.kluwer.be. Voor algemene onderwijsvragen is er de infolijn Onderwijs: 0800 30203

KLASSE NR.117 49


(advertentie)


Leraars zoeken (1)

䡲 Op het einde van vorig schooljaar kreeg ik een telefoontje van een collega-directeur met een hoogdringende vraag of ik geen beschikbare interimaris kon signaleren. Ik kon hem niet helpen, ik had trouwens zelf net een mama met een D-diploma ingeschakeld als juf voor de vierjarige kleuters… Overal hoor ik hetzelfde verhaal: geen interimarissen te vinden, gepensioneerden opnieuw oproepen, mama’s inschakelen… Ondertussen krijgen afgestudeerde derdejaarsstudenten schitterende aanbiedingen. Het gaat bij sommige sollicitaties zelfs zover dat deze pasafgestudeerden gestrikt worden met de blijde boodschap dat ze geen bewakingen, rijbegeleiding en reftertoezichten moeten doen. Als ze maar alstublieft willen komen! Waar gaan we naartoe? En dat terwijl een pak pedagogische begeleiders - die trouwens evenveel verdienen als een directeur - niet weten hoe hun dagen te vullen! Directeur basisschool - naam en adres bekend

Leraars zoeken (2)

䡲 De laatste maanden is er al heel wat gezegd en geschreven over de «ideale» situatie waarin de leerkrachten vandaag de dag mogen werken. Nu willen wij, de leerkrachten van de Basisschool Centrum Balen, toch onze noden kenbaar maken. Eind vorig schooljaar waren er twee leerkrachten ziek. De derde kleuterklas en het eerste leerjaar hadden geen klastitularis meer. Ondanks vele telefoontjes bleek vervanging niet te vinden. De leerkrachten (taakklas en zorgverbreding), die normaal de zwakkere leerlingen extra begeleiden, moesten hun taak maar opgeven zodat alle kinderen goed konden worden opgevangen. In de kleuterschool moesten de overige kleuterleidsters de kinderen van de afwezige leerkracht opvangen. Zelfs de gymleerkracht speelde kleuterjuf. Geen ideale situatie dus! Leerkrachten Basisschool Centrum Balen

Leraars zoeken (3)

䡲 Door het nijpende tekort aan onderwijzers wordt er meer en meer een beroep gedaan op allerlei mensen die in aanmerking komen om in het onderwijs te werken. Nu las ik dat een kleuteronderwijzer in het lager onderwijs dezelfde rechten (verloning en benoemingsmogelijkheden) heeft als een onderwijzer. Ik ben logopediste en werk momenteel eveneens als onderwijzeres (mijn diploma wordt dus eveneens voldoende geacht om te kunnen functioneren als onderwijzeres). Men acht mij dus volledig bekwaam om hetzelfde werk te verrichten als een onderwijzer. Doch hier zit er een addertje onder het gras. Wat is nu het verschil tussen iemand met een «ander bekwaamheidsbewijs», die bekwaam wordt bevonden om hetzelfde werk te verrichten als een onderwijzer en een kleuteronderwijzer? Aangezien wij dus niét dezelfde rechten (verloning en benoemingsmogelijkheden) hebben als een onderwijzer, in tegenstelling tot een kleuteronderwijzer. Uit persoonlijke interesse en voor persoonlijke vorming, studeer ik voor onderwijzer via de centrale examencommissie. Hetgeen een goede combinatiemogelijkheid biedt, aangezien ik al in het reële werkveld sta. Toch stel ik me vragen bij bovenstaande kwestie. Van discriminatie gesproken. Hoe wil men ooit het nijpende tekort aan leerkrachten oplossen als men op deze wijze al discrimineert en demotiveert? Leerkracht - naam en adres bekend

OPINIE «Te weinig middelen voor Vlaams onderwijs»

䡲 «Het consultbureau HayGroup gaat achteloos voorbij aan de dringende vraag hoe het komt dat er vandaag zo’n groot tekort is aan leraren». Dat is de opinie van George Vansweevelt, algemeen secretaris van de socialistische vakbond ACOD Onderwijs. «De studie over de lonen in het onderwijs van HayGroup (zie Vizier p. 4-9 en Klasse 116 p. 12-13) wil krampachtig bewijzen dat naast het loon andere elementen als beloning het negatief verschil met andere sectoren kunnen compenseren. Hierbij laat HayGroup uitschijnen dat het dik in orde is met het loon in vergelijking met andere beroepen in de private en overheidssector. Zijn de andere beloningselementen, zoals vakantie, vaste benoeming en overheidspensioen dan zo aantrekkelijk dat men er graag een lager loon bijneemt? Zulke beloningselementen interesseren de jongeren van vandaag hoegenaamd niet. Wel hebben ze interesse voor een job waar je carrière kan maken. De andere voordelen spelen alleen als ze gekoppeld zijn aan een aantrekkelijk salaris. Dit is in de onderwijssector allerminst het geval. HayGroup wil de balans werk-privé veel sterker uitspelen. Dit is een gevaarlijke aanbeveling. De deeltijdse, tijdelijke arbeid en de vervrouwelijking van het onderwijsberoep zijn nog altijd in opmars. Een jobmarketing zoals HayGroup voorstelt, zal deze effecten versterken. Onderwijs heeft behoefte aan een gezonde mix van mannen en vrouwen die het beroep in hoofdambt wensen uit te oefenen. Aan de vergelijking van het zuivere loon besteedt HayGroup slechts zijdelings aandacht. Het bureau haalt dit nog volledig onderuit door andere elementen uit de loopbaan als loon voor te stellen, terwijl ze klaarblijkelijk geen rol spelen om het beroep aantrekkelijk te maken. Bovendien komt het lerarenberoep slechts op gelijke hoogte met sommige andere beroepen. De arbeidsmarkt toont trouwens aan dat bij schaarste of tekorten het aangewezen is extra bezoldiging en extra legale voordelen toe te kennen. Het probleem blijft de Vlaamse begroting voor onderwijs. Die gaat nog altijd in dalende lijn in vergelijking met andere sectoren van de openbare sector. Er zijn dus te weinig middelen voor het Vlaams onderwijs om structureel maatregelen te nemen die zowel de materiële als de arbeidsomstandigheden drastisch verbeteren.» Reacties op deze opinie of eigen blauwdrukken voor een nieuw beloningsbeleid kan u vóór 30 september sturen naar Klasse (waardering) - Koning Albert II laan 15 - 1210 Brussel. Of ga de discussie aan op het Forum van Klasse: www.klasse.be/forum

loog

Tip van de maand: de dopinglijn Voor gratis informatie over doping: tel. 078 15 35 45 www.vlaanderen.be/ dopinglijn

CLB’s gesloten

䡲 Ik ben zelfstandig psycholoog aan de kust. In de vakantie worden vele ouders (consumenten van het onderwijs ) niet alleen direct geconfronteerd met de studieproblemen van hun kinderen (het rapport!), maar hebben ze vooral de tijd en de psychologische ruimte om er ook eens over te praten. Ze hebben dan ook vele vragen over oriëntatie, diagnose van problemen enz... Net dan echter zijn alle CLB’s gesloten! Uiteraard komen velen dan terecht bij mensen zoals ik en mijn zelfstandige collega’s. Al jaren Azijn (1) worden we met dit probleem geconfronteerd. Het is een écht probleem, dat meestal met de mantel der liefde voor de leraars 䡲 «Azijn». Zo zou de leraarskamer erbij liggen… lees ik in Klasse nr. 116 (juni 2001) Beangstigend en niet te vatten. Aan ‘t woord een 61- 䊴 en CLB-medewerkers bedekt gehouden wordt. Maar men moet jarige, zonder burnout-syndroom, lang voor ‘t nakend pensioen en 쪧 de onderwijsconsumptie ook eens vanuit de blik van de ouders bekijken. Tenslotte is het al te makkelijk kritiek te hebben op de onpeilbare laagte, bevreemdend aankijkend tegen de kommer en ouders die al lang op CLB geen beroep meer doen (en er zijn er kwel van zijn soortgenoten uit het dagonderwijs. Het DKO voor Muziek, zéér velen) omdat ze zowel de kwaliteit van de dienstverlening Woord en Dans en in deze meer specifiek de Woordkunst, bevraagt als de beschikbaarheid van de hen toegewezen CLB’s (want je zich voortdurend in de leraarskamer hoe ze nóg creatiever met promag daar spijtig genoeg niet in kiezen) beneden alles vinden. jecten allerlei uit de schaduw kan treden. Hier heerst gedrevenheid en enthousiasme, hier is een grote betrokkenheid. Neen, kennisoverKoen Ringoot - psycholoog - leerwijzer@petit-lorrain.be dracht heeft niets met «azijn» te maken, maar met ongekende vreugde. Salaris (1) Rik Penders - leerkracht 䡲 De directiefuncties een sterke salarisverhoging geven, is één Azijn (2) van de aanbevelingen voor een nieuw verloningsbeleid. Maar 䡲 Het is inderdaad niet allemaal «azijn» (Klasse nr. 116) Er zijn 䊴 men vergeet opnieuw de administratieve medewerkers. We zijn nog «honingleerkrachten», mensen die met de nodige kracht 쪧 al onderbemand en daardoor wordt de werkdruk steeds hoger. aan leerlingen kunnen onderwijzen, er zijn nog onderwijsmenJohan Buys - studiemeester-opvoeder - Roeselare sen die gelukkig zijn, hun job graag doen, niet overwerkt zijn en Salaris (2) niet kapot gaan aan stress. Dat een «jonge leraar» dit durft schrijven, 䡲 Ik leid als directeur een school met 336 kinderen en zal via CAO doet mij plezier en hij krijgt van mij (iets minder jong, 24 jaar VI een verhoging krijgen van 20.000␣ fr. (495,79 euro) bruto per dienstanciënniteit) een warme schouderklop. Jongeren hebben jaar, of 1666 frank (41,30 euro) bruto per maand. Van een sterke nood aan enthousiaste en warme mensen, opvoeden is immers salarisverhoging gesproken! Een lachertje. een vonk doorgeven. Dat kan niet als je uitgedoofd bent. Alfred Sommer - directeur - Hove Daniël Van Hemelrijck - leerkracht - Malderen 쪧䊳 www.klasse.be/kvl/116/3 Azijn (editoriaal)

Dia

Binnen zonder bellen

Een selectie uit lezersbrieven, faxen, e-mails en reacties via internet vindt u op deze pagina’s. Naamloze brieven of manifesten komen er niet in. De redactie is niet verantwoordelijk voor de inhoud van de brieven. Schrijf a.u.b. korte brieven van maximum 25 regels. Wat te lang is, moeten we inkorten. Vermeld uw naam en adres. Enkel uitzonderlijk op gemotiveerd verzoek laten we die weg. We kunnen eventueel brieven doorsturen naar betrokken afdelingen voor een deskundig antwoord. Klasse publiceert ook brieven die de redactie bereiken via Klasse voor Ouders en Maks! (Klasse voor Jongeren). Kan voor iedereen interessant zijn. U vindt elke dag véél meer brieven op www.klasse.be/ kvl/117/51-a Klasse (Dialoog) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel - fax 02 553 96 85 - info@klasse.be

KLASSE NR.109 51


(advertentie)


Het muilezeltje

hun leerlingen, dit wil zeggen, waaraan hebben zij behoefte. Welke noden leven er bij hen? Godsdiensten, filosoferen en cul䡲 Al van voor ik afstudeerde had ik een onderwijshart, maar de tuur zijn allemaal elementen die deel uitmaken van de cursus minder gunstige perspectieven in de onderwijswereld deden mij zedenleer, maar dat is ook bijvoorbeeld geschiedenis (holocaust) in de private sector belanden. Acht jaar had ik met een hoger en niet te vergeten de actualiteit (de voedingsindustrie) en de talendiploma als administratief medewerker gewerkt toen ik twee politiek (de oorlog/strijd Israël en de Palestijnen) in het buitenjaar geleden dan toch definitief koos voor het onderwijs. Ik heb land en in het binnenland (de verkiezingen). Zo zijn er vele items niet zo erg te klagen over de verloning van een licentiaat in het welke misschien niet meer aan bod zullen komen, naargelang de onderwijs. Mijn netto-inkomen ligt met name zo’n tien procent belangstelling van de leerlingen, maar ook naargelang de waarhoger dan dat in de administratie. De geïnterviewden in het Klasden (uiteindelijk keuzes) waarmede een leerling moet/kan gese-dossier «De wisselnemers» (Klasse nr. 114) De wisselnemers: confronteerd worden als de cursus niet-confessionele zedenleer privé of onderwijs?] voelden meer stress en werkdruk dan bij hun zou worden opgeheven. vroegere werkgever. Ik heb daarentegen nog nooit zo sterk onMaria Janssens - leerkracht - cesar@pandora.be der druk gestaan als de voorbije twee jaar. Zestig uren per week werken zijn legio; vroeger waren er dat veertig. De helft van mijn Musea en onderwijs vakanties ben ik ook altijd aan het werk. Ik probeer dan achterstallige verbeteringen te maken, nieuw lesmateriaal bijeen te 䊳 䡲 Op p. 18 van Klasse 116 (juni 2001) wordt gesproken over het sprokkelen, vakliteratuur te lezen, mij met de nieuwe media be- 쪫 wederzijds belang van musea en onderwijs. Die twee lijken mij natuurlijke partners. Ik begrijp dan ook niet dat er geen hechte ter vertrouwd te maken, excursies voor te bereiden… samenwerking is tussen de departementen Onderwijs en CulIk vind dat leerkrachten, ook al hebben zij een pedagogische tuur, zodat leerkrachten bijvoorbeeld gratis (of tegen zeer geretaak, niet alle problemen van de wereld op hun schouders moeduceerd tarief) zouden kunnen deelnemen aan culturele activiten nemen. Voor bepaalde zaken (zoals drugs) kan je gewoon teiten of gratis toegang zouden hebben tot musea. In een aantal niet zonder specialisten. (Laten we ook niet vergeten dat leerlanden is dat de normaalste zaak ter wereld. Niet alleen zou dit krachten alsmaar minder respect genieten omdat zij de voorbije de integratie van cultuur in de onderwijswereld bevorderen, maar jaren «het vol te laden muilezeltje» zijn geworden). Heel wat het zou ook een bonus kunnen zijn voor wie kiest voor een ondercollega’s geraken gedemotiveerd en gedeprimeerd omwille van wijsjob, net zoals incentives in de privé-sector. het te zware takenpakket. Onderwijsmensen zijn immers meestal perfectionisten die door de brede takenwaaier er niet of nauKarl De Groodt - leerkracht - Antwerpen welijks aan toe komen om de dingen te organiseren zoals zij dat Hoger onderwijs willen, om de kwaliteit te leveren die zij beogen. 䡲 In de Collectieve Arbeidsovereenkomst VI - punt 5, adminiLeerkracht - naam en adres bekend stratief personeel, lezen we dat vanaf 1 september 2001 voor Leerproblemen het administratief personeel van het lager en het secundair onderwijs de maximumprestaties beperkt worden tot 36 uren 䡲 Ik heb aandachtig het artikeltje gelezen over «ze kunnen niet mee» (Klasse voor Ouders nr. 47, maart 2001). «Ik kan niet vol- 䊴 per week. Hoe komt het dat voor het ATP-personeel van het gen» De Eerste Lijn - Leerproblemen] Ik dacht dat als je tot de 쪨 hoger onderwijs een werkgroep zich hierover zal buigen waarvan de resultaten pas worden verwacht tegen 1 oktober 2001? vaststelling komt dat 1 op 4 kinderen in het lager onderwijs met Bovendien worden de budgetten voor administratief personeel één of ander lesonderdeel niet kan volgen, dan zou men in het van het lager en het secundair onderwijs aanzienlijk verhoogd departement Onderwijs eens in eigen boezem moeten kijken. en wordt het personeelsbestand uitgebreid. Ook werd er een Maar, ach nee, het onderwijs weet toch wel hoe het moet en zal gunstigere vakantieregeling uitgewerkt voor het ondersteunend dan maar in de gezinnen en de maatschappij gaan zoeken naar personeel van de lagere en de secundaire scholen. Waarom een reden voor dit probleem. Lopen wij niet te vlug met kinderen kunnen de bovenvermelde zaken voorlopig niet voor het hoger in het lager onderwijs? Willen wij er geen volwassenen van maen het universitair onderwijs en dient een werkgroep zich te ken in zakformaat? Help, maak van de school een leerrijke thuis, buigen over deze materie? ook voor hen die niet zo vlug gaan. Rudi Milonton - namens zijn ATP-collega’s - Antwerpen Ouder - naam en adres bekend

Filosofie (1)

Onderwijs maakt ongelijk

Op de website van Klasse (in de rubriek Forum) vindt u een aantal 䡲 Ik ben laatstejaarsstudente en ik wou even reageren op «Filosofie op school» (Klasse nr. 114, april 2001). «Filosofie gaat aan 䊴 (controversiële?) stellingen. U kan hierop al dan niet ongezouten godsdienst vooraf»] Volgens mij heeft een school waar géén 쪩 rustig uw mening geven. Eén van die stellingen gaat over de ongelijkheid in onderwijs: recent onderzoek toont dat kinderen aandacht aan filosofie wordt besteed een groot gemis. Door na uit sociaal zwakkere milieus in het onderwijs minder kansen krijte denken over universele grote levensvragen, komen leerlingen gen. «Het gewoon lager onderwijs neemt de verantwoordelijktot inzicht en leren naar elkaars visie te luisteren. Het is niet de heid voor deze kinderen niet op zich of kan die niet nemen», bedoeling een antwoord te vinden, enkel en alleen het samen zeggen de onderzoekers. Ook u kan nog reageren! U vindt dit zoeken ernaar is veel belangrijker. Filosofie zou moeten zitten forum op www.klasse.be/forum/confs.taf. Hier al één reactie van ingebouwd in bijvoorbeeld het godsdienstpakket of in de lessen een websitesurfer. Latijn/Grieks. En waarom het niet in het Frans proberen? Het is goed voor iedereen… 䡲 Onderwijs maakt ongelijk, is volgens mij een verkeerde stateLeerling - naam en adres bekend ment. De ongelijkheid bestaat reeds bij onze geboorte. De ene is hier goed in, de andere daar, de ene is groot, de andere klein, de Filosofie (2) 䡲 De discussie over filosofie op school (Klasse nr. 114, april 2001) 䊴 ene blank, de andere zwart… We zijn dus reeds ongelijk. De «Filosofie gaat aan godsdienst vooraf» is niet nieuw. Voor zover 쪩 vraag is hoe het onderwijs hiermee dient om te gaan. Veel te veel streven we naar uniforme types, de gemiddelde leerling. Die beik weet, bestaat er buiten België, geen enkel Europees land dat staat helaas niet!!! Het wordt hoog tijd dat we dat gaan inzien en godsdienst inschakelt in zijn lessenpakket. Godsdienst verstrekt er ook naar handelen. Ik denk dat de nieuwe projecten van sowaarden, als tegenhanger ontstond de niet-confessionele zedenleer: ciaal-emotionele vorming in het onderwijs essentieel zijn om elhet woord zegt het zelf, niet gebaseerd op een geloof. Toch workaars verschillen te leren aanvaarden en er mee om te gaan. den daarin waarden meegegeven, gebaseerd op het vrijzinnig Zolang het onderwijs hier niet voor kiest, blijft het de ongelijkhumanisme. Dit woord dekt de volle lading: de basis van de heid in de hand werken en dat kan niet de bedoeling zijn. Ongewaarden welke we meegeven is de mens, de mensheid en alles lijkheid is ingebakken in ons en vraagt ook om een ongelijke daaromtrent. Vrijzinnig: dus niet gehinderd door één of ander aanpak. Wie aan iedereen evenveel geeft, bevoordeelt de stergeloof, maar op basis van vrij onderzoek. Dit vrij onderzoek laat ken en benadeelt de zwaksten. Het is juist deze laatste groep die ons toe de wetenschap in al haar facetten te gebruiken om beongelijk (lees: extra of meer) moet worden behandeld. paalde waarden aan onze leerlingen mee te geven; ik denk aan Daarom vraag ik aan de overheid om door te gaan met zorgleerde zorg voor jezelf, de anderen en het milieu, nu en in de toekrachten en differentiatiebeleid. Steun dit financieel en structukomst. Dit vertrek vanuit een kennis en begrip van jezelf en de reel. Zo werken we uiteindelijk en geleidelijk ongelijkheid misander en de mechanismen welke deze kunnen en zullen beïnschien weg. Hopelijk blijft de verscheidenheid wel bestaan! vloeden. Daarom is het ook van belang dat leerkrachten zedenpeter.vancleemput@smic.be leer (en ik neem aan ook godsdienstleerkrachten) vertrekken vanuit 쪨䊳 www.klasse.be/kvl/114/4 쪩䊳 www.klasse.be/kvo/47/4

쪪䊳 www.klasse.be/kvl/114/10-6 쪫䊳 www.klasse.be/kvl/116/18-3 Musea en onderwijs: natuurlijke partners?

Uw vragen

U zoekt informatie. Waar kan u terecht? • De Infolijn van het departement Onderwijs is het eerste aanspreekpunt voor leerkrachten, ouders, leerlingen en studenten met vragen of problemen rond onderwijs: bel het GRATIS NUMMER 0800 30203 (alle werkdagen van 9 tot 12.30 u. en van 13.15 tot 17 u.). U kan ook faxen naar 02 553 96 55 of surfen naar www.ond.vlaanderen.be/ infolijn. Daar vindt u het antwoord op een aantal veel gestelde vragen. Vanuit deze website kan u ook een e-mail sturen naar de Infolijn. • Op edulex.vlaanderen.be vindt u alle (recente) informatie over omzendbrieven en wetgeving. • Voor vragen over uw persoonlijk dossier (b.v. over uw wedde) stapt u eerst het best naar het secretariaat van uw eigen school. Eventueel zal de school contact opnemen met uw werkstation. U kan ook zelf bellen via het centrale nummer tel. 02 553 86 11. • U vindt alle diensten op één adres: departement Onderwijs - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel - tel. 02 553 86 11 (algemeen nummer). • 0800 30 201 is het nummer van de Vlaamse Infolijn. U kan op dit gratis nummer terecht, iedere werkdag van 9 tot 19 u., voor informatie en publicaties. KLASSE NR.109 53


Volgende week in KLASSE VOOR OUDERS

MAKS!

(rond 19 september op school en vanaf 18 september op www.klasse.be)

(rond 19 september op school en vanaf 18 september op www.maks.be)

1. Door welke bril kijkt u? IS mijn kind lastig of HEEFT hij het lastig. BEN ik lastig of HEB ik het lastig met het gedrag van mijn kind? Hoe kijken ouders (en leerkrachten) naar kinderen? Wie met verschillende brillen kijkt, kijkt nauwkeuriger en vindt (makkelijker) een efficiënte oplossing voor problemen.

1. Parti-cover. De participatiegedachte in beeld! MAKS! had al een bende jonge schrijvers, nu ook een beeldteam. Een kwartet creatieve jongeren tovert elke maand een parel van een cover.

Tip: Welke bril zet u op als u naar de leerlingen kijkt? Hoe praten de collega’s tijdens de klassenraad of het multidisciplinair overleg over leerlingen? Vaak doen we alsof alleen het karakter of de intelligentie het gedrag van een leerling bepaalt. Soms halen we er ook nog het thuismilieu bij. Maar zelden verrekenen we het vak, de school of klascontext, de groep of de leerkracht zelf. Bekijkt u het ook eens van die kant? 2. «Hoe moet ik hieraan beginnen?» Leren is een vaardigheid. Net zoals fietsen, met mes en vork eten... Leren ouders hun kinderen ook leren? Leren is meer dan studeren op school, het is een attitude, een vaardigheid die je nodig hebt voor het leven. Wat kunnen ouders daaraan doen? Tip: Leg ouders uit hoe de school leren leren aanpakt en hoe zij hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Gebruik eventueel de videoopname van het Vitaya-programma hierover (zie p. 40). Leg de school eens op de rooster. Wil de school een leerschool zijn of een lesschool? Staat de vraag «Wat moeten we de leerlingen leren?» centraal of de vraag «Hoe kunnen we leerlingen helpen om graag en zelfstandig te leren?» Stof voor een personeelsvergadering? 3. Ouders op school. «Ik ben sterker en slimmer dankzij de ouders». Dat zegt directeur Christiane Deruiter van de basisschool De Zandloper in Zomergem. Het oudercomité organiseert er een fietsreparatieactie, maar voert er ook de PR van de school. Tip: Vraag bij het begin van het schooljaar aan ouders hoe ze vanuit hun beroep of hobby (computerspecialist, kunstenaar, politieagent, verpleegster, boekhouder…) een bijdrage kunnen leveren aan de school. U zou verrast kunnen zijn. Bied ouders ruimte en vrijheid om hun activiteiten te ontvouwen. Met een beetje geluk wordt het niet alleen prettig, maar ook nog boeiend en vernieuwend. 4. Op school naar Kitsegem. Met Klasse voor Ouders kunnen kinderen gratis naar het Kinderrechtenfestival op zaterdag 22 september in het provinciaal domein De Schorre in Boom. Het thema is: rechten van kinderen op school.

Tip: Zijn er creatieve jongeren met een fotografisch talent in uw klas? MAKS! reserveert elke maand zijn achtercover voor het werk van een jonge fotograaf. 2. Roos op de rooster. Roos Van Acker (24) is DJ bij Studio Brussel en VJ voor TMF. Voor MAKS! geeft ze haar mening over humor: «Ik heb het graag grof en goed.» Tip: Uw leerlingen kunnen vrijdag 28 september tussen 19 en 20 u. chatten met Roos Van Acker via www.maks.be. Humor toegelaten! 3. Geen asiel. Tomás (16) is een Angolese vluchteling. Als kind zat hij tussen de rebellen, zijn ouders werden vermoord. In ons land krijgt Tomás geen asiel. Als hij achttien is, moet hij België verlaten. Tip: Welke rechten hebben asielzoekers? Wat staat in de Conventie van Genève? Lees het dossier van het scholierenparlement op bop.vgc.be/projecten/scholierenparlement/dossier9900.html. 4. De pukkeltop. Gratis tickets voor Pukkelpop in het vorige nummer, zij die geen ticket wonnen of er niet bij waren, snuiven in MAKS! de sfeer van de festivalweide. Tip: Voor de economische geesten onder uw leerlingen staat MAKS! ook bol van de tips én gratis tickets voor film, dans, concerten en andere. 5. Tevreden op school. Gemiddeld voelen de Vlaamse jongeren zich goed op school, ja, maar waarom is de ene school de hemel en de andere de hel? Exclusieve onderzoeksresultaten en een test in MAKS! Tip: Ga de uitdaging aan. Doe samen met uw leerlingen de test en ontdek hoe goed ze zich voelen in klas en school. Haak er een klasgesprek aan en ideeën voor meer en beter. 6. Chez Pragha Kahn. Maurice Engelen is één van de invloedrijkste techno-muzikanten én traiteur-beenhouwer. MAKS! zette het hakmes in zijn schoolkennis. Tip: Serveer uw leerlingen de test. Geef hen smakelijke feedback.

Tip: Leg deze dagen het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het kind even uit in de klas. Pas dat toe op de school- en klassituaties. Zijn er suggesties om wat te veranderen? 5. Stad met Klasse: Mechelen. Op zaterdag 6 en zondag 7 oktober ontvouwt Mechelen al haar geheimen. Honderden ouders en kinderen kunnen er terecht voor een gezinszoektocht of een tot de verbeelding sprekende workshop. Alles gratis en voor niks. Alleen nog het bonnetje in Klasse voor Ouders invullen.

7. Simon in multimedialand. Gsm, internet, film, kranten, televisie, dvd, cd-writer… De media omsingelen de mens. MAKS! bevrijdde Simon (16). Tip: Zet uw leerlingen aan om hun multimedia-avonturen te sturen naar MAKS! (Rec) - Koning Albert II-laan 15 - 1210 Brussel.

Tip: Stimuleer kinderen om zich in te schrijven voor deze leerrijke ontmoeting met een historische stad.

Klasse op INTERNET Service en info op kruissnelheid «Goeie site maar… trààg!» meldden verscheidene lezers ons vorig schooljaar. Dat probleem is definitief van de baan. Klasse.be zit met vier keer meer bandbreedte op kruissnelheid en dat zal u geweten hebben. Alle dagen vers onderwijsnieuws en service, tv-tips, een volledig vernieuwd aanbod van onderwijslinks, webreportages en elke maand een nieuw forum waar u op elk moment in discussie kan 54 KLASSE NR.117 .116

gaan met collega’s, ouders, jongeren. Daarbovenop een archief met meer dan 10.000 pagina’s artikels uit Klasse, Klasse voor Ouders en MAKS!, een wedstrijd die u een cd-bon kan opleveren, extra lezersbrieven uit Dialoog en - als u wil - uw groeten in het Gastenboek. Op de site vindt u nog véél meer dan in de bladen. Ontdek het zelf. www.klasse.be


(advertentie)


Afgiftekantoor Gent X Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap Redactie KLASSE Koning Albert II-laan 15 1210 Brussel

België - Belgique

PB/PP 3/9156

TIJDSCHRIFT verschijnt maandelijks (behalve in juli en augustus)

NE. OP DE S UIT DE CAMPAG R ADVERTENTIE VIE SCHIJN DE OR N VO VA TE N DIT IS ÉÉ OOK DE LERAAR ARTJES KAN JE SCHIJNLIJK AR WA BOOMERANG-KA TO FO DE KLASJE IS VOOR CHT. KRABBEN. ZIJN HT… JA, DIE LA R DE LEERKRAC AA M . RD EE LV GEHA SECUNDAIR EN , R GE LA -, R TE N (KLEU KRACHT.BE ALLE VOORBEELDE WWW.WORDLEER ONDERWIJS) OP BUITENGEWOON

Heb jij iets te vertellen? Of anders gezegd: heb jij de kennis en vaardigheden om een groep jongeren te boeien én iets bij te brengen? Prima. Met het diploma van regent of licentiaat kan je zowel in het technisch, beroeps-, kunst- als algemeen secundair onderwijs de show komen stelen. Meer erover op www.wordleerkracht.be of bij de Infolijn Onderwijs: 0800-30203

Maak jezelf onmisbaar.

Klasse voor Leraren 117  

Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen. Uitgegeven door het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming. Voor scholen die dat wensen, is er o...

Klasse voor Leraren 117  

Maandblad voor Onderwijs in Vlaanderen. Uitgegeven door het Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming. Voor scholen die dat wensen, is er o...