Page 1


เทคนิคการสืบค้นข้อมูลโดยทั่วไปมีดังนี้ 1. การค้นหาแบบพื้นฐาน (Basic Search)

เป็นการค้นหาสารสนเทศอย่างง่ายๆ ไม่ ซับซ้อน โดยใช้ คาโดดๆ หรือผสมเพียง 1 คา ในการสืบค้นข้อมูล โดยส่วนใหญ่ การค้นหาแบบง่ายจะมีทางเลือกในการค้นหา ได้แก่

1.1 ชื่อผู้แต่ง (Author) เป็นการค้นหาโดยใช้ชื่อของบุคคล กลุ่มบุคคล นามปากกา หรือชื่อหน่วยงาน/องค์กร ที่ เป็นผู้แต่งหรือเขียนหนังสือ บทความ งานวิจัย วิทยานิพนธ์ หรือทรัพยากรสารสนเทศนั้นๆ ซึ่งมี หลักการค้นหาง่ายๆ ดังนี้

1.1.1 ผู้แต่งคนไทย เป็นการค้นหาชื่อบุคคล ตัวอย่างเช่น กุลธิดา ท้วมสุ ข ให้ตัดคานาหน้าชื่อออก เช่น นาย นาง นางสาว หรือหากเป็นบุคคลที่มีบรรดาศักดิ์หรือฐานันดรศักดิ์ ให้ค้นด้วยชื่อ และ ต่อท้ายด้วยบรรดาศักดิ์หรือฐานันดรศักดิ์ หากเป็นการค้นหาชื่อที่เป็น นามปากกา ฉายาหรือสมณ ศักดิ์ ให้ค้นหาตามนามปากกา ฉายา หรือสมณศักดิ์ ยกตัวอย่างเช่น - นางกุลธิดา ท้วมสุข ชื่อที่ใช้ค้น คือ กุลธิดา ท้วมสุข (ให้ตัดคานาหน้าชื่อออก) - ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมท ชื่อที่ใช้ค้น คือ คึกฤทธิ์ ปราโมท, ม.ร.ว. (ให้เอาบรรดาศักดิ์ หรือ ฐานันดรศักดิ์ มาต่อท้ายชื่อ ) - ร.ต.อ ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ ชื่อที่ใช้ค้น คือ ปุระชัย เปี่ยมสมบูรณ์ (ให้ตัดยศหรือตาแหน่งออก) - พระยาอุปกิตติศิลปสาร ชือ ่ ที่ใช้ค้น คือ พระยาอุปกิตติศิลปสาร - ว.วชิรเมธี ชือ ่ ที่ใช้ค้น คือ ว.วชิรเมธี - พระครูวิมลคุณากร ชือ ่ ที่ใช้ค้น คือ พระครูวิมลคุณากร


1.1.2 ผู้แต่งที่เป็นชาวต่างประเทศ ให้ค้นหาโดยใช้ ชื่อสกุล ตามด้วยชื่อกลางและชื่อต้น ยกตัวอย่างเช่น - "Judith G. Voet" ชื่อที่ใช้ค้น คือ Voet, Judith G. หรือ Voet, Judith หรือ Voet

1.1.3 ผู้แต่งที่เป็นหน่วยงาน/องค์กร ให้ค้นหาตามชื่อหน่วยงานหรือชื่อองค์กรนั้น เช่น การค้นหาชื่อหน่วยงานที่มีทั้งหน่วยงาน ใหญ่และหน่วยงานย่อย ให้ค้นหาโดยใช้ชื่อหน่วยงานใหญ่ก่อน แล้วตามด้วยชื่อหน่วยงานย่อย หาก เป็นชื่อย่อ เมื่อค้นหาให้ใช้ชื่อเต็ม ยกตัวอย่างเช่น - สานักวิทยบริการ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ชื่อที่ใช้ค้น คือ มหาวิทยาลัยขอนแก่น . สานักวิทยบริการ - ททท. ชื่อที่ใช้ค้น คือ การท่องเที่ยวแห่ประเทศไทย 1.2 ชื่อเรื่อง (Title) เป็นการค้นหาข้อมูล ด้วยชื่ อเรื่อง เช่น ชื่อหนังสือ ชื่อบทความ ชื่อเรื่องสั้น นวนิยาย ชื่อ งานวิจัย หรือวิทยานิพนธ์ การค้นโดยใช้ชื่อเรื่องนี้ เป็นการค้นหาแบบเจาะจง ดังนั้นผู้ค้น ต้องรู้จัก ชื่อเรื่อง หลักการค้นหาด้วยชื่อเรื่องทั้งภาษาไทยและภาษาต่างประเทศ ใช้หลักการเดียวกัน คือ ค้นหาตามชื่อนั้นๆ ได้เลย โดยระบบจะทาการค้นหาจากชื่อเรื่อง เริ่มจากอักษรตัวแรกและตัวถัดไป ตามลาดับ ยกตัวอย่างเช่น - เรื่อง เพลงรักในสายลมหนาว, เรื่อง อินเทอร์เน็ตสาหรับผู้เริ่มต้น , และเรื่อง Engineering Analysis


1.3 หัวเรื่อง (Subject Heading) คือ คาหรือวลีที่กาหนดขึ้นมา เพื่อใช้แทนเนื้อหาของหนังสือ บทความ งานวิจัย วิทยานิพนธ์หรือทรัพยากรสารสนเทศ หัวเรื่องที่ใช้ในการค้นหานั้น โดยปกติแล้ว จะนามาจากคู่มือ หัวเรื่องที่ใช้กันเป็นมาตรฐานในห้องสมุดหรือหน่วยงานที่ให้บริการสารสนเทศ ทั้งในประเ ทศไทย และในต่างประเทศ 1.4 คาสาคัญ (Keywords) คือ การค้นหาด้วยคาหรือวลีที่กาหนดขึ้นมา เพื่อใช้แทนเรื่องที่ต้องการค้นหา โดยทั่ วไป คาสาคัญจะมีลักษณะที่สั้น กะทัดรัด ได้ใจความ มีความหมาย เป็นคานามหรือเป็นศัพท์เฉพาะในแต่ ละสาขาวิชา ยกตัวอย่าง การกาหนดคาสาคัญเพื่อใช้ค้นหา เช่น รายงานการวิจัย เรื่อง การปรับปรุงคุณภาพ และ การเพิ่มผลผลิต ข้าวหอมมะลิ ที่มีความสามารถในการทนแล้ง โดยการ ใช้ เทคโนโลยีชีวภาพ และ พันธุวิศวกรรม

2. การค้นหาแบบขั้นสูง (Advanced Search)

เป็นการค้นหาที่ซับซ้อนมากกว่าแบบพื้นฐาน ซึ่งมีเทคนิคหรือรูปแบบการค้นที่จะช่วยให้ ผู้ค้นสามารถจากัดขอบเขตการค้นหาหรือค้นแบบเจาะจงได้มากขึ้น เพื่อให้สามารถค้นหาข้อมูลได้ที่ ตรงกับความต้องการมากที่สุด


2.1 การสืบค้นข้อมูล โดยใช้ตรรกบูลีน (Boolean Logic) หรือการค้นหาโดยใช้ Operator เป็นการค้นหา โดยใช้คาเชื่อม 3 ตัว คือ AND, OR, NOT ดังนี้ - AND ใช้เชื่อมคาค้น เพื่อจากัดขอบเขตการค้นหาให้ แคบลง เช่น ต้องการค้นหาคาว่า ส้มตาที่เป็นอาหาร มีรูปแบบการค้นดังนี้ คือ ส้มตา AND อาหาร หมายถึง ต้องการค้นหาคาว่ า ส้มตา และคาว่า อาหาร - OR ใช้เชื่อมคาค้น เพื่อขยายขอบเขตให้กว้างขึ้น เช่น สัมตาไทย OR ส้มตาปูปลาร้า หมายถึง ต้องการค้นหาคาว่า ส้ มตาไทย และ ส้มตาปูปลาร้า หรือค้นหาคาใดคาหนึ่งก็ได้ - NOT ใช้เชื่อมคาค้น เพื่อจากัดขอบเขตให้แคบลง เช่น ต้องการค้นหาคาว่า ส้มตา AND อาหาร NOT เพลง หมายถึง ต้องการค้นหา คาว่า ส้มตา เฉพาะที่เป็นอาหาร ไม่เอาเพลง ส้มตา เป็นต้น 2.2 เทคนิคการตัดคา เป็นเทคนิคการค้นหาที่ช่วยให้ได้ผลลัพธ์ของการสืบค้นข้อมูลที่กว้างขึ้น โดยใช้ สัญลักษณ์ละหรือแทนตัวอักษรบางส่วนของคา เช่น 2.2.1 เทคนิคการตัดคา โดยใช้ Truncation เป็นเทคนิคการตัดคาที่ใช้สัญลักษณ์ เช่น * หรือ # หรือ $ เพื่อละตัวอักษร บางส่วนของคา หรือข้อความ ซึ่งเทคนิคการตัดคานี้ สามารถละตัวอักษรทั้ง อัก ษรที่อยู่หน้าคา ระหว่างคา หรือท้ายคา ก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น - พิมพ์คาค้น *nternet ระบบจะทาการค้นหาคาว่า internet เป็นต้น - พิมพ์คาค้น m*cdonald ระบบจะทาการค้นหาคาว่า mcdonald , macdonald เป็นต้น - พิมพ์คาค้น cat* ระบบจะทาการค้นหาคาว่า catalyst , catatonic หรือ category เป็นต้น


2.2.2 เทคนิคการตัดคา โดยใช้ Wildcards เป็นเทคนิคการตัดคาที่ใช้สัญลักษณ์ เช่น ? หรือ # หรือ $ เพื่อแทนตัวอักษร บางส่วนของคา หรือข้อความ ซึ่งเทคนิคการตัดคานี้ สามารถแทนตัวอักษรได้ทั้ง อักษรที่อยู่หน้า คา ระหว่างคา หรือท้ายคา ก็ได้ ยกตัวอย่างเช่น - พิมพ์คาค้น ??ternet ระบบจะทาการค้น หาคาว่า internet เป็นต้น - พิมพ์คาค้น int??net ระบบจะทาการค้น หาคาว่า internet , intranet เป็นต้น - พิมพ์คาค้น interne? ระบบจะทาการค้นหาคาว่า internet , intranet เป็นต้น 2.2.3 การใช้เครื่องหมาย “……..……………..” เป็นเทคนิคการสืบค้นข้อมูล ในรูปแบบของวลีหรือกลุ่มคา ตั้งแต่ 2 คาขึ้นไป ทั้งนี้ เพื่อกาหนดให้ค้นหากลุ่มคา หรือเรียกง่าย ๆ ว่า เป็นการบังคับให้ค้นหากลุ่มคา ซึ่งเป็นคาที่ อยู่ ติดกัน ห้ามค้นหาแยกคานั่นเอง ยกตัวอย่างเช่น - พิมพ์คาค้น “information literacy” ระบบจะทาการค้นหาคาว่า information literacy ซึ่งเป็น กลุ่มคาที่อยู่ติดกัน จะไม่ค้นหาแยกคา เป็นต้น หมายเหตุ อย่างไรก็ตามการใช้สัญลักษณ์ต่าง ๆ เหล่านี้ ก็ขึ้นอยู่กับข้อกาหนดและความสามารถ ของระบบในแต่ละฐานข้อมูล ซึ่งอาจกาหนดรูปแบบ สัญลักษณ์ วิธีการใช้เหมือน / แตกต่างกัน หรือ อาจใช้สัญลักษณ์อื่นที่แตกต่างจากนี้ก็ได้ ดังนั้น ผู้ค้นควรศึกษาเทคนิควิธีการสืบค้นในแต่ละฐาน ก่อนเริ่มต้นการค้นหาข้อมูล เพื่อทราบและรู้จักวิธีก ารใช้ที่ถูกต้อง อันจะส่งผลให้การค้นหามี ประสิทธิภาพ ตลอดจนสามารถค้นหาทรัพยากรสารสนเทศได้อย่างรวดเร็วและถูกต้อง

technical of information research  

technical of information research