Page 1

OKTOBER 2020

4

Iets extra’s voor Dierendag

5

We maken de buurt schoon

7

Max werkt in de schooltuin

10

Annika maakt gezond eten

SAMEN AFVAL UIT HET WATER HALEN Marwa aan het suppen “Het was even wennen, maar ik kon al snel gaan staan.”

De Kinderuniversiteit haalde zes kilo afval uit het water.

Lili met een blikje.

De grachten en singels van Haarlem

maakten we een groepsfoto met al het afval dat we hadden gevonden.”

geworden. Leerlingen van de

Plastic zakken

zijn weer een stukje schoner

Kinderuniversiteit haalden zondag

27 september rommel uit het water met grijpstokken. Ze zaten of

stonden op surfplanken. “Het is leuk om de natuur te helpen”, zegt Marwa (12).

TEKST: JACQUELINE SCHADEE, FOTO’S: SANDRA REEB-GRUBER

“O

p ons surfbord stond een blauw kratje”, vertelt Marwa. “We pakten het afval uit het water en deden het in dat kratje. Het meeste afval lag langs de zijkant van het water. Toen we klaar waren,

“We hebben een kapotte bal in het water gevonden, flesjes en plastic zakken. Ik vond een pakje drinken en een doorzichtige emmer met een jungle print erop. Toen alle kratjes bij elkaar stonden, zag ik dat we veel afval hadden verzameld. De grachten waren viezer dan ik dacht”, zegt Marwa.

SUPmission

De actie waarbij mensen vanaf surfplanken afval uit het water halen, heet ‘SUPmission’. Suppen komt van ‘Stand Up Paddling’. Dat betekent ‘peddelen terwijl je staat’. In de herfst en winter is het te koud voor SUPmission. In het voorjaar gaat de actie verder.

Iets nieuws leren

Marwa zit in het tweede jaar van de Kinderuniversiteit. Dat is een weekendschool voor kinderen die wat extra steun kunnen gebruiken. De leerlingen doen vijftien zondagen per jaar leuke en leerzame excursies in Haarlem. “Ik ben bij de politie geweest, bij advocaten en in het ziekenhuis. Van elk uitje leerde ik wat nieuws”, zegt Marwa.

Hulp bij alles

“De begeleiders van de Kinderuniversiteit helpen je met alles, ook als je naar de middelbare school gaat”, zegt Marwa. “Ik mag nog twee excursies doen, daarna is het helaas voorbij.” Leerkrachten kunnen leerlingen van groep 7 aanmelden via www.kinderuniversiteit.nl


Haarlem

OKTOBER 2020

& RAADSELS

De oploss ing van de woordpu zzel van septem ber was

STREEP ALLE WOORDEN DOOR IN DE PUZZEL. MAAK EEN WOORD VAN DE LETTERS DIE JE OVERHOUDT.

Een tomaat en een ei zitten bij de dokter in de wachtkamer. Vraagt de tomaat aan het ei: ‘Wanneer mag het gips eraf?’

STUUR JE OPLOSSING NAAR REDACTIE@JONG023.NL EN WIE WEET WIN JIJ EEN PRIJS! ALLEEN DE WINNAAR KRIJGT BERICHT!

H

S

C

H

A

T

T

I

G

U

P

A

K

I

T

T

E

N

H

I

U

D

M

E

A

N

K

S

O

T

het hier spookt. Is dat zo?’ De kasteelheer

P

I

O

S

E

I

E

A

K

L

antwoordt: ‘Wat een onzin! Als het hier

P

K

S

L

T

O

V

E

T

A

Y

I

E

R

P

E

E

A

R

T

V

P

H

O

N

D

R

E

C

E

S

M

A

N

D

N

O

D

A

N

Tamara (9) Een man wil een kasteel kopen. Hij vraagt aan de kasteelheer: ‘Ik heb gehoord dat

spookt, dan zou ik het weten. Ik woon hier al 500 jaar!’ Sven (10) Een cowboy gaat naar de kapper. Als hij

V

O

G

E

L

V

R

I

E

M

Pony weg!

G

P

A

A

R

D

L

I

E

F

Hoe helpen we kinderen gezonder te eten?

School.

CAVIA HAMSTER

POES PUPPY

KAT KITTEN

SPELEN UITLATEN

HOK HOND

klaar is, stapt hij naar buiten. Wat denk je?

OKTOBER 2020

KOE LIEF

RIEM SCHATTIG

VIS VOER

MAND PAARD

VOGEL

“Ik vind dat de ouders op de gezondheid van hun kinderen moeten letten. Zij bepalen of hun kind op een sport gaat en wat er op tafel komt. Bij ons op school mogen we geen pakjes drinken. We mogen alleen melk, water en bruin brood. We mogen ook geen zoet beleg. Dat is ook een manier om de kinderen gezonder te laten eten.”

Burgemeester Wienen hoort graag van Haarlemse kinderen wat hun mening is. Hij stelt daarom elke maand in Jong023 een vraag. Deze maand vraagt hij de leden van de kinderraad hoe zij denken over gezond eten. De raadsleden zitten allemaal in groep 8 van verschillende basisscholen. TEKST EN FOTO’S: JACQUELINE SCHADEE

Hoe helpen we kinderen gezonder te eten?

ANTWOORD (1 WOORD):

D

FOTO: BIBI VETH

. . . . . . . .

Osman (11) Een man en een vrouw lopen in een museum. Zegt de man tegen de vrouw: ‘Kijk eens, wat een lelijk schilderij!’ Zegt de vrouw: ‘Schat, zet je bril op en kom voor die spiegel vandaan!’

-

UITGEVER: STICHTING JONG023 HOOFDREDACTEUR: JACQUELINE SCHADEE

Onno (10)

AAN DEZE EDITIE WERKTEN MEE: WOUTER VAN AALDEREN EN VELE ANDEREN.

Waarom hoor je een koe nooit zingen?

JONG023 – OKTOBER

Antwoord: Ze is bang dat er ‘boe’ wordt geroepen.

goed raadsel voor Heb jij een leuke mop of een je voornaam en je deze rubriek? Mail ze met g023.nl leeftijd naar redactie@jon

OPLAGE:

2,

7500

EDITIE

7

VORMGEVING: KIRSTEN VERMEULEN EN PAULIEN JANSEN BEZORGING: HURBY, WWW.HURBY.APP

KRANTEN

Meer informatie en contact: www.jong023.nl facebook.com/jong023.nl

JONG023 WORDT MEDE MOGELIJK GEMAAKT DOOR: K

K STICHTING

KIND &

KUNST

KENNEMERLAND

Heb jij een tip voor Jong023?

STICHTING

KIND &

KUNST

STICHTING

KUNST

KENNEMERLAND

KENNEMERLAND

KENNEMERLAND

K

STICHTING

KIND & KUNST

K

K

“Bij ons op school hebben we al een paar jaar een fles van Druppie. Deze fles kregen we op een excursie bij Waternet. We moesten in die tijd fruit of groente meenemen voor de pauzes, dus geen koekjes meer. Het is verstandig om ouders te informeren over gezond eten. Dat kan op school of op het consultatiebureau.”

Luke, Bavinckschool

Maryem, Don Boscoschool

Mikay, Focusschool

“Scholen moeten erop letten dat kinderen gezonde tussendoortjes eten, bijvoorbeeld fruit en groenten. Supermarkten moeten gezonde producten niet te duur maken. Ouders zijn verantwoordelijk voor wat hun kinderen eten en moeten erop letten. Ze moeten gezond eten in huis hebben en hun kinderen ­ leren wat gezond is.”

Wiecher, Koorschool

“Als elke school lesgeeft over eten, dan leren kinderen wat gezond is en niet. Ze leren bijvoorbeeld dat appels in het najaar geoogst worden en aardbeien in het voorjaar. Bij mij op school mag je alleen gezonde dingen trakteren. Nu met corona moet de traktatie verpakt zijn, dus hoeft het niet per se heel gezond te zijn.”

Hoe helpen we kinderen gezonder te eten?

teken jezelf

Tjerk, Liduinaschool Timor

KENNEMERLAND

K

STICHTING

KIND & KUNST

K

K

AMBASSADEUR: BERNT SCHNEIDERS

KIND &

K K

redactie@jong023.nl

K

K

@kinderkrantjong023

“Ik stel voor om een filmpje te maken en online te zetten waarin je ziet hoe goed groente en fruit voor je zijn. In dat filmpje tonen we een diagram waarin staat hoeveel groente en fruit een kind nodig heeft. We kunnen ook via scholen en de krant (vegetarische) recepten delen die veel groenten en fruit bevatten.”

“Het lijkt mij goed als kinderen onder tien jaar geen snoep kunnen kopen. Supermarkten moeten daarop letten. In bushokjes kan een grote poster komen met een foto en recepten voor gezonde gerechten. Daarbij denk ik aan een game voor kinderen die over gezond eten gaat. Zo wordt op een grappige manier aan gezond eten gedacht.”

Vul zelf in... K

VOLG ONS OOK OP INSTA!

K

DE NIEUWE JONG023 VERSCHIJNT DONDERDAG 12 NOVEMBER 2020

JAARGANG

2020

Wil jij in de kinderkrant met je school, vrienden of hobby? Doe je iets leuks voor je buurt of de stad? Mail redactie@jong023.nl.

Soukaina, Al Ikhlaas

Burgemeester Jos Wienen

“Als je een goed voorbeeld krijgt, is het makkelijker om gezond te eten. Als ouders dat goede voorbeeld niet geven, moeten hun kinderen ergens anders leren wat gezond eten is. Ze kunnen een kookworkshop volgen. Zelf eten maken is ook leuk. De kinderen kunnen dan hun ouders vertellen wat ze beter kunnen kopen en koken.”

Nora, Molenwiek Dalton

“Ik denk dat het voor veel mensen best lastig is om gezonde dingen te eten. Ongezonde dingen zijn ook vaak goedkoper. Daarom kopen men­ sen die dingen eerder. Ik vind dat daar verandering in moet komen! Hoewel ik sommige ongezonde dingen zelf heel lekker vind, wil ik met de kinderraad proberen gezonde keuzes goedkoper te maken.”

Kirsten, W. v. Oranjeschool

“We mogen op school geen frisdrank, snoep, koek, chips of andere ongezonde dingen meenemen. Als tussendoortje mag je alleen fruit of groente, geen koek. De Groene Muggen kunnen mensen in de stad herinneren aan gezond eten. Sportclubs zouden niet alleen snoep en snacks moeten verkopen, maar ook gezonde broodjes en fruit.”

Jonas, Veronicaschool


OKTOBER 2020

Natuur en Milieu

OKTOBER 2020

DIERENDAG

Elf huisdieren verwennen

“De wereld moet schoon blijven” Basisschool De Schelp deed op woensdag 16 september mee met World Cleanup Day voor scholen. Scholieren van over de hele wereld verzamelden op die dag zwerfafval. Leerlingen van De Schelp vonden meer dan vijftienhonderd stukjes zwerfafval rondom hun school.

Károy en Dávid.

TEKST EN FOTO'S: JACQUELINE SCHADEE

D

ávid en Károy zijn tweelingbroers. Ze zitten in groep vso-a. “We kregen vandaag eerst les over zwerfafval”, vertelt Dávid (12). “We leerden onder meer dat je afval moet scheiden. Er is papier-, plastic-, gft- en rest-afval. Elke soort afval gaat naar een andere fabriek.” Károy: “Van plastic kun je iets nieuws maken. Je kunt van aangespoeld visdraad mooie armbandjes maken.”

Afval pakken met een grijper

Jet heeft de manen van het paard feestelijk versierd.

De groep van Dávid en Károy ging na de les naar buiten om afval te verzamelen. “We pakten het afval met grijpers en deden het in een vuilniszak. Grijpers zijn ijzeren stangen waarin je kunt knijpen”, vertelt Károy. “We vonden vooral peuken, plastic en blikjes.”

Sterre en Loui.

Fien met Millie, Hein met Monkey en Jet met Tiger.

Zondag 4 oktober was het Dierendag. Veel kinderen zorgden die dag extra goed voor hun huisdier. Jet (12), Fien (11) en hun broertje Hein (7) hebben elf huisdieren. Alle dieren kregen wat extra’s.

hondenbrokjes met water in een ijs-vormpje. Dat leggen we in de vriezer.”

Reuze-slakken

TEKST EN FOTO’S: JACQUELINE SCHADEE

Het paard Lyza is het grootste dier van Jet, Fien en Hein. Ze staat in een wei in Santpoort. “Voor Lyza bakken we met Dierendag paardenkoekjes”, vertelt Jet. “We maken de koekjes met havermout, appel of wortel, honing of stroop en wat water.” Fien: “Paarden zijn veganistisch. Ze eten geen boter of eieren. De koekjes zijn daarom voor ons niet lekker.”

Madou en Fien.

Troosten en verzorgen

Ook de twee konijnen, drie poezen en twee vissen van de familie krijgen extra veel aandacht op 4 oktober. Jet, Fien en Hein zijn gek op dieren. “We vinden het leuk om ze te verzorgen”, vertelt Jet. “Dieren geven troost en je kunt lekker met ze knuffelen. Fien en ik willen later een manege leiden met daarnaast een boerderij.”

Een ijsje

Het drietal heeft ook een jonge hond, Madou, een Friese Stabij. Ze is tien maanden oud. “We verwennen Madou met zacht voer”, vertelt Fien. “Normaal eet ze brokken.” Hein: “Ze krijgt ook een speeltje of een halsbandje.” Fien: “Als het heet is, krijgt Madou een ijsje. We doen dan

Momo en Mimi zijn Afrikaanse reuzeslakken. “We kochten ze gewoon bij de dierenwinkel”, vertelt Jet. De slakken wonen in een grote plastic bak. “We mogen ze niet loslaten. Ze leggen wel tweehonderd eitjes. Als die allemaal uitkomen, is er een slakkenplaag”, zegt Jet. Momo en Mimi krijgen voor Dierendag een groentemix. Fien verstopt de mix onder de aarde in hun bak.

Momo en Mimi. “Slakken zijn hermafrodiet. Ze zijn man en vrouw tegelijk”, zegt Jet.

ZIE JIJ ALLE VEERTIEN HUISDIEREN OP DEZE PAGINA?

MILLIE DE DWERGHAMSTER

Dier van de m a a nd :

Millie is een Russische dwerg­ hamster. Ze houdt van tunnels graven en is heel nieuwsgierig. Ze graaft het liefst ’s nachts. Hamsters eten zaden, insecten, haver en pinda’s. Hamsters worden gemiddeld twee jaar oud. Millie woont met heel veel andere dieren in het Huisdierencentrum aan de Van Oosten de Bruinstraat.

Millie Robin met Millie.

FOTO: MIRANDA BRUINSMA

Voorkomen is beter

De tweeling vindt het belangrijk om zwerfafval op te ruimen. Dávid: “Plastic dat rondzwerft, komt via het water in de zee. Dieren gaan vastzitten in het plastic en gaan dood. Straks hebben we geen beesten meer over.” Károy: “Het is nog beter als mensen afval niet op straat gooien. De wereld moet schoon blijven!”

Tess gooit de vuilniszak.

Meer prullenbakken

Sigarettenpeuken zijn erg slecht voor het milieu. Dieren kunnen ziek worden van het gif erin. Dávid weet een oplossing: “De gemeente moet meer prullenbakken neerzetten. Ze kunnen ook sigaretten verbieden.” Wil je ook met je school zwerfafval verzamelen en les krijgen over de plastic soep? Mail NME Haarlem voor gratis gastlessen van Let’s Do It Kids: mjabrandsma@haarlem.nl

AFVAL HOEFT NIET VIES TE RUIKEN Ivy ruikt drop.

Meer dan 300 kinderen deden mee aan de SuperHero Kidsrun op 12 en 13 september.

Het duurt heel lang voordat zwerfafval vergaat.

Tess (9) en Ivy (8) van basisschool De Brandaris deden zaterdag 12 september mee aan de SuperHero Kidsrun. Ze renden verkleed als prinses een parcours over de atletiekbaan. Daarna verzamelden ze ‘superkrachten’ met spelletjes. TEKST EN FOTO’S: MIRANDA LOONSTRA

Tess en Ivy beginnen met het geurspel. Tess: “Er staan drie glazen kokers. Elke koker heeft een andere geur. De geur is gemaakt van afval. Wij moeten raden welk afval we ruiken.” Ivy weet bij de eerste koker meteen wat ze ruikt: “Het is drop. Ik vind drop lekker”, zegt ze. Bij de tweede test herkent Tess de geur van sinaasappel. De derde koker slaan de meiden over.

De geur van een boom

Litha van Spaarnelanden staat bij het geurspel ‘In geuren en kleuren’. “In de eerste koker zit de geur van beschuit met muisjes”, vertelt ze. “In de tweede koker zit de geur van een blikje Fanta. In de derde koker zit de geur van de kerstboom die

met Kerstmis op de Grote Markt stond. Afval hoeft dus niet vies te ruiken.”

Vuilniszakken gooien

Tess en Ivy doen daarna een spel met vuilniszakken. Tess: “We moeten de zakken in een vuilnisophaalwagen gooien. Ik heb een zware en een lichte zak.” Ivy: “We moeten achter een lijn staan, zodat we niet te dichtbij komen. Ik vind het niet moeilijk om de zak in de wagen te gooien.”

Oud wordt nieuw

De spellen zijn bedacht door Spaarnelanden. Het bedrijf helpt Haarlemmers om afval beter te scheiden. Als plastic, papier, glas en gft-afval apart worden ingezameld, blijft er minder restafval over. Restafval wordt verbrand. Van plastic, papier, gft en glas kunnen nieuwe spullen worden gemaakt.

FOTO: TAMAR AYDIN, WWW.SUPERHEROKIDSRUN.NL

DEZE PAGINA WERD GEMAAKT MET SPAARNELANDEN, NATUUR- EN MILIEU-EDUCATIE (NME) HAARLEM EN DE GROENE MUG.


OKTOBER 2020

Gezonde voeding

OKTOBER 2020

Wij hebben een gezonde school 0 suikerklontjes 0 gram vet

Steeds meer scholen helpen leerlingen om gezonder te leven. Zulke scholen worden ‘Gezonde School’ genoemd. De Don Boscoschool is een Gezonde School. Louisa (10), Rumeysa (10), Hanna (10), Abdullah (10) en Mikail (11) uit groep 7 vertellen over hun eetgewoontes.

2 suikerklontjes 0 gram vet

6 suikerklontjes 7,3 gram vet

TEKST EN FOTO'S: JACQUELINE SCHADEE

1

6 suikerklontjes 1,5 gram vet

WAAROM ZOU JE GEZOND ETEN?

4,5 suikerklontjes 2,4 gram vet

Louisa: “Gezond eten is belangrijk voor je lichaam.” Abdullah: “Je moet gezond eten voor je groei en voor je ijzer.” Mikail: “Je wordt lichter van gezond eten.” Rumeysa: “Je blijft fit als je gezond eet.”

8 suikerklontjes 10 gram vet

3,5 suikerklontjes 5,5 gram vet

0,2 suikerklontjes 0 gram vet

2 WAT EET JE HET LIEFST?

3

Abdullah: “Ik voetbal veel. Ik train bij AZ. Ik eet daarom gezond. Vaak eet ik pasta met groenten, zoals courgette, wortels en t ­ ­omaten. Ik neem ook elke avond een thee­ lepeltje olijfolie.”

3 VIND JE DE KINDEREN IN JE BUURT GEZOND?

Rumeysa: “Het zou beter kunnen. Kinderen zouden minder kunnen snoepen. Veel kinderen kopen na school snoep bij de supermarkt.” Louisa: “Een jongen die vroeger in onze klas zat, was te zwaar. Hij nam nooit gezond eten mee naar school.”

Louisa, Rumeysa, Abdullah, Mikail en Hanna hebben bijna allemaal bruin brood meegenomen.

4 HEEFT JOUW SCHOOL REGELS VOOR

5 EN JIJ? WAT ZIT ER

GEZOND ETEN EN DRINKEN?

Louisa: “We hadden in groep 4 de regel dat je geen pakjes drinken met veel suiker mocht meenemen.” Rumeysa: “We kregen een speciaal flesje water van Druppie. In water zit geen suiker. Iedereen dronk water.” Louisa: “Je mocht ook geen ligakoek meenemen. Als je toch een koek meehad, moest die terug in je tas.”

VANDAAG IN JOUW BROODTROMMEL?

......................................... ......................................... ......................................... .........................................

“ZELFGEMAAKTE SOEP SMAAKT LEKKERDER” Veel Haarlemse kinderen gaan in groep 6 en 7 naar een schooltuin. Ze krijgen een stukje grond waarop ze in het voorjaar groenten en bloemen inzaaien. In het najaar mogen ze oogsten. De Bos en Vaartschool kwam op 23 september naar hun schooltuin in de Kortenaerstraat. TEKST: JACQUELINE SCHADEE, FOTO’S: FLOOR GODEFROY

“W

We verzamelen goudsbloem­ zaadjes”, vertelt Roos (10). “We wriemelen met onze vingers aan uitgebloeide bloemknoppen. De zaadjes vallen eruit. We verzamelen de zaadjes voor klassen die na ons komen. Zij kunnen dan nieuwe goudsbloemen inzaaien.” Max (10): “Zaadjes moeten een jaar drogen voordat je ze kunt gebruiken.”

Max, Roos, Felipe en Feline maakten eerder deze maand kruidenboter en groentesoep op de schooltuin. Ze gebruikten de groenten en kruiden die ze zelf hadden gezaaid en geoogst. Feline (10): “We sneden de ui en courgette in

BIJ ONS OP SCHOOL

“Als je gezond eet, krijg je minder snel gaatjes in je tanden”, vertelt Omar. Reda: “Je krijgt ook geen overgewicht. Het is ook beter voor je bloeddruk.” Hibo: “Als je slecht eet, krijg je meer vet in je lichaam.” Sulafah: “Je conditie gaat achteruit.”

Fruit delen

De Al Ikhlaas heeft twee pauzes: een

4 suikerklontjes 0,3 gram vet

Bron: voedingscentrum

Kruidenboter en soep maken

Basisschool de Al Ikhlaas is ook een Gezonde School op het gebied van voeding. Reda (11), Omar (10), Sulafah (10) en Hibo (12) van de Al Ikhlaas weten veel over gezond eten. “Pakjes drinken, cola, chocola en croissants zijn ongezond”, vertellen ze. “Water, donker brood, fruit en groenten zijn gezond.”

0 suikerklontjes 0 gram vet

kleine stukjes. We deden ze in een grote pan. Er gingen kruiden en water bij. De soep was heel lekker. Soep smaakt beter als je hem zelf hebt gemaakt.”

Leren over eten

De kinderen leren veel van de schooltuin. “Ik weet nu dat courgettes vaak groot en krom zijn”, vertelt Feline. “Ik wist niet dat ze die vorm hadden. Courgettes in de supermarkt zijn altijd recht en klein.” Felipe (10): “Ik heb geleerd dat je met zaadjes die uit een bloem komen, nieuwe planten kunt maken.” Max: “Het is belangrijk dat kinderen leren over de natuur. Als zij niet weten hoe je groente moet laten groeien, is er straks geen eten meer op aarde.”

Feline met de oogst: courgette en bloemen.

Recep t kruidenboter

Omar: “Als je gezond eet, heb je minder gaatjes.” fruitpauze en een broodpauze. “We eten in de fruitpauze alleen fruit”, vertelt Reda. “Soms heeft iemand per ongeluk toch koek mee. De juf vraagt dan wie zijn fruit wil delen. Je krijgt dan een halve banaan of een paar druiven van iemand. De koek gaat terug naar huis.”

Neem groente-chips

De leerlingen hebben tips voor wie het lastig vindt om gezonder te eten. Hibo: “Probeer het eerst één dagje.” Reda: “Begin met één banaan in plaats van snoep.” Sulafah: “Als je chips wil, neem dan groente-chips.” Omar: “Eet alleen om vijf uur iets ongezonds, en verder gezond.”

Felipe: “Kruidenboter maken is makkelijk. Je snijdt bieslook, peterselie en knoflook. Je roert ze door roomboter. Je doet er paprikapoeder, zout, peper en citroen bij. Heel lekker op een warm toastje of ­ stokbroodje.”

Reda: “In pakjes drinken zit veel suiker.”

Max heeft een lekker maaltje.

GEZONDE SCHOOL ‘Gezonde School’ is een naam voor scholen die hun leerlingen helpen om gezonder te leven. Een school kan Gezonde School zijn op allerlei gebieden, zoals: Voeding, Bewegen en sport, Roken en alcohol, Welbevinden, Relaties en seksualiteit, Fysieke veiligheid, Milieu en natuur, Mediawijsheid en Hygiëne. Zo’n twintig scholen in Haarlem zijn Gezonde School. Een adviseur van de GGD helpt scholen en leerlingen om Gezonde School te worden. Meer informatie: Nienke Chantrel, nchantrel@ggdkennemerland.nl

DEZE PAGINA’S WERDEN GEMAAKT MET DE GGD ZUID-KENNEMERLAND EN MET JONG LEREN ETEN. JONGLERENETEN.NL

Weet je over courgettes

In courgette zitten veel gezonde stoffen, zoals vitamine B, voor sterke botten en tanden, en vitamine ­ C, dat beschermt tegen ziekten.

Leerlingen mogen in het najaar oogsten.

Zaadjes van goudsbloemen.

Film

Op zaterdag 10 oktober vertoont de Filmschuur de film ‘Schooltuin’. Een Amsterdamse schoolklas wordt daarin een jaar gevolgd. Na afloop geeft topkop Joris een workshop koken met

De Veronicaschool had op 23 september ‘soeples’. Maaike, Julia, Novara, Lisa en Twan snijden uien voor de groentesoep.

schooltuin-groenten!

NME HAARLEM BEHEERT DE MEESTE SCHOOLTUINEN IN DE STAD. ZIE HAARLEM.NL/NME/SCHOLEN.


8

OKTOBER 2020

Kinderboekenweek

EEN SCHRIJVER INTERVIEWEN

Sociaal Huub (9), Max (9), Bram (10), Chelsea (11) en Milo (7) deden op 30 september mee met een workshop bij de Bibliotheek. Ook ouderen deden ­ daaraan mee. Ze tekenden en schilderden over hun leven. De workshop past bij het Kinderboekenweek-­ thema: verhalen over vroeger.

Rian Visser schrijft kinderboeken. Ze schreef onder meer de serie ‘Blitz!’ en ‘Robotoorlog’. Ze schreef ook het begin van een verhaal voor de schrijfwedstrijd van de Bibliotheek. Teun (10) en Jules (10) van basisschool De Ark zijn fans van Rian. Op 18 september interviewden ze haar thuis in Haarlem. TEKST EN FOTO’S: JACQUELINE SCHADEE

TEKST: JACQUELINE SCHADEE, FOTO’S: BART LANDHEER

“W

e maken eerst een achtergrond met verf”, vertelt Max. “Daarna tekenen we wat we leuk vinden om te doen. Ik teken een slang, want dat is mijn lievelingsdier. Huub: “Ik teken figuren uit Brawl Stars. Brawl Stars is mijn favoriete game.”

Heb je gouden tips voor de schrijfwedstrijd?

Las je graag als kind?

“Ja, ik las heel veel. We kregen op school tijdschriften als Okki, Jippo en Taptoe. Ik las ze onderweg naar huis.” Teun: “Botste je dan tegen een paal?” Rian: “Haha, dat is gelukkig nooit gebeurd.”

Rian schreef ‘De steen en de tijd’ speciaal voor de Kinderboekenweek. ik een jaar bezig. Ik schrijf vooral voor kinderen die niet zo van lezen houden. Ik maak de verhalen zo kort mogelijk, zodat ze geen dikke ­ boeken hoeven te lezen. De letters zijn groot en de hoofdstukken kort.”

Vond je vroeger geschiedenis leuk?

“Ik vond geschiedenis op school niet zo leuk. Later ging ik het steeds leuker vinden. Als ik een boek schrijf over een onderwerp in het verleden, doe ik veel onderzoek. Mijn boek ‘Spion aan de overkant’ gaat over Romeinen. Ik moest dus zelf veel lezen over de Romeinen.”

Hoe lang duurt het om een boek te schrijven?

Hoorspelen

De volwassenen tekenen wat ze als kind leuk vonden om te doen. Als alle deelnemers klaar zijn, bespreken ze hun werk. Huubs moeder Anne vertelt dat ze vroeger graag hoorspelen maakte. “Dat wist ik niet”, zegt Huub.

Jules: “Overal in het huis zie ik boeken!”

DOE MEE MET DE SCHRIJFWEDSTRIJD

De Bibliotheek houdt een schrijfwedstrijd voor de Kinderboekenweek. Rian Visser schreef het begin van een spannend verhaal. Jij mag het verhaal afmaken. Wie het mooiste vervolg schrijft, kan coole boeken winnen en een rondleiding door Teylers Museum. Kijk op de site van de Bibliotheek bij de Kinderboekenweek!

QUINT Het lievelingsboek van Quint (10) is ‘Van Nul tot Nu’ van Co Loerakker. Het is een stripboek over de geschiedenis van Nederland.

TIPS: boeken over vroeger

In de Bibliotheek vind je veel v­ erhalen over vroeger. De boeken hieronder gaan allemaal over het verleden. Ze zijn spannend, maar soms ook grappig of ontroerend. ‘Vandaag ben ik ridder’ door Thijs Goverde Wat wil je zijn? Een ridder? Of een prinses? Ridders zijn altijd dapper en prinsessen zijn lief. Klopt dat? Of lijkt dat maar zo? Vanaf 6 jaar.

Een paar oudere deelnemers is thuis­ gebleven vanwege corona. Zij doen mee met de workshop via Zoom. Miriam heeft thuis een tekening gemaakt van een meisje dat een hond aait. Ze laat hem zien op het scherm. “Ik aaide vroeger Milo houdt va graag honden en katten”, zegt ze. n volley­ ballen.

ZÜS Züs (10) heeft als lievelingsboek ‘Lang geleden…’ van Arend van Dam. Er staan 50 verhalen in over de geschiedenis van Nederland. “Ik vind het leuk dat het allemaal korte verhalen zijn. Ik leer hiervan meer dan van de lessen op school. De toetsen zijn ook makkelijker als je al veel weet. Ik vind de Romeinen het leukst. Zij hebben veel uitgevonden, zoals ijzeren schilden. Ik lees heel veel. Het liefst ’s avonds, lekker knus in mijn bed.” TEKST EN FOTO’S: EDITH BIJL

‘Liefde is niet voor lafaards’ door Ulf Stark Het is oorlog. Fred mist zijn vader, die moet werken voor de Duitsers. Fred wil dapperder worden, zodat hij een meisje uit zijn klas duidelijk kan maken dat hij haar leuk vindt. Vanaf 8 jaar.

‘De zee kwam door de brievenbus’ door Selma Noort

Midden in de nacht maakt de moeder van Liesje haar wakker. De dijk is kapot, het water komt eraan. Liesje moet spullen naar boven brengen. Komt de zee naar binnen? Vanaf 9 jaar.

‘Schaduw van de leeuw’ door Linda Dielemans

Joeni leeft zo’n 28 duizend jaar geleden in een rondreizende stam. Ze droomt voorspellende dromen. Als een van haar dromen verkeerd wordt uitgelegd, wordt ze uit de stam verstoten. Vanaf 10 jaar.

Elkaar leren kennen

ldert de Chelsea schi haar juf. n va ft bruilo

Zit je ergens mee? Vraag het CJG!

Eva begeleidt de workshop. “Je leert elkaar beter kennen als je iets tekent en er daarna over praat”, zegt ze. “Er ontstaat een ander gesprek dan anders. Je ontdekt dingen die je nog niet wist.”

Vraag Milan (12): “Mijn ouders komen naar mijn

hockey- en tenniswedstrijden kijken. Ze gaan dan hard schreeuwen langs de kant.

Ik ga daar slechter door spelen, maar dat durf ik niet te zeggen. Wat nu?”

Een coach van het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG) beantwoordt elke maand een vraag in Jong023. Heb je een vraag? Mail redactie@jong023.nl.

Lieve Milan,

FOTO: MIRANDA BRUINSMA

“Ik vind het een interessant boek. Het heeft veel grappige plaatjes. Het leest makkelijk omdat het zo leuk getekend is. Het verhaal blijft daardoor goed in je hoofd zitten. Ik lees de hele dag. Het liefst over de Tweede Wereldoorlog. Ik ben wel blij dat ik daar zelf niet in zat!”

Bram, Milo, Chelsea, Huub en Max met hun tekeningen. Op de achtergrond zie je Miriam via Zoom. De tekeningen hangen in de Bibliotheek Centrum.

Meedoen via Zoom

“Met een boek in de serie ‘Robotoorlog’ ben

Verhalen over vroeger lezen

9

Jong en oud tekenen samen

Jules (links) en Teun met Rian Visser, hun lievelingsschrijver.

“Denk alvast na over je verhaal vóórdat je gaat schrijven. Ik bedenk zelf het liefst ­ verhalen als ik wandel of naar mijn pony ga. Ik hoef dan minder hard na te denken als ik achter mijn computer zit. Nog een tip: maak je v ­ erhaal meteen spannend. Mensen lezen dan graag ­verder.”

OKTOBER 2020

ILLUSTRATIES: WILLEMIJN VAN BENTHEM

Khaties geeft antwoord

Dat vind ik zo leuk aan de Kinderkrant, al die verschillende vragen. Blijf ze vooral stellen! En jeetje wat ben jij ontzettend gezond bezig! Sporten is heel belangrijk voor je lichaam. Je maakt er geluksstofjes mee aan.

Trots

Je ouders moeten heel trots op je zijn als ze bij elke wedstrijd komen kijken. Ze laten zo zien dat ze je steunen. Dat voel jij vast ook, alleen is dit te veel van het goede. Tip: vraag je trainer om hulp of je teamgenoten. Hoe zouden zij hiermee omgaan? Je kunt ook een vriend of familielid meevragen naar een wedstrijd, dan kan hij of zij je ouders aanspreken.

Moed verzamelen

Je ouders hopen natuurlijk dat je door hun aanmoedigingen juist beter gaat spelen. Maar als jij er last van hebt, willen ze dat vast graag weten. Denk je dat je de moed kunt verzamelen om het tegen je ouders te zeggen? Zeg het dan vanuit jezelf, met een ‘ík-boodschap’. Dus: “Ík voel mij...'' “ík vind het naar omdat..." Laat ook weten wat je wél fijn vindt. Zo kun jij fijner sporten en wie weet speel je straks de sterren van de hemel! Lieve groetjes, Khaties

Bij het CJG werken mensen die jou en je ouders kunnen helpen met vragen over lastige dingen DIT ARTIKEL IS GEMAAKT IN SAMENWERKING MET thuis, op school, of ergens anders. Kijk voor meer informatie www.cjgkennemerland.nl. Ook ietsopdoen voor een ander? Schrijf je in op haarlem.buuv.nu.


OKTOBER 2020

Zelf doen

Annika doet mee met Heel Holland bakt Annika (10) van OBS De Cirkel is gek op koken en bakken. Ze doet samen met haar vader Jelle mee aan Heel Holland Bakt Kids. Het programma is op zaterdagavond te zien bij omroep MAX/Zapp. Annika maakt voor Jong023 een van haar lievelingsgerechten: wraps met groente en tomatensaus.

Sport FOTO: ROLAND J. REINDERS/MAX

10

Annika doet mee met Heel Holland Bakt Kids, samen met haar vader Jelle.

OKTOBER 2020

“HET SAMENSPELEN IS HET LEUKST” KOM LEKKER SPORTEN, MEIDEN! Het team begeleidt op donderdag 15 oktober van 12 tot 16 uur op de velden van Olympia een sportdag voor meiden/ vriendinnen van 7 tot 12 jaar. Meedoen is gratis! Geef je op via www.mvah.nl

TEKST: JACQUELINE SCHADEE, FOTO'S: JELLE CONNER

A

nnika bakt het liefst taarten. Haar lievelingstaart is worteltaart. Ze deelt haar taarten graag met anderen. “Ik vind het leuk om mijn zelfgemaakte taart uit te delen aan de buren in de straat”, zegt ze. Haar grootste ‘bakblunder’ is dat ze ooit te veel beslag in een vorm deed: “De taart ontplofte in de oven.”

van Olympia. “De wedstrijd was leuk. We hebben goed overgespeeld. Ik voel me goed als we winnen, vooral als ik heb gescoord.”

ouders is het heel gezond vanwege de volkoren wraps en de vele groenten. Echt smikkelen!”

Spannend

Annika wil later graag chef worden in een eigen bakkerij. Ze vond het heel leuk om mee te doen aan Heel Holland Bakt Kids. “Je maakt nieuwe vrienden. Je kunt ook heel veel taart bakken en eten.” Het programma werd al in de zomer opgenomen. Wie de winnaar wordt, mag Annika natuurlijk niet zeggen.

Recept volkoren wraps

“Wij noemen de wraps thuis ook wel burrito’s”, vertelt Annika. “Het is een favoriet gerecht bij ons hele gezin. Je maakt het snel en makkelijk klaar in ongeveer 25 minuten. Volgens mijn

Oudere broer of zus

Het team MO11 doet voor het tweede jaar mee aan de competitie. Veel meiden zijn gaan voetballen via hun oudere broer of zus. Dyna (10): “Ik was altijd aan het voetballen op straat. Mijn broer zei: ‘Waarom ga je niet bij een club?’” Yasmin: “Ik leerde voetballen van mijn zus Ahlem. Zij is nu onze trainster en coach.” Hillal (10): “Mijn broer speelt bij een prof-club. Ik heb mijn vader beloofd ook op tv te komen.”

Wraps van Annika Ingre diënte n voor 4 perso nen:

4 volkoren wraps 400 gram tomatenblokjes 400 gram Mexicaanse groente Klein blikje maïs 150 gram vegetarisch of mager rundergehakt 1 ui 1 gele paprika 2 eetlepels olijfolie 2 teentjes knoflook 400 gram kidneybonen 1 eetlepel koriander Zakje ijsbergsla

Meisjes onder elf van de Meisjes Voetbal Academie Haarlem. Staand: Hafsa, Ahleyna, Ihsane, Maaike, Souraya, Yasmin, Lemia, Gina, Dyante.

De meisjes van zeven tot twaalf van de Meiden Voetbal Academie Haarlem zijn hartstikke fanatiek. Ze trainen twee keer per week en spelen elke zaterdag een wedstrijd. In de herfstvakantie organiseren ze een sportdag. Jong023 sprak de

Event ueel

De wraps van Annika zijn gezond en lekker.

Zure room Geraspte kaas 30+

2

Yasmin (links) en Maaike.

Leren samenwerken

Het leukste aan voetbal is dat het een teamsport is, vinden de meiden. “Je leert om goed samen te werken”, vertelt Maaike (10). “Je leert ook nieuwe kinderen kennen.” Hajjar (10): “We hebben veel lol met elkaar.” Dyna is blij dat ze dankzij het voetbal een goede conditie heeft. “We zijn op school allemaal goed in gym.”

meiden op zaterdag 19 september. TEKST EN FOTO'S: JACQUELINE SCHADEE

“We hebben vandaag met 10-1 gewonnen”, vertelt Yasmin (9) blij. Ze zit met haar teamgenoten om een grote tafel in de kantine

Maak zelf wraps met Annika 1

3

RUGBY, HOE SPEEL JE DAT?

DIT ARTIKEL WERD GEMAAKT SAMEN MET BUURTSPORTVERENIGING EUROPAWIJK EN SPORTSUPPORT

Sem tackelt Fedde.

Sem (9), Jelle (9) en Fedde (9) trainen twee keer per week bij de Haarlemse Rugbyclub. Ze zitten met vijftien spelers in een team. Ze vinden rugby een

De spelers dragen een bitje om hun tanden te beschermen.

superleuke sport. Wat zijn de spelregels van rugby? Pel de ui en de knoflook en snijd ze klein met de paprika.

Laat de kidneybonen uitlekken en spoel ze schoon.

4

5

Verwarm de olie en fruit de ui, knoflook en paprika erin.

6

TEKST EN FOTO'S: MIRANDA LOONSTRA

“We spelen met een ovale bal. Een ovale bal kun je beter vasthouden”, vertelt Jelle. “Eén speler heeft de bal. Hij probeert naar de overkant te rennen om te scoren. De tegenstander probeert de bal te veroveren. Je verovert de bal door te tackelen. De ander moet de bal dan loslaten. Je kunt de bal ook overgooien, maar je mag alleen naar achter gooien.”

Fedde schopt de bal

Harde sport

Rugby is best een harde sport, vindt Sem. “Ik draag daarom bescherming. Ik heb een bitje voor mijn tanden en een scrumcap. Een scrumcap beschermt mijn hoofd en oren”, vertelt hij. Fedde: “Ik draag schoudervulling. Ik kan dan beter tackelen.”

Vies worden

Voeg de groentemix, kidneybonen, kruiden en tomatenblokjes toe en laat 10 minuten pruttelen. Roer zo nu en dan door.

Verwarm de volkoren wraps in de magnetron (1 minuut op 800 Watt, lees ­ ook de verpakking van de wraps).

11

Verdeel de sla en kaas over de saus en rol de wrap op.

“Ik vind rugby het leukst als het regent. Ik kan dan lekker glijden”, vertelt Jelle. Fedde: “Ik vind het vooral leuk om te tackelen. Je mag met rugby iemand omverduwen zonder dat iemand daar iets van zegt.” Sem vindt het fijn om in een team te spelen. “We letten goed op elkaar en we zorgen voor elkaar. En ik ben blij als ik heel vies ben. Ik weet dat ik dan goed gespeeld heb.”

Sem verovert de bal. Ze probeert hem over de tryline te drukken. De tryline is een soort doellijn.


12

OKTOBER 2020

BIJ ONS OP SCHOOL

Groep 8b van juf Kim is op De Ark verdiept in Jong023.

Franciscus Xaverius terug in de tijd

Liduinaschool Juno leest over vroeger

Juf Lisette en juf Sandra van de Franciscus Xaveriusschool vertellen: “We gaan 775 jaar terug in de tijd. Haarlem kreeg toen stadsrechten. Leerlingen komen verkleed naar school. Ze worden opgewacht door ridder Franciscus, jonkvrouw Xaveria en een nar. De leerlingen mogen zelf een verhaal schrijven. We doen ook een speurtocht over de Grote Markt.”

Juf Marja vertelt: “We lezen tijdens de Kinderboekenweek natuurlijk boeken over vroeger. We verzamelen ook ‘levende geschiedenis’. Opa’s en oma’s hebben filmpjes gemaakt waarin ze vertellen over hun eigen leven. De school heeft ook speelgoed van vroeger gekocht. De leerlingen spelen nu met knikkerpotjes en stokpaardjes en doen ezeltje prik.”

Wil je ook met je klas in de krant? Mail een leuke foto naar redactie@jong023.nl

PUZZEL

Lisa, Maelynn,Tijn, Amauri, Neeltje, Anna, Marre, Mantas, Boris,

We verloten onder de goede inzendingen een boekenbon van Kinderboekhandel Kiekeboek. Alleen de winnaar krijgt bericht.

Elian, Reda, Marco, Kim en Luuk hebben het goede antwoord van de puzzel van september gemaild: telefoon. Na loting heeft Marco uit groep 8 van de Parel gewonnen. Gefeliciteerd!

Schrijf je antwoord in de witte vakjes. De letters in de gele balk vormen een woord. Mail dit woord, samen met je voornaam, je school en je leeftijd voor 29 oktober naar redactie@jong023.nl. Alleen de winnaar krijgt bericht.

TIP:

SPEEL MET JE HELE KLAS TEGEN ANDERE SCHOLEN!

Wat haalt de Kinderuniversiteit uit het

Wat is gezonder? Banaan of chocola?

water? PAGINA 1

PAGINA 7

Wat zijn Momo en Mimi voor dieren?

Wat kun je het beste drinken?

PAGINA 4

PAGINA 6-7

Hoe heet de broer van Dávid?

Wie interviewden Jules en Teun?

PAGINA 5

PAGINA 8

Bij welke club voetbalt Abdullah?

Met hoeveel mensen speel je rugby?

PAGINA 6

PAGINA 11


Millions discover their favorite reads on issuu every month.

Give your content the digital home it deserves. Get it to any device in seconds.