Page 1

Tương Tư Trong Ca Dao KathyTran Tương tư là một trạng thái tâm hồn... cực kỳ kỳ cục. Như mọi trạng thái... tâm thần khác, nó là hậu quả hay kết quả của một tình cảm bất thường, hào hứng và nguy hiểm nhất: Tình yêu! Có yêu người ta mới tương tư! Không yêu, người ta chẳng thèm dòm mặt, chẳng thèm để ý cho mệt. Thêm một chi tiết nữa là người ta chỉ tương tư khi tình yêu chưa được thoả mãn, bị thiếu thốn rất nhiều hay hơn nữa: Bị từ chốị Tương tư trở thành căn bê.nh. Đã là bệnh thì không kể già, trẻ, lớn bé, nam nữ hay đen trắng. Trái tim còn đập thình thịch trong ngực là người ta còn có thể mắc bệnh tương tự Nắng mưa là bệnh của trời Tương tư là bệnh của tôi yêu nàng. * Gặp mặt nhau, chưa biết nàng bằng lòng mình chưa, chàng cứ thấy trái tim mình thôi thúc, kêu réo ầm ỹ: - Đúng tần số rồi, đúng đối tượng rồi, yêu đi thôi! Yêu đi thôi! Chàng làm sao được bây giờ ngoài việc làm cho sự thôi thúc trong lòng được đáp ứng. Chàng tìm cách gần gũi người mơ, nói cho người ta biết rằng chàng đang yêu và tìm cách cho nàng yêu chàng. Dịp may, gặp nàng bên đường trong một đêm trăng, chàng thủ thỉ hỏi han: Hỡi cô tát nước bên đàng, Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đỉ Từ ánh trăng vàng rực rỡ trên dòng sông, long lanh chiếu trong chiếc gầu sồng của nàng rồi hắt ra thành một giải luạ bạc trải dài trên đồng lúa cuả một đêm rằm, chàng về nhà, nhớ trăng, nhớ nước, nhớ người mà ngẩn ngơ tự hỏi: Nước non một gánh chung tình. Nhớ ai, ai có nhớ mình hay chăng? Riêng chàng, chàng nhớ lắm. Nhớ từ ánh trăng vàng mông mênh tới nụ cười e thẹn có đồng tiền trên má bởi vì đâu phải dễ tìm người trong mô.ng. Chàng đã đi hết lục tỉnh Nam Kỳ mới bắt gặp được người mơ: Thò tay anh ngắt cọng ngò Thương em đứt ruột, giả đò ngó lơ! Trên rừng có cây bông kiểng. Dưới biển có cá hóa long. Con cá lòng tong ẩn bóng ăn rong. Anh đi lục tỉnh giáp vòng. Tới đây trời khiến đem lòng thương em! Chàng nhớ nhung lắm, chàng "thương" lắm và chàng cũng yêu lắm nhưng chàng chưa dám ngỏ lời:


Thò tay anh ngắt cọng ngò Thương em đứt ruột, giả đò ngó lơ! Chàng chỉ dám hỏi bâng quơ để coi người ta có chịu trả lời mình không: Lá này là lá soan đào Tương tư gọi nó thế nào hỡi em? Lỡ nhung nhớ, lỡ tương tư, bây giờ lại phải xa nhau, nỗi đau kể sao cho xiết: Đứt tay mấy chút chẳng đaụ Xa em một chút như dao cắt lòng. Yêu nhau rồi, không thể nào chịu được chia xa, nó như dao cắt lòng chàng. Chàng nhất định phải được cùng nàng gá nghiã. Dù cha mẹ rầy la, đánh mắng hay cùng lắm chàng đành xin chịu chết để được gần nàng: Anh thương em trầu hết lá lươn. Cau hết nửa vườn cha mẹ nào haỵ Dầu mà cha mẹ có haỵ Nhất đánh nhì đầy hai lẽ mà thôị Gươm vàng để đó em ơị Chết thì chịu chết. Lìa đôi anh không lìa! * Nhớ nhung, thương nhớ làm chàng thức suốt đêm dàị Chàng tơ tưởng được thở than cùng nàng, được thề thốt một đời chung thủỵ Chập chờn hết đêm, chàng giật mình tỉnh dậy, thấy mình vẫn một mình: Bước sang canh một, anh thắp ngọn đèn vàng. Chờ con bạn ngọc thở than đôi lờị Canh hai vật đổi sao dờị Tính sao nàng tính trọn đời thủy chung. Canh ba cờ phất trống rung. Mặc ai, ai thẳng ai dùn mặc aị Canh tư hạc đậu cành maị Sương sa lác đác khói bay mịt mờ Canh chầy tơ tưởng, tưởng tợ Chiêm bao thấy bậu, dậy rờ chiếu không. Đêm ngủ không yên, ngày tơ tưởng mặt mà lòng càng nặng chĩu mối sầu tương tư: Chàng nhớ nàng lắm. Nơi nào đó, nàng đang ngồi bên song cửa, chàng muốn hỏi ai kia rằng lòng nàng có như tấm lòng chàng? Có thấy cô đơn, có cần người chia xẻ, có thắt thẻo đợi chờ ai: Ngồi tựa song đàọ Hỏi người tri kỷ ra vào vấn vương? Gió lạnh đêm trường. Nửa chăn, nửa chiếu, nửa giường chờ aỉ


* Chàng nặng lòng đến thế. Còn nàng, từ ngày ăn miếng trầu cay cũng đâm ra thờ thẫn, nhớ nhớ, quên quên. Từ ngày ăn phải miếng trầụ Miệng ăn, môi đỏ, dạ sầu đăm chiêụ Biết là thuốc dấu, bùa yêụ Làm cho khúc mắc nhiều điều xót xa, Làm cho quên mẹ quên chạ Làm cho quên cả đường ra lối vàọ Làm cho quên cá dưới aọ Quên sông tắm mát, quên sao trên trời Chàng tương tư ai đó thì cũng có người đang nhớ nhớ,thương thương aị Để che dấu những tình cảm của mình, người ta đã phải dối mẹ, dối cha: Thương nhau cởi áo cho nhaụ Về nhà mẹ hỏi qua cầu gió baỵ Tại mẹ may áo rộng taỵ Con quen gió mát, áo bay mất rồị Cảnh vật quen thuộc, yêu dấu chung quanh, đâu đâu cũng là bóng hình ai: Qua đình ngả nón trông đình. Đình bao nhiêu ngói, thương mình bấy nhiêụ Qua cầu ngả nón trông cầu Cầu bao nhiêu nhịp, dạ sầu bấy nhiêụ Khi trang điểm, lúc đứng ngồi, lòng càng xót xa thương nhớ: Cầm lược thì nhớ đến gương. Ôm chăn nhớ chiếu, nằm giường nhớ ...aỉ Nhớ thương làm người ta ngủ không yên, ăn không được, quay quắt nhớ miếng trầu ngày nào: Một thương hai nhớ ba sầụ Cơm ăn chẳng được ăn trầu cầm hơị Chiếc khăn, ánh đèn, đôi mắt cũng hùa nhau mà... nhớ thương mãi người nào đó: Khăn thương nhớ ai, khăn rơi xuống đất? Khăn thương nhớ ai, khăn vắt lên vaỉ Khăn thương nhớ ai, khăn chùi nước mắt? Khăn thương nhớ ai, khăn giặt để vaỉ Đèn thương nhớ ai mà đèn không tắt? Mắt thương nhớ ai mắt ngủ chẳng yên?


Lễ giáo bắt người con gái phải kín đáo, phải thụ động nên tình yêu càng lắng đọng, nỗi tương tư càng chua xót vì không dám cùng ai chia xẻ, tỏ bày: Anh buồn có chốn thở than. Em buồn như ngọn nhang tàn thắp khuya! Nàng ngắm gió, nhìn mây, thấy mình không được như con chim, con cá. Nàng trông ngóng mãi một bóng hình: Con chim buồn, con chim bay về cội Con cá buồn, con cá lội trong sông Em buồn, em đứng em trông Ngõ thì thấy ngõ, người không thấy người! Trông gần rồi lại ngó xa mà bóng hình ai vẫn biền biệt: Ngày ngày em đứng em trông. Trông non, non ngất. Trông sông, sông dàị Trông mây, mây kéo ngang trờị Trông trăng, trăng khuyết. Trông người, người xa..." Trời, mây, non nước vẫn chỉ mãi một mầu nhạt nhoà cho trăng cô đơn , cho hoa buồn bã: Vì mây cho núi lên trờị Vì cơn gió thổi, hoa cười với trăng Vì sương cho núi bạc đầụ Vì cơn gió mạnh cho rầu rĩ hoa Vì mây cho núi lên caọ Mây còn mờ mịt, núi nhòa mờ xanh. Bao lâu nữa nàng sẽ cô dơn, sẽ bạc đầu như ngọn núi dưới sương tuyết, thời gian? Non xanh bao tuổi non già? Vì chưng sương tuyết hóa ra bạc đầủ * Tương tư vì xa cách hay không được đáp ứng để mình mãi bâng khuâng nhưng không đau đớn, đắng cay bằng bị phụ tình: Lá khoai anh ngỡ lá sen Bóng trăng anh ngỡ bóng đèn anh khêu! Người yêu đã một thời thề thốt nay ngoảnh mặt, quay lưng để chàng tiếc công yêu đương, thương nhớ: Cầm vàng mà lội qua sông. Vàng rơi không tiếc, tiếc công cầm vàng!


Người ta phụ mình chỉ vì cái nghèo đeo đuổi Vậy mà ngày xưa đó có người đã hẹn biển, thề non. Chàng tiếc cho một mối tình và cũng tiếc cho một lần lầm lỡ tin yêu: Ai phụ tôi đất trời chứng giám Phận tôi nghèo đâu dám phụ ai Tưởng giếng sâu tôi nới sợi dây dài Ngờ đâu giếng cạn, tiếc hoài sợi dây! Biết người ta phụ bạc rồi, sao lòng mình cứ xót xa, tiếc nuối rồi mãi ước ao, năn nỉ: Đờn cò lên trục kêu vang Qua còn thương bậu, bậu khoan có chồng Muốn cho đây đấy đạo đồng Qua đây thương bậu hơn chồng bậu thương. Không, con người mình đêm ngày nhớ thương, muốn cả đời gắn bó đã nhất định làm con chim hót mãi trong lồng! Nhưng... ước chi, một ngày nào đó, con chim sẽ xổ lồng bay cao: Chim khôn mắc phải lưới hồng Hễ ai gỡ được đền công lạng vàng Anh rằng anh chẳng lấy vàng Hễ anh gỡ được thì nàng lấy anh. Chàng đã yêu, chàng đã đau đớn vì yêụ Nàng có hay cho mối tình chung thủy, gắn bó một đời cuả chàng hay nàng nhất định chia tay, theo chồng xa xứ, để lại mọât người khóc nhớ, khóc đau: Dế kêu dưới đống phân rơm Tui xa người nghĩa bưng chén cơm khóc ròng. Chàng sẽ ngày ngày tương tư người phụ ngãi mà tự hỏi và mãi trách người ra đi: Chồng gần không lấy Bậu lấy chồng xa Mai sau cha yếu, mẹ già Chén cơm, đôi đũa, kỷ trà ai dưng? Nếu chẳng phải tự nàng phụ bạc mà tại mẹ cha rẽ thúy chia uyên thì niềm cay đắng lại thêm nhiều phần chua xót, tủi nhục: Tiếc thay bác mẹ nhà nàng Cầm cân không biết là vàng hay thau Thật vàng chẳng phải thau đâu Mà đem thử lửa cho đau lòng vàng!!!" Nỗi đau này ai thấu cho chàng? Có chăng là những người cùng cảnh đã lỡ một chuyến đò tình để mắc bệnh tương tư.

San Jose, 05/ 2006


Lời bàn: Nghe nói có phương thuốc trị tương tư hay lắm, cũng hình như moi đâu trong ca dao mà ra : Tu là cõi phúc, tình là dây oan . Nhưng rồi cũng chả ra làm sao cả khi nhân gian cứ lại phản đề ngay đấy : Ba cô đội gạo lên chùa Một cô yếm thắm bỏ bùa cho sư Sư về sư ôm tương tư Ốm lăn ốm lóc cho sư trọc đầu Đấy cứ nhì nhằng, nhung nhăng với chữ tình rồi cả đời còn lôi thôi chán : Chàng đi cho thiếp theo cùng Đói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam Ví dù tình có dở dang Thì cho thếp đón đò ngang thiếp ..dìa Về quê cũ bên cạnh nỗi đau của mối tình phụ bạc, còn miệng tiếng người đời: Gió đưa cây cải về trời Rau răm ở lại chịu nhời đắng cay Tương tư hay tưong tình như từ Hải dúng là nam nhi, bỏ qua cái đúng sai của nhân thế thường tình, biết mười muoi là hàng sẽ sống cũng như chết ; ....Hàng thần lơ láo, phận mình ra sao Chi bằng riêng một biên thuy... Nhưng vì em mà ta chết, ta sẽ chết đứng dế chỉ ngã xuống trong vòng tay em . Chao ơi chết vì tình như thế đấy, còn gì dẹp cho bằng . Cũng vài chục năm trước TTKH đã làm những cô câu học sinh trung học ép bướm vào nhũng trang thơ, để đêm đêm ngồi khóc lẻ loi một mình . Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời Ai ân nhạt nhẽo của chồng tôi Chồng tôi vẫn biết tôi thương nhớ Người ấy cho nên vẫn hững hờ Tấm lòng lương thiện của một con người được dịp trắc nghiệm, đâm ra thương ông chỒng của nàng qúa đi thôi, biết mà vẫn cố đấm ăn xôi thì qủa là cũng đã tưong tư bà vợ lạnh lùng lậm rồi chăng, nếu không thì you sugar you me sugar me cho nó gọn bề tình tiết . Cái thời đi học, cậu nào may mắn bên cạnh có cô hàng xóm xinh, đánh chết cũng nẩy nở một mối tình đẹp như mơ . Đêm đêm vất vả nắn nót thư tình trên giấy pelure xanh rồi chả bao giờ dám gửI cá, mỗi lần qua nhà nàng nhìn len lén như puppy ăn vụng bột, may mắn được nàng cười cho một nụ thế là phải biết, cứ như là trời đất nở hoa, vui đến mấy ngày . Mỗi lần đi học, nhìn em hàng xóm tung tăng vạt áo nữ sinh sao mà :


Trúc xinh trúc mọc đầu đình Em xinh em đứng một mình cũng xinh Cậu thư sinh nghèo đâm ra mơ mông : Ước gì anh lấy được nàng Để anh mua gạch Bát Tràng về xây Xây dọc rồi lại xây ngang Xây cầu bán nguyệt cho nàng rửa chân Hải tôi yêu lắm mối tình Phạm Thái, Quỳnh Như , khi nàng chết ta bỏ quên giang san, nam nhi hồ thỉ không bằng một chuốc rượu say để gợi nhớ đến người tri âm, giang hồ một gánh chỉ còn ta nhớ nàng, lãng đãng ngày tháng chạy dài trên mái tóc sưong mà thảnh thốt, mà chân tình : " A ha chí lớn trong thiên hạ không đựng đầy đôi mất mỹ nhân"

Tương tư trong ca dao  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you