Issuu on Google+

វិថីជំននឿព្រះរុទ្ធសាសនា ចុះផ្សាយដោយ ព្រុះមហាភិរមយ

DDDCEEE

ពាក្យព្ាមដព្រៀនររស់ ព្រុះរទ្ធ សាសនាជាដោល ការណ៍រិតសថត ិ ដៅព្សារ់តាមចារ់ធមមជាតិដែលព្រុះ សម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ព្ទ្ង់ានរក្ដ ើញ មិនដមនព្រុះ អងគព្រឌិតផ្សលិតសាងដ ង ើ ដោយខ្លួ នឯង ឬក្៏ទ្ទ្ួល ពាក្យដព្រៀនព្រដៅរីព្រុះអាទ្ិដទ្រណាៗដទ្ ការ សដព្មចអនតតរធម៌គឺដោយសារដសចក្តីព្រឹងដព្រង ររស់ខ្ួ ល នព្រុះអងគឯង រគគលដែលសដព្មចធម៌ដោយ ខ្លួ នឯងយ៉ាងដនុះសទ្ធ ដតដៅព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ទង ាំ អស់


ពាក្យថា ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ ដព្រថា អនក្រក្ដ ើញ អនក្ ព្តាស់ែឹង ឬ អនក្យល់ែឹងសចាធម៌ ការដែលព្រុះរទ្ធ សាសនាម្មនពាក្យដព្រៀនព្រដៅសមគួរែល់រគគល ព្គរ់លាំោរ់ថានក្់និងម្មនគណតម្មលែល់ជី វិតររស់អនក្ រែិរតតដិ នុះឯងដទ្ើរ មនសសជាតិទ្ទ្ួលសាគល់ជាទ្ូដៅ ថា ម្មនព្ទ្ឹសីត និង វិធីសាស្រសតសក្ល

ពាក្យថា

ព្ទ្ឹសីត ានែល់ ដោលការណ៍ ពាក្យថា វិធីសាស្រសត ានែល់ ដោលគាំរូ ឬ ដរររដរៀរ និង ពាក្យថា សក្ល ានែល់ ទ្ូដៅ គឺ អនក្ណា ៗក្៏ទ្ទ្ួលសាគល់ ។ ការដែលនិយយថា ព្រុះរទ្ធ សាសនាម្មនព្ទ្ឹសីន ត ិង វិធី សាស្រសតសក្ល សាំដៅែល់ ព្រុះរទ្ធ សាសនាម្មនពាក្យ


ដព្រៀនព្រដៅដែលម្មនដោលការណ៍និងដរររដរៀរ ព្តូវានមនសសជាតិទ្ទ្ួលសាគល់ជាទ្ូដៅថា ព្តឹមព្តូវ រិតព្ាក្ែ រិដសាធាននិងដជឿជាក្់ាន ពាក្យដព្រៀន ព្រដៅដែលចាត់ថាជាព្ទ្ឹសីន ត ិង វិធីសាស្រសតសក្លម្មន ដព្ចើនដរឿងណាស់ ែូចជា ដោលការណ៍ក្មម ដោល ការណ៍ម្នដេត និងផ្សល ដោលការណ៍ម្នដេតរចា័យ អាព្ស័យោននិងោនដក្ើតដ ង ើ (ឥទ្របចាយតា) ដោល ការណ៍អ រិយសចា ដោលការណ៍អភិវឌឍមនសស ៤ ព្រដភទ្ ជាដែើម ដោលការណ៍អ រិយសចាចាត់ជាដោល ការណ៍រដិ សសដែលព្រក្រដោយដោល ៤ ព្រការែូច តដៅដនុះ៖


1.

ជី វិតនិងដោក្ដនុះម្មនរញ្ហា(ទ្ក្ខ) រាល់ជី វិត

ដែលដក្ើតមក្ក្នុងដោក្ដនុះសទ្ធ ដតម្មនរញ្ហា ម្មនទាំងរញ្ហាសក្ល ែូចជា រញ្ហាដក្ើត រញ្ហា ចាស់ រញ្ា ឈឺ រញ្ហាសាលរ់ រញ្ហាខ្ក្ចិតត រញ្ហា ព្ពាត់ព្ាសចាក្រគគល សតវ ឬ វតថជា ុ ទ្ីព្សឡាញ់ ជាដែើម និង រញ្ហារាយរងែម្ទ្ដទ្ៀត ។ 2.

រាល់រញ្ហាសទ្ធ ដតម្មនមូលដេត មិនដមនដក្ើត

ដ ើងឯងដទ្(សមទ្័យ) រញ្ហាដែលមនសសព្រឈម មខ្ែូចដពាលមក្ខាងដលើមិនដមនដក្ើតដ ើងឯងឬ ោរ់ជួរដក្ើតដ ើងដោយោមនដេតរចា័យដនាុះដទ្ រាល់រញ្ហាដែលដក្ើតដ ើងសទ្ធ ដតម្មនមូលដេត រ៉ាដនតដោយសារដតដយើងដមើលមិនធលុុះឬមិនយល់ ដេតរចា័យដែលនាាំឲ្យដក្ើតរញ្ហា ដទ្ើរគិតថា


រញ្ហាដនាុះ ៗ ដក្ើតដ ង ើ ដោយម្ចែនយ ឬ ដោយ ោរ់ជួន ។ 3.

មនសសអាចដោុះព្សាយរញ្ហាានដោយរញ្ហា

ររស់ខ្ួ ល នឯង (និដរាធ) តបិតសាគល់មល ូ ដេតម្ន រញ្ហាររស់ខ្ួ ល នឯងចាស់ ការដោុះព្សាយរញ្ហា ព្តូវរាវរក្មូលដេតឲ្យដ ើញ ដេើយដោុះព្សាយ ព្តង់ដេតនុះឯង ព្រុះរទ្ធ សាសនារដព្ងៀនថា មនសសម្មនសកាតនរលឬអាំណាចអាចដោុះ ព្សាយរញ្ហាានដោយខ្លួ នឯងដោយមិនចាាំាច់ រឹងអាព្ស័យដខាមច ព្ពាយ រិសាច អារក្អារក្ស អនក្តា ព្រុះឥនទ ព្រុះព្រេមឬអាំណាចសក្តិសិទ្ធ ណាៗ មក្និមមិតដទ្ ។


4.

ការដោុះព្សាយរញ្ហាព្តូវរឹងអាព្ស័យរញ្ហា

និងដសចក្តីព្រឹងដព្រង(វាយមៈ) ក្នុងការដោុះ ព្សាយរញ្ហាររស់ខ្ួ ល ន ៗ រគគលព្តូវដព្រើរញ្ហានិង ដសចក្តីរាយម(វី រិយៈ)ជួយដព្ជាមដព្ជងដទ្ើរ អាចដោុះព្សាយរញ្ហាឲ្យសដព្មចដៅាន ដពាល គឺ ព្តូវែឹងថា អវីគឺតួរញ្ហា ម្មនមូលដេតមក្រីអវី ម្មនផ្សលូវដោុះព្សាយានឬដទ្ ព្តូវដោុះព្សាយ ដោយរដរៀរណា លុះសាគល់រញ្ហាតាមការរិត ដេើយ ក្៏ដរៀរររដោុះព្សាយរញ្ហាដនាុះដោយដស ចក្តីព្រឹងដព្រងខ្ន ុះដខ្ន ងយ៉ាងព្រែិតព្រជី ។


អរិយសចា ៤ ព្រការដនុះចាត់ជាព្ទ្ឹសីន ត ិង វិធីសាស្រសត សក្លដែលអាចយក្ដៅដោុះព្សាយរញ្ហាជី វិតររស់ មនសសជាតិាន ។ ព្រុះរទ្ធ សាសនាព្រកាន់យក្ដោលការណ៍ជាផ្សលូវក្ណា ត ល ពាក្យថា ផ្សលូវក្ណា ត ល សាំដៅែល់ ផ្សលូវដែលព្រកាន់ យក្ដសចក្តោ ី ម ក្់លមម ឬ ខ្វតតព្រតិរតតិ ដែលកាន់ ម្មោ៌ក្ណា ត លតាមដោលរទ្ធ សាស្រសត ដែលដៅថា ម ជឈិម្មរែិរទ ានែល់ អរិយមគគម្មនអងគ ៨ ឬដៅ ថា ម្មោ៌ ៨ ព្រការ គឺ៖ 1.

សម្មមទ្ិែះិ ានែល់ គាំដេើញព្តូវ ឬដសចក្តី

យល់ដ ើញព្តូវតាមសភាររិត ែូចជា យល់ ដ ើញថា ដធវល ើ អានលអ ដធវអា ើ ព្ក្ក្់ានអាព្ក្ក្់


ទនដែលឲ្យដេើយម្មនផ្សល ការសដស្រ្គុះដែលដធវើ ដេើយម្មនផ្សល វិាក្ក្មមដែលដធវល ើ អនិងដធវើ អាព្ក្ក្់ម្មន ដោក្ដនុះម្មន ដោក្ខាងមខ្ម្មន ម្មតាម្មនគណ រិតាម្មនគណ សតវផ្សសដក្ើតម្មន ក្នុងដោក្ដនុះម្មនសមណៈព្ពាេមណ៍ដែល ព្រព្រឹតល ត អព្តឹមព្តូវដររដធវឲ្ ើ យជាក្់ចាស់ដោយ រញ្ហាយង់យល់ដេើយព្រកាសដោក្ដនុះ និង ដោក្ខាងមខ្ម្មន ជាដែើម ។ 2.

សម្មមសងករបៈ ានែល់ គាំនិតព្តូវ គឺ ការគិត

ព្តឹមព្តូវ មិនគិតដោភលន់ចង់ានររស់អនក្ែម្ទ្ គិតចង់រំដោុះខ្លួ នឯងឲ្យរួចផ្សតរីដព្គឿងអនទងចិតត ទាំងរួង មិនគិតដរៀតដរៀនឬចងអាឃាតអនក្ែម្ទ្ ឲ្យដតតព្ក្ហាយជាដែើម ។


3.

សម្មមវាចា ានែល់ ការនិយយសតីានលអ

ព្តឹមព្តូវ គឺ ការនិយយដែលដវៀរចាក្លក្ខណៈម្ន ការនិយយអាព្ក្ក្់ ៤ យ៉ាង គឺ និយយក្េក្ ដាក្ព្ាស់ និយយញុុះញង់រាំដរក្រាំាក្់ និយយពាក្យដព្ោតព្ោត ព្ចដឡាងខាម និយយ រ៉ាា៉ាច់រ៉ាដា៉ា ច ភរភាយ រ៉ាដនតនិយយពាក្យរិត ព្តង់ដៅព្តង់មក្ និយយសព្មរសព្មួលផ្សសុះផ្សា សាមគគី និយយពាក្យសភាររារសា និយយ ពាក្យដរចន៍ម្មនព្រដយជន៍គួរឲ្យដជឿសាតរ់ និយយដោយដមតាតចិតត និយយក្នុងកាលៈដទ្សៈ សមគួរ អនក្កាដសត អនក្ទ្សសនាវែតី អនក្ផ្សាយ វិទ្យុ-ទ្ូរទ្សសន៍ អនក្ដព្រើដេវសរកក្ េគក្េគលលលស ឬ អនក្និរនធនិយក្ ដសមរដលខា អនក្នដយាយ


តោការ ដមធាវីព្តូវដរៀនសូធយនិងនិយយឲ្យម្មន ពាក្យសភាររារសា ឲ្យម្មនភសតតា ុ ងឲ្យម្មនការ រិតអាចរិដសាធនិងរក្ព្រភរដែើមានទាំងដផ្សនក្ ទ្សសនវិជាា ចារ់ឬព្រវតតសា ិ ស្រសតជាដែើម ។ 4.

សម្មមក្មមនៈត ានែល់ ការដធវើព្តូវ គឺ ការដធវើ

ព្តឹមព្តូវតាមសណា ត រ់រដរៀរម្នការរស់ដៅរួមោន ដពាលគឺ ដធវកា ើ រព្សរចារ់ មិនព្រព្រឹតរ ត ទ្ដលមើស ឬដវៀរចាក្ការព្រព្រឹតអា ត ព្ក្ក្់តាមផ្សលូវកាយ ៣ យ៉ាង គឺ មិនសម្មលរ់ មិនដរៀតដរៀន មិនដធវើទ្ក្ខ រក្ដមនញ ឬ មិនគាំរាមគាំដេងដគឯង មិនលួចឆក្់ រលន់ព្ទ្រយដគ មិនរំដោភព្ររនធក្ូនព្សី ឬ រតីសីអនក្ ែម្ទ្ មិន ឃា ាំ ាំងមនសសដោយខ្សចារ់ មិនដធវើ


ទរណក្មមអនក្ដទស មិនរំដោភសិទ្ធិក្ម្មរឬស្រសតី ។ 5.

សម្មមអាជីវៈ ានែល់ ការចិញ្ាឹមជី វិតព្តូវ គឺ

ការម្មនមខ្រររចិញ្ាម ឹ ជី វិតដែលព្តឹមព្តូវតាម ចារ់ ែូចជា មិនរក្សីដាក្ព្ាស់ដគ មិនែាំដ ើង តម្មលទ្ាំនិញឬតម្មលសាំរព្តយនយនតតាមអាំដរើចិតត ដែលជាដេតដធវើឲ្យចលនាដសែះក្ិចា វិលវល់ មិន ឆក្់រលន់អនក្ែម្ទ្ចិញ្ាឹមជី វត ិ មិនរក្សីជួញែូរ មនសស មិនព្រព្រឹតដត រសាក្មម មិនជួញែូរដព្គឿង ដញៀនចិញ្ាម ឹ ជី វិតជាដែើម។ 6.

សម្មមវាយមៈ ានែល់ ការខ្ាំដធវើអាំដរើលអព្តឹម

ព្តូវ ម្មនន័យថា ខ្ាំទ្រ់ខ្ួ ល នឯងមិនឲ្យដធវើអាំដរើ អាព្ក្ក្់ដែលម្មនឱកាសអាចដធវា ើ ន ខ្ាំដធវើអាំដរើលអ


ដែលមិនទន់ដក្ើតដ ង ើ ែល់ខ្ួ ល នឯង ខ្ាំរក្ាអាំដរើ លអដែលដក្ើតដ ើងក្នុងខ្លួ នឲ្យែូចយ៉ាងអាំរិលរក្ា ភារម្ព្រែូដចានុះ ។ 7.

សម្មមសតិ ានែល់ ការរលឹក្នឹក្ភនក្ាន

ព្តឹមព្តូវ គឺ ការតាាំងសាមរតីផ្សង គ រិចារណាអវី ៗ ទាំងរួងដែលព្ាក្ែតាមសភាររិតដពាលគឺ ការ រិចារណារាងកាយ សាំដណាយដសាយែឹង និងចិតត វិញ្ហាណររស់ខ្ួ ល នឲ្យយល់ែឹងតាមសភាររិត ម្មនន័យថា ោនន់ដគនរធម៌ទង ាំ ឡាយដែលព្ាក្ែ ម្មនដៅតាមសភាវធម៌ជាក្់ដសតង ។ 8.

សម្មមសម្មធិ ានែល់ ការតមកលច ់ ិតឲ្ ត យ

ខាារ់ខ្ួ ា នានយ៉ាងព្តឹមព្តូវ គឺ តាាំងចិតម ត តម្មាំនឹង


អារមមណ៍ដតមួយានយ៉ាងព្តឹមព្តូវរេូតែល់ដក្ើត វិតក្កៈ វិចារៈ រីតិ សខ្ ឯក្គគតាជាដែើម ។ សទធ ដព្រថា ជាំដនឿ សទធក្នុងព្រុះរទ្ធ សាសនាចាត់ជា ជាំដនឿដែលព្រក្���ដោយរញ្ហាឬដេតផ្សលដែលដៅ ថា សទធដែើមបីរញ្ហា ដទុះរីព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្ទ្ង់ រដព្ងៀនមនសសឲ្យម្មនសទធក្៏ដោយ រ៉ាដនតសទធដនាុះ ដតាងដតឆលងកាត់ការព្តិុះ រិុះរិចារណាដោយរញ្ហាឲ្យ ានព្គរ់ព្ជុងដព្ជាយសិនសមែូចដសចក្តីដែលព្រុះ អងគរដព្ងៀនែល់អនក្ព្សុក្កាោមៈក្នុងសតតនរ ត ិែក្ អ ងគត ុ រត និកាយ តិក្និាត ទ្តិយរណាាសក្ៈ មហាវគគ កាោមសូព្ត ក្ាលទ្ី ៤១ ក្ថាខ្ណឌ ៦៧ ទ្ាំរ័រ ២១៨ ថា


1.

ម្ម អនសសដវន ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះដសចក្តរា ី យ

ការណ៍ ។ 2.

ម្ម ររមបរាយ ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះទ្ាំដនៀម

ទ្ម្មលរ់។ 3.

ម្ម ឥតិក្រា ិ យ ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះពាក្យចចាម

អារា៉ា ម ។ 4.

ម្ម រិែក្សមបទដនន

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះការ

អាងក្បួន ឬ គមពីរ ។ 5.

ម្ម តក្កដេត

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះតក្ក វិជាា ។

6.

ម្ម នយដេត

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះអនម្មនឬ

លាំនឹក្សាមន ។ 7.

ម្ម អាការររិ វិតដក្កន

ព្តិុះ រិុះតាមសាថនភារ ។

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះការ


8.

ម្ម ទ្ិែះិនិជានក្ខនិយ ត

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះព្តូវ

នឹងព្ទ្ឹសីដត ែលរិនិតយរិចយ ័ ដេើយ។ 9.

ម្ម ភរវររ ូ តាយ

ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះដ ើញ

ទ្ាំនងគួរឲ្យដជឿ។ 10. ម្ម សមដណា ដនា គរូតិ ក្ាំអាលដជឿដព្ពាុះ យល់ថា សមណៈឬរគគលរូរដនុះជាព្គូររស់ដយើង ។ សដងកតដ ើញថា ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្ទ្ង់រដព្ងៀនសទធ ក្នុងទ្ីណា ព្ទ្ង់ក្៏ព្តាស់ែល់រញ្ហាក្នុងទ្ីដនាុះ ដពាលគឺ ព្ទ្ង់ដរើក្ឱកាសឲ្យអនក្សាតរ់ដព្រើរញ្ហាររស់ខ្ួ ល ន រិចារណាែាំដណើរដែើមទ្ងម្នសាសនធម៌ររស់ព្រុះអងគ ឲ្យានេមត់ចត់មននឹងទ្ទ្ួលយក្មក្ជាទ្ីរឹងតាមផ្សលូវ


ចិតត ចាត់ជាការឲ្យដសរីភារែល់អនក្ែម្ទ្សដព្មចចិតត មននឹងទ្ទ្ួលយក្មក្ជាទ្ីរឹងររស់ខ្ួ ល ន ែូចជា រលៈ ៥ ព្រក្រដោយសទធ វិ រិយៈ សតិ សម្មធិ រញ្ហា, អរិយព្ទ្រយ ៧ ព្រក្រដោយសទធ សីល េិ រិ ឱតតរបៈ រេសចាៈ រញ្ហា ជាដែើម ដ ើញថា សទធក្នុងព្រុះរទ្ធ សាសនាព្តូវម្មនរញ្ហាជាដព្គឿងអរសទរជាែរារ ចាំណចដនុះឯងដទ្ើរដផ្សសងរីសាសនាែម្ទ្ដែល រដព្ងៀនឲ្យម្មនសទធដតមា៉ា ង គឺ ដរើព្រុះគមពីររដព្ងៀន ឲ្យដជឿយ៉ាងណា ក្៏ដតាងដតដជឿតាមដោយឥត លក្ខខ្ណឌ ដរើមិនដជឿចាត់ទ្ក្ថាារ ព្រុះរទ្ធ សាសនាដទុះរីរដព្ងៀនដរឿងសទធក្៏ដោយ ក្៏មិនដមន ដចុះដតរ្គរ់ឲ្យដជឿតាមដនាុះដទ្ រ៉ាដនតឲ្យដព្រើរញ្ហាជា ដព្គឿងព្តិុះ រិុះរិចារណាមននឹងដជឿកាន់ ។


សទធ តាមដោលរទ្ធ សាសនាដនាុះ សាំដៅែល់ ជាំដនឿ ដជឿជាក្់ ឬ ជាំដនឿទ្ក្ចិតយ ត ៉ា ងមតម្មាំចដាំ ពាុះដេតតាម ដែលខ្លួ នអាចរិចារណាយល់ដ ើញាន ដោយ អាព្ស័យដេតផ្សលថា ដោលដៅដែលដៅខាងមខ្ ដនាុះអាចព្រព្រឹតដត ៅឬចូលែល់ាន និងម្មនគណ តម្មលគួរែល់ការអរ់រំចដព្មើនឲ្យដក្ើតម្មននិងដធវើឲ្យជាក្់ ចាស់ដោយខ្លួ នឯង សទធដទ្ើរជាជដណតរើ កាាំែាំរូង ដែលនាាំ ដៅកាន់រញ្ហានិងចាំដណុះែឹង ផ្សទុយរីសទធ ដររព្រគល់កាយថាវយខ្លួ ន គឺ ព្រគល់ទ្ាំនក្ទ្ក្ចិតឲ្ ត យ ែល់អវម ី ួយដោយឥតវិចារណញាណ ដពាលគឺ ដោយ ឥតគិតែងវិនដេតផ្សល សទធដែលព្តឹមព្តូវចាត់ជា ធានក្់ែឹក្នាាំពាាំយួរឲ្យដក្ើតរញ្ហាភិវឌឍន៍ គឺ ការអភិវឌឍ រញ្ហា ដចក្ជា ៤ ព្រដភទ្ គឺ៖


១.ជាំដនឿដជឿជាក្់ចាំដពាុះសកាតនរលររស់មនសសដែល អាចចូលែល់រញ្ហាជាដព្គឿងព្តាស់ែឹងឬយល់ែឹងាន (តថាគតដពាធិសទធ) ២. ម្មនជាំដនឿដជឿជាក្់ចាំដពាុះចារ់ក្មមផ្សល(ក្មម សសទធ) ៣. ម្មនជាំដនឿដជឿជាក្់ចាំដពាុះផ្សលររស់ក្មមឬ វិាក្ក្មម( វិាក្សទធ) ៤.ម្មនជាំដនឿដជឿជាក្់ថា សតវដោក្ម្មនក្មមជា ររស់ខ្ួ ល នឯង(ក្មមសសក្តាសទធ) ក្មមដតងឲ្យផ្សលមិនែូចោន គឺ ក្មមខ្លុះឲ្យផ្សលទន់េន់ ក្មមខ្លុះឲ្យផ្សលក្នុងរយៈខ្ល ី និង ក្មមខ្លុះឲ្យផ្សលក្នុងរយៈ ដវង ។ រញ្ហា ានែល់ ធមមជាតិជាដព្គឿងយង់យល់


ដេតផ្សល រញ្ហាដែលទ្ទ្ួលានការអរ់រំដេើយម្មន លក្ខណៈ ៣ យ៉ាង គឺ 1.

យង់យល់សាគល់ដេតដែើមចមម្នដសចក្តី

វិនាសេិនដហាចនិងយង់យល់សាគល់អាទ្ីនរគឺ គណវិរតតិម្ន ដសចក្តីវិនាសដពាលគឺ ម្មនរញ្ហា សាទរសទង់យង់យល់ចាំណចខាលាំងចាំណចដខ្ាយម្ន សារដរើវតថក្ ុ នុងដោក្ (អាយដកាសលល)។ 2.

យង់យល់សាគល់ដេតដែើមចមម្នដសចក្តី

ចដព្មើនដជឿនដលឿននិងគណជាតិ គឺ គណ ព្រដយជន៍ម្នដសចក្តច ី ដព្មើន (អាយដកាសលល) 3.

យង់យល់សាគល់ វិធីសាស្រសតលុះរង់ដេតដែើម

ចមម្នដសចក្តីវិនាសេិនដហាចដនាុះនិងយង់យល់


សាគល់ វិធីសាស្រសតក្សាង ដេតម្នដសចក្តីចដព្មើន ដជឿនដលឿន(ឧាយដកាសលល) ការដែលព្រុះរទ្ធ សាសនាដលតតអភិវឌឍសទធនិងរញ្ហា ឲ្យានព្តឹមព្តូវដនុះ គឺ ដែើមបីដរើក្ឱកាសឲ្យមនសស ចូលរួមគិតរិចារណាយ៉ាងលអិតលអន់សិនមននឹងទ្ទ្ួល យក្មក្ដជឿកាន់ក្នុងជី វិតររស់ខ្ួ ល ន ។ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ ទាំងរួងចាត់ជាពាក្យដព្រៀនព្រដៅដែើមបីឲ្យយល់ែឹង ការរិត កាលដរើយល់ែឹងការរិតររស់ធមមជាតិ ក្ិដលស គឺ ការមិនយល់ែឹង(អវិជាា)និងដសចក្តីយល់ ដ ើញខ្ស(មិចាាទ្ិែះិ)ក្៏មិនអាចដក្ើតដ ង ើ ាន រ៉ាដនតដរើ


ក្ិដលសផ្សទុុះដ ើងក្នុងចិតស ត នាតនដៅដរលណា ព្រុះរទ្ធ សាសនាក្៏ដរាយដវៀវដៅដៅដរលដនាុះ ។ អនក្លុះក្ិដលសដែលជាដេតឲ្យរួចផ្សតចាក្ទ្ក្ខ ទាំងរួងានរិតព្ាក្ែ គឺ ដសចក្តីយល់ដ ើញព្តូវ (សម្មមទ្ិែះ)ិ ដោយសភាវធម៌ ានែល់ រញ្ហា ដចតសិក្ដែលម្មនដ្ ម ុះថា វិរសសនារញ្ហា និង រញ្ហាក្នុងមគគចិតត ដព្ពាុះដេតដនាុះ ព្រុះរទ្ធ សាសនា កាលដរើដពាលដោយន័យដផ្សសង ៗ ម្មនន័យែូចតដៅ ដនុះ៖  ដោយអតថន័យ ានែល់ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅ ររស់ព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់


 ដោយសភាវធម៌ ានែល់ រញ្ហាដែលព្តាស់ ែឹងអរិយសចា ៤ ឬ រញ្ហាដែលចាក្់ធលុុះព្រុះ និពាវន  ដោយភសតតា ុ ង ានែល់ ព្រុះម្ព្តរិែក្ គឺ ព្រុះវិនយរិែក្, ព្រុះសតតនរ ត ិែក្ និង ព្រុះ អភិធមមរិែក្  ដោយធរៈ ានែល់ មខ្្រររស់រទ្ធ ររិស័ទ្ គឺ គនថធរៈ និង វិរសសនាធរៈ  ដោយការចូលែល់ ានែល់ ការយល់ែឹង ព្រុះរទ្ធ សាសនាានដោយរញ្ហា ៣ ថានក្់ គឺ យល់ែឹងដោយការសិក្ាររិយតតិ គឺ ព្រុះម្ព្ត រិែក្, យល់ែឹងដោយការរែិរតតិសល ី


សម្មធិ និង រញ្ហានិងយល់ែឹងដព្ពាុះាន ចាក្់ធលុុះមគគ ផ្សល និពាវន ។ ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ានពាក្យដព្រៀនព្រដៅមក្រីាតភូត ធមមជាតិ ព្ទ្ង់រក្រក្ការរិតចាក្ធមមជាតិ រេូតែល់ ព្ទ្ង់រក្ដ ើញការរិតទាំងដនាុះថា "ធម៌ទង ាំ ឡាយដតង េូរមក្រីដេតនិងរលត់ដៅវិញដព្ពាុះដេតដនាុះ" ម្មនន័យថា ធមមជាតិទង ាំ ឡាយដក្ើតដ ង ើ ាន ដព្ពាុះ ម្មនដេតរចាយ ័ ឲ្យដក្ើតដ ើង កាលដរើអស់ដេត រចា័យដេើយ ក្៏រលត់ដៅវិញ ។ ធមមជាតិដែលម្មនដេតរចាយ ័ តាក្់ដតងដនុះ ដៅថា សងខតធម៌ សមែូចរទ្ធ តព្ម្មស់ក្នុងឧរាទ្សូព្ត អងគុ តតរនិកាយ តិក្និាត ថា


"ម្មនលភិក្ទ ខុ ង ាំ ឡាយ ! ដទុះរីតថាគតឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ ដោយ មិនឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ដោយ ធាតដនាុះ គឺ ការ សថិតដៅតាមធមមតា ែាំដណើរព្រព្រឹតដត ៅតាមធមមតា ក្៏ សថិតដៅយ៉ាងដនាុះឯង ព្រុះតថាគតព្តាស់ែឹង សដព្មចធាតដនាុះថា ស្ខរទាំងរួងមិនដទ្ៀង ម្មនលភិក្ខុទង ាំ ឡាយ ! ដទុះរីតថាគតឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ ដោយ មិនឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ដោយ ធាតដនាុះ គឺ ការ សថិតដៅតាមធមមតា ែាំដណើរព្រព្រឹតដត ៅតាមធមមតា ក្៏ សថិតដៅយ៉ាងដនាុះឯង ព្រុះតថាគតព្តាស់ែឹង សដព្មចធាតដនាុះថា ស្ខរទាំងរួងជាទ្ក្ខ ម្មនលភិក្ខុទង ាំ ឡាយ ! ដទុះរីតថាគតឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ ដោយ មិនឧរបតតិក្ដ ើងក្៏ដោយ ធាតដនាុះ គឺ ការ


សថិតដៅតាមធមមតា ែាំដណើរព្រព្រឹតដត ៅតាមធមមតា ក្៏ សថិតដៅយ៉ាងដនាុះឯង ព្រុះតថាគតព្តាស់ែឹង សដព្មចធាតដនាុះថា ធម៌ទង ាំ រូងជាអនតាត ដេើយ ដទ្ើរព្ារ់ សដមតង រញ្ាតត ដតងតាាំង រដងារ ើ រ្ាញ ដចក្ចាយ ដធវឲ្ ើ យព្សួលយល់ថា ធម៌ទង ាំ រួងជាអនតាត" ដព្ពាុះដេតដនាុះ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះ សម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ដទ្ើរានមក្រីការព្តាស់ែឹងធមម ជាតិតាមសភាររិត មិនដមនានមក្ដោយការនឹក្ គិត គិតសាមនដោយខ្លួ នឯង ោមនព្រុះអាទ្ិដទ្រណា រ្គរ់រញ្ហាឲ្យព្តាស់ែឹង ឬក���៏ោមនព្រេមលិខ្ិត ព្រកាសិតណាៗទាំងអស់ ។


ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់រដព្ងៀនឲ្យសាគល់ការរិតររស់ធមម ជាតិព្រមទាំងដេតរចា័យដែលតាក្់ដតងឲ្យដក្ើតដ ើង និងរលត់ដៅ ដទ្ើរកាលយជាពាក្យដព្រៀនព្រដៅដែល រញ្ាវនតទង ាំ ឡាយគរបីសិក្ាដឈវ ងយល់ាន ។ មនសសរាល់ជ័រជាតិរាល់ភាសាអាចសិក្ាដឈវ ងយល់ និងរិដសាធពាក្យដព្រៀនព្រដៅដែលជាសចាធម៌ដនាុះ ាន ព្រុះរទ្ធ សាសនាមិនេួងហាមនិងរងខិតរងខាំ រគគលណាឲ្យដជឿកាន់ដទ្ ែូចជា រដព្ងៀនថា ធាតែី ម្មនលក្ខណៈរឹងឬទ្ន់ រិដសាធែឹងានដោយកាយ សមផសស ធាតដភលើង ម្មនលក្ខណៈដតត ឬ ព្តជាក្់ រិដសាធែឹងានដោយកាយសមផសស ចិតត ជាធមមជាតិ


ែឹងចាស់នវូ អារមមណ៍ ែូចជា ដ ើញរូរ ឮសដមលង ធាំ ឹ នឹក្គិត ក្លិន ែឹងរស ែឹងរាំនាល់ ែង ដសចក្តដី ោភ គឺ តដព្មក្ដព្តក្អរដញៀនញា៉ាមក្នុង អារមមណ៍ ក្ាំេឹង គឺ ដសចក្តីមិនដរញចិតក្ ត នុងអារមមណ៍ ឬ ដសចក្តីព្រទ្ូសរា ត ៉ា យអារមមណ៍ ដមតាត គឺ ដសចក្តរ ី ៉ាង ព្ាថានឲ្យសតវទង ាំ រួងម្មនដសចក្តីសខ្ ក្រណា គឺ ទ្ឹក្ ចិតជ ត ួយដព្ាសសតវឲ្យរួចផ្សតចាក្ទ្ក្ខ ដព្ពាុះដេតដនុះ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ដទ្ើររដព្ងៀន ឲ្យសាគល់ការរិតររស់ធមមជាតិដែលអនក្ណា ៗក្៏អាច រិដសាធាន ចាត់ជាពាក្យដព្រៀនព្រដៅទ្ូដៅែល់ មនសសរាល់ជ័រជាតិ រាល់ភាសា មិនចាំដពាុះដតជាពាក្យ ដព្រៀនព្រដៅសព្ម្មរ់ មនសសជាតិរ៉ាដណាាុះដទ្ សូមបី


ដតដទ្វតា ម្មរ ព្រេម រញ្ាវនតទង ាំ ឡាយក្៏អាចសិក្ា ដឈវ ងយល់ាន ដេតដនាុះានជាព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ ាននាម្មភិដធយយថា "សតាថ ដទ្វមនសានាំ រដទធ ភគវា" ចាត់ជាព្រុះររមសាសាតឯក្ររស់ដោក្ គឺ ររស់មនសស ដទ្ពាត ម្មរ ព្រេមដែលម្មនរញ្ហាទ្ូទង ាំ មឺនដោក្ធាត ។ ព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងានែូចដមតច? ព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងក្នុងដោក្ានដោយរទ្ធ គណ ៣ ព្រការ គឺ 1.

ព្រុះរញ្ហាគណ

2.

ព្រុះមហាក្រណាគណ

3.

ព្រុះវិសទ្ធ ិគណ


រណា ត រទ្ធ គណទាំង ៣ ព្រការដនាុះ 1)

ព្រុះរញ្ហាគណព្រក្រដោយរញ្ហាដែលម្មន

ចាំដពាុះដតព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ ៣ ព្រការ គឺ 1. សរវញ្ត ាុ ញា ត ណ ានែល់ រញ្ហាដែល យង់យល់ែល់ធម៌ទង ាំ រួងដែលោមនអវរា ី រាាំង ាន 2. អាសយនសសយញាណ ានែល់ រញ្ហាដែល សាគល់អនស័យក្ិដលសនិងសាគល់អធាព្ស័យ ររស់ដវដនយយសតវដែលធាលរ់អរ់រំរនទុាំនស ិ ស័ យមក្ក្នុងអតីតកាល


3. ឥស្រនទិយរដរាររិយតិញាណ ានែល់ រញ្ហា ដែលសាគល់ការអរ់រំចដព្មើនភាវនាររស់ដវដនយយ សតវថាឥស្រនទីយ៍ចាស់កាល ឬ ទ្ន់ខ្ាីយ៉ាងណា រញ្ហាទាំងដនុះម្មនានចាំដពាុះដតព្រុះសម្មមសមពុទ្ធ ជាម្មាស់រ៉ាដណាាុះ ដោយអាព្ស័យរញ្ហាទាំងដនុះ ព្រុះ សម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ដទ្ើរព្ទ្ង់ ព្តាច់ចរព្រកាសព្រុះ ធម៌ដព្ាសសតវដោក្ទាំងឡាយឲ្យរួចផ្សតចាក្ទ្ក្ខ រទ្ធ រ រិស័ទ្សទ្ធ ដតជាំពាក្់រាំណលព្រុះរញ្ហាគណ ររស់ព្រុះអងគ ការរូជាព្រុះរញ្ហាគណដោយការ ឹ គណដែល រែិរតតិតាមសាសនាធម៌ចាត់ជា វិធីែង ព្រុះអងគព្ទ្ង់សរដសើរ ។


2)

ព្រុះមហាក្រណាគណ ានែល់ គណ គឺ

ការញ្ាចិតកា ត រអាណិតអាសូរដវដនយយសតវដោយ ឥតព្រាំដែនររស់ព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ មិន ក្ាំណត់រគគល មិនក្ាំណត់ភម ូ ិភាគ និង មិន ក្ាំណត់ទ្ីក្ដនលង ព្រសិនដរើព្រុះអងគអាចដព្ាស ឲ្យសដព្មចមគគផ្សលាន ព្រុះអងគក្៏ព្ទ្ង់ដព្ាស ដទុះរីលាំាក្លាំរិនយ៉ាងណាក្៏ដោយ តាាំងរីព្ោ ឹ អនតតរសម្មមសដម្មពធិ ែាំរូងដែលព្រុះអងគព្តាស់ែង ញាណមក្ ព្រុះអងគព្ទ្ង់ដព្ាសរញ្ាវគគយ ី ៍ដោយ ធមមចក្ករបវតតនសូព្តដែលចាត់ជារទ្ធ ក្ិចាែាំរូង និងព្ទ្ង់ព្រកាសសាសនធម៌រេូត ៤៥ ឆ្នាំ សូមបី ព្ទ្ង់ដេៀរនឹងចូលររិពាវនក្៏ព្ទ្ង់ដព្ាសព្រទន ដទ្សនាែល់សភទ្ទ រ រិពាវជក្ឲ្យសដព្មចជាព្រុះ


អរេនតអងគចងដព្កាយ ដនុះចាត់ជាព្រុះមហា ក្រណាគណដែលព្ទ្ង់ដលតតដព្សាចព្សង់សតវ ដោក្ឲ្យរួចផ្សតចាក្វែតភ័យ ដព្ពាុះព្រុះអងគព្ទ្ង់ ញាណថា សតវដោក្ទាំងឡាយក្ាំរងព្តូវជារ់ ាំ ឃា ាំងក្នុងវែតសងារអស់កាលជាយូរអដងវងសឹងរក្ ចារ់ចងព្រយងដែើមមិនាន ។

3)

ព្រុះវិសទ្ធ ិគណ ានែល់ គណ គឺ ដសចក្តី

ររិសទ្ធ ព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងក្នុងដោក្ ដោយសារព្រុះវិសទ្ធ ិគណដនុះឯង ព្រុះ សម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ព្ទ្ង់ព្រកាសសាសនធម៌ ដោយរាំរ៉ាងព្ាថានអាមិសរូជាណាៗដ ើយ ព្ទ្ង់ ដព្ាសសតវដោក្ដោយមិនដរីសដអើងវណា ៈ


ដទុះជាអនក្ព្ក្ ឬ អនក្ម្មន អនក្ធាំ ឬ អនក្តូចយ៉ាង ណាក្៏ដោយ កាលដរើព្ទ្ង់ញាណែឹងថាព្តូវ ដព្ាស ព្ទ្ង់ក្៏ដព្ាស មិនដមនដព្ាសដព្ពាុះព្តូវ ការោភ សកាករៈ សរដសើរ សខ្ដនាុះដទ្ ដព្ពាុះ ព្រុះអងគសាអតររិសទ្ធ ចាក្ក្ិដលសទាំងរួងដេើយ ដព្ពាុះដេតដនាុះ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះអងគ ដទ្ើរម្មនរសជាតិដតមួយ គឺ វិមតតរិ ស ដែលជាក្ិចា ដែលព្តូវដធវើឲ្យសតវដោក្េមត់េង ម ចាក្ក្ិដលស ។ ដព្ពាុះដេតដនាុះ រទ្ធ រ រិសទ្ ័ ដែលព្រព្រឹតរ ត ែិរតតិតាម សាសនធម៌ររស់ព្រុះអងគដទ្ើរអាចចូលែល់ដសចក្តី ររិសទ្ធ េត ម េមងចាក្ក្ិដលសែូចយ៉ាងព្រុះអងគាន ។


ព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងានដោយព្រុះរញ្ហាគណ ែូចដរៀររារ់មក្ខាងដលើ ចាំដណក្ឯដេតឆ្ាយដែល ញាុង ាំ ឲ្យព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងដនាុះ អាចនិយយ ានថា ដព្ពាុះក្ិដលសជាដែើមដេតដទ្ើរនាាំឲ្យដក្ើត សាសនាម្មនអវិជាានិងតណា ា ជាឫសដក្វ ។ ដោយអាំណាចររស់អ វិជាា គឺ ការមិនយល់ែឹងក្នង ុ ការ អដនាទលសាលរ់ដក្ើតររស់សតវដោក្ដែលជាដសចក្តី សងស័យររស់ព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់មក្រីមនថា ដេតអវីានជាសតវដោក្ព្តូវដក្ើត ចាស់ ឈឺ សាលរ់? លុះសាលរ់ដេើយ ដេតែូចដមតចានជាព្តូវដក្ើតដទ្ៀត? ព្រុះអងគចាំណាយដរលក្នុងការព្សាវព្ជាវការរិតទាំង ដនុះដោយព្ទ្ង់សាងរញ្ហាារមីែល់ដៅ ៤ អសដងខយយ


ម្ព្ក្ដលងដោយដសនមហាក្របសមែូចរទ្ធ តព្ម្មស់ ដែលព្ទ្ង់ព្តាស់ឧទនែាំរង ូ ថា ៖ "អដនក្ជាតិសាំសារំ សនាធ វិសស ាំ អនិរពិសាំ គេការក្ាំ គដវសដនាត ទ្កាខ ជាតិ រនរបុនាំ គេការក្ ទ្ិដោះសិ រន ដគេាំ ន កាេសិ សពាព ដត លសកា ភោគ គេក្ូែាំ វិសងខតាំ វិស្ខរគតាំ ចិតាំត តណា ា ខ្យមជឈោ ដយើងដសវងរក្ជាងសង់ផ្សទុះ ដៅដរលរក្មិនដ ើញ ក្៏ ព្តាច់រងគតដ់ ៅរេូតសងារវែតម្មនជាតិជាអដនក្ ការ ដក្ើតដរឿយ ៗជាទ្ក្ខ ដនជាងសង់ផ្សទុះ ! ដយើងរក្ដ ើញ អនក្ដេើយ អនក្នឹងសង់ផ្សទុះដទ្ៀតមិនានដទ្ ដយើងកាច់


រាំាក្់ឆអឹងជាំនរី ទាំងអស់ររស់អនក្ដចាលដេើយ ដយើង រុះដរីែរ ាំ ូលផ្សទុះររស់អនក្ដចាលដេើយ ចិតរត រស់ដយើង ចូលែល់ធម៌ដែលព្ាសចាក្ដព្គឿងតាក្់ដតងដេើយ ដព្ពាុះដយើងចូលែល់ធម៌ដែលជាទ្ីអស់ដៅម្នតណា ា " ។

ដតើព្រុះរទ្ធ សាសនាសថិតដៅជាយូរអដងវងានដព្ពាុះ ដេតែូចដមតច? ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្ទ្ង់ដផ្សញើព្រុះសាសនាទ្ក្នឹងរទ្ធ ររិស័ទ្ គឺ អនក្សាគល់យល់ដេតផ្សលក្នង ុ រទ្ធ តព្ម្មស់ ដែលព្តឹមព្តូវ មិនានដផ្សញើទ្ក្នឹងមហាក្សព្ត ឥសសរ ជន ឬ មហាដសែះីណា ៗដទ្ រ៉ាដនតព្រុះអងគដផ្សញើទ្ក្នឹង


រញ្ាវនតអនក្ម្មនរញ្ហាអាចយល់ព្ជួតព្ជារដេតផ្សល ក្នុងព្រុះសាសនាាន ដេតដនាុះ ការដែរក្ាព្រុះរទ្ធ សាសនាឲ្យសថិតដសថរយូរអដងវងានព្តូវម្មនរញ្ហាជា អាទ្ិភារ សាគល់ដេតផ្សល ក្នុងពាក្យដព្រៀនព្រដៅ ដែលព្តឹមព្តូវ ដែរក្ាទ្ក្ព្តឹមដតសទធ ព្ការសាំរុះ រូជាព្រុះរទ្ធ សាសនាដោយការសូធយមនត ថាវយរងគាំ ព្រុះ ឬ រិធីក្មមដផ្សសង ៗ មិនានដ ើយ ដព្ពាុះព្រុះរទ្ធ សាសនាដក្ើតដ ើងដោយរញ្ហាដែលព្រក្រដោយ ដេតផ្សលររស់ព្រុះសម្មមសមពុទ្ធជាម្មាស់ និងព្រកាស ជាពាក្យព្ាមដព្រៀនរដព្ងៀនឲ្យរទ្ធ រ រិស័ទ្ព្រព្រឹតត រែិរតតិតាម ដព្ពាុះដេតដនាុះ កាតរវក្ច ិ ាររស់ដយើងជា រទ្ធ រ រិស័ទ្ព្តូវសិក្ាររិយតតិនិងរែិរតតតា ិ មពាក្យ ព្ាមដព្រៀនររស់ព្រុះអងគ ។


ព្រុះរទ្ធ សាសនាសថិតដៅជាយូរអដងវងានដោយការ ដែលរទ្ធ រ រិស័ទ្ជួយោនរាំដរញធរៈមខ្្រក្នុងព្រុះរទ្ធ សាសនា ២ ព្រការ គឺ៖ 1)

គនថធរៈ ានែល់ ការសិក្ាដរៀនសូធយព���រុះ

សទ្ធ មមឲ្យយល់ព្ជួតព្ជារ 2)

វិរសសនាធរៈ ានែល់ ការរែិរតតិតាមដសច

ក្តីយល់ែឹងដែលទ្ទ្ួលានការសិក្ាមក្យ៉ាង ព្តឹមព្តូវរេូតែល់ចល ូ ែល់ដេតផ្សលតាម សភាររិតររស់ធមមជាតិ ដព្ពាុះដេតដនាុះ រញ្ហាររស់រទ្ធ រ រិស័ទ្រ៉ាដណាាុះដទ្ើរ អាចជួយដែរក្ាព្រុះរទ្ធ សាសនាឲ្យតាាំងដៅំិតដែរ ដចរកាលាន ការដែលនឹងញាុង ាំ រញ្ហាឲ្យដក្ើតដ ង ើ


ានដព្ពាុះរទ្ធ រ រិស័ទ្រាំដរញធរៈ ២ ព្រការែូចដពាល ខាងដលើនុះឯង ។ ដតើព្រុះរទ្ធ សាសនាដរាយដរៀវដៅដព្ពាុះដេតែូចដមតច? ព្រុះសទ្ធ មមដែលជាពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះរទ្ធ ជា ម្មាស់ដទុះរីលអព្រម្រដឆនម ើ ម្ឆនយ៉ាងណាក្៏ដោយ ក្៏មិន អាចដគចផ្សតរីែាំដណើរព្រព្រឹតដត ៅតាមចារ់ធមមជាតិ ានដទ្ សមែូចរទ្ធ តព្ម្មស់ថា៖ "សដរវ ស្ខរា អនិចាា សដរវ ស្ខរា ទ្កាខ សដរវ ធម្មម អនតាត ស្ខរព្គរ់យ៉ាងមិនដទ្ៀង ស្ខរព្គរ់យ៉ាងជា ទ្ក្ខ ធម៌ទង ាំ រួងជាអនតាត" ទ្ក្ជាមលឹងក្៏ដោយ រទ្ធ សាសនិក្ជនដែលម្មនដសចក្តីព្សឡាញ់រារ់អានព្រុះ រទ្ធ សាសនា ក្៏ដៅតសកូជដជក្វីដវក្ថា "ព្រុះរទ្ធ


សាសនាោមន ម្ែាណាដរាយដរៀវានដទ្ ចិតរត រស់ មនសសដែលកាន់ព្រុះរទ្ធ សាសនាេនឹងឯងដែល ដរាយដរៀវដៅ រ៉ាដនតព្រុះរទ្ធ សាសនាមិនានដរាយដរៀវ ដៅតាមចិតរត រស់មនសសដនាុះដទ្" រូរណភារររស់ព្រុះរទ្ធ សាសនានឹងសថិតដសថរដៅាន ព្តូវព្រក្រដោយរញ្ហាដែលចូលែល់ព្រុះរទ្ធ សាសនា ៣ ព្រការ គឺ រញ្ហាថានក្់រ រិយតតិ រញ្ហាថានក្់រែិរតតិ និង រញ្ហាថានក្់រែដិ វធ រណា ត រញ្ហាទាំង ៣ ព្រការដនុះមិន អាចខ្វ ុះខាតរញ្ហាថានក្់ណាមួយានដទ្ ដព្ពាុះរញ្ហា ទាំង ៣ ព្រការជារចា័យអាព្ស័យោនដៅវិញដៅមក្ ។ ដរើខ្វុះររិយតតិ គឺ ការសិក្ាដរៀនសូធយព្រុះធមម វិន័យ ិ តតិព្រុះធមម វន និងខ្វ ុះរែិរតតិ គឺ ការរែរ ិ ័យដេើយ រែិ


ដវធ គឺ ផ្សលដែលដក្ើតដចញរីការរែិរតតិព្តូវនឹងរាំ អាចដក្ើតដ ង ើ ានដ ើយ ឬម្មនដតរែិរតតិដោយខ្វ ុះ ររិយតតិក្៏មិនាន រែដិ វធ គឺ ផ្សលរីការរែិរតតិព្តូវក្៏ មិនអាចដក្ើតដ ើងានដែរ ។ ការខ្វ ុះររិយតតិនិងរែិរតតដិ ទ្ើរជាដេតដរាយដរៀវដៅម្ន ព្រុះរទ្ធ សាសនាដែលដក្ើតព្ាក្ែដ ើងានជាធមមតា កាលដរើរទ្ធ សាសនិក្ជនដាុះរង់ដចាលធរៈទាំង ២ ព្រការររស់ព្រុះរទ្ធ សាសនាដចាល ។ ដេតផ្សលដែលព្រុះរទ្ធ សាសនានឹងដរាយដវៀវដៅដនាុះ ដទ្ើរអាចព្រព្រឹតដត ៅាន ដព្ពាុះដេតអវី? ដព្ពាុះរទ្ធ ររិស័ទ្លុះរង់កាតរវក្ច ិ ា ទង ាំ ២ ព្រការ គឺ គនថធរៈ និង វិរសសនាធរៈដនាុះដចាល ។


ព្រុះរទ្ធ សាសនានឹងសថិតដសថរដៅានដោយដសចក្តី យល់ដ ើញព្តូវក្នុងដេតផ្សលតាមពាក្យដព្រៀនព្រដៅ ររស់ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ ដសចក្តីដរាយដរៀវដៅម្នព្រុះរទ្ធ សាសនាសថិតដៅព្តង់ការដរាយដរៀវចាក្ដសចក្តីយល់ ដ ើញព្តូវក្នុងដេតផ្សលររស់ធមមជាតិ ពាក្យដព្រៀន ព្រដៅររស់ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ដចញមក្រីដេតផ្សល ររស់ធមមជាតិ ជាពាក្យដព្រៀនព្រដៅដែលសមព្សរ នឹងធមមជាតិ មិនដមនព្រុះអងគម្ចនព្រឌិតដ ើងដោយខ្លួ ន ឯងដទ្ ដេតដនាុះ ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះអងគ ដទ្ើរព្រក្រដោយដេតផ្សលតាមសភាររិតដែលដយើង អាចរិដសាធាន ។


ការមិនយល់ពាក្យដព្រៀនព្រដៅររស់ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ ដសមើនឹងការមិនយល់ដេតផ្សលតាមសភាររិតររស់ ធមមជាតិ ដធវើឲ្យយល់ឃាវងចាក្ធមមជាតិ ដែលដៅថា យល់ដ ើញខ្ស មិនដមនយល់ដ ើញខ្សរីទ្សសនៈ ដយរល់ររស់ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ ឬ ររស់អនក្ណាៗទាំង អស់ រ៉ាដនតយល់ដ ើញខ្សចាក្សភាររិតររស់ធមម ជាតិេឹង ន ឯង ។ ដសចក្តីយល់ដ ើញខ្សដនុះជាធមមជាតិររស់ដចតសិក្ ធម៌មួយដែលម្មនដ្ ម ុះថា មិចាាទ្ិែះិ ដរើដក្ើតនឹងចិតត ក្នុង

ខ្ណៈណា ក្៏ដធវើឲ្យដក្ើតដសចក្តីយល់ដ ើញ

ខ្សចាក្ធមមជាតិក្នុងខ្ណៈដនាុះ ។


ដព្ពាុះដេតដនាុះ មិចាាទ្ិែះដិ នុះឯងចាត់ជាសព្តូវ សាំខាន់ក្នុងព្រុះរទ្ធ សាសនា ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្ទ្ង់ រដព្ងៀនរទ្ធ រ រិស័ទ្ឲ្យដមើលដ ើញសព្តូវ គឺ មិចាាទ្ិែះិ ដនុះ ថា៖ 1.

អនក្យល់ដ ញ ើ ខ្សដតងព្រកាន់ម្មាំក្នុងសភារ

ដែលមិនដមនជាការរិតជាលក្ខណៈ 2.

អនក្យល់ដ ញ ើ ខ្សដតងព្រកាន់យក្សភារ

ដែលខ្សឆគងចាក្ការរិតជាក្ិចា 3.

អនក្យល់ដ ញ ើ ខ្សដតងព្រកាន់យក្ដសចក្តី

យល់ដ ើញខ្សជាផ្សល 4.

អនក្យល់ដ ញ ើ ខ្សដតងមិនចង់ជួរចង់ដ ើញ

ព្រុះអរិយរគគលទាំងឡាយជាដេតជិត ។


ដសចក្តីយល់ដ ើញខ្សដនុះដរើដក្ើតដ ើងែល់អនក្កាន់ ព្រុះរទ្ធ សាសនាដព្ចើនរ៉ានណា ព្រុះរទ្ធ សាសនាក្៏ ដរាយដវៀវដៅដព្ចើនរ៉ាន ដណាុះ ដលើសរីដនុះដទ្ៀត ក្នុង យគសម័យរចាុរបនន រទ្ធ រ រិស័ទ្មិនចារ់អារមមណ៍ក្នុង ិ តតិដព្ចើនដ ង ការសិក្ាររិយតតិ និងរែរ ើ មិចាាទ្ិែះក្ ិ ៏ ចូលដៅព្គរសងកត់ចិតរត រស់រទ្ធ រ រិស័ទ្ដព្ចើនដ ើង ។ កាលដរើមិចាាទ្ិែះិដក្ើតដ ើងដព្ចើន មិចាាទ្ិែះិក្៏ចល ូ ដៅ រាំលលញសម្មមទ្ិែះិឲ្យរុះដរាយដចញរីក្នុងចិតរត រស់រគគល ដព្ពាុះតាមធមមតា មិចាាទ្ិែះម ិ ិនអាចដក្ើតព្រមនឹងសម្មម ទ្ិែះិានដទ្ គួរនាែូចារនិងរណយមិនអាចដក្ើតដ ង ើ ព្រមោនានដទ្ ។


ដព្ពាុះដេតដនាុះ ការដែលព្រុះរទ្ធ សាសនាដរាយដវៀ វដៅ គឺ ដរាយដរៀវដៅព្តង់ដសចក្តីយល់ដ ើញខ្ស ររស់រគគលដែលជារទ្ធ រ រិស័ទ្ ដោយសភាវធម៌ាន ែល់ ទ្ិែះដិ ចតសិក្ េនឹងឯង ។ ដព្តរីមិចាាទ្ិែះិជាសព្តូវរាំលលញព្រុះរទ្ធ សាសនាដេើយ ការដាុះរង់ដចាលធរៈក្នុងព្រុះសាសនាទាំង ២ ព្រការ គឺ គនថធរៈ និង វិរសសនាធរៈររស់រទ្ធ រ រិស័ទ្ ក្៏ជាដេតដធវឲ្ ើ យព្រុះរទ្ធ សាសនាដរាយដវៀវដែរ ដរើព្តូវ ការដែរក្ាព្រុះរទ្ធ សាសនាឲ្យសថិតដសថរយូរ អដងវង រទ្ធ រ រិស័ទ្ព្តូវជួយដព្ជាមដព្ជងឲ្យម្មនការសិក្ាធរៈ ទាំង ២ គឺ គនថធរៈ និង វិរសសនាធរៈឲ្យានដព្ចើន ដ ើង ។


សររដសចក្តថា ី ព្រុះរទ្ធ សាសនាដរាយដរៀវដៅដព្ពាុះ ដសចក្តីយល់ដ ើញខ្សនិងក្ិដលសតណា ា ររស់រទ្ធ ររិស័ទ្ដែលដាុះរង់ដចាលធរៈក្នុងព្រុះសាសនាទាំង ២ ព្រការដៅព្ាររធោភ យស សរដសើរ សខ្ខាលាំង ជាង ។ ដតើព្រុះរទ្ធ សាសនាអនតរធានដៅែូចដមតច? ការដែលព្រុះរទ្ធ សាសនាអនតរធានដៅ គឺ អនតរធាន ដចញរីចងដៅរក្ដែើម ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្ទ្ង់សដមតង អនតរធានម្នព្រុះរទ្ធ សាសនាទ្ក្ ៥ ព្រការ គឺ 1.

អធិគមអនតរធាន ឬ រែិដវធអនតរធាន ាន

ែល់ ការាត់រង់ដៅម្នការសដព្មច


2.

រែិរតតិអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅ

ម្នការរែិរតតិ 3.

ររិយតតិអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅ

ម្នររិយតតិ 4.

លិងអ គ នតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅម្ន

ដភទ្ 5.

ធាតអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅម្ន

ធាត អនតរធាន ដព្រថា ការាត់រង់ ឬ ការវិនាសដៅ (អែះក្ថា អងគត ុ រត និកាយ ឯក្និាត ឯក្ធម្មមទ្ិាលី)


1)

អធិគមអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅ

ម្នការសដព្មច, មគគ ៤ ផ្សល ៤ រែិសមភិទ ៤ វិជាា អភិញ្ហា ៦ ដ្ ម ុះថា អធិគម ។ អធិគមដនាុះដៅដរលាត់រង់ដតងាត់រង់ដៅចារ់ តាាំងរីរែិសមភិទជាដែើមដៅ ដមនរិត ចារ់តាាំងរី ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់រ រិនិពាវនដៅាន ១០០០ ឆ្នាំ ភិក្ខុ មិនអាចញាុង ាំ រែិសមភទ ិ ឲ្យដក្ើតដ ង ើ ានដទ្ តរី ដនាុះ ក្៏អភិញ្ហា ៦ កាលដរើមិនអាចដធវអ ើ ភិញ្ហា ៦ ឲ្យ ដក្ើតដ ង ើ ាន ដតងដធវើ វិជាា ៣ ឲ្យដក្ើតដ ើងាន លុះចាំដណរកាលតមក្ ដៅដរលមិនអាចដធវើ វិជាា ៣ ឲ្យដក្ើតដ ើងាន ក្៏ានព្តឹមដតជាព្រុះអរេនតសក្ខ


វិរសសក្ៈ ដោយឧាយដនុះឯង ក្៏ជាព្រុះអនាោមី ព្រុះសក្ទោមី និង ព្រុះដសាតារ័ន ។ កាលដរើព្រុះអរិយរគគលទាំងដនាុះដៅម្មនជី វិតរស់ អធិគម ដ្ ម ុះថា ដៅមិនទន់ាត់រង់ អធិគម ដ្ ម ុះថា ាត់រង់ដៅ ដព្ពាុះការអស់ដៅម្នជី វិត ររស់ព្រុះអរិយរគគលថានក្់ដសាតារ័នទររាំផ្សត ដនុះដ្ ម ុះថា ការាត់រង់ដៅម្នអធិគម ។ 2)

រែិរតតិអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅ

ម្នការរែិរតតិ ភិក្ខុមិនអាចញាុង ាំ ្ន វិរសសនា មគគ និង ផ្សលឲ្យដក្ើតដ ើងានដទ្ ានព្តឹមដត រក្ាចាតារិសទ្ធ សីល ដ្ ម ុះថា ការាត់រង់ដៅ ម្នខ្រែិរតតិ ។


លុះយគសម័យក្នលងដៅ ភិក្ខុទង ាំ ឡាយគិតថា ដយើងនឹងរក្ាសីលឲ្យររិរូរ និងព្រក្ររ���យម ដរឿយ ៗរ៉ាដនតដយើងមិនអាចសដព្មចមគគឬផ្សលាន ដទ្ ឥ ូវដនុះ កាលដរើមិនម្មនការចាក្់ធលុុះអរិយធម៌ ដទ្ើររួញរាចិតត ព្ជរ់ព្ជុលដោយក្មាិលខ្ា ិលព្ចអូស មិនោស់ដតឿនោនដៅវិញដៅមក្ មិនរដងគៀសោនក្នុង ដធវើអាំដរើអាព្ក្ក្់ ចារ់តាាំងរីដរលដនាុះមក្ ក្៏នាាំោន ជាន់ឈលីសិកាខរទ្តូចតាច លុះយគសម័យក្នលងដៅ ក្៏ព្តូវអារតតា ិ ចិតិយ ត ៈ ែលលចា័យរនាទរ់រីដនាុះក្៏ព្តូវ គរការតតិ ។ អារតតិារាជិក្រ៉ាដណាាុះំិតដៅ កាលដរើភិក្ខុ ១០០ រូរខ្ល ុះ ១០០០ រូរខ្ល ុះដែលរក្ាអារតតា ិ រាជិក្ដៅ


ម្មនជី វិតរស់ ការរែិរតតិ ដ្ ម ុះថា ដៅមិនទន់ ាត់រង់ ការរែិរតតិ ដ្ ម ុះថា ាត់រង់ដៅដព្ពាុះ ភិក្ខុរូរចងដព្កាយទ្ម្មលយសីលឬអស់ជី វិតដៅ ដនុះ ដ្ ម ុះថា ការាត់រង់ដៅម្នការរែិរតតិ ។ 3)

ររិយតតិអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅ

ម្នររិយតតិ រទ្ថា ររិយតតិ ានែល់ ាលីព្រម ទាំងអែះក្ថាក្នុងរទ្ធ វចនៈ គឺ ព្រុះម្ព្តរិែក្ ាលីដនាុះតាាំងដៅានែរារណា ររិយតតិ ដ្ ម ុះ ថា សថិតដៅររិរូរែរារដនាុះ លុះយគសម័យ ក្នលងដៅ ព្រុះរាជា និង ព្រុះយវរាជក្នុងក្លិយគ មិនតាាំងដៅក្នង ុ ធម៌ កាលដរើព្រុះរាជានិងព្រុះយវ រាជទាំងដនាុះមិនតាាំងដៅក្នង ុ ធម៌ រាជាម្មតយជា


ដែើម ក្៏មិនតាាំងដៅក្នុងធម៌ តរីដនាុះ អនក្ព្ក្ុងនិង អនក្ជនរទ្ក្៏មិនតាាំងដៅក្នង ុ ធម៌ ដភលៀងដតងរងអុរ ចុះមិនព្តូវតាមរែូវកាល ដព្ពាុះមនសសទាំងដនាុះ មិនតាាំងដៅក្នង ុ ធម៌ សនទូងដតងមិនលូតោស់ កាលដរើសនទូងទាំងដនាុះដតងមិនលូតោស់ ទយក្អនក្ព្រដគនរចា័យក្៏មិនអាចព្រដគនរចា័យ ែល់ភិក្ខុសងឃាន ភិក្ទ ខុ ង ាំ ឡាយលាំាក្ដោយ រចា័យ មិនអាចសដស្រ្គុះរួក្អដនតវាសិក្ាន ។ លុះយគសម័យក្នលងដៅ ររិយតតិដតងាត់រង់ដៅ ភិក្ខុទង ាំ ឡាយមិនអាចចាាំអតថាន ចាាំានចាំដពាុះដត ព្រុះាលីរ៉ាដណាាុះ (ចាាំម្មត់ដតាលី មិនយល់ដសច ក្តី) តរីដនាុះ លុះយគសម័យក្នលងដៅ ភិក្ខុមិនអាច


ចាាំាលីអវីានទាំងអស់ ព្រុះអភិធមមដតងាត់ រង់ មន ដៅដរលាត់រង់ ដតងាត់រង់តាាំងរីចងមក្ ដមនរិត រោះនមហារក្រណ៍ដតងាត់រង់មន ដៅ ដរលរោះនមហារក្រណ៍ ាត់រង់ យមក្ ក្ថាវតថុ រគគលរបញ្ាតិត ធាតក្ថា ធមមសងគណីក្ា ៏ ត់រង់ ដៅ ដរលអភិធមមាត់រង់ដៅយ៉ាងដនុះ សតតនរ ត ិែក្ក្៏ ាត់រង់ចារ់រីចងមក្ អងគត ុ រត និកាយាត់រង់មន ដៅដរលអងគត ុ រត និកាយាត់រង់ ឯកាទ្សក្និាត ាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះ ទ្សក្និាត ។ល។ តរី ដនាុះឯក្និាត ដៅដរលអងគត ុ រត និកាយាត់រង់ដៅ យ៉ាងដនុះ សាំយតតនិកាយក្៏ាត់រង់ចារ់រីចងមក្


ដមនរិត មហាវគគាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះ ស ឡាយតនវគគ ខ្នធក្វគគ និទនវគគ សោែវគគ ដៅ ដរលសាំយតតនិកាយាត់រង់ដៅយ៉ាងដនុះ មជឈិម និកាយដតងាត់រង់ចារ់រីចងមក្ ដមនរិត ឧររិរណាាសក្ាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះ មជឈិមរណាាសក្ តរីដនាុះមូលរណាាសក្ ដៅ ដរលមជឈិមនិកាយាត់រង់ដៅយ៉ាងដនុះ ទ្ី និកាយដតងាត់រង់តាាំងរីចងមក្ ិ វគគដតងាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះ ដមនរិត ាែយ មហាវគគ រនាទរ់រីដនាុះសីលក្ខនធវគគ ដៅដរលទ្ី និកាយាត់រង់ដៅយ៉ាងដនុះ ព្រុះសតតនរ ត ិែក្ ដ្ ម ុះថា ដតងាត់រង់ដៅ ព្ទ្ព្ទ្ង់ានចាំដពាុះដត


ជាតក្និង វិនយរិែក្រ៉ាដណាាុះ ភិក្ខុជាលជាីរ៉ាដណាាុះ ដែលព្ទ្ព្ទ្ង់ព្រុះវិនយរិែក្ ចាំដណក្ឯភិក្ខុដែល ចង់ានោភគិតថា សូមបីដរើនិយយដតព្រុះសូព្តក្៏ ោមនអនក្ណាក្ាំណត់ែឹងាន ដទ្ើរព្ទ្ព្ទ្ង់ទ្ក្ចាំដពាុះ ដតជាតក្រ៉ាដណាាុះ លុះយគសម័យក្នលងផ្សតដៅ សូ មបីដតជាតក្ក្៏មិនអាចនឹងព្ទ្ព្ទ្ង់ាន ។ ព្ោដនាុះ រណា ត ជាតក្ទាំងដនាុះ ដវសសនតរជាតក្ដតង ាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះ រណា ក្ជាតក្ មហា នារទ្ជាតក្ាត់រង់ដៅដោយព្ចាស់លាំោរ់ ដៅទ្ី រាំផ្សត អរណាក្ជាតក្ក្៏ាត់រង់ដៅ ដៅដរលជាតក្ ាត់រង់ដៅយ៉ាងដនុះ ភិក្ទ ខុ ង ាំ ឡាយព្ទ្ព្ទ្ង់ាន ចាំដពាុះដតព្រុះវិនយរិែក្រ៉ាដណាាុះ ដៅដរលយគ


សម័យក្នលងផ្សតដៅ ក្៏មិនអាចព្ទ្ព្ទ្ង់ានសូមបីដត ព្រុះវិនយរិែក្ រនាទរ់រីដនាុះក្៏ាត់រង់តាាំងរីចង មក្ គមពីរររិវារាត់រង់មន រនាទរ់រីដនាុះខ្នធក្ៈ ភិក្ខុណី វិភងគក្ា ៏ ត់រង់ដៅ រនាទរ់រីដនាុះក្៏ព្ទ្ព្ទ្ង់ ានចាំដពាុះដតឧដាសែក្ខនធក្ៈរ៉ាដណាាុះតាមលាំោរ់ សូមបីក្នុងកាលដនាុះ ររិយតតិក្៏ដ្ ម ុះថា ដៅមិនទន់ ាត់រង់ ក្៏ោថា ៤ រទ្ដៅវិលវល់ក្នុងជាំនាំមនសស ែរារណា ររិយតតិក្៏ដ្ ម ុះថា ដៅមិនទន់ាត់រង់ ែរារដនាុះ ។ ដៅដរលណា ព្រុះរាជាអនក្ម្មនសទធព្ជុះថាលព្ទ្ង់ ដព្ាសព្រុះរាជទនឲ្យព្ចក្ដសាងព្ទ្រយ ១ ដសន ក្នុងព្រអរ់ម្មសតមកលដ់ ៅដលើក្ែាំ រី ដេើយឲ្យទ្ូងសគរ


ព្រកាសក្នុងព្រុះនគរថា អនក្ដែលដចុះោថា ៤ រទ្ ដែលព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ព្តាស់ ចូរកាន់យក្ព្ទ្រយ ១ ដសនដនុះដៅ ក្៏ដៅរក្មិនានរគគលដែលទ្ទ្ួល យក្ដៅ សូមបីដោយការដែើរវាយសគរព្រកាសមួយ ែង ដតងម្មនអនក្ានឮខ្ល ុះ មិនឮខ្ល ុះ ដទ្ើរឲ្យដែើរ វាយសគរដៅរេូតែល់ ៣ ែង ក្៏ដៅរក្មិនាន រគគលដែលទ្ទ្ួលយក្ដៅ រាជររសទាំងឡាយដទ្ើរ ជញ្ាូន ដសាងព្ទ្រយ ១ ដសនដនាុះព្ត រ់ចល ូ រាជ ព្តក្ូល វិញ ក្នង ុ កាលដនាុះ ររិយតតិ ដ្ ម ុះថា ាត់រង់ដៅ ដនុះ ដ្ ម ុះថា ការាត់រង់ ដៅម្ន ររិយតតិ ។


4)

លិងអ គ នតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅម្ន

ដភទ្ររវជិត លុះយគសម័យក្នលងដៅ ការទ្ទ្ួល ចីវរ ការទ្ទ្ួលាព្ត ការសងខុញ ការោត ការ សមលឹងដមើល ការដមៀងដមើលមិនជាទ្ីនាាំមក្នូវដស ចក្តីព្ជុះថាល ភិក្ខុទង ាំ ឡាយែកល់ាព្តដៅចងម្ែ កាន់ដែើរដៅែូចសមណនិព្គនថកាន់ាព្តដឃាលក្ ដែើរដៅែូដចានុះ សូមបីដោយអាការយ៉ាងដនុះ ដភទ្ ររវជិត ដ្ ម ុះថា ដៅមិនទន់ាត់រង់ ។ លុះយគសម័យក្នលងដៅ ភិក្ខុយក្ាព្តចុះរីចងម្ែ ដេើយយួរដោយម្ែឬដោយសដព្ងក្ដែើរដៅ សូមបី ចីវរក្៏មិនព្ជលក្់ឲ្យព្តឹមព្តូវ ដធវើឲ្យម្មនរណ៌ ព្ក្េមដព្រើព្ាស់ កាលដរើយគសម័យក្នលងដៅ ការ


ព្ជលក្់ចីររក្តី ការកាត់ជាយសាំរត់ក្ីត ការដចាុះក្ណឌុាំ ក្តី ដតងមិនម្មន ដធវើដតដព្គឿងសម្មគល់ដេើយដព្រើ ព្ាស់ តមក្ក្៏ដលងដធវើក្ណឌុាំ ដលងដធវើដព្គឿងសម្មគល់ តមក្ មិនដធវទ ើ ង ាំ ២ កាត់ជាយសាំរត់ដែើរដៅែូច រួក្ររិពាវជក្ លុះយគសម័យក្នលងដៅ ក្៏គិតថា រួក្ដយើងនឹងព្តូវការអវីដោយទ្ដងវើដររដនុះ ដទ្ើរចង សាំរត់កាសាវរស្រសតចដព្មៀក្តូច ៗ ជារ់នង ឹ ម្ែឬ ជារ់នឹងក្ឬ ក្ួចទ្ក្ព្តង់សក្់ ដធវកា ើ រ្រចិញ្ាឹម ភរិយ ដែើរដៅភារួ រាស់ចញ្ ិ ា ឹមជី វិត ។ ក្នុងកាលដនាុះ រគគលកាលឲ្យទ្ក្ខិណាដតងឲ្យែល់ ជនទាំងដនាុះឧទ្ទ ិសសងឃ ព្រុះម្មនព្រុះភាគជាម្មាស់ ព្ទ្ង់សាំដៅយក្ដសចក្តដី នុះដទ្ើរ ព្តាស់ថា "ម្មនល


អាននទ ! ក្នុងអនាគតកាល នឹងម្មនដោព្តភូរគគល ដែលម្មនសាំរត់កាសាវរស្រសតរង់ក្ ជាអនក្ ព្ទ្ុសស ត ីល ជាអនក្ម្មនេីនធម៌ ជនទាំងឡាយឲ្យ ទនក្នុងរគគលព្ទ្ុសស ត ល ី អនក្ម្មនេីនធម៌ទង ាំ ដនាុះឧទ្ទ ិសសងឃ ក្នុងកាលដនាុះ តថាគតដពាលថា ទ្ក្ខិណាដែលរូជាដេើយក្នុងសងឃម្មនផ្សលរារ់រាំ ានព្រម្មណរាំព្តូវ" រនាទរ់រីដនាុះ លុះយគសម័យក្នលងេួសដៅ ជន ទាំងដនាុះគិតថា ធម៌ដនុះ ដ្ ម ុះថាជាដព្គឿងយឺត យូរ រួក្ដយើងនឹងព្តូវការអវីដោយធម៌ជាដព្គឿងយឺត យូរដនុះ ដទ្ើរដាុះចដព្មៀក្សាំរត់ដចាលដៅក្នុងម្ព្រ ក្នុងកាលដនុះ ដភទ្ររវជិត ដ្ ម ុះថា ាត់រង់ដៅ ។


ម្មនដសចក្តត ី ណា ាំ លថា ការព្គងសាំរត់សដែើរដៅជា ទ្ាំដនៀមររស់រគគលទាំងដនាុះមក្តាាំងសម័យម្នព្រុះ ក្សសរទ្សរល ដនុះដ្ ម ុះថា ការាត់រង់ដៅម្ន ដភទ្ររវជិត ។ 5)

ធាតអនតរធាន ានែល់ ការាត់រង់ដៅម្ន

ព្រុះសារី រិក្ធាត ដ្ ម ុះថា ធាតអនតរធានរណឌិត គរបីព្ជារែូចតដៅដនុះ ររិនិពាវនម្មន ៣ យ៉ាង គឺ៖ 1)

ក្ិដលសររិពាវន ានែល់ ការររិនិពាវន

ម្នក្ិដលស 2) ខ្នធ

ខ្នធរ រិនិពាវន ានែល់ ការររិពាវនម្ន


3)

ធាតររិនិពាវន ានែល់ ការររិនិពាវនម្ន

ព្រុះធាត រណា ត ររិនិពាវនទាំង ៣ យ៉ាងដនាុះ ក្ិដលសររិនិពាវន ានម្មនដេើយព្តង់ដពាធិរ័លល័ងក ខ្នធរ រិនិពាវនាន ម្មនដេើយក្នុងព្ក្ុងក្សិនារា ធាតររិនពា ិ វ ននឹងម្មន ក្នុងអនាគត ដតើនឹងម្មនែូចដមតច? គឺ ព្ោដនាុះ ធាតទាំងឡាយដែលមិនានទ្ទ្ួលសកាក រៈនិងសម្មមនៈក្នុងក្ដនលងដនាុះ ៗក្៏ដៅកាន់ក្ដនលងដែល ម្មនសកាករៈនិងសម្មមនៈ ដោយក្ម្មលាំងអធិោះនររស់ ព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ទង ាំ ឡាយ លុះយគសម័យក្នលងដៅ សកាករៈនិងសម្មមនៈក្៏មិនម្មនក្នុងក្ដនលងទាំងរួង ដៅ ដរលដែលព្រុះសាសនាដរាយដវៀវ ព្រុះធាតទាំងឡាយ


ក្នុងតាមពរណឌទ្ ិ វ ីរដនុះនឹងព្រជាំោនដេើយដៅកាន់មហា ដចតីយ៍ ដចញរីមហាដចតីយ៍ដៅកាន់នាគដចតីយ៍ រនាទរ់រីដនាុះ នឹងដៅកាន់ដពាធិរ័លលង ័ ក ព្រុះធាត ទាំងឡាយរីនាគរិភរខ្ល ុះ រីដទ្វដោក្ខ្ល ុះ រីព្រេម ដោក្ខ្ល ុះនឹងដៅកាន់ដពាធិរ័លល័ងកដតមួយ ព្រុះធាតសូ មបីម្មនខានតរ៉ានព្ោរ់ម្សពនង ឹ រាំាត់រង់ក្ង នុ ចដនាលុះ ដ ើយ ព្រុះធាតទាំងអស់នឹងព្រជាំោនឯមហាដពាធិ មណឌលដេើយរួមជាព្រុះរទ្ធ រូរដ ង ើ សដមតងរទ្ធ ស រីរៈ ព្រថារ់គង់ផ្សត គ ់ព្រុះដភននព្តង់ដពាធិមណឌល ។ មហារ រិសលក្ខណៈ ៣២ ព្រការ អនរយញ្ានៈ ៨០ រសមីម្មនព្រម្មណ ១ រាមទាំងអស់ព្គរ់រ រិរូរ ។


ិ រយសដមតងែូចម្ែាសដមតង រនាទរ់រីដនាុះ នឹងដធវា ើ ែហា យមក្ាែិហារយ ក្នុងកាលដនាុះ ដ្ ម ុះថា សតវជា មនសសមិនម្មនដៅក្នុងទ្ីដនាុះដទ្ ក្៏ដទ្វតាក្នុងមឺនចព្ក្ វា ព្រជាំោនទាំងអស់ នាាំោនយាំខ្សឹក្ខ្សួលថា ម្ែាដនុះ ព្រុះទ្សរលនឹងររិនិពាវន ចារ់រីដរលដនុះតដៅ នឹង ម្មនដតរមាឹតអនធការ ។ លាំោរ់ដនាុះ ដតដជាធាតដឆុះដព្ទលដ ើងរីព្រុះសរីរ ធាត ដធវើឲ្យព្រុះសរីរៈដនាុះែល់នូវភាវៈរក្រញ្ាតោ ិត ម ន អណា ត តដភលើងដែលដឆុះដព្ទលដចញរីព្រុះសរីរធាត រួយដ ើងែរារែល់ព្រេមដោក្ ដៅដរលព្រុះធាតសូ មបីរ៉ានព្ោរ់ម្សពដៅម្មន ក្៏នឹងម្មនអណា ត តដភលើង ១


រ៉ាដណាាុះ កាលដរើព្រុះធាតអស់រលីងដៅ អណា ត តដភលើង ក្៏នឹងរលត់ាត់ដៅដែរ ។ ព្រុះធាតទាំងឡាយសដមតងអានភារធាំយ៉ាងដនុះដេើយ ក្៏ាត់រង់ដៅ ក្នុងកាលដនាុះ រួក្ដទ្ពាតដធវស ើ កាករៈ ដោយដព្គឿងព្ក្អូរ លក និង តស្រនតីទ្ិរវជាដែើមែូចយ៉ាង ម្ែាដែលព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ទង ាំ ឡាយររិនិពាវនដែរ ដធវើ រទ្ក្សិណ ៣ ែង ថាវយរងគដាំ េើយព្ការទ្ូលថា ររិព្តព្រុះម្មនព្រុះភាគជាម្មាស់ ! រួក្ខ្ញុ ព្ាំ រុះអងគនឹង ានដ ើញព្រុះរទ្ធ ជាម្មាស់ដែលព្ទ្ង់ឧរបតតិក្ដ ើងក្នុង អនាគត ែូដចនុះដេើយក្៏ វិលព្ត រ់ដៅកាន់លាំដៅររស់ ខ្លួ នៗវិញ ។


ដនុះដ្ ម ុះថា ធាតអនតរធាន គឺ ការាត់រង់ដៅម្នព្រុះ សារី រិក្ធាត ។ ដមនរិត ដៅដរលព្រុះររិយតតិាត់រង់ដៅ ការរែិរតតិ ក្៏ាត់រង់ដៅដែរ ដៅដរលររិយតតិសិត ថ ដៅ ការ រែិរតតិក្៏សិត ថ ដៅដែរ ដព្ពាុះដេតដនាុះ ក្នុងយគ សម័យដែលម្មនមេនតភ័យម្នព្រុះាទ្ចណា ឌ លតិសស ក្នុងទ្វ ីរដនុះ សក្កដទ្វរាជនិមមិតក្បូនធាំដេើយព្ារ់ែល់ ភិក្ខុទង ាំ ឡាយថា មេនតភ័យនឹងម្មន ដភលៀងនឹងមិន រងអុរចុះព្តូវតាមរែូវកាល ភិក្ខុទង ាំ ឡាយនាាំោនលាំាក្ ដោយរចា័យ ៤ នឹងមិនអាចព្ទ្ព្ទ្ង់រ រិយតតិានដទ្ គួរ ដតព្រុះគណម្មាស់ទង ាំ ឡាយនិមនតដៅកាន់ព្ចាាំងនាយ រក្ាជី វិតចុះ សូមនិមនតដ ង ើ ក្បូនដនុះដៅចុះ អាសនៈ


ដលើក្បួនដនុះមិនព្គរ់ព្ោន់ែល់ភិក្ខុទង ាំ ឡាយណា ភិក្ខុ ទាំងឡាយដនាុះចូរចារ់ដតាងក្ាំណាត់ដឈើនិមនតដៅចុះ ដព្ោុះថានក្់នឹងមិនម្មនែល់ភិក្ខុទង ាំ រួង ក្នុងកាលដនាុះ ភិក្ខុ ៦០ រូរាននិមនតដៅែល់ព្ចាាំងសមព្ទ្ានដធវើ ក្តិកាោនថា មិនម្មនក្ិចាដែលរួក្ដយើងព្តូវដៅក្នង ុ ទ្ី ដនាុះដទ្ រួក្ដយើងនឹងដៅក្នង ុ ទ្ីដនុះឯង នឹងរក្ាព្រុះ ម្ព្តរិែក្ ែូដចនុះដេើយដទ្ើរ វិលព្ត រ់រក្ ី ដនលងដនាុះ ដៅទ្ក្ខិណមលយជនរទ្ចិញ្ាឹមជី វិតដោយឫសដឈើ និងសលឹក្ដឈើ ដៅដរលរាងកាយដៅព្រព្រឹតដត ៅាន ក្៏ នាាំោនអងគយ ុ សាវធាយ ដៅដរលរាងកាយមិនអាច ព្រព្រឹតដត ៅាន ក្៏រូនែីខ្ាច់ដ ង ើ រ័ទ្ធជាំ វញ ិ សីសៈ ព្តង់ក្ដនលងដតមួយរិចារណាព្រុះររិយតតិ ដោយលាំ


អានដនុះ ភិក្ទ ខុ ង ាំ ឡាយព្ទ្ព្ទ្ង់ព្រុះម្ព្តរិែក្ព្រមទាំង អែះក្ថាឲ្យររិរូរានរេូតែល់ ១២ ឆ្នាំ ។ ដៅដរលមេនតភ័យ(សស្រ្គមសី វិល)សារ់ដេើយ ភិក្ខុ ៧០០ រូររាំានដធវើសូមបីអក្សរ ១ តួ សូមបីរយញ្ានៈ ១ តួក្នុងព្រុះម្ព្តរិែក្ព្រមទាំងអែះក្ថារីទ្ក្ ី ដនលងដែល ខ្លួ នដៅដេើយឲ្យាត់រង់ដ ើយ មក្ែល់ដកាុះដនុះឯង ចូលដៅកាន់មណឌោរាមក្នុងក្លលោមជនរទ្ ។ ភិក្ខុ ៦០ រូរដែលដៅសល់ក្ង នុ ដកាុះដនុះ ានឮែាំណឹងការ និមនតមក្ម្នព្រុះដែរៈទាំងឡាយ គិតថានឹងជួរព្រុះដែ រៈទាំងឡាយ ដទ្ើរនិមនតដៅដផ្សទៀងលទត់ព្រុះម្ព្តរិែក្ ជាមួយនឹងព្រុះដែរៈទាំងដនាុះ រក្មិនដ ើញសូមបីអក្សរ


១ តួ សូមបីរយញ្ានៈ ១ តួ ដ្ ម ុះថា មិនព្តូវោនដ ើយ គឺ ព្តូវោនព្គរ់តួអក្សរ ។ ព្រុះដែរៈទាំងឡាយញាុង ាំ ការសនទនាឲ្យដក្ើតដ ើងក្នុងទ្ី ដនាុះថាដតើរ រិយតតិជាឫសគល់ម្នព្រុះសាសនាឬ រែិរតតិជាឫសគល់? ព្រុះដែរៈដែលសម្មទនសាំរត់ រងសុក្ូលជាវតតដពាលថា ការរែិរតតិជាឫសគល់ម្ន ព្រុះសាសនា ចាំដណក្ឯព្រុះធមមក្ែិក្ទាំងឡាយដពាល ថា ព្រុះររិយតតិជាឫសគល់ម្នព្រុះសាសនា ។ លាំោរ់ដនាុះ ព្រុះដែរៈទាំងដនាុះដពាលថា រួក្ដយើង នឹងមិនដជឿតាមពាក្យររស់ដោក្ទាំងរីរខាងដនាុះដទ្ សូមរួក្ដោក្អាងព្រុះសូព្តដែលព្រុះជិនព្សីព្ទ្ង់


ភាសិតទ្ក្មក្ ព្រុះដែរៈទាំង ២ រួក្ដនាុះដពាលថា ការនាាំយក្ព្រុះសូព្តមក្អាងមិនធាន់ដ យ ើ ។ ព្រុះដែរៈដែលសម្មទនសាំរត់រងសុក្ូលជាវតតដទ្ើរ អាងព្រុះសូព្តថា៖ "ម្មនលសភទ្ទ ! ក្៏ភិក្ខុទង ាំ ឡាយក្នុងព្រុះសាសនាដនុះ គរបីរស់ដៅដោយព្រម្រ រិភរដោក្មិនគរបីទ្ាំដនរ ចាក្អរេនតទង ាំ ឡាយ ម្មនលមហាររិព្ត ! ព្រុះសាសនាររស់ព្រុះសាសាត ិ តតិជាឫសគល់ ម្មនការរែរ ិ តតិជាខ្ល ឹម ម្មនការរែរ សារ កាលដរើសិត ថ ដៅក្នុងការរែិរតតិ ក្៏ដ្ ម ុះថា តាាំង ដៅាន"


ចាំដណក្ខាងព្រុះធមមក្ែិក្ានសាតរ់ព្រុះសូព្តដនាុះ ដេើយ ដែើមបីអុះអាងវាទ្ៈររស់ខ្ួ ល នដទ្ើរអាងព្រុះសូព្ត ដនុះថា "ព្រុះសូព្តសថិតដៅែរារណា ព្រុះវិនយ ័ ក្៏រងដរឿងដៅ ានែរារដនាុះ ភិក្ខុទង ាំ ឡាយដតងដ ើញរនលឺែូចព្រុះ ស រិយរុះដ ង ើ ែរារដនាុះ ដៅដរលព្រុះសូព្តមិនម្មន សូមបីដតព្រុះវិន័យក្៏ាត់រង់ដៅដែរ ក្នុងដោក្នឹង ម្មនដតងងឹត អនធការែូចព្រុះស រិយអសតងត គ ដៅ ែូដចានុះ ដៅដរលភិក្ដខុ ៅរក្ាព្រុះសូព្តាន ក្៏ដ្ ម ុះ ថា ដៅរក្ាការរែិរតតា ិ នផ្សង អនក្ព្ាជញដែលសថិត ដៅក្នុងការរែិរតតិដតងរាំឃាវងដលអៀងចាក្ធម៌ជាដែន ដក្សមក្ានតចាក្ដយគៈដ ើយ"


ដៅដរលព្រុះធមមក្ែិក្នាាំយក្ព្រុះសូព្តដនុះមក្អាង ព្រុះដែរៈដែលសម្មទនសាំរត់រងសុក្ូលជាវតត ទាំងឡាយក្៏ដៅដសាៀមជាតណាីភារ ពាក្យដរចន៍ររស់ ព្រុះធមមក្ែិក្ដនាុះឯងអាចដជឿជាក្់ាន ម្មនឧរម្ម ថា ក្នុងចាំដណាមដោដ្ ម ល ១០០ ក្ាល ឬ ១០០០ ក្ាល កាលដរើមិនម្មនដមដោរក្ាដសព្សឡាយ ដស ព្សឡាយដតងតភាារ់ោនមិនាន យ៉ាងណាមិញ កាល ដរើម្មនភិក្ខុតាាំងដផ្សតើម វិរសសនាែល់ដៅ ១០០ ឬ ១០០០ រូរក្៏ដោយរ៉ាដនតរ រិយតតិមិនម្មន ដ្ ម ុះថា ការចាក្់ធលុុះអរិយមគគក្៏មិនម្មនយ៉ាងដនាុះដែរ ។ មា៉ា ងដទ្ៀត កាលដរើដគចារឹក្អក្សរទ្ក្ដលើខ្នងសិោ ដែើមបីសម្មគល់ឲ្យែឹងថាក្ាំណរ់ព្ទ្រយ អក្សរសថិតដៅ


ែរារណា ក្ាំណរ់ព្ទ្រយទាំងឡាយដ្ ម ុះថាដៅមិន ទន់ាត់រង់ដៅែរារដនាុះ យ៉ាងណាមិញ ដៅដរល ព្រុះររិយតតិសិត ថ ដៅ ព្រុះសាសនាក្៏ដ្ ម ុះថា ដៅមិន ទន់ាត់រង់ដៅយ៉ាងដនាុះដែរ ។ មនយគសម័យរទ្ធ កាល ក្នុងព្រដទ្សឥណា ឌ ម្មន សាសនាព្ពាេមណ៍ជាសាសនាធាំដែលម្មនជាំដនឿថា ម្មនព្រុះអាទ្ិដទ្រ ៣ អងគ គឺ ព្រុះព្រេម ដែលជាអនក្ រដងកើតដផ្សនែី ព្រុះឥសូរ ឬ ព្រុះសិវៈជាអនក្រាំលលញ ដផ្សនែី និង ព្រុះវិស ុ ាឬ ព្រុះនារាយណ៍ជាអនក្រក្ា ការពារដផ្សនែី ។ សាសនាព្ពាេមណ៍ឬដៅមា៉ា ងដទ្ៀតថា េិណូ ឌ ដនុះ ចាត់ទ្ក្ថាជាសាសនាែាំរង ូ ររស់រិភរដោក្ ដក្ើត


ដ ើងព្រម្មណជា ៥០០០ ឆ្នាំក្នលងមក្ដេើយ ដោយ មិនព្ាក្ែថារគគលណាជាសាថរនិក្សាសនាដនុះដទ្ រ៉ាដនតដជឿថា ព្រដេលជាម្មនដែើមក្ាំដណើតមក្រីរួក្អរិ យ័នដែលដធវស ើ ស្រ្គមឈន ុះរួក្មិលក្ខៈដែលជាជនជាតិ ដែើមកាលរីព្រម្មណ ៣០០០ ឆ្នាំក្នលងមក្ដេើយ ។ សាសនាព្ពាេមណ៍ម្មនឥទ្ធ ិរលចាំដពាុះសងគមនិងវរប ធម៌ដខ្ម រយ៉ាងដព្ចើន ជារិដសស ជាំដនឿអាំររ ី ិធីក្មមនិង ព្រម្រណីដផ្សសង ៗ ររស់ដខ្ម រ ែូចជា រិធីដសនដព្រន រិធីរងវិលររិលក្នុងមងគលការ រិធីដព្សាចទ្ឹក្ រិធី ព្ចត់ព្រុះនងគ័ល រិធីតាាំងរានព្រុះភូមិ ដមើលជតា ដលើក្ រាសី ចារយ័នត រញ្ាុ ុះយ័នត អារក្អារក្ស ជាំនាងផ្សទុះជា


ដែើម សទ្ធ ដតានទ្ទ្ួលឥទ្ធ ិរលរីសាសនាព្ពាេមណ៍ ទាំងអស់ ។ សរវម្ែាដនុះដទុះរីព្រដទ្សក្មពុជាម្មនអនក្ដោររកាន់ ព្រុះរទ្ធ សាសនាតាមសថិតថា ិ ព្រម្មណជា ៩៥ % ក្៏ ដោយ រ៉ាដនតសឹងដត ៩០ % ដៅមិនទន់យល់ព្ជួត ព្ជារែល់ខ្លឹមសារររស់ព្រុះរទ្ធ សាសនាដទ្ ដព្ពាុះដៅ ជារ់ចាំពាក្់នង ឹ លទ្ធ ិជាំដនឿដផ្សសង ៗដែលេូរចូលមក្ ិ រយ ព្រេមលិខ្ិត ដហារា ទាំងម្មនព្សារ់ែូចជា ាែហា សាស្រសត ការរួងសួង ឬ ការដសាតុះផ្សលុាំ ឬ ដជឿដលើអាំណាច ឥទ្ធ ិរលររស់ព្រុះអាទ្ិដទ្រដែលដជឿថាអាចជួយោង ារររស់ខ្ួ ល នានជាដែើម ។


ររក្គាំដេើញយ៉ាងធាំដធងររស់មនសសជាតិសទ្ធ ដតដក្ើត ដចញរីការសដងកតរិនិតយដ ើញអនិចាភារ គឺ ែាំដណើរ មិនដទ្ៀងទត់ ឬ ែាំដណើរដព្រព្រួលដែលព្ជក្ដព្ជៀត ក្នុងអវី ៗទាំងរួង ឬ ក្នុងាតភូតដែលដក្ើតដ ើងក្នុង ដោក្នុះឯង ។ រគគលណាដែលអាចសដងកតរិនិតយដ ើញសចាភារ ទាំងដនុះាន នឹងានជួរព្រទ្ុះអាែ៌ក្ាំាាំងររស់ធមម ជាតិ ែូចជា នូតន់(Newton) ានសដងកតរិនិតយ ដ ើញអនិចាភារម្នដលបឿន អាញសាតញានសដងកត រិនិតយដ ើញអនិចាភារម្នដវោ ឆ្លោវិនាន សដងកតរិនិតយដ ើញអនិចាភារម្នធាតរូជ(Gene)


Maxwellានសដងកតរិនត ិ យដ ើញអសមភារម្នវាល អគគិសនី ឬ វាលដមដែក្ ។ល។ រ៉ាដនតដរឿងសាំខាន់រាំផ្សតដែលដធវើឲ្យសិទ្ធតក្ ថ ម្មរកាលយជា សាសាតឯក្ររស់រិភរដោក្ គឺ ព្រុះអងគជារគគលម្មនក្់ គត់ក្ុង ន យគសម័យដនាុះដែលសដងកតរិនិតយដ ើញ អនិចាភារម្នជី វិតដេើយានែឹក្នាាំខ្ួ ល នឯងឲ្យដចញ ផ្សតរីអនិចាភារដនាុះានយ៉ាងដជាគជ័យ ។ ដទុះរីដរើព្រុះរាជរិតាសដទធទ្នរាយមក្ម្មាត់រាំាត់ ភារព្ទ្ុឌដព្ទមម្នសារដរើវតថឲ្ ុ យដចញរីព្ក្ដសព្រុះ ដនព្តររស់សទ្ ិ ធ តក្ ថ ម្មរតាាំងរីក្ម្មរភារ ដទុះជា លកដឈើ ដផ្សលដឈើ ឬ អាហារក្៏ព្តូវានក្ម្មាត់រាំាត់ ដចញរីវាង ាំ មនដរលសវិតព្សដពានឬសអយ ុ រលួយ ឬថា


ជនរិការ មនសសឈឺ មនសសជរាក្៏ោមនឱកាស្ន ដជើងចូលក្នុងររិដវណម្នរាជវាាំងក្៏ដោយ ជួសនឹងាន ដសចក្តីសខ្ែមរមនា ព្រុះអងគក្៏ដៅដតសដងកតរិនិតយ ដ ើញសចាភារម្នជី វិត ដពាលគឺ ព្រុះអងគសដងកតរិនិ តយដ ើញថា ជី វិតដនុះមិនដទ្ៀង ម្មនែាំដណើរដព្រព្រួល ដៅព្គរ់ដរលដវោ ។ ការសដងកតរិនិតយដ ើញសចាភារម្នជី វិតដនុះឯង សិទ្ធតក្ ថ ម្មរដទ្ើរព្ទ្ង់ម្មនព្រុះតព្មិុះថា សតវដោក្ ដតងែល់នវូ ដសចក្តីដតាក្យ៉ាក្លាំាក្ ដក្ើត ចាស់ ឈឺ សាលរ់ និង ដក្ើតដទ្ៀតជាដរឿយ ៗ កាលដរើសតវដោក្ មិនដសវងរក្ឲ្យដ ើញឧាយជាដព្គឿងដចញចាក្ ទ្ក្ខ គឺ ជរា និង មរណៈដនុះដទ្ សតវដោក្មខ្ជាអដនាទល


វិលវល់ដៅក្នង ុ រងវង់ម្នជាតិ ជរា មរណៈដនុះជាដរៀង រេូត ។ ព្រុះអងគព្ទ្ង់ដជឿជាក្់ថា ដៅដរលម្មនងងឹត ក្៏ព្តូវដត ម្មនភលឺ ម្មនដតត ក្៏ម្មនព្តជាក្់ ម្មនទ្ក្ខក្៏គរួ ដតម្មនផ្សលូវ ដចញចាក្ទ្ក្ខដនាុះដែរ ដទ្ើរព្ទ្ង់សដព្មចព្រុះទ្័យ ដភៀសព្រុះកាយដចញរីព្រុះរាជវាាំងែ៏សក្ តុ សតមភដៅ ដែើមបីដសវងរក្ចដមលើយររស់ជី វិតសតវដោក្ ។ ការដែលព្រុះអងគហាកនលុះរង់អវី ៗព្គរ់យ៉ាងដែើមបី ដសវងរក្ចដមលយ ើ ឲ្យែល់ជី វិតសតវដោក្ដនាុះ គឺ ដក្ើត ដចញរីការដែលព្រុះអងគដចុះគិត(ចិនម ត យរញ្ហា) គឺ ម្មនរញ្ហាយល់ចាស់ែល់សចាភារម្នអវី ៗទាំងរួង


ដេើយដធវើការសដព្មចចិតយ ត ៉ា ងមឺងម្ម៉ា ត់ក្នុងការដសវងរក្ ចដមលើយដនាុះ ។...

ចុះផ្សាយដោយ ព្រុះមហាភិរមយ ដៅក្នុងដគេទ្ាំរ័រ http://www.khmerbuddhism.ca ែក្ព្សង់ដោយ៥០០០ឆ្នាំ >>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>>


truth