Page 1

y/sh gk e/ }fjo y/sh gk e/ }fjo s{z eh yZfNnk . xo nkgDk fe;kB thok gZfNnk .. y/sh gk e/ HHH ed/ s{z nktKN ed/ fSVe/_ fow'B pJh, fco th feT[_ ehV/ y/sh_ d{D/-u"D/ j'D pJh . e"D pfunk }fjo fijB/ uZfynk .. y/sh gk e/ HHH vh J/ gh s/ :{ohJ/ B{z y/sK @u f]bko e/, dZ; ehjdk Gbk ukj/_ bZyK iht izs{ wko e/ . pVk wjhe' w'B;?_N' s?B{z b[ZfNnk .. y/sh gk e/ HHH g[Zs-XhnK eo bJ/ fpwko ihD i'frnk, f;o wDK w{zjh_ eo}/ dk Gko ihD i'frnk . rkVQk t/u e/ g;hBk nkj eh tZfNnk .. y/sh gk e/ HHH ekofrb s/ f;zi?_Nk fijV/ }fjoK s?B{z t/ud/, dZ; eh T[j bZrd/ B/ Gbk s/o/ y/s d/ . fJjBK f}zdrh s/oh u'_ ;[Zy uZfNnk .. y/sh gk e/ HHH r[ogqhs dpVQhykBk

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ î°¼Ö é°Õå¶

Ö¶åÆ ÇòðÅÃå Çîôé

ÜËå¯, øðÆçÕ¯à ; @AFCE E@CDAE, IHGBFHBAFA

www.khetivirasatmission.org Email: khetivirasatmission@gmail.com


÷ÇÔðÆñÆ Ö¶åÆ ç¶ îÅó¶ ÁÃð» ÕðÕ¶ ÃÅâÆ ð¯× êÌåÆð¯èÆ

ÃÅⶠÜéä Á³×» êÌÜéä ÇÕÇðÁÅ Áå¶ ì¼Ú¶ çÅ ÃðÆð î» ç¶

åÅÕå Õî÷¯ð ê˺çÆ ÜÅ ðÔÆ ÔËÍ ÇÂà ÕÅðé ÃÅù Áé¶Õ»

ê¶à Çò¼Ú ÔÆ ìÔ°å ïÔñ Ô°³ç¶ ÔéÍ ÇÂà ÕÅðé ÇÂÔé» À°¼å¶ ÔÆ

êÌÕÅð ç¶ ð¯× ÁÃÅéÆ éÅñ ÔÆ ÁÅêäÅ ÇôÕÅð ìäÅ ñ˺ç¶

÷ÇÔð» çÅ ÁÃð Ãí 寺 êÇÔñ» Ô°³çÅ ÔËÍ I-A@ ÃÅñ çÆÁ»

ÔéÍ ÇÜò¶º òÅð-òÅð ÷°ÕÅî ñ¼×äÅ, òÅÇÂðñ ì°õÅð Ô¯äÅ,

ì¼ÚÆÁ» ù îÅÔòÅðÆ ô°ð± Ô¯äÅ Ü» ÛÅåÆ çÆÁ» ׼ỠìäéÅ,

ÕÅñÅ êÆñÆÁÅ ( ÔËê¶àÅÂÆàà ìÆ, ÃÆ, ÂÆ), Û¯àÆ îÅåÅ,

î°°³ÇâÁ» Çò¼Ú ÜòÅéÆ çÆ ÁÅîç ñ¶à Ô¯äÆ, Á½ðå» Çò¼Ú

Üé¶À±, ⶺױ, ÇÚÕé ×°äÆÁ», ëñ±, ÇçîÅ×Æ ì°õÅð, ÚîóÆ

îÅÔòÅðÆ Ãì³èÆ Ãî¼ÇÃÁÅò» çÅ òèäÅ, Á³âÕ¯ô» Ü»

çÆÁ» Áé¶Õ» ÇìîÅðÆÁ» ¶â÷ Áå¶ í»å-í»å ÇÕ³éÆÁ» ÔÆ

ì¼Ú¶çÅéÆ çÆÁ» ×¼á»-ðýñÆÁ» çÅ òèäÅ, ì¶Á½ñÅç

Ô¯ð ÇÂéëËÕôé» Ô°ä êÇÔñ» ç¶ î°ÕÅìñ¶ ò¼è åÆìðåÅ éÅñ

ܯÇóÁ» çÆ Ç×äåÆ Çò¼Ú ÕÂÆ ×°ä» çÅ òÅèÅ, ×ðí Çâ¼×

Áå¶ ò¼â¶ ê¼èð Óå¶ ÁÅêäÅ ÁÃð ÇòÖÅ ðÔÆÁ» ÔéÍ Õ˺Ãð ç¶

ÜÅäÅ, Ã 寺 êÇÔñ» ì¼Ú¶ çÅ Üéî Ô¯ ÜÅäÅ, îð¶ ԯ¶ ì¼Ú¶

îðÆ÷» çÆ Ç×äåÆ òèä Çò¼Ú òÆ ÃðÆð çÆ Õî÷¯ð ð¼ÇÖÁÅ

êËçÅ Ô¯ä» Ü» ܳîä À°êð³å Õ°¼Þ ÔÆ Ã ìÅÁç îð ÜÅäÅ,

êÌäÅñÆ çÅ ò¼âÅ ï¯×çÅé ÔËÍ Õ°¼Þ ñ¯Õ» Çò¼Ú ð¯× êÌåÆð¯èÆ

îðç» Çò¼Ú ô°ÕðÅä±Á» çÆ Ç×äåÆ ØàäÅ ÇÂÔ ÃÅðÆÁ»

ôÕåÆ ç¶ ÃÔÆ Õ³î éÅ Õðé ÕÅðé Õ°¼Þ òÅÇÂðà ÃðÆð Óå¶

ÁñÅîå» ÇêÛñ¶ òÆÔ»-åÆÔ» ç½ðÅé ÔÆ ÕÂÆ ×°ä» òè

íÅð± Ô¯ Ü»ç¶ Ôé ÇÜÔé» ÕðÕ¶ Õ˺Ãð Ô¯ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂÔ

×ÂÆÁ» ÔéÍ

Çò¼Ç×ÁÅÇéÕ Ã¼Ú ÔË ÇÕ Õ˺Ãð Ã˼ñ ÁÕÃð ÔÆ ÃðÆð Çò¼Ú

Á¼Ü ê³ÜÅì ç¶ Ôð¶Õ Çê³â E 寺 B@ ܯó¶ ì¶Á½ñÅç êŶ ÜÅ ðÔ¶

ìäç¶ ðÇÔ³ç¶ ÔéÍ Ü¶Õð ÃðÆð çÆ ð¼ÇÖÁÅ êÌäÅñÆ îÜì±å

ÔéÍ ÇÂ³é¶ Õ° ÔÆ ÁÇÜÔ¶ ܯó¶ òÆ Ôé ÇÜÔé» ù ò¼â¶-ò¼â¶

Ô¯ò¶ å» ÇÂÔ Õ˺Ãð Ã˼ñ» ù ÇìîÅðÆ çÅ ð±ê èÅðä 寺 êÇÔñ»

âÅÕàð» 寺 îÇԳ׶-îÇԳ׶ ÇÂñÅ÷ ÕðòÅ Õ¶ ÔÆ Á½ñÅç çÅ

ÔÆ Öåî Õð Çç³çÅ ÔËÍ

Ã°Ö éÃÆì Ô¯ÇÂÁÅ ÔËÍ ñ×ê× B@ 寺 E@ ëÆÃçÆ Á½ðå» Çò¼Ú ì¼ÚÅ áÇÔðä À°êð³å ×ðíêÅå Ô¯ Ü»çÅ ÔËÍ


Õ°çðåÆ Ö¶åÆ î°¼Ö é°Õå¶

Ö¶åÆ ÇòðÅÃå Çîôé ÜËå¯, øðÆçÕ¯à ; @AFCE E@CDAE, IHGBFHBAFA www.khetivirasatmission.org Email: khetivirasatmission@gmail.com


Õ°çðåÆ Ö¶åÆ : î°¼Ö é°Õå¶

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ î°¼Ö é°Õå¶

• ÇÕö òÆ ëÃñ çÅ éÅó éÔƺ ÃÅóéÅ, ëÃñ» çÆ ðÇÔ³ç-Ö±³Ôç Ö¶å» Çò¼Ú ÔÆ òÅÔ ÇçúÍ • Ã-Ã Ôð¶Õ Ö¶å Çò¼Ú ÔðÆ ÖÅç ìäÅ Õ¶ òÅÔ¯Í

gfjbh tko eZse fpeqwh ;zws 2068 (Btzpo 2011)

• Õ°çðåÆ Ö¶åÆ ô°ð± Õðç¶ Ã êÌåÆ Â¶Õó F-H àðÅñÆÁ» ð±óÆ çÆ ÖÅç êÅúÍ

G/Nk L 10`

• ÇìÜÅÂÆ å¯º êÇÔñ» êÌåÆ Â¶Õó ؼà¯-ؼà B հdzàñ ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Õ³ê¯Ãà êÅúÍ

pRkwSk :

Ö¶åÆ ÇòðÅÃå Çîôé

• ÇìÜÅÂÆ å¯º B سචêÇÔñ» ìÆÜ ù Ú³×Æ åð·» ìÆÜ Á³ÇîÌå ñÅ Õ¶ Û»ò¶º ðÕÅ ñò¯Í

sihXog

• î°¼Ö ëÃñ éÅñ À°ÃçÆÁ» ÃÇÔÜÆòÆ ëÃñ» ÷ð±ð ìÆÜ¯Í ÇÜò¶º ÕäÕ Çò¼Ú Û¯ñ¶, Ã𯺠ÁÅÇç Áå¶ éðî¶ Çò¼Ú î¯á, ì½ä¶ Ú½ñ¶ (ðò»·), ç¶ÃÆ Çà³â¯, Ö¼ÖóÆÁ» ÁÅÇçÍ

ieMfIAn SoSl AYkSn Porm

(INSAF)

id`lI

SkgeL

fgqzNt?_Zb, 146, fJzv;Nqhnb c'eb g[nKfJzN, nzfwqs;o

• î°¼Ö ëÃñ ç¶ ÚÅð¶ êÅö À°Ã 寺 ñ³ì¶ Õ¼ç çÆ ëÃñ ç¶ Ø¼à¯-ؼà Çå³³é ÇÃÁÅó ìÅðâð ëÃñ ç¶ å½ð Óå¶ ìÆÜ¯Í • î°¼Ö ëÃñ éÅñ ؼà îÅåðÅ Çò¼Ú ÁÇÜÔÆÁ» ëÃñ» ìÆܯ ÇÜÔóÆÁ» ÔÅéÆÕÅðÕ ÕÆà» ñÂÆ ÜÅñ Áå¶ ñÅíÕÅðÆ ÕÆà» ñÂÆ Ã¼çÅ ê¼åð çÅ Õ³î ÕðéÍ ÇÜò¶º ÇÕ èéÆÁ», î¶æ¶ Áå¶ Ãð¯º î°¼Ö é°Õå¶

3


ÕäÕ Çò¼Ú Áå¶ ÁÇð³â, î¼ÕÆ, Çí³âÆ Áå¶ Ú½ñ¶ (ðò·») éðî¶ Çò¼ÚÍ • Õ°çðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ëÃñ» ù êÅäÆ ÇÃðë Çå³é Ü» ÚÅð òÅð ÔÆ ÇçúÍ • êÌåÆ Â¶Õó ؼà¯-ؼà F ÇÕÁÅð¶ êÅú å» ÇÕ ëÃñ ù êÅäÆ êåñÅ Áå¶ ñ¯ó î°åÅÇìÕ ÔÆ ñ¼×¶Í • Ôð êÅäÆ éÅñ êÌåÆ Â¶Õó ÇÂ¼Õ âð³î ×°ó Üñ Á³ÇîÌå ëÃñ ù ÇçúÍ • ëÃñ À°¼å¶ ؼà¯-ؼà ÚÅð òÅð êÅæÆÁ» ç¶ êÅäÆ çÆ Ãê̶Á Õð¯Í • ç¯è¶ çÆ Ãà¶Ü Óå¶ Ø¼à¯-ؼà B òÅð êÅæÆÁ» ç¶ êÅäÆ çÅ ÇÛóÕÅÁ ÷ð±ð Õð¯Í ÞÅó Çò¼Ú A@ 寺 B@ ëÆÃçÅ çÅ òÅèÅ Ô¯ ÜÅò¶×ÅÍ

• ܶ ñ¯ó êò¶ å» ðà ڱÃÕ ÕÆÇóÁ» ñÂÆ ÇÂ¼Õ îÔÆéÅ ê°ðÅäÆ Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ Ü» Çé³î· ÁÃåð çÆ òð寺 Õð¯Í ê¼å¶ ÖÅä òÅñÆÁ» ð³âÆÁ» ñÂÆ B îÔÆé¶ ê°ðÅäÆ Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ Ü» ìÌÔî ÁÃåð çÆ òð寺 Õð¯Í àƺⶠçÆÁ» Áå¶ åäÅ Û¶çÕ Ã°³âÆÁ» ñÂÆ ñÃä ÇîðÚ ç¶ Ø¯ñ çÆ òð寺 Õð¯Í • Ö¶å» Çò¼Ú ê³ÛÆÁ» çÆ ÁÅîç ïÕÆéÆ ìäÅúÍ ÇÂà ճî ñÂÆ Ö¶å Çò¼Ú æ»-æ» Óå¶ ð¯àÆ ç¶ à°Õó¶ Áå¶ Ã¶ñÅ Ú½ñ ÁÅÇç çÆ Ú¯× ÇÖ³âÅú, Çî¼àÆ ç¶ ìðåé» Çò¼Ú À°Ôé» ñÂÆ êÅäÆ òÆ ÷ð±ð ð¼Ö¯Í • Ö¶å» Çò¼Ú ê³ÛÆÁ» ç¶ ìËáä ñÂÆ ëÃñ ç¶ Õ¼ç 寺 ÇÂ¼Õ Ü» â¶ã ë°¼à À°¼Ú¶ àÆ ÁÕÅð ç¶ â³â¶ Ôð ÔÆñ¶ ×¼â¯Í

• À°¼ñÆ ð¯×» ù Öåî Õðé ñÂÆ êÌåÆ ê³ê A.E Çñàð AE Ççé ê°ðÅäÆ Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ çÅ ÇÛóÕÅÁ Õ再 ëÃñ Óå¶ á±áÆ ð¯× (òÅÇÂðñ ÁàËÕ) ÁÅ ÜÅò¶ å» Ôøå¶ Çò¼Ú ؼà¯-ؼà Çå³é òÅð êÌåÆ ê³ê BE@ ×ÌÅî Õ¼ÚÅ ç°¼è ÇÛóÕ¯Í • ÕÆàéÅôÕ î°Õå ÕÆà êÌì³è ðÅÔƺ ÕÆó¶ ÕÅì± Õðé Óå¶ òè¶ð¶ ÷¯¯ð ÇçúÍ • ñÅíÕÅðÆ Áå¶ ÔÅéÆÕÅðÕ ÕÆÇóÁ» çÆ êÛÅä Õð¯Í 4 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

5


Õ°çðåÆ Ö¶åÆ åÇÔå í±îÆ êÌì³èé A. ð±óÆ çÆ ÖÅç: ð±óÆ çÆ ÖÅç ìÔ°å òèÆÁÅ ÇÕÃî çÅ ÜËÇòÕ îÅçÅ ÔËÍ ÇÂÔ ÇÜ¼æ¶ ÇÂ¼Õ êÅö í±îÆ çÆ êÅäÆ Ã¯Öä çÆ ôÕåÆ Çò¼Ú òÅèÅ ÕðçÆ ÔË À°¼æ¶ ÔÆ í±îÆ ÇòÚñ¶ ñÖî ÜÆò» Áå¶ ëÃñ ñÂÆ íðê±ð õ°ðÅÕ òÆ À°êñíè ÕðòÅÀ°ºçÆ ÔËÍ Ã¯ Õ°çðåÆ Ö¶åÆ ô°ð± Õðç¶ Ã Áå¶ Çëð Ôð¶Õ Çå³é ÃÅñ ìÅÁç Ö¶å Çò¼Ú êÌåÆ Â¶Õó F 寺 H àðÅñÆÁ» ð±óÆ çÆ ÖÅç ÷ð±ð êÅúÍ B. ð°¼Ö: ð°¼Ö í±îÆ çÆ À°êÜÅÀ± ôÕåÆ ìðÕÅð ð¼Öä Çò¼Ú ÁÇÔî ï¯×çÅé êÅÀ°ºç¶ ÔéÍ ð°¼Ö» çÆÁ» Üó·» èðåÆ Çò¼Ú ìÔ°å â±³ØÆÁ» Ü»çÆÁ» ÔéÍ ÇÂÔ ê¯ôÕ å¼å» ù ìÔ°å ×ÇÔðÅÂÆ å¯º ÇÖ¼Ú Õ¶ í±îÆ çÆ À°åñÆ Ãå·Å Óå¶ ÇñÁÅÀ°ä çÅ Áçí°å Õ³î Õðç¶ ÔéÍ Ö¶å Çò¼Ú Çâ¼×¶ ð°¼Ö» ç¶ ê¼å¶ À°¼Ú Õ¯àÆ çÆ Õ°çðåÆ ÖÅç ç¶ ð±ê Çò¼Ú ÃÅâÆÁ» ëÃñ» ù êÌÅêå Ô°³ç¶ ÔéÍ Ã°Ô³Üä¶ Áå¶ Ü³â òð׶ ð°¼Ö í±îÆ Çò¼Ú Õ°çðåÆ éÅÂÆð¯÷é òÆ Üî·» Õðç¶ ÔéÍ Ç³éÅ ÔÆ éÔƺ ð°¼Ö» À°¼å¶ òÅà Õðé òÅñ¶ ê³ÛÆ Ö¶å Çò¼Ú Çò¼á» Õðé ç¶ éÅñ-éÅñ ëÃñ» Óå¶ ÔîñÅ Õðé òÅñ¶ ÕÆà êå³Ç×Á» ù òÆ Ö»ç¶ ÔéÍ Ã¯ êÌåÆ Â¶Õó ؼà¯-ؼà E ð°¼Ö ÷ð±ð ñ×ÅúÍ 6 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

C. êÅæÆÁ» Áå¶ ñ¼ÕóÆ çÆ ðÅÖ: í±îÆ çÆ À°êÜÅÀ± ôÕåÆ òèÅÀ°ä ñÂÆ êÌåÆ Â¶Õó D@ ÇÕ¼ñ¯º êÅæÆÁ» Áå¶ ñ¼ÕóÆ çÆ ðÅÖ êÅúÍ ÇÂà Çò¼Ú íðê±ð îÅåðÅ Çò¼Ú ê¯àÅô Ãî¶å ëÃñ ñÂÆ ñ¯óÆºç¶ ñ¯ÔÅ, å»ìÅ, ÇܳÕ, îË×éÆÜ òð׶ C@ 寺 òÆ ò¼è ÇÕÃî» ç¶ Ã±Öî ê¯ôÕ å¼å êŶ Ü»ç¶ ÔéÍ D. ëÃñ» çÆ ðÇÔ³ ç Ö± ³ Ô ç: ÕäÕ Þ¯ é ¶ Ãî¶ å Ôð¶ Õ ëÃñ çÆ ðÇÔ³ ç -Ö± ³ Ô ç ÃÅù Õ° ç ðå ò¼ ñ ¯ º ìõôÆ ×ÂÆ Áéî¯ ñ çÅå ÔË Í ÇÂà Çò¼ Ú ëÃñ ç° Á ÅðÅ í± î Æ, êÅäÆ Áå¶ òÅåÅòðé ÓÚ¯ º ñ¶ ׶ Áé¶ Õ » Û¯ à ¶ Áå¶ ò¼ â ¶ ê¯ ô Õ å¼ å ÃîŶ Ô° ³ ç ¶ ÔéÍ Ã¯ ÇÕö òÆ ëÃñ çÆ ðÇÔ³ ç -Ö± ³ Ô ç ù ÃÅóé çÆ ìÜŶ ÇÂÃù òÅêà ֶ å Çò¼ Ú ÇîñÅÀ° ä çÅ ÔÆñÅ Õð¯ Í E. ×°ó Üñ Á³Ç îÌå: ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Ôð¶Õ ëÃñ ù êÅäÆ ñÅÀ°º ç¶ Ã êÅÇÂÁÅ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÜà ëÃñ ù ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Çç¼åÅ Ü»çÅ ÔË À°Ô Õç¶ êÆñÆ éÔƺ ê˺ çÆ Ãׯº Ôð ò¶ñ¶ ÔðÆ-ÕÚÅð Áå¶ àÇÔÕçÆ ðÇÔ³çÆ ÔËÍ êÌåÆ Â¶Õó A âð³î ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Ôð êÅäÆ éÅñ ëÃñ ù ç¶äÅ ÷ð±ðÆ ÔËÍ ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Ô¶á ç¼Ã ¶ Áé°Ã Åð ìäÅÇÂÁÅ Ü»çÅ ÔË: î°¼Ö é°Õå¶

7


ÃîÅé

ÃîÅé ç¶ÃÆ ×» /î¼Þ çÅ åÅÜŠׯÔÅ

F@ ÇÕ¼ñ¯

×°ó Üñ Á³ÇîÌå

ÇÂ¼Õ âð³î

ê°°ðÅäÅ ×°ó

@C ÇÕ¼ñ¯

Ö°ôÕ ð±óÆ

A@ հdzàñ

ì¶Ãä

@A ÇÕ¼ñ¯

ÇòèÆ: ×°ó Üñ Á³ÇîÌå ù ÕÔÆ éÅñ Õ¼ÚÆ ð±óÆ Çò¼Ú Ú³×Æ åð·»

Ãð¯ çÅ å¶ñ

B@@ ×ÌÅî

ÇîÕà Õð ÇçúÍ Ô°ä ÇÂà Çîôðä ù AE Ççé» ñÂÆ è°¼ê-Û»

êÅäÆ

AE@ Çñàð

Çò¼Ú ð¼Ö ÇçúÍ AE Ççé» À°êð³å ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Õ³ê¯Ãà

ÇòèÆ: Ãí 寺 êÇÔñ» C-D ÇÕ¼ñ¯ ׯԶ Çò¼Ú ç¯Ô» Ô¼æ» éÅñ îñç¶ Ô¯Â¶ Ã𯺠çÅ å¶ñ Áå¶ ì¶Ãä Ú³×Æ åð» ÇîÕà Õð ñò¯Í

ÇåÁÅð Ô¯ Ü»çÆ ÔËÍ Ôð¶Õ êÅäÆ î±Ôð¶ Ö¶å Çò¼Ú êÌåÆ Â¶Õó E@ ÇÕ¼ñ¯ ×°ó Üñ Á³ÇîÌå çÅ ÇÛ¼àÅ ÇçúÍ íðê±ð ëÅÇÂçÅ Ô¯ò¶×ÅÍ

Ô°ä ÇÂà Çîôðä ù ìÅÕÆ ç¶ ×¯Ô¶ Çò¼Ú ÇîñÅ Õ¶ ×°ó Ãî¶å AE@

òÅëÃÅ: ÷îÆé ÇòÚ ¼ E@ ëÆÃçÆ éîÆ Áå¶ ÇÂé ³ Æ ÔÆ îÅåðÅ ÇòÚ ¼ ÔòÅ

Çñàð êÅäÆ Çò¼Ú دñ ÇçúÍ ÇÂà دñ ù Ö¼çð çÆ ì¯ðÆ éÅñ ù

çÅ îÜ ½ ç ± Ôä ¯ Å òÅëÃÅ ÕÔÅÀº°çÅ ÔÍË Ã¯ íî ± Æ ÇòÚ ¼ òÅëÃÅ ìäÅÂÆ ðÖ ¼ ä

ã¼Õ Õ¶ Û»ò¶º ð¼Ö ÇçúÍ DH سÇàÁ» ÓÚ ×°ó Üñ Á³ÇîÌå

ñÂÆ ÷îÆé ù ãÕ ¼ Õ¶ ðÖ ¼ äÅ Áå¶ ëÃñ ù ñó ¯ îå ° ÅÇìÕ êðå ³ ± êåñÅ

ÇåÁÅð Ô¯ ÜÅò¶×Å ÔËÍ

êÅäÆ ñ× ¼ ¶ ÇÂÔ ïÕÆéÆ ìäÅÀä ° Å ñÅ÷îÆ ÔÍË ÇÂà åð»· Õðé éÅñ

F. ×°óÜñ Á³ÇîÌå Õ³ê¯Ãà ×°ó Üñ Á³ÇîÌå Õ³ê¯Ãà ìÔ°å ÔÆ ÁÃðçÅð ç¶ÃÆ ÖÅç ÔËÍ ÇÂÔ ÇÜ¼æ¶ èðåÆ çÆ À°êÜÅÀ± ôÕåÆ òèÅÀ°ºçÆ ÔË À°¼æ¶ ÔÆ ëÃñ» ù

íî ± Æ ÇòÚ ¼ Àê ° ï× ¯ Æ ÜÆòÅäÁ ± » çÆ ñó ¯ ÆºçÆ ÇîÕçÅð ñ×Ååð ìðÕðÅð ðÇÔç ³ Æ ÔË Áå¶ ëÃñ ç¶ òÅè¶ Áå¶ ÇòÕÅà ñÂÆ ñó ¯ Æºç¶ ÃÖ ± î êô ¯ Õ åå ¼ òÆ íî ± Æ çÆ Àå ° ñÆ ÃåÅ· ÇòÚ ¼ Àê ° ñíè ðÇÔç ³ ¶ ÔéÍ

õ°ðÅÕÆ å¼å» çÆ òÆ ê±ðåÆ ÕðçÆ ÔËÍ ÇÂÃçÆ òð寺 âÆ. ¶. êÆ.

Á¼àä Ü» ãÕäÅ:ÇÂÔ î°¼Ö å½ð Óå¶ Çå³é êÌÕÅð çÅ Ô³°çÅ ÔË

Áå¶ ï±ðÆÁÅ ÖÅç ç¶ ìçñ òܯº ìÔ°å ÔÆ ñÅíÕÅðÆ ÔËÍ ×°ó

A. Çî¼àÆ çÅ ãÕäÅ

Üñ Á³ÇîÌå Õê¯Ãà Ô¶á ç¼Ã¶ Áé°ÃÅð ìäÅÇÂÁÅ Ü»çÅ ÔË:

B. ðÇÔ³ç-Ö±³Ôç çÅ ãÕäÅ C. ÃÜÆò Ü» ÔðÅ ãÕäÅ

8 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

9


Çî¼ à Æ çÅ ãÕäÅ: òÅÔÆ Ô¯ Â Æ ÷îÆé ù ð Ô Å× ç¶ ä Å Çî¼ à Æ çÅ ãÕäÅ ÁÖòÅÀ° º çÅ ÔË Í ÇÂà éÅñ í± î Æ çÆÁ» åð¶ ó » ì³ ç Ô¯ Ü»çÆÁ» Ôé Áå¶ í± î Æ Á³ ç ðñÆ éîÆ ìÅÔð éÔƺ ÇéÕñçÆÍ ðÇÔ³ç Ö±³Ôç çÅ ãÕäÅ: ÇÂà ÇòèÆ î°åÅÇìÕ ÇìÜÅÂÆ À° êð³ å Ö¶å ù ëÃñ» çÆ ðÇÔ³ç-Ö±³Ô ç Ü» ØÅÔ-ë± Ã ÁÅÇç éÅñ ãÕ Çç¼åÅ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂà åð·» Õðé éÅñ í±îÆ Á³çð ׳⠯ Ç ÂÁ» Áå¶ Ô¯ðé» Ã± Öî ÜÆò» ç¶ Õ³ î Õðé ñÂÆ Áé°Õ±ñ ÔÅñå» êËçÅ Ô¯ Ü»çÆÁ» Ôé Áå¶ í± îÆ çÅ åÅêîÅé òÆ ÃÔÆ ìÇäÁÅ ðÇÔ³çÅ ÔËÍ ÃÜÆò ãÕäÅ: ÃÜÆò ãÕäÅ Õðé ñÂÆ î°¼Ö ëÃñ Çò¼Ú À° à 寺 ۯචռç Ü» ì¶ñ» ìäÅÀ° ä òÅñÆÁ» Á³ åð ëÃñ» ìÆÜÆÁ» Ü»çÆÁ» ÔéÍ ÇÜò¶º î¯á, î±³ ×ëñÆ, ì½ ä¶ Ú½ñ (ðò·»), Ö¼ÖóÆÁ», îÃð, î¶ æÆ ÁÅÇçÍ

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ åÇÔå ÃÔÆ ìÆÜ Ú¯ä Õ°çðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ÃÔÆ ìÆÜ Ú¯ä Ãëñ Õ°çðåÆ Ö¶åÆ çÆ ì°ÇéÁÅç ÔËÍ Ã¯ ÇÕÃÅé» ù Ôð¶Õ ëÃñ ñÂÆ À°¼åî ÕòÅÇñàÆ ç¶ ìÆÜ ÔÆ Ú°ä Õ¶ Áå¶ ð¯× ðÇÔå ÕðÕ¶ ÔÆ ìÆÜä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ Ô¶á ÇñÖ¶ Áé°ÃÅð À°¼Ú Õ¯àÆ ç¶ ìÆÜ Ú°ä¶ Áå¶ ð¯× ðÇÔå ÕÆå¶ ÜÅ ÃÕç¶Í ð¯× ðÇÔå ìÆÜ çÆ Ú¯ä: ò¼Ö-ò¼Ö ëÃñ» î°åÅÇìÕ À°êñíè ìÆÜ» Çò¼Ú¯º Ô¶á ÇñÖ¶ Áé°ÃÅð ÜÅéçÅð ìÆÜ Ú°ä¶ ÜÅ ÃÕç¶ Ôé: Û¼Ü-ÛÅéäÅ ñ×Å Õ¶: ÇÂà ÇòèÆ åÇÔå êÇÔñ» å» ìÆÜ» ù Û¼Ü éÅñ Û³â Õ¶¶ À°Ôé» ÇòÚñÅ ÕÚðÅ Áå¶ ë¯Õ Áñ× Õð Çç¼åÆ Ü»çÆ ÔËÍ À°êð³å ÛÅéä¶ éÅñ ÛÅä Õ¶ ìÚ¶-Ö°Ú¶ à°¼à¶-밼චÁå¶ ÇêÚÕ¶ ԯ¶ ìÆÜ òÆ ò¼Ö Õð Çç¼å¶ Ü»ç¶ ÔéÍ ÇÂÔ ÕäÕ, Û¯ÇñÁ» Áå¶ î¼ÕÆ ÁÅÇç ëÃñ» ç¶ ÜÅéçÅð ìÆÜ Ú°äé ñÂÆ À°¼åî å¶ ðòÅÇÂåÆ ÇòèÆ ÔËÍ ñ±ä òÅñ¶ êÅäÆ Çò¼Ú êÅ Õ¶: ÇÂà ÇòèÆ åÇÔå ìÆÜ» ù íÅð¶ êÅäÆ Çò¼Ú êÅ Õ¶ ë¯Õ¶ Áå¶ ð¯×Æ ìÆÜ ìÅÔð Õ¼ã Çç¼å¶ Ü»ç¶ ÔéÍ ÇÂÔ Þ¯é¶ ç¶ ÜÅéçÅð ìÆÜ Ú°äé çÆ ÃðòÀ°¼åî ÇòèÆ ÔËÍ Ô¶á ÇñÖ¶ Áé°ÃÅð Þ¯é¶ çÅ ÜÅéçÅð ìÆÜ Ú°ÇäÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË: • ìÆÜ çÆ îÅåðÅ Áé°ÃÅð ÇÂ¼Õ ìðåé Çò¼Ú êÅäÆ íð ñò¯Í

10 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

11


• Ô°ä ÇÂà êÅäÆ Çò¼Ú ÇÂ¼Õ ÁÅñ± êÅ ç¶ò¯, ÁÅñ± â°¼ì ÜÅò¶×ÅÍ

ìÆÜ Á³ÇîÌå: Õ°çðåÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú ìÆÜ Á³ÇîÌå çÆ òð寺 ìÆÜ» ù

• Ô°ä ÇÂà êÅäÆ Çò¼Ú À°ç¯º å¼Õ éîÕ (ñ±ä) ÇîñÅÀ°ºç¶ ÜÅú

ð¯× Áå¶ ÕÆàÅä± î°Õå Õðé ñÂÆ ÕÆåÆ Ü»çÆ ÔËÍ ìÆÜ Á³ÇîÌå

Ü篺 å¼Õ ÁÅñ± êÅäÆ À°¼å¶ åËðé éÔƺ ñ¼× Ü»çÅÍ • Ô°ä êÅäÆ Çò¼Ú¯º ÁÅñ± Õ¼ã Ççú Áå¶ Þ¯é¶ çÅ ìÆÜ êÅ Ççú, ìÔ°å ÃÅðÅ ìÆÜ êÅäÆ À°¼å¶ åËð ÜÅò¶×ÅÍ • êÅäÆ À°¼å¶ åËð ÜÅä òÅñ¶ ìÆÜ ù ìÅÔð Õ¼ã Ççú, ÇÂÔ ÃÅðÅ

éÅñ Ã¯è¶ Ô¯Â¶ A@@ ÇòÚ¯º I@ ìÆÜ À¼°× Ü»ç¶ ÔéÍ Ü篺ÇÕ ÷ÇÔð éÅñ Ã¯è¶ Ô¯Â¶ ìÆÜ» Çò¼Ú ÇÂÔ îÅåðÅ ÇÕå¶ Ø¼à Ô°³çÆ ÔËÍ D@ ÇÕ¼ñ¯º ìÆÜ» ñÂÆ ìÆÜ Á³ÇîÌå Ô¶á ÇñÖ¶ Áé°ÃÅð ìäÅÇÂÁÅ Ü»çÅ ÔË: ÃîÅé ç¶ÃÆ ×» çŠׯìð

E@@ ×ÌÅî

Ô°ä ìðåé Çò¼Ú â°¼ì¶ Ô¯Â¶ ìÆÜ ù Ú³×Æ åð·» ÇÔñÅú Áå¶ Çܳé»

ç¶ÃÆ ×» çÅ î±åð

E@@ ×ÌÅî

òÆ ìÆÜ êÅäÆ À°¼å¶ åËð ÜÅò¶×Å À°Ãù Çëð ìÅÔð Õ¼ã ÇçúÍ ÇÂÔ

ç¶ÃÆ ÃÅçÅ êÅäÆ

A.E Çñàð

ÇÕÇðÁ» ؼà¯-ؼà C òÅð ç°ÔðÅúÍ Á³å Çò¼Ú å°ÔÅⶠկñ¶ ÇÃðë

򱎁

E@ ×ÌÅî

ð¯×Æ, Õî÷¯ð Áå¶ ë¯ÕÅ ìÆÜ ÔËÍ

å¶ ÇÃðë ð¯× ðÇÔå, ÇÃÔåî³ç Áå¶ ÜÅéçÅð ìÆÜ ìÚ ÜÅò¶×ÅÍ

ÇòèÆ: ç¶ÃÆ ×» ç¶ ×¯Ô¶ Áå¶ ÇêôÅì ù ÇÂ¼Õ Çñàð êÅäÆ Çò¼Ú دñ ÇÂ¼Õ ìðåé Çò¼Ú ð¼Ö ÇçúÍ Ô°ä ç±Ü¶ ìðåé Çò¼Ú ìÚ¶ ԯ¶ Á¼èÅ

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ åÇÔå ìÆÜ À°êÚÅð

Çñàð êÅäÆ Çò¼Ú E@ ×ÌÅî Ú±éŠدñ ÇçúÍ ç¯Ô» Çîôðä» ù BD

Ú°ä¶ Ô¯Â¶ ìÆÜ» ù ð¯× Áå¶ ÕÆàÅä± ðÇÔå ÕðéÅ òÆ À°³é» ÔÆ

سÇàÁ» å¼Õ ÇÂö åð·Å Áñ×-Áñ× ê¶ ðÇÔä ÇçúÍ Ô°ä

÷ð±ðÆ ÔË ÇÜ³é» ÇÕ ÃÔÆ ìÆÜ Ú°äé¶Í ìÆÜ» çÆ Ãå·Å Óå¶ ÕÂÆ êÌÕÅð

Õ¼êó¶ éÅñ ç¯Ô» ù ÇÂ¼Õ ò¼Öð¶ í»â¶ Çò¼Ú ÇéÚ¯¯ó ñò¯Í ìÆÜ

ç¶ ÔÅéÆÕÅðÕ ÕÆàÅä± Áå¶ ð¯×Åä± ÇÚ³ìó¶ ԯ¶ Ô°³ç¶ ÔéÍ ÇÜÔó¶

Á³ÇîÌå ÇåÁÅð ÔËÍ ÇÂà ù ìÆÜ» À°¼å¶ ÇÛóÕç¶ Ô¯Â¶ Ô¼æ» éÅñ

ÇÕ À°¼×ä À°êð³å ëÃñ ù ð¯× ×ÌÃå Õð Çç³ç¶ ÔéÍ Ã¯ ÇìÜÅÂÆ å¯º

ê¯ñÅ-ê¯ñÅ îñç¶ ÜÅúÍ À°êð³å ìÆÜ» ù B سචۻò¶º ðÕÅ Õ¶

êÇÔñ» ìÆÜ À°êÚÅð ÕðéÅ ñÅ÷îÆ ÔËÍ ÇÂà ճî ñÂÆ ìÆÜ

ìÆÜÅÂÆ Õð ÇçúÍ çÅñ» Áå¶ Ô¯ð éðî ðíÅÁ ç¶ ìÆÜ» ñÂÆ ìÆÜ

Á³ÇÌîå çÆ òð寺 ÕÆåÆ Ü»çÆ ÔËÍ

Á³ÇîÌå ìäÅÀ°ºç¶ Ã À°Ã Çò¼Ú Ú±éÅ éÅ ÇîñÅúÍ

12 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

13


Õ°çðåÆ Ö¶åÆ åÇÔå ÕÆà Áå¶ ð¯× êÌì³èé

å³ìÅÕ± ð³âÆ ù ÕÅì± ÕÆå» ÜÅ ÃÕçÅ þÍ Ö¶å Çò¼Ú Áñ¼×-Áñ¼× øÃñ» ñ×ÅÀ°äÅ: Ö¶å Çò¼Ú ÇÂ¼Õ øÃñ

×ðîÆÁ» Çò¼Ú Ö¶å» çÆ Ã°¼ÕÆ â³±ØÆ òÔÅÂÆ: îÂÆ-ܱé Çò¼Ú Ö¶å» ù

ñ×ÅÀ°ä éÅñ ÕÆÇó·Á» Áå¶ Ã°³âÆ çÅ ÔîñÅ Ç÷ÁÅçÅ Ô°³çÅ þÍ

ð¼ÕÅ å¶ â±³ØÅ òÔ°äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ÇÂà åð·» Õðé éÅñ ÕÆÇóÁ»

ÇÂà ñÂÆ Ôî¶ôÅ ç¯ Ü» ç¯ å¯º ò¼è øÃñ» ñ×ÅÀ°Í ÕäÕ Çò¼Ú Û¯ñ¶,

ç¶ ÷îÆé ÇòÚ ê¶ ԯ¶ ÇêÀ±ê¶ (ÕËêññ) À°¼êð ÁÅ Ü»ç¶ ÔéÍ

èéÆÁÅ Áå¶ î¶æ¶ Áå¶ Ã𯺠Çîôðå ëÃñ» òܯº ìÆܶ ÜÅä¶ ÚÅÔÆç¶

ÇÂÔé» Çò¼Ú¯º ìÔ°å ÃÅÇðÁ» ù ê³ÛÆ Ú°× ñËºç¶ Ôé Áå¶ ìÔ°å ÃÅð¶

ÔéÍ

ÃÖå è°¼ê çÅ ÇôÕÅð Ô¯ Õ¶ Öåî Ô¯ Ü»ç¶ ÔéÍ

éð·î¶ Áå¶ ÕêÅÔ ç¶ Çò¼Ú ç¶ÃÆ Çà³â¯, Ö¼ÖóÆÁ» Áå¶ î»Ô ñ×ÅÀ°Í

ÇòðñÆ ÇìÜÅÂÆ Õð¯: óØäÆ ÇìÜÅÂÆ ÇÂà ׼ñ çÆ ×Åð³àÆ ÔË ÇÕ

ÇÂÔ øÃñ» òÆ Ã°³âÆ Áå¶ ÕÆó·¶ ù Õ³àð¶ñ Õðé Çò¼Ú î¼çç

å°ÔÅâÆ Ö¶åÆ Çò¼Ú Ôð êÌÕÅð ç¶ ÕÆà ò¼â¶ ê¼èð Óå¶ ÔîñÅ

ÕðçÆÁ» ÔéÍ

Õðé×¶Í Ã³ØäÆ ëÃñ Çüñ¶, Ô°³îà Áå¶ Ôé¶ð¶ òÅñ¶ îÅÔ½ñ ù Üéî Çç³çÆ ÔËÍ ÇÂÔ îÅÔ½ñ ÕÆà» ñÂÆ òðçÅé Ô°³çÅ ÔËÍ Ã¯ Õç¶ òÆ ÇÕö òÆ ëÃñ óØäÆ ÇìÜÅÂÆ éÔƺ ÕðéÆ ÚÅÔÆçÆÍ Ö¶å Çò¼Ú ÁÇð³â ñ×ÅÀ°äÅ: ÇÂ¼Õ Â¶Õó Çò¼Ú ÁÇð³â ç¶ E ê½ç¶ ÕÅëÆ ÔéÍ ÇÂÔ Ö¶å ç¶ ÚÅð¶ Õ¯ÇéÁ» Óå¶ ñ×Ŷ ÜÅ ÃÕç¶ ÔéÍ ÇÂÔé» ù ñ×ÅÀ°ä éÅñ ð³âÆ î°¼Ö ëÃñ À°¼å¶ Á³â¶ éÅ ç¶ Õ¶ ÁÇð³â ç¶ ê¼ÇåÁ» ç¶ À°ñචêÅö Á³â¶ Çç³çÆ þ Çܼ¼æ¯º ÇÕÃÅé ÁÅÃÅéÆ éÅñ Á³â¶ ñ¼í Õ¶ ð³âÆ ù õåî Õð ÃÕçÅ þÍ Ö¶å Çò¼Ú êÆñ¶ Áå¶ Çڼච밼ñ» òÅñ¶ ê½ç¶ ñ×ÅÀ°äÅ: Ö¶å çÆÁ» ò¼àÅ À°¼å¶ ׶綺 Áå¶ Ã±ðÜî°ÖÆ ç¶ ë°¼ñ Áå¶ Çڼච밼ñ» òÅñ¶ ê½ç¶ ñ×ÅÀ°ä éÅñ ÁîðÆÕé ð³âÆ Áå¶ ÁÇð³â ñ×ÅÀ°ä éÅñ 14 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

àðËê ëÃñ»: Áñ¼×- Áñ¼× åð·Å çÆ Ã°³âÆ ù Áñ¼×- Áñ¼× åð·» çÆ ìÅðâð øÃñ ñ×Å Õ¶ Õ³àð¯ñ ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅ þ, ÇÜò¶º ÇÕ ×°ñÅìÆ Ã°³âÆ ñÂÆ Çí³âÆ ñ×ÅÀ°äÆ ÚÅÔÆçÆ þÍ ÁîðÆÕé Ãâ ³° Æ ñÂÆ Çíâ ³ Æ, Ãð±Üîõ ° Æ, àîÅàð, ×ç ¶ », î× ³± ëñÆ ÁÅÇçÍ åì ³ ÅÕ± Ãâ ³° Æ ñÂÆ ÁÇðâ ³ , î× ³± ëñÆ, Çíâ ³ Æ, àîÅàð, ìç ³ ×í ¯ Æ ÁÅÇçÍ ÇÚåÕìðÆ Ã°³âÆ ñÂÆ Çí³âÆ ×¶ç», ñðÜî°õÆ, Çí³âÆ Áå¶ ÁÇð³â ù ò¼àÅ À°¼å¶ ñ×ÅÀ°äÅ ÚÅÔÆçÅ þ Áå¶ ð¯÷ÅéÅ Ü» B Ççé» ìÅÁç ÷ð±ð ÚË¼Õ ÕðéÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ ìÅðâð ëÃñ»: ÕêÅÔ Áå¶ éð·î¶ À°¼å¶ ÁÅÀ°ä òÅñ¶ ÕÆÇóÁ» ÖÅÃ î°¼Ö é°Õå¶

15


ÕðÕ¶ ðà ڱÃÕ ÕÆà» å¶ñ¶, ñÅñ í±³âÆ Áå¶ Ô¯ð ð³âÆÁ» ù Ö¶å ç¶

Çڼචð³× ç¶ ì¯ðâ å¶ñ ñ×Å Õ¶ ñ×ÅÀ°ä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ

ÚÅð¶ êÅö ÕêÅÔ Áå¶ éð·î¶ 寺 À°¼ÚÆÁ» øÃñ» ÇÜò¶º ÷òÅð, î¼ÕÆ

êÆñ¶ ì¯ðâ: Ú¶êÅ, ÇæÌêà Áå¶ ÇÚ¼àÅ î¼Ûð

çÆÁ» B-C ñÅÂÆé» ñ×Å Õ¶ ð¯ÇÕÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þÍ

Çڼචì¯ðâ: å¶ñ¶ ñÂÆ

ÇÂÔ ëÃñ» ê³ÛÆÁ» ù Ö¶å Çò¼Ú ì°ñÅÀ°ä Çò¼Ú òÆ î¼çç

ÕÆó¶ ÇÂÔé» ò¼ñ ÁÅÕðÇôå Ô¯ Õ¶ ÇÂÔé» À°¼êð ÇÚêÕ Ü»ç¶º

ÕðçÆÁ» Ôé Áå¶ ÇÂÔ ê³ÛÆ ÇÕÃÅé çÆ À°ÔéÅ ÕÆÇó·Á» ù õåî

ÔéÍ B-C Ççé ìÅÁç ÇÂÔé» ù ÃÅë ÕðÕ¶ Çëð 寺 å¶ñ ñ×Å

Õðé Çò¼Ú î¼çç Õðç¶ Ôé, Çܳé·Å ù ÕÆó·¶îÅð ÷ÇÔð» òÆ õåî

ç¶äÅ ÚÅÔÆçÅ þÍ A ¶Õó Çò¼Ú A@-AB ì¯ðâ ñ×ÅÀ°ä¶

éÔÆ Õð êÅÀ°ºçÆÁ»Í

ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ êÆñ¶ ÃÇàÕÆ ì¯ðâ Áå¶ ÕÂÆ êÌÕÅð ç¶ Ô¯ð ëËð¯î¯é

• ÕäÕ ç¶ ÚÅð¶ êÅö Ã𯺠ñ×ÅÀ°ä éÅñ ìÅÔ𯺠ÁÅÀ°ä òÅñ¶ ÕÆó¶ ð°Õ Ü»ç¶ ÔéÍ • éðî·¶ ç¶ ÚÅð¶ êÅö ׶ºç¶ ç¶ Ü» Ô¯ð êÆñ¶ ð³× ç¶ ë°¼ñ ñ×Å Õ¶

àðËê ÕÂÆ òÅð Ö¶åÆìÅóÆ ÇòíÅ× ç°ÁÅðÅ ÇÕÃÅé íðÅò» ù î°øå Çò¼Ú êÌçÅé ÕÆå¶ Ü»ç¶ ÔéÍ Ã¯ ÇÕÃÅé íðÅ Ö¶åÆìÅóÆ ÇòíÅ× ç¶ ÃæÅéÕ çøåð» Çò¼Ú¯º êÆñ¶ ÃÇàÕÆ ì¯ðâ Áå¶

ÁîðÆÕé ð³âÆ ç¶ ÁàËÕ ù B@ êÌåÆôå å¼Õ ð¯ÇÕÁÅ ÜÅ

ëËð¯î¯é àÌËê ÷ð±ð êÌÅêå ÕðéÍ

ÃÕçÅ þÍ

ì¯é ëÅÇÂð: ì¯é ëÅÇÂð çÅ Áðæ ÔË ìÅÇðô 寺 ç±Ü¶ Ççé ðÅå

• å³ìÅÕ± ð ³ âÆ ù ÕÅì± Õðé ñÂÆ éðî· ¶ ç¶ Ö¶ å Çò¼ Ú ÚÅð¶

Ã G 寺 I òܶ å¼Õ Ö¶å» Çò¼Ú ò¼Ö-ò¼Ö æ»ò» Óå¶ ñ¼ÕóÆÁ»

Õ¯Ç éÁ» Óå¶ Ç¼Õ-Ǽ Õ ì±àÅ ÁÇð³ â çÅ ñ×ÅÀ° Áå¶

çÆ Á¼× ìÅñäÅÍ ÇÂà åð·» Õðé éÅñ ð³âÆÁ» ç¶ Áé¶Õ» ÔÆ

Ã-Ãî¶ º Óå¶ ÇÂÃ ç¶ ÇòÚÕÅðñ¶ ê¼Ç åÁÅ ù À° ñàÅ ÕðÕ¶

êå³×¶ ÁÅêä¶ Ã°íÅÁ î°åÅÇìÕ Á¼× Çò¼Ú Çâ¼×-Çâ¼× Õ¶ íÃî

ç¶Ö¯Í å° ÔÅù Á³ ÇâÁÅ çÆ æËñÆ ÷ð± ð Çîñ¶ ×ÆÍ À°Ã ù

Ô¯ Ü»ç¶ ÔéÍ

éôà Õð ÇçÀ°Í

ñÅÂÆà àÌËêÃ: Ô¯ð òÆ ÇÜÁÅçÅ êå³Ç×Á» ù Öåî Õðé ñÂÆ Ö¶å»

êÆñ¶ Áå¶ Çڼචì¯ðâ ñ×Å Õ¶: Õ°¼Þ ÕÆó·¶ êÆñ¶ Áå¶ Çڼචð³× ò¼ñ

Çò¼Ú î¯àð» òÅñ¶ Õ¯ÇáÁ» Óå¶ ñÅÂÆà àÌËêà ñÅÀ°ä¶ ÚÅÔÆç¶ ÔéÍ

ÁÅÕðÇôå Ô°³ç¶ ÔéÍ ÇÂà ñÂÆ øÃñ 寺 ÇÂ¼Õ ë°¼à À°¼Ú¶ êÆñ¶ Áå¶

ÇÂà òÅÃå¶ ÇÂ¼Õ êñÅÃÇàÕ çÆ E Çñàð òÅñÆ êÆêÆ çÅ À°êð¯º

16 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

17


æ¯óÅ Û¼â Õ¶ Õ¼ÇàÁÅ Ô¯ÇÂÁÅ Ô¶áñÅ ÇÔ¼ÃÅ, ÇÂ¼Õ Ô¯ñâð, F@ Ü»

å»ìÅ

ÇÂ¼Õ à°ÕóÅ

A@@ òÅà çÅ ÇÂ¼Õ ì¼ñì, ÇìÜñÆ çÆ ÃèÅðä åÅð, ÇÂ¼Õ ì¼áñ,

ñ¯ÔÅ

ÇÂ¼Õ à°ÕóÅ

Õ°¼Þ êÅäÆ Áå¶ æ¯ó¶ ÇÜ³é¶ Çî¼àÆ ç¶ å¶ñ çÅ ì³ç¯ìÃå Õð¯Í Õ¼àÆ Ô¯ÂÆ

êñÅÃÇàÕ çÅ âð³î ñ¯ó Áé°ÃÅð

êÆêÆ Çò¼Ú Ô¯ñâð Çë¼à ÕðÕ¶ À°Ã Çò¼Ú ì¼ñì Úó·Å Õ¶ ÇìÜñÆ çÅ

ÇòèÆ : êô± îå ± ð ù êñÅÃÇàÕ ç¶ âðî ³ ÇÜà ÇòÚ ¼ ÇÕ ñÔ ¯ ¶ Áå¶ å»ì¶

Õ°éËÕôé ç¶ ÇçúÍ ñÅÂÆà àÌËê ÇåÁÅð ÔËÍ Ô°ä ì¼áñ Çò¼Ú Çî¼àÆ

ç¶ Ûà ¯ ¶ Ûà ¯ ¶ àÕ ° ó¶ ðÖ ¼ ¶ Ôä ¯ ÇòÚ ¼ ÇÂÕá ¼ Å Õðç¶ ðÔͯ ÇÂÔ ÇÜé ³ » êð°ÅäÅ

çÅ å¶ñ ÇîÇñÁÅ êÅäÆ êÅ Õ¶ ÇÂÃù ñÅÂÆà àÌËê ç¶ Ô¶á» ð¼Ö

Ôç ³° Å ÜÅò× ¶ Å ÇÂÃçÆ îÅðÕ åÅÕå úéƺ ÔÆ òèçÆ ÜÅò× ¶ ÆÍ

ÇçúÍ ì¼áñ 寺 ì¼ñì Çò¼Ú ëÅÃñÅ A Ü» A.E ë°¼à ÔÆ ðÇÔäÅ

òð寺 çÅ ã³× : ÇÕö òÆ åð·» ç¶ êËÃà ÁàËÕ Ã Áå¶ Ã³íÅòÆ

ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ ìÔ°å ÃÅð¶ êå³×¶ ì¼ñì ò¼ñ ÁÅÕÌÇôå Ô¯ Õ¶ ÇÜò¶º

êËÃà ÁàËÕ å¯º ëÃñ ù ìÚÅÀ°ä ñÂÆ ëÃñ À°¼å¶ êÌåÆ ê³ê Á¼è¶ 寺

ì¼ñì éÅñ àÕðÅÀ°ä׶

ÇÂ¼Õ Çñàð ñ¯ÔÅ+å»ìÅ ï°Õå êô±-î±åð çÅ ÇÛóÕÅÁ Õð¯Í

êÅäÆ ç¶ ì¼áñ Çò¼Ú Çâ¼× Õ¶ îð

ÜÅä׶Í

Ç÷Õðï¯× ëÅÇÂçÅ Ô¯ò¶×ÅÍ

ê³ÛÆÁ» ù Ö¶å» Çò¼Ú ì°ñÅÀ°äÅ: ìÔ°-Ç×äåÆ ê³ÛÆÁ» çÆ Ö°ðÅÕ

B. ñ¯ÔÅ+å»ìÅ ï°Õå Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ:

ð³âÆÁ» ÔéÍ Ü¶ ÇÂÔ À°Ôé» ù Çîñ¶ å» À°Ô øÃñ Õç¶ ÖðÅì éÅ

ñ¯óƺçÅ ÃîÅé-

ÕðéÍ ÇÂÔé» ù ì°ñÅÀä ñÂÆ çð¼Öå Ü» Á³×ð¶÷Æ ç¶ T Á¼Öð ç¶ ÁÅÕÅð çÅ ñ¼Õó çÅ â³âÅ ñ×ÅÇÂÁÅ ÜÅ ÃÕçÅ þÍ Ü¶Õð ëÃñ ù ÔÅéÆ êÔ°³ÚÅÀ°ä òÅñ¶ ÕÆó¶ ëÃñ Óå¶ ÔÅòÆ Ô¯ ÜÅä å» Ô¶á Çç¼åÆÁ» ÇòèÆÁ» éÅñ ÕÆà» ù ÕÅì± ÕÆåÅ ÜÅ ÃÕçÅ ÔË: A. ñ¯ÔÅ+å»ìÅ ï°Õå êô± î±åð :

18 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

ÇܳéÆ òÆ ò¼è 寺 ò¼è Ô¯ò¶

å»ìÅ

ÇÂÕ à°ÕóÅ

ñ¯ÔÅ

ÇÂ¼Õ à°ÕóÅ

ñ¯ó Áé°ÃÅð êñÅÇÃàÕ çÅ ìðåé ÇÂ¼Õ é× ÇòèÆ- ñ¼ÃÆ, å»ì¶ Áå¶ ñ¯Ô¶ ç¶ à°ÕÇóÁ» ù êñÅÃÇàÕ ç¶ ìðåé Çò¼Ú êÅ Õ¶ ؼà¯-ؼà AE Ççé» å¼Õ ãÕ Õ¶ Û» Çò¼Ú ð¼Ö¯Í ìÔ°å

ñ¯óƺçÅ ÃîÅéêô± î±åð

ñ¼ÃÆ

ÔÆ òèÆÁÅ À°¼ñÆéÅôÕ Áå¶ ×̯æÔÅðî¯é ÇåÁÅð ÔËÍ ÇܳéÅ òÆ ò¼è 寺 ò¼è Ô¯ò¶ î°¼Ö é°Õå¶

19


òð寺 çÅ ã³×- ëÃñ ù ç¯èÅ êËä Ã êÌåÆ ê³ê A 寺 A.E Çñàð

ÃîÅé

ñ¯ÔÅ+å»ìÅ ï°Õå Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ çÅ ÇÛóÕÅÁ Õð¯Í

êô± î±åð

A@ Çñàð

Çòô¶ôåÅ- ñ¯ÔÅ+å»ìÅ ï°Õå Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ ÇÂ¼Õ ì¶Ô¼ç êÌíÅòÆ å¶

Çé³î¯·ñÆÁ»

@E ÇÕ¼ñ¯

ñÅÔ¶ò³ç À°¼ñÆéÅôÕ Ô¯ä ç¶ éÅñ-éÅñ ÇÂ¼Õ Õ°çðåÆ ×̯æ

ç¶ÃÆ Á¼Õ ç¶ ê¼å¶

@A ÇÕ¼ñ¯

ÔÅðî¯é ç¶ å½ð Óå¶ òÆ Õ³î ÕðçÆ ÔËÍ AE 寺 ÇÜÁÅçÅ Ççé ê°ðÅäÅ

×°ó

A@@ ×ÌÅî

Çîôðä Áé¶Õ» êÌÕÅð ç¶ ðà ڱÃÕ Áå¶ ê¼å¶ ÖÅä òÅñ¶ ÕÆÇóÁ»

ÇòèÆ: Çé³î¯·ñÆÁ» Áå¶ Á¼Õ ç¶ ê¼ÇåÁ» ù Õ°¼à Õ¶ ×°ó Ãî¶å êô±

ù òÆ Öåî ÕðçÅ ÔËÍ

î±åð Çò¼Ú ÇîñÅ Õ¶ DH سÇàÁ» å¼Õ ãÕ Õ¶ Û» Çò¼Ú ð¼Ö¯Í Çé³î·

Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ ìÔ°å ÔÆ êÌíÅòôÅñÆ À°¼ñÆéÅôÕ, ×̯æ ê̯î¯àð Áå¶ À°¼Ú

ÁÃåð ÇåÁÅð ÔËÍ êÌåÆ ê³ê A Çñàð Çé³î·¼Õ ÁÃåð çÅ

ÕòÅÇñàÆ çÅ ÕÆàéÅôÕ ÔËÍ ÇÕö òÆ ëÃñ Óå¶ êÌåÆ ê³ê A-A.E

ÇÛóÕÅÁ Õð¯Í å¶ñ¶ 寺 Û°àÕÅðÅ Çîñ ÜÅò¶×ÅÍ

Çñàð AE Ççé ê°ðÅäÆ Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ çÅ ÇÛóÕÅÁ Õðé éÅñ Ôð

ñÃä, ÇîðÚ å¶ ÇêÁÅ÷ çŠدñ: ÇÂÔ Ø¯ñ ê¼å¶ ÖÅä òÅñÆÁ»

åð·» çÆÁ» ëÃñÆ À°¼ñÆÁ» çÅ éÅô Ô¯ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂÔ ÃðçÆÁ»

Áå¶ øñ» å¶ åä¶ çÆÁ» ó°âÆÁ» ù ÕÅì± Õðé çÅ ì¶Ô¼ç êÌíÅòÆ

Çò¼Ú ëÃñ ù Õ¯Ôð¶ 寺 ìÚÅÀ°ä Çò¼Ú òÆ ÃÔÅÂÆ Ô°³çÆ ÔËÍ êÌåÆ ê³ê

ÔÇæÁÅð ÔËÍ

ê½äÅ Çñàð ÇÂ¼Õ îÔÆé» ê°ðÅäÆ Ö¼àÆ ñ¼ÃÆ ç¶ ÇÛóÕÅÁ éÅñ Ôð

ÃîÅé

êÌÕÅð ç¶ ðà ڱÃÕ Áå¶ ê¼å¶ ÖÅä òÅñ¶ ÕÆà» îð Ü»ç¶ ÔéÍ Çéî ³ Õ ¼· ÁÃåð: Çéî ³ · ÁÃåð çÆ òð庯 ðà Úà ± ä òÅñ¶ ÕÆÇóÁ» ù ÕÅì± Õðé ñÂÆ ÕÆåÆ Ü»çÆ ÔÍË Çéî ³ · ÁÃåð ÁÅî åð½ Óå¶ Çéî ³ · çÆÁ» Û»òº¶ ÃÕ ° ÅÂÆÁ» Çéî ³ ñ ·¯ ÆÁ» îÖ ¼° ØàÕ ç¶ ðê ± ÇòÚ ¼ òðåÆÁ» Ü»çÆÁ» ÔéÍ ÔÅñ»ÇÕ âÕ ¶ , èðÕ ¶ Ü» ìðî» âÕ ¶ çÆÁ» ÕÚ ¼ ÆÁ» ÔðÆÁ» Çéî ³ ñ ·¯ ÆÁ» 庯 ìÇäÁÅ Çéî ³ · ÁÃåð òÆ ìÔå ° êí Ì ÅòÆ Ôç ³° Å ÔÍË 20 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

ê±ðÆ Õ½óÆ ÔðÆ ÇîðÚ

C ÇÕ¼ñ¯

ÇêÁÅ÷

A ÇÕ¼ñ¯

ñÃä

A/B ÇÕ¼ñ¯

Çî¼àÆ çÅ å¶ñ

BE@ ÇîñÆÇñàð

êÅäÆ

A@ Çñàð

ÇòèÆ: Çå³é» ÚÆÜ» ù Áñ×-Áñ× Õ°¼à Õ¶ ÚàäÆ ìäÅ ñò¯Í î°¼Ö é°Õå¶

21


Ô°ä ÇêÁÅ÷ å¶ ÔðÆ ÇîðÚ çÆ ÚàäÆ ù A@ Çñàð êÅäÆ Çò¼Ú

êåñ¶ Õ¼êó¶ Çò¼Ú ñê¶à Õ¶ Ö¶å ç¶ î±³Ô¶º Óå¶ ð¼Ö ÇçúÍ ÇÃúºÕ 寺

دñ ÇçúÍ ÇÂ¼Õ ò¼Öð¶ í»â¶ Çò¼Ú ñÃä çÆ ÚàäÆ Áå¶ Çî¼àÆ çÅ

Û°àÕÅðÅ Çîñ ÜÅò¶×ÅÍ ÇÔ³× ç¶ êÅäÆ éÅñ ïè Õ¶ ìÆÜÆ ×ÂÆ

å¶ñ Ú³×Æ åð·» ÇîÕà Õð ÇçúÍ ç¯Ô» Çîôðä» ù BD سචÇÂö

ëÃñ ð¯× ðÇÔå å¶ å³çð°Ãå ðÇÔ³çÆ ÔËÍ

åð·» Áñ×-Áñ× ê¶ ðÇÔä ÇçúÍ Ô°ä ÇÂ¼Õ êåñ¶ Õ¼êó¶ éÅñ ç¯Ô» Çîôðä» çÅ ÇéÚ¯ó ÇÂ¼Õ æ» Õ¼ã ñò¯Í ñÃä, ÇîðÚ å¶ ÇêÁÅÜ çŠدñ ÇåÁÅð ÔËÍ êÌåÆ ê³ê Á¼è¶ 寺 ÇÂ¼Õ Çñàð ÇîñÅ Õ¶

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ åÇÔå Øð¶ñ± ×ð¯æ ê̯î¯àð

ÇÛóÕÅÁ Õð¯Í ð³âÆÁ» í¼Ü ÜÅä×ÆÁ»Í

êÅæÆÁ» çÅ êÅäÆ (ÇÜìðËÇñÕ Ø¯ñ): êÅæÆÁ» çÅ êÅäÆ ìÔ°å

C. Õ¼ÚÅ ç°¼è: Õ¼ÚÅ ç°¼è ç°éÆÁ» çÅ Ãí 寺 òèÆÁÅ Á˺àÆ òÅÇÂðÃ

ÁÃðçÅð ×̯æ ê¯Ìî¯àð ÔËÍ êÅæÆÁ» çÅ êÅäÆ ÇÛóÕä À°êð³å

ÔËÍ êÌåÆ ê³ê BE@ ×ÌÅî Õ¼ÚÅ ç°¼è ÃÅç¶ êÅäÆ ÓÚ ÇîñÅ Õ¶ Ôøå¶

ëÃñ ìÔ°å å¶ÜÆ éÅñ ÇòÕÅà ÕðçÆ ÔËÍ Çü¼à¶ òܯº ÇÕÃÅé» ù

Çò¼Ú Çå³é òÅð ÇÛóÕä éÅñ òÅÇÂðà ÁðæÅå ò¼Ö-ò¼Ö ëÃñ»

Ôð¶Õ ëÃñ çÅ îéÚÅÇÔÁÅ ÞÅó ÇîñçÅ ÔËÍ

ù êËä òÅñÅ á±áÆ ð¯× Öåî Ô¯ Ü»çÅ ÔËÍ

ÃîÅé

D. ÇÚ¼àÆ ëàÕóÆ: ÇÚ¼àÆ ëàÕóÆ ìÔ°å òèÆÁÅ Ü³å± Áå¶

ÇÂ¼Õ ÃÅñ ê°ðÅäÆÁ» êÅæÆÁ» AE ÇÕ¼ñ¯

À°¼ñÆéÅôÕ ÔËÍ ÇÂÔ Üó·» çÆÁ» À°¼ñÆÁ» ù Öåî ÕðçÆ ÔËÍ Õ¯ÂÆ

ÃÅçÅêÅäÆ

E@Çñàð

òÆ ëÃñ Ü» ê½çÅ êËð ×ñä¶ ô°ð± Ô¯ä ÕðÕ¶ ð¼ÕäÅ ô°ð± Ô¯ ÜÅò¶ å»

ÇòèÆ: AE ÇÕñ ¼ ¯ êÅæÆÁ» ù E@ Çñàð êÅäÆ ÇòÚ ¼ êÅ Õ¶ ÚÅð Ççé»

êÅäÆ ñÅÀ°ºç¶ Ã êÌåÆ Â¶Õó A ÇÕ¼ñ¯ ÇÚ¼àÆ ëàÕóÆ Ö¶å ç¶ î±³Ô¶

åÕ ¼ Û» ÇòÚ ¼ ðÖ ¼ ͯ êÅæÆÁ» çÅ êÅäÆ òð庯 ñÂÆ ÇåÁÅð ÔÍË êå Ì Æ

Óå¶ ð¼Ö ÇçúÍ A@@ ëÆÃçÆ ëÅÇÂçÅ Ô¯ò¶×ÅÍ

êê ³ B Çñàð êÅæÆÁ» ç¶ êÅäÆ çÅ ÇÛóÕÅÁ Õðͯ ëÃñ åÜ ¶ Æ éÅñ

E. ÇÔ³×: Ö¶åÆ Çò¼Ú ÇÔ³× çÆ òð寺 ÕðÕ¶ ÇÃúºÕ 寺 Û°àÕÅðÅ Çîñ

ÇòÕÅà Õð× ¶ Æ Áå¶ ÞÅó ÇòÚ ¼ A@-B@ ëÆÃçÆ çÅ òÅèÅ Ôò ¯ × ¶ ÅÍ

Ü»çÅ ÔËÍ ÇÃúºÕ êÌíÅÇòå Ö¶å Çò¼Ú ëÃñ ù êÅäÆ Çç³ç¶ Ã

ëñ» å¶ Ãì÷ÆÁ» ç¶ ÇÛ¼ñó» çÅ ðÃ: ÇÂÃù ×Åðì¶Ü

êÌåÆ Â¶Õó A@@ ×ÌÅî ÇÔ³× Áå¶ A ÇÕ¼ñ¯ ÇÚ¼àÆ ëàÕóÆ Ç¼Õ

ÁËéÜÅÂÆî òÆ ÇÕÔÅ Ü»çÅ ÔËÍ ÇÂÔ òÆ À°¼ÚÕ¯àÆ çÅ ×̯æ ê̯î¯àð

22 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

23


ÔËÍ ÇÂÃù ìäÅÀ°äÅ ìÔ°å ÁÅÃÅé ÔËÍ

ç¶ÃÆ Õð¶ñÅ

A/B îðñÅ

ÃîÅé

ê¶áÅ

A îðñÅ

øñ»/Ãì÷ÆÁ» ç¶ ÇÛ¼ñó

C@@ ×ÌÅî

Ú½ñ¶

A îðñÅ

×°ó

A@@ ×ÌÅî

Çí³âÆ

A îðñÅ

êÅäÆ

A Çñàð

×°ÁÅðÅ

A îðñÅ

ÇòèÆ: Çåé ³ » ÚÆÜ» ù êñÅÃÇàÕ ç¶ ÇÂÕ ¼ ìðåé ÇòÚ ¼ Øñ ¯ ÇçúÍ ÇºÂÃ

Ö¼ÖóÆ

A îðñÅ

ù ãÕ Õ¶ Û»ò¶ ðÖ ¼ ͯ ÇÂà Øñ ¯ ù Ôð ðÜ ¯ ÇÂÕ ¼ òÅð ââ ³ ¶ éÅñ ÇÔñÅúÍ

ÖÆð

A îðñÅ

ÇÂÔ ê𱶠Çåé ³ îÔÆÇéÁ» ìÅÁç ×ÅðìÜ ¶ Áé Ë ÜÅÂÆî ÇåÁÅð ÔÍË êå Ì Æ

åð

A îðñÅ

ÂÕ ¶ ó B@@ ×ÅÌî ×ÅðìÜ ¶ Áé Ë ÜÅÂÆî A@@ Çñàð êÅäÆ ÇòÚ ¼ ÇîñÅ Õ¶

ì³×Å

A îðñÅ

ÇÛóÕͯ ÔðÕ ¶ ëÃñ 庯 îéÚÅÇÔÁÅ ÞÅó êÅÌêå Ôò ¯ × ¶ ÅÍ

ç¶ÃÆ Çà³â¯

A îðñÅ

Ú¼êä Õ¼ç±

A îðñÅ

ÁðìÆ

A îðñÅ

ì˺×ä

A/B îðñÅ

àîÅàð

A/B îðñÅ

Õç ° ðåÆ Öå ¶ Æ åÇÔå ÇÂÕ ¼ Ûà ¯ ¶ ÇÕÃÅé êÇðòÅð òÅÃå¶ ÃÅÀä ° Æ çÆÁ» ëÃñ» çÆ Çòúºåìç ³ Æ ÔðÆÁ» Ãì÷ÆÁ»

ð¼ÕÆÁ» çÅñ»

Õ¼ç±

A îðñÅ

å¯ðÆ

A îðñÅ

ÔðÆ ÇîðÚ

A îðñÅ

Õð¶ñÅ

A/B îðñÅ

24 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î±³×Æ

E îðñ¶

ÁðÔð

E îðñ¶

î¯á

E îðñ¶ î°¼Ö é°Õå¶

25


î»Ô

E îðñ¶

×³é¶ çÆÁ» â¶ã ÇÂ³Ú ÁÕÅð çÆÁ» ×°¼ñÆÁ» Õ¼ã ñò¯Í ÇÂÔé» ù

ïÇÂÁÅìÆé

E îðñ¶

Ú±é¶ ç¶ B ëÆÃçÆ Çîôðä Ú¯º â°ì¯ Õ¼ã ñò¯Í Ô°ä ìÆÜ Á³ÇîÌå ñÅ Õ¶

Ôð¶Õ ð¼ÕÆ çÅñ Çò¼Ú î¼ÕÆ, ìÅ÷ð¶ Áå¶ ÜòÅð çÅ A@ ×ÌÅî ìÆÜ

ò¼åð í±îÆ Çò¼Ú Ö°¼â ÕðÕ¶ ×°¼ñÆÁ» ìÆÜ ÇçúÍ

ÇîñÅ Õ¶ ìÆܯÍ

éðîÅ

ÁéÅÜ

éðî¶ Çò¼Ú Ôð A@ ÇÃÁÅó» ìÅÁç ÇÂ¼Õ ÇÃÁÅó î¼ÕÆ, ìÅ÷ð¶

Ü» Þ¯éÅ GH îðñ¶

E îðñ¶

Áå¶ ÷òÅð çÅ Õ¼ã¯Í ÇÂÃç¶ éÅñ ÔÆ éðî¶ Çò¼Ú î¯á, î»Ô, ç¶ÃÆ

ÜòÅð

E îðñ¶

Çà³â¯ Áå¶ Ö¼ÖóÆÁ» òÆ ìÆܯÍ

ìÅ÷ðÅ

E îðñ¶

î¼ÕÆ

Ôð¶Õ ÁéÅÜ Çò¼Ú A@@ ×ÌÅî î±³×Æ Ü» ì½ä¶ Ú½ñ¶ òÆ ñÅ÷îÆ ìÆܯÍ

Þ¯é¶ çÆ êéÆðÆ çÆ À°îð BE Ççé» å¯º ÇÜÁÅçÅ éÅ Ô¯ò¶Í ÇìéÅ Õ¼ç± ÕÆå¶ Ö¶å Çò¼Ú ì±à¶ 寺 ì±àÅAxA ë°¼à Óå¶ Þ¯éÅ ñÅò¯Í ÇÂ¼Õ æ» Óå¶ ÇÂ¼Õ ÔÆ ì±àÅ ñ¼×äÅ ÚÅÔÆçÅ ÔËÍ

ÔðÅ ÚÅðÅ ÔðÅ ÚÅðÅ

AD îðñ¶

Ôð¶ ÚÅð¶ òÅÃå¶ î¼ÕÆ, ìÅ÷ðÅ, ÜòÅð ÇÂռᶠìÆÜ¯Í ÇÂÔé» Çò¼Ú î±³×Æ, Ú½ñ¶ Áå¶ Ü³åð çÅ ìÆÜ òÆ ÇîñÅ ñò¯Í ìÔ°å òèÆÁÅ å¶

îÃÅñ¶ ÔñçÆ

A îðñÅ

ÁçðÕ

A îðñÅ

ê½ôÇàÕ ÔðÅ ÚÅðÅ ÇåÁÅð Çîñ¶×ÅÍ ÇÃÁÅó» ÇòÚñÅ ëÅÃñÅ

ç¯Ô» ù çðÖå» çÆ Û»ò¶º ìÆÜ¯Í ÇÕÀ°º ÇÂÔé» ù ÇòÕÅà Õðé

ÇÂ¼Õ å¯º ÃòÅ ë°¼à ð¼Ö¯Í

ñÂÆ Û» çÆ ñ¯ó Ô°³çÆ ÔËÍ

׳éÅ

AH Ãì÷ÆÁ»

= AF îðñ¶

׳éÅ

A@ îðñ¶

E çÅñ»

= BE îðñ¶

ÇìÜÅÂÆ

DxB ë°¼à

C ÁéÅÜ

= AE îðñ¶

26 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

î°¼Ö é°Õå¶

27


A ÔðÅ ÚÅðÅ

= AD îðñ¶

ñÃä

B îðñ¶

A ׳éÅ

= A@ îðñ¶

àîÅàð

A/B îðñÅ

B îÃÅñ¶

= B îðñ¶

ì˺×ä

A/B îðñÅ

A éðîÅ Ü» Þ¯éÅ

=GH îðñ¶

î±ñÆÁ»

ò¼à» À°¼å¶

×ÅÜð

A/B îðñÅ

ñ³×ð¶

A/D îðñÅ

ôñ×î

A/D îðñÅ

êðîñ

A/D îðñÅ

îàð ×°ÁÅðÅ

A îðñÅ

Õ° ç ðåÆ Ö¶ å Æ åÇÔå Ǽ Õ Û¯ à ¶ ÇÕÃÅé êÇðòÅð òÅÃå¶ ÃÅÀ° ä Æ çÆÁ» ëÃñ» çÆ Çòúºåì³ ç Æ ÔðÆÁ» Ãì÷ÆÁ» ë°¼ñ ׯíÆ

A/B îðñÅ

ì³ç ׯíÆ

A/B îðñÅ

ÃÅ× Ã𯺠çÅ

A îðñÅ

êÅñÕ

A/D îðñÅ

î¶æÆ

A/D îðñÅ

î¶æ¶

A/D îðñÅ

îàð

A îðñÅ

ÇêÁÅÜ

B îðñ¶

28 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

ð¼ÕÆÁ» çÅñ» îÃð

A@ îðñ¶

(îÃð â¶ã ÇÕ¼ñ¯ +ܯº A@@ ×ÌÅî) îÃÅñ¶ èéÆÁÅ

A îðñÅ

ÔÅñ¯º

A îðñÅ

ÁñÃÆ

B îðñ¶

åÅðÅîÆðÅ

A îðñÅ

î°¼Ö é°Õå¶

29


ýºë

A îðñÅ

Õ°çðåÆ Ö¶åÆ ñ¯Õ ñÇÔð éÅñ Ü°óé ñÂÆ Ã³êðÕ Õð¯:

ÁÜòÅÇÂä

A îðñÅ

Öå ¶ Æ ÇòðÅÃå Çîôé, Üå Ë ¯ (Ç÷ñÅ· øðÆçÕà ¯ )-@AFCE-

Ôð¶Õ ìÆÜ Çò¼Ú A@ ×ÌÅî ÕäÕ çÅ ìÆÜ ÇîñÅ Õ¶ ìÆÜ¯Í ÔðÅ ÚÅðÅ

E@CDAE úçð ç¼å

IHGBF-HBAFA

Áܶ ÇåÌêÅáÆ

IIAEA-IE@FA

ìðÃÆî ç¶ ÚÅð¶ Çò¼Ú B@ ×ÌÅî Ãð¯º, A@ ×ÌÅî åÅðÅîÆðÅ, A@@

×°ðêÌÆå çìó·ÆÖÅéÅ

IIAEA-IE@FB

×ÌÅî ÔÅñ¯º, B@ ×ÌÅî ÁñÃÆ Áå¶ E@@ ×ÌÅî ܽº ÇîñÅ Õ¶ ìÆܯÍ

ìñÇò³çð ÜËÇÃ³Ø òÅñÅ

IHAEB-DEFBF

ÇÂ¼Õ ×» ñÂÆ ÔðÅ ÚÅðÅ

AE îðñ¶

׳éÅ

îÅÞÅ: (Ç÷ñ·Å Á³ÇîÌåÃð, ×°ðçÅÃê°ð,êáÅéÕ¯à Áå¶ åðéåÅðé) ׳éÅ

A@ îðñ¶

ðÅÜìÆð ÇóØ, Çê³×ñòÅóÅ

IDAGB-GIC@D

ÇìÜÅÂÆ çÅ åðÆÕÅ

DxB ë°¼à

âÅ.×°ðìõô ÇóØ, Á³ÇîÌåÃð

IIADA-BAFFG

ÕäÕ +Û¯ñ¶+èéÆÁÅ+î¶æ¶

A@G îðñ¶

Ã𯺠ò¼à» À°¼å¶ Áå¶ ÚÅð¶ êÅö ê¼èð Ö¶å Çò¼Ú ÇìÜÅÂÆ çÅ åðÆÕÅ

ç°ÁÅìÅ:(Ç÷ñ·Å Üñ³èð, Ô°ÇôÁÅðê°ð, éò» ôÇÔð å¶ Õê±ðæñÅ) îÅÃàð îçé ñÅñ ì°¼ñ¯òÅñ

IHGB@-IBAFB

âÅ. Ôðìõô ÇóØ,Ü×åê°ð

HDBGD-FE@@I

×°ðå¶Ü ÇÃ³Ø îÇÔåê°ð

IIAEB-DA@HI

ÕäÕ

BE ÇÕ¼ñ¯

Û¯ñ¶

@D ÇÕ¼ñ¯

êÁ ° Åè: Ç÷ñÅ·: (êÇàÁÅñÅ, ðê ¯ ó, îÔ ¯ ÅñÆ, ëÇåÔ×ó· ÃÅÇÔì,

èéÆÁÅ

BE@ ×ÌÅî

Úâ ³ Æ×ó)·

î¶æ¶

AE@ ×ÌÅî

ÃÅð¶ ìÆÜ ÇîñÅ Õ¶ ÇâÌñ éÅñ ìÆÜ ÇçúÍ 30 Õ°çðåÆ Ö¶åÆ

×°ðîÆå ìÔÅòñê°ð dzçðÜÆå ÃÔ½ñÆ

IHADA-BDCDD IIAEG-@BDD@ î°¼Ö é°Õå¶

31

Profile for Kheti Virasat Mission

Kudrati Kheti Mukh Nukte  

Book is published by Kheti Virasat Mission. its about the techniques and methods of organic farming

Kudrati Kheti Mukh Nukte  

Book is published by Kheti Virasat Mission. its about the techniques and methods of organic farming