Page 1

Иди саиди Фитр муборак!

ХАТЛОН

7 рЎзи ХАТЛОН

БАНЇ ОДАМ АЪЗОИ ЯК ПАЙКАРАНД

Нашрияи маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон №30 (3019)

панљшанбе, 16 июли соли 2015

www.khatlon-ruznoma.tj

E-mail: khatlon.tj@mail.ru

Барои татбиќи фазилатњои Иди Фитр ва аркони ислом кўшиш ба харљ дињем ПАЁМИ ТАБРИКИИ РАИСИ ВИЛОЯТИ ХАТЛОН ГУЛМАЊМАДЗОДА ДАВЛАТШОЊ ЌУРБОНАЛЇ БА МУНОСИБАТИ ИДИ САИДИ ФИТР

БОЗДИД АЗ ШИФОХОНАИ ЊАРБИИ УМУМИСОЊАВИИ ГАРНИЗОНИ ХАТЛОН 13 июл Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон ва Сарвазири Љумњурии Њиндустон Нарендра Модї, ки бо сафари давлатї дар Љумњурии Тољикистон ќарор дорад, ба пойгоњи ќисми низомии 07017-и Ќўшунњои хушкигарди Вазорати мудофиаи Тољикистон ва шифохонаи њарбии гарнизони Хатлон ташриф оварданд. Дар инљо мењмонони олиќадрро тибќи оини низомиён, бо саф оростани ротаи ќаровули фахрї ва тањти навои оркестри њарбии нафасї дар фазои тантанавї истиќбол гирифтанд. Шифохонаи њарбии умумисоњавии гарнизони Хатлон, ки номи шифохонаи дўстии Тољикистону Њиндустонро дорад, моњи октябри соли 2014 ба фаъолият шурўъ намуда, он бо маблаѓгузории Њукумати Љумњурии Њиндустон дар муддати кўтоњ сохта ва бо таљњизоти муосири муоинавию муолиљавї муљањњаз гардонида шудааст. Шифохона дорои 50 кати хоб буда, дар он муддати 2 сол 73 нафар мутахассисони баландпояи Њиндустон кор мекунанд. Њамзамон мутахассисони њиндї ба њамкасбони тољики худ истифодаи таљњизоти навтарини дар ин љо насбгардидаро меомўзонанд. Тамоми таљњизот сохти Њиндустон буда, ба стандартњои пешќадами љањонї мутобиќанд. Бояд гуфт, ки бинои шифохона сеошёна буда, дорои шуъбањои љарроњї, дандонпизишкї, гинекологї, дорусозї ва ѓайра мебошад. Барои нигоњдории доруворї ва омодасозии баъзе доруњо бинои алоњида сохта шудааст. Дар ошёнаи дуюми он хобгоњ барои кормандони тиб љой гирифтааст. Бинои алоњидаи ошхона барои кормандони тиб ва беморони шифо-

хона дорои 50 љойи нишаст аст. Шифохона њамчунин дорои ду мошини ёрии таъљилии тиббї ва ду мошини муљањњаз бо таљњизоти сайёри љарроњї буда, барои таъмини мунтазами шифохона бо нерўи барќ дар ин љо трансформаторњои алоњида ва њам генератори барќї насб кардаанд. Бо дастури Президенти Љумњурии Тољикистон Эмомалї Рањмон дар ин шифохона натанњо ба низомиён, балки ба мардуми ниёзманди дењоти атрофи ин мавзеъ низ хизмати тиббї расонда мешавад. Лозим ба ёдоварист, ки њамкорињои низомии Тољикистону Њиндустон аз соли 2002-юм шурўъ шуда, дар самтњои омодасозии кадрњои низомї, табодули таљрибаомўзї дар муборизаи муштараки зиддитеррористї ва расондани кумакњои техникї ба Артиши љавони Тољикистон сол ба сол густариш меёбад. www.president.tj

Њамватанони азиз! Њамаи шуморо ба муносибати Иди саиди фитр, ки рўзи 17 июли соли љорї фаро мерасад ва онро мусулмонони љањон њамчун яке аз суннатњои муътабар баъди як моњи тоату ибодат ва рўзадорї бо хушњолии зиёд љашн мегиранд, табрик менамоям. Мањз ба шарофати истилолияти кишвар ва сиёсати хирадмандонаи Президенти мамлакат муњтарам Эмомалї Рањмон мардуми мо барои зинда ва эњё намудани анъана, расму ойин, иду љашн ва суннатњои миллию динии худ, озод ва бемамониат ба љо овардани ин љашну маросимњо имконият ба даст овард. Моњи шарифи Рамазон аз оѓози суннатњои исломї моњи мубораки хайру саховат, моњи сабру тањаммул, моњи мењрубонию самимият, моњи покизагии тану љон ва дилу ният мебошад. Зеро дар моњи пур аз каромату рањмати Рамазон ва шаби ќадр мусулмонон бо доштани рўза, дуои нек, зикру тиловати оятњои раббонї дилу рўњи худро нуронї ва ба Худои таоло наздиктар менамоянд. Аз ин лињоз, муъминон дар баробари ибодату таќво бояд доим ба иљрои корњои хайру савоб майл дошта бошанд. Маќому мартабаи моњи шарифи Рамазон дар миёни мусулмонон боз аз он љињат азизу муътабар аст, ки китоби Ќуръони маљид мањз дар моњи шарифи Рамазон нозил шуда, муъминонро ба роњи њаќ њидоят менамояд. Ба ин хотир, мо бояд шукргузорї аз Истиќлолияти давлатї ва воќеияти имрўзаи кишвар намуда, барои амалї гардонидани фазилатњои Иди саиди Фитр ва аркони дини мубини ислом кўшиш ба харљ дињем. Дар њадиси набавї омадааст: «Бењтарин садаќа он аст, ки бар ниёзманд расонида шавад». Рисолати муќаддаси њар як фарди мусулмон дар он аст, ки њамдигарро ба дўстию рафоќат, њамдилї, роњнамої ба мењнати њалол, созандагию ободкорї ва анљом додани дигар амалњои хайр ташвиќ намоянд. Њар кадоми мо сабру тањаммулро пеша карда, ба фардои зиндагї ва пешомадњои неки сарзамини хеш хушбин бошем, кинаву адоват ва бадхоњиро аз дилњои худ берун созем ва њамеша дар хотир дошта бошем, ки мо њама ањли як Ватан, зодаву парвардаи Тољикистони бињиштосо мебошем. Боварии комил дорам, ки ин кори хайру савоб аз амалњои њамешагии мардуми мо мањсуб ёфта, дар ин љода маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї, ташкилоту муассисањо, шахсони саховатпешаю њимматбаланд ва тамоми мардуми вилоятамон сањми арзанда хоњанд гузошт. Њар як фарди бонангу номуси миллат ва мусулмони равшанфикр имрўз вазифањои имониву инсонии худро дар баробари адои рисолати динї ва ќарзи муќаддаси шањрвандї њамчунин дар кўшишу талош љињати инкишофу пешрафт ва ободиву оромии Ватан, њифзи истиќлолияти давлатї ва тањкими дастовардњои он, пеш аз њама, сулњу субот, ки бузургтарин комёбии мост, равона месозад. Бори дигар фарорасии Иди саиди Фитрро ба њамаи шумо, њамватанони азиз, муборакбод гуфта, бароятон тани сињату хонаи обод, чењраи пурнуру сари баланд, ризќу рўзии фаровон, имони комилу илми боамал орзумандам.

АЗ ЉАЛАСАИ ВИЛОЯТЇ

РАќАМњО ГУВОњАНД

ВАСФИ ХАТЛОН ДАР НИШАСТИ ХАБАРИИ РАИСИ ВИЛОЯТ - Ин дастовардњо дар асоси баъзе эроду маслињатњои шумо муяссар гардидаанд, - гуфт Давлатшоњ Гулмањмадзода, раиси вилоят, дар оѓози муаррифии натиљањои тараќќиёти иќтисодию иљтимоии шашмоњаи вилоят дар љамъи хабарнигорон. Ба ќавли мавсуф, наќшаи иљрои ќисми даромади буљети давлатї 109,3 фоиз иљро шуда, ба буљет 347 миллион сомонї ворид гардид, ки ин нисбат ба дурнамо 45 миллион сомонї зиёд мебошад. Дар давраи сипаришуда ташкилоту идорањои буљетии вилоят ва шањру ноњияњо 541 миллион сомонї маблаѓгузорї шуда, ќарзи музди мењнат дар соњањои буљетї умуман вуљуд надорад. Аз љониби бонкњо ба соњањои хољагии халќи вилоят 578 миллион сомонї ќарз пешнињод гардидааст. Аз аввали сол 275 ярмаркаи љойњои холии кор гузаронида шуда, 2039 корљў бо касбомўзї ва корњои љамъиятї таъмин карда шуданд. Дар шаш моњ ба маблаѓи 1 миллиарду 795 сомонї њаљми гардиши моли чакана ва ба маблаѓи 788 миллион сомонї хизматрасонии пулакї ба ањолї анљом дода шудааст, ки дар муќоиса ба њамин давраи соли гузашта мутаносибан 379 миллион сомонї афзоиш ёфт. Корхонањои саноатї ба маблаѓи 1,9 миллиард сомонї мањсулоти саноатї истењсол намуданд, ки нисбат ба њамин давраи соли гузашта 499 миллион сомони зиёд буда, суръати афзоиш бошад, 145 фоизро ташкил мекунад. Дар шаш моњ дар шањру ноњияњо 144 биною иншоот бо фарогирии 823 љойи кор бо маблаѓи 198 миллион сомонї сохта ба истифода дода шуд. Аз љумла, 48 синфхонаи иловагї барои 2288 љойи хониш дар 8 мактаб, 14 бунгоњу муассисаи тиббї, 7 муассисаи фарњангию варзишї ва 1441 хонаи истиќоматї дар масоњати 137 њазору 517 метри мураббаъ бунёд гардидааст. Дар вилоят 10 лоињаи инвеститсионї мавриди татбиќ ќарор дошта, дар шаш моњ 382 миллион доллари америкої азхуд гардидааст. Дар натиљаи андешидани тадбирњои таъсирбахш њаљми истењсоли мањсулоти кишоварзї ба 2 миллиарду 974 миллион сомонї расонида шуд, ки суръати афзои-

ши он ба 107,2 фоиз расонида шуд. Раванди таљдиди сохтори хољагињо идома дошта, 1,6 њазор хољагињои нави дењќонї таъсис ёфтааст, ки дар натиља, миќдори хољагињои дењќонї њоло ба 62 њазор расидааст. Дар њамаи бахшњои хољагидорї 402,8 њазор тонна ѓалла истењсол гардид. Њосилнокї зиёда аз 36 сентнерро дар бар мегирад. Љињати иљрои дастури Сардори давлат дар бобати ташкили гармхонањои парвариши сабзавоти барваќтї корњои муайяне амалї гашта, аз 62 гектар гармхонаи мављуда зиёда аз 10 њазор тонна сабзавот, алалхусус помидору бодиринг ба бозорњои вилоят ва љумњурї пешнињод гардид. Ба хориљи кишвар 52,3 њазор тонна мањсулоти кишоварзї содирот карда шудааст, ки дар муќоиса ба њамин давраи соли гузашта 18,9 њазор тонна зиёд мебошад. Лекин тибќи раќамњои дигар, он мањсулоте, ки аз вилояти мо тавассути роњњои автомобилгард ва роњи оњани вилояти Суѓд содирот шудааст, 85 њазор тоннаро дар бар мегирад. Бо маќсади иљрои барномаи рушди соњаи боѓу токпарварї дурнамои соли 2015 то ин давра ба 1415 гектар расонида шуда, 112 фоизро ташкил мекунад. Рушди соњаи чорводорї низ мунтазам таъмин карда шуда, саршумори чорвои калони шохдор ба 872,5 њазор сар, гўсфанд ба 2 миллиону 149 њазор сар расонида шудааст. Дар њамаи бахшњои хољагидорї 27,6 њазор тонна гўшт, 127,5 њазор тонна шир, 27 миллиону 118 њазор дона тухм истењсол гардидааст. Истењсоли гўшти моњї ба 272,3 тонна расидааст, ки ин ќариб 70-80 фоиз аз њиссаи мањсулоти моњигии вилоят аст. Пас аз ироаи дастовардњои мењнаткашони вилоят Гулмањмадзода ба суолњои хабарнигорони воситањои ахбори умум посухњои ќонеъкунанда дод. Зокир Њасан

Д. Гулмањмадзода:

Натиљагирї аз пањлуњои мусбату манфии иќтисодию иљтимоии вилоят тўли шаш моњи соли љорї ахиран дар љамъи масъулон ва фаъолони вилоят сурат гирифт. Ќурбонбой Њакимзода, муовини якуми раиси вилояти Хатлон, бо маърўзаи тањлилї баромад кард. Ў аз љумла, зикр кард, ки бо шарофати мењнати садоќатмандонаи мардуми вилоят пешрафти босуботи иќтисодиёт, афзоиши маљмўи мањсулоти дохилї, вусъат бахшидан ба корњои ободонию созандагї, бењтар кардани фазои сармоягузорї ва дастгирии соњибкорї, њифзи иљтимоии ањолї, бунёди корхона ва коргоњњои нави саноатї таъмин гардид. Ва бо андешидани як ќатор чорањо иљрои наќшаи ќисми даромади буљети мањаллї 109,1 фисад таъмин гардида, ба буљет 346,1 миллион сомонї ворид карда шуд.

ИСТЕЊСОЛ ЊАСТ, ЊИСОБИ АНИЌ НЕ - Аммо, - гуфт ў, - боиси нигаронист, ки иљрои наќшаи шашмоњаро ноњияњои А. Љомї ва Фархор таъмин карда натавонистанд. Ноњияњои Ќубодиён, Ќумсангир, Носири Хусрав, Панљ, Љалолиддини Румї, Мир Сайид Алии Њамадонї, Балљувон ва Темурмалик наќшаро бо дермонии 4-5-рўза иљро намуда, илова бар ин, ба иљрои сифатноки андозњо ањамияти љиддї надода, иљрои наќшаи андозро мунтазам бо кашолкорї таъмин мекарданд. Ин дар њолест, ки манбаъњои андоз дар ноњияњои болозикр мављуд аст ва иљрои наќша фаќат масъулиятнокї, кордонї ва коргузории роњбарон ва масъулинро таќозо мекунад. Зиёда аз ин, дар ин давра 517 ќарори маљбуран ситонидани андозњоро ќабул намуда, иљрои 231 ќарорро таъмин намуданд, ки 45 фисадро ташкил медињад. Аз ин њисоб ба буљети мањаллии шањру ноњияњо 15,8 миллион сомонї ворид гардид. Новобаста аз ин, иљрои ќарорњои ќабулгардида на дар њама нозиротњои андоз ба талабот љавобгў аст. Масалан, дар ноњияњои Н. Хусрав 19 фоиз, Ёвон - 29, Вахш - 48, Темурмалик - 50, Кўлоб - 64, Восеъ ва Балљувон 73 фоизи ќарорњои ќабулнамударо таъмин намуданду халос. Бо дахл ба масъалаи хољагињои дењќонии андозгурез муовини раиси вилоят изњор дошт, ки аз 61,9 њазор хољагии дењќонї 11,7 њазори он то њол бидуни баќайдгирии андоз дар ноњияњои Вахш, Љ. Румї, Муъминобод, Шўрообод, Восеъ, Ховалинг, Панљ, М. С. А. Њамадонї ва Ёвон фаъолият доранд. Ба андешаи мавсуф, иљрои барномаи муњољирати дохилї ва экологї низ дар давраи сипаришуда дар вилоят ба талабот љавобгў нест. «Соли љорї мебоист, ки 227 оила аз

шањру ноњияњои Љ. Румї, Ёвон, Вахш, Бохтар, Шўрообод, Масчоњи Кўњї ва Айнї њамчун муњољирони ихтиёрї ба ноњияњои Хуросон, Ќумсангир, Љиликўл ва Шањритус фиристода мешуд. Аммо њамагї 125 оила аз ноњияњои Хуросон, Љ. Румї ва Ёвон дар њудуди ноњияњои худ ва аз ноњияи Бохтар бошад, ба ноњияи Љиликўл фиристода шуда, иљрои супориш дар ноњияњои Вахш ва Шўрообод таъмин карда нашуда, таъминоти муњољирон бо оби нўшокї ва алалхусус бо оби полезї нокифоя мебошад. Инчунин, аз 175 оилаи муњољирони экологии минтаќањои зери хавфи шањру ноњияњои Кўлоб, Бохтар, Муъминобод, Ќубодиён, Шањритус, Норак, Ёвон, Вахш, Данѓара, А. Љомї, Темурмалик, Шўрообод, М. С. А. Њамадонї, Восеъ, Ховалинг, Балљувон, Хуросон ва Љиликўл њамагї 43 оила ба мавзеъњои бехавф кўчонида шудаанду халос», - афзуд ў. Гуфта шуд, ки дар давраи сипаришудаи соли љорї омилњои берунаи иќтисодї ба фаъолияти бонкњо таъсири манфї расонида, нишондињандањои ќарздињии бонкї дар муќоиса ба њамин давраи соли гузашта ба маблаѓи 77 миллион сомонї коњиш ёфтааст. «Аз тарафи бонкњои вилоят ба маблаѓи 588 миллион сомонї ќарзњои бонкї људо карда шуд, ки 44 фоиз ба соњаи кишоварзї 34 фоиз ба соњаи саноату сохтмон ва 22 фоиз ба соњаи савдо ва хизматрасонї рост меояд. Боиси нигаронист, ки дар шароити имрўза фаъолнокии ташкилотњои навтаъсиси ќарздињии хурд: «Аксесбонк», «Спитаменбонк», «Њумо», «Эсхата» ва «Амонатбонк» ба талабот љавобгў нест. Њакимзода бо ёдоварї аз камбудињои дигар (Идома дар сањ. 2)

БЕШ АЗ 34 ЊАЗОР ЉОЙИ НАВИ КОР Дар нимаи аввали соли љорї дар шањру навоњии вилояти Хатлон 34 њазору 192 љойи нав ва барќароршудаи корї фароњам оварда шудааст. Дар муќоиса бо њамин давраи соли гузашта 6603 љойи корї зиёд мебошад. Имсол аз љумла дар соњањои саноат 844 љой, кишоварзї 19057, сохтмон 5694, наќлиёту алоќа 229, савдо ва хизматрасонї 5920 ва соњањои ѓайриистењсолї 1158 љойи корї таъсис ёфта, иљрои наќшаи барномаи солона 73,1 дарсад таъмин гардид. Дар њамин њол, аз коњиши назарраси ќарзи музди мењнат дар вилоят низ хабар дода мешавад. Тибќи иттилои расмї, имсол ќарзи музди мењнат ба ќадри 15,2 миллион сомонї кам гардида, 3,1 миллион сомониро ташкил медињад.

99 ПАРВАНДА АЛАЙЊИ ИФРОТГАРОЇ Соли љорї дар ќаламрави вилояти Хатлон 100 љинояти ифротгароию террористї ошкор ва омилонаш ба муљозот кашида шуданд. Ба иттилои маќомоти њифзи њуќуќи вилоят, бо дарназардошти дараљаи хавфи терроризм ва тундгарої дар ин самт тадбирњо андешида шуда, вобаста ба љиноёти мазкур алайњи 109 нафари гумонбар љамъан 99 парвандаи љиноятї ифтитоњ гардидааст. Танњо аз љониби кормандони прокуратураи вилояти Хатлон тайи

6 моњи сипаригашта оид ба назорати иљрои ќонунњои Љумњурии Тољикистон «Дар бораи мубориза бар зидди экстремизм», «Дар бораи мубориза бар зидди терроризм», аз љумла ба муќобили љиноятњои марбут ба «экстремизми сиёсї» 29 санљиш гузаронида шудааст.

БУНЁДИ 7 ИНШООТИ НАВ Дар доираи Барномаи рушди иљтимоиву иќтисодии шањри Кўлоб дар нимаи аввали соли љорї бо сарфи 4,6 миллион сомонї 7 иншоот бунёд гардида, дар 167 иншооти таъиноти истењсолї ва бахшњои маорифу тандурустї корњои сохтмонї оѓоз шудаанд. Ба иттилои шањрдории Кўлоб, инчунин имсол 17 манзили зист мавриди истифода ќарор гирифта, дар 1610 бинои чунин манзилњо умури сохтмонї шурўъ гардидаанд. Ќобили зикр аст, ки Барномаи рушди иљтимоию иќтисодии шањри Кўлоб барои солњои 2015-2019 аз панљ самти асосї - рушди иќтисодиву иљтимої, зербино, омодагї ба њолатњои фавќулода ва таъмини захирањо иборат буда, амалишавии 212 лоињаро дар назар дорад. Барои татбиќи ин барномаи панљсола сарфи 1 миллиарду 46 миллион сомонї пешбинї шудааст.

4 ЊАЗОР ТИФЛИ МАЪЮБ

Ба иттилои Вазорати тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолї, феълан дар Тољикистон беш аз 26 њазор кўдаки маъюб тањти назорати диспансерї ќарор гирифтаанд, ки аз он миён наздики 4 њазор нафарашон аз никоњи хешутабории наздик зода шудаанд. Вазорати тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолї дар пайи як пажўњиш маълум кардааст, ки никоњњои хешутаборї беш аз њама дар вилояти Суѓд (ќариб 60 фоиз) ва аз њама камтар дар

вилояти Хатлон (15 фоиз) ба ќайд гирифта шудаанд. Аммо пажўњишгарон аз рў ба афзоиш нињодани шумораи никоњњои хешутаборї дар вилояти Хатлон низ њушдор медињанд.

КЎМАКИ ИДОНА БА МУЊТОЉОН Дар ноњияи Данѓара аз љониби Маркази хизматрасонии иљтимої дар хона ба 116 нафар пиронсолони яккаву танњо ва 30 нафар кўдакони имконияташон мањдуд (маъюб) ёрии моддї расонида шуд. Дар њамин њол, аз љониби маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњияи Фархор, соњибкорон ва шахсони саховатпеша низ ба 1177 нафар аз оилањои камбизоат, шахсони бемору барљомонда, маъюбон, ятимону бепарасторон, иштирокчиёни Љанги Бузурги Ватанї, тарбиятгирандагони хона-интернат бахшида ба Иди саиди Фитр кўмакњои якваќтаи молиявї расонида шуд.

МУСОДИРАИ НАМАКИ БЕСИФАТ Кормандони идораи «Тољикстандарт» аз фурўшгоњњои шањри Ќўрѓонтеппа ќариб 2,5 тонна намакро, ки комилан барои истеъмол мумкин нест, мусодира кардаанд. Ба иттилои Диловар Пирназаров, роњбари намояндагии «Тољикстандарт» дар вилояти Хатлон, истифодаи намаки мусодирашуда ба саломатї зараровар буда, онро танњо бо омехтаи ќум дар фасли сармо дар роњњо метавон истифода кард. «Дар нимаи аввали соли равон аз љониби кормандони идораи мо њамчунин 1

њазору 560 кило равѓани пахта, 4 њазор 966 кило мањсулоти ќаннодї, 2 њазор тонна гандум, 56 њазору 500 кило гўшти гов, 47 кило шири хушк, 47 кило њасиб, 10 ќутти тамоку, 158 дал мањсулоти спиртї, 8 њазору 600 литр маводи сўхт, 16 њазор дона хишти керамики бесифат аз муомилот бардошта шудааст», - афзуд ў.

ФИРОРИ МАЊБУС ВА ЉАЗОИ МАСЪУЛОН Баъд аз фирори мањбус Бањрулло Шарифов аз муассисаи ислоњии шањри Ќўрѓонтеппа ва дубора боздошт шуданаш дар шањри Вањдат, 7 корманди масъул ва нозирони ин муассиса аз кор озод шудаанд. Њамакнун, ба љойи Сафиаллоњ Иззатуллоев, сардори собиќи мањбас, Мухтор Љамолов иљрокунандаи вазифаи сардор таъин шудааст. Ба иттилои Нуралї Раљабалиев, прокурори назорати иљрои ќонунњо дар муассисањои ислоњии вилояти Хатлон, дар робита ба фирори Бањрулло Шарифов бар асоси моддаи 347 (хабар надодан дар бораи љиноят ё пинњон доштани он) ва моддаи 316 (баромадан аз њадди ваколатњои хидматї) парванда боз шуда, тафтишот идома дорад. Мањбус Б. Шарифов рўзи 4 июли соли љорї бо пинњон шудан дар баѓољи «Кемри»-и сардори мањбас аз муассисаи ислоњии Ќўрѓонтеппа фирор карда, ба зодгоњаш – Вањдат рафта буд. Баъди як рўз ў аз сўйи ходимони милитсияи шањри Вањдат боздошт ва ба маќомоти Раёсати мањбасњои Вазорати адлия супурда шуд. Б. Шарифов соли гузашта дар пайи куштор ва сўзондани зани 29-сола дар шањри Вањдат бо моддаи 104 ќисми 2 (куштор) ба 23 соли мањрумият аз озодї мањкум шуда, барои адои давраи љазо ба мањбаси Ќўрѓонтеппа интиќол ёфтааст.

НИГАРОНЇ АЗ ЊАВОДИСИ ХУДКУШЇ Дар зарфи 6 моњи соли равон дар ќаламрави вилояти Хатлон 87 њодисаи худкушї ва сўйиќасд ба худкушї сабт шудааст, ки назар ба њамин давраи соли гузашта 8 њолат бештар аст. Насрулло Мањмудов, прокурори вилояти Хатлон, зимни нишасти матбуотиаш аз афзоиши њодисањои худкушї дар ќаламрави вилоят изњори нигаронї карда, афзуд, ки синни афроде, ки ба худкушї даст мезананд, дар муќоиса бо соли гузашта љавонтар

шудааст. Аз 87 њодисаи худкушї ва сўйиќасд ба он 31 њолаташ аз љониби ноболиѓон содир гардидааст. Ба гуфтаи Н. Мањмудов нисбат ба 7 њодиса аз рўйи далели то худкушї оварда расонидан, парвандањои љиної оѓоз ва ба баррасии суд ирсол шудааст.

18 БОЗИГАРИ «ВАХШ» ДАР ТИМИ МУНТАХАБ 18 бозигари дастаи футболи «Вахш»-и Ќўрѓонтеппа барои иштирок дар љамъомади таълимию машќї ба мунтахаби љавонони зери 19-солаи Тољикистон даъват шуданд. Ёдрас месозем, ки мунтахаби љавонони Тољикистон моњи октябри соли љорї дар марњалаи интихобии Љоми Осиё-2016 ширкат мекунад. Даста дар гурўњи «F» бо мунтахабњои љавонони Ироќ (2 октябр), Бањрайн (4 октябр) ва Малдив (6 октябр) барои баромадан ба марњалаи нињої раќобат хоњад кард. Марњалаи интихобии мусобиќа дар гурўњи «F» дар Душанбе мегузарад. Масъули гўша М. НОСИРЉОН


2

ХАТЛОН

ИСТЕЊСОЛ ЊАСТ, ЊИСОБИ АНИЌ НЕ (Идома аз сањ. 1)

тазаккур дод, ки маблаѓи њисобшудаи истифодаи нерўи барќ ба њолати 1-уми июли соли љорї дар пойгоњњои обкашии шањру ноњияњои вилоят ба 2 миллиону 889, 6 њазор сомонї расида, њамагї 720,4 њазор сомонии он пардохт гардидаст, ки ин ба њисоби миёна 25 фоизро ташкил медињад; дар 6 моњи соли равон аз 525 корхонаи саноатї 127-тояш фаъолият накарда, 75 корхона њаљми истењсоли мањсулотро нисбат ба њамин давраи соли гузашта кам карданд; аз 127 корхонаи фаъолиятнакарда 62-тояш мавсимї буда, боќимондааш ё бинобар вазъи ногувори молиявї фаъолият накардааст ё фаъолият кардаю ба маќомоти омори шањру ноњияњо њисобот пешнињод накардаанд, вале нисбаташон аз љониби масъулони маќомоти иљроияи мањаллии њокимияти давлатї њељ тадбир андешида нашудааст; тањлилњо нишон медињад, ки фаъолияти бештари корхонањои хусусигардонидашуда ба талабот љавобгў набуда, соњибмулкон барои ба танзим даровардани онњо тадбир намеандешанд; теъдоди љавононе, ки ба сафи љангиёни ба ном «Давлати исломї» пайвастаанд, аз вилояти Хатлон ба 114 нафар расидааст, ки аз шањру ноњияњои Кўлоб, Сарбанд, Бохтар, Вахш, Норак, М. С. А. Њамадонї, Шањритус, Ќубодиён, Муъминобод, Балљувон, Шўрообод, Фархор, А. Љомї ва Љ. Румї мебошанд. Д. Гулмањмадзода, раиси вилоят, дар њошияи маърўзаи болозикр чунин гуфт: «Ташаккур ба тамоми кишоварзон, ки дар моњи шарифи рамазон дастархони мардумро пур аз меваю сабзавоти тару тоза кардаанд. Лекин дар баробари ин баъзе проблемањои љиддие низ њаст, ки бояд рафъ шаванд. Яке аз омилњое, ки ба беќурбшавии асъори миллї оварда мерасонад, ин дуруст ба роњ

монда нашудани содироти мањсулот мебошад. Фаќат кисаи худро фикр мекунем ва парвои давлат надорем. Агар чунин нест, пас, чаро тибќи њисоботи оморї 37-40 њазор тонна, гумрук - 70 њазор тонна ва мутобиќи њисоби Вазорати кишоварзии Тољикистон 85 њазор тонна мањсулот содирот шудааст? Яъне фарќият ё нобаробарии раќамњо калон аст. Танњо дењќонони ќумсангирї 43 њазор тонна пиёз содирот кардаанд, ки аз ин 19 њазор тоннааш дар њисоботи оморї дарљ шудаасту халос. Сабаби асосї дар он аст, ки мањсулоти кишоварзии тавассути ќаторањои роњи оњани вилояти Суѓд аз Хатлон ба хориљи кишвар содирмешуда дар идорањои омори мо њисобу китоби аниќ карда намешавад. Ба вилояти Суѓд меваи хушк содирот кардем, вале ягон кас њисобу китоби аниќи онро надорад. Аз як худи ноњияи Восеъ 58 тонна зардолуи хушк содирот карда шуд. Лекин дар маълумоти оморї њамагї 70 тонна меваи тар пешнињод шудааст. Агар мо 58-ро ба 5 зарб занем, наздик ба 300 тонна меваи тар мешавад». Дар интињои калом Давлатшоњ Гулмањмадзода, раиси вилоят, таъкид кард, ки агар мо иќтидори иќтисодии вилоятро њисобу китоб накунем, надонем, ки чї ќадар мањсулот истењсол карда метавонем, даромаднокии мардум ва сатњи камбизоатиро даќиќ муайян карда намешавад. «Дар мањалњо мутахассисони омор, раисони љамоатњо машѓули коранд. Вале ѓайр аз заминтаќсимкунию баъзе проблемањои дигар ягон кор намекунанд. Истењсол њаст, аммо њисобу китоби аниќ нест. Ин тарзи корбарї ба фоидаи давлат нест. Ин тарзи корбариро њарчи тезтар мебояд таѓйир дод», - зам кард раиси вилоят. Зокирљон Муродов

АЗ НИШАСТИ ШЎРОИ ЉАМЪИЯТї

Дар рушди љомеаи шањрвандї сањмгузор бошем

Чуноне ки дар шуморањои гузашта иттилоъ дода будем, Шўрои љамъиятї оид ба мусоидати љомеаи шањрвандї ба ислоњоти милитсия дар назди Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон ва РВКД-и вилоятњо таъсис дода шуд. Њадафњои Шўрои љамъиятї мусоидати љомеаи шањрвандї ба ислоњоти милитсия, дар љомеа омода намудани мавќеи фаъоли шањрвандї љињати мусоидат ба маќомоти корњои дохилї дар таъмини тартиботи љамъиятї, пешгириву ошкор намудани љиноятњо ва њуќуќвайронкунињо мебошад. Њамчунин, дар бобати ислоњоти милитсия ба Њукумати Љумњурии Тољикистон расонидани интизорињо ва пешнињодоти шањрвандон, ба инобат гирифтани афкори љамъиятї, ташкили назоратбарї аз рўйи дархостњои љамъият дар рафти ислоњоти милитсия низ аз вазифањои асосии Шўро ба шумор меравад. Дар Раёсати ВКД-и вилояти Хатлон боз як вохўрии муфиди аъзои Шўрои љамъиятї бо Бобоназарзода Алї Бобоназар, њамоњангсози миллии Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистон, полковники милиса баргузор гардид. Зимни вохўрї Бобоназарзода Алї Бобоназар бори дигар аз фаъолият ва вазифањои Шўрои љамъиятиро, ки пеш аз њама љалби шањрвандон ва иттињодияњои љамъиятї љињати пешгирии ќонуншиканињо, мавќеи фаъоли шањрвандї дар љомеа бобати мусоидат намудан бо маќомоти корњои дохилї, дар пешгирї ва ошкор кардани љинояту њуќуќвайронкунињо, ёдрас гардида, дар ин баробар бобати баланд бардоштани боварии ањолї ба системаи њифзи њуќуќ, таќвияти маќоми иттињодияњои љамъиятї ва ВАО оид ба мустањкам намудани давлати њуќуќбунёд ва ѓайра изњори назар намуд. Номбурда иброз дошт, ки минбаъд низ барои њамкорї миёни маќомоти корњои дохила ва аъзоёни Шўрои љамъиятї бояд бештар талош варзем. Бобоназарзода Алї ба аъзои Шўрои љамъиятї шањодатномањои Вазорати корњои дохилии Љумњурии Тољикистонро супурда, ба онњо барори кор орзу намуд. Раиси Шўрои љамъиятї оид ба мусоидати шањрвандї ба ислоњоти милитсия дар назди РВКД-и дар вилояти Хатлон Лоњутї Шоњназаров зимни мулоќот ба масъулини ВКД-и Љумњурии Тољикистон изњори сипос намуда, ироа дошт, ки роњбарият ва аъзои Шўрои љамъиятї барои ба роњ мондани њамкорињои судманд ва масоили вобаста ба риояи тартиботи љамъиятї омодааст. - Тибќи наќша-чорабинии Шўрои љамъиятї, кўшиш менамоем, ки бештар миёни мардум корњои фањмондадињиро ба роњ монда, дар рушди љомеаи шањрвандї сањмгузор бошем, - гуфт ў. ВАХШОНА

БО КЎМАКИ «ХАТЛОН» МУШКИЛ ЊАЛ ШУД!

МАОШРО ГИРИФТАндУ ИДОНА ФИРИСТОДАнд Ширкати сохтмонии «Монолитстрой»-и Екатеринбурги Русия, ки дар гузашта аз 60 нафар муњољири кории тољик аз њисоби музди маош дар маљмўъ 1 миллион рубли русї ќарздор буд, дар арафаи Иди саиди Фитр онро пурра бипардохт (Дар бораи проблемаи ин муњољирони корї дар шумораи гузаштаи рўзнома №29, аз 9 июли соли 2015 матлабе тањти унвони «Оворагии 60 муњољири тољик» ба нашр расида буд). Ва корфармо ба 80 нафари дигаре, ки њаќмузди семоњаашонро нагирифтаанд, ваъда додааст, ки дар наздиктарин фурсат маблаѓашонро ба даст мегиранд.

Дар ин бора як гурўњ аз ин муњољирон ба рўзномаи «Хатлон» телефонї хабар доданд. Чанд тан аз ин муњољирони овора ва корафтодаи тољик дар суњбати телефонї гуфтанд: «Ин хушхабар дар њоле ба гўш расид, ки рўзномаи «Хатлон» ба мо њамроњї карду дар торнамояш (www.khatlon-ruznoma.tj) аз мушкиламон њарф зад ва дар њалли вазъи ногуворамон мусоидат намуд». Хушвахт Сафаров, яке аз ин муњољирон, бо сипосгузорї ба рўзномаи «Хатлон» мегўяд:

«Ман се моњ боз ба хонаамон ягон сўм равон накарда будам, чунки дар даст пул надоштам. Њоло хеле хушнудам, ки маошамро гирифтам ва ба падару модарам 15 њазор рубли русї фиристодам, то ин ки харид карда, дастурхони зебо ороянду Иди саиди Фитрро бо хурсандї гузаронанд, зикр кард, Х. Сафаров. - Мисли ман њамкоронам њам ба волидайн ва зану фарзандонашон идона фиристоданд, то онњо бо либосњои наву тоза идгардак кунанд». Муњољирон дар идома њамчунин зикр намуданд, ки феълан корро дубора дар ин ширкати сохтмонї оѓоз бахшидаанд ва ба онњо роњбари корхона Игор Иванович ваъда додааст, ки аз ин пас музди маошашонро дар ваќташ дастрас хоњанд кард. Рањмоналї ДОДАРХЎЉАЕВ, махсус барои «Хатлон», Екатеринбург, Русия

панљшанбе, 16 июли соли 2015, №30 (3019)

ВОКУНИШИ ЉОМЕАИ ШАЊРВАНДЇ

Иттињодияњои сиёсию љамъиятї ва љомеаи шањрвандии Тољикистон мурољиати раёсати олии Њизби нањзати исломи Тољикистонро ба Созмони Милали Муттањид ва дигар созмонњову давлатњои кафили сулњи тољикон беасосу њангомасоз номида, мегўянд, ки ЊНИТ њаргиз як љониби сулњ набуд, балки он танњо яке аз њаракатњои шомили Иттињоди нерўњои оппозитсиюни тољик (ИНОТ) буд. Љомеаи шањрвандї ва созмонњои дигари узви ИНОТ бо пахши мурољиатномањои љавобї таъкид кардаанд, ки ЊНИТ њаќ надорад аз номи ИНОТ баромад кунад. Маркази исломии Тољикистон њамчун маќоми масъули дину диндорї дар Тољикистон аз изњороти Раёсати Олии ЊНИТ ва мурољиати он ба дабири кулли Созмони Милали Муттањид, Созмони амният ва њамкорї дар Аврупо, Иттињоди Аврупо, Созмони њамкорињои исломї, роњбарони кишварњои кафил ва узви Гурўњи Тамос барои татбиќи Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистон - Федератсияи Русия,

њунар табдил ёфт, ба таври расмї дар сатњи созмонњои љањонии молиявї њамчун кишвари рў ба тараќќї эътироф шуд, ба узвияти Созмони љањонии тиљорат пазируфта гардид. Омори зиёде овардан мумкин аст, ки вазъи воќеии Љумњурии Тољикистонро дар њоли кунунї муаррифї кунад, аммо тавре ки дар урфият мегўянд: «Он чи ки аён аст, чї њољат ба баён»… Муаллифони мурољиат ба СММ ва як идда созмонњои бонуфузи љањонї ва кишварњои кафили сулњи тољикон аз он бонги хатар задаанд, ки имрўз дар ањдномаи сулњ ихтилоф шуда, суботи кишвар ва њатто минтаќа зери хавф ќарор гирифтааст. Онњо як љониби музокироти сулњ буданашонро на як бору ду бор, балки њамасола таъкид мекунанд ва аз наќзи њуќуќашон дар ин бобат хотирнишон месозанд. Ин даъвї, комилан, нодуруст ва њатто ѓайримантиќї менамояд, чун агар ба таври сарсарї њам бо асноди Созишномаи сулњ ошно шавем, хоњем дарёфт, ки сулњи

«МУРОЉИАТИ ЊНИТ ТАФРИЌААНДОЗЇ ВА ИЃВОГАРИИ НАВБАТИСТ» Эрон, Афѓонистон, Ќазоќистон, Покистон ва Туркманистону Ќирѓизистон љињати халалдор шудани Созишномаи сулњ ва пешомади хатар ба суботи минтаќа шадидан нигарон мебошад ва ин амалкарди рањбарияти њизбро дар шароите, ки мардуми шарифи Тољикистон 18-умин солгарди Вањдати миллиро дар фазои сулњи сартосарї ва оромишу субот чанде ќабл таљлил намуданд, ба љуз иѓвои навбатї ва дасисаи нињоят муѓризона чизи дигаре эътироф намекунад. Агар ин иќдом, як ё ду сол баъди имзои Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистон роњандозї мешуд, муаллифонро фањмидан мумкин буд: ибтидои њар амали бузург баъзан ноњамворињое дорад, ки онњоро тавассути муколамаву музокирот њал кардан имконпазир аст. Аммо ин мурољиати ЊНИТ баъди 18 соли татбиќи Созишномаи сулњ садо медињад ва дар њоле, ки пиру барно ва фаќиру дорои Тољикистон аз тинљиву амонї ва осудагиву субот ифтихор мекунанд, муддаиёни ЊНИТ изњори ташвиш доранд, ки сарнавишти сулњ дучори хатар аст. Тўли 18 соли баъди имзои Созишномаи сулњ Тољикистон аз як кишвари шабењ ба як дењкадаи вайрону валангор, ба як мамлакати нерўманд аз нигоњи иќтисоду фарњанг ва илму

тољикон натиљаи 21 музокирот дар тўли чањор сол бо созмоне тањти унвони ИНОТ буд ва агар онро шарњ дињем, Иттињоди нерўњои оппозитсиюни тољик хоњад буд. Дар ин созмони мухолифи Њукумат чандин њаракату гурўњњо ва љунбишњову иттињодияњое буданд, ки ЊНИТ ба таркиби он шомил буд. Яъне, мантиќан ЊНИТ њамчун як њизби дорои характери динї ба таркиби ИНОТ дохил буд ва музокирот бо ИНОТ сурат мегирифт, на фаќат бо ЊНИТ… Аз ин рў, худро як љониби, комилан, мустаќили Созишномаи сулњ пиндоштани муаллифони изњорот иштибоњи бузургест… Магар ќатъ шудани љангу хунрезї ва муттањид шудани миллат самараи сулњ нест? Магар аз 85 фисад то ба 32 фоиз паст шудани сатњи камбизоатї нишондињандаи бењ шудани зиндагии омма нест? Муаллифони изњорот зери ибораи «иљро нашудани Созишномаи сулњ» чиро дар назар доранд, номаълум аст ва мањз њамин умумигўї боиси шармсории онњо назди љомеаи љањонї хоњад гашт. Дар мурољиатномаи Маркази исломии Тољикистон њамчунин омадааст, ки Шўрои уламо дањњо далели шаръї дар хусуси нољоиз будани њизби исломиро дорад ва љомеаи муслимини кишвар аз онњо огоњанд. Мурољиатномаи Њизби нањзати исломии

Тољикистон шўрои сиёсиии Њизби Демократи Тољикистонро низ нороњат сохт. Дар ќисми аввали мурољиатнома дар бораи «вазъи номуносиби бавуљудомада…амалњои ѓайриќонунї, ѓайриахлоќї ва саркўбгароёнаи Њукумати ЉТ нисбати шахсиятњо, њизбњо ва гурўњњои сиёсиву мазњабии мухолиф…» њамчун далели аслии мурољиатномаи номбурда баён шудааст. Дар изњороти ЊХТ аз љумла омадааст: «ЊДТ чун узви ИНОТ-и пешин низ яке аз њамшарикон ва нињоди калидии Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї аст, аммо роњбарони ин њизб чаро бо њамсафони пешинашон боре ин масъаларо дар миён нагузошта, якбора бо ин шўру њаяљон ќазияро ба сањнаи байналмилї кашидаанд?. Аъзои ЊДТ низ дар гирудорњои сиёсиву низомии Тољикистон дар солњои 1992-97 гирифтори мушкилот, таъќибу фишор шуда, баъзе аз аъзои он куштаву нобуд ва ќисме њам бандиву зиндон шуданд. Вале њаргиз умед ва такя ба нерўњои сиёсии беруна накард, агарчи, аввалин ќувваи сиёсии оппозитсионї дар фазои сиёсии Тољикистон буд. Бояд ќайд кард, ки Њукумати Тољикистон Созишномаи истиќрори сулњро на бо ЊНИТ, балки бо ИНОТ имзо кардааст, ки он аз гурўњњо ва нињодњои сиёсии гуногун иборат буд. Вале имрўз ЊНИТ танњо худро сањмгузор ва меросхўри истиќрори сулњ медонад ва сањму ширкати дигар гурўњњои сиёсии шомили ИНОТ-и пешинро нодида мегирад. Бояд иќрор шуд, ки ИНОТ моњият ва вазифањои худро иљро кард. Дар натиља њизбњои сиёсї дар интихоботњо њар кадом вобаста ба мавќеъ ва сањмаш, дар љомеа соњиби раъйи интихобкунандагон гардиданд, аз љумла, ЊНИТ дар чор даъват соњиби курсињо дар парлумон буд. Он замон аз фишору ба ном ноадолатињои Њукумат нисбаташон ин гуна эътироз надоштанд. Имрўз ЊНИТ бояд ба интихоби мардум арљ ва эњтиром гузорад, зеро ин интихоби онњо ва воќеият аст… Њељ кас ва њеч як гурўњи сиёсї њаќ надорад, ки барои њалли мушкилињои худаш такя ба нерўњои сиёсии беруна гузорад ва бо ин роњ дубора оромї ва суботи љомеаро халалдор созад. Мисолњои “кумаку дастгирї”-и хориљиёнро мо дар чанд соли охир дар Украина ва кишварњои араб баръало мушоњида намуда истодаем. Сулњу Вањдати Тољикистон намунаи беназири бунёдкорї, осудагї ва пешрафт аст, ки дар тањкими он танњо нињоди сиёсии солим ва соњиби боварии аксарияти мардум метавонад сањмгузор бошад. Раёсати Кумитаи марказии Њизби коммунистии Тољикистон низ дар робита ба мурољиати раёсати олии Њизби нањзати исломи Тољикистон изњороте пахш намуда, гуфтааст, ки ин мурољиати ѓайричашмдошт ба тамоми љомеаи шањрвандї, аз љумла ба њамаи њизбњои сиёсии Тољикистон бевосита дахл дошта, нигаронии љиддиро дар љомеа ба вуљуд овардааст. «Њизби Коммунисти Тољикистон изњор менамояд, ки таъмини сулњу субот, ягонагию якпорчагї ва људоинопазирии Тољикистони азиз аз фаъолияти густурдаи њизбњои сиёсї, созмонњои љамъиятї дар хамбастагї бо Њукумати Тољикистон вобастагї дорад. Бояд дар маркази фаъолияти онњо риояи Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон, ба хотири сарљамъии халќу кишвар ќарор дода шуда, њаллу фасли баъзе ихтилофњои тарафайн

аз тариќи муколамаи сиёсї бидуни дахолати дасти хориљ (хољагони хориљї) анљом дода шавад. Аз ин рў, мантиќи мурољиати раёсати олии Њизби нањзати исломи Тољикистон аз тафриќаандозї ва иѓвогарии навбатї беш буда наметавонад», - омадааст дар изњороти коммунистњо. Њайати кормандон ва устодони Донишкадаи исломии Тољикистон ба номи Имоми АъзамАбуњанифа низ ба номаи бањсталаби ЊНИТ посух гуфтаанд. Дар матни мурољиатномаи онњо, аз љумла, зикр мешавад: «Пешкаш намудани арзу додњо ба муназзамањои бонуфузи оламї хилофи фармуда ва таълимоти Ќуръону суннат мебошад. Танњо Худованд (љ.) медонад, ки бурду бохти шахс ба нафъ ё зарари он анљом меёбад. Шикояту гила кардан, бахусус, дар назди бегонагон, кори писандида ва оќилона нест. Њазорњо фазлу фазилатњо пушти сар истодаанд ва њамеша маќому манзалати афзал боло меистад. Амнияту осоиштагї, осудахотирї, истиќлолияти давлатї, фазои солиму ором ва ѓайра аз љумлаи афзалиятњое мебошанд, ки мебоист ба хотири онњо сабру тањаммулро пеша кард… Масъалаи дигар ин аст, ки гўё Њукумат аъзои њизби мазкурро бе њељ љурму љиноят таъќиб намуда, бо бањонањои гуногун ба љавобгарии љиноятї ва маъмурї мекашад. Дар урфият гуфтаанд: «То шамол набошад, барги дарахт наљунбад». «Бањонатарошињо»-и Њукуматро намедонем, вале баъзе аз саркардагони ин њизб «ситораи филмњои фањш» дар интернет шуданду љиноятњои аљибу ѓариб, аз савдои замин сар карда, то доштани яроќњои ѓайриќонунї бо эътирофи худашон барояшон ошкор карда шуд. Агар волоияти ќонунро талаб доред, бояд шумо њам онро риоят мекардед, то гирифтори љазоњои ќонунї намешудед… Ду мушкили асосї дар њизбњои динї вуљуд дорад, ки хатарнок ва нокоромад будани онњоро дар љомеаи мусулмоннишин ошкор мекунад. Якум ин ки, бо ташкили чунин њизб дар љомеаи мусулмоннишин дудастагї ва чанддастагиву фитнаву тафриќа эљод мешавад. Зеро мусулмонон ба њизбї ва ѓайрињизбї људо мешаванд. Ин хилофи њадафи дини Ислом ва дастуроти Ќуръони карим аст, ки фитнаву тафриќаандозиро аз куштор њам бадтар медонад (сураи «Баќара», оятњои 191, 217). Дуюм ин ки, пайравони њизбњои динї фаќат худро мусулмон дониста, дигаронро диндор намењисобанд. Агар дар аввали ташкили чунин њизбњо эљоди дудастагии фикрї мешуд, ин кор боиси мухолифати физикии мусулмонон бо њамдигар мегардид. Аз ин љо ба баъд ошўбу даргирињо байни пайравони ин њизбњо ва ё байни њизбињову ѓайрињизбињо оѓоз меёбад. Њамаи бадбахтињои кишварњои њамсоя, ки дар боло зикр шуданд, мањз ба њамин сабаб аст». Дар њамин њол, Худобердї Холиќназар, роњбари Маркази тадќиќоти стратегии назди Президенти Тољикистон, низ гуфтааст, ки њар њизби сиёсие, ки дар кишвар даст ба ќонуншиканї мезанад, бояд баста шавад. «Њамарўза тариќи расонањо аз ќонуншиканињои аъзои ин њизб хабар дода мешавад ва мо љонибдори онем, ки чунин њизбњо дар љояшон «шинонда» шаванд, зикр кард ў. «ХАТЛОН»

МУСОЊИБАИ МУЊИМ

ХУДОБЕРДЇ ХОЛИЌНАЗАР:

ЊНИТ ЊАЌЌИ АЗ НОМИ ИНОТ ЊАРФ ЗАДАНРО НАДОРАД Мусоњибаи хабарнигори сомонаи «СентрАзия» бо директори Маркази тадќиќоти стратегии назди Президенти Љумњурии Тољикистон, номзади илмњои таърих Худобердї Холиќназар - Оё Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистон, ки соли 1997 бо Иттињоди неруњои оппозитсиони Тољикистон баста шуда буд, пурра иљро гардид? Назари шумо дар ин мавзўъ чист? - Созишномаи мавриди назар, ки аз њафт Протокол ва як Низомнома иборат аст, пурра иљро шуд. Мутобиќи протоколњои мазкур кулли гурезањо ба Ватан баргашта, зиндагии осоиштаро сар карданд. Барои дар амал татбиќ намудани протоколњои имзошуда Комиссияи оштии миллї таъсис дода шуд ва раиси он роњбари Иттињоди неруњои оппозитсиони тољик (ИНОТ) шодравон Саид Абдуллои Нурї таъин гардида буд. Аз соли 1998 намояндагони ИНОТ ба Њукумати љумњурї тибќи квотаи 30-фоиза ворид шуданд. Неруњои низомии ИНОТ ба сафи Ќуввањои мусаллањи Тољикистон ворид (реинтегратсия) шуданд. Њизбу созмонњое, ки фаъолияташон дар давраи даргирињо манъ гардида буд, баъд аз пешнињод намудани аризањояшон ба Вазорати адлияи љумњурї дубора ба фаъолияти сиёсиашон шурўъ намуданд. Ба монанди Њизби нањзати исломии Тољикистон, Њизби демократи Тољикистон ва дигар созмонњо. Бояд зикр кард, ки дар интихоботи парлумонии соли 2000-ум ин њизбњо ширкат намуданд ва аз ЊНИТ чанд нафар вакил интихоб шуданд. Њамчунин намояндагони ИНОТ, ки аз тариќи квотаи 30-фоиза дар соли 1998 вориди Њукумат шуданд ва кордону лоиќ буданд, то њоло дар нињодњои гуногуни Њукумати љумњурї фаъолият доранд. Дар маљмўъ, ин Созишнома пурра ва њамаљињата иљро шуд. - Имрўз баъзе масъулини ЊНИТ даъво доранд, ки ин Созишнома пурра иљро нашуд ва раванди ба даст омадани сулњу вањдат дар Тољикистон якљониба инъикос мешавад… - Чун ман дар посухи саволи якум гуфтам, ки он пурра иљро шуд, барои њамин, агар дар кадом мавридњояш шакк дошта бошанд, марњамат, онњо метавонанд мушаххасан даъвои худро пешнињод намоянд. Дар масъалаи якљониба инъикос шудани раванди ба даст омадани сулњу вањдат онњо бештар ба њамон филмњое, ки дар телевизион нишон дода мешаванд, такя мекунанд, ки гўё дар он љо наќши мухолифин нишон дода нашудааст. Ин гап асос надорад, чунки дар њамаи филмњо, ки ба мавзўи музокироти байни тољикон бахшида шудаанд ва њамчунин дар њамаи барномањо њузури ИНОТ ва бахусус, роњбари он шодравон Саид Абдуллои Нурї нишон дода шудааст.

Ќобили зикр аст, имрўз ЊНИТ кўшиш карда истодааст, ки аз номи ИНОТ њарф занад, ки ин комилан нодуруст аст. Маълум аст, ки дар музокироти сулњи тољикон ИНОТ аз ду намояндаи Њизби нањзати исломии Тољикистон, ду намояндаи Њизби демократи Тољикистон, ду намояндаи Маркази њамоњангсозии неруњои демократи Тољикистон, як намояндаи созмони «Лаъли Бадахшон» ва як намояндаи муњољирони тољик иборат буд. Дар маљмўъ, ЊНИТ дар музокирот њамагї 25 фоиз намояндагї дошту халос. Биноан, аз номи ИНОТ њарф задани роњбарияти имрўзаи ЊНИТ комилан нодуруст аст. - Сулњи якљониба гуфта, Шумо чиро мефањмед ва оё истифодаи ин истилоњ дуруст аст? - Сулњ аслан якљониба намешавад, агар якљониба мешуд, сулњ намешуд. Инъикоси якљониба будани сулњро баъзе масъулини ЊНИТ таъкид мекунанд, лекин мо мегўем, ки ин гап асос надорад, чунки дар тамоми китобњое, ки навишта шудаанд, дар суханронињои Сарвари давлат Эмомалї Рањмон, дар њама љо, ки сухан аз Вањдати миллї меравад, нисбат ба мухолифини собиќ эњтироми хоса ќоил мешаванд ва дар њамон замон њам чунин буд. Биноан, сулњи якљониба намешавад, инро ман таъкид мекунам, ки сулњ танњо дуљониба мешавад. Филмњои мустанад, ки дар телевизион нишон дода мешаванд, филмњои таърихї мебошанд, ки дар бораи вазъияти солњои 90-уми асри ХХ дар Љумњурии Тољикистон њикоят мекунанд ва он ќисмати ин филмњо, ки ба музокироти байни тољикон дахл доранд, таври воќеї сањми тарафи муќобил дар сулњро низ баръало нишон медињанд. - Аъзои собиќ Иттињоди неруњои мухолифини Тољикистон на танњо нањзатињо, балки аъзои њизбњои гу-

ногуни кишвар буданд. Пас, чаро имрўз ЊНИТ даъво аз сањми ин њизб дар имзои Созишномаи умумии истиќрори сулњ ва ризоияти миллї дар Тољикистонро дорад? - Тавре ки гуфта шуд, њељ нафаре њаќ надорад, ки аз номи ИНОТ имрўз даъво кунад ё њарф занад. Њар њизби сиёсие, ки дар љумњурии мо озодона фаъолият дорад, њамчунин ЊНИТ, бояд дар асоси Ќонуни Љумњурии Тољикистон «Дар бораи ањзоби сиёсї» фаъолият намояд, њамон тавре ки дар ин ду дањсола буд. Дар се панљсолаи охир ЊНИТ дар Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон вакилон дошт. Онњо њафтаномаи худашонро доранд, ки мунтазам чоп мешавад, сарфи назар аз он ки Њукуматро сахт танќид мекунанд, њељ кас даъво накардааст, ки чаро танќид мекунед. Чунки мо чунин андеша дорем, ки мухолифин барои танќид кардан њаќ доранд ва бигзор танќид кунанд, агар танќид ќобили ќабул бошад ва муќобили Конститутсияи (Сарќонуни) Љумњурии Тољикистон ва ќонунњои дигари мављуда набошад. Чандин рўзномањо барои вайрон кардани ќонунгузории љорї баста шуданд, вале рўзномаи ЊНИТ - «Наљот» њанўз њам нашр мешавад. Натиљањои интихоботи вакилони Маљлиси намояндагони Маљлиси Олии Љумњурии Тољикистон, маљлисњои мањаллии вакилони халќи вилоятњо, шањру ноњияњо ва љамоатњо дар соли 2015 низ гувоњи онанд, ки мардум ба сатњи нави фарњанги сиёсї расидааст ва дигар муњофизакории (консерватизм) афкор барои онњо писанд нест. Барои онњо андешаи нав, афкори нав, рафтори нав ва диди нав ба оянда хос аст. Воќеият њамин аст, ки дигар мардум њизбњои диниву атеистиро намеписанданд. Барои мардум озодињои дунявї бештар љолиб шудаанд. Аз овоздињї дар интихобот мо чунин паём гирифтем, ки мардуми Тољикистони азиз ба ќадри Вањдати миллї ва Истиќлолияти давлатї мерасанд ва онњоро дигар на бо афсонањои ин дунё ва на он дунё фирефта кардан хеле душвор аст. Ба онњо барномањо ва фаъолияти воќеии њизбњо ва Њукумат даркор аст. Онњо дар соли 2015 барои идома ва вусъати бунёдкориву созандагї ва тањкими сулњу суботу Вањдати миллї раъй доданд. Бо итминони комил метавон гуфт, ки фарњанги сиёсии мардум имрўзњо ба дараљае расидааст, ки онњоро намешавад бо иѓвоњои сиёсї ва буњтон аз роњи дурусти пешрафт, созандагї ва тараќќиёт боздошт.

Њамватанони азиз! «Вањдати миллї сутуне мебошад, ки давлат ва миллати моро пойдору устувор нигоњ медорад ва вазифаи муќаддаси њар яки мо аз он иборат аст, ки бо зањмати созанда ин пояи давлатдории миллиамонро боз њам тањким бахшем», - таъкид намудаанд Президенти Љумњурии Тољикистон Љаноби Олї муњтарам Эмомалї Рањмон. Барои халќи тољик солњои истиќлолият давраи тањкими сулњу субот, ризоияту вањдати миллї, ташаккули иќтисодиёт, марњалаи пешрафту тањавуллоти азим дар њама самтњои зиндагї, давраи дастовардњои беназири сиёсї, иљтимої, иќтисодию маънавї ва фарњангї буд. Раванди сулњи тољикон рўйдоди душвор, вале муњими сиёсї буд. Бо роњбарии Президенти Љумњурии Тољикистон Љаноби Олї муњтарам Эмомалї Рањмон мардуми тољик, комилан, ба сулњу вањдат расид. Ин рўйдод муваффаќияту дастоварди бузурги тамоми тољикони олам мањсуб меёбад. Таљрибаи сулњофарии тољикон, ки асосгузораш Эмомалї Рањмон аст, имрўзњо мавриди омўзиш ва таваљљуњи созмонњои байналмилалї ќарор дорад. Ин ба љањониён собит кард, ки миллати дорои фарњангу таърихи бузург аз ин имконият ва неъматњои худодод истифода бурда, худро аз вартаи њалокат наљот дод. Њамдиёрони гиромї! Мањз ба шарофати сулњу субот,

оилањои рўњониён, оилањои камбизоат, шахсони каммаърифату кўтоњандеш ва калаванда интихоб карда мешаванд. Њизби нањзат ва роњбарони кўтоњандешу бегонапарасташ њељ гоњ аз пешрафту рушду инкишофи Ватани азиз, баланд гардидани сатњи зиндагии сокинони кишвар забон намекушоянд. Фаќат ба танќиду паст задани давлату Њукумати Тољикистон, чи дар дохилу чи дар хориљи кишвар, машѓул буда, аз дасти хољагони хориљиашон обу нон мехўранду љилваи сиёсатбозї намуда истодаанд. Њисси ватандўстию миллатдўстї, ифтихори ватандорї ва ѓурури миллї дар нињоди онњо мављуд нест ва ин бори дигар аз он шањодат медињад, ки онњо на дин, на имон, на мањзаб ва на Ватан доранд. Њамин аст, ки аксарияти сокинони ноњияи Темурмалик фаъолияти њизби нањзати исломро, ки зери ниќоби дини мубораки ислом андешањои муѓризона ва нопоку ѓайриинсониро талќин менамоянд, истиќлолият, озодї ва шаъну шарафи ватандориро зери шубња мегузоранд ба хубї дарк менамоянд, ки дар фаъолияти ин њизб нишонањои ангехтани иѓво ва тафриќагузорї миёни одамон баръало ба мушоњида мерасад. Њамватанони азиз! Акнун фурсате фаро расидааст, ки мо аз пайравї ба анъанањои неку наљибонаи пешгузаштагонамон дар роњи тањкими сулњу дўстї, эњтироми њамдигарї ба муќобили њама гуна зуњуроти номатлубу нанговар ва

ВАТАНРО БО ТАВОНИ РУСТАМОНА ПОСБОН БОШЕМ Мурољиатномаи иштирокчиёни маљлиси фаъолони ноњияи Темурмалик ба мардуми шарифи Тољикистон тинљию осоиштагї, озодандешию њаракатњои фитнаљўй муборизаи беатањкими демократия, дар ќатори димон барем, то кишвари азизамон ободу гар њизбњои сиёсии дар кишвар фаором, халќи он соњиби зиндагии шоиъолияткунанда Њизби нањзати ислом ста ва њаёти осуда бошад. Аз ин лињоз, низ фаъолият дорад ва давоми 15 соли охир дар парлумони кишвар намоянбо итминони комил хулоса бароварда даи худро дошт. Вале, мутаассифона, метавонем, ки Ватани азиз ва халќи Њизби нањзат, бахусус, роњбарияти бедордилу мењанпарасту тамаддунофаон дастовардњои сулњу субот ва пешри тољик ба њељ гуна њизби ифротї, ба рафту тараќќиёти Тољикистони азизмисли ЊНИТ, ниёз надорад. ро зери шубња ќарор дода, ба амалу Аз њамин лињоз, аз номи кулли кирдорњое даст зада истодаанд, ки сокинони ноњияи Темурмалик якдивоќеањои солњои 90-уми асри 20-умро ба хотир меорад. Бар асари ин љанги лона аз Сарвари муаззами кишвар ва хонумонсўз, ки Њизби нањзат, диндоМаљлиси Олии Љумњурии Тољикистон рони ифротгарою нимчамуллоњои мудаъват менамоем, ки фаъолияти ЊНИТ таассибе чун Кабирию Њайит ва дањњо дар ќаламрави Тољикистон ќатъ гардоњамин гуна ашхос ба сари миллати нида шавад. тољик бор карданд, зиёда аз 25 њазор Тавре Президенти Љумњурии нафар модарон аз шавњарони худ људо гардида, ќариб 60 њазор нафар тифлоТољикистон, Љаноби Олї муњтарам ни бегуноњ аз навозиши падар мањрум Эмомалї Рањмон таъкид намудаанд: гаштанд ва ба иќтисодиёти кишвар ба «Таърих ибратомўз аст ва вањдати баандозаи беш аз 10 миллиард долладастомада ба мо њушдор медињад, ки ри амрикої зарар расид, ки барќарор аз хатоњои гузашта хулоса барорем. намудани он ваќти тўлонї ва зањмату Имрўз бо азми бунёдкорию созандагї талошњои зиёдро таќозо намуд. Воќеањои шуми солњои 90-уми пойдевори зиндагии фардоро гузорем асри 20 барои онњо сабаќ нагардива ба ќадри давлату давлатдории милда, пардапўшонаю ошкоро фикру лии худ бирасем ва ба наслњои оянда, аќидањои ифротгароёнаю экстремикишвари обод, тараќќикарда ва хурстии худро таблиѓ менамоянд, мардум, рамро ба мерос гузорем». Пас: бахусус љавонони ноогоњро то њанўз Ватанро бо тавони рустамона фирефтаи таблиѓоти иѓвоангезонаи посбон бошем, худ намуда истодаанд. Бо роњњои Мубориз аз барои вањдати худ ѓайриќонунї ва пешкории онњо дар љовидон бошем. мамлакат мактабњои хусусии динї кушода, дар онњо таълимоти носолим Мурољиатнома дар машварати ва террористї-экстремистї дода мефаъолони ноњияи Темурмалик рўзи шаванд. Ба ин мактабњои ѓайрирасмї 9 июли соли 2015 ќабул гардид. барои фарогирии таълимот аз њисоби


3

ХАТЛОН

панљшанбе, 16 июли соли 2015, №30 (3019)

ДАР СУЊБАТИ МУТАХАССИС

инро бояд донист

«…Агар фарзандон пеш аз издивољ аз муоинаи тиббї гузаранд, бо ин амали худ барои бунёди оилаи хушбахт ва ба дунё омадани кўдакони солим, ки меваи умри одамї мебошанд, замина мегузоранд».

ВАЗЪИ БЕМОРИЊОИ СИРОЯТЇ МУЪТАДИЛ АСТ

Эмомалї Рањмон

МУОИНАИ ТИББИИ ПЕШ АЗ ХОНАДОРШАВЇ - ЗАМОНАТИ МУСТАЊКАМИИ ОИЛА

Бо дарназардошти гармои шадиди аввали моњи июл табибон њушдор дода буданд, ки эњтимоли афзоиши беморињои сироятї, аз љумла беморињои шадиди рўда, исњоли хунин, домана, фишорбаландї ва ѓайра бештар мегардад. Бархе расонањои хабарї дар гузоришњои худ доир ба гармои бесобиќа аз хуруљи беморињои сироятї ва њатто њолати фавти ду кўдак бар асари њавои тафсон иттилоъ доданд. Аммо ин иттилоъро маќомоти расмї рад мекунанд. Ба хотири фањмидани њаќиќати њол суњбате оростем бо Сайдулло МАЛЛАЗОДА, сардори Раёсати тандурустии вилояти Хатлон ва, инак, фишурдаи онро пешкаш мекунем.

Тањлилњо нишон медињанд, ки солњои охир дар заминаи никоњњои хешутабории наздик низ таваллуди фарзандони маъюб зиёд гаштааст. Воќеан, илми тиб зараровар будани никоњњои хешутабории наздик, аз љумла сабабњои таваллуди фарзандони дорои нуќсњои аќливу љисмониро аз чунин никоњњо исбот намудааст. Дар замони муосир шумораи љавонони ба балоѓатрасида, истифодабарандагони маводи мухаддир ва машруботи спиртї, пањнкунандагони ВНМО, гепатити В, С, сил ва беморињои венерикї кам нест. Беморињои гинекологї, исќоти њамл (аборт), оризањои дард, ранљ) рафти њомиладорї, тавалЊасан ПИРОВ, луд ва давраи баъди муовини сартабиби Беморхонаи зоиш дар сатњи баланд клиникии шањри Ќўрѓонтеппа ќарор доранд. То њол зиёда аз 1000 навъи беморињои ирсї ба ќайд гирифта шудааст, ки аксари онњо бо беморињои равонї алоќаманданд. Тибќи маълумотњои Ташкилоти Умумиљањонии Тандурустї, њар сол бо истифода аз усулњои нави ташхис ба њисоби миёна 3 намуди бемории нави ирсї ба ќайд гирифта мешавад. Аз рўйи нишондодњои омори љањонї, 7-8 фоизи навзодон гирифтори бемории ирсї мебошанд. Барпо намудани оила бидуни баназаргирии нуќсонњои ноаёни саломатї сабаби ба дунё омадани тифли бонуќс ва пойдор намондани оила мегардад. Њоло баъзе аз љавонон оид ба саломатии хеш маълумоти комил надошта, бењавсалагї мекунанду саросемавор оиладор мешаванд, ки ин сабаби зери хатар гузоштани насли худ ва «офаридан»-и њалќаи зерини сарбастаи беморї мешавад: Волидайни бемор » тифли бемор » љавони бемор » волидайни бемор. Агар ба ин масъала аз нигоњи илми биологї ва тиббї назар намоем, маълум мешавад, ки дар оилањое, ки бо њам хешанд, бештар фарзандони дорои нуќс таваллуд мешаванд. Аломатњои шаклии зоњирї ва ботинї аз рўйи њиссачањои махсус, яъне генњо муайян мешаванд. Генњо дар хромосомањо љой гирифтаанд ва тавассути хромосомањо ба наслњо мегузаранд. Мисол, дар њар як њуљайраи инсон 46 хромосома мављуд аст, ки 44тои он соматикї ва ду тои он љинсианд. Њангоми инкишофи њуљайрањои љинсї дар њар як нутфа ё тухмњуљайра 23 хромосома љойгир мешавад. Баъди бордоршавї њуљайраи ибтидоии дорои 46 хромосома пайдо шуда, инкишофи наслро идома медињад. Њамин тавр, дар наслњо нисфи хромосомањо аз модар ва нисфи дигар аз падар ба мерос мегузаранд, ки генњои онњо инкишофи наслро дар шароити муайян таъмин менамоянд. Оќибати нохуши издивољи хешутаборї ин аст, ки духтару писаре, ки мехоњанд оила барпо кунанд, њарчанд зоњиран солиманд, лекин дар вуљудашон генњои ретсесивї (маѓлубшуда) љойгиранд, яъне, онњо дорандаи ин ё он касалианд (Аа) ва эњтимолияти таваллуд шудани навзоди нуќсондор баробари 25% аст. Аз ин рў, пешакї тањлили авлодї гузаронидан

зарур аст. Фањмидан лозим аст, ки ягон фарзанди касалї дар авлоди онњо буд ё не? Аз даврањои ќадим маълум аст, ки никоњи хешутаборї сабаби таваллудшавии кўдакони зиёди дорои беморињои ирсї ва генетикї мегардад. Илми тиб муайян намудааст, ки дар њар як њуљайра миќдори муайяни ген мављуд аст. Генњо занљираи дарози молекулаи ДНК-ро ташкил медињанд. Одам дорои ќариб 30 њазор ген аст. Агар ген шиканад (мутатсия), њуљайра наметавонад ўро «хонад». Генњо њама ваќт љуфт офарида шудаанд: ду нусха - яке аз модар, дигаре аз падар. Мутатсияи як нусха ба беморї оварда наметавонад, чунки нусхаи дуюм дар меъёр ќарор дорад. Ин гуна љараён «мутатсияи пўшида» ном дошта, ягон мушкилї пеш намеорад. Агар одам дорои нуќси њар ду нусхаи њамон як ген бошад, њуљайра маълумоти муњими кадом як молекуларо гирифта наметавонад. Ин њолат дар бемории ирсї зоњир мешавад. Њар як одам якчанд «мутатсияи пўшида» дорад, ки ба саломатии ў халал намерасонад. Ду одаме, ки хешу табори дур мебошанд, хеле кам нуќсони як генро доранд (аз 30000 генњо). Барои њамин, кўдакони ин волидайн хеле ва хеле кам дорои «чиптаи бебурд» (яъне, нуќс дар њар ду нусхаи як ген) мешаванд. Хешу таборон гени ба њам монанд доранд, ки мутатсия низ монанд аст. Аз ин бармеояд, ки эњтимоли пайдошавии нуќс дар кўдакони волидайнашон хешу табор бештар аст. Хатари таваллуди кўдаки бемор дар волидайни хешу табор аз 4-6 то 66 дарсад ва дар волидайни хешу таборнабуда њамагї 2-3 фисадро ташкил медињад. Афзудани эњтимолияти пайдошавии кўдаки бемор ба меъёри (наздикї) хешутаборї вобастагї дошта, банаќшагирии таваллуди кўдак дар љуфти хешутаборї бе машварати генетик тавсия дода намешавад. Баробари беморињои генї ва хромосомї як зумра касалињое њастанд, ки онњоро мултиомилї (бисёргенї - полигенї) меноманд. Эњтимолияти зоњиршавии онњо ба дараљаи хешии оилањо вобаста аст, Масалан, дар беморони гирифтори ќанд эњтимолияти ба касалї гирифтор шудани набера, абера чунин аст: агар волидон солим бошанд, эњтимолияти ба касалї гирифтор шудани онњо баробари 5-10%, агар яке аз волидон касал бошад, он гоњ эњтимолият ба 10-20% мерасад, агар њарду волидон касалманд бошанд, эњтимолият то 40% меафзояд. Пешбинии касалињои мултиомилї (бисёргенї) ба дараљаи вазнинии бемории хешон вобаста аст. Яъне, њар ќадар миќдори генњо дар генотип бисёр бошад, зоњиршавии беморї бештар мешавад ва баръакс, бо кам шудани ин генњо, дараљаи касалї паст шудан мегардад. Ба љавонон бояд талќин кард, ки гузаштан аз муоинаи тиббии пеш аз оиладоршавї ва огоњ будан аз вазъи саломатии љуфти ояндаи худ хеле муњим аст. Ин муоина барои бунёди оилаи солим ва ба дунё омадани насли солиму бардам замина мегузорад ва љавононро ба хушбахтї мебарад.

ДУ ХУШХАБАР

ТАВЛИДИ СЕГОНИК ДАР ФАРХОР Дар оилаи Шањноза Зикирова ва Дурандеш Мањмудов, аз љамоати дењоти Зафари ноњияи Фархор, сегоник - ду писар ва як духтар – ба дунё омаданд. Вазъи саломатии модар ва тифлони навзодро табибон хуб арзёбї карда, онњоро зери назорати доимии худ ќарор додаанд. Таваллуди сегоник дар зоишгоњи ноњия дар соли љорї бори аввал аст. - Њоло аз ман хушбахттар касе дар ин дунё нест, - мегўяд модари тифлон Шањноза Зикирова. - Орзуи сињату саломат таваллуд кардани онњоро доштам. Писаронам якеаш як килою сесад, дуюмї - як килову дусад ва духтарам як килою 100 грамм таваллуд шуданд. Њоло онњо дар зери назорати табибон њастанд. Раиси ноњияи Фархор Раъно Рањимзода ба аёдати модар ва тифлонаш рафта, бо худ њадяњо бурд. Инчунин бо маќсади дастгирии оилаи љавон маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњияи Фархор дар доираи бузургдошти «Соли оила» ба онњо кўмакњои моддї ва замини наздињавлигї барои сохтмони манзил ихтисос дод. Н. рустам

НАХУСТИН БОР ДАР 18 СОЛ Нахустин бор дар таърихи 18 соли охир дар ноњияи Ховалинг зане сегоник ба дунё овард. Субњи 5 июли соли равон Озодамо, љавонзане аз дењаи Хўрокдараи љамоати дењоти Шугнови ноњияи Ховалинг, дар зоишгоњи беморхонаи шањри Кўлоб сегоник тавлид кард. Бо машварати ањли хонадон номи ин се писари навзодро Абдувањњоб, Абдураззоќ ва Абдуфаттоњ гузоштанд. - Маќсад аз чунин номгузорї, ќабл аз њама, ин аст, ки онњо фардо бузург гардида, ба роњи рост њидоят шуда, нексиришту поквиљдон ба камол расанд,- мегўяд Бобои Латиф, сардори ин оила. - Шукронаи Худованд мекунам, ки моро аз мењрубониаш бенасиб накарду бароямон дар ин моњи муборак се набераи дўстрўяк њадя кард. Ин барои оилаи мо як ифтихор аст, ки наберагонам дар Соли оила ва дар муњити тинљу ором ба дунё омаданд. Ба гуфтаи Ибодат Рањимова, мутахассиси пешбари Бахши сабти асноди њолати шањрвандии ноњияи Ховалинг, аз соли 1997 инљониб дар ноњия тавлиди сегоник ба ќайд гирифта нашудааст. Абдувањњоб, Абдураззоќ ва Абдуфаттоњ нахустин

сегоникњое мебошанд, ки пас аз 18 соли имзои Созишномаи истиќрори сулњу ризоияти миллї дар ноњияи Ховалинг чашм ба олами њастї кушоданд. Ин барои ањли оила ва ноњия хушбахтист. Барои њамин, мо ин хушбахтиро рўзњои наздик бо маъмурияти бахши САЊШ-и ноњия дар як маросими тантанавї истиќбол мегирем», - мегўяд И. Рањимова. Савлатбї Неъматова, духтури сегоникњо, вазъи саломатии кўдакони навзодро хуб арзёбї карда мегўяд: «Хушбахтам, ки дар таљрибаи кориям якумин бор момои сегоникњо низ шудам».

Чуноне ки Абдулхайр Абдуњамидов, ёвари раиси ноњияи Ховалинг, иттилоъ дод, ба хонаводаи ин се навзод аз љониби маќомоти иљроияи њокимияти давлатии ноњия ќитъаи замин барои бунёди манзил ва як гови љўшої људо карда шуд. Гузаштагонамон фарзандро меваи умри инсон гуфтаанд. Бошад, ки Худованд њамаи оилањои тољикро аз ин мева бенасиб нагардонад. Давлатбеки КАРИМЗОД, ноњияи Ховалинг

- Чї хеле ки ба њамагон маълум аст, имрўз бо сабаби баланд шудани њарорати њаво дар бораи эњтимоли афзоиши шумораи беморони сироятї ва њатто фавти кўдакон дар ВАО хабарњои зидду наќиз нашр мешавад. Мегуфтед, ки ин њолат то куљо њаќиќат дорад ва чї асосњое барои нигаронии духтурон дар чунин вазъият мављуд аст? - Оид ба ин масъала дар назди маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилоят ва Вазорати тандурустї ва њифзи иљтимоии ањолї љаласа доштем. Аз рўйи маълумоте, ки дар даст дорем, хушбахтона, имрўзњо вазъи беморињои сироятї муътадил аст. Дар шуъбаи беморињои сироятии кўдаконаи Беморхонаи клиникии вилоятии ба номи Бўрї Воњидов дар айни њол 27 нафар, дар шуъбањои сироятии кўдаконаи беморхонањои ноњияњои Ќубодиён 22 нафар, Шањритус 15 нафар (7 нафар бемори диарея), Ќумсангир 25 нафар, шањри Кўлоб 24, Беморхонаи кўдаконаи вилоятї дар шањри Кўлоб 65 нафар (10 нафари онњо бо диарея) ва дар ноњияи Панљ 24 нафар то рўзи 7 июли њамин сол бистарї шудаанд, ки аз рўйи нишондод назар ба соли 2014 камтар аст. Баъзан ваќт шунидањо ба тафтишу мушоњидањои мо рост намеоянд.

- Яъне он овозањо ва хабарњои нашршударо, ки гўё шумораи зиёди кўдакон аз гармои шадид дучори беморињои сироятї шуда, ду нафарашон фавтидаанд, тасдиќ намекунед? - Тўли чанд рўзе, ки гармои шадид эълон шуд, бо табибони беморхонањои шањру ноњияњо ва шуъбањои беморињои кўдакона дар иртибот будем ва инчунин гурўњњои корї ташкил кардем. Онњо зимни суњбат ва маълумотњои пешнињодкардаашон вазъиятро начандон бад арзёбї карданд. Масалан, шуъбањои сироятии кўдаконаи ноњияи Ќубодиёну Шањритус, ки минтаќаи гармтарини вилоят ба њисоб мераванд, агар якеаш 22 кати хоб дошта бошад, то 20 бемор ва дигараш 30 кати хоб дораду 15 бемор ќабул кардаасту халос. Дар соли 2014 бошад, шумораи беморон дар ин минтаќањо аз шумораи катњои хоб бештар ќабул шуда буд. Аз њамин хотир, фикр мекунам, дар муќоиса ба соли гузашта вазъ хубтар аст. Њолати фавт аз њисоби гармии њаво нест. - Чанде пеш Созмони Љањонии Тандурустї изњорот дода буд, ки чанд рўзи аввали моњи июл гармии њаво бесобиќа хоњад буд ва мардум бояд њушёр бошанд. Дар њамин шабу рўзњо муассисањои тиббии ви-

лоят чї корњоро анљом медињанд? - Албатта, дар ин самт ба муассисањои тиббї дар шањру ноњияњо супориш дода шуд, ки корњои санитарию профилактикиро пурзўр намоянд. Баъдан, мо зиёда аз 60 њазор мањлули регидронро барои пешгирї ва муолиљаи бемории дарунравии кўдакона дастрас намуда, онро ба таври ройгон ба шањрвандон таќсим кардем. Кўмаки аввалине, ки дар тамоми нуќтањои тиббии мо омода шудааст, њамин мањлули регидрон бо оби љўшидашуда аст. Солњои пеш вазъият начандон хуб буд. Аз сабаби зиёд будани беморон масъулони шуъбањои кўдакона ночор ба дарњои хеш муњр мезаданд, зеро шикояту нофањмињо зиёд мешуд ва имкони ќабули беморон набуд, ё ин, ки дар дигар шуъбањо беморонро бистарї мекарданд. Имрўз нисбат ба солњои пешин мардуми мо, хусусан модарон, ба саломатии фарзандонашон бештар ањамият медињанд, серталаб њастанд ва сари ваќт ба табибон мурољиат мекунанд, ки дигар ниёз ба бистарї кардан намемонад. Онњо аллакай медонанд, ки агар сари ваќт аз мањлули регидрон истифода кунанд, камтар азоб мекашанд. Шояд сабаби дигари кам мурољиат кардани мардум дар он бошад, ки дар Тољикистон соли

дуюм аст, ки ваксинаи махсусе зидди беморињои сироятї ворид ва ба кўдакон ройгон гузаронида мешавад. Ба љуз ин, дар Раёсати тандурустї ситоди амалкунанда дорем. њар њафта сардухтурони шањру ноњияњо оид ба беморињои сироятї ва дигар беморињо ба ситод маълумот медињанд. Назорати ин масъала љиддист. - Гармо њанўз давом дорад. Шумо чї пешбинињо доред оид ба фасли гармо? Оё гармои шадид сабаби афзоиши беморињои сироятї намешавад? - Албатта чї хеле, ки мегўянд, аз эњтимоли сироятёбї касе эмин нест. Мо бояд корњои профилактикию санитариро давом дињем. Духтурон назоратро пурзўр намуда, барои маълумот гирифтан ба мањалњо бароянд. Ба шањрвандон бошад, тавсия доданиам, ки обу шарбатро бештар нўшанд, ќоидањои санитарию гигиениро пурра риоя намоянд, баъди ќазои њољат њатман дастонро бо собун шўянд. Дар ин рўзњои гарм занони њомила аз кор дар сањро бояд худдорї кунанд, кўдакон ва беморонро низ аз гаштугузори бидуни зарурат (аз соати 11:00 то 17:00) дар кўчаю хиёбонњо эњтиёт бояд кард. Мусоњибаи Њангомаи ИСМАТ

СОЛИ 2015 - «СОЛИ ОИЛА» Соли 2015-умро Президенти муњтарам Эмомалї Рањмон «Соли оила» эълон намудааст. Ин иќдоми басо наљиб мардумро водор намуд, то дар бунёди оилаи солим гомњои устувор бардоранд. Зеро, оилаи солим пойдевори љомеаи солим аст. Ва чун нахустхишти он каљ гузошта шавад, «то Сурайё мерасад девор каљ». Љомеа њам мисли бадани инсон аст. Агар як узви бадани инсон иллат пайдо кунад, таъсири он бевосита ба аъзои дигар мерасад. Дар љомеа њам њамчунин. Аз таъсири оилаи носолим љомеа носолим мегардад. Тамаддун рў ба таназзул меорад. Давлату миллат завол меёбанд.

ЗАНИ ПОРСОВУ МЕЊНАТДЎСТ Пас, сарчашмаи асосии њамаи ин бадбахтињо чист? Коршиносони соњаи тиб исбот намудаанд, ки агар ќисми зиёди оилањо аз истеъмоли маводи мухаддир носолим гардида бошанд, ќисми дигарашон аз издивољ бо хешовандони наздик ба ин вабо мубтало мегарданд. Тибќи супориши Президенти муњтарам Эмомалї Рањмон, навхонадорон бояд пеш аз издивољ кардан аз муоинаи тиббї гузаранд. Ё омили дигаре, ки балоовару боиси парокандагиву бадбахтии оилањост, онро аз байн бардоранд. Ин њам бошад, издивољ бо хешовандони наздик аст, агар бигўям, ки дар замони мо мўд шудааст, хато нахоњам кард. Олимон бар он аќидаанд, ки њангоми омезиш ёфтани генњои гуногун насли нави солим ба дунё меояд. Агар љавонони соњибаќлу соњибтамаддуни мо ин суханони Сарвари муаззами давлатро љонибдорї намоянд, бурд хоњанд кард. Интихоб намудани њамсар аз бегонагон имкон медињад, ки насли нави солим ба дунё ояд. Ва ин насли нав, ба фикри банда, метавонад, дар бунёди оилаи солим ва љомеаи навин сањми назаррас гузорад. Бо ин насли нав мо метавонем, ба ќавли Њофизи Лисонулѓайб «Фалакро саќф бишкофему тарњи нав дарандозем». Мехостам, дар бораи як тољикзани бомаърифате, ки њамсари ўзбек дораду оилаи солиму хонаи обод бунёд намудааст, наќл намоям. Ин зани сабзинаранги фариштахўро субњгоњон њангоми ба кор омаданам дучор меоям. Ба саломам хоксорона љавоб мегўяду роњи корхонаашро, ки солњои зиёде дар он љо софдилона хизмат намудааст, пеш мегирад. Холаи Рокия аст ин зан. Хушбахттарин зани дунё. Зане, ки аз баракати дуои падараш боре дар зиндагї дарнамонда. Ин зани зиндагисоз хушбахтиро на дар сарвату боигарї, балки дар оилаи солим мебинад. Чун бо ў њамсуњбат гардидам, боварї њосил намудам, ки њаќиќатан, зани бомаърифат асту инсони асил. - Шумо њамсареро интихоб намудед, ки миллаташ ўзбек аст. Оё ин ишќу њаваси даврони љавонї буд, ки риштаи мењру муњаббатро бо амаки Хўљакелдї якумра бубандед? Табассуми ширине намуду посух гардонд: «Ман, ки як духтари нозпарвари шањрї будам, њаргиз чунин фикр њам дар сар надоштам, ки ќисмат риштаи умри маро бо риштаи умри ўзбекбачаи дењотї мепайвандад». Яхшиева Рокия соли 1962-юм дар оилаи

омўзгори асил ба дунё омадааст. Муносибати хуби падари омўзгораш бо ањли оила сабаб мешавад, ки фарзандон босавод, мењнатдўст, мењанпарасту зиндагисоз ба воя расанд. Баъди хатми мактаби миёна холаи Рокия ба совхози Бешкент барои кор кардан дар артели дўзандагї меояд. Субњи содиќ мошини ин корхона коргаронро ба кор меовард ва баъди анљоми кор онњоро то дари хонањояшон мебурд. Мењнати њалол ва софдилона, муносибати хуби холаи Рокия бо њамкорон ва мардум боис мегардад, ки дар ин диёр шўњрат пайдо кунад. Њам ањли корхона ва њам мардуми ин диёр ўро дўст медоштанд ва иззату эњтиромашро ба љо меоварданд. Волидони амаки Хўљакелдї чун ин духтараки зебову хоксору хушрафтору хушгуфторро мебинанд, хушашон меояд. Бо амаки Хўљакелдї, маслињат мекунанд, то бо холаи Рокия риштаи муњаббат пайвандад. Бо розигї ва дуои падари бузургвораш холаи Рокияро ањли оилаи амаки Хўљакелдї ба фарзандї ќабул мекунанд. Барои холаи Рокия дар дења зистан осон набуд, зеро муњити шањр дигар буду муњити дења тамоман дигар. Ба холаи Рокия иљрои тамоми корњои хона душвор буд; њам пухтани нон дар танўр, њам баровардани оби нўшокї аз даруни чоњ, њам кор дар замини наздињавлигї. Холаи Рокия мегўяд: «Ман забони ўзбекиро намефањмидам. Бо њамсарам бо забони русї њарф мезадам. Ва ягона шахсе, ки дар набудани њамсарам аз розу ниёзи дили ман бохабар мегардид, ин хушдоманам буд, ки бо лањни ширину гуворои тољикї њарф зада метавонист. Хушдомани одамдўстам чун дид, ки ман дар иљрои корњои хона душворї мекашам, ба ман дар њамаи кори хона кўмак мерасонд. Ман аз ин зани порсову мењнатдўст тамоми корњоро ёд гирифтам. Хушдоманамро чун модарам дўст медоштам. Ва шояд њамон «барака ёб»-гўйињои хушдомани азизу хусури бузургвору падари зиндаёдам боис шуда бошанд, ки ман бо ањли оилаам зиндагии пурсаодату ширин ба сар барам». Суолаш додам: «Ба фикри шумо, издивољ бо хешовандони наздик натиљабахш аст, ё бо бегонагон?» Посух гардонд: «Албатта, издивољ бо бегонагон. Ман инро аз таљрибаи зиндагии худ бо њамсарам исбот карда метавонам, ки ба њамдигар тамоман ќаробати авлодї надоштем. Миллати ман тољику миллати њамсарам ўзбек. Чор фарзанд дорем. Њар чор фарзандони мо соњиби љисми солиманду аќли солим. Аз фарзандони њамсояњоям

куллан тафовут доранд. Њам дар таълим ва њам дар тарбия. Њам дар сурат, њам дар сират». Мардуми диёри мо одати баде доранд, барои он ки дороиашонро бегонагон соњиб нагарданд, маљбуран ба фарзандонашон аз оилањои хешони наздик њамсар интихоб менамоянд ва чун мебинанд, ки нињоли умедашон шикаставу гули муродашон пажмурда мегардад, санги маломат бар сари таќдиру сарнавишт мезананд, њол он ки бо љурми чунин волидони сарватдўст боѓи умри чигарбандон хазон гардида. Баъзе волидон, њатто боре фикр њам намекунанд, ки бењтарин ганљи олам фарзандони солиму солењ њастанд. Ва ин неъмати худододро чунон њифз бояд кунем, ки аз он њам барои мо-волидон нафъ расаду њам барои љомеа. На ин ки бо дастони хеш ин сарвати нодирро дар гирдоби фанои уќёнуси пуртуѓёни њастї ѓарќ созем. Љомии бузургвор мегўяд: Њељ неъмат бењтар аз фарзанд нест, Љуз ба љон фарзандро пайванд нест. Њосил аз фарзанд гардад коми мард, Зинда аз фарзанд монад номи мард. «Оё барои шумо, холаи Рокия, муносибат кардан бо аъзоёни оилае, ки бароят тамоман бегона буданд, душвор набуд»? –пурсидам ман. «Муњити хонадони њамсарам њамеша ором буд. Касе дар хона бо овози баланди гўшхарош гап намезад. Хама бо нармї, бо лутфу мењрубонї такаллум менамуданд, зеро медонистанд: «К-аз њарфи бемурувват ошно бегона гардад». Ман бо ањли оилаи њамсарам тез унс гирифтам. Ањли оилаи њамсарам маро хеле дўст медоштанд ва њурмат мекарданд. Ман як умр аз эшон сипосгузор њастам ва њамеша дар њаќки арвоњи поки хушдоману хусури бузургворам дуои нек мекунам. Суханчиниву дурўягї, бухлу кина, њасаду ѓайбат ба ањли байти њамсарам бегона буд. Њалолкориву хоксорї, одамдўстї, њимматбаландї, накўкорї барояшон хушоянд буд. Њамеша ба муњтољон дасти мадад дароз мекарданд. Бо мењнати њалол луќма меёфтанд, таъмакор набуданд. Дурўѓгўйї ва љангу хусумат писанди хотиращон набуд. Бо њамсояњо муносибати хуб доштанд, ин аст, ки њамагон њамеша эшонро бо некї ба ёд меоранд ва дар њаќќи арвоњашон дуои хайр медињанд». 16 сол мешавад, ки холаи Рокия дар идораи «Телеком»-и ноњияи Носири Хусрав ба сифати васлкунанда кор мекунад. Мењнатдўстї ва њисси баланди коршиносї ўро дар байни њамкоронаш соњибэњтиром гардондааст. Њамсояњо ва хешовандонаш низ аз ин зани поктинат розї њастанд ва њамеша дар њаќкаш суханони нек мегўянд. Сумангул АСАДБЕКОВА, ноњияи Носири Хусрав

Моддањои химиявї ва танзими саломатии инсон Омўзиш ва кашфиётњои физиологї дар алоќамандї бо илмњои химия ва дигар фанњои табиатшиносї њанўз дар асрњои III ва IV мелодї дар Юнони ќадим аз тарафи падари анатомия Гипократ ва Гален гузаронида шуда буд. Гипократ дар тањќиќоти худ функсияи организми одамро аз рўи ањамияти узвњо (хун, луоб ва талха) дида баромадааст. Бо сабаби аз њад зиёд шудани ин моеъ Гипократ дар бораи мизољ ва хулќу атвори одам хулосањои дуруст бароварда, онро ташхис ва табобат мекард. Тибби имрўза њам ба хун, талха, меъда ва пешоб ташхис кунонида, баъд ба табобат машѓул мешавад. Мафњуми аввалинро дар бораи хун њанўз дар соли 1939 Г.Д.Ланч пешнињод карда буд. Ў системаи хунро ба чор њисса људо кардааст: - Хуни берунї, ки дар рагњои хунбаранда њаракат мекунад. - Узвњои хунофари хун. - Узвњоихунвайронкунанда. - Ќисми баробаркунии асабу гуморалии хуне, ки ба бофтаи васеъкунанда дохил мешавад. Ваќте ки сухан дар бораи хун меравад, бевосита дар бораи дил фикр менамоем, чунки хунро бо дил кор аст. Дил бо фишори баланд, яъне бо

фишори 115-120 мл сутунчаи симобї мебарояд, ки бо ин тамоми организм бо хун таъмин мешавад, яьне хун хоси њаётии организми инсон мебошад. Дар организм ба њисоби миёна аз 5% то 9% нисбати вазн бояд xун вуљуд дошта бошад. Агар организм 50%-и хунро талаф дињад, ба марг дучор мешавад. Агар системаи асаб дар 4-5 даќиќа бо хун таъмин нашавад, одам ба њалокат мерасад. Агар дил муътадил кор кунад, организм аз хун таъмин мешавад, ки нишонаи саломатии хуби инсон аст. Аз ин мушоњидањо маълум мешавад, ки саломатии инсон ба миќдори хун ва кори муътадили дил вобастагии ќавї дорад. Барои ин кори дил ва миќдори хунро дар он ташхис ва танзим кардан лозим аст. Ташхис ва табобат бо моддањои химиявї гузаронида мешавад. Њангоми зиёд шудани миќдори моеъ он аз плазма ба њуљайрањои бофта мегузарад. Дар ваќти кам шудани моеъ дар хун баръакси ин њол, назар ба њуљайрањои хун моеъ аз плазмаи хун тезтар ба љои муќаррарии хун бармегардад. Наќши асосиро дар хун плазмаи хун, таркиб ва фишори он мебозад. Плазмаи хун аз моддањои органикї ва ѓайриорганикї иборат аст.

Таркиби химиявии плазмаи хун чунин аст: Об - 90-92%; сафеда - 7-8%; албуминњо - 4-5%; глобулинњо 2-3-5%; фитроноген - 0,4%; мекидњо - 0,3%; чарб - 0,2%; глюкоза - 0,02% ва дигар элементњо. њаминро кайд кардан лозим аст, ки таркиб ва плазмаи хун бояд як хел бошад, гарчанде ба хун бисёр моддањои ѓизої аз мањсули мубодила ва оксиген аз шуш дохил мешавад. Дар организми инсон доимо сафедањои хун: катионњо, карбонатњо, сулфатњо, консентратсияи ионњои гидроген як хел мемонанд, ки инро танњо бо ташхис ва бо иштироки моддањои химиявї муайян кардан мумкин аст. Дигаргуншавии ин пайвастагињо ба беморињои вазнин ё њатто ба марг оварда мерасонад. Фишори осмотикии плазмаи хун ба моддахои минералии плазма катионњои Na+, K+, Ca+,mg+ ва Се,. HC03, H2P04, dj вобаста аст. Барои мувозинати оби бадан пўсти бадан њам ањамияти калон дорад. Дар баъзе њолатњо лозим меояд, ки ба организм миќдори зиёди моеъ дохил карда шавад. Барои ин мањлул тайёр кардан лозим аст, ки таркиби вай ба таркиби плазмаи хун якхела

илм ва Њаёт

бошад. Ин гуна мањлулро махлули изонотикї меноманд, ки консентратсияи он мањлул барои њайвонњое, ки хунашон сард аст, ба 0,6% ва барои њайвонњои гармхун ва одам ба 0,0,% баробар аст. Реаксияи хун Реаксияи хун бештар ба таркиби ѓайриорганикии хун вобаста аст. Реаксияи фаъолияти хун аз консентратсияи дар хунбудаи гидроген (Н+) ва гидрооксидњо (ОН) алоќамандї дорад. Агар Н+ бисёр бошад, муњит кислотагї ва гидроксил зиёд бошад, муњити ишќорї номида мешавад. Агар муњит, яъне PH ба 7-7,1 баробар бошад, муътадил аст. Таѓйир ёфтани реаксияи хун (мисол PH ба 0,2 - 0,3) шавад, яъне кам шавад, одамро ба марг оварда мерасонад. Организми PH-ро дар як дараља нигоњ доштан лозим аст, зеро он ба моддањое, ки дар як зинаи хун мављуданд, вобаста аст. О. Савриев, дотсенти кафедраи биологияи умумии Донишгоњи давлатии шањри Ќўрѓонтеппа ба номи Носири Хусрав, Корманди шоистаи Љумњурии Тољикистон


4

ХАТЛОН

панљшанбе, 16 июли соли 2015, №30 (3019)

ДАЪВАТ БА БАЊС

БАХШИДА БА 70-СОЛАГИИ ДОНИШГОЊИ ДАВЛАТИИ КЎЛОБ БА НОМИ АБУАБДУЛЛОЊИ РЎДАКЇ

ЗАН ДАР САРИ ЧАНБАРАКИ НАЌЛИЁТ: ЊУНАР, ФАХР Ё ТАКАББУР?

Њар рўз бандаро одат шудааст, ки пас аз анљоми корњои муќаррарї сўйи бинои маъмурии Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї роњ пеш гирам. Чун вориди утоќи кории ноиби ректор оид ба корњои тарбиявї мешавам, пайваста эшонро саргарми кор мебинам. Гоњ пушти мизи кориаш дар компютер машѓули тањияи њуљљате мебинамаш, гање сар фурў рафта дар тањлилу баррасии маводи илмие љињати пайдо намудани роњњои пуртаъсир барои тарбияи љавонони донишљў. Одатан, бо шунидани шарфаи поям рўяшро сўям мегардонад ва табассуми малење, ки хоси ўст, дар чењрааш њувайдо мегардад. Пас аз салому ањволпурсї, њатман аз љараёни корњоям, чї дар факулта ва чї дар телевизион пурсон мешавад. Аз муваффаќиятхоям хурсанд мешавад ва њар гоњ аз норасоињои кориам шикоят кунам, бо лањни маслињатомез ва рўњбардорї роњи њалли он масъаларо бароям нишон медињад. Кам метавон бо чунин устодоне дучор омад, ки бо шогирдон на њамчун омўзгор, балки чун бародар ё хоњари мушфиќ муносибат намояд.

РОЊНАМОИ ДОНО ВА УСТОДИ ШОИСТА Худойдодова Шарофат Зардовна аз зумраи он устодоне мебошад, ки њастии хешро ба таълиму тарбияи насли наврас бахшидааст. Дар сарнавишти банда шиносої бо ин муаллимаи мењр бо шогирдондошта, наќши равшан ва мондагор барои њамеша боќї хоњад монд. Соли 2008-ум дар шањри Кўлоб бунгоњи минтаќавии Муассисаи давлатии телевизиони «Љањоннамо» кушода шуд ва банда ба њайси хабарнигори минтаќавї дар ин бунгоњ шомили кор гаштам. Рўзи нахустини кориам ба коргоњ омадам ва бунгоњи мазкур дар як бино бо намояндагии муассисаи давлатии телевизиони «Сафина» дар шањри Кўлоб љой дошт. Дар роњрави бино муаллима Шарофат Худойдодова бо њамроњии танзимгар Дилшод Назирмадов бо њам суњбат мекарданд. Бо дидан ман муаллима даст ба салом дароз карда, бо табассуми ширин гуфт: «Касби авлодї шахсро ба сўи худ мекашад». Пас аз шиносої ва ошної пайдо кардан бо рафти кор фањмидам, ки муаллима дар баробари муњаррири телевизиони «Сафина» будан, дар Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абуабдуллоњи Рўдакї ба њайси декани факултаи филологияи хориљї низ кору фаъолият менамояд. Соли 2009 бо кушода шудани шуъбаи журналистика дар назди факултаи филологияи тољик ва журналистика бо тавсияи муаллима ба он љо ба њайси ассистент ба кор даромадам. Соли 2013 дар донишгоњ шуъбаи магистратура кушода шуд ва бо пешнињоди Шарофат Худойдодова ва дастгирии бевоситаи ректори донишгоњ Абдулло Њабибулло дар баробари дигарон банда низ ба шуъбаи номбурда њуљљат супорида, магистранти ихтисоси забон ва адабиёти тољик гардидам. Зери роњбарии муаллима дар мавзўи «Муњтавои эљодиёти шоир, нависанда ва рўзноманигор Сайид Рањмон» рисолаи магистриамро бомуваффаќият њимоя намудам. Шоиста ба гуфтан аст, ки Шарофат Зардовна ба монанди ман садњо шогирдонро тарбия намудааст, ки айни замон дар соњањои гуногуни истењсолот фаъолият доранд. Муаллима бо вуљуди љавон будан, дар љодаи мењнат роњи пуршараферо тай намудааст.

Ў соли 1984, пас аз ба поён расондани тањсил дар мактаби миёнаи № 9-и шањри Кўлоб, њуљљатњояшро ба факултаи забон ва адабиёти руси Институти давлатии педагогии Кўлоб супорида, онро комёбона хатм менамояд. Аз ин ки ба омўзиши забон ва адабиёти тољик шавќу раѓбати беандоза дошт, пас аз хатми факултаи мазкур, соли 1989 њуљљатњояшро ба факултаи забон ва адабиёти тољики донишгоњи номбурда супорида, соли 1995 онро бо ихтисоси омўзгори фанни забон ва адабиёти тољик бомуваффаќият хатм намуд ва ба њайси омўзгор фаъолияти мењнатиашро дар кафедраи забони русии факултаи омўзгорї оѓоз намуд. Аз соли 2004 то соли 2013 дар Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абуабдуллоњи Рўдакї ба сифати мудири кафедраи методикаи таълими забон ва адабиёти рус, муњаррири рўзномаи «Анвори дониш», декани факултаи филологияи хориљї, мудири кафедраи забони русї ва мудири кафедраи журналистика ифои вазифа намуд. Дониш, кордонї ва хизматњои шоистаи муаллима Шарофат Худойдодоваро дар самти таълиму тарбия ба назар гирифта, бо пешнињоди ректори ДДК профессор Абдулло Њабибулло ва фармони вазири маориф ва илми Љумњурии Тољикистон, моњи апрели соли 2014 ноиби ректор оид ба корњои тарбиявии донишгоњ тайъин гардид. Соли 2010 дар мавзўи «Тањлили таркибї-маъноии забон ва услуби матнњои рекламавї (дар забонњои тољикї, русї ва англисї)» рисолаи номзадї дифоъ кард. Пажўњиши донишманди љавон дар риштаи реклама аввалин кори илмї дар Тољикистон мебошад, ки дар љараёни омўзиш ва баррасии ин мавзўъ пањлуњои гуногуни корбурди реклама њамчун жанри муосири журналистикаи тољик арзёбї гардидааст. Шарофат Худойдодова муаллифи 3 дастури методї ва 16 маќолаи илмї мебошад. Дастовардњои фаъолияти кориаш бо сарафроз гаштан аз нишонњои сарисинагии «Аълочии маорифи Тољикистон» (соли 2012), «Аълочии телевизион ва радиои Тољикистон» (соли 2013), «Аълочии фарњанги Тољикистон» (соли 2013), «Аълочии матбуоти Тољикистон» (соли 2014) ва Ифтихорномаи раиси вилояти Хатлон ќадрдонї гардидааст. Муаллима дар байни устодону кормандон ва донишљўёни Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абуабдуллоњи Рўдакї аз эњтирому эътибори хоса бархўрдор мебошад. Шоири шањир Ѓоиб Сафарзода дар мавриди гиромидошти чунин устодон фармудааст: Аё устод, аз хотир фаромўшат нахоњам кард, Чароѓи дар дили шогирд хомўшат нахоњам кард. Манучењр САФАРЗОДА, омўзгори кафедраи журналистикаи Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абуабдуллоњи Рўдакї

Солњои охир мушоњида мешавад, ки дар баробари мардон занон низ сари чанбараки наќлиёт бисёр менишинанд. Вале оё онњо иродаи идора кардани наќлиётро доранд ё на? Дар асл мошин рондани занњоро ягон санаде манъ намекунад. Филиалњои КВД «Тољиксуѓурта» дар вилояти Хатлон дар нимаи аввали соли љорї ба 2 њазору 224 нафар шањрванд, ки дар натиљаи њодисањои нохуш ва офатњои табиї ба молу амволашон зарар расидаасту бо полиси суѓуртавї ба ин нињод мурољиат кардаанд, ба маблаѓи умумии ќариб 2 миллион сомонї товони зарар пардохтаанд.

ХАТЛОНИЊО ЊАЁТАШОНРО СУЃУРТА МЕКУНАНД Дар ин бора Раљабалї Таѓоев, роњбари КВД «Тољиксуѓурта» дар вилояти Хатлон, зимни нишасти матбуотї иттилоъ дод. - Аз маблаѓи умумии ќариб 2 миллион сомоние, ки ба зарардидагон њамчун товони зарар дода шудааст, беш аз 1,5 миллиони он ба суѓуртаи ихтиёрї рост меояд, - идома дод Р. Таѓоев. Њамчунин роњбари ин нињод перомуни суѓуртаи њаёт гуфт, ки сокинони шањри Норак муњимияти ин навъи суѓуртаро хуб дарк намудаанду дар ин масъала аз бошандагони дигар манотиќи вилоят фаъолтаранд.

ФИТАЊОИ «ЧАСПАК» МУСОДИРА ШУД Аз нуќтаю дўконњои фитафурўшии бозорњои вилоят дар 6 моњи охир 875 адад дискњои пастсифат аз тарафи масъулини идораи «Тољикстандарт»-и вилояти Хатлон мусодира карда шуд. Дар ин бора Љонмањмад Элбегиев, корманди нињоди мазкур, ба рўзномаи «Хатлон» иттилоъ дод. - ДВД-дискњои аз муомилот беруновардашуда ба стандартњои давлатии сифат љавобгў набуда, њангоми тамошои сабтњои видеои он часпиши диск мушоњида гардида, тамошогарро нороњат мекунад, - мегўяд Љ. Элбегиев. Њамчунин манбаъ афзуд, ки имрўз баъзе аз фиттафурўшон ѓайриќонунї, яъне бе иљозатнома фаъолият карда, пинњонї сабтњои аксари фитањои оргиналро нусхаафзої мекунанду бо сифати паст ба мизољон мефурўшанд.

санљиши ќалам Ваќте тифле ба дунё меояд ва њангоме ки роњрав мегардад, аввалин ќадамњои кўчаку нотавони хешро болои хоки Ватан мегузорад. Ватан пойњои ин тифлро модарвор навозиш карда, мегўяд: «Худоё, ин тифлакро дар домони ман сабз бигардон!». Замоне ин тифл ба воя расид, боз Ватан бар Худованд рў оварда мегўяд: «Ба ў ќувваю нерў бидењ, то як гўшаи ноободамро обод кунад». Офаридгори рањим ба ин љавон нерў мебахшад, ки дар ин роњ сарф намояд...

ИФТИХОРИ ВАТАНДОРЇ Тараддуди мардум дар арафаи Иди саиди Фитр

Аксбардор Низомуддин Исоев

КОРХОНАИ НАВИ КОРКАРДИ САНГ

Бо ташаббуси соњибкори мањаллї Њабибулло Одинаев дар ноњияи Ховалинг бо сарфи 2 миллиону 143 њазор сомонї корхонаи нави коркарди сангу шаѓал сохта ба истифода дода шуд.

«ХАТЛОН» МУАССИС: Маќомоти иљроияи њокимияти давлатии вилояти Хатлон Сармуњаррир Асалмо САФАРОВА

Мирзозода Нурулло Абдулњай, раиси ноњияи Ховалинг, ки дар маросими ифтитоњи корхонаи мазкур иштирок дошт, аз љумла зикр кард, ки корхона дорои таљњизоти муосири истењсолї буда, дар як рўз то 150 метри мукааб мањсулоти дараљаи олї истењсол мекунад. Ќайд намудан бамаврид аст, ки алњол ин корхона бо истифода аз ашёи хоми мањаллї - сангу шаѓал регу ќум ва хиштњои сементї тайёр намуда, дастраси сокинони ноњия мегардонад. Дар корхонаи мазкур алъон 12 нафар бо кор таъмин шуда, дар назар аст, ки оянда шумораи кормандонаш афзун гардад. Сокинони ноњия аз он меболанд, ки акнун аз мањсулоти мањаллї истифода бурда, эњтиёљ ба мањсулоти беруна нахоњанд дошт ва иморату иншоотњоро пурра таъмиру тармим намуда, сохтмони биноњои замонавиро идома медињанд. Д. Каримзод

кунанд. Возењу равшан аст, ки дар давлатњои мутараќќї ба њар як узви оила якададї наќлиёт рост ме-

ояд. Мушоњида мешавад, ки онњо ба тамѓаи наќлиёт эътибори љиддї намедињанд, барояшон муњим ин ки наќлиёт онњоро ба љойи лозимї бурда расонад. Аммо дар мо чї? Бояд дар занњои мо њатман сабукравњои тамѓаи Toyota, lexus, Infiniti ва ё дигару дигар бошад. Кам аст, ки аз занњо наќлиёти истењсоли даврони шўравиро идора кунанд. Яъне, маќсад бештар фахру худнамоист. Ба гумонам, имрўзњо бархе аз занон вазифаи аввалиндараљаашонро фаромўш кардаанд, ки ба корњои дигар даст мезананд. Магар таоми бомазза пухтан ба занњо дар «љонашон зад»? Магар корњои хона њама тахтанд, ки мошинсаворї менамоянд? Боре зане дида будам, ки бо наќлиёти худ шабонгањ одам мекашонд, яъне ба истилоњ «таксї мезад». Бо чењраи мармуз ва рафтори нољои худ ба дигарон паём медод, ки ба њар коре ризост. Суол ин аст, ки магар зани шавњардор шабонгоњ бо марди бегонае дар сафар равост? Шумо, хонандаи азиз, дар ин масъала чї мегўед? Сафари ШУКУР, шањри Норак

ЭЪЛОН!

Амонљон МАЊКАМОВ

АКСњои Гўё

Мутаассифона, имрўз баъзењо ба ќадри Ватан намерасанд, онро муќаддас намешуморанд, боре аз кунљи хаёли хеш намегузаронанд, ки Ватан ба онњо чї додааст. Ватан модар аст, ганљест, ки аз љониби Худо ба бандагонаш њадя гардидааст. Ватан маконест, ки моро дар оѓўши худ беминнат парваридааст. Агар ба сањифањои таърих назар афканем, мебинем, ки дар роњи озодии Ватан чї ќадар аљдодони мо љон бохтаанд. Аз ин рў, њар як ваљаби хоки Ватан зару гавњар аст. Њикояте њаст, ба ин мазмун: «Њангоме ки ќањрамони халќи тољик Темурмалик вафот мекунад, аз миёнбанди ў як порча мактуб ва як мушт хок меёбанд. Дар нома чунин навишта шуда буд: «Эй он, ки љасади маро меёбї, хоњ мусулмон бошї, хоњ не, бо њамин як мушт хоки Ватан маро гўрон...» Ин гуфтањо аз он далолат мекунанд, ки арзишмандтарин неъмати худододї модар-Ватан аст. Ватан, ту ганљинаи беназире њастї, ки мисл надорї. Мо - фарзандони ту шукрона аз он дорем, ки дар рўйи замин Худои мењрубон бар мо туро њадя

Њар оила вобаста ба тавоноиаш њуќуќ дорад, ки чанд наќлиёт дошта бошад. Аммо мабодо аз њисоби наќлиёт ягон хато содир карданд (масалан, садамаи наќлиётї), дар назди ќонун љавоб медињанд. Ба наздикї дар назди манзили истиќоматиямон садамаи наќлиётї рух дод. Дар сари чанбараки наќлиёт зане нишаста буд. Ў бевосита њангоми гардиши на он ќадар хавфнок аз уњдаи идораи наќлиёт набаромада, ба љарї наќлиётро рањсипор намуд. Ѓамангезаш ин буд, ки духтар модар ва бародарашро бо худ ба љарї бурд. Дар натиља њар се љароњат бардоштанд. Худо ба онњо рањм кард. Ба монанди ин њодиса дар љумњуриву давлатњои дигар садама хеле зиёд рух медињад, ки тариќи телевизион мушоњида мекунем. Аз ќадимулайём занро нозук, заиф, латиф мешиносанд, яъне зан бо ин хусусиятњояш боиси мењрубонї гардидааст. Худованд низ занро барои навозиш офарид, то таскини марди хеш бошад. Аммо шоњидон мегўянд, ки зан њангоми идораи наќлиёт дар дилхоњ њодисаи хурдакак (масалан, аз наздаш ягон њайвон ё чизи дигаре барояд) вањм мегирад ва дар он сурат рух додани садама низ аз эњтимол дур нест. Бале, бисёрињо шояд суол медињанд, ки магар зан инсон нест? Ў њуќуќњои баробар бо мардро дорост-ку! Дуруст аст, ки зан њуќуќ ба рондани дилхоњ наќлиётро дорад, вале магар кифоя нест, ки садама болои садама бо дастони моњири занњо рух медињад? Як пањлуи дигари масъала ин, ки дар Тољикистони мо занњо бештар ба маънии фахру ѓурур ё њасад ба њамсоя наќлиётсаворї ме-

Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї барои соли тањсили 2015-2016 ќабули довталабонро ба докторантураи PhD аз рўи ихтисосњои зерин эълон менамояд: 1. Педагогика ва методикаи таълими ибтидої (6D010200); 2. Математика (6D010900); 3. Физика (6D011000); 4. Биология (6D011300); 5. Таърих (6D011400); 6. Забон ва адабиёти тољик (6D011700); 7. Забон ва адабиёти рус (6D011800); 8. Фалсафа (6D020100); 9. Сиёсатшиносї (6D050200); 10. Рўзноманигорї (6D05400); 11. Иќтисодиёт (6D050600) Хоњишмандон метавонанд ба шуъбаи докторантураи Донишгоњи давлатии Кўлоб ба номи Абўабдуллоњи Рўдакї чунин њуљљатњоро пешнињод кунанд: 1. Ариза ба номи ректори донишгоњ; 2. Нусхаи шиноснома; 3. Анкетаи дохилшаванда ба докторантура; 4. Нусхаи нотариалї тасдиќшудаи дипломњои тањсилоти олї ва баъдидипломї ва замимањои онњо (бакалавр ва магистр); 5. Вараќаи шахсии бањисобгирии кадрњо; 6. Нусхаи дафтарчаи мењнатї, ки аз тарафи шуъбаи кадрњо тасдиќ карда шудааст (дар сурати доштани собиќаи корї);

7. Сертификати супурдани имтињонњои иловагї аз забони хориљї, дар сурати мављуд будан (TOEFL) ва ѓайра; 8. Мактубњои тавсиявї (бо тасдиќи мўњри ташкилот); 9. Рўйхати чопи маќолањои илмї ва корњои таълимї-методї (дар њолати надоштан, пешнињод намудани реферат аз рўи ихтисос бо таќризи на камтар аз ду мутахассиси соња); 10. Асосномаи тањќиќоти диссертатсионии ба наќшагирифташуда дар мувофиќа бо мушовири илмии ватанї ё хориљї (тибќи дархости муассисањои тањсилотии олии касбї ва илмї); 11. Тасдиќномаи тиббї шакли 086-Y; 12. 6 адад расми андозаи 3Х4. Шахсоне, ки дараљаи мутахассиси муассисањои тањсилоти олиро хатм намудаанд, баъд аз як соли тањсил дар магистратура, метавонанд ба докторантураи РhD њуљљат супоранд. Муњлати ќабули њуљљатњо то 1-уми августи соли 2015. Суроѓа: ш. Кўлоб, кўчаи С.Сафаров, 16, телефонњо барои тамос (8 3222) 2 3506, 2 3589;

эътибор надорад

кардааст. Ту ягона сарзамини аз нопокињо дуриву ба сокинонат мењри оламгир бахшидаї. Ватан, дар домони худ мардонеро ба воя расонидаї, ки бар ивази љон бар њифзат омодаанд. Ватан, мо созандагони имрўзу фардои туем ва бар хишти љони хеш хонаи мењратро обод месозем, ки њељ боду туѓёне натавонад бар ту зарар расонад.

Дар рўзномаи «Хатлон» ба хотири бисёрандешї матолибе низ нашр карда мешаванд, ки идораи рўзнома метавонад бо муаллифон њамаќида набошад ва масъулияти онро ба дўш нагирад. Дастнавису суратњо ба муаллифон пас гардонида намешаванд.

Эй Ватан, хоки туро болои мижгон мекунем, Њифзи ин мулки куњан бар ивази љон мекунем. Эй Ватан, як њадяї, аз номи Яздони карим, Хидмататро мо њама аз рўйи имон мекунем. Љамшед КАРИМОВ, донишљўи соли аввали ихтисоси рўзноманигории ДДЌ ба номи Носири Хусрав

Шањодатномаи гумшудаи силсилаи А №046111, ки онро соли 1979 МТМУ №29 ба Раљабов Баходур Чулиевич додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи №864680, ки онро соли 1981 МТМУ №17 ба Валиева Мосафар Сафаровна додааст, эътибор надорад. Шањодатномаи гумшудаи ронандагии №199630, гурўњи «64», дараљаи «ВС», ки онро 01.02.1989 ТЉММ-и шањри Ќўрѓонтеппа ба Кодиров Хуљабек додааст, эътибор надорад. Дипломи гумшудаи КТ №814495, аз 25 августи соли 1983 бо ихтисоси тањсилоти ибтидої, ки онро омўзишгоњи омўзгории Ќўрѓонтеппа ба номи А. Љомї (њозира коллељи омўзгории Донишгоњи давлатии ба номи Носири Хусрав)-и шањри Ќўрѓонтеппа тањти фармони №50 аз 1 июли 1987 ба Мирзоев Мањмадкарим Махмаджонович додааст, эътибор надорад.

БАРЊАМ МЕХЎРАД Патент барои њуќу ќи амалї гардонидани фаъолияти соњибкории инфиродї, тањти №0106959, ки ба Толибов Мирзомурод Худойназарович тааллуќ дошта, дорои раќами ягонаи мушахасси 3430027297, аз 6 марти соли 2014, мебошад ва нозироти андози ноњияи Бохтар ба ќайд гирифтааст, бинобар сабаби гум шуданаш беэътибор дониста, њамзамон соњибкор фаъолияташро ќатъ менамояд. Кооперативи истењсолии «Раљаб Ќурбоназар»-и ноњияи Бохтар, раќами мушаххаси 3410004199 аз 30 марти соли 2011, фаъолияташро ќатъ менамояд. Кооперативи истењсолии «Бобои Хуља»-и ноњияи Бохтар, раќами мушаххаси 3410004529 аз 07 майи соли 2011, фаъолияташро ќатъ менамояд.

РЎЗНОМА ДАР ВАЗОРАТИ ФАРЊАНГИ ЉУМЊУРИИ ТОЉИКИСТОН ТАЊТИ РАЌАМИ 0013/рз АЗ 03 ИЮНИ СОЛИ 2011 АЗ НАВ БА ЌАЙД ГИРИФТА ШУДААСТ. Навбатдор Носирљон маъмурзода Сањифабанд Умедљон МИРЗОЕВ

Рўзнома дар чопхонаи КВД-и истењсолии матбааи Хатлон ба табъ расидааст. Ба чопаш 15.07.2015 иљозат дода шуд. Адади нашр: 9300 нусха. Нишонии мо: шањри Ќўрѓонтеппа, кўчаи Логинов - 12. Тел: сармуњаррир 2-88-17, котибот - 2-47-14, муњаррири шуъба - 2-89-16 Индекси обуна – 68896.

"Хатлон", №30, аз 16 июли соли 2015  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you