Page 1

23ο ∆ΗΜΟΤΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΣΕΡΡΩΝ

ΕΥΕΛΙΚΤΗ ΖΩΝΗ

«ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ»

Το νερό είναι η αρχή των πάντων Θαλής ο Μιλήσιος

Η Γη είναι ένα γαλάζιο πορτοκάλι Μπρετόν

TM

PDF Editor ΣΕΡΡΕΣ 2013


ΟΜΑ∆Α ΕΡΓΑΣΙΑΣ ΒΕΚΙΟΥ ΜΑΡΙΑ ΒΕΝΕΤΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΓΚΑΤΣΙΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΓΟΥ∆ΗΣ ΘΕΟ∆ΩΡΟΣ ∆ΗΜΗΤΡΑΚΗ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ ΖΙΑΚΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑ ΚΑΛΚΑΝΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ ΚΑΛΟΒΕΛΟΝΗΣ ΠΟΛΥΧΡΟΝΗΣ ΚΤΕΝΙ∆ΗΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΟΥΣΤΑΚΛΗΣ ΦΩΤΕΙΝΟΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ ΣΩΤΗΡΙΟΣ ΠΑΥΛΟΥ ΗΡΑΚΛΗΣ ΣΑΚΚΟΡΑΦΑ ΕΛΕΝΗ ΣΑΠΛΑΜΙ∆ΗΣ ΧΡΗΣΤΟΣ ΣΕΜΕΛΙ∆ΟΥ ∆ΕΣΠΟΙΝΑ ΣΙ∆ΕΡΗΣ Ο∆ΥΣΣΕΑΣ ΣΙΜΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΑ ΣΩΤΗΡΙΑ∆ΟΥ ΕΛΙΣΑΒΕΤ ΤΑΧΤΙΝΗ ΠΟΛΥΞΕΝΗ ΤΣΕΝΙ ΧΡΗΣΤΟΣ

ΕΚΠΑΙ∆ΕΥΤΙΚΟΣ ΦΩΣΤΗΡΟΠΟΥΛΟΣ ΚΩΝ/ΝΟΣ

TM

PDF Editor ΣΧΟΛΙΚΟ ΕΤΟΣ 2012-13

2


ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 1. ΝΕΡΟ……………………………………………………………………………….4 2. ΠΟΤΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΠΟΣΙΜΟ, ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΑΣΦΑΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΠΟΥ ΠΙΝΟΥΜΕ ........................................................................................................................................8 3. ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ Η ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΑΡΟΥΜΕ.............................13 4. ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Ο ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΟΥ ∆ΙΚΤΥΟΥ Υ∆ΡΕΥΣΗΣ 14 5. ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΜΑΣ...............................................................................................................18 6. ANAΛΥΣΗ ΝΕΡΟΥ................................................................................................20 7. ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ...................................................................................22 8. ∆ΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ PROJECT “ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ”.................23 9. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ.........................................................................................................24 Συνέντευξη από τη ∆ιατροφολόγο κ. Ελένη Μακαντάση ...........................................24 Συνέντευξη από τον Χηµικό κ. Βακιρτζή Κυριάκο.....................................................27 Έλεγχος του νερού του σχολείου µας..........................................................................30 Έρευνα για την ποιότητα του νερού του σπιτιού µας..................................................32 Τραγούδι για το νερό…………………………………………………………………34 Αφίσα………………………………………………………………………………...35

TM

PDF Editor

3


1. ΝΕΡΟ Τους πρώτους αιώνες µετά από τη δηµιουργία της Γης, ο πλανήτης µας δεν είχε ατµόσφαιρα. Στη Γη δεν υπήρχαν ωκεανοί και η επιφάνεια της ήταν γεµάτη µε ενεργά ηφαίστεια. Οι ηλιακές ακτίνες διασπούσαν τα εκλυόµενα από τα ηφαίστεια µόρια του νερού των υδρατµών στα συστατικά τους, υδρογόνο και οξυγόνο. Η σύσταση της ατµόσφαιρας άρχισε να αποκτά τη σηµερινή της µορφή όταν εµφανίστηκαν τα φυτά. Με τη σταθεροποίηση της ατµόσφαιρας το περίσσευµα του νερού συσσωρευόταν σε κοιλώµατα και έτσι σχηµατίστηκε σιγά σιγά ο ωκεανός. Το νερό ή ύδωρ στην καθαρεύουσα ή οξιδάνιο κατά τη χηµική ονοµατολογία είναι η περισσότερο διαδεδοµένη χηµική ένωση στην επιφάνεια της Γης και καλύπτει το 70,9% του πλανήτη. Η λέξη νερό προέρχεται από τη βυζαντινή φράση νεαρόν ύδωρ το οποίο σήµαινε τρεχούµενο ύδωρ (αυτό που µόλις βγήκε από την πηγή), η οποία µε τη σειρά της προέρχεται από την αρχαία ελληνική φράση νήρον ύδωρ. Από την επίσηµη ονοµασία ύδωρ έχουν προκύψει όλοι οι σχετικοί επιστηµονικοί όροι, µεταξύ των οποίων και χηµικοί, που χρησιµοποιούνται µέχρι σήµερα, όπως ένυδρο άλας, υδρογόνο (αυτό που γεννάει νερό), ενυδάτωση, αφυδάτωση και υδρόλυση, υδάτινος, υδατοκαλλιέργεια, υδατογραφία, υδατοκοµία, υδατοσφαίριση, υδρατµός κ.λπ. Το νερό το συναντούµε και στις τρεις καταστάσεις της ύλης: στερεή (πάγος, χιόνι), υγρή (νερό πηγών, ποταµών, θαλασσών) και αέρια (υδρατµοί στην ατµόσφαιρα), ενώ συνήθως µε µορφή πάγου υπάρχει και σε άλλους πλανήτες του ηλιακού συστήµατος. Είναι απαραίτητο σε όλες τις γνωστές µορφές ζωής στον πλανήτη µας. Οι άνθρωποι και τα ζώα έχουν στο σώµα τους 55-78% νερό (κατά βάρος), ενώ καταλαµβάνει και το 90% των κυττάρων. Πιο συγκεκριµένα, το 96,5% του νερού της Γης βρίσκεται στους ωκεανούς (και στις θάλασσες), 1,7% στα επιφανειακά νερά (λίµνες, ποτάµια, έλη, κ.τ.λ.), 1,7% στα παγοκαλύµµατα και στις παγωµένες σπηλιές της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, 0,001% ως υγρασία της ατµόσφαιρας και στα σύννεφα. Μόνο το 2,5% του νερού της Γης είναι «γλυκό» και το 98,8% του πόσιµου νερού βρίσκεται στα παγοκαλύµµατα και στα υπόγεια ύδατα. Λιγότερο από 0,3% του γλυκού νερού της Γης βρίσκεται σε ποτάµια, λίµνες και στην ατµόσφαιρα και ακόµη µικρότερο ποσοστό (0,003%) περιέχεται στα σώµατα των βιολογικών όντων. Το νερό υπάρχει σ' όλους τους ζωντανούς οργανισµούς, ζωικούς και φυτικούς. Στις τροφές υπάρχει σε µεγάλο ποσοστό. Το γάλα π.χ. περιέχει 87%, οι πατάτες 78 %, τα αβγά 74 %, τα λαχανικά και τα φρούτα µέχρι 93 % νερό. Στο ανθρώπινο σώµα το TMνερό περιέχεται σε ποσοστό 70% και στο αίµα 90 %. Μερικές φορές ενώνεται σε διάφορες χηµικές ουσίες και σχηµατίζει µ' αυτές ένυδρες ενώσεις, συνήθως κρυσταλλικές,

PDF Editor

4


όπως είναι ο ένυδρος θειικός χαλκός, ο γύψος, το θειικό ασβέστιο κ.ά. Το νερό αυτό ονοµάζεται «κρυσταλλικό νερό». Άλλοτε πάλι το νερό ενώνεται σταθερά µε τα µόρια των χηµικών ενώσεων και σχηµατίζεται νέα χηµική ένωση. Το νερό αυτό ονοµάζεται «χηµικό» και δεν είναι δυνατό να αποµακρυνθεί µε απλή θέρµανση όπως το κρυσταλλικό νερό. Το νερό στη Γη κινείται συνεχώς µέσω του «κύκλου του νερού» (φυσική ανακύκλωση) που περιλαµβάνει την εξάτµιση (κυρίως των θαλασσών), τη µεταφορά της υγρασίας, τη συµπύκνωση, την κατακρίµνηση µε βροχή, χιόνι, χαλάζι, και την αποστράγγιση µε την οποία το µεγαλύτερο ποσοστό επιστρέφει στις θάλασσες

Το νερό έχει την ικανότητα να αποβάλλει τις τοξίνες από τον οργανισµό και να ρυθµίζει σωστά το µεταβολισµό των τροφών. Λειτουργεί σαν φυσικό λιπαντικό στους ιστούς των αρθρώσεων και των µυών και συµβάλλει στην σωστή λειτουργία των νεφρών. Οι γιατροί επισηµαίνουν ότι ακόµα και ένα πολύ µικρό ποσοστό αφυδάτωσης αυξάνει το αίσθηµα κόπωσης και την έλλειψη αυτοσυγκέντρωσης. Βοηθά, επίσης, στη σωστή λειτουργία του πεπτικού συστήµατος και στη διατήρηση της θερµοκρασίας του σώµατος, ενώ προστατεύει από ασθένειες όπως η ουρολοίµωξη. Το ασφαλές πόσιµο νερό είναι ζωτικής σηµασίας για τους ανθρώπους και τις άλλες µορφές ζωής. Η πρόσβαση σε ασφαλές πόσιµο νερό έχει βελτιωθεί τις τελευταίες δεκαετίες σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσµο, αλλά 1.000.000.000 άνθρωποι TM ακόµη δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιµο νερό και πάνω από 2.500.000.000 έχουν ανεπαρκή πρόσβαση σε αποχέτευση. Ωστόσο, κάποιοι παρατηρητές έχουν εκτιµήσει ότι ως το 2025 περισσότερο από το µισό του παγκόσµιου πληθυσµού θα είναι αντιµέτωπο µε προβλήµατα σχετικά µε την ποιότητα του νερού στο οποίο έχουν πρόσβαση. Σε κάποιες περιοχές του αναπτυσσόµενου κόσµου η ζήτηση νερού θα ξεπεράσει την προσφορά κατά 50%.

PDF Editor

5


Το νερό παίζει ένα σηµαντικό ρόλο στην παγκόσµια οικονοµία, αφού λειτουργεί ως ένας διαλύτης για µια µεγάλη ποικιλία χηµικών ουσιών, για εγκαταστάσεις βιοµηχανικής ψύξης και για τις µεταφορές. Το 70% του γλυκού νερού που χρησιµοποιείται από τους ανθρώπους πηγαίνει στην αγροτική παραγωγή. Το µόριο του νερού αποτελείται από δύο άτοµα υδρογόνου (Η) και ένα άτοµο οξυγόνου (Ο). Έχει χηµικό τύπο H2O αλλά σε µερικές περιπτώσεις χρησιµοποιούνται και οι χηµικοί τύποι ΗΟΗ και σπανιότερα ΟΗ2. Το νερό µέχρι το 18ο αιώνα θεωρούνταν ως στοιχείο. Πρώτος ο πατέρας της νεότερης χηµείας Λαβουαζιέ απέδειξε ότι είναι ένωση του υδρογόνου και του οξυγόνου. Από το 1992, η 22η Μαρτίου κάθε έτους έχει καθιερωθεί από τη Γενική Συνέλευση του Οργανισµού Ηνωµένων Εθνών ως η παγκόσµια µέρα για το νερό. Σύµφωνα µε τις προβλέψεις του ΟΗΕ για τα επόµενα 25 χρόνια: 48 χώρες θα αντιµετωπίσουν έντονη έλλειψη νερού. Ο µισός πληθυσµός του πλανήτη δε θα µπορεί να φτάσει σε καθαρό και πόσιµο νερό. Οι πρόσφυγες λόγω έλλειψης νερού θα φτάσουν τα 100 εκατοµµύρια.

TM

PDF Editor

6


Η σηµασία του νερού στην οικονοµική, κοινωνική και πολιτιστική εξέλιξη του ανθρώπου είναι µεγάλη, διότι: Από τα προϊστορικά χρόνια, το νερό συνδέθηκε στενά µε την ανθρώπινη παρουσία και την εξέλιξη των πολιτισµών. Οι υγρότοποι προσέλκυσαν ανθρώπινους πληθυσµούς, καθώς παρείχαν πόσιµο νερό, τροφή - γόνιµα εδάφη, βοσκοτόπια - και τη δυνατότητα γρήγορης µετακίνησης και µεταφορών. Οι περισσότερες µεγάλες πόλεις έχουν χτισθεί σε όχθες ή σε εκβολές λιµνών και ποταµών. Πολλοί µεγάλοι πολιτισµοί αναπτύχθηκαν κοντά σε υγρότοπους, όπως η Μεσοποταµία και το δέλτα του Νείλου, στην Αίγυπτο.

TM

PDF Editor

7


2. ΠΟΤΕ ΤΟ ΝΕΡΟ ΕΙΝΑΙ ΠΟΣΙΜΟ, ΠΟΙΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΚΑΙ ΠΟΣΟ ΑΣΦΑΛΕΣ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΝΕΡΟ ΠΟΥ ΠΙΝΟΥΜΕ • Πόσιµο νερό Πόσιµο είναι το νερό που χρησιµοποιείται για ανθρώπινη κατανάλωση (πόση, µαγείρεµα, προπαρασκευή τροφής, οικιακή χρήση) και το νερό που χρησιµοποιείται στις βιοµηχανίες τροφίµων και ποτών τα οποία προορίζονται για την ανθρώπινη κατανάλωση. Το πόσιµο νερό προέρχεται από το νερό της βροχής, από υπόγεια και επιφανειακά νερά. Ελέγχεται σύµφωνα µε τη νέα κοινοτική οδηγία 98/83 E.E. Η οδηγία καθορίζει τις παραµέτρους (χηµικές, φυσικές, µικροβιολογικές) και τη συχνότητα ελέγχων ανάλογα µε τον πληθυσµό της κάθε κοινότητας ή ∆ήµου. Εποµένως, το πόσιµο νερό πρέπει να είναι διαυγές, άχρωµο, άοσµο, δροσερό (θερµοκρασίας 7 – 11 βαθµών Κελσίου) και πρέπει να περιέχει µικρή ποσότητα ανόργανων αλάτων (0,5 γραµ. στο λίτρο). Η αντίδρασή του πρέπει να είναι από ουδέτερη ως ελαφρά αλκαλική (ph 6.8 - 7.8) •

Ποιότητα του νερού

Η ποιότητα των επιφανειακών και υπογείων νερών επηρεάζεται από διάφορους παράγοντες. Το νερό που κινείται είτε στην επιφάνεια είτε υπογείως µπορεί να υποβληθεί σε φυσικές ή χηµικές µεταβολές, οι οποίες µπορούν να προκληθούν από φυσικούς παράγοντες ή ανθρώπινες δραστηριότητες. Η παρουσία ρύπων επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του νερού και εποµένως την τελική του χρήση. Οι ρύποι είναι ανεπιθύµητες ουσίες οι οποίες είτε δεν αποτελούν συστατικό του νερού είτε αποτελούν συστατικό του το οποίο περιέχεται σε ασυνήθιστα υψηλές συγκεντρώσεις. Οι ρύποι διακρίνονται γενικά σε τέσσερις κατηγορίες, όπως ιζήµατα και φυσικά οργανικά υλικά, θρεπτικά συστατικά, βακτήρια και τοξικές ουσίες και µπορούν να επιδράσουν στο νερό ως σηµειακές ή µη πηγές. Οι σηµειακές πηγές επιδρούν στο νερό σε διακριτά σηµεία, όπως κατά την έξοδο του νερού από σωλήνα, τάφρο, σήραγγα ή σε σηµεία εκτροφής ζώων. Τα ιζήµατα προέρχονται από εδάφη, πετρώµατα ή οργανική ύλη που έχουν µεταφερθεί ή µεταφέρονται µέσω νερού ή αέρα. Τα φυσικά οργανικά υλικά περιλαµβάνουν φυτικά υπολείµµατα και απορρίµµατα ανθρώπων ή ζώων. Τα ιζήµατα που συγκεντρώνονται σε ποταµούς µπορεί να επηρεάζουν τη µετακίνηση σκαφών, ενώ επίσης αυξάνουν την πιθανότητα για πληµµύρες διότι µειώνουν τη χωρητικότητα του ταµιευτήρα. Όταν τοξικές ουσίες, όπως διαλύτες, µικροβιοκτόνα και ορισµένα µέταλλα, βρίσκονται σε υψηλές περιεκτικότητες στο νερό µπορούν να προκαλέσουν ασθένειες, γενετικές ανωµαλίες ή ακόµη και το θάνατο ορισµένων οργανισµών. Η ποιότητα του νερού µπορεί να επηρεαστεί από τις διάφορες ανθρώπινες TM δραστηριότητες, οι οποίες αυξάνουν τις συγκεντρώσεις σε διαλυτοποιηµένους ή αιωρούµενους ρύπους και αυξάνουν την θερµοκρασία του νερού. Ο βαθµός στον οποίο οι ανθρώπινες δραστηριότητες µεταβάλουν την ποιότητα του νερού ενός ποταµού µπορεί να καθοριστεί µέσω δειγµατοληψίας και σύγκρισης της χηµείας του νερού και της χλωρίδας και πανίδας στην υπό µελέτη περιοχή, µε µια περιοχή αναφοράς όπου δεν συµβαίνουν ανθρώπινες δραστηριότητες. Η ποσότητα των ρύπων που καταλήγουν στα νερά καθορίζονται από διάφορους παράγοντες, όπως είναι οι

PDF Editor

8


διάφορες πρακτικές διαχείρισης γης, τα χαρακτηριστικά της λεκάνης απορροής, οι χηµικές ιδιότητες του ρύπου και οι ποσότητες των ρύπων που απελευθερώνονται στο περιβάλλον. Στην Ελλάδα δεν πραγµατοποιούνται αναλύσεις κινδύνου (risk assessnent), οι οποίες θα έδιναν απαντήσεις για την ποιότητα νερού. Το πόσο µολυσµένο και επικίνδυνο µπορεί να είναι το νερό για την ανθρώπινη υγεία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες: από την µολυσµατική ουσία που ανιχνεύεται σε αυτό, την ποσότητα κατανάλωσης του από τους πολίτες, την ηλικία των καταναλωτών, καθώς και από τον τρόπο απολύµανσης και επεξεργασίας του. Το µεγαλύτερο ποσοστό ταυτοποιηµένων υδατογενών προβληµάτων σε παγκόσµιο επίπεδο συνδέεται κυρίως µε τη µικροβιολογική µόλυνση του νερού από µικροοργανισµούς (ιούς, βακτηρίδια, παράσιτα κ.τ.λ). Επίσης, ένας σηµαντικός αριθµός σοβαρών προβληµάτων για τη δηµόσια υγεία µπορεί να προέλθει από τη χηµική ρύπανση του νερού, από ανόργανα χηµικά (τοξικά µέταλλα, οξέα) ή οργανικά χηµικά (παράγωγα πετρελαίου, λιπαντικά των µηχανών, απορρυπαντικά). Οι βλάβες που µπορούν να προκληθούν στον ανθρώπινο οργανισµό ποικίλλουν, ανάλογα µε την ποσότητα κάθε ουσίας στο νερό, καθώς και µε το πόσο συχνά βρίσκεται µέσα του. Ως υποβάθµιση του νερού θεωρείται κάθε επιβάρυνσή του σε τέτοια ποσότητα που επηρεάζει τον αυτοκαθαρισµό του µέσω των βιολογικών και γεωχηµικών κύκλων και το κάνει ακατάλληλο προς χρήση. Οι αιτίες που την προκαλούν είναι η ρύπανση και η µόλυνση.

Ρύπανση: Ονοµάζεται η οποιαδήποτε µεταβολή στα φυσικά, χηµικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, η οποία µπορεί να έχει βλαβερές επιδράσεις στους ζωντανούς οργανισµούς και στον άνθρωπο. Οι πηγές ρύπανσης του νερού ποικίλ-λουν, ενδεικτικά αναφέρουµε : • Αστικά λύµατα πόλεων και οικισµών (δίκτυα αποχέτευσης) • Βιοµηχανικά απόβλητα (τοξικά απόβλητα - θερµική ρύπανση λόγω χρήσης του νερού για την ψύξη µηχανών) TM • Ρύπανση από πετρελαιοειδή λόγω διαρροής από δεξαµενές αποθήκευσης ή βύθισης δεξαµενόπλοιων • Εκπλύσεις και απορροές καλλιεργούµενων εκτάσεων, οι οποίες περιέχουν λιπάσµατα και φυτοφάρµακα • Κτηνοτροφικά υγρά απόβλητα κυρίως από µονάδες εντατικής εκτροφής ζώων (χοιροστάσια, βουστάσια, ορνιθοτροφεία)

PDF Editor

9


Αέριοι ρύποι που µεταφέρονται σε µεγάλες αποστάσεις και καταλήγουν στο έδαφος και στο νερό. Μόλυνση: Συµβαίνει όταν στις βιολογικές µεταβολές του νερού περιλαµβάνεται και η παρουσία παθογόνων µικροοργανισµών, βλαβερών για τον άνθρωπο, περίπου το 90% του συνόλου. Οι οργανισµοί αυτοί είναι ικανοί να επιβιώσουν στο νερό και να διατηρήσουν µολυσµατικές ιδιότητες για µεγάλα χρονικά διαστήµατα. Περιλαµβάνουν είδη όπως τα βακτήρια, τους ιούς και τα πρωτόζωα. Πολλές φορές µεταδίδονται σοβαρές ασθένειες, όπως η χολέρα, η λοιµώδης ηπατίτιδα και η

αµοιβαδική δυσεντερία. Η µόλυνση του νερού έχει καταστροφικές συνέπειες τόσο στην υγεία των ανθρώπων όσο και στη χλωρίδα και στην πανίδα της Γης. Υπάρχουν χηµικές ουσίες που µπορεί να έχουν σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία µας, όπως οι ακόλουθες: Φυτοφάρµακα (προέρχονται από τις καλλιέργειες), Μόλυβδος, Νιτρικά (προέρχονται από λιπάσµατα και βλάπτουν ιδιαίτερα τα βρέφη) Σίδηρος/ Μαγγάνιο (βρίσκονται φυσικά στις πηγές ή προέρχονται από τη διάβρωση σωλήνων), Αρσενικό (είναι δηλητηριώδες και βρίσκεται στην φύση αλλά και στα φυτοφάρµακα), Χαλκός, Κάδµιο και Νάτριο. Ο Μόλυβδος θεωρείται δηλητήριο για το µεταβολισµό του ανθρώπου διότι αναστέλλει βασικές λειτουργίες των ενζύµων. Όπως και ο µόλυβδος έτσι και ο υδράργυρος ανήκει στα βαρέα µέταλλα. Είναι µια ανόργανη ουσία που µπορεί να εισχωρήσει στο νερό του δικτύου. Η θολότητα του νερού µπορεί να οφείλεται σε κολλοειδή υλικό, µόλυνση από κολοβακτηρίδια ή ακόµα και από µη σωστή απολύµανση του νερού. Το Αρσενικό είναι µολυσµατικός παράγοντας ο οποίος µπορεί να βρεθεί σε πολλές υπόγειες πηγές. Η µόλυνση µε Αρσενικό προέρχεται είτε από τη σύσταση των πετρωµάτων του υδροφόρου ορίζοντα είτε από βιοµηχανική δραστηριότητα. Άχρωµο, άοσµο µπορεί να βρεθεί µόνο µετά από εργαστηριακό έλεγχο .Οι δηµόσιες υπηρεσίες είναι υποχρεωµένες βάση νόµου να εκτελούν ελέγχους για το Αρσενικό. Υπάρχουν δύο ειδών αρσενικού, το 5σθενές και το 3σθενές. Στο νερό του δικτύου το αρσενικό µπορεί να βρεθεί και στις δύο µορφές ή µε συνδυασµό των δύο. Μόνο εξειδικευµένα εργαστήρια µπορούν να ανιχνεύσουν όλες τις µορφές του. Οι πτητικές ενώσεις (VOS’s) αποτελούν µολυσµατικούς παράγοντες που ανιχνεύθηκαν στο νερό του δικτύου όλης της χώρας. Οι πτητικές ενώσεις (VOS’s) είναι οι οργανικές ενώσεις (ζιζανιοκτόνα, φυτοφάρµακα) και TMάλλα χηµικά, οι οποίες εξατµίζονται σε σχετικά χαµηλές θερµοκρασίες κάτι που τις κάνει µη ανιχνεύσιµες από τον καταναλωτή. Η σαλµονέλα είναι ένα ραβδόµορφο βακτήριο. Τη συναντάµε ιδιαίτερα συχνά στα ζώα, ειδικά στα πουλερικά και τους χοίρους. Οι περιβαλλοντικές πηγές του µικροοργανισµού περιλαµβάνουν το νερό, το χώµα, τα έντοµα, τις επιφάνειες εργοστασίων, τις επιφάνειες κουζινών, τα ζωικά περιττώµατα, τα ακατέργαστα κρέατα, τα ακατέργαστα πουλερικά και τα ακατέργαστα θαλασσινά.

PDF Editor

10


Τα παθογόνα των υδατογενών λοιµώξεων είναι:

Ως παθογόνα των υδατογενών λοιµώξεων αναφέρονται τα ακόλουθα: Σαλµονέλα του τυφοειδούς πυρετού. Σιγκέλλα Καµπυλοβακτηρίδιο Τοξινογόνο κολοβακτηρίδιο ∆ονάκιο της χολέρας Λεπτοσπείρα Αµοιβάδα Γιάρδια Κρυπτοσπορίδιο Ιός ηπατίτιδας Α Νοριοί Άλλοι εντεροιοί. Ορισµένα περιστατικά που έχουν αναφερθεί στο παρελθόν, σε όλο τον κόσµο, από υδατογενείς λοιµώξεις είναι τα παρακάτω: 1993. Milwaukee, 400.000 περιστατικά, 50 θάνατοι από κρυπτοσπορίδιο. 1991. Ν. Αµερική >1.000.000 κρούσµατα και 10.000 θάνατοι από χολέρα. 1990. Καµπούλ 243 κρούσµατα, Σκωτία 1991, 496 κρούσµατα, Οντάριο, 2.500/ 5000 κατοίκους µε κρούσµατα από (τοξινογόνο Κολοβακτηρίδιο). 2003, γαστρεντερίτιδα από νοριούς σε 300 επιβάτες κρουαζιερόπλοιου στο Αιγαίο και 2 θάνατοι.

Οι άνθρωποι πετούν καθηµερινά εκατοµµύρια τόνους στερεών αποβλήτων στα ποτάµια και τους ωκεανούς, δηλητηριάζοντας τη θαλάσσια ζωή και σκορπώντας ασθένειες που σκοτώνουν εκατοµµύρια παιδιά κάθε χρόνο. «Η αλήθεια είναι ότι σήµερα περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από το µολυσµένο νερό, παρά τη βία και τους πολέµους» τονίζει η UNEP (United Nations Environment Program) σε έκθεσή της. Στην έκθεση επισηµαίνεται ότι δυο εκατοµµύρια τόνοι αποβλήτων µολύνουν καθηµερινά πάνω από δυο δισεκατοµµύρια τόνους νερού, µε αποτέλεσµα κοράλλια και ψάρια να «πνίγονται».

TM

PDF Editor •

Τι µπορούµε να κάνουµε αν το νερό της βρύσης είναι ακατάλληλο;

11


Όταν το νερό της βρύσης είναι ακατάλληλο για πόση, συχνά καταφεύγουµε σε εµφιαλωµένο νερό. Για τα εµφιαλωµένα νερά υπάρχουν αυστηρές οδηγίες ως προς την παράγωγη, µεταφορά και φύλαξή τους. Ορισµένα στοιχεία µπορούµε να τα ελέγχουµε µόνοι µας. Πρέπει να έχουν ηµεροµηνία λήξεως και πινακίδα µε αναφερόµενα στοιχεία όπως την προέλευση και τη χηµική σύσταση. Υπάρχουν δυο κατηγορίες εµφιαλωµένων νερών: τα επιτραπέζια και τα µεταλλικά. Όπως καταλαβαίνουµε από όσα ήδη έχουν αναφερθεί, η παροχή στους πολίτες ασφαλούς νερού αποτελεί, ίσως, την σηµαντικότερη υποχρέωση της πολιτείας, αλλά και τη µεγαλύτερη υποχρέωση της διεθνούς κοινότητας προς τις φτωχότερες περιοχές του πλανήτη. Ωστόσο, παγκοσµίως συµβαίνουν 4 δις κρούσµατα διάρροιας το χρόνο και 2.2 εκ. θάνατοι, κυρίως σε παιδιά µικρότερα των 5 ετών (15% της παιδικής θνησιµότητας). ∆εν πρέπει, λοιπόν, να ξεχνάµε ότι σύµφωνα µε επίσηµα στοιχεία του ΟΗΕ: κάθε µήνα 300.000 άτοµα πεθαίνουν από µολυσµένο νερό ή έλλειψη νερού. 1,8 εκατοµµύρια άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από διαρροϊκές ασθένειες. 3.900 παιδιά πεθαίνουν κάθε µέρα από ασθένειες που έχουν ως αιτία το νερό. 1,1 δισεκατοµµύρια άνθρωποι ζουν χωρίς καθαρό πόσιµο νερό. 232 εκ. άνθρωποι από 26 χώρες του τρίτου κόσµου πλήττονται από λειψυδρία. Το 18% του πληθυσµού δεν έχουν πρόσβαση σε ασφαλές πόσιµο νερό. 2,6 δισεκατοµµύρια άνθρωποι στερούνται κατάλληλων συνθηκών υγείας.

TM

PDF Editor

12


3. ΠΩΣ ΕΠΗΡΕΑΖΕΤΑΙ Η ΥΓΕΙΑ ΜΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΟΛΥΣΜΕΝΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΠΟΙΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΑΡΟΥΜΕ Απόλυτα καθαρό νερό δεν υπάρχει στην φύση. Καθώς το νερό εξατµίζεται και επιστρέφει στην γη µε τη µορφή βροχής ή χιονιού κατακρατεί µόρια σκόνης και διάφορα αέρια (οξυγόνο, διοξείδιο του άνθρακα κ.α.). Κατά τη διαδροµή του στην επιφάνεια του εδάφους εµπλουτίζεται µε ανόργανα και οργανικά συστατικά, καθώς και µε βακτηρίδια. Το επιφανειακό νερό διατηρεί και αυξάνει τις ποσότητες αυτές. Αντίθετα το υπόγειο νερό, συνήθως, χάνει ένα µεγάλο µέρος των σωµατιδίων καθώς διέρχεται από το έδαφος, που λειτουργεί σα φίλτρο. Το νερό µπορεί να µολυνθεί από παθογόνα µικρόβια ή από χηµικές ουσίες. Το αποτέλεσµα της µόλυνσης του νερού είναι συνήθως η πρόκληση επιδηµιών και πιο σπάνια µεµονωµένα κρούσµατα ασθενειών. Μπορεί να περιέχει παθογόνους µικροοργανισµούς, και συγχρόνως να είναι πολύ ευχάριστο όταν το πίνουµε. Αντίθετα, το νερό µπορεί να είναι δυσάρεστο π.χ. να µυρίζει, να έχει χλώριο ή χώµα., αλλά να µην είναι βλαβερό για την υγεία µας. Πολλές χηµικές ουσίες µπορεί να είναι βλαβερές για την υγεία µας όταν περιέχονται στο νερό, όπως: Μόλυβδος, είναι βλαβερός για τα βρέφη και προκαλεί νοητικές διαταραχές, όπως και τα νιτρικά που προέρχονται από λιπάσµατα. Σίδηρος και µαγγάνιο, χρωµατίζουν το νερό και τα σκεύη. Αλλοιώνουν τη γεύση και ευνοούν την ανάπτυξη βακτηρίων. Αρσενικό, είναι δηλητηριώδες και υπάρχει στη φύση, αλλά και στα φυτοφάρµακα. Χαλκός, σε µεγάλη συγκέντρωση είναι πολύ τοξικός για τα παιδιά. Κάδµιο, προκαλεί νεφροπάθιες και υπέρταση. Νάτριο, προκαλεί προβλήµατα σε υπερτασικούς. Χλώριο, προκαλεί καρκίνο. Υδράργυρος, προκαλεί βλάβες του νευρικού συστήµατος και των νεφρών. BENZENZE, είναι χηµικό που προκαλεί καρκίνο και λευχαιµία. Όµως, µπορούµε να µολυνθούµε και από εισπνοή µολυσµένου νερού π.χ. από υδρόψυκτο κλιµατισµό, σιντριβάνια, ποτιστικά , υδροµασάζ. Η µόλυνση µπορεί να είναι σοβαρή και να οδηγήσει ακόµη και στο θάνατο. Αυτό µπορεί να συµβεί ύστερα από κατάποση, κολύµβηση, ή εισπνοή. Για να προφυλαχθούµε από το µολυσµένο νερό τοποθετούµε φίλτρα νερού. Τα φίλτρα µπορούν να τοποθετηθούν κεντρικά στην ύδρευση, στο κτίριο ή στο σπίτι. Έχουν σκοπό να παρέχουν ασφαλές νερό µε το να εγκλωβίζουν βλαβερές ουσίες όπως τα φίλτρα ενεργού άνθρακα, τα φίλτρα αντίστροφης όσµωσης και τα φίλτρα διήθησης ιόντων. Εάν, πάλι, βρεθούµε σε µέρος όπου δεν υπάρχει δυνατότητα τοποθέτησης φίλτρου και υπάρχει υποψία για µολυσµένο νερό, τότε πριν το πιούµε θα πρέπει να το βράσουµε. TM

PDF Editor

13


4. ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Ο ΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΟΥ ∆ΙΚΤΥΟΥ Υ∆ΡΕΥΣΗΣ Το νερό αρχικά βρίσκεται σε λίµνες, ποτάµια, φράγµατα ή το παίρνουµε από µια γεώτρηση. Το νερό όµως δεν είναι, πάντα, καθαρό και έτσι περνάει από τα παρακάτω στάδια για να γίνει πόσιµο. Τα στάδια καθαρισµού του νερού είναι τα εξής: 1ο στάδιο: Νερό φράγµατος

Το νερό στα φράγµατα είναι στάσιµο και δεν µπορεί να χρησιµοποιηθεί άµεσα. Έχει λάσπη, φυτά , ζώα, µικρόβια κ.α. τα οποία είναι επικίνδυνα για τον άνθρωπο. Γι’ αυτό πρέπει να περάσει από µια διαδικασία καθαρισµού πριν να φτάσει στα σπίτια µας, δηλαδή να διυλιστεί. 2ο στάδιο: ∆εξαµενή καθίζησης

Νερό χωρίς στερεές ουσίες νερό φράγµατος

TM

λάσπη

PDF Editor

Εδώ το νερό µένει για κάποιο χρονικό διάστηµα, έτσι ώστε να κατακαθίσουν οι στερεές ουσίες και η λάσπη. Επάνω θα µείνει το καθαρό νερό.

14


3ο στάδιο: Φίλτρα διήθησης

Τα φίλτρα διήθησης διηθούν στο νερό, ώστε να αφαιρεθούν χλώριο, φυτοφάρµακα, δυσάρεστη οσµή και άσχηµη γεύση. 4ο στάδιο: Προσθήκη χλωρίου TM

PDF Editor

15


Η χλωρίωση του νερού γίνεται για να αποµακρυνθούν τα µικρόβια που έχουν τη δυνατότητα να διαπεράσουν από τα φίλτρα. 5ο στάδιο Αντλιοστάσιο

Το κτίριο του αντλιοστασίου βρίσκεται στην περιοχή του χώρου της πηγής. Το κανάλι συγκέντρωσης της πηγής καταλήγει µέσα στο αντλιοστάσιο. Εκεί έχουν εγκατασταθεί δύο συστοιχίες αντλιών µε επτά οριζόντιες φυγοκεντρικές αντλίες. Το αντλιοστάσιο υδάτων καταλήγει σε δύο αγωγούς που τροφοδοτούν την πιεζοθραυστική δεξαµενή. TM

PDF Editor

16


6ο στάδιο: Πόλεις - σπίτια Το νερό αφού περάσει όλα αυτά τα στάδια καθαρισµού, φτάνει καθαρό στα σπίτια µας, έτοιµο για κατανάλωση, µέσα από το δίκτυο διανοµής της εταιρίας ύδρευσης.

TM

PDF Editor

17


5. ΑΠΟ ΠΟΥ ΠΡΟΕΡΧΕΤΑΙ ΤΟ ΠΟΣΙΜΟ ΝΕΡΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΦΤΑΝΕΙ ΣΤΑ ΣΠΙΤΙΑ ΜΑΣ Το πόσιµο νερό προέρχεται από το νερό της βροχής, από υπόγεια και επιφανειακά νερά, δηλαδή από ποτάµια, λίµνες, πηγές, πηγάδια, από γεωτρήσεις, τους πάγους και τη θάλασσα. Το νερό του δικτύου ύδρευσης της πόλης των Σερρών προέρχεται, κυρίως, από γεωτρήσεις. Στα παλαιότερα χρόνια, αρκούσε µια γεώτρηση ή το άνοιγµα ενός πηγαδιού για να προµηθευτούν οι άνθρωποι πόσιµο νερό. Στην αρχαιότητα, η Αθήνα υδρευόταν από πηγές και πηγάδια καθώς τα επιφανειακά νερά ήταν λιγοστά. Επίσης, υπήρχαν πολλές κρήνες (δηµόσιες βρύσες), καθώς και οι οµβριοδέκτες, οι οποίοι ήταν δεξαµενές στις οποίες συγκεντρωνόταν το βρόχινο νερό. Τα γνωστότερα υδραγωγεία ήταν το Πεισιστράτειο, το οποίο κατάσκεύασε ο τύραννος Πεισίστρατος, το 530 π.Χ. Είχε µήκος 2800µ. και αντλούσε νερό από τις πηγές του Υµηττού. Την περίοδο 134-140 µ.Χ. ο Ρωµαίος αυτοκράτορας Αδριανός κατασκεύασε το σηµαντικότερο έργο για την υδροδότηση της πόλης των Αθηνών, το Αδριάνειο Υδραγωγείο. Ξεκινούσε από τους πρόποδες της Πάρνηθας και κατέληγε στον Λυκαβηττό. Το Αδριάνειο Υδραγωγείο λειτούργησε ως τις αρχές του 20ου αιώνα. Στα σηµερινά χρόνια υπάρχουν µονάδες επεξεργασίας νερού(ΜΕΝ), οι οποίες συγκεντρώνουν το νερό από τις παραπάνω πηγές και το επεξεργάζονται µε σκοπό να το καθαρίσουν, ώστε να γίνει πόσιµο. Το νερό που φτάνει στις µονάδες επεξεργασίας νερού είναι ακατέργαστο. Περιέχει διάφορα στερεά υλικά και ουσίες που έχει παρασύρει κατά το πέρασµά του. Το πολύτιµο νερό, αφού αντληθεί και καθαριστεί από τις Μ.Ε.Ν, µέσα από ένα µεγάλο δίκτυο αγωγών, φτάνει σε µεγάλες δεξαµενές που υπάρχουν σε διάφορα, ψηλά, σηµεία της πόλης µας. Από εκεί, ένα επίσης µεγάλο δίκτυο σωληνώσεων διανέµει το νερό στα σπίτια µας. Τη διανοµή του νερού στις πόλεις και τη συντήρηση του δικτύου ύδρευσης τις αναλαµβάνουν εταιρείες ύδρευσης που ανήκουν στο δήµο, στο κράτος ή σε ιδιώτες. Στην πόλη µας το έργο αυτό το έχει αναλάβει η ∆ΕΥΑΣ (∆ηµοτική Εταιρεία Ύδρευσης Αποχέτευσης Σερρών).

TM

PDF Editor

Η ∆ΕΥΑΣ ιδρύθηκε µε το Π.∆. 503/91 που δηµοσιεύτηκε στην εφηµερίδα της Κυβερνήσεως στις 29 Νοεµβρίου του 1991, µε το 1069/80.

18


Η λειτουργία της ξεκίνησε τον Αύγουστο του 1992. Είναι νοµικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙ∆), µε κοινωφελή χαρακτήρα. Ο τόπος λειτουργίας της είναι η περιφέρεια του ∆ήµου Σερρών. Το πελατολόγιο της ∆ΕΥΑΣ περιλαµβάνει περίπου 110.000 δηµότες οι όποιοι έχουν πραγµατοποιήσει 38.500 συνδέσεις, ενώ το µήκος των αγωγών ύδρευσης είναι 300χλµ. και της αποχέτευσης 170χλµ. Η ∆ΕΥΑΣ από την πρώτη µέρα λειτουργίας της ξεκίνησε την αντικατάσταση των δικτύων ύδρευσης, καθώς και την επέκταση του δικτύου, ώστε η περιφέρεια του ∆ήµου Σερρών να µην αντιµετωπίσει προβλήµατα υδροδότησης. Ο ∆ήµος Σερρών υδρεύεται από γεωτρήσεις που βρίσκονται περιµετρικά της πόλης. Οι γεωτρήσεις έχουν περίµετρο 7.800.000τ.µ. και ένα µικρό µέρος προέρχεται από πηγές, 870.000τ.µ. κατά έτος. Η υδροδότηση της πόλης επιτυγχάνεται µέσω τον αντλιοστασίων. Η ∆ΕΥΑΣ εκσυγχρόνισε τις δεξαµενές, τα αντλιοστάσια και τις γεωτρήσεις που χρησιµοποιεί, αντικατέστησε και επέκτεινε τους αγωγούς ύδρευσης σε συνολικό µήκος 275 χλµ. Επίσης, ολοκλήρωσε τις νέες δεξαµενές των Αγίων Αναργύρων, χωρητικότητας 4000κ.µ. και της υψηλής και υπερύψηλης ζώνης, χωρητικότητας 6.400κ.µ. Αποτέλεσµα όλων αυτών είναι σήµερα η πόλη των Σερρών να διαθέτει δεξαµενές συνολικής χωρητικότητας 16.500κ.µ. και το αντλιοστάσιο του Αγ. Γεωργίου. Τα αποτελέσµατα αυτά σε συνδυασµό µε τα απαραίτητα έργα ύδρευσης βελτίωσαν την υδροδότηση της πόλης και αποµάκρυναν τον κίνδυνο λειψυδρίας που υπήρχε την δεκαετία του `80 και τις αρχές της δεκαετίας του `90. Το κόστος των έργων ύδρευσης από το 1992 ως το 2009 ανέρχεται στο ποσό των 21.579.505 € ή σε σηµερινές τιµές στο ποσό των 26.965.765 €, χωρίς σε αυτό το ποσό να περιλαµβάνονται τα έργα που εκτελεί σήµερα η ∆ΕΥΑΣ. Τέλος, στο ίδιο διάστηµα η ∆ΕΥΑΣ αντικατέστησε το παλιό δίκτυο ύδρευσης µήκους 200.000µ. και το επέκτεινε κατά 75.000µ.. Βασικοί στόχοι της ∆ΕΥΑΣ είναι η εξασφάλιση και διασφάλιση της υδροδότησης της πόλης µας και η παροχή άριστης ποιότητας νερού στους δηµότες της πόλης µας.

TM

PDF Editor

19


6. ANAΛΥΣΗ ΝΕΡΟΥ Για τον έλεγχο της ποιότητας των νερών και την κατηγοριοποίησή τους σε σχέση µε την περιεκτικότητα σε άλατα ή σε µικροοργανισµούς ή σε βαρέα µέταλλα µπορούν να γίνουν µετρήσεις σε πολλές παραµέτρους. Έτσι, όταν θέλουµε να γίνει ανάλυση νερού για την ποιότητά του θα πρέπει να έχουµε υπόψη ότι µια απλή φυσικοχηµική εξέταση περιλαµβάνει τις παραµέτρους: pH, Αγωγιµότητα, Σκληρότητα, Ολικά στερεά, Αλκαλικότητα Αυτός ο έλεγχος αφορά µόνο στην περίπτωση νερών από γεωτρήσεις υπερβολικά επιβαρυµένων σε άλατα. Για την ποιότητα του νερού δεν πρέπει να εφησυχάζουµε µόνο µε µια φυσικοχηµική εξέτασή του, αλλά να προχωράµε σε µια πιο λεπτοµερή ανάλυση, όπως προβλέπεται και από τις σχετικές διατάξεις για την παρακολούθηση της ρύπανσης του νερού. Πιο αναλυτικά: Μικροβιολογική εξέταση νερού: Για την εξέταση πόσιµου νερού του οικιακού δικτύου µεγάλη προσοχή πρέπει να δοθεί στις µικροβιολογικές αναλύσεις που γίνονται στα ειδικά εργαστήρια. Για την µικροβιολογική εξέταση του νερού πρέπει να ακολουθούνται οι πρότυπες µέθοδοι, οι οποίες καθορίζονται στην κοινοτική οδηγία 98/83ΕΕ και την κοινή Υπουργική Απόφαση Υ2/2600/2001. Σε αυτές καθορίζονται οι µέθοδοι της διήθησης µεµβρανών κατά ΙSO: 9308-1/2000, 7899-2/2000 και 16266/2006. Σε συνδυασµό µε τα φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά µπορεί να δοθεί µια πρώτη εικόνα για την ποιότητα του δείγµατος νερού που στέλνουµε για εξέταση στο χηµείο. Έτσι βλέπουµε ότι η ποιότητα του νερού δεν φαίνεται µόνο από την χηµική ανάλυσή του αλλά και από την µικροβιολογική του κατάσταση. Φυσικοχηµικά χαρακτηριστικά του νερού: Στις βασικές φυσικοχηµικές εξετάσεις συνήθως περιλαµβάνονται οι εξής παράµετροι: Ενεργός οξύτητα (pH) Αγωγιµότητα Σκληρότητα βασισµένη στις συγκεντρώσεις του ασβεστίου και του µαγνησίου Αλκαλικότητα βασισµένη στους υπολογισµούς της ολικής αλκαλικότητας και της αλκαλικότητας της ηλιανθίνης Ολικά, διαλυµένα και εν αιωρήσει στερεά Περιστασιακά τα χλωριόντα, νιτρικά Με βάση αυτές τις παραµέτρους µπορεί να χαρακτηριστεί άµεσα και χωρίς αυξηµένο κόστος ένα νερό γεώτρησης για το αν είναι κατάλληλο για πόση. Σε αυτό βοηθά η κατάταξη του νερού σύµφωνα µε το US Salini Laboratory µε βάση τις τιµές της αγωγιµότητας, της σκληρότητας και των στερεών. Ποσοτική χηµική ανάλυση ανιόντων και κατιόντων στα νερά: Περαιτέρω έρευνα µπορεί να γίνει µε την ποσοτική µέτρηση των “αλάτων”, δηλαδή των κατιόντων και των ανιόντων που περιέχονται στο προς ανάλυση δείγµα TM νερού. Έτσι µπορεί να γίνει ποσοτική εξέταση για τα: όξινα ανθρακικά, θειικά, χλωριούχα, φωσφορικά, νιτρικά, νιτρώδη, Κάλιο, Νάτριο, Μαγνήσιο, Ασβέστιο, αµµωνιακά και άλλα συστατικά του. Για τον προσδιορισµό όλων αυτών των ιόντων απαιτείται µια πληθώρα τεχνικών και µεθόδων. Σύµφωνα µε την ισχύουσα νοµοθεσία έστω και µια από τις παραµέτρους αυτές αν υπερβαίνει τα όρια τα οποία έχουν τεθεί, τότε το νερό κρίνεται ακατάλληλο για πόση. Τις αναλύσεις αυτές πρέπει βάση Προεδρικό ∆ιατάγµατος να

PDF Editor

20


τις υπογράφει χηµικός ή χηµικός µηχανικός. Σε κάθε άλλη περίπτωση δεν είναι έγκυρα τα αποτελέσµατα. Ανίχνευση µετάλλων: Τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για τα βαρέα µέταλλα και ιδιαίτερα για το εξασθενές χρώµιο, των οποίων η τοξικότητα είναι µεγάλη λόγω βιοσυσσωρευτικής δράσης στους οργανισµούς. Επίσης, το εξασθενές χρώµιο φαίνεται να ευθύνεται για την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων. Είναι επιβεβληµένη, πλέον, η εξέταση των νερών σε χηµείο. Τα κύρια µέταλλα για τα οποία εξετάζεται είναι: Χαλκός, Σίδηρος, Χρώµιο, Μόλυβδος, Κάδµιο, Ψευδάργυρος, Βόριο. Για την ανίχνευση µερικών από τα µέταλλα αυτά, σε συγκεντρώσεις πολύ χαµηλές σαν και αυτές που απαιτούνται από την νοµοθεσία πρέπει να χρησιµοποιηθούν εξειδικευµένα όργανα χηµείας, αυξάνοντας κατά πολύ το χρόνο και το κόστος της ανάλυσης.

TM

PDF Editor

21


7. ΠΗΓΕΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ http://europa.eu http://www.inews.gr/251/akatallilotita-posimou-nerou-se-perioches-tis-visaltias.htm http://www.multipure.gr http://www.prosodol.gr

http://environment.nationalgeoraphic.com http://international.stockfood.com http://www.goldbamboo.com http://el.wikipedia.org/wiki/ www.schools.ac.cy/klimakio/Themata/.../parousiaseis/E_nero.ppt http://utopia.duth.gr/~tconstan/prPEDY.pdf http://webcache.googleusercontent.com/search?q=cache:skuNfxtHaTsJ:www 2.keelpno.gr/blog/%3Fcat%3D5+&cd=2&hl=el&ct=clnk http://ellania.pblogs.gr http://www.yperaksia.gr/ergasthrio/analyseis/analysi_nerou.html http://www.fooddaily.gr/arthro.php?id=7 http://tiresias-press.blogspot.gr/2010/03/blog-post_2117.html http://www.deyas.gr/ http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22733&subid=2&pubid=53140954 ker_m278_mavridou1.pdf (application/pdf Object) Υγειονοµική σηµασία των χηµικών παραµέτρων στο πόσιµο νερό | ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ & ∆ΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ SΟS για το νερό στα πλαστικά µπουκάλια - Κόσµος http://epoptes.wordpress.com www.multipure.gr/index.ph. http://www.eydap.gr/media/stagonoulis/stagonoulispopup/gr/024.htm http://www.watersave.gr/site/content/view/19/34/

TM

PDF Editor

22


8. ∆ΡΑΣΕΙΣ ΤΟΥ PROJECT “ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΚΑΙ ΥΓΕΙΑ” Συνέντευξη από τη ∆ιατροφολόγο κ. Ελένη Μακαντάση σχετικά µε την διατροφική αξία του νερού στη ζωή του ανθρώπου. Αναζήτηση σε βιβλία και στο Internet για πληροφορίες σχετικές µε το νερό, τη χηµική του σύσταση, τους παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητά του, τον καθαρισµό του, για το υδραγωγείο και το δίκτυο ύδρευσης της πόλης µας. Συνέντευξη από τον Χηµικό κ. Βακιρτζή Κυριάκο σχετικά µε τους παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα του νερού, καθώς και για τη χηµική του σύσταση και ανάλυση. Μελέτη πεδίου, κατά την οποία έγινε έλεγχος της ποιότητας του νερού στο σχολείο µας. Συγγραφή µέσω Η/Υ(Microsoft Office Word) και διανοµή στους γονείς ενηµερωτικού φυλλαδίου όπου αναφέρονται οι παράγοντες που επηρεάζουν την ποιότητα του πόσιµου νερού, τα αποτελέσµατα των µετρήσεων για την ποιότητα του νερού στο σχολείο και τα συµπεράσµατα της έρευνας σχετικά µε τις απόψεις των γονέων για την ποιότητα του νερού του τοπικού δικτύου ύδρευσης. ∆ιεξαγωγή µικρής έρευνας µεταξύ των γονέων των µαθητών/τριών της τάξης σχετικά µε την ποιότητα του νερού του δικτύου ύδρευσης. Κατασκευάστηκε το ερωτηµατολόγιο, αποδελτιώθηκαν οι απαντήσεις, συζητήθηκαν τα αποτελέσµατα και διατυπώθηκαν τα συµπεράσµατα της έρευνας. ∆ηµιουργία Αφίσας. Σύνθεση τραγουδιού σχετικά µε το νερό. ∆ηµιουργία διαφανειών στον Η/Υ (PowerPoint) για την παρουσίαση της εργασίας στο κοινό. Παρουσίαση της εργασίας µας στην αίθουσα του Επιµελητηρίου Σερρών (136-2012).

TM

PDF Editor

23


9. ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Συνέντευξη από τη ∆ιατροφολόγο κ. Ελένη Μακαντάση Στο πλαίσιο του σχεδίου δράσης «Ποιότητα πόσιµου νερού και υγεία» καλέσαµε στο Σχολείο µας την ∆ιατροφολόγο κ. Ελένη Μακαντάση και της πήραµε συνέντευξη σχετικά µε την διατροφική αξία του νερού για τη ζωή του ανθρώπου. Κα Ελένη Μακαντάση καληµέρα σας. 1. Τι δουλειά κάνετε; Είµαι διαιτολόγος-διατροφολόγος και ασχολούµαι µε αυτό το επάγγελµα. Βοηθάω όσους ανθρώπους έχουν κάποιο πρόβληµα υγείας και θέλουν να χάσουν κιλά, αλλά και πολλούς που θέλουν να κάνουν µια σωστή και ισορροπηµένη διατροφή. 2. Τι σπουδές κάνατε; Σπούδασα διαιτολογία-διατροφολογία στο ΤΕΙ Θεσσαλονίκης. 3. Γιατί σας αρέσει αυτό το επάγγελµα; Αυτό το επάγγελµα µου αρέσει γιατί είναι µια επιστήµη η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αναπτυχθεί πολύ και γιατί πολύς κόσµος, πλέον και στην Ελλάδα, προσπαθεί να χάσει τα επιπλέον κιλά, καθώς επίσης σε ένα µεγάλο ποσοστό του πληθυσµού έχει ανεβεί επικίνδυνα η παιδική παχυσαρκία. Μου αρέσει να βοηθάω τους ανθρώπους να έχουν µια ισορροπηµένη διατροφή. 4. Πόσο σηµαντικό είναι το πόσιµο νερό για τη διατροφή µας; Το πόσιµο νερό είναι πολύ σηµαντικό για τη διατροφή. Η ζωή του ανθρώπου είναι άµεσα συνδεδεµένη µε αυτό. Το νερό συντελεί στη σωστή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισµού. Τα δύο τρίτα του οργανισµού µας αποτελούνται από νερό. Περίπου το 50-60% του σώµατος των ανδρών αποτελείται από νερό. Το 60-65% του σώµατος των γυναικών αποτελείται και αυτό από νερό. Στα παιδιά έως 8 ετών το νερό βρίσκεται στο σώµα τους σε ποσοστό 70%. Επίσης, το νερό συµβάλει στην παραγωγή νέων κυττάρων και είναι βασικό συστατικό του αίµατος, το οποίο αποτελεί το µεταφορικό µέσο των θρεπτικών συστατικών στα κύτταρα του οργανισµού. Συντελεί στην καλή λειτουργία των νεφρών όταν πίνεται µε µέτρο, αλλά υπάρχουν και δυσάρεστες επιπτώσεις όταν γίνεται υπερκατανάλωση. Επίσης, συντελεί στην καλή λειτουργία του εγκεφάλου και γενικότερα συµβάλει στην καλή λειτουργία του ανθρώπινου οργανισµού. Τα δύο τρίτα περίπου του νερού αποβάλλονται µε τον ιδρώτα, τα ούρα και τα κόπρανα. Αποβάλλεται ένα πολύ µεγάλο ποσοστό γι' αυτό πρέπει να το αναπληρώνουµε πίνοντας την κατάλληλη ποσότητα κάθε µέρα. 5. Ποια είναι η διατροφική αξία του νερού; Η διατροφική αξία του νερού είναι πολύ µεγάλη, διότι µόνο µε τροφή µπορεί να ζήσουµε µέχρι 30 ηµέρες, ενώ χωρίς νερό µπορούµε να ζήσουµε πολύ λίγες TM ηµέρες· περίπου 2 µε 3. Όπως είπαµε και πριν, επειδή το νερό παίρνει µέρος σε πολλές λειτουργίες του οργανισµού καλό είναι να πίνουµε νερό στην κατάλληλη ποσότητα, όµως µόνο όσο ζητάει ο οργανισµός µας.

PDF Editor 6. Πόσα λίτρα νερού πρέπει να πίνουµε κάθε µέρα;

24


Γνωρίζουµε όλοι ότι πρέπει να πίνουµε 1,5 λίτρο ηµερησίως, δηλαδή 6-8 ποτήρια. Όµως, κάθε άνθρωπος έχει διαφορετικές ανάγκες. Τα παιδιά δεν χρειάζεται να πίνουν την ίδια ποσότητα µε κάποιον που έχει αυξηµένη φυσική δραστηριότητα. Αυτός που προπονείται σε κάποιο άθληµα πρέπει να πίνει µεγαλύτερες ποσότητες νερού. 7. Το εµφιαλωµένο νερό είναι καλύτερο από το νερό της βρύσης; Το εµφιαλωµένο νερό! Έχουν γίνει πολλές έρευνες για το εµφιαλωµένο νερό, αλλά και για το τρεχούµενο νερό της βρύσης. Πολλοί πιστεύουν ότι είναι καλύτερα να εµφιαλώνεται το νερό. Όµως, έχουν γίνει έρευνες σε νερό από πηγές του Ολύµπου και τα αποτελέσµατα δεν ήταν και τόσο καλά. Το εµφιαλωµένο νερό δεν είναι πάντα ότι καλύτερο σε σχέση µε το τρεχούµενο νερό της βρύσης. Είναι όµως πιστοποιηµένο και η ποιότητά του είναι καλή, αν αποθηκεύεται σωστά, µακριά από τη ζέστη και τον ήλιο. Καλύτερα, όµως, να προτιµούµε το νερό της βρύσης παρά το εµφιαλωµένο, επειδή το δεύτερο είναι µέσα σε πλαστικά µπουκάλια και δεν είναι καλό για τη φύση, επειδή, συνήθως, δεν ρίχνουµε όλοι τα πλαστικά µπουκάλια στην ανακύκλωση, πράγµα που είναι λάθος γιατί µολύνεται ανεπανόρθωτα το περιβάλλον. 8. Πότε το πόσιµο νερό δεν είναι υγιεινό; Το πόσιµο νερό δεν είναι υγιεινό, όταν έχει κάποιες ουσίες οι οποίες που το κάνουν να µυρίζει, να έχει κάποια άσχηµη γεύση, να είναι θολό ή να έχει κάποιο χρώµα. Υπάρχουν, επίσης, κάποιες χηµικές ουσίες που όταν βρίσκονται στο νερό δεν είναι καλό. Τέτοιες είναι ο µόλυβδος, το χρώµιο κ.α. Τότε το νερό δεν είναι υγιεινό και µπορεί να βλάψει την υγεία µας. 9. Ποιοι µολυσµατικοί παράγοντες µπορούν να επηρεάσουν το πόσιµο νερό; Υπάρχουν µολυσµατικοί παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν το πόσιµο νερό όπως είναι τα λύµατα, τα απόβλητα από κάποιες βιοµηχανίες, κάποιοι µικροί οργανισµοί, ιοί, βακτήρια που όταν βρίσκονται µέσα στο νερό το κάνουν ακατάλληλο για να το πιούµε. Μολύνεται, επίσης, και από φυτοφάρµακα που ρίχνουν µερικές φορές στον υδροφόρο ορίζοντα οι αγρότες όταν καλλιεργούν τα χωράφια τους. 10. Τι θα πάθουµε αν πιούµε µολυσµένο νερό; Πολλές είναι οι επιπτώσεις που επιβαρύνουν την υγεία µας από το µολυσµένο νερό. Οι πιο ακίνδυνες είναι κάποιες διάρροιες, ενώ πιο επικίνδυνες ασθένειες είναι η ηπατίτιδα και ο καρκίνος. 11. Η υπερβολική κατανάλωση νερού µπορεί να µας βλάψει; Όπως είπα και πριν το κάθε άτοµο έχει διαφορετικές ανάγκες, οπότε διαφέρει και η ποσότητα νερού που πρέπει να πίνει. Η υπερβολική κατανάλωση νερού, δηλαδή όταν κάποιος δεν διψά και πίνει µε το ζόρι, µπορεί να διαταράξει την πνευµατική του κατάσταση και την υγεία του. Όταν κάποιος πίνει πολύ νερό, αυτό του φέρνει συχνοουρία, δηλαδή σηκώνεται το βράδυ από τον ύπνο του, οπότε αυτό θα του διαταράξει την πνευµατική του κατάσταση και όπως σας είπα και πριν η υπερβολική TM κατανάλωση νερού έχει επιπτώσεις και στα νεύρα. Από την µία πρέπει να πίνουµε νερό για να καθαρίσουν τα νεφρά µας, αλλά η υπερβολική του κατανάλωση προκαλεί βλάβες στα νεφρά. Επίσης, κάτι πολύ σηµαντικό το οποίο προκαλεί η υπερβολική κατανάλωση νερού είναι η υπονατριαιµία. Αυτό σηµαίνει ότι πέφτουν τα επίπεδα του νατρίου στον οργανισµό. ∆εν πρέπει να έχουµε πολύ χαµηλά επίπεδα νατρίου στον οργανισµό µας γιατί ο άνθρωπος έχει και νάτριο µέσα στο σώµα του, οπότε η υπερβολική κατανάλωση νερού δεν συνιστάται.

PDF Editor

25


12. Μπορούµε να πίνουµε βρασµένο νερό; Το βρασµένο νερό χρησιµοποιείται στα βρέφη για την παρασκευή του γάλακτος. Βέβαια το µόνο µειονέκτηµα του είναι ότι δεν έχει ευχάριστη γεύση επειδή βράζει. Καλό είναι να πίνουµε δροσερό νερό. Έτσι κι αλλιώς το βρασµένο νερό το παίρνουµε από τις σούπες, τα λαδερά ή από όποιο άλλο φαγητό χρησιµοποιούµε νερό. 13. Πώς µπορούµε να καταλάβουµε αν το πόσιµο νερό είναι µολυσµένο; Το νερό θα πρέπει να είναι ασφαλές και να µην είναι επικίνδυνο για την υγεία µας. ∆εν θα πρέπει να έχει χρώµα, δυσάρεστη οσµή ή γεύση, γιατί όπως ξέρετε το νερό δεν έχει κάποια γεύση, να µην είναι θολό και φυσικά αυτό θα το δούµε από το νερό που θα το βάλουµε στο ποτήρι µας. Για να είµαστε σίγουροι ότι δεν είναι µολυσµένο θα πρέπει να ελέγχεται από χηµικά εργαστήρια που επεξεργάζονται το νερό και όπως είπαµε δεν πρέπει να περιέχει κάποια µέταλλα ή φώσφορο και µόλυβδο. 14. Είναι σωστό να πίνουµε νερό κατά τη διάρκεια του φαγητού; Έχουν γίνει πολλές έρευνες για το αν πρέπει να πίνουµε νερό στη διάρκεια του φαγητού. Πολλοί επιστήµονες πιστεύουν ότι είναι σωστό γιατί έτσι διασπώνται τα υγρά στο στοµάχι, οπότε γίνεται πιο εύκολα η πέψη. Άλλοι νοµίζουν ότι δεν πρέπει να πίνουµε νερό γιατί υπάρχουν άνθρωποι που χωνεύουν γρήγορα το φαγητό και θα πεινάσουν πιο γρήγορα. Αυτό όµως εξαρτάται από τον κάθε άνθρωπο και τον κάθε οργανισµό. Το καλύτερο είναι να πίνουµε νερό µισή ώρα πριν και µισή ώρα µετά το φαγητό. Καλό είναι το νερό να πίνεται σταδιακά κατά την διάρκεια της ηµέρας και όχι όλο µαζί. 15. Είναι καλύτερα να πίνουµε χυµούς παρά νερό; Όταν κάποιος άνθρωπος, όπως είπα και πριν, κάνει κάποιο άθληµα και ασχολείται µε κάποια δραστηριότητα, έχει ανάγκη για περισσότερες θερµίδες και έτσι δεν χρειάζεται να πίνει νερό αλλά χυµό. Το νερό συντελεί καλύτερα στη λειτουργία του οργανισµού, όταν όµως κάποιος άνθρωπος έχει αυξηµένες ανάγκες, καλό είναι να πίνει χυµό. Αλλά χυµό φυσικό και όχι χυµούς του εµπορίου και αναψυκτικά που περιέχουν στο µεγαλύτερο ποσοστό τους ζάχαρη. Η ζάχαρη των φρούτων είναι η λεγόµενη φρουκτόζη και δεν βλάπτει τον οργανισµό µας. Ένας χυµός του εµπορίου περιέχει περίπου 80% µε 90% ζάχαρη, άρα όταν παίρνετε εσείς έναν χυµό από το σούπερ µάρκετ πίνετε στην ουσία ζάχαρη και το υπόλοιπο είναι νερό. Απλά υπάρχει µία αρωµατική ουσία ενός φρούτου. ∆ηλαδή, όταν παίρνετε χυµό πορτοκάλι, λεµόνι ή ανάµικτο υπάρχει µέσα µια αρωµατική ουσία η οποία δίνει τη γεύση και τη µυρωδιά αυτού το φρούτου. Ο καλύτερος χυµός είναι ο φυσικός. Αυτοί είναι οι χυµοί που γράφουν στη συσκευασία τους 100% χυµός ή αυτοί που θα κάνετε στο σπίτι σας µε φρέσκα φρούτα. Ευχαριστούµε πολύ TM

PDF Editor

26


Συνέντευξη από τον Χηµικό κ. Βακιρτζή Κυριάκο ∆ηµοσιογραφική επιµέλεια : ∆έσποινα Σεµελίδου Σωτήρης Παπαντωνίου Μαρία Βέκιου Θοδωρής Γουδής

Πρόλογος: Ασχοληθήκαµε µε το θέµα του νερού στο πλαίσιο της εργασίας «Ποιότητα πόσιµου νερού και υγεία» και πήραµε συνέντευξη από τον κ. Κυριάκο Βακιρτζή ο οποίος ασχολείται µε την ανάλυση του νερού για πολλά χρόνια ως επαγγελµατίας χηµικός. Καληµέρα σας κ. Βακιρτζή. Ερώτ. : Ποιο είναι το αντικείµενο της δουλειάς σας; κ.Βακιρτζής : Ασχολούµαι µε τις αναλύσεις για την ποιότητα των τροφίµων, του νερού και των ειδών κοινής χρήσεως. Ερώτ. : Τι σπουδές έχετε κάνει; κ.Βακιρτζής : Έχω σπουδάσει βιοµηχανική χηµεία που είναι µια επιστήµη που εδώ αντίστοιχη δεν υπάρχει. Σπούδασα στο εξωτερικό. Ερώτ.: Γιατί επιλέξατε αυτό το αντικείµενο; κ.Βακιρτζής : Γιατί είναι κάτι που µου άρεσε από µικρό παιδί. Ερώτ.: Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την ποιότητα του νερού και πιο συγκεκριµένα του πόσιµου; κ.Βακιρτζής : Να σας πω το εξής. Τα νούµερα θα δείξουν κάτι. Το νερό που υπάρχει πάνω στη γη, κατά 98,8% δεν είναι πόσιµο. Είναι αυτό που υπάρχει στις θάλασσες. Εποµένως, µιλάµε για το 1,2% που είναι το γλυκό νερό. Κι αυτό το νερό σίγουρα δεν είναι όλο κατάλληλο για να το πιούµε. Αυτό το νερό που µπορούµε να το πιούµε προέρχεται είτε από πηγές, οι οποίες είναι πηγές που σχηµατίζονται από τα κατασταλάγµατα των βροχών, του χιονιού κτλ., είτε από γεωτρήσεις, όπου πάλι από αυτά τα νερά, δηλαδή τα κατασταλάγµατα των βροχών, του χιονιού κτλ. δηµιουργούνται υπόγειες λίµνες και από εκεί οι άνθρωποι που χρειάζονται νερό κάνουν γεωτρήσεις και αντλούν το νερό αυτό για να το χρησιµοποιήσουν για πόσιµο. Φυσικά το πόσιµο νερό υφίσταται κάποιες επεξεργασίες µετά, η κυριότερη από τις οποίες είναι η χλωρίωση. Ερώτ.: Πως γίνεται το νερό πόσιµο; κ.Βακιρτζής : το νερό µαζεύεται σε κάποιες δεξαµενές έτσι ώστε µε βαρύτητα να µπορεί να διοχετευτεί σε διάφορα σπίτια ή σε καταστήµατα ή σε βιοτεχνίες, βιοµηχανίες κλπ. Αυτό είπαµε ότι υφίσταται κάποια χλωρίωση για ναTMείναι µικροβιολογικά στείρο, δηλαδή να µην έχει µικρόβια.

PDF Editor

Ερώτ.: Μπορούν όλα τα νερά, βρώµικα και µολυσµένα να γίνουν πόσιµα; κ.Βακιρτζής : µε διάφορες επεξεργασίες µπορούν να γίνουν πόσιµα όλα τα νερά, ακόµη κι αυτά που βγαίνουν από τις αποχετεύσεις µας. Αλλά είναι µεγάλο το κόστος. Αυτό συµβαίνει σε µέρη όπου δεν υπάρχουν νερά υπόγεια.

27


Ερώτ.: Μπορούµε να καταλάβουµε την ποιότητα του πόσιµου νερού µε την όραση, την όσφρηση ή τη γεύση; κ.Βακιρτζής :Όχι! Επειδή το νερό µπορεί να περιέχει πράγµατα τα οποία µε το γυµνό µάτι δεν είναι δυνατόν να διαπιστωθούν γι’ αυτό και πρέπει να γίνει η φυσικοχηµική ανάλυση, να δούµε δηλαδή τι περιέχει µέσα το νερό από ουσίες, µετά να ακολουθήσει η µικροβιολογική εξέταση για να δούµε τι περιέχει από µικρόβια. Αυτά τα standards υπάρχουν σε κάποια οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία έχει υιοθετηθεί από την ελληνική νοµοθεσία κι έτσι εµείς ακολουθούµε αυτούς τους πίνακες, ελέγχοντας το νερό και λέµε ότι αυτό το νερό είναι εντάξει, ή δεν είναι εντάξει και τι πρέπει να γίνει. Ερώτ.: Μήπως θα µπορούσατε να µας πείτε κάποιους παράγοντες ή µικρόβια που επηρεάζουν το πόσιµο νερό; κ.Βακιρτζής : Κατ’ αρχήν να πούµε για τη φυσικοχηµική εξέταση και για τη µικροβιολογική ξεχωριστά. Είναι δύο εξετάσεις που γίνονται τελείως ξεχωριστά και η δειγµατοληψία είναι τελείως διαφορετική. Λοιπόν, σε ότι αφορά τα µικροβιολογικά χαρακτηριστικά του νερού, για να είναι άµεµπτο το νερό, δηλαδή να είναι έτοιµο για να το πιούµε θα πρέπει να µην υπάρχουν τα κολοβακτηρίδια, τα οποία µπορεί να είναι κολοβακτηρίδια που µπορεί να προέρχονται από φυτικές ή από ζωικές ουσίες. Αυτό όµως, γίνεται µόνο µε τη χλωρίωση του νερού. Φυσικά υπάρχουν κι άλλες µέθοδοι που µπορούµε να έχουµε νερό τέτοιο, στείρο δηλαδή µικροβίων, αυτό δε µπορεί να συµβαίνει π.χ. µε τις υπεριώδεις ακτίνες ή µε τον οζονισµό διότι από εκεί και πέρα το νερό δεν είναι προστατευµένο. Ενώ µε τη χλωρίωση προστατεύεται το νερό µέχρι τον τελευταίο χρήστη. Ένα άλλο βασικό είναι οι ψευδοµονάδες και ενώ τα κολοβακτηρίδια ελέγχονται ακόµη και τα εντερικής προέλευσης, δηλαδή αυτά που προέρχονται από τους εντερικούς σωλήνες των ζώων, τα κόπρανά µας και µπορεί να υπάρχουν µέσα στο νερό. Οι φυσικοχηµικές εξετάσεις γίνονται σε ότι αφορά το ph του νερού, την αγωγιµότητα, τα νιτρικά, νιτρώδη, αµµωνιακά, σίδηρο, µαγγάνιο, τη σκληρότητα του νερού (που αφορά τα ανθρακικά άλατα του νερού) και φυσικά ό, τι άλλο µπορεί να υπάρχει σε κάθε περιοχή. Η κάθε περιοχή έχει τα δικά της στοιχεία τα οποία φυσικά το νερό τα παίρνει από τα πετρώµατα µέσω των οποίων έρχεται σε µας για να το πιούµε. Ερώτ.: Ο κύριος µας είχε πει κάποια παραδείγµατα ως µικρόβια που µπορούµε και να τα δούµε και να τα γευτούµε π.χ. πως θα καταλάβουµε ότι το νερό είναι βρώµικο, π.χ. τα βαρέα µέταλλα που το επηρεάζουν ή η γεύση του αν είναι ξινή. κ.Βακιρτζής : Η γεύση του νερού από τόπο σε τόπο διαφέρει. Ο κάθε ένας από εµάς, όπου βρίσκεται συνηθίζει να πίνει κάποιο νερό. Ένα νερό από µια άλλη περιοχή αµέσως θα φανεί σε κάποιον διαφορετικό. Όµως, αυτό δεν σηµαίνει ότι το νερό, το «διαφορετικό» π.χ. πρέπει να απορριφθεί και να µην το πίνουµε. Πέραν από εκεί, είπαµε ότι υπάρχει ο πίνακας αυτός, που εντάσσεται στην ελληνική νοµοθεσία πλέον και στον οποίο αναφέρονται τα όρια των συγκεντρώσεων, δηλαδή πόσο µπορεί να TM ως είναι το κάθε στοιχείο µέσα στο νερό, σ’ αυτό το νερό που πίνουµε. Π.χ. να φέρω παράδειγµα τα νιτρικά, που είναι κάποιες ενώσεις που µπορούν να εµφανισθούν στο νερό, έχουν όριο 50 mg/l. Συνήθως, βρίσκουµε στα πόσιµα νερά 5, 10 15 ή και 20 mg/l. Αν βρούµε πάνω από 50 mg/l, πρέπει αυτό το νερό να απορριφθεί ή να γίνει κάποια διαδικασία επεξεργασίας του για να µπορούµε να το καταστήσουµε πόσιµο. Στην περιοχή µας πάντως, δεν υπάρχουν νερά που να είναι τόσο επιβλαβή. Φυσικά,

PDF Editor

28


µιλάµε για τα νερά των δικτύων των πόλεων και των χωριών. ∆εν είναι τόσο ασφαλές να παίρνουµε νερό και να πίνουµε από οποιαδήποτε πηγή. Ερώτ.: Το νερό της πισίνας ή από διάφορα µέρη, θα µπορούσαµε να το πιούµε ή είναι ακατάλληλο; κ.Βακιρτζής : Όχι! Το πόσιµο νερό είπαµε ότι χλωριώνεται και το πρόσθετο χλώριο που µπαίνει στο νερό πρέπει να είναι 0,2 mg/l. Το νερό της πισίνας, επειδή µέσα εκεί µπαίνουµε µε τα πόδια µας και µε όλο το σώµα µας και ο καθένας φέρει ένα µικροβιολογικό φορτίο επάνω του, έχει πολύ περισσότερο χλώριο. Έχει 0,6 – 1,0 mg/l. Άρα, το νερό αυτό µυρίζει χλώριο, κατ’ αρχήν, και δεν κάνει να το πιούµε. ∆ηµοσιογραφική οµάδα: Σας ευχαριστούµε πολύ. κ.Βακιρτζής : Κι εγώ σας ευχαριστώ και όποιες άλλες πληροφορίες θέλετε είµαι πρόθυµος να σας τις δώσω. Στις 22 Μαρτίου είναι η παγκόσµια ηµέρα του νερού. Σας προσκαλώ αν θέλετε να κάνουµε µία παρουσίαση για όλη την τάξη.

TM

PDF Editor

29


ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ ΜΑΣ 23 Απριλίου 2013 Αφού προµηθευτήκαµε ένα εκπαιδευτικό σετ φυσικοχηµικής ανάλυσης του νερού ελέγξαµε την ποιότητα του νερού του Σχολείου µας ως εξής: 1. Βάλαµε µέσα σε ένα δοκιµαστικό δοχείο λίγο νερό από τη βρύση του σχολείου µας και τοποθετήσαµε µέσα ένα θερµόµετρο. Έτσι, µετρήσαµε τη θερµοκρασία του νερού, η οποία ήταν 11ºC. 2. Μετρήσαµε την περιεκτικότητα του νερού της βρύσης του σχολείου µας σε νιτρικά (NO3). Σύµφωνα µε τα αποτελέσµατα της µέτρησης στο νερό του σχολείου µας βρέθηκαν περίπου 10mg/L. Αφού η µέγιστη επιτρεπόµενη τιµή νιτρικών για τα γλύκα νερά είναι 50mg./L συµπεράναµε ότι το νερό του σχολείου µας δεν επιβαρύνεται από νιτρικά. 3. Έπειτα, βάλαµε στο δοκιµαστικό σωλήνα νερό µέχρι τη γραµµή-δείκτη. Αφού ρίξαµε το κατάλληλο αντιδραστήριο υγρό το χρώµα που πήρε το νερό στη µέτρηση του ph. ήταν σκούρο πράσινο και σύµφωνα µε τη σχετική κλίµακα ήταν 7,5 µονάδες. Οι επιτρεπόµενες τιµές του ph.είναι 6,5 έως 8,5. Συµπεράναµε, λοιπόν, ότι το νερό του σχολείου µας έχει ph µέσα στα επιτρεπόµενα όρια.

Συµπεράσµατα Συµπεραίνουµε, λοιπόν, ότι το νερό του σχολείου µας είναι απαλλαγµένο από νιτρικά, έχει την κατάλληλη θερµοκρασία και η οξύτητά του βρίσκεται µέσα στα επιτρεπτά όρια.

TM

PDF Editor

30


Το φύλλο εργασίας προέρχεται από τον Οδηγό Ανάπτυξης ∆ιαθεµατικών ∆ραστηριοτήτων Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης (ΟΕ∆Β), σελ.92

TM

PDF Editor

31


ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΟΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ ΤΟΥ ΣΠΙΤΙΟΥ ΜΑΣ Στην έρευνα µας πήραν µέρος συνολικά 17 άτοµα, από τα οποία 4 (24%) άνδρες και 13 (76%) γυναίκες. Φύλο

Άνδρας 4 – 24%

Γυναίκα 13 – 76%

Σύνολο 17 – 100%

Στην ερώτηση πόσα ποτήρια νερό πίνετε την ηµέρα απάντησαν συνολικά 17 άτοµα. Από αυτούς 1 (8%) γυναίκα πίνει 1-3 ποτήρια νερό την ηµέρα, 2 (12%) άνδρες και 8 (47%) γυναίκες πίνουν 4-6 ποτήρια την ηµέρα και 2 (12%) άνδρες και 4 (24%) γυναίκες πίνουν 7-9 ποτήρια την ηµέρα. Ποτήρια νερού φύλο

1-3 Α 0

4-6 Γ 1

Α 2

7-9 Γ 8

Α 2

Γ 4

Στην ερώτηση αν πίνουν εµφιαλωµένο νερό ή νερό βρύσης στο σπίτι τους, 2 (12%) άνδρες και 9 (53%) γυναίκες απάντησαν ότι πίνουν νερό βρύσης, ενώ 2 (12%) άνδρες και 4 (24%) γυναίκες απάντησαν ότι πίνουν εµφιαλωµένο νερό.

φύλο

Εµφιαλωµένο νερό Α Γ 2-12% 4-24%

Νερό βρύσης Α Γ 2-12% 9-24%

Στην ερώτηση αν υπήρξαν φορές που το νερό του σπιτιού τους ήταν θολό ή µύριζε, από τους 17 απάντησαν θετικά 13 (76%) άτοµα. Σύνολο ανθρώπων που πήραν µέρος στην Σύνολο ανθρώπων που απάντησαν θετικά ερευνά 17 13- 76% Στην ερώτηση αν υπήρξαν περιπτώσεις που αρρώστησαν άνθρωποι στην περιοχή που ζουν λόγω µόλυνσης του δικτύου ύδρευσης, οι 15 (88%) απάντησαν αρνητικά, ενώ 1 (6%) άντρας και 1 (6%) γυναίκα απάντησαν θετικά. Πιο συγκεκριµένα στη µια περίπτωση, που αφορούσε το παλιό δίκτυο ύδρευσης της πόλης των Σερρών, παρουσιάστηκαν στοµαχικές διαταραχές που αποδόθηκαν από τους γιατρούς στην ακαταλληλότητα του νερού του δικτύου ύδρευσης, ενώ στη δεύτερη το Πάσχα του 2012 νόσησαν 27 κάτοικοι του Χρυσού από γαστρεντερίτιδα και µεταφέρθηκαν στο Γενικό Νοσοκοµείο Σερρών. Ακολούθησε απολύµανση του υδραγωγείου του χωριού. Συµπεράσµατα

TM

Από τις απαντήσεις στην πρώτη ερώτηση συµπεραίνουµε ότι µόνο 6 (35%) άτοµα από τα 17 πίνουν τη συνιστώµενη ηµερήσια ποσότητα νερού (7-9 ποτήρια νερό).

PDF Editor

Από τις απαντήσεις στη δεύτερη ερώτηση συµπεραίνουµε ότι τα περισσότερα άτοµα, 11 (65%) από τα 17, πίνουν νερό βρύσης, ενώ τα 6 (35%) πίνουν εµφιαλωµένο νερό.

32


Από τις απαντήσεις στην τρίτη ερώτηση συµπεραίνουµε ότι αρκετές φορές το νερό της βρύσης του σπιτιού ήταν θολό ή µύριζε. Από τις απαντήσεις στην τέταρτη ερώτηση συµπεραίνουµε ότι δεν υπήρξαν περιπτώσεις που αρρώστησαν άνθρωποι στην περιοχή της πόλης των Σερρών που να αφορούν το καινούριο υδραγωγείο της πόλης των Σερρών.

Ερωτηµατολόγιο προς τους γονείς

1. Φύλο Άνδρας

Γυναίκα

2. Πόσα ποτήρια νερό πίνεις την ηµέρα;

□ 1-3

□ 4-6

□ 7-9

3. Τι νερό πίνετε καθηµερινά στο σπίτι;

□ εµφιαλωµένο

□ βρύσης

4. Υπήρξαν φορές που η ποιότητα του νερού δεν σας ικανοποιεί; (θολό ή να µυρίζει)

□ Ναι

□ Όχι

5. Περιγράψτε περιπτώσεις στις οποίες παρουσιάστηκαν αρρώστιες στην περιοχή σας, που να αποδόθηκαν σε πόση ακατάλληλου νερού: ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………

TM

PDF Editor

33


ΤΡΑΓΟΥ∆Ι ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΡΟ

Το νερό είναι....

Το νερό είναι πολύτιµο αγαθό, γι' αυτό µην το σπαταλάς, ανοιχτή βρύση ποτέ να µην ξεχνάς, το νερό είναι πολύτιµο.

Γάργαρο και δροσερό είναι πάντα – πάντα το νερό, νερό – νεράκι θα το πεις αν ποτέ το στερηθείς. (2)

Το νερό! - πολύτιµο αγαθό, Το νερό! - χωρίς αυτό δε ζω. (2)

Καθαρό και ποιοτικό στις Σέρρες θα σε βρω, νερό νεράκι µου γλυκό στις Σέρρες θα σε βρω. (2)

Το νερό! - πολύτιµο αγαθό, Το νερό! - χωρίς αυτό δε ζω. (2)

---------

Το νερό! - πολύτιµο αγαθό, Το νερό! - χωρίς αυτό δε ζω. (2)

Το νερό είναι πολύτιµο αγαθό, γι' αυτό µην το σπαταλάς

TM

Τους στίχους έγραψαν οι µαθήτριες: Μαρία Βέκιου, Ευαγγελία ∆ηµητράκη, Κώστια Ζιάκα και ∆έσποινα Σεµελίδου.

PDF Editor Μουσική: Ασβεστάς Θεοφάνης, εκπαιδευτικός ΠΕ16

34


Την Αφίσα επιµελήθηκαν οι µαθήτριες: Ζιάκα Κωνσταντίνα, Σίµου Βασιλεία και Σωτηριάδου Ελισάβετ

TM

PDF Editor

35


Το νερό είναι κληρονοµιά και υποχρεούµαστε να το παραδώσουµε ποιοτικό στις επόµενες γενιές ……

TM

PDF Editor

36

Ποιότητα του πόσιμου νερού και υγεία  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you