Page 1

SEPTEMBER 2020

DE KETEN 01_cover-2.indd 1

22-07-20 13:08


Inhoudsopgave Ketenstandaard 2020

8

18

20 2

24

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

02-03_voorwoordeninhoud.indd 2

22-07-20 13:08


STANDAARDISATIE IN DE PRAKTIJK De artikelen in dit magazine van Ketenstandaard Bouw en Techniek zijn praktijkvoorbeelden die standaardisatie in de hele keten laten zien. Van opdrachtgevers als het Rijksvastgoedbedrijf en woningcorporaties, via architectenbureaus en bouwbedrijven die samenwerken, verder in de keten naar de inkoopkant bij bouw- en installatiebedrijven. Een mooi overzicht van de mogelijkheden van standaardisatie, vertelt vanuit gebruikers van de standaarden zelf. Dat sluit goed aan bij de rol die we spelen: we zijn een onafhankelijk neutraal platform dat bedrijven wil helpen met de praktische toepassing van digitalisering en standaardisatie. Daarbij gaan we niet voor de muziek uit, maar sluiten we aan bij de behoefte in de markt. De inmiddels vierduizend deelnemers getuigen daarvan. Daarbij zijn we

4

‘Ons product komt sneller naar voren’

goed ingebed, met verschillende brancheorganisaties en hun achterbannen als stakeholders. Die goede verbinding biedt de mogelijkheid om kennis van standaarden en de toepassing ervan op een

6

UOB onmisbaar voor circulaire toekomst

goede manier bij de achterban onder de aandacht te brengen en ze te helpen die digitaliseringslag te maken. Dat die slag van belang is, bewijst de DigiDealGo. Deze deal is

8

Van eis tot specificatie, zorg voor integraliteit

voortgekomen uit de BouwAgenda, waarin een aantal grote opdrachten staan benoemd voor de bouw- en installatiesector. We willen in 2050 energieneutraal bouwen, we willen circulair bouwen

12 Allemaal dezelfde taal

en minder grondstoffen gebruiken en we willen een hogere productiviteit en betere kwaliteit realiseren.

16 Van papieren naar digitale transacties

Digitalisering speelt hierin een belangrijke rol. Door efficiencyverbetering gaat de productiviteit omhoog. Als het gaat over circulariteit, dan willen we in beeld hebben welke grondstoffen en producten er

18 ‘We bestellen nu altijd het goede artikel’

in je gebouw zitten. Centraal hierbij staat het bouwwerkdossier. Dat kunnen we alleen maar digitaal opbouwen. Om dat voor elkaar te krijgen hebben we standaarden nodig. Zoals de standaarden die wij

20 Voortrekkers van moderne ketenstandaardisering

beheren en onderhouden en die weer passen binnen het bredere digitale stelsel dat in de DigidealGo wordt ontwikkeld. Door bedrijven zelf aan het woord te laten kunnen we ook laten

24 Sneller foutloos dagelijks onderhoud afhandelen

zien dat deze ontwikkelingen uit de praktijk komen en niet uit een laboratorium. We zien dat standaardisatie wordt omarmd en partijen er mee aan de slag willen.

28 Voorop in de keten Veel leesplezier! 30 Standaarden essentieel voor samenwerking in de keten

Rien Wabeke, Directeur Ketenstandaard Bouw en Techniek

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

02-03_voorwoordeninhoud.indd 3

3

22-07-20 13:08


‘Ons product komt sneller naar voren’ Fabrikant Gebonden Productspecificaties (FPS) bieden een win-win-win voor fabrikant, bestekschrijver en uitvoerende partij. “Er wordt niet iets gespecificeerd dat niet bestaat in de markt.”

STABU biedt een bouwproductendatabase met algemene productspecificaties die uniform zijn opgebouwd, aansluiten op actuele wet- en regelgeving en aansluiten op actuele productnormen. Fabrikant gebonden Product Specificaties – kortweg FPS – geven hierop een verdere invulling en zijn toegesneden op specifieke producten van leveranciers. Voor een fabrikant als ASSA ABLOY is het voordeel van het aanbieden van FPS’en duidelijk, zegt projectadviseur Sharon Douglas. “Het maakt het leven van de bestekschrijver gemakkelijker en zorgt ervoor dat deze geen ‘gekke’ combinaties maakt, of zo min mogelijk. En daarnaast kan men op deze manier ook de kwaliteit van de toe te passen materialen waarborgen en hiermee ook die van het totale bouwwerk.” “Een eenvoudig voorbeeld: wij produceren en leveren onder andere sloten. Nu kan men als STABU bestekschrijver zelf een slot configureren, waarbij men zelf de unieke eigenschappen bedenkt. Daarbij bestaat wel het risico dat men iets specificeert wat helemaal niet kan en niet bestaat in de markt. Door te voorzien in FPS’en wordt duidelijk welke uitvoeringen beschikbaar zijn, waardoor de bestekschrijver binnen de betreffende serie nog bepaalde selecties kan maken. Voor een slot bijvoorbeeld zijn verschillende afmetingen en keuzecriteria. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de doornmaat en

4

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

04-05_assaabloy.indd 4

22-07-20 13:08


Assa Abloy - STABU

de afmetingen van de voorplaat passend bij de deur. Wie daarop zoekt en selecteert, weet ook zeker dat het slot leverbaar is.” Kortom: de bestekschrijver kiest uit het beschikbare aanbod van producten met specifieke kwaliteitskenmerken welke in de markt leverbaar zijn. Het risico dat de aannemer een product moet gaan zoeken dat niet blijkt te bestaan is er op deze manier niet. “Of dat nu wel eens fout gaat? Jazeker, want niet iedereen maakt

Sharon Douglas: “Door te voorzien in FPS’en wordt

gebruik van FPS’en.”

duidelijk welke uitvoeringen beschikbaar zijn.”

Een voordeel voor de uitvoerende partij: men weet direct wat men moet inkopen. “Al is het natuurlijk wel zo dat er vaak ‘of gelijkwaardig’ in de bestekken staat, wat

MEER ELEMENTGEBONDEN OPLOSSINGEN

het mogelijk maakt om alternatieven te onderzoeken,

Als belangrijke ontwikkeling vanuit de fabrikanten ziet

mits die gelijkwaardigheid wordt aangetoond. En dat is

Sharon dat er steeds meer elementgebonden oplos-

weer afhankelijk van degene die deze gelijkwaardigheid

singen als geheel worden getest. Dus: niet alleen het

beoordeelt.”

slot, maar juist de combinatie slot met de deur. Dat vergt samenwerking met andere partijen. “Een logische

VOORSPRONG

ontwikkeling. Je kunt een goed slot in een waaibomen

Door te voorzien in FPS’en worden aanbieders op hun

houten deur aanbrengen. Dan voldoet het slot wel aan

beurt sneller geselecteerd, is de ervaring van ASSA

de weerstandseisen, maar ben je na een trap tegen de

ABLOY. Sharon: “Wanneer voorschrijvers zoeken op

deur toch binnen. Voor brandwerendheid geldt het-

een bepaald type slot, komt ons product naar voren en

zelfde. Of voor deze combinaties eigen FPS’en worden

zal men sneller geneigd zijn om onze oplossing voor te

opgezet? De samenwerking tussen fabrikanten is er al

schrijven. Hierdoor hebben we een voorsprong op de

zeker, maar zal de komende periode nog verder uitge-

concurrenten.”

breid moeten worden.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

04-05_assaabloy.indd 5

5

22-07-20 13:08


UOB onmisbaar voor een circulaire toekomst Voor Schneider Electric en Engie zijn de voordelen van uniforme data overduidelijk: het voorkomt ruis en fouten en dat scheelt tijd en geld. Minder voor de hand liggend is dat het uitwisselen van uniforme objecten ook van groot belang is voor een circulaire toekomst.

Kees Boekel leidt bij Engie als manager BIM een be-

Electric en in die rol verantwoordelijk voor alle e-com-

langrijk gedeelte van de digitale transformatie. Door

merce. Schneider Electric en Engie realiseren samen

de mensen en technologische innovaties bij elkaar te

veel projecten, van datacentra tot ziekenhuizen. Boekel:

brengen zorgt hij er met zijn team voor dat Engie haar

“Daarbij draait het vaak om de energiecomponent. Wij

digitale strategie in de business implementeert. Frank

combineren halffabrikaten tot één systeem, dat dan een

van Voorbergen is PIM-Specialist (Product Information

functie vervult voor zijn klant. Bijvoorbeeld een veilig

Management) bij Schneider Electric. Als schakel tussen

ziekenhuis. Of een verkeersmanagementsysteem.”

de globale organisatie en de partners van Schneider Electric maakt hij samen met data-analisten de globale

VOORRAADKAST

productinformatie geschikt voor lokaal gebruik. Boekel

Het nut van één uniforme bibliotheek met objecten

en Van Voorbergen zitten beiden in de projectgroep

is voor alle partijen duidelijk. Boekel: “Doel is dat we

Open Uniforme Objecten Bibliotheek (UOB). Robert Jan

eindelijk eens op een uniforme manier objecten kunnen

van Nouhuys is manager digital commerce bij Schneider

uitwisselen voor uniforme modellen. Dit is belangrijk tijdens de bouw, maar ook om beheer en onderhoud zo efficiënt mogelijk te maken voor de klant. De UOB

UITWISSELBAAR IN ALLE FASEN VAN HET

is dus ook van belang voor energie-efficiëntie, duur-

ONTWERPPROCES

zaamheid en hernieuwbaar bouwen.” Dat laatste licht

De UOB biedt advies- en ingenieursbureaus,

Van Voorbergen verder toe: “Wij leveren straks extra

technisch dienstverleners en onderaannemers

informatie om een product heen. Zo hebben we een

de mogelijkheid om samen te werken op basis

milieuprofiel met daarin informatie over het einde van

van één standaard: ETIM en ETIM-MC gestructureerde fabrikantdata. De open standaard zorgt ervoor dat 3D-modellen tussen partijen in de keten ook echt uitwisselbaar zijn, ongeacht verschillende CAD-applicaties. Zowel in alle fasen van het ontwerpproces, als ook daarna in calculatie, bestelling, levering en realisatie, tot en met onderhoud en langjarig beheer. (Bron: Openuob.nl)

6

06-07_uob2.indd 6

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

22-07-20 13:09


Schneider Electric, Engie – ETIM

de levensduur. Wanneer eindigt deze levensduur? Hoe

EEN STANDAARD WORD JE

is iets opgebouwd? Welke onderdelen zitten erin? Wan-

Om ervoor te zorgen dat de UOB breed ge-

neer is onderhoud nodig? Een schakelautomaat wordt

dragen en toegepast wordt, is er veel aandacht

bijvoorbeeld standaard na een x aantal jaar vervangen,

besteed aan het betrekken van de juiste partijen,

maar straks kun je zien wanneer vervanging écht nodig

waaronder fabrikanten, installatiebedrijven, aan-

is. Op basis van het werkelijke gebruik van de auto-

nemers en softwareleveranciers. Van Nouhuys:

maat.” Deze gegevens kunnen straks in een gebouwen-

“Een standaard kun je niet afdwingen, dat word je

paspoort worden opgenomen. “Zie het als je voor-

als veel mensen het gaan erkennen en toepassen.

raadkast”, vult Boekel aan. “Als je helder hebt wat er

We hebben dus heel goed gekeken of de juiste

in je voorraadkast zit, weet je wat je daadwerkelijk kunt

partijen aangesloten zijn en of daar voldoende

gebruiken en wat het waard is.” Deze informatie zit nu

massa achter zit, in Nederland én internationaal.”

nog niet in de UOB, maar moet er in een volgende stap wel in komen. Die stap past goed in de ontwikkeling naar een circulaire economie, waarbij er steeds meer ‘as

lijk verrijken we het model gedurende het hele proces

a service-oplossingen’ komen: bedrijven nemen geen

verder.”

lampen af maar licht, particulieren kopen geen wasmachine meer, maar betalen per gedraaid wasje. Boekel:

BELOFTE

“Een gebouw kan ook een service zijn. Wat dan een rol

Zowel Van Nouhuys en Van Voorbergen als Boekel

speelt, is dat je de waarde van een gebouw goed wilt

kijken uit naar het moment dat de UOB echt goed en

inschatten gedurende de levensduur. Schneider kan een

breed wordt gebruikt. Boekel: “Op dit moment gaat

partner zijn bij het valueren van onderdelen. Wat heeft

het zo: je sluit een contract af met een dataprovider of

iets door de tijd heen voor waarde?”

je verzamelt vanuit verschillende bronnen allerlei data. Wij hebben onze eigen open datastandaarden en vra-

DATA ALS VERPAKKING

gen volgens die standaarden data op bij bijvoorbeeld

De voordelen voor de hele sector zijn duidelijk, zeker

Schneider. Maar Schneider krijgt deze vraag van veel

voor de lange termijn en als iedereen straks meedoet.

verschillende partijen. Zij moeten hun data dus continu

Maar wat heeft een bedrijf als Schneider er nu aan?

aanpassen. Als dit nou volgens één standaard gaat, dan

Van Nouhuys: “Wij zien het als manier om echt toe-

hoeft Schneider het maar één keer te doen en kunnen

gevoegde waarde te bieden. In plaats van een fysieke

concullega’s er ook gebruik van maken.” Een bijko-

verpakking bieden we nu data als verpakking. En deze

mend probleem van de huidige situatie is dat niet altijd

data gaat verder dan een productbeschrijving voor

duidelijk is waar data vandaan komt en hoe nauwkeurig

een webshop, het zijn werkbare modellen. Daardoor

en betrouwbaar deze is. Zeker bij problemen moet dit

kunnen klanten er meer mee.” En Engie, waarom steken

na te zoeken zijn. In de UOB wordt dit allemaal vastge-

zij hier energie in? Boekel: “Wij combineren producten

legd. Van Nouhuys: “De eerste versie van de UOB is nu

tot een samenwerkend geheel. Om dat zo betrouw-

gepubliceerd, maar moet zich nog bewijzen.”

baar en efficiënt mogelijk te doen, is het handig dat we

“Door de toepassing van BIM is nog veel winst te

beschikken over de data van producten. We bouwen

behalen”, vult Boekel aan. “En ik ben heel blij dat we

een virtueel model in BIM. De data daarin zorgt ervoor

hiermee straks in de hele keten een stukje van die winst

dat we systemen kunnen analyseren. Eerst al aan de

kunnen pakken.” Lachend: “Misschien moeten we dit

voorkant, dan voor het voeden van leveranciers met

interview over een jaar nog een keer doen om te kijken

bestellingen, inclusief leverdatum en locatie. Uiteinde-

welke vooruitgang we hebben geboekt!”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

06-07_uob2.indd 7

7

22-07-20 13:09


Van eis tot specificatie, zorg voor integraliteit Dura Vermeer zette voor project Overhoeks het traditionele ontwerptraject op zijn kop en introduceerde systems engineering om meer grip te krijgen op het ontwerpproces. Met een nieuwe rol voor de bestekschrijver. En daarbij ook een zoektocht naar de vraag: hoe koppel je specificaties aan het BIM-model?

Opdrachtgever Ymere en bouwer Dura Vermeer werken in co-makership met elkaar. Het bouwbedrijf wordt daarbij uitgedaagd om projectoverstijgend met procesverbeteringen te komen. Een van de pijnpunten uit eerdere projecten was dat het Programma van Eisen (PvE) soms wat onduidelijk bleef, zegt Jeffrey Truijens. Hij was tot voor kort werkzaam als Informatie & Proces Coördinator bij Dura Vermeer. “Er was te veel ruimte voor interpretatie. Dan gingen we het ontwerptraject door en kwam de vraag: is dit nou daadwerkelijk wat er was gevraagd?” VAN GROF NAAR FIJN Om het PvE meer smart te maken introduceerde Truijens voor het project Overhoeks – 133 sociale huurwoningen in Amsterdam Noord – systems engineering: een gedachtegoed om systematisch een ontwerpproces in te steken, waarbij het ontwerpteam volgens het zogeheten V-model van heel grof naar heel fijn werkt. Grof Jeffrey Truijens. “Met ontwikkelingen als de Wkb, de Om-

als in: zoveel appartementen moeten er worden

gevingswet en het consumentendossier zal je zien dat het

gerealiseerd, appartementen geschikt voor deze doel-

goed op orde hebben van je specificaties noodzakelijk is.”

groep. Vervolgens volgt de vertaling naar een

8

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

08-09-10-11_overhoeks.indd 8

22-07-20 13:09


Dura Vermeer, VDNDP – STABU

Het ontwerpteam werkte volgens het zogeheten V-model van heel grof naar heel fijn.

gebouwvorm en komen de eisen die worden gesteld

BESTEKSCHRIJVEN NIEUWE STIJL

aan het gebouw, waaronder functionele, bouwfysische

Truijens is inmiddels werkzaam als Manager Integrale

en kwaliteitseisen.

Processen & Informatie bij VDNDP. Dit architectenbu-

“Een eis op zichzelf is niet altijd genoeg. Soms is het

reau was ook betrokken bij Overhoeks. Het deed met

nodig om de eis te doorgronden, de echte vraag te

NL Architects de bouwkundige uitwerking van het pro-

achterhalen”, legt Truijens uit. “Een representatieve ge-

ject. Truijens en bestekdeskundige Wilma Visser van

vel, wat betekent dat? Een open-dicht verhouding van

VDNDP zochten gezamenlijk naar manieren om het

80/20? Of neem het Politiekeurmerk: wil de klant per se

bestek beter te laten aansluiten op het BIM-model.

het keurmerk, of gaat het hem om onderdelen uit het

Truijens: “Ik ben zelf niet zo’n fan van het woord ‘be-

keurmerk? Dit gebeurt allemaal nog op redelijk ruimte-

stek’, omdat veel mensen daar een bepaalde associatie

lijk niveau. Maar ruimtes ontstaan doordat je elementen

bij hebben: ‘dat is dat document’. Dat wilden we juist

hebt: wanden, vloeren, deuren, et cetera. Daaruit volgt

aan de kant schuiven. Wilma was er om de technische

de behoefte om dat verder technisch te specificeren.”

specificaties op te stellen. Een vertaling van wat we als

Hij vervolgt: “Vanuit Dura Vermeer hangen we vanaf een

ontwerpteam en co-makers hadden bedacht als: dit

vroeg stadium ook een prijs aan het ontwerp. Dat is een

past binnen budget. In een traditioneel proces vertaalt

raming, met allerlei aannames over wat er wel en niet

de bestekschrijver het ontwerp naar specificaties. Dat

in zit. Uiteindelijk wil je die aannames concreet maken.

vertelt de aannemer wat hij moet maken. Hier ging

Daarom is het belangrijk om goed op te schrijven wat

het andersom: de aannemer bedacht zelf wat hij ging

we hebben bedacht. Hiervoor een methodiek gebruiken

maken, alleen hebben we dat daarna heel goed vastge-

– in dit geval STABU – kan helpen om het begrijpelijk en

legd. We werkten dus eigenlijk andersom, maar met een

helder te kunnen communiceren.”

beter resultaat tot gevolg.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

08-09-10-11_overhoeks.indd 9

9

22-07-20 13:09


10

GEEN KLASSIEK

TE MAKEN KWALITEIT

BESTEK

Voor Floor van de Schouw – projectmanager bij Dura

Er is voor Overhoeks

Vermeer - lag de meerwaarde van deze aanpak in het

geen klassiek STABU

feit dat er vooraf beter wordt nagedacht over de te

2 bestek geschreven,

maken kwaliteit.

maar op een andere

“Traditioneel ben je als werkvoorbereider vaak het be-

manier gebruik ge-

stek aan het kopiëren en aan het uitzoeken wat klopt en

maakt van de cata-

niet meer klopt. Er staan nog wel eens eisen en normen

logus van STABU, zo

in die niet meer actueel zijn. Dan moet je in discussie

legt bestekdeskun-

en in drievoud verklaren waarom je een andere oplos-

dige Wilma Visser

sing aandraagt. Dat is omslachtig en zorgt vaak voor

Wilma Visser. “Vanuit het

(VDNDP) uit. “Vanuit

wantrouwen. Al snel ontstaat het gevoel dat je als aan-

niveau van de rubrieken

het niveau van de

nemer kwaliteit afkalft. Datzelfde geldt voor kwaliteit-

hebben we specificaties

rubrieken hebben we

seisen. Voor stucwerk wordt vaak standaard een wat

samengesteld.”

specificaties samen-

chiquere vlakheidseis in een bestek gezet, waaraan een

gesteld, gebaseerd

prijskaartje hangt. Maar heeft de opdrachtgever dat

op de NL/SfB classificatie. Hierdoor ontstonden

er voor over? Strookt dat met bouwen voor de sociale

er toch een soort herkenbare bestekposten, wat

klasse? Dat soort vragen stellen we veel meer vooraf.

goed werkte omdat de specificaties, naast de

Die switch zijn we bij Dura Vermeer in de voorbereiding

koppeling in Relatics, ook toch nog als ‘docu-

aan het maken. Al hangt het erg af van de contract-

ment’ verstrekt moesten kunnen worden.”

vorm.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

08-09-10-11_overhoeks.indd 10

22-07-20 13:09


Dura Vermeer, VDNDP – STABU

twee aparte trajecten. Truijens: “Dat leidt tot interpretaties en mogelijk tot fouten. Het is moeilijk om daar overzicht in te houden. Laat staan dat je kunt zeggen dat het een samenhangend eenduidig geheel is.” Het team heeft zoals al genoemd het programma Relatics ingezet om alle informatie herleidbaar te houden. Dit is een database waarbij je informatie relationeel kunt maken. “In Relatics kun je bijvoorbeeld een deur benoemen, en daaraan alle informatie hangen. Zo zet je een boomstructuur van ruimtes en een van elementen op. De ambitie was om dit dan weer te koppelen aan het BIM-model. Zover zijn we nu nog niet gekomen – qua tijd lukte dit niet – maar dat is wel de stip waar we naartoe werkten. En de stip voor de toekomst. Los van alle definities van BIM, gaat het om het totaal aan informatie. De ISO19650 maakt daarin een mooi onderscheid in drie typen, namelijk het geometrisch Floor van de Schouw. “Vragen over de eisen en de te maken

model, de niet-geometrische informatie en de docu-

kwaliteit stellen we veel meer vooraf.”

mentatie. De vraag die wij onderzocht hebben op dit project was: moet het geometrisch model en alle nietgeometrische data op dezelfde plek zijn, of mag het op

RELATICS

verschillende plekken staan en moeten daar gewoon

In het project Overhoeks zijn ook stappen gezet om

connecties tussen zitten? Daar zijn honderd-en-een op-

BIM en andere informatie die veelal nog in documen-

lossingen voor, maar daar is ook nog veel in te ontdek-

ten staat – zoals specificaties – beter op elkaar te laten

ken. Sluitende softwareoplossingen zijn er nog niet. Ook

aansluiten. In de huidige bouwwereld zijn dat vaak nog

dat was bij dit project een ontdekkingstocht.”

HERONTDEKKING WAARDE BESTEKSCHRIJVER Truijens schat in dat de waarde van de bestekschrijver de komende jaren herontdekt gaat worden. “Het vak is superbelangrijk, alleen is de vorm misschien niet meer passend bij deze tijd. En misschien ook de positionering van het vak niet. Ik geloof dat de bestekschrijver een integraal onderdeel moet zijn van een ontwerpteam en het proces dat wordt doorlopen. In het proces kan de bestekschrijver al suggesties doen: ‘je neemt hier nu een afslag – weet wat dat betekent voor de specificaties die zo meteen gaan komen en wat dat weer betekent voor kosten of kwaliteit’. De trend is dat we alles steeds specifieker willen weten. Dan is er iemand nodig die dat vastlegt. Deskundigheid van de bestekschrijver is daarbij belangrijk, maar goede software en kwalitatieve content zijn belangrijke factoren voor het succes. Met ontwikkelingen als de Wet kwaliteitsborging, de Omgevingswet en het consumentendossier zal je zien dat het goed op orde hebben van je specificaties noodzakelijk is. Want je kunt niet iets aantonen dat je niet goed hebt omschreven.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

08-09-10-11_overhoeks.indd 11

11

22-07-20 13:09


Allemaal dezelfde taal Dialecten zijn mooi, maar niet binnen de bouw. Tenminste, niet als het gaat om het delen van data. Dat kan het beste in één en dezelfde taal, leggen Mark Maas van TBI en Erik van ‘t Hof van het Rijksvastgoedbedrijf uit.

12

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

12-13-14-15_dezelfdetaal.indd 12

22-07-20 13:10


Rijksvastgoedbedrijf, TBI – STABU

Erik van ‘t Hof is sectiehoofd Techniek & Kwaliteit bin-

WAT IS NL/SFB?

nen de directie Vastgoedbeheer bij het Rijksvastgoed-

De NL/SfB is een code om bouw- en installa-

bedrijf. Samen met zijn collega’s volgt hij de ontwikke-

tiedelen mee te classificeren en bedoeld voor

lingen in de bouwsector en zorgt ervoor dat die binnen

het gebruik tijdens het ontwerpen, realiseren en

het Rijksvastgoedbedrijf toegepast worden. Daarnaast

beheren van bouwprojecten. De methode, die al

is Van ‘t Hof bestuurslid bij STABU, zit hij in de Raad

75 jaar oud is, wordt gebruikt om objecten en la-

van Toezicht van ISSO en is hij bij het BIM Loket

gen te ordenen in CAD-systemen, om informatie

voorzitter van de beheercommissie NL/SfB. Mark Maas

van leveranciers van bouwproducten inzichtelijk

is een man van de praktijk. Jaren geleden verdiepte

te maken, in de NEN 2699 om kostengegevens

hij zich als bouwkundige met een eigen bedrijf in

op een overzichtelijke wijze te kunnen groeperen

BIM. Het interesseerde hem en hij kreeg steeds vaker

en in de NEN 2767 voor conditiebepaling van

vragen over BIM; eerst over modelleren, tegenwoordig

bouwdelen. Door de expertcommissie van de

vooral over de mogelijkheden van data. Zo ontstond

NL/SfB wordt continu gewerkt aan de actualisa-

zijn interesse voor standaardiseren en classificeren en

tie van de classificatie. Tot op heden wordt de

werd hij consultant bij TBI. De twee mannen ontmoet-

classificatie als Excellijst beschikbaar gesteld via

ten elkaar bij een gebruikersbijeenkomst van de NL/

het BIM Loket en later dit jaar komt een kop-

SfB en daar bleken zij in ieder geval dezelfde taal te

peling meter een NL/SfB-database beschikbaar

spreken.

waar met OWL en met behulp van een REST API de NL/SfB classificatie gebruikt kan worden. De

SAMEN

beheercommissie heeft in haar jaarplan ook nog

‘Hoe kunnen we in de bouwketen bestaande standaar-

een koppeling met ETIM staan om aan gebrui-

den gebruiken en verbeteren?’ Dat is de centrale vraag

kerswensen tegemoet te komen.

voor de beheercommissie NL/SfB die Van ‘t Hof en Maas samen met anderen proberen te beantwoorden. De verschillende achtergronden komen daarbij goed

of protocol. Je hoort te vaak: ‘wij doen nog niets tot

van pas. Van ‘t Hof: “Mark geeft in een notendop de

er een protocol is’. Als je een classificatie zoals de NL/

behoefte van de markt weer, namelijk het organiseren

SfB wil verbeteren, is het erg belangrijk dat we goed

van de informatiestroom. De STABU-systematiek werkt

luisteren naar alle meningen.”

altijd opgedeeld in werksoorten: werk voor de schilder, werk voor de aannemer enzovoorts. Je merkt dat de

GEEN EXCEL MEER

technische wereld juist behoefte heeft aan identificeren

Van ‘t Hof: “Er zijn gelukkig al heel veel bedrijven die

van de kleinere deeltjes die in de STABU-systematiek

werken met BIM. Echter, de meeste bedrijven doen

zitten; De STABU-systematiek moet dus ook geschikt

dat vooral in de projectfase en ieder op zijn eigen

gemaakt worden voor het identificeren met NL/SfB.”

manier.” Dat betekent dus dat het Rijksvastgoedbe-

Maas: “Juist onze verschillen zijn hierin belangrijk. Erik

drijf en andere opdrachtgevers vele verschillende

kijkt hoog over en ik kom uit de praktijk. Samen pro-

modellen ontvangen die ze niet kunnen beheren. Op

beer je dan een oplossing te vinden.” De factor mens

alle vlakken is het dus van belang dat dezelfde open

speelt bij het vaststellen van één taal een belangrijke

standaarden worden gebruiken. Van ‘t Hof: “Waar

rol, herkennen beiden. Maas: “Techneuten en architec-

ik mij ook erg over heb verbaasd, is dat de NL/SfB

ten zijn eigenwijs, hun manier is het beste. Gelukkig

momenteel nog als Excellijst wordt verspreid. Hoe is

gaan steeds meer bedrijven inzien dat ze wat met data

het mogelijk terwijl we tegelijkertijd over digitalisering

moeten, maar er mist een gemeenschappelijke basis

praten? Daar hebben we werk van gemaakt: er is een

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

12-13-14-15_dezelfdetaal.indd 13

13

22-07-20 13:10


versnellingsproject ingediend bij DigidealGo en dat

modellen, zien te ontsluiten. Daarnaast zul je ervoor

is goedgekeurd. We gaan de komende periode dus

moeten zorgen dat die data in de modellen consistent

een beheerde database bouwen met de laatste versie

is opgebouwd.” Om dat te bereiken zijn dus eenduidi-

van de NL/SfB erin. Daarmee werken we dus aan één

ge afspraken en goede standaarden nodig. “Gelukkig

waarheid van de NL/SfB en dat helpt om dialecten de

werken we binnen TBI met één en dezelfde NL/SfB co-

wereld uit te werken.” Maas: “Excel en Word zijn prima

dering. Deze wijkt echter wel af van het bronbestand.

oplossingen voor één individu, maar je kunt al die

Er zijn dus aanvullingen gedaan op de bestaande

verschillende oplossingen niet zomaar samenvoegen

bronlijst. Simpelweg omdat we meer wilden doen met

tot één logisch geheel.”

de NL/SfB codering dan wat er mogelijk was. Zo heeft elke bouwer haar eigen mutaties doorgevoerd en zijn

PROBLEMEN

uiteindelijk al die verschillende dialecten ontstaan.”

Binnen zijn werk bij TBI ziet Maas dezelfde uitdagin-

Voor het Rijksvastgoedbedrijf zijn de voordelen van

gen. “TBI bestaat uit verschillende bedrijven, waar op

één taal ook duidelijk: iedereen moet precies dezelfde

verschillende manieren gewerkt wordt. Toch willen we

codes hanteren, anders gaat het fout in het digitaal

graag al deze data met elkaar koppelen zodat deze

verkeer. Van ‘t Hof: “We moeten dus die dialecten

data als één geheel bestudeerd en bevraagd kan

opheffen, maar ook zorgen dat de lijst actueel is. Bij-

worden. Met de meeste BIM-modellen gaat dit lastig

voorbeeld in de installatietechniek zijn door innovaties

omdat het veelal gesloten bestandsformaten betreft.

de nodige nieuwe bouwdelen ontstaan, zoals WKO’s

Dus dan moet je die data, die opgesloten zit in BIM-

(warmte koude opslag), warmtepompen, zonnepanelen

14

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

12-13-14-15_dezelfdetaal.indd 14

22-07-20 13:10


Rijksvastgoedbedrijf, TBI – STABU

en ook in de meet- en regeltechniek komen er veel

duct te duur is of dat het product niet voldoet aan de

zaken bij. Daarvoor is december 2019 een update van

specificaties. Eigenlijk zou je al deze cruciale informatie

de NL/SfB gepubliceerd.”

direct in het begin van je ontwerpproces beschikbaar willen hebben. Dat kan als je zoekt op basis van de NL/

VAN GROF NAAR FIJN

SfB codering en vervolgens een overzicht krijgt van alle

Maas: “In het BIM-proces werk je van grof naar fijn.

mogelijke leveranciers inclusief de informatie over hun

In het begin doe je aannames en maakt je nog geen

voorraden, productiecapaciteit en prijzen. Dat je dus

keuzes voor een specifiek product of leverancier.

uitsluit dat er zich grote wijzigingen gaan voordoen

Naarmate je verder komt in het proces worden dingen

omdat later blijkt dat iets te duur of niet leverbaar

duidelijker en ga je keuzes maken. Er komen leveran-

is. Dat soort verstoringen in het engineeringsproces

ciers in beeld en deze komen met meer gedetailleer-

zorgen nu voor onnodige veel faalkosten.” Van ‘t Hof:

dere informatie. Veelal zit hier in het BIM-proces nog

“Dit is echt een gedeelde droom, dat geeft ook ener-

een harde knip: het oude model gaat in de prullenbak

gie om er samen aan te werken.” Maas beaamt dit:

en er wordt een volledig nieuw model opgebouwd.

“Al met al is het een hoopvol proces dat veel energie

Dat moet anders, denken wij. Ook tenders staan een

geeft.”

soepel lopend BIM-proces in de weg: Zo heeft een architect bijvoorbeeld geen idee wie zijn ontwerp zal gaan bouwen. Anticiperen op bepaalde voorkeuren

CLASSIFICEREN VERSUS SPECIFICEREN

van de bouwers is zo niet mogelijk. Een bouwteam-

Mark Maas: “Je hebt classificeren, een ander

constructie past wat dat betreft veel beter bij een BIM-

woord voor deelverzamelingen maken, en je

proces, daar zit je met alle betrokkenen in een vroeg

hebt specificeren, wat inhoudt dat je juist alles

stadium met elkaar om de tafel en komen vragen aan

uniek wilt maken. Dat is een wereld van verschil.

bod zoals: wat heb jij nodig om jouw werk goed te

NL/SfB classificeert en maakt dus deelverzame-

doen? En wanneer heb je deze informatie nodig? De

lingen waarmee je dus informatie kunt sorteren

markt is verder erg gefragmenteerd, ieder schermt zijn

of filteren. Bijvoorbeeld de deelverzameling

eigen deeltje af. Ook dit vraagt om anders te gaan

‘buitenkozijnen’. Heel veel mensen willen echter

denken en om meer kennis met elkaar te gaan delen.

ook nog elk kozijn apart kunnen identificeren

Dat vinden veel partijen nog erg spannend. Toch zie

in die deelverzameling buitenkozijnen. Op

je dat dit langzaamaan meer en meer gebeuren. Ook

zo’n moment ben je dus aan het specificeren

aan de opdrachtgeverskant moet nog veel veranderen.

en daar is de NL/SfB niet voor bedoeld. Een

Nog te vaak roept een opdrachtgever alleen: ‘voldoe

andere behoefte is om ook op basis van materi-

aan alle eisen’. Maar opdrachtgevers moeten dan ook

aaleigenschappen een deelverzameling binnen

de kennis en vaardigheid in huis hebben om de bedrij-

een andere deelverzameling te kunnen maken.

ven hierbij te kunnen helpen en te ondersteunen.”

Bijvoorbeeld alle kunststof kozijnen binnen de deelverzameling ‘buitenkozijnen’. Op zich kan

DROOM

dat met de NL/SfB classificering door gebruik

Maas: “Mijn persoonlijke droom is dat je al heel vroeg

te maken van Tabel 3. Maar deze wordt maar

weet wat er wel en niet kan, zodat je op basis van

weinig gebruikt. Men probeert dit probleem op

beschikbare data eerder keuzes kunt maken. Nu kom

te lossen door mutaties te doen in Tabel 1. Sa-

je er soms veel te laat achter dat bijvoorbeeld de le-

men met de branche zouden we graag naar een

vertijden van een bepaald product te lang zijn, het pro-

geschikte oplossing zoeken voor dit probleem.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

12-13-14-15_dezelfdetaal.indd 15

15

22-07-20 13:10


Digi(S)tale berichten: van papieren naar digitale transacties Met de pilot ‘Digi(S)tale berichten’ laat de staalsector zien wat digitaal berichten uitwisselen te bieden heeft. Inkoop, offerteaanvragen, bestellingen en leveringen worden sneller afgehandeld en er wordt niets meer verkeerd overgetypt.

Het staat nog op zijn netvlies, zegt Rob Greve, branche-

liefhebbers in het algemeen – laten zien. Een drone met

manager bij de Staalfederatie, het platform voor hande-

een stalen balk eronder. Van papier maché natuurlijk.

laren in staal en metaal. “Een jaar of vijf geleden zat ik

Om aandacht te vestigen op de veranderingen verwijs

in een zaal en liet één van de sprekers een drone opstij-

ik naar Ali Baba, Amazon of Bol.com, die misschien wel

gen. Daaronder hing zijn bedrijfsnaam als reclame. Het

de verkoop gaan overnemen. ‘Oh, maar een stalen balk

vloog, tilde iets op. Het mag niet meer – met een drone

kan nooit door de lucht worden getransporteerd’, hoor

over de hoofden van mensen vliegen – maar ik zou

ik dan. Maar daar gaat het niet om. Straks staat er een

zoiets graag in een zaal vol staalliefhebbers – of bouw-

partij op de stoep die zegt: ‘wij verkopen het wel, u

16

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

16-17_digistale.indd 16

22-07-20 13:10


Staalbranche – ETIM, SALES Standaard

hoeft alleen nog maar te transporteren’. De handel raakt

Metaal. Hierbij maakten zij gebruik van de software van

daarmee zijn grip op de supply chain kwijt.”

Inad en ConstruSteel.

Kortom: digitalisering is noodzakelijk om mee te kunnen

Tijdens de pilot werd het optimale werkproces nage-

in de competitie en de ontwikkelingen als circulariteit en

bootst en volledig digitaal afgehandeld. Van hoeveelhe-

de Wet kwaliteitsborging, houdt Greve de staalsector

denbepaling met behulp van BIM en offerteaanvraag tot

voor. Handgeschreven bonnen en de fax? Niet meer

en met orderbevestiging, facturen en afleverbonnen.

van deze tijd. En dát de staalsector prima meekan met

Dit allemaal digitaal, sneller, en zonder handmatig in- of

de tijd, bewijst de pilot Digi(S)tale berichten. Dit is een

overtypen en dus zonder menselijke fouten.

initiatief van Bouwen met Staal, de Staalfederatie (SFN)

Gelijktijdig met dit SALES Standaard-traject zijn ook alle

en Samenwerkende Nederlandse Staalbouw (SNS), in

voorkomende producten – zeg maar het aloude Staal-

samenwerking met software leveranciers en Ketenstan-

profielenboek – geclassificeerd volgens ETIM, zodat alle

daard Bouw en Techniek.

informatie eenduidig is vastgelegd.

STANDAARDZAKEN AUTOMATISEREN

ANDERE MANIEREN VAN WERKEN

Insteek van die pilot was een aantal jaar terug: kunnen

Digitalisering scheelt menskracht – er zijn minder

de partijen in de keten het voor elkaar krijgen om veel

inkopers en verkopers nodig – maar biedt ook moge-

voorkomende handmatige handelingen en transacties

lijkheden voor een andere manier van werken, schetst

door systemen te laten doen? Misschien niet allemaal

Pel. ‘Vroeger’ werd een project als geheel uitgerekend

– voor uitzonderingen zijn mensen nodig – maar op zijn

en een inkooplijst gemaakt. “Daar stond dan op dat er

minst de standaardzaken. Een bijkomende doelstelling

vier kilometer HEA 200 profiel nodig is. Het duurt lang

was het terugdringen van faalkosten.

voordat je dat allemaal vastgesteld hebt. Terwijl je kunt

Inkoop, offerteaanvragen, bestellingen, leveringen – al-

zeggen: we hakken alles in porties en leveren ook in

lemaal processen die veelvuldig voorkomen en digitaal

porties aan de bouwplaats. Meer just-in-time.”

zijn af te handelen. “Leveranciers, handel en verwerkers

Hetzelfde geldt voor bewerkingen. Want er moet mis-

die met elkaar proberen hierover afspraken proberen

schien een gat in die balk, of er moet een conservering

te maken. Dat was een paar jaar terug redelijk vernieu-

op. “Dat gaat nog meer mee in die gedachte van just

wend. En dat is het nog steeds wel”, zegt Willem Pel

in time leveren. Dit zijn interessante spin-offs. Als je in

van Balance & Result, als adviseur betrokken bij het

staat bent om het eerste bruggetje te slaan – systemen

traject. “We hebben dit als sector opgepakt, maar ook

met elkaar te laten praten – kun je als bedrijven ook dit

gezegd: laten we zoveel mogelijk aansluiten bij bestaan-

soort dingen op gaan pakken.”

de initiatieven zoals de SALES Standaard en ETIM. Dan

Inmiddels zijn er meer pilots in ontwikkeling en is het

is de kans ook groot dat een softwareleverancier zegt: ik

aan de bedrijven om door te pakken. Er zijn heus nog

doe mee.”

beren op de weg. “Maar ik geloof in de toekomst”, zegt

Rob Greve voegt hier aan toe dat het ook van groot

Rob Greve tot besluit. “Deze pilot is een mooi bewijs

belang is dat er een Internationale standaard zoals

van hoe het kan in de staalsector. Het is de bedoeling

ETIM wordt gevolgd. “Daarmee wordt voorkomen dat

om deze successen breder te trekken en ook de andere

we alle inspanningen over enkele jaren opnieuw moeten

bouwmaterialen hierin te betrekken. Daardoor wordt

doen.”

het draagvlak groter en de borging van de standaarden

Resultaat: in september 2019 zijn de eerste digitale XML

zekerder. Door de inzet en betrokkenheid van Willem

berichten, in de vorm van offertes, orders en bevesti-

Pel is ook de aansluiting bij overkoepelde projecten

gingen, verstuurd tussen Hanse Staalbouw en Bressers

gewaarborgd.”

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

16-17_digistale.indd 17

17

22-07-20 13:10


‘We bestellen nu altijd het goede artikel’ Het lijkt zo vanzelfsprekend, maar dat was vroeger zeker niet altijd het geval bij Ruiter Bouw uit Haarle. Omdat de groothandel het product net anders noemde dan de aannemer, kwam het regelmatig voor dat personeel op de bouwplaats onverrichter zake weer terug moest naar de winkel om de juiste schroeven te halen.

Onnodig tijdverlies en faalkosten. Twee irritante za-

GEEN INTERPRETATIEVERSCHIL

ken waar zowel Ruiter Bouw en bouwgroothandel Van

Marketingmanager Marcel ter Beek van Van Buuren

Buuren nu geen last meer van hebben sinds ze met het

prijst de samenwerking met Ruiter Bouw op het gebied

ETIM classificatiemodel werken. Via dit model worden

van de gestandaardiseerde uitwisseling van berichten

alle in de bouw -en installatiesector gebruikte artikelen

in het bestel -en factureringstraject. Een order van de

standaard geclassificeerd. Alle ketenpartners noemen en

aannemer wordt automatisch ingeschoten in het ERP-

coderen de producten hetzelfde. Dit voorkomt faalkos-

systeem van de groothandel en alle artikelnummers van

ten en miscommunicatie bij de berichtenuitwisseling via

Ruiter Bouw zijn automatisch gekoppeld aan die van

de SALES Standaard bij het bestellen en factureren. Een

Van Buuren. Zo kan er dus nooit meer een interpreta-

aannemer zoals Ruiter Bouw gebruikt de data uit ETIM

tieverschil ontstaan en wordt altijd het juiste product

bijvoorbeeld in een bestelling, calculatie of werkteke-

besteld. Omdat Ruiter Bouw – net als elke klant bij Van

ningen. Groothandels zoals Van Buuren benutten ETIM

Buuren – een persoonlijke portal heeft, kan het bouw-

voor de juiste publicatie van de artikelen in hun webshop

bedrijf zijn eigen prijzen en bestelcondities raadplegen.

en ter verrijking van hun eigen artikelinformatie. Via een

Zo is het volgens Ter Beek mogelijk dat bijvoorbeeld

uniform bestandsformaat XML krijgen alle ketenpartners

nieuwe werkkleding bij de werknemer individueel thuis

dezelfde data toegestuurd, ook al werken ze met ver-

of aan de zaak wordt bezorgd, hoewel dat voor Ruiter

schillende ERP-systemen en bestandsformaten.

Bouw (nog) niet van toepassing is. “In theorie kunnen we elk personeelslid een eigen account geven waarin alleen haar individuele bestelling wordt weergegeven met de specifieke kenmerken.” Daarnaast kunnen er voor een klant van Van Buuren via een app speciale voorkeurslijsten worden aangemaakt voor veel van dezelfde bestellingen. FOUTENLAST GEDAALD Volgens Ter Beek scheelt deze geautomatiseerde en gestandaardiseerde manier van werken veel onnodige handelingen en kosten bij Van Buuren. Bestellingen wor-

Geen onnodige faalkosten meer bij Ruiter Bouw.

18

den in de SALES Standaard automatisch gematcht aan

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

18-19_caseruiterbouwenvanbuuren.indd 18

22-07-20 13:10


Ruiter Bouw, Van Buuren – ETIM, SALES Standaard

VERKEERDE SCHROEVEN Voor 2012 was het een ander verhaal. Hoe ging het vroeger? José Ruiter heeft er bij wijze van spreken nog nachtmerries van. Via de fax of later mail werden producten bij de bouwgroothandel besteld. “Maar we wisten niet precies welke schroeven we moesten hebben. Dan ging de bouwplaatsmedewerker de bestelling ophalen, maar op de bouwplaats kwam hij erachter dat hij de verkeerde schroeven had. Weer terug naar de groothandel.” Jose Ruiter wil liever niets meer anders dan digitaal bestel-

Maar ook in de administratieve verwerking ging er wel

len en factureren.

eens wat mis. “Vroeger moest je om prijzen op te vragen en een bestelling te plaatsen de catalogus erbij pakken. Vervolgens ging je je eigen korting er overheen zetten.

de juiste facturen, waardoor de fouten -en tijdlast enorm

Dat was altijd een heel gedoe. Bovendien was een foutje

is gedaald. “Het werkproces volgens de Ketenstandaard

zo gemaakt. Nu bestellen we altijd het goede artikel!”

Bouw en Installatie gaat steeds soepeler. Natuurlijk

Bij de facturering was het vroeger ook een tijdrovend

werken niet alle klanten op deze wijze. Veel zzp’ers en

proces. Ruiter vertelt: “We kregen de facturen op pa-

bestellen bijvoorbeeld nog altijd via Excel-lijsten en

pier. Elke factuur moest gestempeld worden, dan ging

hanteren de mail of fax. Wij hebben nog steeds één fax

het naar de directeur en die zette er zijn handtekening

op kantoor staan.”

onder. Kwam de factuur op de grote stapel. We hadden mappen vol! Nu is het zo dat de factuur automatisch in

WINST ADMINISTRATIE

ons systeem binnenkomt en gekoppeld wordt aan de

Administratief medewerker José Ruiter van Ruiter Bouw

juiste order en vervolgens ingeboekt worden. Dat gaat

wil liever niets anders meer dan digitaal bestellen en

in een mum van tijd.”

factureren volgens de SALES Standaard, maar ziet ook dat vooral de ingeleende zzp’er of traditionele, kleine onderaannemer toch nog papieren facturen indienen. “Daar ontkom je niet aan, we maken af en toe een uitzondering. Maar in feite zijn we sinds 2012 digitaal gegaan en werken we volgens de SALES Standaard. Wat dat betreft hebben we in het administratieve proces

BOUWPLAATS PROFITEERT

de meeste winst geboekt. Het werkt lekker overzichte-

Op de bouwplaats gaan de medewerkers van

lijk, veel minder omslachtig en nagenoeg foutloos. Van

Ruiter Bouw ook profiteren van de digitalisering

prijsverschillen hebben we geen last meer en gegevens

en standaardisering van data. Een student on-

hoeven we niet meer in te kloppen, waardoor er geen

derzoekt of een dergelijk proces haalbaar is. De

faalkosten optreden. We kunnen alle correspondentie

bedoeling is dat tekeningen vanuit de werkvoor-

van onze leveranciers terugvinden, omdat we digi-

bereiding één op één gedeeld op de IPad, zodat

taal werken. Iedereen binnen ons bedrijf kan met dit

deze direct kunnen worden ingelezen. Bovendien

bouwsoftwaresysteem van Admicom werken; er is geen

kunnen de bouwplaatsmedewerkers gelijk zien

miscommunicatie meer mogelijk. Want elk databestand

welke materialen besteld zijn. “Zowel de werk-

komt via het XML-bestand in ons systeem binnen en is

voorbereiding als de mensen op de bouwplaats

uitleesbaar. Het maakt dus niet uit met welke software

werken in dat geval altijd met dezelfde versies”,

je werkt.”

besluit Ruiter.

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

18-19_caseruiterbouwenvanbuuren.indd 19

19

22-07-20 13:10


Voortrekkers van moderne k Ketenpartners Unica en Technische Unie zijn voortrekkers van ketenstandaardisering, omdat ze geloven in efficiĂŤntere processen in de bouw- en installatiebranche en lagere transactiekosten. Ondanks dat beide partijen nog niet volgens de laatste versie van de SALES Standaard (SALES005) werken. Immers hanteert 70 procent van de bouwsector een verouderd elektronisch berichtenprotocol. Gelukkig ziet enterprise architect Jan Lok van Unica dat steeds meer bouwbedrijven de voordelen inzien van de modernste standaard, zodat een transitie nog een kwestie van tijd is.

Servicemonteur ziet direct in zijn Ipad de tekeningen en kan handelen.

20

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

20-21-22-23_casetechnischeunieenunica.indd 20

22-07-20 13:11


Unica, Technische Unie – ETIM, SALES Standaard

e ketenstandaardisering

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

20-21-22-23_casetechnischeunieenunica.indd 21

21

22-07-20 13:11


Omdat alle partijen in de bouw- en installatieketen met

TOEKOMSTIGE MOGELIJKHEDEN

diverse ERP-systemen werken, is het noodzakelijk dat

Zowel Technische Unie als Unica zijn actief in de

iedereen toch dezelfde informatie krijgt. Het uitwissel-

verschillende SALES Standaard commissies van

protocol van Ketenstandaard zorgt daarvoor, waarvan in

Ketenstandaard.

2018 de laatste versie SALES 005 is gepubliceerd. Maar

Jan Lok is lid van de adviesraad Ketenstandaard

liefst 130 wijzigingen c.q. verbeteringen werden door-

en zit in een werkgroep elektronisch factureren.

gevoerd om het berichtenverkeer tussen ketenpartners

Hij voorziet nog meer mogelijkheden met de

verder te verfijnen. “Zo kunnen ketenpartijen makkelij-

digitale berichtenstandaard. “Momenteel zijn

ker statusupdates uitwisselen omtrent een bestelling of

we aan het onderzoeken hoe bedrijven cashflow

een project”, verklaart Lok. “Bovendien kunnen er afwij-

management kunnen toepassen binnen SALES

kende afspraken worden gemaakt, zoals simpel gesteld:

Standaard. Dat je bijvoorbeeld kunt zien hoe-

Wij bestellen bij Technische Unie tien schroefjes, dan

ver de status is van het factureringsproces om

kunnen we aangeven: morgen graag twee exemplaren

zodoende je cashflow bij te sturen.” Hij ziet ook

en overmorgen acht stuks.”

dat Internet of Things een rol kan spelen in de berichtenstandaard, maar die integratie met de

HOE GING HET VROEGER?

SALES Standaard is nog toekomstmuziek. “Stel

Al sinds mensenheugenis werken Technische Unie en

dat een device van een installatie meldt dat hij

Unica samen. Dagelijks komen er vanuit diverse Unica-

bepaald onderhoud nodig gaat hebben. Dan kan

vestigingen in het land talrijke bestellingen binnen bij de

er automatisch via SALES005 (of een oudere ver-

groothandel. Vroeger werden die bestellingen telefonisch

sie van de SALES Standaard) een bericht uitgaan

gedaan, zo herinnert Lok zich, of schriftelijk via ouderwets

dat automatisch bij de ontvanger omgezet wordt

doordrukpapier. “Je kunt je voorstellen dat een dergelijk

in een werkorder, om zo preventief onderhoud

proces veel foutgevoeliger is dan een digitaal system-to-

uit te voeren.” Lok denkt dat over een jaar pilots

system. Daarin heb je direct een terugkoppeling op een

met dergelijk intelligent berichtenverkeer plaats-

gedane transactie zonder manueel operator.”

vinden in de bouw- en installatiesector. Volgens

Technische Unie en Unica wisselen inmiddels circa twaalf

Christiaans volgt Technische Unie deze ontwik-

jaar elektronische transactieberichten uit. Dat gaat nog

kelingen op de voet om haar dienstverlening aan

via de zogeheten Internet Connectie Module (ICM).

haar klanten op deze manier te verbeteren.

Een robuust systeem dat doet wat het doen moet, stelt Lok, maar niet zo’n rijk vocabulaire heeft als de SALES 005 met het uniform uitleesbare bestandsformaat XML.

BEPERKINGEN INSBOU

Volgens business-manager Hans Christiaans van de

Desondanks werkt het gros van de bouw- en instal-

Technische Unie heeft zijn werkgever vanaf het eerste

latiesector nog met het verouderde digitale uitwisse-

uur meegewerkt aan de ontwikkeling van gestandaar-

lingsprotocol INSBOU. Dan heeft het niet veel zin voor

diseerde, digitale uitwisseling van informatie binnen de

Technische Unie en Unica om gelijk over te stappen

bouw -en installatiebranche. Maar hij realiseert zich ook

van ICM naar SALES 005. Daarom zetten beiden eerst

dat nog maar weinig bedrijven op dit terrein voorop-

een tussenstap met de transitie naar INSBOU, dat ook

lopen. “Terwijl het wel de basis vormt voor ketensa-

bestanden uitwisselt via XML. Volgens Jan Lok kent

menwerking. Gezien de huidige marktsituatie en de

INSBOU haar beperkingen.

behoefte aan elektronische uitwisseling van data kun je

De SALES005-standaard biedt meer statusinformatie

je als bedrijf eigenlijk niet veroorloven om niet mee te

omtrent orders, leveringen en projecten en is flexibeler

doen met deze vernieuwing.”

van opzet.

22

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

20-21-22-23_casetechnischeunieenunica.indd 22

22-07-20 13:11


Unica, Technische Unie – ETIM, SALES Standaard

Dankzij het nieuwe ERP-systeem waarmee de tech-

productdatabase. Bovendien is het gebruiksvriendelijk.

nisch dienstverlener gaat werken – Microsoft Dynamics

Gevonden artikelen gaan in een winkelwagentje die je

365 – kan Unica zowel INSBOU als SALES 005 bedie-

direct transporteert naar je ERP-pakket, waarna de pro-

nen. Technische Unie daarentegen hanteert meerdere

ducten automatisch op de order worden toegevoegd.

berichtversies, afhankelijk van de klant en uit te wisselen

Klanten zijn er zeer tevreden over, omdat er een kleinere

informatie. “Voor transactieberichten werken we nog

kans is op fouten en ze meer tijdwinst boeken in de

veelvuldig met INSBOU”, geeft Hans Christiaans aan.

administratie die bovendien een stuk inzichtelijker is.”

“Omdat zoals gezegd het gros van de relaties ermee werkt. Daarnaast ondersteunen we onze klanten en

ETIM

partners bij de implementatie van de SALES005 stan-

Technische Unie en Unica maken ook gebruik van de

daard.

ETIM, dat artikelen classificeert voor de bouw- en installatiesector. ETIM informeert iedereen binnen de keten

MEER TIJDWINST EN MINDER FOUTEN

op een uniforme manier over de producteigenschappen

Verder biedt de Technische Unie zogeheten system-to-

en -kenmerken. In beide sectoren groeit de behoefte

systemkoppelingen aan die diverse ERP-pakketten met

om hiervan gebruik te maken. “Onze assortimenten

het systeem van Technische Unie laat ‘praten’. “Door

groeien snel en de informatiebehoefte van de klant per

toepassing van OCI-koppelingen vindt een gebruiker

product neemt toe”, motiveert Christiaans. “Daarnaast

van een bepaald ERP-pakket via de website van de

creëren we een snellere time-to-market door kortere

Technische Unie artikelen, waarbij hij optimaal gebruik

productcycli. Daarom hebben bedrijven meer belang bij

kan maken van filters, lijsten en deeplinks naar fabri-

kwalitatief goede productgegevens. Dat geldt uiteraard

kanten”, aldus Christiaans. “Dat maakt de informatie-

ook voor Unica. Uiteindelijk levert gebruik van ETIM

voorziening over een product veel rijker dan alleen een

minder foutieve bestellingen op.”

De monteurs op de werkplek krijgen digitaal de opdrachtbon binnen.

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

20-21-22-23_casetechnischeunieenunica.indd 23

23

22-07-20 13:11


Mutatie-onderhoud wordt op later moment volgens SALES standaard afgewerkt.

24

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

24-25-26-27_casedekok.indd 24

22-07-20 13:11


De Kok Bouwgroep, Woonkwartier - SALES Standaard

Sneller foutloos dagelijks onderhoud afhandelen De Kok Bouwgroep en woningcorporatie Woonkwartier hebben sinds 2017 het proces van reparatieverzoeken gedigitaliseerd. Het complete traject van het versturen van opdrachtbonnen, statusinformatie en facturering verloopt geautomatiseerd en digitaal. Tot grote tevredenheid van beide partijen, want ze zijn er veel minder tijd mee kwijt en gestandaardiseerde digitale uitwisseling van data werkt nagenoeg foutloos.

De Kok Bouwgroep verzorgt het mutatie- en reparatie-

nen en werkorders op tafel. Tel daarbij dat de workflow

onderhoud voor een deel van de 9500 woningen die de

heel traag verliep en foutgevoelig was en dan heb-

woningcorporatie uit Zevenbergen beheert. “De Kok

ben we het nog niet eens gehad over al die papieren

Bouwgroep krijgt per maand honderden opdrachten

facturen”, vertelt voormalig technisch directeur Hans

van de corporatie en de uitwisseling van informatie

Timmermans van De Kok Bouwgroep. Hij is momenteel

verliep nogal omslachtig”, zegt business-consultant

voor zichzelf als adviseur is begonnen, maar was destijds

Carlo van den Bergh van het bureau HC&H, die in 2016

nauw betrokken bij S@les in de Bouw en de huidige

Woonkwartier ondersteunde met de implementatie van

SALES Standaard.

een nieuw ERP-systeem. Dit werd gekoppeld aan de SALES Standaard van Ketenstandaard Bouw en Tech-

SNELLER FOUTLOZER DATA UITWISSELEN

niek. “Woonkwartier wilde daar graag bij aanhaken,

De Kok Bouw Groep is één van de early adaptors van

omdat deze standaard steeds volwassener werd en naar

de SALES Standaard die circa twaalf jaar geleden het le-

een hoger niveau ging.”

venslicht zag. Ontwikkeld door een groep koplopers van professionele opdrachtgevers, aannemers en groothan-

TRAGE WORKFLOW

dels in bouwmaterialen om het uitwisselen van data in

De onderhoudspartners van Woonkwartier moesten

het traject van offreren tot en met factureren efficiënter,

vroeger inloggen in een speciaal aannemersportaal om

sneller en foutlozer te laten verlopen door middel van

van daaruit de opdracht over te typen. Deze werd dan

digitalisering en standaardisering van berichtenverkeer

uitgeprint en door de uitvoerders ingepland om vervol-

en productidentificatie. “Ik heb altijd gestreefd naar

gens de servicemedewerkers met een stapel bonnen op

meer uniformiteit in het berichtenverkeer”, vertelt Tim-

pad te sturen. “De uitvoerder had een slecht overzicht

mermans. “Ketenpartners in de bouw en het vastgoed

van de status van het project met al die opdrachtbon-

zullen nooit met dezelfde ERP-pakketten werken. Een

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

24-25-26-27_casedekok.indd 25

25

22-07-20 13:11


Real-time digitaal communiceren met ketenpartners leidt tot minder fouten.

woningcorporatie werkt namelijk met een totaal ander

processen in de keten goed op elkaar afstemmen. “Dat

administratief pakket dan ons. Dan is het zaak om de

is een voorwaarde om via de SALES standaard digitaal

ERP-systemen aan elkaar te koppelen via een standaard.

data uit te wisselen. Uit diverse trajecten met corpora-

Iedereen in de keten heeft baat bij een gestandaar-

ties en aannemers blijkt elke keer weer hoe belangrijk

diseerde berichtenuitwisseling. Het gaat om zoveel

dat aspect is.”

handelingen, groot en klein, dat je alleen al door een soepeler bedrijfsvoering besparingen realiseert.” Om

REAL-TIME COMMUNICATIE

vervolgens te benadrukken dat ketenpartners de werk-

De Kok Bouwgroep krijgt de opdrachtbon digitaal binnen van Woonkwartier en deze wordt vervolgens automatisch ingevoerd in het eigen ERP-systeem. Opnieuw inkloppen van data is dus niet meer nodig. Daarbij kan de vakman op de bouwplaats vooraf op zijn IPad zien welke opdrachtbonnen hij gaat uitvoeren en welke materialen hij daarvoor nodig heeft. Dat scheelt heel veel tijd en kosten”, aldus Timmermans. Andere voordelen zijn volgens hem dat De Kok Bouwgroep real-time kan communiceren met de opdrachtgever en andere ketenpartners over de status van het project. Zo heeft ieder-

Administratieve rompslomp op de oude manier.

26

een actueel inzicht in de stand van zaken. “We weten

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

24-25-26-27_casedekok.indd 26

22-07-20 13:11


De Kok Bouwgroep, Woonkwartier - SALES Standaard

met z’n allen veel beter in welke fase het werk verkeert.

we foutloos beheersen. Het is een kwestie van zorgvul-

Daardoor heeft iedereen beter overzicht.”

dig werken, ook met standaard berichtenuitwisseling.

Dankzij SALES standaard kan De Kok Bouwgroep ook

De kwaliteit van de data moet goed zijn. Vergelijk het

digitaal berichten uitwisselen met zijn onderaannemers.

met een stuurfoutje van de TGV; dat heeft grotere ge-

De voormalig technisch directeur legt het uit aan de

volgen dan een stuurfout met een fiets.”

hand van mutatie-onderhoud. “Stel dat bij een renovatie andere bouwspecialisten nodig zijn. Dan kan De

AUTOMATISCHE FACTURERING

Kok Bouwgroep vanuit dezelfde werkorderbon die door

Het grootste voordeel voor Woonkwartier is de geauto-

onze opdrachtgever aan ons is verstuurd, de opdracht

matiseerde facturering. “Dat maakt het proces efficiënter

verstrekken. Alle informatievelden zijn namelijk al inge-

en minder foutgevoelig”, aldus Van den Bergh. De factuur

vuld, zodat de onderaannemer snel aan de slag kan.”

wordt automatisch in het ERP-systeem van de corporatie geplaatst. De medewerkers van de corporatie hoeven

ZORGVULDIG WERKEN

deze data niet meer in te kloppen, waardoor fouten zijn

Woonkwartier is sinds 2017 begonnen met de synchro-

uitgesloten. Bovendien wordt de factuur niet automatisch

nisatie en koppeling van de ERP-systemen van haar

gekoppeld aan de aanvraagprijs van de aannemer. “Zoiets

ketenpartners, waaronder dus De Kok Bouwgroep. Dit

moet overigens wel goed worden geprogrammeerd in

geldt in eerste instantie voor de reparatieverzoeken

de standaard”, vertelt de business-consultant. “Wat dat

en op een later moment komt mutatie-onderhoud en

betreft kunnen we sommige zaken nog strakker inregelen,

projectmatig onderhoud erbij. Van den Bergh: “We zijn

bijvoorbeeld de loskoppeling van aanvraagprijs en factuur

klein en simpel begonnen met de standaardisering voor

en de procesvolgorde. Die moet je als ketenpartners goed

de reparaties in onze huurwoningen. Dat proces willen

scherp houden: wie doet wat op welk moment?”

De huurder wordt sneller en effectiever geïnformeerd.

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

24-25-26-27_casedekok.indd 27

27

22-07-20 13:11


Voorop in de keten BIM-manager bij Strukton Jeroen Mackaij en Head of Product Management bij VSH Caspar van Zoelen leerden elkaar kennen in de klankbordgroep voor de Uniforme Objecten Bibliotheek (UOB). Het leidde tot wederzijds begrip en beter inzicht in elkaars werk.

Om de Uniforme Objecten Bibliotheek te vullen en

daarbij het belangrijkste, en dat is best een omslag voor

zo veel mogelijk fabrikanten en installatiebedrijven te

onze meer dan tweehonderd mensen die continu met

betrekken, werd er in 2019 een klankbordgroep opge-

het fysieke product bezig zijn.”

richt. Jeroen Mackaij was vanaf het begin van de partij, Caspar van Zoelen schoof later aan. Een gesprek met

KENNISMAKING

twee fanatieke voorlopers.

Mackaij en Van Zoelen leerden elkaar kennen in de klankbordgroep voor de Uniforme Objecten Bibliotheek.

CULTUUR

Van Zoelen: “Zo leerden we ook elkaars wereld beter

Mackaij is binnen Strukton verantwoordelijk voor de

kennen. Dat was nodig. Bepaalde kennis was er wel van

implementatie van BIM. Strukton houdt zich bezig met

elkaar, maar je gaat niet zonder aanleiding de diepte in.

installatieprojecten vanaf de bouw tot het meerjarig

Wij weten vaak niet waar installatiebedrijven tegenaan

onderhoud. In alle fases van die bouwcyclus speelt BIM

lopen. En omgekeerd zijn dingen die ik belangrijk vind,

een grote rol. “Ik probeer BIM uit te rollen in de orga-

dat voor Jeroen helemaal niet.” Van Zoelen vindt het ook

nisatie”, vertelt Mackaij. “Het is al verankerd in onze

van belang dat de partners van VSH zien hoeveel werk

strategie, nu ben ik bezig met mensen en processen.

iets soms is. “Het grote voordeel van één bibliotheek is

Ik probeer een cultuurverandering te bewerkstelligen.”

dat wij alles één keer aanleveren op één manier: geclassi-

Die cultuurverandering, daar herkent Van Zoelen zich

ficeerd en geparametriseerd volgens ETIM MC, in plaats

wel in. Hij werkt bij VSH, een bedrijf dat leidingsyste-

van op twintig verschillende manieren. We hebben zo’n

men, appendages en fittingen produceert. “Wij zijn

10.000 artikelnummers voor de Nederlandse markt en elk

heel goed in het fysieke product, maar hoe kunnen we

artikel heeft tussen de 40 en 80 kenmerken. Daar wordt

de stap maken naar digitalisering? Bewustwording is

vaak aan voorbij gegaan.” De klankbordgroep is voor Van Zoelen ook een bevestiging dat zij het werk dat het aanleveren aan de UOB vraagt, niet voor niets doen. “De rest van de keten wil het zo ontvangen. We voldoen dus echt aan de vraag. Ik moet nu wel veel meer data aanleveren, maar dat levert ook meer functionaliteiten op.” DATABRIJ Voor Mackaij is de aangeleverde ETIM data van bijvoorbeeld VSH de sleutel tot minder faalkosten en meer inzicht. “Wij opereren in de hele life cycle. We werken dus samen met verschillende partijen op verschillende momenten. Uit hun ETIM data halen wij kostenramingen,

28

28-29_uob.indd 28

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

22-07-20 13:11


Strukton Worksphere, VSH – ETIM

Caspar van Zoelen: “Als producent actief meewerken.”

Jeroen Mackaij over de UOB: “DDS-CAD, Revit, het maakt niet uit wat je gebruikt.”

planningen en begrotingen. Het is onze bron; de digitale

gaan we enthousiasmeren en motiveren tot een goed

kopie van een gebouw.” Voorheen was het verzamelen

niveau. Na de implementatie- en ontwikkeltijd gaan we

van data een enorme klus: iedere leverancier leverde op

dit afdwingen. Anders blijven wij faalkosten houden.”

zijn eigen manier aan, afhankelijk van de software van het betreffende bedrijf. Dit moest vervolgens omgezet

LANGE ADEM

worden om het bruikbaar te maken. “Dat is dus onwerk-

Mackaij: “Ik denk wel dat het een project van de lange

baar”, stelt Mackaij. Daarom is een onafhankelijk platform

adem wordt. Dat zit hem echt in de cultuuromslag. We

voor Strukton een uitkomst. “Tekla, Revit, het maakt niet

moeten mensen leren werken met de bibliotheek. En

uit wat je gebruikt want de UOB, gebaseerd op ETIM MC

laten zien dat het hun werk echt makkelijker en ook

past op alle softwareapplicaties.” Behalve een geome-

leuker maakt. Onze engineers zijn nu nog heel druk met

trisch model volgens ETIM MC biedt de UOB extra ETIM

data omzetten in plaats van met gebouwen modelleren.

data zoals materiaaltype en aansluitingen. Mackaij: “Die

Straks kunnen zij zich weer op hun werk focussen.” Van

extra data gebruiken wij voor kostencalculaties, bestellin-

Zoelen: Opmerkingen zoals ‘het ETIM MC model is niet

gen en het voorspellen en plannen van onderhoud.”

goed’ of ‘ik kan mijn producten niet kwijt in de ETIM MC standaard’ zijn geen excuus. Daarom moet je als produ-

HARDE EIS

cent dus actief meewerken.”

Het succes van de UOB hangt voor een groot deel samen met hoeveel fabrikanten en installatiebedrijven er meedoen, erkennen zowel Mackaij als Van Zoelen. Er

WAT IS DE UOB?

moet tenslotte voldoende ETIM MC data aangeleverd

De Uniforme Objecten Bibliotheek (UOB) combi-

worden. “Ik geloof hier in, maar het moet inderdaad wel

neert ETIM (EC en MC) geclassificeerde en gepa-

gebruikt gaan worden”, zegt Van Zoelen. “Daarom is de

rametriseerde data van fabrikanten met objecten

klankbordgroep ook zo belangrijk.” Van Zoelen verwacht

uit de UOB tot gestandaardiseerde BIM-objecten.

dat klanten na verloop van tijd gaan eisen dat ETIM MC

Deze kunnen dan weer gebruikt worden in elke

data volgens de UOB-richtlijnen aangeleverd worden.

CAD-applicatie. Er worden open standaarden ge-

“Dan kun je er maar beter op tijd bij zijn. Ben je een se-

bruikt, bestaande uit sets van afspraken die voor

rieuze speler of niet?” Mackaij ziet het ook wel gebeuren

iedereen beschikbaar zijn. Op dit moment wordt

dat installatiebedrijven op termijn eisen gaan stellen aan

door fabrikanten volop gewerkt aan het vullen van

de geleverde ETIM MC data. “Als de bibliotheek er is,

de bibliotheek met ETIM MC data.

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

28-29_uob.indd 29

29

22-07-20 13:11


Standaarden essentieel voor samenwerking in de keten Er ligt een enorme potentie om digitale communicatie in de hele keten aan elkaar te knopen en het bouwproces te verbeteren. Standaarden zijn daarvoor een must. Jeroen van der Holst (ETIM), Radboud Baayen (STABU) en Luuk d’Hooghe (SALES Standaard) over hun werk bij Ketenstandaard Bouw & Techniek, het belang van samenwerken met de markt en de actuele uitdagingen.

30

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

30-31-32-33-34_interviewdriemedewerkers.indd 30

22-07-20 13:12


ETIM, SALES Standaard, STABU

Luuk d’Hooghe: “Op meerdere vlakken werken we

Luuk d’Hooghe is verantwoordelijk voor de

bij Ketenstandaard samen met de markt om ontwik-

SALES Standaard, wat staat voor Samenwerking

kelingen rond digitale communicatie aan te jagen.

tussen Afnemers, Leveranciers en Softwarepar-

We pakken daarin veel op. Treffend voorbeeld is

tijen. Dit is een XML communicatiestandaard die

een Internet of Things-project momenteel vanuit de

partijen in de bouw en installatie gemakkelijker

DigiDealGo. Dat ontstaat op basis van vragen over IoT

laat communiceren van computer naar compu-

uit de markt. We stellen dan een werkgroep samen,

ter. “Het is niet alleen een technische uitdaging

waarin we use cases uit de markt proberen te vertalen

– juist het proces is de uitdaging. De standaard

naar een SALES bericht. Dat is volop in ontwikkeling.

beschrijft ook een proces met afspraken.”

Verschillende stakeholders zitten erbij en praten mee over de ontwikkeling van zo’n standaard. Bij ETIM en STABU is dat niet anders. In de werkgroepen wordt het echte werk gedaan. Wat daar uitkomt, wordt uitgerold in markt, met daaraan gekoppeld een reviewperiode. Dan moet blijken of wat we bedenken ook iets is waar de markt op zit te wachten. Het kan daarbij soms lastig zijn om de markt te laten inzien dát ze dit nodig hebben. Daarin schuilt een belangrijke taak voor ons als Ketenstandaard: te laten zien wat je kunt met een nieuw berichtsoort of feature. Daarnaast komen er initiatieven vanuit commissies. “De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen komt er aan – moeten wij hier iets mee in onze standaarden?” Jeroen van der Holst: “Er zijn meer dan 5900 productklassen gedefinieerd in ETIM in de afgelopen dertig jaar. Wij kunnen niet van al die vakgebieden op de hoogte blijven. Dus alleen al daarvoor zijn we afhankelijk van de markt. Dat doen we via commissies waarin vertegenwoordigers uit de praktijk zitten. Daardoor worden onze standaarden ook gedragen door de praktijk.” Radboud Baayen: “Een mooi recent voorbeeld vanuit

tematiek, zodat dit ook bij contractvorming kan worden

STABU is dat we in samenwerking met de Rijksdienst

toegepast. Dit betekent voor de opdrachtgever dat

voor Cultureel Erfgoed en de Stichting ERM (Erkende

deze kan toetsen of het werk ook is uitgevoerd volgens

Restauratiekwaliteit Monumentenzorg) het onderdeel

de richtlijnen waarom is gevraagd. Dat leidt daarmee

restauratie hebben toegevoegd in de STABU database.

tot kwaliteitsverbeteringen. Zoiets kunnen wij niet zon-

Dat hebben we gedaan om de uitvoeringsrichtlijnen

der deze marktpartijen. Momenteel zijn we bezig met

zoals zij die hebben opgesteld te verwerken in de sys-

hef- en hijsvoorzieningen, specifiek naar aanleiding van

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

30-31-32-33-34_interviewdriemedewerkers.indd 31

31

22-07-20 13:12


een vraag vanuit theaterbouwers. Ook daar bestaat de

literen dat deze standaarden niet zichtbaar maar wel

behoefte om dit soort zaken beter te kunnen voorschrij-

merkbaar verstuurd kunnen worden.”

ven met behulp van de STABU-systematiek.”

Baayen: “Daarom is het goed dat we met meerdere

D’Hooghe: “Bij de ontwikkeling van dit alles is samen-

standaarden op één fundament zijn samengebracht. Dat

werking met softwarepartijen erg belangrijk. Zíj faci-

zorgt voor betere afstemming en kan ook voor softwarepartijen een goed argument zijn om aan te sluiten bij de standaarden van Ketenstandaard.”

Jeroen van der Holst is manager ETIM bij Ke-

Van der Holst: “Dat we samen op één fundament staan,

tenstandaard Bouw & Techniek. Hij beheert met

zorgt er ook voor dat we onszelf ontwikkelen op het

twee medewerkers het Europees Technisch In-

gebied van beheer van de standaarden. We leren bij

formatie Model. Dat is een classificatiestandaard

ETIM veel van STABU, kunnen direct afstemmen met

waarbij producten in groepjes zijn ingedeeld, op

de SALES Standaard – we groeien onderling naar elkaar

basis van overeenkomstige kenmerken. “Door

toe. En er zijn onderling ook nog wel wat schakeltjes

dat vast te leggen, kun je informatie gestructu-

te maken. ETIM is bijvoorbeeld gebaseerd op zoekter-

reerd uitwisselen met bijvoorbeeld de SALES

men, om het zoeken en uitwisselen te vergemakkelijken.

standaard. Vergelijk het met de classificatie van

STABU-specificaties zijn meer gebaseerd op normen.

insecten, of het zoeken naar producten op Bol.

ETIM moet wat specifieker worden om te matchen

com. Een uitbreiding hierop is ETIM MC, waarbij

met STABU. Dat is wat er onder de motorkap aan onze

MC staat voor modelling class. Daarbij koppelen

kant nog moet gebeuren. Maar zoals gezegd: er zijn

we ETIM aan BIM-modellen.”

meer dan 5900 klassen in ETIM en 10.000 specificaties in STABU, dus dat is niet van de een op andere dag geregeld.”

KOPPELEN VAN STANDAARDEN Van der Holst: “Een van de belangrijkste issues die we bij Ketenstandaard aan het oplossen zijn: het BIM-model heeft heel veel standaardisatie nodig. Veel partijen in de bouw- en installatiesector zijn met eigen standaarden aan het werk. Dat zorgt voor een hoge mate van incompatibiliteit. Bij bouwbedrijven zie je grofweg twee stromingen: een jonge generatie die met nieuwe software 3D-ontwerpen aan het maken is, en de meer traditionele afdelingen die materiaalleveringen moet uitwerken en dat via een andere stroom doen. Zij zijn meer bezig met specificeren en materiaallijsten. Het bestek en het 3D-ontwerp zijn, kortom, nog te veel verzuild. Als aan de ene tak iets wijzigt, verandert dat

32

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

30-31-32-33-34_interviewdriemedewerkers.indd 32

22-07-20 13:12


ETIM, SALES Standaard, STABU

niet automatisch aan de andere kant. Hier is nog veel

Radboud Baayen stuurt STABU aan. De be-

synchronisatiearbeid nodig.”

steksystematiek waarmee jaarlijks meer dan 10

“Een andere uitdaging zien we bij BIM-objecten van

miljard euro aan projecten wordt beschreven.

fabrikanten. Op het moment dat zij een BIM-object aan-

“Wij zijn bezig met een golf van vernieuwing,

leveren, maken ze een kopie van het originele product-

zowel technisch als inhoudelijk, om een betere

ontwerp. Wijzigt dit product bij de ontwikkelafdeling,

aansluiting te krijgen bij het bouwproces.”

dan is er een oud virtueel BIM-model. De actualiteit bewaren van het bouwproces, loopt hiermee gevaar.” “Fabrikanten zijn hierbij op zoek naar branche-brede oplossingen. Zodat ze één keer hun werk goed kunnen doen en hun modellen kunnen publiceren en bijhouden. Hoe dat zou kunnen? Mijn go-to voorbeeld hierbij is het expansievat. De hoogte, diameter en de aansluiting staan als kenmerk in ETIM. Op die basis zou je al een vat kunnen tekenen, met variabele maten voor een 8-, 12-, 18- of 25-liter vat. Gebruik hetzelfde BIM-model, maar koppel daar de data van de fabrikant aan. Dan wordt het interessant, want dan kun je als fabrikanten sámen zeggen: we betalen één keer voor de ontwikkeling van een Revit-, Autocad- of Sketchup-tekening, waarbij die koppelingen met ETIM zijn gemaakt. Zet die modellen neer op een centraal platform en stuur daar de data naar toe volgens ETIM, met behulp van

bestek voor zijn neus krijgt - met daarin al wel of nog

een SALES-bericht. Dan kun je vervolgens werken aan

geen specifieke producten genoemd - kan hij via die

koppelingen met de specificatie-kant (STABU) en is de

koppelingen heel snel keuzes maken. Hij weet direct

vraagkant via het BIM-model verbonden met de web-

tegen welke prijs dat kan en welke producten voldoen

shop van de groothandel.”

aan de gevraagde specificaties. Door ETIM te kop-

“De fabrikant krijgt dan meer controle, door het bij-

pelen met een SALES-bericht, kan hij het inkooptraject

houden van de data op die centrale plek. Zolang deze

automatiseren en verkorten. En onderbouwen richting

koppeling in stand blijft, heb je dus de echte actualiteit.

opdrachtgever dat de gekozen producten ook echt

Het model wordt iets meer generiek, maar de data

gelijkwaardig zijn.”

wordt superspecifiek. Je kunt dan vanuit het BIM-object

“Dit is dé reden waarom het belangrijk is een aantal

zien of iets nog leverbaar is, wat de barcode is, welke

generieke standaarden te hebben waar iedereen mee

levertermijn er voor staat, de prijs, de kortingscondities.

werkt. Er is momenteel nog veel wildwest. Iedereen

Maar ook alle technische aspecten die door de fabrikan-

heeft een standaard, en iedereen vindt dat hij de

ten worden onderhouden in het datamodel.”

beste standaard heeft. Een mooie quote hierover die

Baayen: “Op het moment dat een aannemer dan een

ik nog wel eens aanhaal. ‘Standaarden zijn net tanden-

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

30-31-32-33-34_interviewdriemedewerkers.indd 33

33

22-07-20 13:12


borstels: iedereen wil er een, maar niet die van een

dat iedereen dezelfde versie gebruikt. Dat zorgt voor

ander’.”

lagere beheerkosten en een lagere implementatiedrempel. Ontwikkeling nummer twee betreft de weg waarop

ACTUELE UITDAGINGEN

het transport van het berichtje gaat. Tot dusver was dat

Van der Holst: “Waar wij vanuit ETIM momenteel druk

de email, maar we zijn bezig om dat via webservices

mee bezig zijn is de koppeling met de NL/SfB stan-

te laten lopen. Daar hebben we een standaard voor

daard. Die beschrijft wat de ordeningsstructuur is van

geschreven, maar om alle partijen – meer dan 3000

een gebouw.

gebruikers – op dezelfde veilige snelweg, met dezelfde

Als je in die standaard kijkt naar de technische instal-

tolpoortjes en dezelfde belijning te krijgen, is een grote

laties, ga je van ‘verwarming’, naar ‘afgifte’ en dan naar

uitdaging. Technisch niet, maar we moeten bedrijven

‘radiator’, als meest gedetailleerde niveau. Maar in ETIM

van het nut overtuigen. Ook hierbij is commitment van

bestaat de klasse ‘radiator’ niet. Er staan wel vijf soorten

de softwarepartijen heel belangrijk.”

radiatoren in die allemaal hun eigen klasse hebben.

Baayen: “STABU is voor veel mensen de club van

Kortom: om ETIM geschikt te maken voor koppelingen

het bestek. Punt. En het bestek wordt gezien als een

met NL/SfB en STABU is er een hoger niveau nodig.

contract in een traditionele aanbesteding. Dat is een

Deze behoefte is ook geuit vanuit het UOB-project

beeld dat we willen veranderen. Want de inhoud

(Uniforme Objecten Bibliotheek). De 3D-wereld wil

van het bestek is niets anders dan informatie in een

graag het ontwerptreintje aflopen, van conceptueel naar

bepaalde fase van het bouwproces. Informatie die je

generiek naar specifiek. Een groot gedeelte van de tijd

ergens verderop nodig hebt, om te kunnen controleren

wil je het dus niet over fabrikanten of fabricaten heb-

of dat wat je gekregen hebt past bij de vraag. Daar

ben. Tegelijkertijd wil je voor later in het proces wel de

heb je dus data voor nodig. Sinds we met BIM bezig

koppelingen met een bepaalde ETIM-klasse behouden,

zijn wordt er minder gespecificeerd. Daardoor raken

zodat je daar een bestelvraag aan kunt koppelen. De

we informatie kwijt. In 3D zie je de muur wel, maar

oplossing zoeken we in combined classes. Dat is een

niet hoe je deze metselt, wat de voegbreedte is, en

puzzel die we momenteel aan het leggen zijn.”

of je de muur moet impregneren of niet. En dat kan in

D’Hooghe: “Bij de SALES Standaard spelen twee

de toekomst belangrijke informatie zijn, als er bijvoor-

actuele uitdagingen. De eerste is: iedereen op dezelfde

beeld schade is. Deze meerwaarde van specificeren en

versie krijgen. Veel bedrijven hebben de stap gezet om

beschrijven, moet in de keten worden gezien. Het kan

elektronisch te communiceren gemaakt, alleen is dat

meer werk zijn in een bepaalde fase van een project,

vaak 1 op 1. De echte voordelen van de SALES Stan-

maar veel meer opleveren in een volgende fase van

daard komen tot uiting als je met meerdere partijen

een project. Dat is een mindset die nog moet verande-

elektronisch communiceert. Daarvoor is het wel handig

ren in de sector.”

34

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

30-31-32-33-34_interviewdriemedewerkers.indd 34

22-07-20 13:12


COLOFON

De Keten is een uitgave over digitalisering in de bouw- en installatiesector van Ketenstandaard Bouw en Techniek. Correspondentie Ketenstandaard Bouw en Techniek Horaplantsoen 14 6717LT Ede T 088 1500 800 E info@ketenstandaard.nl CoĂśrdinatie Kyra Blankenstein, Anneke van Haegenbergh en Eisma Content Marketing Teksten Margriet Brus, Paul Diersen, Marcel van Rijnbach

Eindredactie Thom Groot Nibbelink Fotografie en beeld ASSA Abloy, Dura Vermeer, Ketenstandaard Bouw en Techniek, De Kok Bouwgroep, Ruiter Bouw, Schneider Electric, Shutterstock, Strukton Worksphere, Unica, VSH, Woonkwartier e.a. Vormgeving ZeeDesign Drukwerk Veldhuis Media, Raalte www.veldhuismedia.nl

Copyrights: Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt worden, in enige vorm of op enige wijze, zonder voorafgaande toestemming van de uitgever. Uitgever en auteurs verklaren dat deze uitgave op zorgvuldige wijze en naar het beste weten is samengesteld, evenwel kunnen zij op geen enkele wijze instaan voor de juistheid of volledigheid van de informatie en aanvaarden dan ook geen enkele aansprakelijkheid voor schade, van welke aard ook, die het gevolg is van deze informatie. Š 2020 Ketenstandaard Bouw en Techiek

Bouwspecial Ketenstandaard Bouw en Techniek / september 2020

35_colofon.indd 35

35

22-07-20 13:12


CONGRES 18 MAART 2021 HART VAN HOLLAND - NIJKERK

‌VAN IDEE TOT BOUWWERKDOSSIER Ben van der Burg zal het congres in goede banen leiden als dagvoorzitter en als discussieleider van diverse talkshows.

TALKSHOWS Tijdens de talkshows zullen verschillende vooraanstaande kartrekkers zich buigen over digitalisering in de bouwsector en het huidige politieke klimaat gerelateerd aan de Bouwagenda. KENNIS- EN PRAKTIJKSESSIES De kennis-en praktijksessies staan in het teken van de ontwikkelingen van de standaarden, de voortgang van projecten en onderwerpen die relevant zijn voor de hele sector. INFORMATIEMARKT Het middelpunt van alle sessies is de informatiemarkt waar softwarepartners van Ketenstandaard het beste van zichzelf kunnen laten zien en zullen vertellen over de mogelijkheden van hun eigen software en hun implementatie ervaringen.

BOUWWERELD KETENAWARD Bouwwereld zal in samenwerking met Ketenstandaard Bouw en Techniek, de eerste Bouwwereld Keten Award uitreiken. Dit is een nieuwe tweejaarlijkse prijs voor teams uit de bouwketen die door uitmuntende samenwerking een project realiseerden dat een aantoonbare hogere kwaliteit heeft door die samenwerking. AANMELDEN Zet 18 maart alvast in uw agenda! Wilt u graag op de hoogte gehouden worden over dit event, stuur dan een email naar congres@ketenstandaard.nl Note: Ketenstandaard volgt de ontwikkelingen rondom COVID-19 op de voet en houdt zich te allen tijde aan richtlijnen van het RIVM. De exacte invulling en format van het congres zijn afhankelijk van de omstandigheden van dat moment.

KETENSAMENWERKING VAN FABRIKANT TOT GEBRUIKER 36_adv.indd 36 KS0013 Advert Congres 18 maart 2021 (195x275mm).indd 1

22-07-20 13:12 22-07-2020 10:05

Profile for Ketenstandaard Bouw en Techniek

Bouwspecial: De Keten  

Advertisement
Advertisement

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded

Recommendations could not be loaded