Page 1

leren vernieuwen

Informatiekaart 04

Een doorlopende ontwikkelingslijn & het volgen van de leerling

Door het gebruik van ict als volgmiddel van

Figuur 4.1. Bouwstenen van Vier in Balans

de leerling ontstaat een beter zicht op de (doorlopende) ontwikkeling van de leerling. Dit beeld is van belang voor een goed en passend aanbod van leerstof aan de leerling. Er zijn veel ict-mogelijkheden die hieraan bijdragen. In deze kaart wordt ingegaan op de administratie, het digitaal toetsen, een passend onderwijsaanbod, en de combinatie van de doorlopende ontwikkelingslijn en een passend aanbod met ict. Deze informatiekaart raakt

Administratie

de componenten visie en didactisch gebruik van ict

In elk schoolplan moet aandacht zijn voor de

voor leren uit het Vier in Balans Model.

ontwikke足ling van de leerling. Deze ontwikkeling wordt bijgehouden in het leerlingvolgsysteem (LVS).


Inmiddels is op vrijwel elke school in ons land een

duidelijk hoe een leerling heeft gepresteerd, maar

digitaal LVS in gebruik. De bekendste zijn het Cito-

kan ook worden voorspeld hoe de leerling zich zal

LVS, ParnasSys en het Esis LVS. De systemen zijn

ontwikkelen. Op die wijze ontstaat een ontwikkel­

gekoppeld aan de leerlingadministratie. Het gebruik

perspectief. In de meeste gevallen bieden deze

van deze volgsystemen is onderdeel van het

gegevens de leerkracht voldoende informatie om de

secundaire (onderwijsondersteunend) proces in de

leerling verder passend te begeleiden.

school. De huidige digitale systemen geven een grote hoeveelheid informatie en analyseren de voortgang

Wanneer de schoolleider het gebruik van het digitaal

van het leren van individuele leerlingen en groepen

LVS in het schoolplan wil vastleggen, kan dat bijvoor-

leerlingen. Op basis van toetsuitslagen wordt

beeld op de volgende wijze.

Wat is het doel?

Alle leerkrachten zijn in staat gebruik te maken van de informatie uit de volgsystemen van de school om een passend leeraanbod voor de leerlingen te genereren.

Wanneer zijn we tevreden?

Alle teamleden zijn in staat op elk punt in de ontwikkeling van de leerling een juist onderwijsaanbod te bieden. Alle teamleden zijn in staat hierin een keuze te maken tussen een aanbod gebaseerd op kennisoverdracht en een aanbod gebaseerd op kennisconstructie. In beide gevallen kan het teamlid ook bepalen of het toevoegen van de compo­nent ict een verhogend effect heeft op het leer­ rendement.

Wie is verantwoordelijk?

Directie, team.

Wat is het concrete resultaat?

Op schoolniveau worden de leerkrachten door directie geschoold in het werken met het leerlingadministratie­ programma. Op schoolniveau zijn de teamleden in staat informatie die zij nodig hebben uit de leerlingvolgsystemen te halen. Op leerlingniveau kan een teamlid opzoeken waar de leerling staat. Het teamlid kan voor zijn leerlingen een onderwijsaanbod bieden, gebaseerd op de ontwikkeling van de leerlingen. Het teamlid gebruikt, afhankelijk van de leerling, een aanbod gebaseerd op kennisoverdracht of juist op kennisconstructie. Het teamlid maakt elke keer de overweging of, en zo ja, welke, ict-toepassingen de leerling verder helpen in zijn ontwikkeling. De ontwikkeling van individuele leerlingen wordt regel­ matig bekeken en bijgestuurd.


Wanneer is het gerealiseerd?

Eind 2011: het team is geschoold en teamleden weten hoe ze de gewenste informatie uit de systemen moeten halen. Eind 2012: de teamleden bekijken de ontwikkelingen van hun leerlingen regelmatig en passen hun les daarop aan. Eind 2013: de teamleden letten bij het aanpassen van hun les op de ict-mogelijkheden voor de betreffende leerling(en). Overleg binnen team (jaarlagen/bouw) over welke informatie het meest gebruikt wordt en of men nog iets van elkaar kan leren. Eind 2014: gang van zaken hetzelfde als het jaar ervoor. Evaluatie: zijn de leerlingen verder vooruitgegaan dan voorheen verwacht werd? Wordt ict ingezet voor individuele ontwikkeling van leerlingen?

Digitaal toetsen en passend onderwijs­ aanbod

steld tijdstip door een hele groep. Methode­gebonden

Naast de veel gebruikte wijze van toetsen – de leer-

toetsen zijn vaak gekoppeld aan een leerstofonder-

ling maakt een test op papier waarna de leerkracht

deel. Beide toetsmethoden passen uitstekend bij een

de uitslagen invoert in het LVS – wordt tegenwoordig

onderwijsvisie gebaseerd op kennis­overdracht en

ook vaak digitaal getoetst. Cito biedt steeds meer

klassikaal onderwijs.

toetsen op deze wijze aan en ook veel methodegebon-

Bij kennisconstructie als basis voor de onderwijsvisie

den toetsen kunnen op de computer gemaakt worden.

past een digitaal portfolio beter. In al deze gevallen

Het voordeel van deze wijze van toetsen voor de

bepaalt de onderwijsvisie de werkwijze.

Cito-toetsen worden vaak afgenomen op een vastge-

leerkracht is dat de uitslag van de toets meteen berekend is. Dat verlaagt de werkdruk voor leer­

Omgekeerd kan ook de keuze voor digitaal toetsen

krachten. Ook wordt door het computersysteem vaak

een verandering teweegbrengen in het onderwijs-

meteen een foutenanalyse gemaakt en een advies

proces. Met name oefenprogramma’s worden steeds

gegeven ten aanzien van de volgende stappen die de

slimmer en daarmee adaptiever. Op basis van de

leerling zou moeten doorlopen. Dit maakt het

resultaten die de leerling haalt met bijvoorbeeld

mogelijk voor de leerling een meer passend onder-

rekenprogramma’s, bepaalt de computer welk volgend

wijsaanbod te formuleren.

niveau geschikt is voor deze leerling. De leerkracht krijgt een overzicht van de gemaakte opdrachten met

De impact van de onderwijsvisie op het gebruik van digitale toetsen en vice versa

daarbij een foutenanalyse. Hierdoor krijgt de leer-

Wanneer men op een school voornamelijk werkt

Dit betekent tegelijkertijd dat het klassikale aanbod

vanuit kennisoverdracht, wordt veelal getoetst op

meer wordt losgelaten. In dit geval beïnvloedt de

inhoud. Wanneer de onderwijsvisie meer georiën-

keuze voor een bepaalde werkwijze de onderwijsvisie

teerd is op kennisconstructie, zal de nadruk vaker

van de school.

liggen op het volgen en vastleggen van het leer­proces.

ling een veel persoonlijker programma aangeboden.


Tabel 4.1. Vergelijking kennisoverdracht en kennisconstructie (gebaseerd op OECD, 2009)

Doorlopende ontwikkelingslijnen en passend onderwijsaanbod met ict

www.acadin.nl een bron van mogelijkheden zich

Door het gebruik van ict als volgmiddel van de leer-

verder te ontwikkelen met uitdagende opdrachten

ling via een LVS, de resultaten van methodegebonden

en lessen. Daarnaast kan elke leerkracht zelf creatief

toetsen, een portfolio of een combinatie van deze

gebruikmaken van de mogelijkheden die ict biedt:

zaken ontstaat een beter zicht op de (doorlopende)

op het gebied van kennisconstructie met ict liggen

ontwikkeling van de leerling. Dit beeld is van belang

er bijvoorbeeld mogelijkheden om met een webcam

voor een goed en passend aanbod van leerstof aan de

of eenvoudige camcorder animaties te maken waarin

leerling zowel gedurende zijn loopbaan binnen het

leerlingen andere leerlingen uitleg geven over een

PO als bij de overgang naar het VO.

bepaald onderwerp.

ict biedt mogelijkheden voor zowel zwakkere leerlingen als meer begaafde leerlingen. Zo zal een adaptief oefenprogramma zoals het onlangs door de Universi足teit van Amsterdam ontwikkelde Rekentuin, voor zwakke en snelle leerlingen een aangepast oefen足programma aanbieden. Ook een programma als Kurzweil, dat dyslectische leerlingen ondersteunt door teksten voor te lezen, blijkt goede resultaten te genereren.

Voor cognitief begaafde leerlingen biedt


Een voorbeeld: gebruik Kurzweil Bij ernstige en complexe dyslexie of vergelijkbare lees- en taalproblemen is een hulp­ middel nodig dat ondersteuning biedt op alle probleem­gebieden: technisch lezen, begrijpend lezen, spellen, schrijfwerk, structureren en studeren. ict-Delta heeft in het kader van EXPO, het onderzoeksprogramma van Kennisnet, samen met de Universiteit Twente onderzoek gedaan naar het effect van Kurzweil als ict-hulpmiddel voor dyslectische leerlingen. Kurzweil 3000 is een geavanceerd softwarepakket voor scannen, technisch en begrijpend lezen, spellen, strategisch schrijven, leren en studeren. Het wordt veel op scholen gebruikt. Kurzweil leest ongeacht het bestandstype digitale teksten voor. PDF-, Word-, internet- en overige bestanden vormen geen probleem. Het Scan- en Leer­ station zet tekst van papier geautomatiseerd om in een digitale tekst, zonder dat de lay-out en afbeeldingen van het origineel verloren gaan.

Het onderzoek richtte zich op de volgende vraag. Kan een ict-gestuurd programma als Kurzweil de volgende doelen helpen realiseren: • een grotere zelfstandigheid (minder afhankelijk zijn van hulp van anderen; zonder extra hulp gewoon mee kunnen doen)? • een grotere motivatie om te lezen? • meer zelfvertrouwen?

In deze informatiekaart

foutenanalyse genereert en adviseert over vervolgstappen voor de leerling. Dit verlaagt de werkdruk voor de leerkracht en maakt het mogelijk voor de leerling een meer passend onderwijsaanbod te formuleren. Omgekeerd kan ook de keuze voor digitaal toetsen een verandering teweegbrengen in het onderwijsproces en de onderwijsvisie van de school beïnvloeden. Een ict-programma als Kurzweil biedt daarbij mogelijkheden voor zowel zwakkere leerlingen als meer begaafde leerlingen.

Door het gebruik van ict als volgmiddel van de leerling ontstaat een beter zicht op de (doorlopende) ontwikkeling van de leerling. Het optimaal gebruik van een digitaal leerlingvolgsysteem (LVS) kan in het schoolplan worden vastgelegd. De onderwijsvisie van de schoolleider bepaalt de keuze voor de wijze van toetsen. Voordelen van digitaal toetsen zijn dat de uitslag van de toets meteen bekend is; dat de computer een

Uit het onderzoek bleek dat de leerlingen positieve ervaringen opdeden met de inzet van ict op deze manier: “Ik heb voor het eerst een dik boek uitgelezen.” Daarnaast bleek dat leerlingen de gelezen teksten beter begrepen. Hierdoor werd het cognitief zelfvertrouwen van de Kurzweil-gebruikers vergroot. Ook bleek uit het onderzoek dat leerlingen meer gemotiveerd en meer zelfstandig zijn gaan lezen.


Bronnen en relevante sites: • Kennisnet (2010). Vier in Balans Monitor 2010. Zoetermeer: Kennisnet. * • http://tule.slo.nl/ • http://www.cito.nl/nl/onderwijs/primair%20onderwijs/cito_volgsysteem_po.aspx • http://www.rovict.nl/?main=esisa • http://www.parnassys.nl/ • http://www.acadin.nl/ • http://www.ictdelta.org • http://www.lexima.nl/algemeen/geavanceerde-dyslexiesoftware/kurzweil-3000 Publicaties gemarkeerd met * zijn ook beschikbaar via onderzoek.kennisnet.nl.

4 Doorlopende ontwikkelingslijn  

Doorlopende ontwikkelingslijn

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you