Issuu on Google+

Jaarverslag 2009

Samen werken aan economische vernieuwing


Sluit je aan Ondernemers Onderwijs

Overheid Kennisalliantie

Onderzoekers


Inhoudsopgave Voorwoord

4

Doel van de Kennisalliantie

6

Resultaten op hoofdlijnen

7

Drie pijlers van de Kennisalliantie

8

Kennis

9

Activiteitenagenda Kennisalliantie 2009

10

Zes economische clusters van de Kennisalliantie

11

Transport & Logistiek

12

Greenports

14

Health & Life Sciences

16

Water- & Deltatechnologie

18

Proces & Petrochemie

20

Vrede, Recht & Veiligheid

22

Kennisbruggen

24

Arbeidsmarkt en Onderwijs

25

Netwerken

26

Innovatienetwerkbijeenkomsten 2009

27

Jaarcijfers 2009

28

Toelichting op de jaarcijfers 2009

29

Focus op de toekomst

30

Projectenoverzicht 2009

32

Medewerkers Kennisalliantie

34

4 | Samen werken aan economische vernieuwing

Bas Verkerk Voorzitter bestuur

Nico van Buren Directeur


Voorwoord

Samen werken aan economische vernieuwing Inzet op organiserend vermogen blijft nodig

Programmatische aanpak

ingezette vernieuwing van de Kennisalliantie de ruimte kreeg om zich

Volgens de Lissabonstrategie moest de EU in 2010 veranderd zijn in

Door inzet op programmatisch werken ontwikkelt de Kennisalliantie

te bewijzen. Wij zijn van mening dat de resultaten voor zich spreken

de meest concurrerende en dynamische kenniseconomie van de

een extra instrument om het organiserend vermogen op kennis en

als het gaat om de bijdrage die geleverd is aan het versterken van de

wereld. Dat doel is niet gehaald, ook niet voor Zuid-Holland. De

innovatie in Zuid-Holland te versterken: met partners ontwikkelen

kenniseconomie in Zuid-Holland.

Kennisalliantie ziet echter geen enkele reden waarom Zuid-Holland

we een focus op vernieuwing om daarin vervolgens samen te werken

dit ambitieuze doel zou moeten loslaten. De financiële en economi-

in concrete projecten. Voorbeeld van een brede samenwerking is

sche crisis is nog niet achter de rug, en naar verwachting krijgt Europa

Delft Blue Technology. De energie waarmee consortia binnen dit

op langere termijn te maken met een kleinere groei. Dus is het nog

programma innovaties realiseren, geven een economisch impuls aan

In 2003 committeerden 24 partijen uit ondernemers, onderzoek,

belangrijker om onderscheidend te zijn en onze potentie te

de Zuidvleugel. In 2010 en 2011 gaan we meer programmatische

onderwijs en overheid zich aan het 'Handvest voor de Kennisalliantie

benutten. Daarom is investeren in kennis van groot belang. Maar

samenwerkings-verbanden aan om de kenniseconomie te verster-

Zuid-Holland', mede geïnspireerd door de Lissabonstrategie en met

investeren in kennis alleen gaat voorbij aan het optimaal benutten

ken. Hierbij kijken we naar de mogelijke bijdrage aan de regionale

zicht op veranderende sociaaleconomische verhoudingen. Partijen

van die kennis voor economische vernieuwing. De inzet op organise-

economie, de aanwezige energie (vooral onder ondernemers), de

waren zich bewust dat de ruim aanwezige kennis onvoldoende benut

rend vermogen blijft daarin nodig.

vraag of de vernieuwingen andere innovaties op gang brengen en of

Met gepaste trots blikken wij terug op een mooi jaar voor de Kennisalliantie. 2009 was het eerste jaar waarin de begin 2008

Terugblik

het programma bijdraagt aan ruimtelijk-economische ambities.

werd voor economische vernieuwing. Om hier verandering in te brengen richtte men de Kennisalliantie op.

Bijdrage aan de regionale economie

Uitgangspunten bij de oprichting van de Kennisalliantie

Door het bij elkaar brengen van ondernemers, onderzoeks- en

Economische agenda voor de Zuidvleugel onderwijsinstellingen en overheid in samenwerkingsverbanden, het

Voor de Kennisalliantie staat één adagium hoog op de lijst: Innove-

De Kennisalliantie moet het platform worden waarin deelnemers aan

creëren van gezamenlijke focus en door toe te werken naar concrete

ren doet men niet alleen. De samenwerking tussen Rotterdam, Den

de regionale kenniseconomie elkaar ontmoeten, activiteiten op elkaar

resultaten, versterkt de Kennisalliantie proces- en projectmatig de

Haag en de Provincie Zuid-Holland om in Zuidvleugelverband een

afstemmen en samen de kennisintensieve bedrijvigheid en innovatie

versnelling van innovatie en economische vernieuwing. Dit gebeurt

economische agenda voor de periode 2010-2020 te definiëren,

naar een hoger plan tillen. (Handvest Kennisalliantie Z-H)

met de inzet van de pijler Projecten, en in breder verband ook door

vinden wij van groot belang. Bestuurlijke focus en samenhang

Het bij elkaar brengen van de juiste partijen moet vooral op regionaal

de inzet van de pijlers Netwerken en Kennis. Met Netwerken zet de

bundelt energie en daadkracht. En dat is nodig in een regio die een

niveau plaatsvinden. Daar immers is sprake van een duidelijke 'focus'

Kennisalliantie in op versterking van generieke netwerken van

aantal troeven in handen heeft, maar daar alleen met inzet en

en daar kunnen partijen, complementair aan elkaar, werken aan een

innovators en het zichtbaar maken van innovatie. Respectievelijk door

finesse winst uit weet te halen. Met de juiste voorwaarden

gezamenlijk doel. Bovendien kan op regionale schaal makkelijker een

het opzetten van een Kennis Community en het jaarlijkse Kennisfesti-

scheppende omgeving kan de Kennisalliantie met ondernemers,

balans worden gevonden tussen enerzijds de behoefte aan nieuwe

val. De pijler Kennis is in dit alles ondersteunend. Kennis geeft inzicht

overheid, onderzoeks- en onderwijsinstellingen zich nog sterker

impulsen voor de kenniseconomie en anderzijds de behoeften en

in ons regionale innovatiesysteem, onder andere door samen met de

inzetten voor samen werken aan economische vernieuwing.

wensen van de partijen die op dat niveau actief zijn.

Provincie de Monitor van de Kenniseconomie uit te voeren.

Samen werken aan economische vernieuwing | 5


Doel van de Kennisalliantie Versterken economische toppositie van Zuid-Holland Zuid-Holland heeft heel veel ambitieuze ondernemers, sterke onderzoeksinstellingen, onderwijsinstanties en overheden. We kunnen een toppositie in Europa halen maar daarvoor moeten we de handen ineen slaan. En dat is precies waar de Kennisalliantie zich voor inzet: het versterken van de economische toppositie van Zuid-Holland. We doen dat door de nieuwste kennis naar het MKB te brengen en consortia te smeden die samen werken aan aansprekende innovatieve projecten.

Van initiatief tot resultaat Voor een innovatief project van samenwerkende partners is veel geld nodig. Want of het nu gaat om een heel nieuw product of technologie, of een improvement centre voor ondernemers, altijd moet er getest,

Werken aan de randvoorwaarden voor innovatie

geanalyseerd, verbeterd en afgewogen worden voordat ondernemers

Innovatie blijft een activiteit waarin de ondernemer het voortouw

de innovatie op de markt kunnen brengen. En dat betekent vaak een

neemt. Maar lokale, regionale en landelijke overheden kunnen veel

lange doorlooptijd waar veel investeringen mee gemoeid zijn.

doen om de ondernemer hierin te ondersteunen. Door de contacten

Daar helpt de Kennisalliantie bij. Als projectadviseur bij het schrijven

met ondernemers en onderzoekers identificeert de Kennisalliantie

van het projectvoorstel, als expert voor het toeleiden naar subsidie-

knelpunten en verbeterkansen. We onderzoeken de stand van zaken

fondsen als de Clusterregeling (Provincie ZH) of Pieken in de Delta

in onze regionale kenniseconomie en koppelen dit terug aan de

(Rijksoverheid) en als mediator om het project op stoom te houden.

beleidsmakers.

Elkaar weten te vinden Maar om met elkaar te kunnen samenwerken moet je elkaar eerst weten te vinden. Daarom werkt de Kennisalliantie aan het versterken

Meer informatie

van het netwerk van innovators in de provincie. We organiseren

Heeft u een innovatief idee dat u in samenwerking met onder-

evenementen waar ondernemers en onderzoekers elkaar ontmoeten

nemers en partners uit onderzoeks- en onderwijswereld wilt

en leren kennen. En we organiseren thematische bijeenkomsten waar

realiseren? Wilt u meer weten over onze netwerkbijeenkomsten

zij met en van elkaar leren wat innovatie voor hen kan betekenen.

of informatie over de Kennismonitor Zuid-Holland? Neem dan contact met ons op via 015 2840487.

6 | Samen werken aan economische vernieuwing


Resultaten op hoofdlijnen Er zijn in totaal 115 projecten aangemeld bij de Kennisalliantie. Daarvan zijn er uiteindelijk 31 ingediend bij een regeling: 10 bij

Resultaten projecten

Soort activiteit

Verdeling

Opgepakt door

Aantal

64

Kennisalliantie

64

20

Doorgeleid naar Syntens

20

Pieken in de Delta (PiD), 20 bij de Clusterregeling en 1 bij EFRO. Kennisnetwerken

De totale omvang van de projecten is ruim € 18 miljoen, zijnde het

Water & Delta

17

trajecten

totaal van de afzonderlijke projectbegrotingen van goedgekeurde projecten waaraan door de Kennisalliantie in de aanloopfase onder-

Kennisnetwerken

steuning is verleend.

Greenports

Het klantenbestand is in de loop van 2009 gegroeid van 4.500

Transport

(januari) naar 6.000 (december). De groei hangt samen met de

& Logistiek

37

business trajecten Business

20

115

Development Team

Pieken in de Delta 31

> € 10 miljoen

41

toegenomen activiteiten en zichtbaarheid van de Kennisalliantie in de Zuidvleugel.

Health & Life Science

Clusterregeling 29

€ 8 miljoen

20

Resultaten Kennisbruggen 2 bijeenkomsten

Vrede, Recht

47 Kennisgiften

en Veiligheid

24 Kennismatches

en Proces & Petro

EFRO 12

€ 1,5 miljoen

1

3 Innovation Officers Resultaten Arbeidsmarkt & Onderwijs 2 bijeenkomsten Resultaten Netwerken 4 netwerkbijeenkomsten 5 events Resultaten Kennis 5 beleidsadviezen 1 survey monitor van de Kenniseconomie 6 bijeenkomsten

Samen werken aan economische vernieuwing | 7


Drie pijlers van de Kennisalliantie Projecten Het team Projecten ondersteunt organisaties bij het realiseren van hun innovatieprojecten. De project developers hebben expertise in de aanloopfase van het innovatietraject: van idee tot de start van het innovatieproject. De ondersteuning kan bestaan uit consortium-

Netwerken Evert Baartspul Project manager 'Vanuit het organiseren van processen, het leggen van verbindingen en het ruimte geven aan belevingen, helpen wij innovaties te realiseren.'

Het team Netwerken zorgt met een voortdurende stroom kennis- en netwerkmomenten ervoor dat ondernemers in contact komen met de nieuwste kennis uit onderzoek en onderwijs, in een omgeving waarin MKB’ers elkaar ontmoeten. Het meest in het oog springend event is

vorming, samenwerkingsovereenkomsten, het ontwikkelen van een

het jaarlijkse Kennisfestival dat in oktober 2009 gehouden is in Leiden.

businesscase en het verkennen van subsidie- of financieringsmogelijk-

Maar ook tijdens kleinere netwerkbijeenkomsten zorgt het team

heden. De project developers verbinden innovators uit de onderzoek,

ervoor dat ondernemers geĂŻnspireerd worden door nieuwe kennis en

onderwijs en ondernemerswereld in projecten die een impuls geven

praktische voorbeelden die zij direct kunnen toepassen.

aan de economie van Zuid-Holland. Het is niet eenvoudig om in te schatten wat de activiteiten opleveren Enerzijds werken project developers vraaggestuurd.

die het team initieert. Vaak worden hieruit voortkomende innovaties

Anderzijds kunnen ze vanuit hun kennis van de economische clusters,

pas na jaren duidelijk. Wat het team uit de evaluaties concludeert

nieuwe onderwerpen op de agenda zetten en zo het ontstaan van

is dat de vele nieuwe netwerkcontacten die ontstaan tijdens de

innovatieprojecten aanjagen.

bijeenkomsten en de aangeboden kennis als zeer waardevol worden beschouwd door de deelnemers.

Team Projecten

8 | Samen werken aan economische vernieuwing

Team Netwerken


Topactiviteiten

Kennis Kennis Strategie en beleid Het team Kennis onderzoekt de economische ontwikkelingen in de

Het Kennisteam heeft in 2009 verschillende adviezen opgesteld

regio en zet dat af tegen de andere regio’s in Nederland en in Europa.

als basis voor strategische keuzes en beleidsontwikkeling. Deze

Daarnaast zet het team specifieke surveys uit in opdracht van de

adviezen zijn verstrekt aan partners en de eigen organisatie.

bestuurlijke partners. De conclusies en aanbevelingen worden mee-

De belangrijkste notities van 2009 zijn:

genomen bij het opstellen van de bestuurlijk, economische agenda.

Monitor van de Kenniseconomie Klantvriendelijke regelingen

De Kennisalliantie onderzoekt regelmatig de stand van zaken in de

Evaluatie wervingsbijeenkomsten

Zuid-Hollandse kenniseconomie en vergelijkt dit met ontwikkelingen

Ontwikkelingsscenario’s Kennisalliantie

in andere regio’s in Nederland en Europa. Zo ontstaat inzicht in de

Innovatie en Clusterregeling

werking van het regionale innovatiesysteem en kan de Kennisalliantie aanbevelingen doen voor het beleid van haar partners. Naast dit algemene onderzoek worden studies uitgevoerd op specifieke

Algemene ontwikkelingen in de Zuid-Hollandse economie

onderwerpen, zoals de mogelijkheden die Europa biedt om het Zuid-Hollandse innovatiesysteem te versterken.

Kennismonitor 2009 De Kennisalliantie heeft in 2009 samen met de Provincie

De resultaten van de Monitor zijn besproken tijdens het Kennis-

Zuid-Holland een 'Monitor van de Kenniseconomie' opgesteld.

diner en aangeleverd voor het tot stand komen van de nieuwe

Hierin is onderzocht hoe Zuid-Holland op dit vlak presteert in

Economische Agenda Zuidvleugel Provincie Zuid-Holland in 2010.

vergelijking met andere regio’s in Europa. Uit de resultaten komt naar voren dat de grootste uitdaging voor Zuid-Holland is: Damien van der Bijl 'Uit de cijfers blijkt overduidelijk dat Zuid-Holland kansen laat liggen in het valoriseren van kennis'

het versterken van de overdracht van kennis naar de markt. Zuid-Holland is koploper in Nederland als het gaat om input van kennis, maar een slechte middenmoter qua output in termen van omzet, patenten en bedrijvigheid.

Conclusies van de Monitor Zuid-Holland moet investeren om een succesvolle transitie door te maken Grote maatschappelijke ontwikkelingen zorgen voor uitdagingen en kansen voor bedrijvigheid Dit alles vraagt om visie op de economische strategie

De survey die de Kennisalliantie in het kader van de Monitor

en uitvoeringsinstrumenten

uitvoert bij ondernemers bevestigt dit beeld. Ook zij onderschrijven

De overheden zullen zelf ook moeten innoveren:

de kwaliteit van de onderzoeks- en onderwijsinstellingen en wijzen

ontwikkel nieuwe bestuurlijke arrangementen om

erop dat het organiserend vermogen in de regio tekort schiet.

met minder geld meer impact te bereiken

Samen werken aan economische vernieuwing | 9


Activiteitenagenda Kennisalliantie 2009 Januari - Innovatienetwerkbijeenkomst ‘Nieuw’

Mei - Themabijeenkomst ‘Gezondheid uit de kas’ - Netwerken: Kick off ‘European Satellite Navigation Competition’

Oktober - Themabijeenkomst ‘3e Delftse Waterconferentie’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Waterberging in urbaan gebied 1’ - Ontwikkelworkshop ‘De proeffabriek’ - Ontwikkelworkshop ‘Biopesticiden’ - Innovatienetwerkbijeenkomst ‘Octrooien’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Waterberging in urbaan gebied 2’

10 | Samen werken aan economische vernieuwing

Februari

Maart

- Ontwikkelworkshop ‘Supply chain finance’ - Ontwikkelworkshop ‘A4 Service’ (‘Pieken in de Delta’ en Clusterregeling)

- Ontwikkelworkshop ‘Integraal stedelijk waterbeheer 1’ - Bijeenkomst 'Veiligheidsnetwerk'

Juni

Juli / Augustus

- Themabijeenkomst en ontwikkelworkshop ‘Langer gezond thuiswonen/Robotisering in de zorg’ - Ontwikkelworkshop ‘Algenteelt en glastuinbouw’

- Themabijeenkomst 'Biobased economy en logistiek' - Ontwikkelworkshop ‘Safe efficiënt Zuidvleugel’

November - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Afvalwatersysteem’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Zichtbare Waterkwaliteit’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Waterberging in urbaan gebied 3’ - Kennisfestival 2009 in Leiden - Ontwikkelworkshop ‘Gezondheid uit de kas’ - Ontwikkelworkshop ‘Robotica in de zorg’

- Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Afvalwatersysteem 2’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Zichtbare Waterkwaliteit 2’ - Ontwikkelworkshop ‘SWOT Drechtsteden’ - Ontwikkelworkshop ‘Spacematch’ - Ontwikkelworkshop ‘Biomarkers’

April - Netwerkbijeenkomst ‘Pieken met perspectief’ - Ontwikkelworkshop ‘Flora Holland Intermodaal vervoer’(Greenrail) - Ontwikkelworkshop ‘Supply chain finance 2’ - Innovatienetwerkbijeenkomst ‘Oud en nieuw’ - Arbeidsmarkt & Onderwijs bijeenkomst ‘De interactie tussen HBO-instellingen en het bedrijfsleven’

September - Wervingsbijeenkomst ‘Pieken in de Delta’ en Clusterregeling - Themabijeenkomst ‘De vraaggestuurde glastuinbouwketen van de toekomst’ - Ontwikkelworkshop ‘Integraal stedelijk waterbeheer 2’

December - Themabijeenkomst ‘Nazorg bij overstromingen’ - Innovatienetwerkbijeenkomst ‘Kennis’ - Convenantondertekening Kennisbruggen - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Waterberging in urbaan gebied 4’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ‘Afvalwatersysteem 3’ - Ontwikkelworkshop Delft Blue Technology ’Zichtbare Waterkwaliteit 3’


Zes economische clusters van de Kennisalliantie

Transport & Logistiek Health & Life Sciences Greenports

Water- & Deltatechnologie

Vrede, Recht & Veiligheid Proces & Petrochemie

Samen werken aan economische vernieuwing | 11


Topactiviteiten

Transport & Logistiek De Kennisalliantie is binnen het cluster Transport & Logistiek betrokken bij een aantal grote innovatieprogramma’s. En dat is belangrijk want dit cluster is in 2009 door de economische crisis hard getroffen. Door de grote daling in het wereldhandelsverkeer zijn ondernemers geconfronteerd met teruglopende omzetten. Gecombineerd met de blijvend sterke concurrentie uit Hamburg en Antwerpen moet de sector flink investeren in innovaties die bijdragen aan slimmer, sneller en efficiënter werken. De Kennisalliantie initieert en versterkt initiatieven waarmee de sector nieuwe kansen kan benutten. Waar mogelijk in samenwerking met andere economische clusters. Aanvullend hierop is voorgesteld om proces- en diensteninnovaties, dus ook niet-technologische innovaties, in logistieke ketens subsidiabel te stellen binnen de Clusterregeling.

Sander van der Wal Project developer Transport & Logistiek “Van niet alle projecten wordt het op prijs gesteld als daarover gepubliceerd wordt. Het komt voor dat de partners zich beroepen op geheimhouding om hun voorsprong in de markt te behouden.”

12 | Samen werken aan economische vernieuwing

Greenrail Circa 60% van alle Nederlandse tuinbouw- en sierteeltproducten, met een totale productiewaarde van € 7 miljard, wordt geproduceerd in het westen van het land. Een goede bereikbaarheid van dit gebied is dus essentieel. Eén van de grote uitdagingen van de Greenports is dan ook om de bereikbaarheid nationaal en internationaal te verbeteren. Daarom worden er verschillende initiatieven ontplooid, waaronder de projecten Greenrail en Greenrail Terminal. Intermodaal transport De sector moet klaargestoomd worden voor railvervoer als volwaardige aanvulling op bestaande transportmogelijkheden. Mits de logistieke knooppunten van vervoer via het spoor goed kunnen worden gemanaged, zijn de voordelen van vervoer via het spoor duidelijk: Meer containervervoer mogelijk, snel, duurzaam, betrouwbaar en tegen concurrerende prijzen via een perfect geconditioneerd spoor naar en in het Europese achterland.

Het doel van Greenrail is intermodaal transport van sierteeltproducten naar Europese achterlandbestemmingen mogelijk te maken. In dit proces is het belangrijk om regie op de logistieke keten te houden. Daarom is de regiefunctie geborgd in het project. 4 O’s Voor GreenRail is een consortium nodig van private bedrijven en kennisinstellingen onder leiding van Flora Holland die de sierteeltproducten per spoor naar het achterland brengt.

Sander van der Wal assisteert bij het vormen van een consortium. Hij adviseert bij de projectbeschrijving voor de Pieken in de Delta subsidieaanvraag en sorteert het project voor bij het ministerie van Economische Zaken. Daarnaast bemiddelt Van der Wal bij het verkrijgen van de vereiste provinciale co-financiering.

De aanvraag Pieken in de Delta is eind 2009 gehonoreerd door het ministerie van Economische Zaken. Consortium: 20 private bedrijven, kennisinstellingen, Flora Holland Investering: € 1,6 miljoen


Proeftuin Maritieme Innovatie De gemeente Sliedrecht neemt in 2007 het initiatief om de innovatiekracht van de maritieme sector, waarin de binnenvaart een grote rol speelt, in de Drechtsteden te versterken. Toch komt het project niet van de grond. Samen met Teun Muller, voorzitter van Werkgevers Drechtsteden trekt Sander van der Wal het project vlot. Hij analyseert in 2009 of het project voldoende potentie heeft en waarom het project stokt. Zijn conclusie: het project is de investering waard. Daarom gaat hij op zoek naar draagvlak voor het project. Er zijn verschillende interventies nodig om beweging en positieve energie bij de partners te creëren.

aangevraagd. De integrale investering komt daarmee op € 1,5 miljoen. Met ’t Plaatje als aanleiding hebben de gemeenten Sliedrecht, Drechtstreden, Werkgevers Drechtsteden en de Kennisalliantie in 2009 een businesscase Proeftuin Maritieme Innovatie laten uitwerken door Holland Marine Equipement (HME). In de proeftuin worden collectieve innovatieprojecten zoveel mogelijk met studenten van MBO, HBO en universiteiten of onderzoeksinstellingen geïnitieerd en uitgevoerd.

Het resultaat is dat het Drechtstedenbestuur de komende drie jaar totaal € 300.000 beschikbaar stelt. Ook private partijen dragen financieel bij en er is een financiële bijdrage van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling De aanvraag Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO) is eind 2009 ingediend en inmiddels gehonoreerd. Consortium: HME, Hogeschool Rotterdam, ROC Leonardo da Vinci, Werkgevers Drechtsteden, vervoerders, gemeenten Sliedrecht en Drechtsteden Investering: € 1,5 miljoen

Project Side Wing Voor transport van goederen over de weg wordt vooral gebruik gemaakt van trekkeropleggercombinaties. Vanwege het grote laadvolume van deze voertuigen gaat dit tijdens het rijden met veel luchtverplaatsing en dus weerstand gepaard. De aerodynamische weerstand van een truck kan onafhankelijk van de beladingsgraad en daarbijhorende rolweerstand oplopen tot 40%. Voor een betere luchtgeleiding zijn door Ephicas aerodynamische nieuwe Side Wings ontwikkeld. De Side Wings leveren een besparing van 9% op de brandstof een gemiddelde CO2-reductie van 9 ton per oplegger per jaar. De aanvraag Clusterregeling is in 2009 teruggetrokken door de Provincie. Consortium: Ephicas, TU Delft, TNT

SWOT voor regio Drechtsteden Om innovatiekansen voor de regio Drechtsteden te bepalen maakt de Kennisalliantie samen met de Erasmus Universiteit een analyse van de sectoren Transport & Logistiek en Water- & Deltatechnologie. De kansen en problemen van ondernemers worden in kaart gebracht: van binnenvaartschippers

en scheepswerven tot logistieke bedrijven en brancheorganisaties. Dit levert een compleet beeld op waar die bedrijven tegenaan lopen tijdens het innovatieproces.

ondernemer spreekt over zijn problemen tijdens innoveren. Vervolgens linken ze de ondernemer direct aan een kennisinstelling die kan helpen. Ze beschikken over een enorm waardevol netwerk in de kennisinfrastructuur.”

Bart Kuipers van de Erasmus universiteit over de Kennisalliantie: “Het is me opgevallen dat de Kennisalliantie heel vraaggestuurd werkt. Dus echt bij bedrijven binnenloopt en met de

Samen werken aan economische vernieuwing | 13


Topactiviteiten

Greenports Inhoudsstoffen winnen uit bloembollen

De Kennisalliantie is binnen het Greenportscluster betrokken bij een scala aan initiatieven: van een robot die het glas op de kas legt, tot

Wereldwijd neemt het gebruik van natuurlijke stoffen voor gezondheids- en wellnesstoepassingen toe. Een groot aantal gewassen, waaronder bolgewassen, bevatten inhoudsstoffen die een gunstige werking hebben op de humane gezondheid. Een bekend voorbeeld is alkaloide galantamine (gewonnen uit narcissen), inmiddels geregistreerd als medicijn tegen de ziekte van Alzheimer.

kweekmethoden voor algen en van het telen in kweekflats tot een project waarbij tuinders leren werken met de nieuwste technologie. Het Greenportscluster blijft het cluster met de hoogste opbrengst aan projecten. De projecten passen goed in zowel de Clusterregeling als in Pieken in de Delta (PiD). In Greenports begint de Greenport Campus zich steeds meer te ontwikkelen tot het middelpunt van innovatie. Verdere versterking van dit initiatief is belangrijk.

De aanvraag Clusterregeling is eind 2009 gehonoreerd door de provincie. Het project kan van start. Deelnemers: Holland Biodiversiteit, Leenen Innovation, Ludwig&CO, Firma T. Veul, PPO bollen, Wageningen UR en Universiteit Leiden Investering: € 2,2 miljoen

Algenkweekvijver

Peter Reffeltrath Project developer Greenports “De rollen die de Kennisalliantie binnen deze projecten heeft zijn van uiteenlopende aard. Maar we zijn altijd ondersteunend aan de activiteiten van de ondernemer voorafgaand aan de uitvoering van een project. We helpen het projectplan scherp te stellen, we vormen een consortium op het thema, we treden op als intermediair tussen ondernemers en overheid, we beleggen bijeenkomsten en we helpen bij het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten.”

14 | Samen werken aan economische vernieuwing

Een groep ondernemers wil in 2009 aan de slag met het kweken van algen ten behoeve van de oesterkweek. Afvalwater dat uit de kas komt, mag niet geloosd worden omdat dit afvalwater zouten en mineralen bevat. Deze stoffen zijn bij uitstek geschikt voor de oesterkweek. Om het project algenkweekvijver

Het doel van het project is tweeledig: 1. Grondstoffen uit bloembollen winnen voor de cosmetische en farmaceutische industrie. Plus het economisch haalbaar maken en organiseren van een nieuwe keten voor de productie en verwerking van galanthamine uit narcissen. 2. Een kenniscentrum ontwikkelen waar nieuwe kennis over inhoudsstoffen en concepten worden vertaald in nieuwe productmarktcombinaties. Peter Reffeltrath helpt de projectpartners met de subsidieaanvraag voor de Clusterregeling.

te laten slagen is medewerking van verschillende partijen nodig. Reffeltrath zet de vraag uit binnen Greenport Campus en organiseert een workshop om de belangstelling op te wekken van consortiumpartners. Vervolgens helpt hij bij de doorontwikkeling van het project waaronder een financieringsaanvraag bij de Clusterregeling.

Teeltadviseur Dick van der Sar van Phytocare is een van de initiatiefnemers. Van der Sar: “De Kennisalliantie adviseerde ons bij de projectontwikkeling en hoe we de financieringsmogelijkheden het beste in het vat konden gieten.”

De aanvraag Clusterregeling is eind 2009 gehonoreerd door de provincie. Het project kan van start. Deelnemers: Ondernemersgroep, WUR, Wageningen UR Investering: € 1,9 miljoen


Improvement Centre Bleiswijk Innovaties van leveranciers kunnen leiden tot hoge risico’s voor telers. Om grip op de risico’s te houden is het project Improvement Centre Bleiswijk gestart. Hier leren telers om te gaan met innovatieve technologieën. Van ledverlichting en een klimaatcomputer tot het werken met een plukrobot. In het Improvement Centre werken telers gedurende het hele teeltproces samen met toeleveranciers en tuinbouwtechnici. Ze leren innovatieve systemen integraal toe te passen voor de verduurzaming van de glastuinbouw. Natuurlijk worden de resultaten aan de hele sector bekendgemaakt. De Kennisalliantie heeft vanaf het eerste idee meegeholpen met de projectontwikkeling. Reffeltrath adviseert tijdens het schrijven van het voorstel voor een Pieken in de Deltasubsidieaanvraag en vormt een

Greenport Campus ontwikkelt door

consortium van partners. Daarnaast heeft Reffeltrath een mediërende rol tussen beleidsambtenaren en ondernemers. Intussen zijn de eerste teeltproeven gestart.

Vanaf het begin is de Kennisalliantie betrokken bij Greenport Campus. De Kennisalliantie ondersteunt telers bij hun innovatieproces. Daarnaast leidt Reffeltrath binnenkomende innovatievragen door naar de Wageningen University Research Centre (WUR). Reffeltrath zit regelmatig met ondernemers aan tafel die vragen hebben als: Hoe moet ik innoveren? Wat moet ik doen? Waar vind ik partners? Waar vind ik geld?

Aad van de Berg, DGA Improvement Centre: “Als ik niet bij jullie op de nieuwjaarsborrel was geweest, was het project misschien nooit zover gekomen. Ik kwam aan de praat met Peter Reffeltrath. Hij stippelde voor mij het juiste traject uit. Van de lijntjes die ik via hem heb gekregen heb ik nog dagelijks profijt.”

Hij helpt ondernemers met het ontwikkelen van het project en organiseert themabijeenkomsten en ontwikkelworkshops waar nieuwe ideeën voor innovaties ontstaan. Intussen is er een aanvraag ingediend voor de verankering van Greenport Campus fase II Wegens succes geprolongeerd. Het succes van Greenport Campus moet verankerd worden. Daarom is er in 2009 een subsidieaanvraag ingediend genaamd: Greenport Campus fase II. De aanvraag loopt nog.

De aanvraag Pieken in de Delta is eind 2009 gehonoreerd door het ministerie. Consortium: Improvement Centre, Wageningen UR, Glastuinbouw, Glastuinbouwtoeleveranciers Investering: € 1.946.750

Beglazingsrobot Via Greenport Campus komt in 2009 de vraag van een kassenbouwer die bezig is met een beglazingsrobot. Met deze robot wordt het beglazen en repareren van tuinbouwkassen makkelijker, flexibeler, goedkoper en veiliger. De ondernemer is op zoek naar geld om het project uit

te kunnen voeren want door de crisis komt het project (dat men aanvankelijk zonder subsidie wilden doen) op losse schroeven te staan. Reffeltrath helpt de ondernemer met de aanvraag voor de Clusterregeling van de provincie Zuid Holland. Daarnaast bemiddelt hij tussen de ondernemer en TNO.

De aanvraag Clusterregeling is eind 2009 gehonoreerd door de provincie. Consortium: Havecon, AB Systems, MungosWorks, TNO bouw, Aad Voorwinden Investering: € 891.800

Deelnemers: Stichting Dienst Landbouwkundig Onderzoek, Demokwekerij Westland, Improvement Centre B.V., TNO, TU Delft, Hogeschool INHolland, HBO Haaglanden en Rijnstreek, Kennisalliantie en Syntens Investering: € 1.8 miljoen

Samen werken aan economische vernieuwing | 15


Topactiviteiten

Health & Life Sciences De biotechnologiesector is een jonge bedrijfstak die mondiaal moet concurreren. De sector is inmiddels uitgegroeid tot de innovatiemotor voor de farmaceutische industrie. De relatief lange doorlooptijd van producten, samenhangend met langdurige en kostbare registratieprocessen, maken deze zeer kennisintensieve bedrijfstak complex. In Leiden is gedurende de afgelopen 26 jaar met het Bio Science Park het grootste Life Sciences cluster van Nederland opgebouwd. Daarnaast herbergt de regio ook de Life Sciences activiteiten van de TU Delft en het Erasmus MC: een unieke regiopropositie.

Living Labs Living Labs is een project dat innovatieve toepassingen ontwikkelt waardoor zelfstandig thuiswonende ouderen langer in de wijk kunnen blijven. Hiervoor is interactie met de wijk nodig. Zo kan men vaststellen waar innovatiebehoeften liggen van zorgontvangers en wijkverpleegkundigen. Daarnaast

moeten gevalideerde innovaties getest worden in de wijk en is er geld nodig voor de verschillende projecten. Om Living Labs te laten slagen is veelvuldig overleg nodig tussen ondernemers en kennisinstellingen en met de zorg- en welzijnsorganisaties en wijkbewoners. Op termijn is het doel om een ‘Sillicon Valley’ voor de thuisen zelfzorg op te zetten.

De aanvraag Pieken in de Delta is eind 2009 gehonoreerd door het ministerie. Consortium: Drie steden, woningbouwcorporaties, welzijnsorganisaties, thuiszorgorganisaties, TNO, zorgverzekeraar UVIT, hogescholen, universiteiten en tien ondernemers uit de regio Investering: € 780.000

Project botontkalking

Peter Reffeltrath Project developer Health & Life Sciences Reffeltrath over Living Labs “Dit initiatief komt voort uit voorgaande observaties en analyses én uit de overtuiging van een groeiend aantal mensen dat andere organisatievormen de impasses in het huidige sectoraal denken kunnen doorbreken. Zij willen deze ambities graag gerealiseerd zien en hier werkelijk aan bijdragen omdat ze inzien dat er enorme kansen liggen voor stakeholders. De lange termijn ambitie achter het masterplan is het verhogen van de kwaliteit van leven.”

16 | Samen werken aan economische vernieuwing

In 2009 komt een ondernemer gelieerd aan de universiteit Leiden met het verzoek voor een subsidieaanvraag ten behoeve van project botontkalking. Het bedrijf ontwikkelt een screening tool waarmee men kan aantonen

of iemand op latere leeftijd botontkalking ontwikkelt. Peter Reffeltrath gaat op zoek naar projectpartners en vindt geïnteresseerden in de ESA, de Luchtmacht en het UMC.

Voorafgaand aan het projectvoorstel voor de Clusterregeling gaan de partners met elkaar aan tafel. Uiteindelijk kan men het niet eens worden over de rechten op het Intellectuele Eigendom dat geclaimd wordt door het Leids Universitair Medisch Centrum. Hiermee eindigt het project. Het project botontkalking is in 2009 ontbonden.


Zorginnovatieplatform Medical Delta

Lycopeen uit tomaten

Medical Delta is in 2006 ontstaan uit de samenwerking tussen TU Delft, Erasmus MC, Erasmus Universiteit, Universiteit Leiden en het LUMC. Het doel is doorontwikkeling en toepassing van hoogwaardige medische technologie. Om een optimale bijdrage te kunnen leveren aan het versterken van het economisch cluster, stemt de Kennisalliantie haar activiteiten zoveel mogelijk af met de uitvoerders van Medical Delta.

Een van de ideeën naar aanleiding van de workshop ´Gezondheid uit de kas´ is lycopeen uit tomaten. Lycopeen is een belangrijke antioxidant en daarmee van grote betekenis voor de gezondheid. De stof komt vooral voor bij tomaten. Aangetoond is dat lycopeen

Medical Delta heeft de potentie om de Zuid-Hollandse Life Science wereldwijd op de kaart te zetten. In de afgelopen drie jaar hebben de Medical Delta-instellingen zelf voor zo’n 30 miljoen euro geïnvesteerd in gezamenlijke projecten. Leidraad bij de samenwerking tussen de Medical Deltapartners is de overtuiging dat samenwerking en synergie tussen techniek en zorg essentieel zijn om voldoende slagkracht en een (inter) nationale concurrentiepositie binnen de zorg te verwerven. Medical Delta Café Door kennis en ervaringen uit te wisselen ontstaan nieuwe ideeën voor innovatie. Daarom is door Medical Delta in 2009 het Café geïntroduceerd. De Kennisalliantie is één van de partners. Vier keer per jaar organiseert Medical Delta Café een bijeenkomst waarin kennis uitgewisseld wordt tussen medisch specialisten uit onderzoek, onderwijs, (ziekenhuis)praktijk en ondernemers. Met als doel het netwerk te versterken en de nieuwste inzichten op medisch, technologisch gebied te delen voor innovatieve toepassingen.

bescherming biedt tegen kanker. Deze voedingsstof kan ook van nut zijn om huidveroudering tegen te gaan, astmatische klachten te verminderen en de stof zou gunstig kunnen zijn voor de bloedvaten. Dit idee is verder uitgewerkt in samenwerking met Syntens.

Project infraroodkraan U kent ze wel, die intelligente kranen met een sensor die, als je links beweegt warm water geven, rechts koud water en integraal zeep kunnen geven. Micea ontwikkelt zo’n kraan voorzien van een chip waarmee een zorginstelling met een pasje kan uitlezen wie, wanneer de handen gewassen heeft. Peter Reffeltrath adviseert in 2009 bij het opzetten van het project en het beschrijven van de plannen. Hij begeleidt de toeleiding naar de Clusterregeling en stemt af met de provincie.

Michiel Ubink, Miscea: “De Kennisalliantie heeft Miscea en haar partners in staat gesteld om een breed innovatiecluster te vormen gericht op de ontwikkeling van een hightech systeem dat ziekenhuizen ondersteunt in het structureel verbeteren van handhygiëne gedrag. Dit komt de kwaliteit én de betaalbaarheid van de zorg in Nederland en daarbuiten substantieel ten goede.” De aanvraag Clusterregeling is gehonoreerd door de provincie. Consortium: Drie steden, TNO, hogescholen, universiteiten, B2SP Investering: € 1,9 miljoen

Samen werken aan economische vernieuwing | 17


Topactiviteiten

Water- & Deltatechnologie In 2009 is een samenwerking gestart onder de noemer ‘Delft Blue Technology’. Dit initiatief is onder aanvoering van de Kennisalliantie tot stand gekomen en creëert een kader voor het demonstreren van de waterinnovaties in Delft en omstreken. Vanaf 2010 zal de samenwerking in de omgeving worden uitgebreid.

Delft Blue Technology Aan veel water- en deltatechnologische innovaties in de wereld ligt in Nederland ontwikkelde kennis ten grondslag. Om Nederland als waterland internationaal op de kaart te zetten, is Delft Blue Technology opgericht. Binnen Delft Blue Technology werken overheden, bedrijven en kennisinstellingen samen aan water- en deltavraagstukken om te komen tot ‘showcases’. Showcases zijn innovatieve projecten die de wateren deltavraagstukken versneld en vernieuwend oplossen.

Zo versterken we bestaande initiatieven en worden innovaties verzilverd.” Nieuwe economische bedrijvigheid Delft Blue Technology creëert kansen voor nieuwe economische bedrijvigheid, nieuwe arbeidsplaatsen

en nieuwe afzetmarkten. Nederland had altijd al een goede reputatie als het om water gaat. Door voortdurend nieuwe kennis om te zetten in innovatieve producten en technologieën zorgen we ervoor Nederland Waterland internationaal op de kaart staat.

Consortium tekent convenant In 2008 ondersteunt Van der Wal het project bij de vorming van een consortium rond het thema water. Dit resulteert in 2009 in een convenant getekend tussen Deltares, TNO, UNESCO-IHE, de gemeente Delft, hoogheemraadschap Delfland, TU Delft en de Kennisalliantie.

Sander van der Wal en Janneke Boerman Project developers Delft Blue Technology

Gedeeld perspectief Van der Wal: ”We zien het als een uitdaging om een gedeeld perspectief te creëren dat innovaties bevordert. Door het vormen van een consortium Water- & Deltatechnologie treden we als katalysator op om meer projecten en meer beweging te genereren.

Consortium: Gemeente Delft, Hoogheemraadschap Delfland, TU Delft, TNO, Deltares, UNESCO-IHE Investering: € 1 miljoen

18 | Samen werken aan economische vernieuwing

Foto: Faculteit CiTG, TU Delft


Experimenteren om te innoveren Het Hoogheemraadschap en de gemeente Delft stellen beheergebieden ter beschikking waar kennis direct in de praktijk gebracht wordt. In deze unieke experimenteerruimte werken organisaties samen aan slimme oplossingen voor water- en deltatechnologie. Van der Wal: "In dit buitengebied laten we internationaal zien hoe we overstromingen of extreme droogte de baas blijven. Bovendien is het daadwerkelijk uitproberen van de nieuwste technieken de beste tussenstap naar marktrijpe producten met exportpotentie."

Het Kameleonproject Een innovatief consortium onder leiding van Sublean ontwikkelt een multifunctioneel oppervlakteontwikkelingsysteem dat in staat is om duurzame waarde te creëren door oppervlakten constant te veranderen. Met de Kameleon kan op elk moment energie worden gewonnen, lucht gezuiverd, regenwater geborgen, biogrondstoffen gekweekt en zon worden gereflecteerd om de temperatuurverhoging in steden terug te dringen. Sublean noemt dit proces 4D-oppervlakteontwikkeling. Geen wonder dat het project ‘Kameleon’ heet.

Van der Wal adviseert Sublean bij het schrijven van het projectplan en bij de toeleiding naar de Clusterregeling. Peter van Dommele van Sublean: “Onze innovatie maakt de bebouwde omgeving duurzaam klimaat- en toekomstbestendig. Door de ondersteuning van de Kennisalliantie in dit project konden we ons volledig concentreren op de ontwikkeling van het systeem, de samenwerking met bedrijven en instellingen, en het proces. Kennisalliantie was in dit proces een partner!”

De aanvraag Clusterregeling is gehonoreerd door de Provincie. Het prototype is bijna gereed. Consortium: Improvement Centre, Wageningen UR, Glastuinbouw, Glastuinbouwtoeleveranciers Investering: € 900.000

Drie innovatieve processen In het pilotjaar van DBT zijn drie innovatieve projecten gestart die moeten leiden tot innovatieve projecten: 1. Alternatieve waterberging in urbaan gebied 2. Optimale sturing van de afvalwaterketen door innovatieve, pro-actieve sturingsmechanismen 3. Zichtbare verbetering van de waterkwaliteit door realtime monitoring

Nico van Buren “Delft Blue Technology biedt niet alleen kansen voor ondernemers die gespecialiseerd zijn in watertechnologie. Ook andere sectoren zoals de bouw (nieuwe watercentra) en toeleveranciers in ICT, transport en de procesindustrie profiteren hiervan.”

Nederland internationaal op de kaart te zetten als waterland.

Dutch Delta Design 2012 Delft Blue Technology is onderdeel van Dutch Delta Design 2012: een landelijk samenwerkingsverband om

In 2012 zullen een aantal grote waterevenementen georganiseerd worden waaronder de Delftse waterconferentie, een wetenschappelijk congres van de TU Delft en het Kennisfestival. Tijdens deze evenementen kan het publiek kennis maken met innovatieve technieken om drinkwater, afvalwater en stijgende waterspiegels optimaal te beheren.

Samen werken aan economische vernieuwing | 19


Topactiviteiten

Proces & Petrochemie De Proces & Petrochemie heeft te maken met grote veranderingen. De Petrocomponent zal uit het cluster verdwijnen en er gaat energietransitie plaatsvinden. De sector staat dus voor een flinke uitdaging om kansen te creëren en op een krachtige manier innovaties te realiseren. De Kennisalliantie ziet mogelijkheden om consortia te smeden rond duurzame energieprojecten. Projecten die we extra gaan ondersteunen zijn, locale energieopwekking, biobrandstoffen en bijvoorbeeld de small scale LNG-toepassingen in transport en logistiek.

Theo Noordman Project developer Proces & Petrochemie “Onze wetenschappelijke en technische kennis van energie, biomassa en chemie behoort tot de wereldtop. Voor de studie van het Wereld Natuur Fonds concludeert Roland Berger dat Nederland de prioriteiten in de demonstratiefase niet goed afstemt met de onderzoeksfase. Daarom gaan we ons richten op demonstratieprojecten en showcases. We zullen innovatieve demonstratieprojecten rondom energietransitie helpen aanjagen. Hierbij past bijvoorbeeld de ontwikkeling van de Heron gasturbine. Deze turbine geeft een significant hoger rendement en minimale emissies. We ondersteunen hiermee de paden van de energietransitie zowel op decentrale energieopwekking als op ketenefficiency”

20 | Samen werken aan economische vernieuwing

Transitie naar groene energie Door de krapper wordende oliemarkt en een overschot aan CO2- uitstoot is een omslag nodig in alle sectoren van de energievoorziening. Minder gas, olie en kolen, meer zon, wind en energie uit biomassa. Dat de sector hier haar voordeel mee kan doen wordt ook door de survey van Noordman bevestigd. Kansen Energietransitie is nodig om tegemoet te komen aan maatschappelijke vraagstukken. Er liggen kansen om nieuwe grondstoffen aan te boren, nieuwe technologieën toe te passen, nog betere technologieën te

ontwikkelen en nieuwe bedrijvigheid te stimuleren. Liquified Natural Gass Rotterdam beschikt binnenkort over een grote LNG-terminal. De Kennisalliantie ziet innovatiemogelijkheden in de Transport & Logistieke sector door LNG toe te passen als schonere brandstof. Door ook bio-LNG projecten te ondersteunen is meer schone technologie mogelijk. Duurzame energie in samenwerking met Greenports Decentrale energieopwekking zal als trend sterker worden. We zien deze trend nu al in de Greenports en verwachten dit ook in andere

clusters. Daarin ondersteunt de Kennisalliantie de ontwikkeling van de Heron gasturbine en andere projecten die het mogelijk maken om energie decentraler op te wekken. Biobrandstoffen Er zijn verschillende innovatieplannen voor biobrandstoffen en biomassa. De Kennisalliantie ziet mogelijkheden om ideeën rond biobrandstoffen te koppelen aan Greenports, gebruik makend van de kennis over bioraffinage uit Delft en Leiden. Daarmee ontstaan innovatieprogramma’s die meerdere clusters vooruit helpen.


Proces & Petrochemie

Kansen worden onvoldoende benut

20ste eeuw

21ste eeuw

Er zijn drie fases in de energietransitie die nu nog onvoldoende worden benut:

Fossiel

Groen

Verbruik

Duurzaam

Uitstoot

Schoon

Eindig

Hernieuwbaar

1. R&D trajecten 2. Demonstratieprojecten 3. Marktontwikkeling Als Kennisalliantie kunnen we de regionale focus richten op de kansen van energietransitie. We zien bijvoorbeeld clusteroverstijgende kansen op het gebied van biobrandstoffen en biomassa. De projecten en netwerken die hieruit voortkomen, zullen leiden tot aansprekende showcases waarmee alle vier de O’s in de regio Zuid-Holland zich kunnen onderscheiden. Om te komen tot deze showcases brengt de Kennisalliantie ondernemers samen met onderzoeks- en onderwijsinstellingen op het gebied van: 1. Groene grondstoffen 2. Duurzame mobiliteit 3. Schoon fossiel gas 4. Nieuw gas 5. Duurzame elektriciteit 6. Ketenefficiëntie 7. Bebouwde omgeving Om het Greenportscluster maximaal aan te haken richt Noordman zich eerst op demonstratieprojecten rondom: 1. Energietransitie en de biomassapiramide 2. Energietransitie en bioraffinage Noordman: “Er gaat relatief veel geld naar R&D in de Proces & Petrochemie maar dit komt nog niet terug in de cijfers van clean technologie.”

Samen werken aan economische vernieuwing | 21


Topactiviteiten

Vrede, Recht & Veiligheid Het cluster Vrede, Recht & Veiligheid draagt op duurzame wijze bij aan verbeteringen op het gebied van veiligheid en bescherming in de breedste zin van het woord. Den Haag is de internationale stad van vrede en recht. Hier zijn talloze nationale en internationale organisaties gevestigd die wereldwijd bijdragen aan internationale vrede, recht en veiligheid. De Kennisalliantie organiseert bijeenkomsten waarin cross-sectorale verbindingen tot stand worden gebracht die leiden tot innovaties waarmee bedrijven (inter)nationaal hun voordeel kunnen behalen. Robin de Haas Voorzitter van het bestuur “De Kennisalliantie geeft niet alleen waardevolle support bij de start van het netwerk maar is nog steeds een drijvende kracht achter het netwerk.”

Netwerk voor Veiligheid en Innovatie

Erwin van der Linden Project developer Vrede, Recht & Veiligheid “Naast projectontwikkeling, en het vormen van netwerken, hecht ik belang aan het leggen van cross-sectorale verbindingen.”

22 | Samen werken aan economische vernieuwing

Het Netwerk voor Veiligheid en Innovatie is in 2009 opgericht met als doel om vraag en aanbod op het gebied van integrale veiligheid bij elkaar te brengen. De Kennisalliantie is mede-initiatiefnemer van dit integrale veiligheidsnetwerk waarin informatiebeveiliging, fysieke beveiliging van panden en terreinen, persoonsbeveiliging, rampenbestrijding, terrorismebestrijding, openbare orde en veiligheid centraal staan.

Concreet adviseert Van der Linden bij de praktische totstandkoming van een zelfstandige stichting met een onafhankelijk bestuur. Samen met de gemeente Den Haag stelt de Kennisalliantie een bescheiden maar zeer welkome startfinanciering ter beschikking. Ontluikend veiligheidscluster Het Netwerk maakt sindsdien naam in Den Haag, internationale stad van Vrede, Recht en Veiligheid. Door het organiseren van interessante lezingen en netwerkontmoetingen

zal het netwerk voor Veiligheid en Innovatie een steeds sterkere rol gaan spelen bij de verdere economische ontwikkeling van het ontluikende veiligheidscluster in en rond de stad. De Kennisalliantie blijft als medeinitiatiefnemer en adviseur betrokken bij de verdere ontwikkeling van het Netwerk en de projectinitiatieven die hieruit voortkomen.


Border Security Innovation Center De Kennisalliantie fungeert als coreferent bij het tot stand komen van het projectvoorstel Border Security Innovation Center (BSIC). BSIC biedt een platform aan MKB-bedrijven in de grenscontrole en -beveiliging, om zich te profileren bij de vaak diverse en versplinterde nationale en internationale vragen van overheden en andere marktpartijen. Dit platform werkt nauw samen met het succesvolle Public Security Innovation Center (PSIC), eveneens een Pieken in de Deltagesubsidieerde organisatie. PSIC De Kennisalliantie herkent in de potentie van het succesvolle samenwerkingsproces van PSIC, een Piekenoverstijgend belang. Daarop brengt Van der Linden het PSICconcept onder de aandacht van het Zuid-Hollandse tuinbouwcluster. Dit leidt tot een studiemiddag door een tuinbouwdelegatie op de PSIC-locatie in Den Haag. De aanvraag Pieken in de Delta is eind 2009 gehonoreerd door de Rijksoverheid. Doorlooptijd: twee jaar Investering: € 1,7 miljoen

Pilotproject REACT van start In 2009 zijn er binnen het cluster Vrede, Recht & Veiligheid diverse projectaanvragen toegeleid naar de Pieken in de Deltasubsidieregeling. Onder andere voor het REACTconsortium. REACT staat voor ‘Resilience Enhancement Against CBRNe Terrorism’. Dit is een pilotproject om de internationale zone van Den Haag weerbaarder te maken tegen een terroristische aanslag met chemische of biologische wapens.

Samen werken aan economische vernieuwing | 23


Kennisbruggen Kennisbruggen is de schakel tussen kennis - die bij de verschillende

1. Kennismatch

kennisinstituten en onderwijsinstellingen aanwezig is - en het MKB.

Studenten op HBO/WO-niveau voeren afstudeeropdrachten uit

In Nederland wordt veel nieuwe kennis gegenereerd, maar deze

waardoor MKB’ers slim, snel en succesvol kunnen innoveren.

kennis vindt maar moeizaam haar weg naar het bedrijfsleven en dan

De kennisvraag komt voort uit de ambities van een MKB-bedrijf en

in het bijzonder naar het MKB. Kennisbruggen helpt ondernemers

is geformuleerd door de ondernemer in samenwerking met Syntens.

aan jong talent met de nieuwste kennis, waardoor ze, slim, snel en

Vervolgens zoeken we de juiste student voor de opdracht.

succesvol kunnen innoveren. Kennisbruggen is een samenwerking

Syntens begeleidt ondernemers tijdens het innovatietraject.

De partners Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam, Hogeschool INHolland, TU Delft en Erasmus Universiteit

tussen de Kennisalliantie en Syntens.

Kennis naar de markt

Convenantondertekening Kennisbruggen

2. Kennisgift

Rotterdam maken samenwerkingsafspraken voor de periode

Naast afstudeerders is het voor een MKB´er mogelijk om een kennis-

van vier jaar.

expert in huis te halen met de stimuleringsbijdrage van de kennisgift. In het gesprek met de MKB´er, formuleert de innovatieadviseur van Syntens de ondernemersvraag. De Kennisalliantie zorgt voor de

3. Innovation Officer

best passende afstudeerder of afgestudeerde die de innovatievraag

Met een salariskostensubsidie van 25% kan de ondernemer een

realiseert. Nu is er sprake van een echte ‘kennisbrug’. Want de

Innovation Officer in dienst nemen. Dit is een net afgestudeerde

ondernemer profiteert van de kennisontsluiting en de student heeft

professional die het innovatieplan uitvoert.

de mogelijkheid om zijn talenten verder te ontwikkelen. Door kennisbruggen te bouwen worden de oevers verbonden tussen onderwijs

Kennisbruggen helpt innovatieve ondernemer Wim Tinke realiseert een

Resultaat Kennisbruggen 2009

en ondernemers. Dit is vormgegeven in een convenant met HOPE,

anti-decubituskussen in samenwerking met

TU Delft, Hogeschool Rotterdam, Haagse Hogeschool en INHolland.

47 Kennisgiften, 24 Kennismatchen en 3 Innovation Officers. De

studenten van de TU Delft

Kennisbruggen werkt met drie producten: Kennismatch, Kennisgift

uitgelokte R&D-investeringen zijn minimaal € 560.000. Consortium:

en de Erasmus Universiteit.

en Innovation Officer.

InHolland, TU Delft, Haagse Hogeschool, Hogeschool Rotterdam,

Want decubitus veroorzaakt

Erasmus Universiteit, Syntens, Kennisalliantie

veel pijn en kost de gezondheidszorg naar schatting

Kennisbruggen.nl

€ 0,5 miljard per jaar.

Vraag en aanbod van MKB’ers en afstudeerders komen samen op

In samenwerking met studenten van de TU Delft is het kussen

de gloednieuwe portal Kennisbruggen.nl

- waarop intussen octrooi is verleend - ontwikkeld. Samen met studenten van de Erasmus Universiteit verkent Tinke

Joris van Goudoever Project developer Kennisbruggen WO/HBO Arbeidsmarkt & Onderwijs

24 | Samen werken aan economische vernieuwing

marketing-strategieën om zijn innovatieve product optimaal in de markt te zetten.


Topactiviteiten

Arbeidsmarkt en Onderwijs Ook in 2009 benut de Kennisalliantie mogelijkheden om haar netwerk van innovatieve ondernemers en clusterpartijen in contact te brengen

Organiseren samenwerking watersector en onderwijs in Zuid-Holland

met de regionale platforms arbeidsmarktbeleid (RPA’s) om de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt verder te verbeteren.

Het cluster Water- & Deltatechnologie is goed voor 19.000 arbeidsplaatsen. De sector is een sterk exportgeoriënteerd cluster in een

Company College

wereldwijde markt die, door toenemende schaarste van schoon water en door klimaatverandering, steeds belangrijker wordt. De intensieve

Op 20 april organiseert de Kennisalliantie een HRM-Transport en

samenwerking biedt veel mogelijkheden om ‘kennis naar de markt’

Logistiek bijeenkomst met als onderwerp ‘De interactie tussen

te brengen. De visie en de strategie die de afgelopen jaren door het

HBO-instellingen en het bedrijfsleven’. Dankzij de samenstelling van

Nederlands Water Partnership (NWP) zijn ontwikkeld ten aanzien

ondernemers, onderwijsinstellingen, intermediaire partijen, RPA’s en

van informatie, innovatie en partnerships, sluiten naadloos aan bij

de Kennisalliantie kan er zaken gedaan worden. Eén van de resultaten

de ontwikkelingen binnen de Kennisalliantie.

Greenports fase II Door innovatie aan de groene kant (veredeling) en aan de grijze kant (productietechnologie) staat Greenports op een mondiale is een subsidietoekenning door de Provincie Zuid-Holland voor het

toppositie. Om deze positie te kunnen behouden en uitbouwen

project Company College door de Eigen Verladers Organisatie (EVO).

De Kennisalliantie brengt de partijen bij elkaar in het

moet het cluster blijven innoveren, duurzame productiesystemen

Company College is een interactieve vorm van kennisoverdracht tus-

NWP-project ‘Organiseren samenwerking watersector en

ontwikkelen en knelpunten op het gebied Arbeidsmarkt en Onderwijs

sen mensen van bedrijven en hogescholen. Company College is een

onderwijs in Zuid-Holland’. Hoofddoel is het versterken van

oplossen. Het omvat niet alleen de productie en handel maar ook

initiatief van EVO in samenwerking met verschillende partijen zoals

de samenwerking tussen onderwijs en arbeidsmarkt om

kassenbouw, techniek, transport, onderwijs en onderzoek.

Kennisakkoord Logistiek, bedrijven, hogescholen en kennisinstellingen.

het toekomstig arbeidspotentieel te verbeteren. Hiermee wordt de innovatie- en concurrentiekracht bevorderd en

Om opleidingen maximaal aan te laten sluiten bij de vraag, adviseert

kennisontwikkeling, -overdracht en toepassing breed

A&O nieuwe opleidingen die (vraaggestuurd) gerelateerd zijn aan

gestimuleerd. De subsidieaanvraag bij de Provinciale

innovaties in de tuinbouw. De Haagse Hogeschool adviseert de

A&O regeling is toegekend.

Greenports Campus.

Samen werken aan economische vernieuwing | 25


Netwerken Pieken met Perspectief

Het team Netwerken organiseert en initieert verschillende bijeen-

Kennisfestival

komsten. Deze bijeenkomsten hebben tot doel: het verbinden van personen, netwerken en organisaties. Clusteroverschrijdende

Het ministerie van Economische Zaken erkent het belang van

kruisbestuiving is een van de belangrijke uitgangspunten.

Over grenzen heen

de Kennisalliantie als belangrijke spil in de Zuid-Hollandse

Ondernemers, onderzoekers, onderwijs en overheid leren van elkaar.

kijken en kennis

kenniseconomie. Op verzoek van minister Maria van der Hoeven

Samen delen stimuleert de innovatieve daadkracht in de regio.

vermarkten

organiseert het team Netwerken in april de bijeenkomst ‘Pieken

Kraamkamer voor nieuwe ideeën

met Perspectief’. De bijeenkomst is bedoeld om bedrijven te enthousiasmeren voor Pieken in de Deltaprojecten. Op deze druk bezochte bijeenkomst geven ondernemers tijdens een paneldiscussie aan welke voordelen de subsidieregeling ‘Pieken in de Delta’ hen heeft opgeleverd. Minister Van der Hoeven daagt de aanwezigen uit om met onderscheidende en nieuwe samenwerkingsprojecten te komen waarbij kennis en ervaring worden omgezet in winst. 'Zeker in een tijd van economische recessie is het nog belangrijker om samen te blijven investeren in innovatie- en gebiedsgerichte projecten',

Asje van Dijk gedeputeerde provincie Zuid-Holland 'Een uniek festival voor Zuid-Holland gericht op ontmoetingen tussen kennis en markt'

Kennisfestival 2009 voor innovators met lef

Op het Kennisfestival komen deze partijen bij elkaar. Door elkaar te ontmoeten kunnen zij elkaar en de economische vernieuwing

Op maandag 23 november 2009 vindt het jaarlijkse Zuid-Hollands

in een gebied versterken.

Kennisfestival plaats in Corpus te Leiden. Het thema is ‘Innovatie, dat is pas durven’.

Er komen ruim 600 belangstellenden waarvan meer dan de helft ondernemers. 34 innovatieve bedrijven presenteren hun

Het Kennisfestival is het paradepaardje van de Kennisalliantie en

producten op de innovatiemarkt. De deelnemers van de

bedoeld voor alle innovatieve ondernemers in Zuid-Holland. Daar-

innovatiemarkt waren unaniem positief over de contacten die

naast zijn natuurlijk ook kennisinstellingen en overheid welkom.

gelegd zijn tijdens het Kennisfestival.

26 | Samen werken aan economische vernieuwing

zegt Van der Hoeven.


Innovatienetwerkbijeenkomsten 2009 Nieuw 2009 begint goed met de innovatienetwerkbijeenkomst. Deze bijeenkomst staat in het teken van ´Nieuw´: nieuw jaar, nieuwe kansen, nieuwe koers, nieuwe locatie Kennisalliantie. Bijna 200 deelnemers zijn benieuwd naar de nieuwe koers die de Kennisalliantie gaat varen. Tijdens de bijeenkomst ontstaan nieuwe contacten en nieuwe leads voor projecten. Zo komt project developer Peter Reffeltrath in gesprek

European Satelllite Navigation Competition 2009

met Aad van de Berg die met het idee van een Greenports Improvement Centre rond loopt. En wat er uit dit enorme project is gekomen leest u op de pagina Greenports.

Ook in 2009 organiseert de Kennisalliantie de regionale competitie van de European Satellite Navigation Competition.

Oud en nieuw

Octrooien

De tweede netwerkbijeenkomst in april krijgt het thema ´Oud en

In samenwerking met het Octrooicentrum Nederland organiseert het

Nieuw´. Want tijdens deze bijeenkomst neemt de Kennisalliantie

team Netwerken een innovatienetwerkbijeenkomst ´Octrooien´ in de

afscheid van het ‘oude’ dagelijks bestuur en verwelkomt het nieuwe

Caballerofabriek in Den Haag. Ondernemers die meer willen weten

Tijdens het Kennisfestival wordt de winnaar voor Nederland

bestuur. Bas Verkerk, burgemeester van de gemeente Delft, stelt

over de essentie van octrooien steken hier hun licht op. Ter illustratie

bekend gemaakt. Dit is Erwin Marges die met twee collega’s

zich voor als nieuwe voorzitter van het dagelijks bestuur van de

presenteert een succesvolle ondernemer uit de regio zijn business case.

hun ´Snowmate´product op basis van satellietnavigatie, snel

Na de kick off bij ESA in Noordwijk gaan de competitors aan de slag om de beste toepassing te maken van een

en goedkoop slachteroffers van sneeuwlawines lokaliseert.

Kennisalliantie. Nico van Buren dankt het vertrekkend bestuur onder leiding van Bart Ronteltap voor de inzet de afgelopen jaren. Altijd

Kennis naar de markt

op zoek naar nieuwe kansen maken de honderdveertig deelnemers volop gebruik om te netwerken na afloop van het officiële gedeelte.

satellietnavigatiesysteem.

De Nederlandse competitie is gesponsord door ESA en Logica. In december is de laatste innovatienetwerkbijeenkomst van 2009.

De juryleden zijn afkomstig van de Rabobank, Cetim,

Het thema: ‘Kennis naar de markt’. Dit valt samen met de convenant-

Kennisalliantie, ESA en Logica.

ondertekening van Kennisbruggen, zie pagina 24. De deelnemers verkennen kansen en mogelijkheden om via Kennisbruggen gebruik te maken van de aanwezige kennis van hogescholen en universiteiten in de regio, voor innovatieve toepassingen in hun bedrijf. Want door gebruik te maken van de nieuwste kennis versterken Jacqueline Schardijn Coördinator Netwerken

ondernemers hun innovatievermogen. En dat resulteert weer in een

Prijsuitreiking door Marc Witteman, wethouder gemeente Leiden aan de prijswinnaar ESCN 2009: Erwin Marges voor zijn Snowmate

betere marktpositie, meer omzet en meer werkgelegenheid. Samen werken aan economische vernieuwing | 27


Jaarcijfers 2009 Totaaloverzicht kosten in in euro's

Begroting

Realisatie

Personeel

975.000

951.256

Huisvesting

106.000

96.852

Kantoor

152.000

125.607

38.000

103.278

1.271.000

1.276.993

Algemene kosten (incl. voorziening EFRO) Totale organisatiekosten

Syntens

315.532 68.678 415.513

Onderaanneming Leveringen en diensten derden Projectkosten (OOP)

1.091.500

799.723

Totaal

2.362.500

2.076.716

Begroting

Realisatie

2.362.500

2.076.716

Totaaloverzicht kosten in euro's Totaal te financieren FinanciĂŤle baten

12.554

Projectfinanciering

1.630.000

1.332.118

EFRO projecten

1.410.000

1.153.198

220.000

178.920

732.500

720.448

0

- 11.596

Ministerie EZ en Provincie ZH Business developmentteam Financiering door partners

Saldo

28 | Samen werken aan economische vernieuwing


Toelichting op de jaarcijfers 2009 Algemeen

Toelichting financiering

Het boekjaar 2009 sluit met een klein negatief resultaat

Naast de specifieke EFRO-projectfinanciering ontvangt de Kennisalliantie

af € 11.596. Dit betreft het resultaat na toevoeging van

een specifieke bijdrage. Deze bijdrage is ten behoeve van het business

€ 100.000 aan de voorziening voor financiële afronding

developmentteam en bedraagt € 178.920. Dit bedrag is voor 50%

van de Europese Subsidie Projecten (EFRO), waarvan de

gefinancierd door de Provincie Zuid-Holland en 50% door het Ministerie

Kennisalliantie penvoerder is.

van Economische Zaken.

Totaaloverzicht kosten

(Redactionele noot: Havenbedrijf Rotterdam participeert 'in kind' aan

Bijdragen van partners in euro's

het business developmentteam, waarbij de inzet vooral gericht is op het De werkelijke kosten zijn ruim € 285.000 lager dan begroot.

toeleiden van haven en logistiek gerelateerde projecten naar genoemde

Provincie Zuid-Holland

Dit verschil is toe te schrijven aan lager uitgevallen projectkosten.

subsidieregelingen).

Gemeente Delft

50.000

De uitvoering van beide EFRO-projecten is vertraagd op gang

In de algemene financiering wordt voorzien door onze partners.

425.448

Gemeente Den Haag

80.000

gekomen doordat de beschikkingen op een laat tijdstip door de

Gemeente Rotterdam

50.000

Managementautoriteit zijn afgegeven. Voor deze projecten wordt

Gemeente Zoetermeer

15.000

een verlenging tot in 2013 aangevraagd.

Hogeschool InHolland

20.000

Kamer van Koophandel Den Haag

20.000

Technische Universiteit Delft

20.000

Universiteit Leiden

20.000

TNO

20.000

Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling Door subsidies van het Europees Fonds voor Regionale

Onze inzet moet ervoor zorgen dat de Zuid-Hollandse economie 

ontwikkeling (EFRO) beschikt de Kennisalliantie over capaciteit

zich ontwikkelt tot een zeer concurrentiekrachtige en duurzame

en middelen om innovatieprojecten en -programma’s te initiëren

markteconomie. Daarom ziet u tijdens onze projectbijeenkomsten

en begeleiden. De project developers brengen ondernemers,

en op onze communicatieuitingen het EFRO-vlaggetje.

Totaal

720.448

wetenschap en overheid bij elkaar in thema’s die de potentie hebben om uit te groeien tot de groeimotoren van de regionale economie. Met de daaruit voortvloeiende technologische en maatschappelijke innovaties kunnen ondernemers hun (inter) nationale positie versterken.

Dit project is mede gefinancierd met steun van het Europees Fonds voor Regionale ontwikkeling van de Europese Commissie.

Samen werken aan economische vernieuwing | 29


Focus op de toekomst de provinciale Clusterregeling te kunnen begeleiden. Hiertoe waren aparte afspraken gemaakt met het Ministerie van Economische Zaken, Provincie Zuid-Holland en het Havenbedrijf Rotterdam. Deze uitbreidingen maakten het mogelijk met eigen medewerkers kennis van en netwerken in clusters op te bouwen en daarmee de afhankelijkheid van extern ingehuurde krachten af te bouwen.

Grotere impact op innovatie en meer beweging door programmatisch aanpak De economie van Zuid-Holland bevindt zich in een langzame, maar zekere transitie. Kennis en innovatie zijn dé manier om ook in de toekomst het welvaart- en welzijnspeil op hoog niveau te houden. Juist in mindere tijden staan de winnaars van morgen op. In Zuid-Holland is gekozen voor zes economische clusters, waarop bovenstaande capaciteit vooral op project- en procesniveau is ingezet.

Ontwikkeling Kennisalliantie

en het verzamelen en delen van kennis over het functioneren van het

Vanuit de eerste generieke inzet van instrumenten die de Kennisalliantie

regionale innovatiesysteem. Binnen elk van deze pijlers wordt gewerkt

tot haar beschikking heeft, is gebleken dat er nog veel meer kracht

De Kennisalliantie heeft zich in 2007 geheroriënteerd op haar rol en

aan het doorontwikkelen van de organisatie. Hiertoe zijn begin 2008

ontwikkeld kan worden als de Kennisalliantie in breder verband inzet

activiteiten binnen de Provincie Zuid-Holland. Vanaf het aantreden

twee EFRO voorstellen ingediend en gehonoreerd.

op ondersteuning van innovatie. Daarom richt de Kennisalliantie zich

van de nieuwe directeur, Nico van Buren, in maart 2008 is deze

 

met een programmatische aanpak op meerjarige regionale samen-

nieuwe visie uitgewerkt in een strategie en in uitvoering gebracht.

EFRO-subsidies zorgen voor meer projectontwikkeling

werkingsverbanden voor een bepaalde tijd, met projectoverstijgende maatschappelijke doelstellingen. Hiermee zorgen we voor een grotere

De resultaten die in dit jaarverslag zijn vermeld, zijn een weerslag

impact op innovatie en meer beweging in de Zuidvleugel.

van de verandering die de Kennisalliantie in de periode 2008-2010

De Kennisalliantie heeft in 2008 met de indiening van twee EFRO-

heeft doorgemaakt. De veranderingen worden ook zichtbaar in de

aanvragen en het neerzetten van een vernieuwde strategie de basis

samenstelling van het team. Tussen januari 2008 en juni 2010 is de

gelegd voor de doorontwikkeling van de organisatie. Met de

Kennisalliantie gegroeid van vijf medewerkers en zes externe krachten

toekenning van de eerste en tweede EFRO-subsidie kwam de eerste

tot een hecht team van twintig medewerkers.

grootschalige uitbreiding met medewerkers op projectcontracten

Delft Blue Technology is een voorbeeld van een programma waarin

 

in de laatste twee maanden van 2008 (Kennisnetwerken, onderdeel

intensief samen gewerkt wordt door ondernemers, onderzoek, onder-

In de nieuwe visie op de Kennisalliantie staan drie rollen centraal:

Projecten) en het begin van het tweede en derde kwartaal van 2009

wijs en overheid om te komen tot aansprekende innovaties.

het versterken van het netwerk van ondernemers en onderzoekers in

(Kennisbruggen, ook onderdeel Projecten). De tweede uitbreiding

Zuid-Holland, het aanjagen en ondersteunen van innovatieprojecten

met medewerkers was om toeleidingen naar Pieken in de Delta en

30 | Samen werken aan economische vernieuwing

Groeimotoren van de regionale economie


We zien nog meer kansrijke thema’s die kunnen leiden tot breed

Focus op de toekomst

zodat de vraag vanuit alle invalshoeken verkent wordt. Nieuwe ideeën ontstaan uit de interactie van het gezelschap

gedragen innovatieprogramma’s: Space als enabling technology

In samenwerking met de provincie heeft de Kennisalliantie in 2009

- De Kennis Academie

Smart Cities

ontwikkelscenario’s opgesteld die richting geven aan de toekomst.

De Kennis Academie organiseert cursussen en workshops waarin

Alternatieve Valorisatie Glastuinbouw

Om de regionale innovatie te stimuleren:

kennis en expertise wordt overgedragen die kan worden omgezet

Health & Innovation Energietransitie

Intensiveren we de samenwerking met andere uitvoeringsinstanties zoals de WFIA en bundelen we waar mogelijk activiteiten Vormen we programmatische consortia waarbij alle ketenpartners

in economische groei - Het Kennisontbijt Tijdens het kennisontbijt maken ondernemers informeel kennis

Op al deze gebieden heeft Zuid-Holland unieke kennis en bedrijvigheid.

(uit de vier O’s) de doelen mede bepalen en participanten vanuit

met andere Communityleden

Deze thema’s hebben de potentie om uit te groeien tot de groei-

hun autonomie en hun mogelijkheden, projecten en activiteiten op

- Netwerkbijeenkomsten

motoren van de regionale economie. Met de daaruit voortvloeiende

elkaar afstemmen om de overeengekomen doelen te realiseren

Netwerkbijeenkomsten voor ondernemers met de ambitie om

technologische en maatschappelijke innovaties kunnen ondernemers

Versterken we de projectontwikkeling met een sterke focus op de

hun (inter)nationale positie versterken. Van de top drie economische

nog vast te stellen economische agenda van de Zuidvleugel

voortdurend te verbeteren en vernieuwen - Kennisdiner exclusief voor founding fathers

motoren in Nederland maakt Zuid-Holland nu al deel uit. Voor een

Initiëren en realiseren we co-producties dan wel bestuurlijke gremia

Founding fathers van de Kennis Community gaan tijdens het

toppositie in Europa kunnen we de kennis- en innovatiekracht van

die uiteindelijk één en hetzelfde doel nastreven: een economische

kennisdiner in gesprek over de innovatieagenda’s van beleids-

MKB Zuid-Holland versterken door samen te werken aan economische

regio realiseren die qua kennis, technologie en innovatie bij de top

makers. Beleidspartners kunnen tijdens het kennisdiner gebruik

van Europa hoort

maken van de verzamelde denkkracht

vernieuwing.

 Ontwikkelen we voortdurend nieuwe kennis over de regionale

Communiceren we interactief met onze doelgroepen over innovatie-

innovatie. Deze kennis maken we toepasbaar voor beleids-

kansen, programma’s en projecten. Door pro-actief, transparant en

ontwikkeling van partners en de eigen organisatie

interactief te communiceren over innovatiekansen, onze activiteiten

Zetten we met de Kennis Community nog sterker in op het

en behaalde resultaten, vergroten we onze merknaam, betrekken we

ontwikkelen van een netwerk van Zuid-Hollandse innovators.

ondernemers, verbinden we de vier O’s en versnellen we innovaties

2010 is een pilotjaar waarin de basis gelegd wordt voor een netwerk

die bijdragen aan de economische vernieuwing van Zuid-Holland.

waarin ondernemers met hun expertise, direct en indirect bijdragen

Dat doen we via:

aan het creëren van innovatiekansen, nieuwe business en economische

- Sociale interactie

groei. Aanvullend op de Kennis Community zet de Kennisalliantie

- Regionale media

in samenwerking met HOPE een netwerk van Business Angels op.

- Online via onze portals Kennisalliantie en Kennisbruggen

De Kennis Community omvat:

- Social media

- De Kenniskaravaan De Kenniskaravaan voert langs inspirerende, innovatieve bedrijven

Op al deze onderwerpen maken we meerjarige afspraken over

in Zuid-Holland. Elke Karavaan richt zich op een specifiek thema.

doelstellingen en beleid met onze bestuurlijke partners.

Het gastbedrijf legt haar innovatievraag voor aan de deelnemers Samen werken aan economische vernieuwing | 31


Projectenoverzicht 2009 Themabijeenkomsten Bredere verkenning van relevante innovatie thema’s met mogelijk geïnteresseerde stakeholders

Ontwikkelworkshops Verkennen en uitwerken van concrete innovatie-ideeën naar projectvoorstellen met dedicated partners.

Projecten en programma’s Ondersteund door Kennisalliantie Ondersteuning houdt ondermeer in: bouwen aan consortia, advies bij het formuleren van business cases en het scherp krijgen van aanvragen, toeleiding naar subsidies en procesbegeleiding Doorgeleid naar Syntens Door de Kennisalliantie is de eerste beoordeling gedaan of de aanvrager met het project voldoet aan de voorwaarden voor ondersteuning bij innovatie voor een business traject binnen het door EFRO gefinancierde project Kennisnetwerken, waarna de aanvraag is overgedragen aan samenwerkingspartner Syntens

Leads Eén of enkele gesprekken, een kortdurend contact, met een adviserend karakter

Aanvulling op de projecten Aanvullend op de 85 genoemde projecten zijn er in deze periode 30 projectvoorstellen voor de provinciale Clusterregeling voorgelegd aan de Kennisalliantie, waarvoor een eerste beoordeling werd gevraagd.

32 | Samen werken aan economische vernieuwing

Transport & Logistiek Themabijeenkomsten Biobased economy en logistiek (T&L onderdeel van tweeledig programma) De vraaggestuurde glastuinbouwketen van de toekomst (T&L onderdeel van tweeledig programma) Regierol van knooppunten in relatie tot topinstituut (voorbereid, niet doorgegaan) Ontwikkelworkshops Supply Chain Finance (2 bijeenkomsten) ITAIDE (Safe efficiënt Zuidvleugel) Flora Holland Intermodaal vervoer (Greenrail) Projecten en programma’s A. Ondersteund door Kennisalliantie Container Exchange Terminal Greenrail: intermodaal vervoer sierteeltproducten Innovatieve Flowmeter voor LNG ITAIDE (Safe efficiënt Zuidvleugel) Proeftuin Maritieme Innovatie Rijden op Algen Supply Chain Finance Vestiging Topinstituut Supply Chain Management B. Doorgeleid naar Syntens 65+ duurzame ontsluiting bedrijfsterreinen Duurzaam slopen Emissieloos varen C. Leads Toepassing voor elektrisch rijden in stedelijke distributie Freight Factory AERWIN: zeppelin Project Support (slimme ICT tbv congestie) Elektrische voertuigen Zelf ladend en lossend binnenvaartschip

Greenports Themabijeenkomsten Gezondheid uit de kas Biobased economy en logistiek (GP onderdeel van tweeledig programma) De vraaggestuurde glastuinbouwketen van de toekomst (GP onderdeel van tweeledig programma) Ontwikkelworkshops Proeffabriek Algenteelt en glastuinbouw Biopesticiden Projecten en programma’s A. Ondersteund door Kennisalliantie: Beglazingsrobot Consumentgericht schapbeheer in een gesloten keten Envico 4innov.energie/WKK Na verbrander Greenportcampus Fase 2 Groen Agri Cultuur/Substraatloos telen B. Doorgeleid naar Syntens H2O organic Nieuwe waterbehandelingstechnologie glastuinbouw Residu-vrije glastuinbouwproducten Spantrail cluster Agrobrains Puur tomaat Kokosmelk Gezonde kant en klare smakelijke maaltijdcomponenten C. Leads Alternatieve Valorisatie Tuinbouw Biopesticiden uit reststromen Easyscreen Focus on flowers


Health & Life Sciences

Kennisbruggen

Themabijeenkomsten Operatiekamer van de toekomst (voorbereid, niet doorgegaan) Gezondheid uit de Kas Langer gezond thuiswonen

Bijeenkomsten Kick off Kennisbruggen Convenantondertekening Kennisbruggen

Ontwikkelworkshops Biomarkers Langer gezond thuiswonen Nieuwe kansen voor (robot)techno logiëen in de zorg Gezondheid uit de kas Projecten en programma’s A. Ondersteund door Kennisalliantie Basketbal-rolstoel Microgravity & botontkalking Holland Bio diversity inhoudsstoffen extractie uit bloembollen Living Labs Miscea Handhygiène Super facelet B. Doorgeleid naar Syntens BIBO Management Gecontroleerd koelen lichaam Isolator systeem voor minimaal invasieve chirurgie Kokoswater Personal Care for Kids C. Leads Dermatologie project Fresh Functional Food Oogzorg network Health& Life Sciences & Space I-optics Mastitus-sensor melkproductie Lely-sensor OK Fieldlab Onwikkeling serviceproduct bio-inform Respifit Softwaremeting toedienen insuline Stappa Vitaliteitspas

Arbeidsmarkt & Onderwijs

Water- & Deltatechnologie Themabijeenkomsten Nafase bij overstroming 3e Delfste Waterconferentie Ontwikkelworkshops DBT Integraal Stedelijk Waterbeheer (2 bijeenkomsten) DBT Zichtbare Waterkwaliteit (3 bijeenkomsten) DBT Waterberging in Urbaan Gebied (4 bijeenkomsten) DBT Optimale Sturing Afvalwaterketen (3 bijeenkomsten) SWOT Drechtsteden (kansen voor deltatechnologische innovatie in Drechtsteden) Projecten en programma’s A. Ondersteund door Kennisalliantie Delft Blue Technology (DBT) Algencultuur op drainwater glastuinbouw Boxbarrier Kameleon Sublean Slim meten tbv grondwaterbeheer C. Leads Aquafox Pharmafilter Vrieskristallisatie Waterreiniging mbv UV & titaandioxide

Proces en Petrochemie Projecten en programma’s C. Leads Heron Gasturbine Koudecentrum installatiebranche Zadkine Composyn Transporttoepassingen LNG technologieën

Vrede, Recht en Veiligheid Netwerkbijeenkomsten Veiligheidsnetwerk Projecten en programma’s A. Ondersteund door Kennisalliantie Netwerkvorming GBVI World Legal Forum Border Security Innovation Centre Materiaalschaarste Radargrid Thales (RAEBELL) REACT C. Leads Field Lab Mass Transportation Safety Narfoz digitaal platform sociale veiligheid voor wijken

Bijeenkomsten OBM Rijnmond - Technopolis ‘De interactie tussen HBO-instellingen en het bedrijfsleven’

Netwerken Netwerkbijeenkomsten Thema ‘Nieuw’ Thema ‘Toekomstperspectieven’ Thema ‘Octrooien’ Thema ‘Samen werken aan kennis’ Specials events Kennisfestival European Satellite Navigation Competition kick off Pieken met Perspectief European Satellite Navigation Competition workshop en prijsuitreiking Medical Delta Café, thema ‘Molecular imaging’

Kennis

TOP Bijeenkomst Reis in de Regio Bestuursbijeenkomst Kennisdiner Economische monitor 2009 Strategie en beleid

Samen werken aan economische vernieuwing | 33


Medewerkers Kennisalliantie

Evert Baarspul Project manager

Sander van der Wal Project developer

Theo Noordman Project developer

Joris van Goudoever Project developer

Peter Tettelaar Project developer

Erwin van der Linden Project developer

Peter Reffeltrath Project developer

Janneke Boerman Project developer

Nico van Buren Directeur

Clemens van de Wiel Controller Tanja Nolten Communicatieadviseur

34 | Samen werken aan economische vernieuwing

Bea Adolfse Communicatiemedewerker


Damien van der Bijl Beleid en strategie

Jan Tabeau Stagiair onderzoek Europa

Leen Verkade Stagiair onderzoek Europa

Jacqueline Schardijn Coรถrdinator netwerken

Suzanne Boekestijn Projectmedewerker

Taco den Boer Projectmedewerker

Martin Makkenze Stagiaire HRM

Annette van Elswijk Office manager

Marloes Treffers Secretaresse

Els de Visser Secretaresse

Samen werken aan economische vernieuwing | 35


Kennisalliantie Crommelinplein 1 2627 BM Delft T. 015-2840487 W. kennisalliantie.nl E. info@kennisalliantie.nl


Kennisalliantie jaarverslag 2009