Page 1

J0900 KÁPA_GÍTAR & HARPA tp 12/19/02 2:47 PM Page 3

AÐALNÁMSKRÁ TÓNLISTARSKÓLA GÍTAR OG HARPA 2002


J0900 KÁPA_GÍTAR & HARPA tp 12/19/02 2:47 PM Page 4

Auglýsing um gildistöku aðalnámskrár tónlistarskóla 1. gr. Með vísan til 1. og 12. gr. laga nr. 75/1985 um fjárhagslegan stuðning við tónlistarskóla, með áorðnum breytingum, hefur menntamálaráðherra staðfest nýja aðalnámskrá tónlistarskóla sem tekur gildi frá og með 1. júní 2000. Aðalnámskráin kemur til framkvæmda í tónlistarskólum frá og með skólaárinu 2000-2001 eftir því sem við verður komið og skal að fullu vera komin til framkvæmda eigi síðar en að þremur árum liðnum frá gildistöku. Jafnframt falla úr gildi eldri námskrár í tónlistargreinum. 2. gr. Aðalnámskrá tónlistarskóla er gefin út í tíu heftum og skiptist í almennan hluta aðalnámskrár og níu sérstaka greinahluta. Í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla er meðal annars gerð grein fyrir hlutverki og meginmarkmiðum tónlistarskóla, skipan tónlistarnáms, greinanámskrám, og skólanámskrám, fjallað um kennslu og kennsluhætti, þætti í hljóðfæra- og tónfræðanámi, námsmat og próf, tengsl heimila og skóla og samvinnu í skólastarfi. Í bókarlok er umfjöllun um námsumhverfi og mat á skólastarfi. Almennur hluti aðalnámskrár tónlistarskóla er birtur sem fylgiskjal með auglýsingu þessari. Í greinahlutum aðalnámskrár tónlistarskóla, sem gefnir eru út í níu heftum, er fjallað um markmið, inntak og skipulag náms á tilteknum námssviðum. Jafnframt er gerð grein fyrir prófum og gefnar ábendingar um viðfangsefni. Heftin bera þessi heiti: Ásláttarhljóðfæri Einsöngur Gítar og harpa Hljómborðshljóðfæri Málmblásturshljóðfæri Rytmísk tónlist Strokhljóðfæri Tónfræðagreinar Tréblásturshljóðfæri Heftin eru gefin út af menntamálaráðuneytinu á árinu 2000 og dreift jafnóðum til tónlistarskóla. Menntamálaráðuneytinu 31. maí 2000

Björn Bjarnason Guðríður Sigurðardóttir


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 1

AÐALNÁMSKRÁ TÓNLISTARSKÓLA GÍTAR OG HARPA 2002

Menntamálaráðuneytið


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 2

EFNISYFIRLIT Formáli Gítar

............................................................................

5

...............................................................................

7

...............................

7

Grunnnám . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

8

Nokkur atriði varðandi nám á gítar

Markmið í grunnnámi Verkefnalisti í grunnnámi Grunnpróf Miðnám

...................................................................

14

Markmið í miðnámi Verkefnalisti í miðnámi Miðpróf Framhaldsnám

..........................................................

22

Markmið í framhaldsnámi Verkefnalisti í framhaldsnámi Framhaldspróf Samleikur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Grunnnám Miðnám Framhaldsnám

Menntamálaráðuneytið: námskrár 26

..........................................

34

.............................................................................

37

Bækur varðandi hljóðfærið

Desember 2002 Útgefandi: Menntamálaráðuneytið Sölvhólsgötu 4 150 Reykjavík Sími: 545 9500 Bréfasími: 562 3068 Netfang: postur@mrn.stjr.is Veffang: www.mrn.stjr.is

Harpa

Nokkur atriði varðandi nám á hörpu

© 2002 Menntamálaráðuneytið ISBN 9979-882-48-4

37

Grunnnám . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 Markmið í grunnnámi Verkefnalisti í grunnnámi Grunnpróf Miðnám

Hönnun og umbrot: ABX / SÍA Ljósmyndun: Kristján Maack Myndskreytingar: ABX / SÍA Prentun: Oddi hf.

..............................

...................................................................

45

Markmið í miðnámi Verkefnalisti í miðnámi Miðpróf

3

3


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 4

Framhaldsnám

..........................................................

53

Markmið í framhaldsnámi

FORMÁLI

Verkefnalisti í framhaldsnámi Framhaldspróf Samleikur . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 63 Grunnnám Miðnám Framhaldsnám Bækur varðandi hljóðfærið

..........................................

66

Aðalnámskrá tónlistarskóla skiptist annars vegar í almennan hluta og hins vegar í greinanámskrár fyrir einstök hljóðfæri og námsgreinar í tónlistarskólum. Í þessu riti er að finna greinanámskrár fyrir gítar og hörpu. Námskrárnar miðast við þá skipan tónlistarnáms sem mælt er fyrir um í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla. Í almennum hluta aðalnámskrár eru hlutverk og meginmarkmið tónlistarskóla skilgreind. Náminu er skipt í þrjá námsáfanga, grunnnám, miðnám og framhaldsnám, og lögð áhersla á samræmt námsmat við lok áfanganna. Jafnframt er lögð áhersla á sjálfstæði og frumkvæði einstakra skóla, skapandi starf og samvinnu í skólastarfi. Aðalnámskrá tónlistarskóla er ætlað að tryggja fjölbreytni en jafnframt að stuðla að samræmingu þeirra námsþátta sem aðalnámskrá tekur til, bæði innan einstakra tónlistarskóla og á milli skóla. Almenn atriði varðandi námsþætti og námsmat er að finna í almennum hluta aðalnámskrár. Þar er einnig að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Því er mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér almennan hluta aðalnámskrár tónlistarskóla vandlega. Í almennum hluta aðalnámskrár er mælst til þess að tónlistarskólar skilgreini starfssvið sitt í eigin skólanámskrám. Við þá námskrárgerð er hverjum skóla ætlað að taka mið af stefnumörkun aðalnámskrár tónlistarskóla, ásamt því að sinna sérhæfðum og staðbundnum markmiðum.

4

4

Í námskrám fyrir hvort hljóðfæri er að finna sértæk markmið fyrir grunnnám, miðnám og framhaldsnám, sniðin að viðkomandi hljóðfæri, verkefnalista fyrir einstaka áfanga, prófskýringar og dæmi um prófverkefni á áfangaprófum. Auk þess eru birtir listar með samleiksverkum og bókum varðandi hljóðfærin.

5

5


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 6

GÍTAR Í þessum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla er fjallað um nokkur atriði varðandi nám á gítar. Þar á eftir fara kaflar um hvern hinna þriggja megináfanga námsins, grunnnám, miðnám og framhaldsnám. Í þessum köflum eru fyrst tilgreind þau leikni- og skilningsmarkmið sem nemendur þurfa að hafa náð við lok hvers námsáfanga. Síðan eru birtir verkefnalistar með dæmum um viðfangsefni í hverjum námsáfanga. Á eftir verkefnalistunum er prófkröfum á áfangaprófum lýst með völdum dæmum og gerð grein fyrir flutningsmáta tónstiga og hljóma. Í lok námskrárinnar er skrá með samleiksverkum auk ábendinga um gagnlegar bækur varðandi hljóðfærið. Nokkur atriði varðandi nám á gítar Á liðnum áratugum hafa fá hljóðfæri notið meiri vinsælda en gítarinn, jafnt í klassískri sem rytmískri tónlist. Auk þess er hann algengastur undirleikshljóðfæra við alþýðusöng. Þessi námskrá fjallar um nám í klassískum gítarleik, þ.e. nám á klassískan gítar með nælonstrengjum, en fjallað er um rafgítarleik í námskrá í rytmískri tónlist. Klassíski gítarinn á sér um tvö hundruð ára sögu í þeirri mynd sem við þekkjum hann í dag. Fjölbreyttar tónbókmenntir hljóðfærisins spanna hins vegar lengri tíma því að lútu- og gítartónlist endurreisnar- og barokktímans er oft flutt á klassískan gítar. Algengast er að gítarnemendur hefji nám við átta til tíu ára aldur þó dæmi séu um yngri nemendur. Í upphafi gítarnáms er nauðsynlegt að nemendur hafi hljóðfæri við sitt hæfi. Ungir nemendur ættu að nota gítar í barnastærð eða þar til gerða klemmu á háls hljóðfærisins.

6

6

Við tólf til þrettán ára aldur eiga flestir gítarnemendur að geta notað gítar í fullri stærð. Allir gítarnemendur ættu að eiga fótstig og nótnapúlt frá upphafi námsins. Mikilvægt er að nemendur sitji rétt með gítarinn og varist alla spennu í líkamanum.

7

7


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 8

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Grunnnám Almennt er miðað við að nemendur sem hefja nám í hljóðfæraleik 8 til 9 ára gamlir ljúki grunnnámi á um það bil þremur árum. Þessi viðmiðun er þó engan veginn einhlít þar sem nemendur hefja nám á ýmsum aldri og námshraði getur verið mismunandi. Markmið í grunnnámi Uppbygging kennslu í grunnnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum. Við lok grunnnáms eiga gítarnemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

-

hafi öðlast allgott hrynskyn

-

geti lesið og leikið án undirbúnings verkefni sambærileg þeim sem fengist var við í fyrri hluta grunnnáms

-

hafi þjálfast reglulega í að leika utanbókar

-

hafi þjálfast reglulega í að leika eftir eyra

-

hafi fengist við skapandi starf frá upphafi námsins

-

hafi þjálfast í ýmiss konar samleik

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

geti leikið einfaldar hljómakadensur, I – IV – I – V – I

-

hafi þjálfast reglulega í leik tónstiga og hljóma samkvæmt þessari námskrá

-

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á grunnprófi samkvæmt þessari námskrá

Nemandi sýni eftirfarandi atriði í þeim mæli sem eðlilegt getur talist eftir um það bil þriggja ára nám: tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

Nemandi

-

blæbrigði og andstæður

-

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á

-

þekkingu og skilning á stíl

hljóðfærið

-

tilfinningu fyrir samleik

hafi náð góðri handstöðu beggja handa

-

öruggan og sannfærandi leik

-

beiti jöfnum og markvissum fingrahreyfingum

-

persónulega tjáningu

-

hafi náð nokkrum tökum á að nota alla fingur hægri handar (p, i, m, a)

-

viðeigandi framkomu

-

kunni skil á einföldum gripum og þvergripum

-

geti gert styrkleikabreytingar vel heyranlegar og andstæður augljósar

8

Nemandi

-

-

8

Gítar – Grunnnám

-

hafi kynnst notkun vibrato

-

geti spilað bæði tirando og apoyando

-

geti brotið hljóma skýrt og greinilega

-

hafi kynnst tónmyndun með nöglum hægri handar

-

þekki tónsvið gítarsins upp í IX. stöðu á fyrstu þremur strengjunum

-

geti spilað margradda lög

-

geti dregið fram laglínu með apoyando-slagi með a-fingri

Verkefnalisti í grunnnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í grunnnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig viðfangsefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni fyrir byrjendur til viðfangsefna sem henta við lok grunnnáms. Listinn er tvískiptur: annars vegar kennslubækur og æfingar, hins vegar tónverk og safnbækur. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda og útgefanda getið fyrir neðan titil verks eða bókar. Í einstaka tilfellum kunna hlutar

9

9


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 10

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Grunnnám

kennslubóka eða tónverka að vera erfiðari en hæfir þessum námsáfanga. Af þessari ástæðu er sömu viðfangsefna einnig í nokkrum tilvikum getið í fleiri en einum áfanga.

Kennslubækur og æfingar BILLET, J–P. / BRUN Æfingar fyrir hægri hönd Editions Henry Lemont BROUWER, L. Estudios Sencillos, 1. og 2. hefti Max Eschig & Cie Editeurs CARULLI, F. Brevier, 1. hefti, op. 333 Schott/Gítarskólinn COSTE, N. Neun Studien Universal Edition CRACKNELL, D. Enjoy playing the Guitar, I & II Oxford University Press EYÞÓR ÞORLÁKSSON Fyrstu gítartónarnir Gítarskólinn Gítarkennslubók, I og II Gítarskólinn HOLECEK, J. Lär dig spela gitarr, I, II og III Gehrmans HOLLIS, E. Guitar, 1. og 2. hefti Guildhall School of Music KREIDLER, D. Kennslubók, 1. og 2. hefti Schott

NOAD, F. M. Solo Guitar Playing, 1. hefti Omnibus Press First Book for the Guitar, 1. og 2. hefti Schirmer SANDQVIST, H–O. Gitarren och jag, 1., 2. og 3. hefti Thore Ehrling Musik AB SCHALLER / SCHEIT Lehrwerk für die Gitarre, 1.–4. hefti Universal Edition SCHEIT, K. Die ersten Etüden Universal Edition SÍMON H. ÍVARSSON Gítartónar Símon H. Ívarsson SOR, F. Æfingar op. 60 Gítarskólinn/Bolieau Universal Edition SOR / COSTE Metodo Completo [út að 2a parte] Ricordi/Gítarskólinn STRÖMBERG, B. Gitarskola, 1. og 2. hefti Svensk skolmusik AB SVEINN EYÞÓRSSON Fyrsti gítaráfanginn Gítarskólinn

DOWLAND, J. 4 leichte Stücke Universal Edition Leichte Stücke aus Shakespeares Zeit Universal Edition DUARTE, J. Youth at the String, op. 75 Ricordi Travel with the Guitar Ricordi EYÞÓR ÞORLÁKSSON (ÚTG.) Folk songs from all over Gítarskólinn Guitar Moment, I, II og III Gítarskólinn GORAN, U. Play a Piece, 1 & 2 Oxford University Press GUNNAR REYNIR SVEINSSON Ungur nemur, gamall temur Íslensk tónverkamiðstöð GÖTZE, W. Die Stunde der Gitarre, 1., 2. og 3. hefti Schott HARTOG, C. Guitar Cracker Albsach Educa, Titbits Albsach Educa, I toca guitarra Albsach Educa, String walker Albsach Educa, Guitar tripper Albsach Educa,

LOGY, J. A. Partíta í a-moll Universal Edition PAPAS, S. Flamenco Solos for Guitar Colombia Music Six easy flamenco solos Washington QUINE, H. Easy modern guitar music Oxford University Press SCHEIT, K. (ÚTG.) Die leichtesten Solostücke Universal Edition Easy pieces from Shakespeare’s time, 1. og 2. hefti Universal Edition SCHWERTBERGER, G. Glory Hallelujah Doblinger Folk Guitar Doblinger Latin America Doblinger La guitarra andina Doblinger La guitarra mexicana Doblinger Easy Guitar Doblinger

Holland Holland

STIMPSON, M. Playground Thames-Novello

Holland Holland

SVEINN EYÞÓRSSON 9 gítarverk Gítarskólinn

Holland

HOLECEK, J. Mini Studies Gehrmans JOHN A. SPEIGHT Fjögur gítarverk Íslensk tónverkamiðstöð

TÁRREGA, F. Lágrima Úr: 4 gítarverk Gítarskólinn WYNBERG, S. First Repertoire for Solo Guitar, 1. hefti Faber

Tónverk og safnbækur

10 10

ANON. Partíta í C-dúr Universal Edition

CALATAYUD, B. Caramba Union Musical Española

BRIGHTMORE, R. Modern Times, 1. og 2. hefti Chanterelle

DOMENICONI, C. 24 prelúdíur Musikverlag E. M. Haas, Berlin

Grunnpróf Við lok grunnnáms skulu nemendur þreyta grunnpróf, annars vegar í hljóðfæraleik og hins vegar í tónfræðagreinum. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna um-

11 11


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 12

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Grunnnám

fjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér þessi atriði vandlega. Verkefni og prófkröfur Á grunnprófi í gítarleik skal nemendi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, val og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á grunnprófi velja nemendur á milli þess að (a) spinna út frá gefnu upphafi, einföldu hljómferli eða lagi, (b) leika frumsamið verk eða eigin útsetningu, (c) hljómsetja stutta laglínu óundirbúið og (d) leika stutt alþýðulag eða þjóðlag sem þeir hafa lært eftir eyra. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 43. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 37 í sama riti.

Dæmi um æfingar SOR, F. Æfing op. 60, nr. 10 Gítarskólinn/Bolieau Universal Edition

BROUWER, L. Æfing nr. 8 Úr: Estudios Sencillos, 2. hefti Max Eschig & Cie Editeurs

Tónstigar og hljómar Til prófs skal undirbúa eftirfarandi tónstiga og hljóma með þeim hætti sem mælt er fyrir um hér á eftir. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru. Efni Nemandi geti leikið -

dúrtónstiga og laghæfa molltónstiga til og með tveimur formerkjum, tvær áttundir upp frá neðsta mögulega grunntóni og niður aftur

Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á grunnprófi, valin úr þekktum tónbókmenntum hljóðfærisins. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs.

-

Tónverk og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á grunnprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

Leikmáti og hraði

Dæmi um tónverk DOWLAND, J. Willson’s wilde Úr: Leichte Stücke aus Shakespeares Zeit Universal Edition LOGY, J. A. Aría Úr: Partítu í a-moll Universal Edition CARCASSI, M. Menúett op. 21, nr. 12 Úr: Eyþór Þorláksson (útg.): Guitar Moment II Gítarskólinn

12 12

CALATAYUD, B. Caramba Union Musical Española DOMENICONI, C. Danza del cucolo Úr: Brightmore: Modern Times, 2. hefti Chanterelle BLYTON, C. Koto music Úr: Quine, H.: Easy modern guitar music Oxford University Press

brotna þríhljóma í dúr- og molltóntegundum til og með tveimur formerkjum, tvær áttundir upp frá neðsta mögulega grunntóni og niður aftur

Nemandi -

leiki tónstiga eigi hægar en M.M.

C = 100, miðað við að leiknar séu

áttundapartsnótur -

leiki tónstiga með eftirfarandi fingrasetningu hægri handar: i,m og m,i

-

leiki brotna þríhljóma eigi hægar en M.M.

C = 80, miðað við að leiknar

séu áttundapartsnótur -

leiki tónstiga og hljóma jafnt, hiklaust og utanbókar

Dæmi C-dúr

mmm mmm mmm mmm t tm tm tmm tmmm tmmm tmmmm tmmm tmmm mmt mt mt t m m m m 4 m m mm mm mmm tmmm tmm tm tmmm mmm mmm mmmm mmm c m mmm mm m tm tm t t t mmm mm mmm mm m m Ä 4 t t t t =æ m mm ====================== ttt d-moll, laghæfur

tm mmm mm mm mm m mmm !tm tm mmt mmt mmmt mmmt # mmmt ! tmmmm mmm # tmmmm mmmmt tmmm tmmm tmm mmt mt mt m m m 4 m m m m m m #t t " m m m m m m m m t t m m m tm tmm tmm tmm c æ 13 Ä 4 tm t t t mm mm m m m m m mm =======================

13


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 14

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

G-dúr, brotinn þríhljómur

-

hafi kynnst notkun tremolo

! 4 mm mm mmm mmm t tm tmmm tm tmmm mmmm mmm mmm m c t tmm mmm mmm Ä 4 mmm mmm tm t mmm mmm mmm mmm =================== =æ mt t t t

-

leiki bundnar nótur skýrar og jafnar

-

geti spilað pizzicato, rasgueado og flaututóna á opnum strengjum

-

þekki allt tónsvið gítarsins

h-moll, brotinn þríhljómur

-

geti stillt hljóðfærið

m m !! 4 mmm mmm mmmm mmm mt mmmt mmmmt tmmm tmm tmmm mmmm mmmm t c =æ m m m mm m Ä 4 mmm tmm t tm tmm mmm =================== t t

Nemandi

Miðnám Í miðnámi eykst umfang námsins frá því sem er í grunnnámi og ætla má að námstíminn lengist að sama skapi. Miðað er við að nemendur geti lokið miðnámi á um það bil fjórum til fimm árum en námshraði getur þó verið mismunandi. Ræður þar miklu ástundun, aldur og þroski nemenda. Markmið í miðnámi Uppbygging kennslu í miðnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum.

14 14

Gítar – Miðnám

-

hafi öðlast gott hrynskyn

-

hafi vald á sveigjanleika í hraða og hryn

-

geti lesið og leikið án undirbúnings verkefni sambærileg þeim sem fengist var við í fyrri hluta miðnáms

-

hafi þjálfast reglulega í að leika utanbókar

-

hafi þjálfast í ýmiss konar samleik, þ.m.t. með öðrum hljóðfærum en gítar

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

geti spilað tónstiga áreynslulítið og af lipurð og snerpu

-

hafi þjálfast reglulega í leik tónstiga og hljóma samkvæmt þessari námskrá

-

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á miðprófi samkvæmt þessari námskrá

Nemanda hafi gefist kostur á að velja hvort og að hversu miklu leyti hann sinnir eftirfarandi atriðum: -

leik eftir eyra

-

tónsköpun

Við lok miðnáms eiga gítarnemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

-

spuna

Nemandi

Nemandi sýni eftirfarandi atriði í þeim mæli sem eðlilegt getur talist eftir

-

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á

sjö til átta ára nám:

hljóðfærið

-

tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

-

beiti jafnri og lipurri fingratækni

-

ýmis blæbrigði og andstæður

-

hafi náð góðu valdi á samhæfingu handa

-

þekkingu og skilning á stíl

-

leiki með vel styrkri vinstri hendi og nái að halda þvergripum vel

-

tilfinningu fyrir samleik

-

geti spilað skýrt og með góðum styrk

-

öruggan og sannfærandi leik

-

geti gert styrkleikabreytingar vel heyranlegar og andstæður augljósar

-

persónulega tjáningu

-

hafi náð allgóðum tökum á vibrato og noti það smekklega

-

viðeigandi framkomu

15 15


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 16

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Miðnám

Verkefnalisti í miðnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í miðnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig viðfangsefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni sem hentar við upphaf miðnáms til efnis sem hæfir við lok námsáfangans. Listinn er tvískiptur: annars vegar kennslubækur og æfingar, hins vegar tónverk og safnbækur. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda og útgefanda getið fyrir neðan titil verks eða bókar. Í einstaka tilfellum kunna hlutar kennslubóka eða tónverka að vera léttari eða erfiðari en hæfir þessum námsáfanga. Af þessari ástæðu er sömu viðfangsefna einnig í nokkrum tilvikum getið í fleiri en einum áfanga.

AGUADO, D. Metodo de guitarra, 1. hefti Union Musical Española/Gítarskólinn

SANDQVIST, H–O. Gitarren och jag, 4. hefti Thore Ehrling Musik AB

CARCASSI, M. 25 æfingar op. 60 [æfingar 1–19] Schott/Gítarskólinn

SOR, F. 12 Estudios op. 35 Gítarskólinn/Boileau 12 æfingar fyrir gítar, op. 31 Gítarskólinn 14 mittelschwere Etüden aus op. 6, 31 und 35 Universal Edition Twenty Studies for the Guitar Edward B. Marks 26 stúdíur Gítarskólinn

DODGSON / QUINE 12 Transitional Studies Ricordi GIULIANI, M. 24 Etüden opus 48 [æfingar 1–13] Schott

STRÖMBERG, B. Gitarskola, 3. hefti Svensk skolmusik AB TÁRREGA, F. Estudios Ricordi/Gítarskólinn

Tónverk og safnbækur ÁSKELL MÁSSON Berceuse Íslensk tónverkamiðstöð

16 16

BACH, J. S. Bourrée úr Lútusvítu í e-moll, BWV 996 Universal Edition/Hofmeister

PAGANINI, N. Romance Universal Edition

EYÞÓR ÞORLÁKSSON (ÚTG.) Guitar Moment IV Gítarskólinn

SANZ, G. Pavanas, Fuge, Canarios Universal Edition

FORTEA, D. Romance, Malagueña, Jota Gítarskólinn

SAUMELL, M. Five Contradanzas Willis Music

GUNNAR REYNIR SVEINSSON Bréfbátur í rigningu Íslensk tónverkamiðstöð

SOR, F. Twenty Selected Minuets Schott 12 valsar Gítarskólinn

LOGY, J. A. Partíta í a-moll Universal Edition MARSCHNER, H. 3 Bagatellen op. 4 Universal Edition

Kennslubækur og æfingar

COSTE, N. 20 Estudios [æfingar 1–8] Union Musical Española

BROUWER, L. Cancion de cuna Max Eschig & Cie Editeurs Ojos Brujos Max Eschig & Cie Editeurs Estudios Sencillos, 2. og 3. hefti Max Eschig & Cie Editeurs

BACH, J. S. Double-Sarabanda Gítarskólinn Drei Leichte Stücke Universal Edition Gavotte 1 og 2 Universal Edition Prelúdía í d-moll Gítarskólinn/Ariel Publications

MILAN, L. Pavanas Universal Edition/Gítarskólinn NARVAEZ, L. DE Guardame las Vacas og Canción del Emperador Úr: Hispanæ citharæ ars viva Schott NOAD, F. The Renaissance Guitar Ariel Publications The Baroque Guitar Ariel Publications The Classical Guitar Ariel Publications

PONCE, M. 12 prelúdíur, 1. og 2. hefti Schott

TÁRREGA, F. 4 gítarverk Gítarskólinn 4 valsar Gítarskólinn Mazúrka í G-dúr Universal Edition UHL, A. Zehn Stücke, 1. og 2. hefti Universal Edition VELASCO, G. Alegrias – Vals – Zapateado Gítarskólinn VILLA-LOBOS, H. Prelúdíur nr. 1 og 3 Max Eschig & Cie Editeurs Mazurca-Choro og Valsa-Choro Max Eschig & Cie Editeurs WEISS, S. L. Menuet – Sarabande – Menuet Universal Edition

Miðpróf Við lok miðnáms skulu nemendur þreyta miðpróf, annars vegar í hljóðfæraleik og hins vegar í tónfræðagreinum. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér þessi atriði vandlega.

17 17


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 18

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Miðnám

Verkefni og prófkröfur Á miðprófi í gítarleik skal nemendi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, val og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á miðprófi velja nemendur á milli þess að (a) leika tónverk að eigin vali af sambærilegri þyngd og önnur prófverkefni, (b) spinna út frá gefnu upphafi, lagi eða hljómferli með eða án undirleiks, (c) leika frumsamið verk eða eigin útsetningu og (d) hljómsetja stutta laglínu óundirbúið. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 43. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 38–39 í sama riti.

Tónstigar og hljómar Til prófs skal undirbúa eftirfarandi tónstiga og hljóma með þeim hætti sem mælt er fyrir um hér á eftir. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru. Efni Nemandi geti leikið -

krómatískan tónstiga frá e til e'', upp og niður

-

dúrtónstiga, hljómhæfa og laghæfa molltónstiga til og með fimm formerkjum upp frá neðsta mögulega grunntóni, þrjár áttundir þar sem hægt er, annars tvær, og niður aftur

-

Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á miðprófi, valin úr þekktum tónbókmenntum hljóðfærisins. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs. Tónverk og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á miðprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má þó velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

brotna þríhljóma í dúr- og molltóntegundum til og með fimm formerkjum upp frá neðsta mögulega grunntóni, þrjár áttundir þar sem hægt er, annars tvær, og niður aftur

-

C-dúr og G-dúr í samstígum þríundum, tvær áttundir, upp og niður

-

C-dúr og G-dúr í gangandi þríundum, tvær áttundir, upp og niður

-

C-dúr og G-dúr í samstígum sexundum, eina áttund, upp og niður

-

C-dúr og G-dúr í gangandi sexundum, eina áttund, upp og niður

-

C-dúr og G-dúr í samstígum áttundum, eina áttund, upp og niður

-

C-dúr og G-dúr í gangandi áttundum, eina áttund, upp og niður

Leikmáti og hraði

Dæmi um tónverk

Nemandi BACH, J. S. Bourrée úr Lútusvítu í e-moll, BWV 996 Universal Edition/Hofmeister MILAN, L. Pavane nr. 2 Universal Edition/Gítarskólinn PAGANINI, N. Romance Universal Edition

TÁRREGA, F. Mazúrka í G-dúr Universal Edition

-

geti leikið tónstiga með eftirfarandi fingrasetningu í hægri hendi: i,m, i,a og m,a

BROUWER, L. Cancion de cuna Max Eschig & Cie Editeurs

-

PONCE, M. Prelúdía nr. 1 Úr: Prélúdíur, 1. hefti Schott

-

leiki tónstiga eigi hægar en M.M.

C = 126, miðað við að leiknar séu

áttundapartsnótur leiki brotna þríhljóma eigi hægar en M.M.

C = 100, miðað við að leiknar

séu áttundapartsnótur -

leiki tónstiga og hljóma, jafnt, hiklaust og utanbókar

Dæmi um æfingar SOR, F. Æfing nr. 9 (op. 31, nr. 20) Edward B. Marks

18 18

TÁRREGA, F. Estudio en forma de Minueto Úr: Estudios Ricordi/Gítarskólinn

19 19


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 20

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Dæmi Krómatískur tónstigi frá e

mmm mmm mmm mmm "tmm #tmmm mt !tm tmm "tmm m m m 4 m m m m m m m m m m m m m m m mm m m m Ä 4 mmm mmm mmm mmm mmm mmm mm mm tmm mm tm "tm #tm tm !t t !t t ======================= !t mt tm !tm tm !t t " t #t mm mm mm mm m mt "tm t Ä mm mm mmm !tmmm #tmmm mmmt "tmmm tmmm !tm #tm !tm #tm tmm "tmmm tmmm !tmmm tmmm mmm mmm mmmm mmmm mmmm mmmm mmmm ======================= t " t t !tm #t !tm #tm Ä mmmm c b =æ ====== tm A-dúr

t tmmm mmmt mmmmt tmmmm mmmmm mmmmt mmmmt t m t m t m m m t m ! m m ! t tm tm m mm m mm mm mm m mm m mm m m mm mm m mm Ä ! 44 mmmm mmm tmmm tmm tmm tm tm t tmmm tmmm mmmm mmm mm m m ======================= t t tmmm tmm tm tm !!! mm mm mmm mm tmmm mtmm tmmm mmt tm mt t mmm mmm mm mm m m m b m mm mm mmm tmmm t t tm mm mm mm mm Ä æ ======================= t t t tm

Gítar – Miðnám

g-moll, brotinn þríhljómur

tmmm tm t m t t m m " 4 mmm mmm mmm mmm tm tmm tmmmm mmmm mm mmm mmm mmm tmmmm tmm tm " mm mmm tmmm tmmm mmm mmmm b Ä 4 mm mm tm t mm mm m m m æ ======================= m t t tm t C-dúr, samstígar þríundir

mmm mm mm mm m mmm t tm tm tmtm tmtmm tmmmt tmtmmm ttmmmm ttmmmmm ttmmmm tmtmmm mmmtt mtmmt tmtm tmt tm t m m m m m m t 4 m m m m m m m m m m m t t t t m m m m m m m m m m m m t t t t m mm mm mmm tmmm tm ttmm ttmm tmmm tmmm c æ Ä 4 ttmm ttmm ttm tt tmmmm tmmm mmmm mmm m m m m ======================= tt m C-dúr, gangandi þríundir

m mmm mmm mmm mmm mmmm tmmm mmmm tmmm tmmmm tmm mt mmt mt mmmt mmt mmmt mmmt mmmmt mmmt mmmmt tmmm tmmmm m 4 m m m t Ä 4 tmm tm tm t tm t t mm mm mm m m m ======================= tm t tm t tmm t mmmt mmmm tmmm mmm mmmm mmm tmmm mmm mmmmt mmmmm tmmm tmmmm mmmt mmmmt tmm tmmm mt mmmt mt mmt t mmt mt m m m m mmm mm mm mm mmmm mmm mmmt mmm Ä ======================= mmm mmm mmm mmm mm m m mm m m m Ä tm t tmm tm tmm tm tmmm tmm ttmmm c b æ ==============

f-moll, hljómhæfur

mmm mmmt mmmt # tmmmm mmmmt mmmmt mmmt m t m t m m m m t m m m m t m m m " m m m m m m m t #tm m m mm m m m m m m Ä " " " 44 mmmm mmmm mmmm mmm tmmm tmm #tmm tm tm t t t mmm mm mmm mm ======================= tm t t t tm "" " " mm tmmm mmmt mtmm tmmm #tmmm tmm tm tmmm tmmm mmm mmmm mmm mm mm m m m m b m mm t t #t tm tm mmm mmm mmm mmm Ä ======================= æ t t t tm f-moll, laghæfur

mt # mt # tmm mmmt " mmt " mt m m "" " " 4 m m m m mm mm mmm mmm mmmm tmmm tmm tmm #tmm #tmmm tmmm tmmmm tmmm mmmmt mmm mmm mmm mm mmm mmm m m Ä 4 mmm mmm mmm mm tmm #tm #t t t ======================= tm t t t tm t " " " mm mmm mmmt tmmm tmmm mtmm tmm tm tmmm tmmm mmm mmmm mmm mm mm m m m m b " m mm t t t tm m mmm mmm mmm mmm Ä ======================= æ t t t t m t 20 20

C-dúr, samstígar sexundir

tm tmmmt tmmtmm ttmmmm ttmmmmm tmmmtm tmmtmm tmmm mmmt tmm tm tmmmmm m t m t 4 m m t m m Ä 4 mmmt mmmmt mmmt mmmt mmm mm mm m mm mm tmm mmt mtmm mtmmm tm =æ =============== m mm m m C-dúr, gangandi sexundir

mmm mmm mmm mmm mmm tm tm tmmm tmmm tm tmmmm tm tmmmm tm tmmmm tmmm tmmm tmm t m m t t 4 m m m m t t t t m m m m m m m m m m m t t m m m m m mm mm mm mm mmm mmm tmmm mmm mmmt mmm mmt mmm tmm c æ Ä 4 tm t tmmm mmm tmmm mm mm mm mm m m mm m ======================= m m m m m C-dúr, samstígar áttundir

mm mm m mmm mmm mmm mmmm mt mt tmm tmm tmm tm tm mtmm tmmm tmmm tmmm mm mmm tmmm tmmm mtmm mmm mmm tmmm tmmmm tmmmm tmmmm 4 Ä 4 tm tm tm t mmmt tmmm mm mm mm tmmm tmm mtm tm tmm tmm =æ =============== m m m

E-dúr, brotinn þríhljómur

C-dúr, gangandi áttundir

mm m m m mt !!!! 4 m m m mm t tmm tmmm tmmmm mmmmm mmmmt mmmt tm tmmmm mmmm mmmm m m t tm mm mmm mmmm b Ä 4 mmm mmm mmm tm tmmm mmmm mmm mmm æ ======================= mm tm t t t m t t

tmmm tmm tm tm mmmm mmm mmmm mmmm mmm mmm mmm mmm mmm tm tm tmmm tmmm tmmmm t m 21 m mt mt m m m Ä 44 tmmm t tmmm t tm mmmm tmm mmmmm tmmm mmmm tmmm mmm tmmm mmmm tmmm mm tmmmm mmmm tmmm mmmm tmmm mmmm tmm mmmmm tmm tmm ttmmm c æ 21 ======================= mm mm m m m m m m


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 22

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Framhaldsnám Framhaldsnám tekur við að loknu miðnámi. Hér er um umfangsmikinn námsáfanga að ræða og miðast lok framhaldsnáms við að nemendur séu undir það búnir að takast á við tónlistarnám á háskólastigi.

Gítar – Framhaldsnám

Nemandi -

hafi öðlast mjög gott hrynskyn

-

hafi mjög gott vald á sveigjanleika í hraða og hryn

-

geti lesið og leikið án undirbúnings verkefni sambærileg þeim sem fengist var við á miðprófi

Gera verður ráð fyrir að námstími í framhaldsnámi sé einstaklingsbundinn og ræður þar miklu ástundun, aldur, þroski og hæfileikar nemenda. Miðað er við að unnt sé að ljúka þessum áfanga á um það bil fjórum árum. Afburðanemendur ættu að geta lokið náminu á skemmri tíma en einnig getur lengri námstími verið eðlilegur. Markmið í framhaldsnámi Uppbygging kennslu í framhaldsnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum. Við lok framhaldsnáms eiga gítarnemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

-

hafi fengið reglulega þjálfun í að leika utanbókar

-

hafi hlotið þjálfun í ýmiss konar samleik, þ.m.t. með öðrum hljóðfærum en gítar

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

hafi þjálfast reglulega í leik tónstiga og hljóma samkvæmt þessari námskrá

-

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á framhaldsprófi samkvæmt þessari námskrá

-

hafi undirbúið efnisskrá til flutnings á tónleikum samkvæmt almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 41–42

Nemandi sýni með ótvíræðum hætti -

tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

-

margvísleg blæbrigði og andstæður

-

þekkingu og skilning á stíl

-

tilfinningu fyrir samleik

-

öruggan og sannfærandi leik

-

persónulega tjáningu

-

viðeigandi framkomu

Nemandi -

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á hljóðfærið

22 22

-

beiti lipurri og jafnri fingratækni og ráði yfir talsverðum hraða

-

leiki með öruggri og vel þroskaðri tónmyndum á öllu tónsviði gítarsins

-

hafi náð góðum tökum á vibrato og noti það smekklega

-

hafi náð góðum tökum á tremolo

-

geti leikið þríhljóma með flaututóni í efstu rödd

-

ráði yfir víðu styrkleikasviði hvar sem er á tónsviði gítarsins

-

hafi kynnst sérhæfðri gítartækni sem nýtist við túlkun nýrrar tónlistar

Verkefnalisti í framhaldsnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í framhaldsnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig verkefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni sem hentar við upphaf framhaldsnáms til efnis sem hæfir við lok námsáfangans. Listinn er tvískiptur: annars vegar æfingar og hins vegar tónverk. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda og útgefanda getið fyrir neðan titil verks eða bókar. Í einstaka tilfellum kunna hlutar kennslubóka eða tónverka að

23 23


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 24

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Framhaldsnám

vera léttari eða erfiðari en hæfir þessum námsáfanga. Af þessari ástæðu er sömu viðfangsefna einnig í nokkrum tilvikum getið í fleiri en einum áfanga.

DOWLAND, J. Fantasía nr. 7 Schott

MORENO-TORROBA, F. Suite castellana Schott

DUARTE, J. English Suite Novello

PONCE, M. Thème variè et Finale Schott

Æfingar

EYÞÓR ÞORLÁKSSON Rímur Gítarskólinn

RODRIGO, J. En los Trigales Schott

GIULIANI, M. Sónata í C-dúr, op. 15 Universal Edition

SCARLATTI, D. / BARRUECO, M. 4 sónötur Schott

GRANADOS, E. Dans nr. 5 Union Musical Española

SMITH BRINDLE, R. El Polyfemo de Oro A. Bruzzichelli Editore, Firenze

GUNNAR REYNIR SVEINSSON Íslensk rapsodía Íslensk tónverkamiðstöð

SOR, F. Fantasía op. 30, nr. 7 Schott

HAFLIÐI HALLGRÍMSSON Jakobsstigi Chester

TANSMANN, A. Cavatina Schott

JOHN A. SPEIGHT Four Bagatelles Íslensk tónverkamiðstöð

TÁRREGA, F. Capricho Arabe Biblioteca Fortea, Madrid

JÓN ÁSGEIRSSON Fjórar stemmningar Íslensk tónverkamiðstöð

TURINA, J. Hommage à Tárrega Schott

KARÓLÍNA EIRÍKSDÓTTIR Hvaðan kemur lognið? Íslensk tónverkamiðstöð

VILLA-LOBOS, H. Collected Works for Guitar Max Eschig & Cie Editeurs

KJARTAN ÓLAFSSON Tilbrigði við jómfrú Íslensk tónverkamiðstöð

WALTON, W. Five Bagatelles Oxford University Press

KOSHKIN, N. Usher Valse Edition Margaux

WEISS, S. L. Fantasía Universal Edition Sónata í D-dúr Universal Edition

AGUADO, D. Metodo de guitarra, 2. og 3. hefti Union Musical Española/Gítarskólinn BROUWER, L. Estudios Sencillos, 3. og 4. hefti Max Eschig & Cie Editeurs CARCASSI, M. 25 æfingar op. 60 [æfingar 20–25] Schott/Gítarskólinn COSTE, N. 25 Estudios op. 38 [æfingar nr. 8–25] Union Musical Española DODGSON / QUINE 20 Studies, 1. og 2. hefti Ricordi EINEM, G. VON Drei Studien für Gitarre Bote & Bock

PUJOL, E. Estudios para guitarra Edicion Iberica Escuela Razonada, 3. hefti Ricordi SOR, F. 20 Studies for Guitar Edward B. Marks TÁRREGA, F. Sämtliche Technische Studien Universal Edition Estudios Ricordi/Gítarskólinn TENNANT, S. Pumping Nylon Alfred VILLA-LOBOS, H. Collected Works for Guitar [æfingar nr. 1, 4, 5, 6, 8, 11 og 12] Max Eschig & Cie Editeurs

GIULIANI, M. 24 Etüden op. 48 Schott

Tónverk ALBENIZ, I. Mallorca Schott Suite Española Belwin-Mills ARNOLD, M. Fantasy Schirmer ATLI HEIMIR SVEINSSON Veglaust haf Íslensk tónverkamiðstöð

24 24

BACH, J. S. Lútusvítur Ariel Publications/Hofmeister/ Universal Edition

BARRIOS, A. Una Limosna por el amor de Dios Belwin-Mills BENNETT, R. R. Five Impromtus Universal Edition BROUWER, L. Elogio de la Danza Schott Tres apuntes Schott CASTELNUOVO-TEDESCO, M. Gítarkonsert í D-dúr Schott Tonadilla Schott

LAURO, A. 4 valses venezolanos Broekmans & van Poppel LLOBET, M. Katalónsk þjóðlög Colombia Music Co. MARTIN, F. Quatre pieces Breves Universal Edition

YOCOH, Y. Sakura Guitar Solo Publication ÞORSTEINN HAUKSSON Toccata Íslensk tónverkamiðstöð

25 25


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 26

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Framhaldsnám

Framhaldspróf Framhaldspróf er lokapróf á námsferli í tónlistarskóla. Prófið er þríþætt: hljóðfærapróf, tónleikar og tónfræðapróf. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Umfjöllun um tónleika við lok framhaldsnáms er að finna á bls. 41–42 í sama riti. Mikilvægt er að allir sem hlut eiga að máli kynni sér þessi atriði vandlega. Verkefni og prófkröfur Á framhaldsprófi í gítarleik skal nemandi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, val og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á framhaldsprófi velja nemendur á milli þess að (a) leika tónverk að eigin vali af sambærilegri þyngd og önnur prófverkefni og (b) leika samleiksverk þar sem próftaki gegnir veigamiklu hlutverki. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 44. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 41 í sama riti.

Dæmi um æfingar VILLA-LOBOS, H. Æfing nr. 11 Úr: Collected Works for Guitar Max Eschig & Cie Editeurs

SOR, F. Æfing nr. 20 (op. 29, nr. 5) Úr: 20 Studies for Guitar Edward B. Marks

Tónstigar og hljómar Til prófs skal undirbúa eftirfarandi tónstiga og hljóma með þeim hætti sem mælt er fyrir um hér á eftir. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru. Efni Nemandi geti leikið -

krómatískan tónstiga frá e, f, fís, g og gís, þrjár áttundir, upp og niður

-

alla dúrtónstiga, hljómhæfa og laghæfa molltónstiga upp frá lægsta mögulega grunntóni, þrjár áttundir þar sem hægt er, annars tvær áttundir, og niður aftur

-

brotna þríhljóma í öllum dúr- og molltóntegundum upp frá lægsta mögulega grunntóni, þrjár áttundir þar sem hægt er, annars tvær áttundir, og niður aftur

Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á framhaldsprófi. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs.

-

grunntóni, þrjár áttundir þar sem hægt er, annars tvær áttundir, og niður aftur -

Tónverk og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á framhaldsprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má þó velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

Leikmáti og hraði Nemandi

26 26

ALBENIZ, I. Mallorca Schott

geti leikið tónstiga með eftirfarandi fingrasetningu hægri handar: i,m, i,a, m,a og a,m,i

Dæmi um tónverk

WEISS, S. L. Fantasía Universal Edition

minnkaða sjöundarhljóma frá e, f og fís, þrjár áttundir upp frá grunntóni og niður aftur

-

BACH, J. S. Gavotte úr Lútusvítu nr. 4, BWV 1006a Ariel Publications/Hofmeister/ Universal Edition

forsjöundarhljóma frá hvaða tóni sem er, upp frá lægsta mögulega

CASTELNUOVO-TEDESCO, M. Gítarkonsert í D-dúr, 1. eða 3. þáttur Schott BROUWER, L. Elogio de la Danza Schott HAFLIÐI HALLGRÍMSSON Jakobsstigi, 1., 2. og 3. þáttur Chester

-

leiki tónstiga eigi hægar en M.M.

C = 104, miðað við að leiknar séu

sextándapartsnótur -

leiki hljóma eigi hægar en M.M.

C

= 66, miðað við að leiknar séu

sextándapartsnótur -

leiki alla tónstiga og hljóma jafnt, hiklaust og utanbókar

27 27


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:34 PM Page 28

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Samleikur

Dæmi Forsjöundarhljómur frá g

t mmmmt tmmmm mmmmt mmmt mt t m t m m m t tm mm mm m m mm m m mm mmm tmmm tm t mmm mmm mm mm m m m m mm c mm mm mmm mmm t t mm mmm mm Ä 44 mmmm mmm tmmm tm tmmm tmmmm tmmmmm mmmm m ======================= æ t m t t t t Minnkaður sjöundarhljómur frá e

mmm mmm mmm mmm t tmm " tmmm " tmmmm tmmmm tmmmm tmmm tmm t m m m m m mmmm "tmmm "tmm tm mmm mmm mmm mm mm c Ä 44 mmmm mmmm mmmm "tmm tmm tm "t "t mm m m m æ ======================= m m mm mm t "t " tm mmm mm "t t tm tm t Samleikur Hér á eftir fara nokkrar ábendingar um samleiksverk sem gætu reynst notadrjúg í kennslu. Verkin eru flokkuð í þrennt: verk fyrir grunnnám, miðnám og framhaldsnám, allt eftir því á hvaða námsáfanga þau henta best. Innan hvers hluta er verkunum raðað eftir stafrófsröð höfunda og útgefenda getið með skammstöfunum á sama hátt og annars staðar í námskránni. Grunnnám

CARULLI, F. 12 rómönsur op. 333 Schott GIULIANI, M. 8 leichte Ländler Schott HÄNDEL / DUARTE Händels Turne Novello KOVÁTS, B. 25 leichte duos Schott

28 28

KÜFFNER, J. Leichte Sonatinen op. 80 Schott Leichte Duette Schott

Gítardúettar, 2. hefti [sautján lög úr ýmsum áttum] Gítarskólinn

Gítartríó EYÞÓR ÞORLÁKSSON 3 gítartríó Gítarskólinn

KÜFFNER, J. Übungsstücke Schott

EYÞÓR ÞORLÁKSSON (ÚTG.) Guitar trio – collection 1 Gítarskólinn

SCHEIT, K. (ÚTG.) Leichte Stücke alter Meister Doblinger

GAVALL, J. Music for three Guitars Musica Musica, Basel

Gítarkvartettar EYÞÓR ÞORLÁKSSON (ÚTG.) L’ Hereu Riera Gítarskólinn El Ball Gítarskólinn Mantelito Blanco Gítarskólinn

SUSATO, T. Sieben Tänze Doblinger

Gítar með öðrum hljóðfærum

Gítardúettar BARTÓK, B. Duos für 2 Gitarren Universal Edition

ÝMSIR Gítardúettar, 1. hefti [sextán lög úr ýmsum áttum] Gítarskólinn

SCHEIT, K. (ÚTG.) Danska och svenska visor Universal Edition Erstes Musizieren auf der Gitarre Universal Edition SCHWARTZ-REIFLINGEN, E. Zwei Gitarren Sikorski SCHWERTBERGER, G. Guitar Sounds, 1. 2. og 3. hefti Doblinger SIGFÚS EINARSSON 3 gítardúettar Gítarskólinn SOR, F. Leichte Duette Schott TÁRREGA / FORTEA Mazurca Biblioteca Fortea Madrid

DUARTE, J. W. Folk songs for treble recorder and guitar [altblokkflauta + gítar] Novello GAMBARINI, C. (ÚTG.) Minuetti Celebri [sópranblokkflauta + gítar] Ricordi KAESTNER / ZANOSKAR Alte Spielmusik [sópranblokkflauta + gítar] Schott PURCELL, H. Suite für Altblockflöte und Gitarre Heinrichshofen STETKA, F. Tänze, Märsche und andere Spielstücke [blokkflauta + gítar] Doblinger

TAKÁCS, J. Very Easy (and not easy) Pieces for Soprano or Alto Recorder (or Flute) and Guitar [sópranblokkflauta/altblokkflauta/flauta + gítar] Doblinger TESCHNER, H–J. Aus Südamerika [altblokkflauta/flauta + gítar] Noetzel Edition WASTALL / HYDE Latin Lollipops [2 sópranblokkflautur + gítar] Boosey & Hawkes ÝMSIR Ensemble for Recorders and Guitar [blokkflautur + gítar] Universal Edition Songs for voice and guitar, An anthology of songs from the 19th century [rödd + gítar] Tecla

29 29


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 30

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Samleikur

Miðnám

Gítar með öðrum hljóðfærum

Gítardúettar BACH / GAVALL Guitar duets Musica Musica, Basel

PERGOLESI / PROAKIS Siciliana Berben

DUARTE, J. More of these Anon Novello

SCHEIDLER, C. G. Sónata í D-dúr Universal Edition

EMIL THORODDSEN Búðarvísur Gítarskólinn

TELEMANN, G. PH. Sonate im Canon Doblinger

FORTEA, D. Sonata para dos guitarras Biblioteca Fortea, Madrid

VELASCO (ÚTG.) Romanse Anonimo Union Musical Española

GERMANI, F. Cantata per Venezia Gítarskólinn

WILLIAMS, L. Album, folk songs Schott

GUNNAR REYNIR SVEINSSON Fingrarím Íslensk tónverkamiðstöð

ÝMSIR Ólafur liljurós Gítarskólinn

NARVÁEZ / VELASCO Diferencias Union Musical Española

SCHEIDLER, CH. G. Sónata í D-dúr [fiðla + gítar] Universal Edition

DUARTE, J. W. (ÚTS.) Six Early Renaissance Dances [blokkflauta + gítar] Broekmans & van Poppel

SCHWERTBERGER, G. (ÚTS.) Flautos de los Andes [blokkflauta + gítar] Doblinger

EYÞÓR ÞORLÁKSSON (ÚTS.) Íslensk þjóðlög [gítar + söngur] Gítarskólinn

SOR, F. Romanze [blokkflauta + gítar] Universal Edition

GOSSEC, F. S. Gavotte [gítar + fiðla] Páll Eyjólfsson

WEBER, C. M. VON Divertimento op. 38 [gítar + píanó] Universal Edition

KAESTNER / ZANOSKAR Aus Alt-England [altblokkflauta + gítar] Schott

ÝMSIR Ensemble for Recorders and Guitar, 1. og 2. hefti [1 til 3 blokkflautur + gítar] Universal Edition

MÖNKEMEYER, H. From Händel to Haydn [blokkflauta + gítar] P. J. Tonger, Rhein PURCELL, H. Svíta [altblokkflauta + gítar] Ed. Hladky, Wilhelmshaven

Gítartríó EYÞÓR ÞORLÁKSSON Allegretto Gítarskólinn Andante al estilo antiguo Gítarskólinn

DOWLAND, J. Lute Songs of John Dowland [gítar/lúta + söngur] Dover

WEISS, S. L. Gigue Gítarskólinn Ciacona Gítarskólinn

LAURO, A. Angostura Gítarskólinn El Marabino Gítarskólinn

SCHALLER, E. (ÚTS.) Nordische Volksmusik [blokkflauta + gítar] Ed. Preissler, München

Greensleeves to a Ground [sópranblokkflauta + gítar] Doblinger Songs for voice and guitar, An anthology of songs from the 19th century [rödd + gítar] Tecla Þrír sálmar [gítar + fiðla] Páll Eyjólfsson

Framhaldsnám Gítardúettar

Gítarkvartettar CARULLI, F. Quartett op. 21 Zimmerman Musikverlag PANELLA, M. El Gato Montés Gítarskólinn

30 30

ÝMSIR Las Mañanitas [Mexíkanskt þjóðlag] Gítarskólinn

ALBENIZ / LLOBET Evocacion Union Musical Española ALBENIZ / PUJOL Cordoba Ricordi ALBENIZ / TARRAGÓ Tango Schott

BACH, J. S. Adagio úr kantötu nr. 156 Gítarskólinn Adagio, Allemande og Gigue úr Franskri svítu nr. 3 Gítarskólinn Tvær prelúdíur og invention Gítarskólinn FALLA / TARRAGÓ 2 Dances Chester

31 31


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 32

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Gítar – Samleikur

GRANADOS, E. 8 dansar úr „Danzas españolas“ Universal Edition

RODRIGO, J. Tonadilla Ricordi

GRANADOS / LLOBET Danza Española nr. 11 Union Musical Española

SOR, F. L’encouragement Zimmerman Musikverlag

GRANADOS / PUJOL Intermedio Ricordi

VILLA-LOBOS / PUJOL Therezinha de Jesus Max Eschig & Cie Editeurs

GUNNAR REYNIR SVEINSSON Dag skal að kvöldi lofa Íslensk tónverkamiðstöð

WEISS, S. L. Svíta nr. 16 Gítarskólinn

PIAZZOLLA, A. Tango Suite Bèrben

Gítartríó BACH, J. S. Invention nr. 8 og 10 Gítarskólinn

GUNNAR REYNIR SVEINSSON Elègie Íslensk tónverkamiðstöð

DODGSON, S. Follow the Star Broekmans & van Poppel

HINDEMITH, P. Rondo Schott

GRAGNANI, F. Tríó op. 12 Zimmerman Musikverlag

MEIJERING, C. Are you afraid of the dark Donemus, Amsterdam

GRANADOS, E. Danza nr. 10 Gítarskólinn

SVEINN EYÞÓRSSON Gítartríó nr. 3 Gítarskólinn Gítartríó nr. 4 Gítarskólinn

Gítar og blokkflauta CORELLI, A. Sonate a tre Doblinger Kammersonate op. 4, nr. 2 Ed. Preissler HÄNDEL, G. F. Sónata í a-moll Doblinger Sónata í C-dúr Noetzel LOEILLET, J. B. Sónata í a-moll Doblinger

32 32

PEPUSCH, J. CH. Sónata í G-dúr Doblinger TELEMANN, G. PH. Sónata í C-dúr Zimmermannn Sónata í a-moll Doblinger Tríósónata Zimmermann

Gítar og fiðla CORELLI, A. Sónata X Páll Eyjólfsson Sónata í e-moll Doblinger Sónata í d-moll Doblinger HILMAR ÞÓRÐARSON Gefjun Íslensk tónverkamiðstöð NARDINI, P. Larghetto Páll Eyjólfsson PAGANINI, N. Sonata concertata Zimmermann Sex sónötur op. 2 Zimmermann Sex sónötur op. 3 Ricordi Grand Sonata Chanterelle SARASATE, P. DE Romanza Andaluza Muziekuitgeverji van Teeseling, Holland Romanza Andaluza Playera Simrock

SCHEIDLER, CH. G. Sónata í D-dúr Universal Edition TARTINI, G. Sónata op. 1, nr. 10 „Didone abbandonata“ Páll Eyjólfsson TELEMANN, G. PH. Partita nr. 5 Doblinger Partita í G-dúr Doblinger VERACINI, F. M. Largo Doblinger VIVALDI, A. Sónata II op. 2, nr. 2 Páll Eyjólfsson Sónata í d-moll Doblinger ÞORKELL SIGURBJÖRNSSON Vapp Íslensk tónverkamiðstöð

Gítar og söngur DOWLAND, J. Lute Songs of John Dowland [gítar/lúta + söngur] Dover Three Songs Universal Edition 18 Lieder Sikorski GRANADOS, E. Colección de Tonadillas Hamton Music Publishers

VILLA-LOBOS, H. Bachianas Brasileiras nr. 5 Associated Music Publishes ÝMSIR Songs for voice and guitar, An anthology of songs from the 19th century Tecla ÞORKELL SIGURBJÖRNSSON Musik Íslensk tónverkamiðstöð

Gítar og þverflauta ATLI HEIMIR SVEINSSON Intermezzo úr „Dimmalimm“ Íslensk tónverkamiðstöð

BACH, J. S. Sónata III, BWV1035 Breitkopf & Härtel Sónata nr. 4 í C-dúr Max Eschig

33 33


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 34

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

CARULLI, F. Fantasie op. 337 Heinrichshofen Nocturne op. 190 Breitkopf & Härtel CASTELNUOVO-TEDESCO, M. Sonatina Max Eschig & Cie Editeurs DEMILLAC, F. P. Petite suite médiévale Leduc GIULIANI, M. Grosse Sonate op. 85 Zimmermann HÄNDEL, G. F. Sónata í e-moll Breitkopf & Härtel HJÁLMAR H. RAGNARSSON Svíta Íslensk tónverkamiðstöð

Gítar – Bækur varðandi hljóðfærið

IBERT, J. Entr’acte Leduc

McCreadie, Sue: Classical Guitar Companion, Musical New Services, Ltd., England 1982

MOZART, W. A. Sónata í A-dúr Universal Edition

Nickel, Heinz: Beitrag zur Entwicklung der Gitarre in Europa, Biblioteca de al Guitarra, M. Bruchbauer, Haimhausen 1972

PIAZZOLLA, A. Historie du Tango Lemoine

Otero, Corazón: Manuel M. Ponce and the Guitar, Musical New Services, Ltd., England 1983

SATIE, E. Þrjár gymnópedíur Páll Eyjólfsson

Palmer, Tony: Julian Bream A Life On The Road, Maxwell House, London 1982

VILLA-LOBOS, H. Distribuiçao de Flores Max Eschig & Cie Editeurs ÞORKELL SIGURBJÖRNSSON Siciliana Norsk Musikforlag

Peppercorn, Lisa: The illustrated Lives of the great Composer, Southamton 1989 Pujol, Emilo: El dilema del sonido en la guitarra, Ricordi Americana, Buenos Aires 1960 Ragossnig, Konrad: Handbuch der Gitarre und Laute, Schott, Þýskaland 1978 Riera, Juan: Emilio Pujol, España 1974 Santos, Turibio: Heitor Villa-Lobos and the Guitar, Wise Owl Music, London 1985

Bækur varðandi hljóðfærið Eftirfarandi skrá er ætlað að veita ábendingar um áhugaverðar og gagnlegar bækur varðandi sögu, smíði og þróun hljóðfærisins, tónbókmenntir, tónskáld, leikmáta, flytjendur og kennslu. Alcáz, Miguel: The Segovia-Ponce Letters, Ashley Mark Publishing Company, England 1989

Stover, Richard D.: The Life and Times of Agustin Barrios Mangoré, Querico Publications, USA 1992 Wade, Graham: Segovia. A Celebration of the Man and his Music, Allison & Busby, London, New York 1983 Wade, Graham/Garno, Gerard: New Look at Segovia: His Life and His Music, tvö bindi, Mel Bay 1997

Artzt, Alice: The Art of Practising, Musical New Services, Ltd., England 1978

Tímarit og vefslóðir de Aspiazu, José: The Guitar and Guitarists from the Beginning to the Present Day, G. Ricordi & Co., London

www.eythorsson.com

Bobri, Vladimir: The Segovia technique, The Macmillan Company, New York Clinton, Georg: André Segovia, Musical New Services, Ltd., London 1977 Clinton, Georg: Guitar Exercises, Musical New Services, Ltd., London 1977 Giertz, Martin: Den klassiska gitarren, P. A. Norstedt & Söners Förlag, Stockholm

34 34

Hunt, Oliver: Musicianship Sight Reading for Guitarists, Musical New Services, Ltd., London 1977

35 35


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 36

HARPA Í þessum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla er fjallað um nokkur atriði varðandi nám á hörpu. Þar á eftir fara kaflar um hvern hinna þriggja megináfanga námsins, grunnnám, miðnám og framhaldsnám. Í þessum köflum eru fyrst tilgreind þau leikni- og skilningsmarkmið sem nemendur þurfa að hafa náð við lok hvers námsáfanga. Síðan eru birtir verkefnalistar með dæmum um viðfangsefni í hverjum námsáfanga. Á eftir verkefnalistunum er prófkröfum á áfangaprófum lýst með völdum dæmum og gerð grein fyrir flutningsmáta tónstiga og hljóma. Í lok námskrárinnar er skrá með samleiksverkum, auk ábendinga um gagnlegar bækur varðandi hljóðfærið. Nokkur atriði varðandi nám á hörpu Harpan er ævafornt hljóðfæri sem á sér langa sögu í menningu margra þjóða. Nú á dögum er harpa notuð í klassískri tónlist af ýmsum toga auk þess sem hún hefur um margra alda skeið verið mikilvægt hljóðfæri í þjóðlegri tónlist ýmissa þjóða. Fram til þessa hafa hörpuleikarar hérlendis verið fáir. Lítið er vitað um hörpuleik á fyrri öldum en í þau fáu skipti sem harpa er nefnd í íslenskum heimildum er óljóst hvers konar hljóðfæri átt er við. Til eru ýmsar gerðir af hörpum og krefjast sumar hverjar mjög sérhæfðar tækni. Hér á landi hefur verið kennt á tvær hörpugerðir, annars vegar keltneska eða litla hörpu og hins vegar konsert- eða stóra hörpu. Báðar krefjast þær sambærilegrar fingratækni en hafa hvor sitt kerfi til að breyta tónhæð strengja. Litla harpan hefur nokkurs konar króka sem hreyfðir eru með höndum en stóra harpan hefur fótstig eða pedala sem báðir fætur stjórna.

36 36

Ungir nemendur eiga auðveldara með að hefja nám á litla hörpu. Stærð hennar hentar betur, fætur þurfa ekki að ná til gólfs og strengirnir eru alla jafna slakari en á stórri hörpu. Auk þess er litla harpan í flestum til-

37 37


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 38

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

fellum ódýrari. Nám á stóra pedalhörpu getur hafist þegar nemendur hafa líkamlega burði til að leika á hljóðfærið, oftast við 12 til 13 ára ára aldur. Hefji nemendur nám á litla hörpu er gert ráð fyrir að þeir skipti yfir á pedalhörpu eigi síðar en við upphaf framhaldsnáms.

Harpa – Grunnnám

Nemandi -

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á hljóðfærið

-

leiki með vel mótaðri handstöðu

-

hafi öðlast allgóðan fingrastyrk

Nauðsynlegt er að nemendur hafi hörpu til æfinga heima fyrir. Ganga þarf úr skugga um að nemandi noti stól í réttri hæð og hafi skemil fyrir fætur ef þörf krefur. Nótnapúlt þarf einnig að vera fyrir hendi. Gæta þarf þess að hljóðfæri standi á stað þar sem það getur ekki dottið eða orðið fyrir hnjaski. Sömu aðstæður þurfa einnig að vera fyrir hendi í tónlistarskólum hvort sem um litlar hörpur eða pedalhörpur er að ræða.

-

geti leikið skýrt og dempað strengi

-

hafi náð allgóðu valdi á notkun króka eða pedala

-

hafi náð grundvallartökum á mismunandi tónmyndun, þ.e. venjulegri

Hörpunám byggir í byrjun mjög á einleik en þar sem harpan er mikið notuð sem samleikshljóðfæri, er æskilegt að ýmiss konar samleikur skipi stóran sess í náminu.

-

hafi náð grundvallartökum í leik arpeggiohljóma

-

geti dregið fram einstakar raddir, t.d. laglínu á móti undirleik

-

geri sér grein fyrir mikilvægi hentugrar fingrasetningar

-

leiki með markvissri og öruggri fingrasetningu

-

sýni nákvæmni í mótun tónmynstra og hendinga

-

sýni nákvæmni í lestri og úrvinnslu tónmálsins

tónmyndun, flaututónum og près de la table1 -

geti leikið með greinilegum styrkleikabreytingum

-

hafi náð allgóðu valdi á hljómatækni, þ.e. brotnum hljómum og arpeggíum

Grunnnám Almennt er miðað við að nemendur, sem hefja nám í hljóðfæraleik 8 til 9 ára gamlir, ljúki grunnnámi á um það bil þremur árum. Þessi viðmiðun er þó engan veginn einhlít þar sem nemendur hefja nám á ýmsum aldri og námshraði getur verið mismunandi. Markmið í grunnnámi Uppbygging kennslu í grunnnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum.

Nemandi -

hafi öðlast allgott hrynskyn

-

geti lesið og leikið án undirbúnings verkefni sambærileg þeim sem fengist var við í fyrri hluta grunnnáms

-

hafi þjálfast reglulega í að leika utanbókar

-

hafi þjálfast reglulega í að leika eftir eyra

-

hafi fengist við skapandi starf frá upphafi námsins

-

hafi þjálfast í ýmiss konar samleik

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

hafi þjálfast reglulega í leik tónstiga og hljóma samkvæmt þessari námskrá

-

Við lok grunnnáms eiga hörpunemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á grunnprófi samkvæmt þessari námskrá

38 38

39 39 1

Þ.e. nálægt hljómbotninum.


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 40

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Grunnnám

Nemandi sýni eftirfarandi atriði í þeim mæli sem eðlilegt getur talist eftir um það bil þriggja ára nám: -

tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

-

blæbrigði og andstæður

-

þekkingu og skilning á stíl

-

tilfinningu fyrir samleik

-

öruggan og sannfærandi leik

-

persónulega tjáningu

-

viðeigandi framkomu

POZZOLI, E. Piccoli Studi facili e progressivi Úr Grossi: Metodo per arpa I. Grado 1–20, II. Grado 1–22 [hentar lítilli hörpu] RENIÉ, H. Method for Harp, 1. og 2. hefti SALZEDO, C. Conditioning Exercises [ + ] [hentar lítilli hörpu]

THOMSON, L. Beginning at the Harp; with or without Pedals, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu] ZABEL, A. Method for Harp, Book I, fyrri hluti [hentar lítilli hörpu] ZINGEL, H. J. Neue Harfenlehre, 1. hefti [ + ]

Tónverk og safnbækur

Verkefnalisti í grunnnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í grunnnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig viðfangsefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni fyrir byrjendur til viðfangsefna sem henta við lok grunnnáms. Listinn er tvískiptur: annars vegar kennslubækur og æfingar, hins vegar tónverk og safnbækur. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda. Bækur sem innihalda að hluta til erfiðari viðfangsefni en hæfa nemendum í grunnnámi eru merktar með [ + ]. Öll viðfangsefnin á listanum hæfa stórri hörpu en sérstaklega er tilgreint hver þeirra henta í leik á litla hörpu.

BOCHSA, N. CH. 40 Études faciles op. 318, 1. hefti [hentar lítilli hörpu] 40 Études faciles op. 318, 2. hefti CAMPEN, A. V. Tutor voor the celtic harp, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu] CUTHBERT, S. L. The Irish Harp Book [hentar lítilli hörpu]

40 40

GRIFFITHS, A. Seven Lessons for Beginners [hentar lítilli hörpu]

BRAAL, A. DE De kleine harp als solo en begleidingsinstrument [hentar lítilli hörpu] CAMPEN, A. V. Classical Tunes for the Irish Harp [ + ] [hentar lítilli hörpu] DILLING, M. Old Tunes for New Harpists [ + ] [að nr. 66 – hentar lítilli hörpu] FRANÇOIS, J. Trois Petites Pièces [djass – hentar lítilli hörpu] GOOSSENS, M. 14 Tunes for Celtic Harp, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu]

Kennslubækur og æfingar ALBERTI, F. 10 Études progressives pour la petite harpe [hentar lítilli hörpu]

BARTÓK, B. Ein Abend am Lande

GROSSI, M. Metodo per arpa [hentar lítilli hörpu] MÉGEVAND, D. L’Enseignement de la harpe irlandaise MILLIGAN, S. Fun from the First, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu] MIMURA, T. Harp Method, 1.–3. hefti [hentar lítilli hörpu] MOLNAR, J. Practical Method for Grand and Irish Harp, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu]

GRANDJANY, M. Little Harp Book [hentar lítilli hörpu] Bagatelles [hentar lítilli hörpu] Short pieces from the Masters [hentar lítilli hörpu] Pastorale GRANDJANY, M. / WEIDENSAUL, J. First Grade Pieces for Harp [hentar lítilli hörpu] GRIFFITHS, A. Y telynor Bach GUSTAVSON, M. Songs without Words [hentar lítilli hörpu] Sparklers [hentar lítilli hörpu] Pacific Sketches [hentar lítilli hörpu]

HASSELMANS, A. Petite Berceuse [hentar lítilli hörpu] Trois Petites Bluettes [ + ] [hentar lítilli hörpu] HEWETT, M. The Small Harp [hentar lítilli hörpu] INGLEFIELD, R. Easy Pieces for small Fingers [hentar lítilli hörpu] Songs for Sonja, 1. og 2. hluti [hentar lítilli hörpu] LARHANTEC, M. A. Mouvements à la corde lisse [hentar lítilli hörpu] LE DENTU, O. Pièces classiques pour la harpe celtique, cahier nr. 4 [hentar lítilli hörpu] MAMY, J. Six pièces brèves [ + ] MARZUKI, M. The Christmas Harpist [ + ] [fyrstu 7 lögin (bls.13) – hentar lítilli hörpu] MÉGÉVAND, D. Dix morceaux sur des thèmes du moyen age [ + ] [hentar lítilli hörpu] Douce morceaux sur des thèmes du moyen age [ + ] [hentar lítilli hörpu] MILLIGAN, S. Fun from the First, 1. og 2. hefti [hentar lítilli hörpu] Medieval to Modern, I og II [hentar lítilli hörpu]

41 41


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 42

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

PARET, B. First Harp Book [hentar lítilli hörpu] RENIÉ, H. Grand’mère raconte une histoire [hentar lítilli hörpu] SALZEDO, C. Sketches for Harpist Beginners, First + Second Series [hentar lítilli hörpu] Tiny Tales for Harpists Beginners, First Series [hentar lítilli hörpu]

Harpa – Grunnnám

THIJSSE, W. Small pieces for small fingers on the small harp [hentar lítilli hörpu] THOMSON, L. Ten Christmas Carols [hentar lítilli hörpu] Romantic Music transcribed for the Harp [hentar lítilli hörpu] TOURNIER, M. Berceuse, petite pièce brève et facile [hentar lítilli hörpu]

Grunnpróf Við lok grunnnáms skulu nemendur þreyta grunnpróf, annars vegar í hljóðfæraleik og hins vegar í tónfræðagreinum. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér þessi atriði vandlega. Verkefni og prófkröfur Á grunnprófi í hörpuleik skal nemendi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, val og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á grunnprófi velja nemendur á milli þess að (a) spinna út frá gefnu upphafi, einföldu hljómferli eða lagi, (b) leika frumsamið verk eða eigin útsetningu, (c) hljómsetja stutta laglínu óundirbúið og (d) leika stutt alþýðulag eða þjóðlag sem þeir hafa lært eftir eyra. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 43. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 37 í sama riti.

Dæmi um tónverk CAMPEN, A. V. Variations on a Welsh Carol (sleppa 7. og 8. tilbrigði) Úr: Classical Tunes for the Irish Harp FRANÇOIS, J. Blues Trevelez Úr: Trois Petites Pièces GRANDJANY, M. Bonjour, Monsieur Rameau Úr: Little Harp Book

RENIÉ, H. Grand’mère raconte une histoire SALZEDO, C. Hurdy Gurdy Úr: Sketches for Harpist Beginners TELEMANN, G. PH. Napolitaine Úr: Campen, A. V.: Classical Tunes for the Irish Harp

Dæmi um æfingar ÆFING NR. 1 Úr: Bochsa, N. Ch.: 40 Études faciles op. 318, 1. hefti

POZZOLI, E. Grado: nr. 11 Úr: Piccoli Studi facili e progressivi (úr Grossi: Metodo per arpa I)

Tónstigar og hljómar Til prófs skal undirbúa eftirfarandi tónstiga og hljóma með þeim hætti sem mælt er fyrir um hér á eftir. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru. Efni Nemandi geti leikið -

samstíga tónstiga í dúr og hljómhæfum moll til og með tveimur formerkjum, tvær áttundir upp og niður með báðum höndum, ein áttund á milli handa

-

brotna þríhljóma í dúr og moll til og með tveimur formerkjum, eina áttund í hvorri hönd fyrir sig

-

arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum í C-, G- og F-dúr, eina áttund með báðum höndum, tvær áttundir á milli handa

Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á grunnprófi, valin úr þekktum tónbókmenntum hljóðfærisins. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs.

-

arpeggíur í grunnstöðu í C-, G- og F-dúr, tvær áttundir, skipt á milli handa

-

arpeggiohljóma í C-, G- og F-dúr (niðurlagshljóma), sbr. eftirfarandi tóndæmi, plaqué og arpeggio

42 42

Tónverk og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á grunnprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

43 43


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 44

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Miðnám

Leikmáti og hraði Nemandi leiki -

tónstiga eigi hægar en M.M.

C = 72, miðað við að leiknar séu áttunda-

partsnótur -

brotna hljóma og arpeggíur eigi hægar en M.M. C. = 48, miðað við

Miðnám Í miðnámi eykst umfang námsins frá því sem er í grunnnámi og ætla má að námstíminn lengist að sama skapi. Miðað er við að nemendur geti lokið miðnámi á um það bil fjórum til fimm árum en námshraði getur þó verið mismunandi. Ræður þar miklu ástundun, aldur og þroski nemenda.

að leiknar séu áttundapartsnótur í 6/8 takti -

tónstiga og hljóma jafnt, hiklaust og utanbókar

Dæmi C-dúr, brotinn þríhljómur hægri hönd

 68                    

vinstri hönd    6   8 



C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum

 68         68      

             

C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu, skipt á milli handa

  68     68      

 

-

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á hljóðfærið

-

leiki með mjög vel mótaðri handstöðu

-

hafi öðlast góða fingraleikni, fingrastyrk og hraða

-

hafi náð talsverðu öryggi og snerpu í stökkum um hljóðfærið

-

hafi náð góðu valdi á dempun strengja

-

hafi náð valdi á notkun króka eða pedala

-

hafi náð góðum tökum á sjálfstæði handa og samhæfingu ólíkra

hafi náð valdi á mismunandi tónmyndun, þ.e. venjulegri tónmyndun, flaututónum og près de la table

 



 

Nemandi

-



 



 



44 44

 

             

Við lok miðnáms eiga hörpunemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

hreyfinga handa og handleggja

Arpeggiohljómar í C-dúr (niðurlagshljómar)

 34  34

 

Markmið í miðnámi Uppbygging kennslu í miðnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum.

 

-

leiki með skýrum og blæbrigðaríkum tóni

-

hafi náð valdi á étouffé

-

geti leikið með skýrum styrkleikabreytingum

-

hafi náð góðu valdi á hljómatækni, þ.e. brotnum hljómum og arpeggíum

-

hafi náð valdi á leik arpeggiohljóma

45 45


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 46

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

-

leiki með markvissri fingrasetningu sem stuðli að öruggum hreyfingum

Harpa – Miðnám

-

handanna á strengjunum -

geti dregið laglínur skýrt fram í báðum höndum

-

hafi kynnst skrautnótum og öðlast nokkra þjálfun í leik þeirra

-

sýni nákvæmni í mótun tónmynstra og hendinga

-

sýni nákvæmni í lestri og úrvinnslu tónmálsins

hafi á valdi sínu arpeggiohljóma, sbr. tóndæmi á bls. 52, í dúr- og molltóntegundum til og með fimm formerkjum

-

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á miðprófi samkvæmt þessari námskrá

Nemanda hafi gefist kostur á að velja hvort og að hversu miklu leyti hann sinnir eftirfarandi atriðum:

Nemandi

-

leik eftir eyra

-

hafi öðlast gott hrynskyn

-

tónsköpun

-

hafi vald á sveigjanleika í hraða og hryn

-

spuna

-

geti lesið og leikið án undirbúnings verkefni sambærileg þeim sem fengist var við í fyrri hluta miðnáms

Nemandi sýni eftirfarandi atriði í þeim mæli sem eðlilegt getur talist eftir

hafi þjálfast reglulega í að leika utanbókar

sjö til átta ára nám:

-

hafi þjálfast í ýmiss konar samleik

-

tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

ýmis blæbrigði og andstæður

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

þekkingu og skilning á stíl

-

hafi á valdi sínu samstíga dúrtónstiga til og með fimm formerkjum,

-

tilfinningu fyrir samleik

þrjár áttundir með báðum höndum í einu, ein áttund á milli handa

-

öruggan og sannfærandi leik

hafi á valdi sínu samstíga hljómhæfa molltónstiga til og með fimm

-

persónulega tjáningu

formerkjum, þrjár áttundir með báðum höndum í einu, ein áttund á

-

viðeigandi framkomu

-

-

milli handa -

hafi á valdi sínu gagnstíga dúrtónstiga til og með fimm formerkjum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu gagnstíga hljómhæfa molltónstiga til og með fimm formerkjum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu brotna þríhljóma, sbr. tóndæmi á bls. 51, í dúr- og molltóntegundum til og með fimm formerkjum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum, sbr. tóndæmi á bls. 52, í dúr- og molltóntegundum til og með fimm formerkjum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu arpeggíur í grunnstöðu, sbr. tóndæmi á bls. 52, í dúrog molltóntegundum til og með fimm formerkjum, þrjár áttundir, skipt á milli handa

-

46 46

Verkefnalisti í miðnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í miðnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig viðfangsefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni, sem hentar við upphaf miðnáms, til efnis sem hæfir við lok námsáfangans.

hafi á valdi sínu forsjöundarhljóma, sbr. tóndæmi á bls. 52, frá hvaða tóni sem er, tvær áttundir með báðum höndum í einu, ein áttund á milli handa

Listinn er tvískiptur: annars vegar kennslubækur og æfingar, hins vegar tónverk og safnbækur. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda. Séu viðfangsefni að hluta til léttari en hæfir nemendum í miðnámi eru viðkomandi bækur merktar með [ ÷ ]. Þær bækur sem innihalda að hluta til erfiðari viðfangsefni en hæfa nemendum í miðnámi eru merktar með [ + ]. Öll viðfangsefnin á listanum hæfa stórri hörpu en sérstaklega er tilgreint hver þeirra henta í leik á litla hörpu.

47 47


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 48

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Miðnám

Kennslubækur og æfingar BOCHSA, N. CH. Quarante Études faciles op. 318

RENIÉ, H. Method for Harp, 2. hefti

LARIVIÈRE, E. Exercises et Études op. 9

SALZEDO, C. Conditioning Exercises [ ÷ ] [hentar lítilli hörpu]

MIHÁLY, H. Two Concert Studies for Harp POZZOLI, E. Piccoli Studi facili e progressivi Úr Grossi: Metodo per arpa II. Grado 23–45 Studi di Media Difficoltà

ZABEL, A. Method for Harp, 2. hefti ZINGEL, H. J. Neue Harfenlehre, 1. hefti [ ÷ ] [ + ] Neue Harfenlehre, 2. hefti [ + ]

Tónverk og safnbækur ANDRÈS, B. La gimblette [hentar lítilli hörpu] BRAAL, A. DE De kleine harp als Solo-en begleidingsinstrument [nr. 5–20 – hentar lítilli hörpu] CAGE, J. In a Landscape CALTHORPE, N. A Tribute to O’Carolan [hentar lítilli hörpu] CAMBERN, M. H. Greensleeves CAMPEN, A. V. Classical Tunes for the Irish Harp [ ÷ ] Celtic Harp [hentar lítilli hörpu] DILLING, M. Old Tunes for New Harpists [ ÷ ] [frá u.þ.b. 66 – hentar lítilli hörpu] DUSEK, J. L. Six Sontines DUSSEK, O. Merch Megan (Megan’s Daughter) The Rising of the Lark [hentar lítilli hörpu]

48 48

FOURNIER, M. H. Berceuse pour temps chauds [hentar einnig í samleik með ýmsum hljóðfærum]

GRANDJANY, M. Deux chansons populaires françaises: Le bon petit roi d’Yvetôt, Et ron, ron, ron, petit patapon Pastorale GRESELIN, C. Twelve Pezzi Clavicembalisti [ + ] GUSTAVSON, N. Solos without Words [hentar lítilli hörpu] HASSELMANS, A. Trois petites bluettes op. 28 [ ÷ ] [hentar lítilli hörpu] Feuilles d’automne op. 45 nr. 1, Sérenade mélancholique Trois Petites Pièces op. 9 Petite Valse op. 25 HOVHANESS, A. Suite for Harp op. 270 MAMY, J. Six pièces brèves [ ÷ ] MARZUKI, M. The Christmas Harpist [ ÷ ] [bls. 14–24 – hentar lítilli hörpu] MAYER, P. J. Sonate MÉGÉVAND, D. Harpeurs [hentar lítilli hörpu] Ballade celtique [hentar lítilli hörpu]

NADERMAN, F. J. Sept sonates progressives [ + ]

TELEMANN, G. PH. / RENIÉ, S. Little Fantaisie

NATRA, S. A Book of Hebrew Songs

TOURNIER, M. Quatre Préludes Berceuse

RENIÉ, H. Six pièces brèves, 1ère suite Six pièces brèves, 2ème suite Feuillets d’Album SALZEDO, C. Sketches for Harpist Beginners, Second Series Preludes Intimes Five Preludes: Quiétude

WATKINS, D. (ÚTG.) Anthology of English Music (1550–1650), 1. hefti ZABALETA, N. (ÚTG.) Spanish Masters (16th–17th century)

Miðpróf Við lok miðnáms skulu nemendur þreyta miðpróf, annars vegar í hljóðfæraleik og hins vegar í tónfræðagreinum. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér þessi atriði vandlega. Verkefni og prófkröfur Á miðprófi í hörpuleik skal nemendi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, val og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á miðprófi velja nemendur á milli þess að (a) leika tónverk að eigin vali af sambærilegri þyngd og önnur prófverkefni, (b) spinna út frá gefnu upphafi, lagi eða hljómferli með eða án undirleiks, (c) leika frumsamið verk eða eigin útsetningu og (d) hljómsetja stutta laglínu óundirbúið. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 43. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 38–39 í sama riti. Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á miðprófi, valin úr þekktum tónbókmenntum hljóðfærisins. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs.

49 49


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 50

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Miðnám

Tónverk og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á miðprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má þó velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

-

tvo gagnstíga dúrtónstiga, tvær áttundir

-

tvo gagnstíga hljómhæfa molltónstiga, tvær áttundir

-

brotna þríhljóma í tveimur tóntegundum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa, sbr. eftirfarandi tóndæmi

-

tvær áttundir, ein áttund á milli handa, sbr. eftirfarandi tóndæmi

Dæmi um verk GRANDJANY, M. Le bon petit roi d’Yvetôt Úr: Deux chansons populaires françaises NADERMAN, F. J. Sónata II, 2. kafli Allegretto (toccata) NATRA, S. Dance (Morocco) nr. 4 Úr: Book of Hebrew Songs

arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum í tveimur tóntegundum,

TOURNIER, M. Prélude 1 Úr: Quatre Préludes SALZEDO, C. Nr. II Úr: Préludes Intimes

arpeggíur í grunnstöðu í tveimur tóntegundum, þrjár áttundir, skipt á milli handa, sbr. eftirfarandi tóndæmi

-

brotna forsjöundarhljóma í tveimur tóntegundum, tvær áttundir með báðum höndum, ein áttund á milli handa, sbr. eftirfarandi tóndæmi

-

arpeggiohljóma í þremur tóntegundum (niðurlagshljóma), sbr. eftirfarandi tóndæmi

DUSÍK, J. L. Sónatína 1. eða 2. kafli Úr: Six Sonatines

Leikmáti og hraði Nemandi leiki -

Dæmi um æfingar ÆFING NR. 11 Úr: Pozzoli, E.: Studi di Media Difficoltà

ÆFING NR. 6 Úr: Bochsa, N. Ch.: Quarante Études faciles op. 318

tónstiga eigi hægar en M.M. C = 60, miðað við að leiknar séu sextándapartsnótur

-

brotna hljóma eigi hægar en M.M.

C = 108, miðað við að leiknar séu

áttundapartsnótur -

Tónstigar og hljómar Undirbúa skal tónstiga og hljóma í samræmi við markmið miðnáms, bls. 46–47. Úr því efni velji kennari og nemandi til prófs samkvæmt nánari fyrirmælum hér á eftir. Við val tóntegunda til prófs skal leggja áherslu á fjölbreytni. Fyrir upphaf prófs skal leggja fram lista yfir þá tónstiga og hljóma sem undirbúnir hafa verið. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru. Efni Nemandi geti leikið -

tvo samstíga dúrtónstiga, þrjár áttundir með báðum höndum, ein

-

tvo samstíga hljómhæfa molltónstiga, þrjár áttundir með báðum

arpeggíur eigi hægar en M.M. C. = 72, miðað við að leiknar séu áttundapartsnótur í 6/8- eða 9/8-takti

-

tónstiga, brotna hljóma og arpeggíur jafnt, hiklaust, legato og utanbókar

Dæmi

   44               44                

C-dúr, brotinn þríhljómur

        

          

áttund á milli handa

höndum, ein áttund á milli handa

50 50

51 51


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 52

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Framhaldsnám

     6   8                      68           

C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum



  





     



   9  8     98     

C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu, skipt á milli handa

           4          4         44                                                                             

Forsjöundarhljómur frá c

Framhaldsnám Framhaldsnám tekur við að loknu miðnámi. Hér er um umfangsmikinn námsáfanga að ræða og miðast lok framhaldsnáms við að nemendur séu undir það búnir að takast á við tónlistarnám á háskólastigi. Gera verður ráð fyrir að námstími í framhaldsnámi sé einstaklingsbundinn og ræður þar miklu ástundun, aldur, þroski og hæfileikar nemenda. Miðað er við að unnt sé að ljúka þessum áfanga á um það bil fjórum árum. Afburðanemendur ættu að geta lokið náminu á skemmri tíma en einnig getur lengri námstími verið eðlilegur.

Arpeggiohljómar í C-dúr (niðurlagshljómar)

  



 



   



  



52 52

  



 44  44

Markmið í framhaldsnámi Uppbygging kennslu í framhaldsnámi skal taka mið af eftirfarandi: Meginmarkmiðum tónlistarskóla sem sett eru fram í almennum hluta aðalnámskrár, sértækum markmiðum einstakra greinanámskráa, sértækum markmiðum einstakra skóla og síðast en ekki síst áhuga og þörfum nemenda. Leiðir að markmiðum geta verið mismunandi og nemendur ólíkir. Þess vegna hlýtur uppbygging námsins ætíð að verða einstaklingsbundin og viðfangsefni breytileg. Það er hlutverk kennara að leiða hvern nemanda í átt að settu marki með viðeigandi viðfangsefnum.

53 53


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 54

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Við lok framhaldsnáms eiga hörpunemendur að hafa náð eftirfarandi markmiðum:

Harpa – Framhaldsnám

-

milli handa -

Nemandi -

beiti líkamanum á eðlilegan og áreynslulausan hátt þegar leikið er á

-

hafi öðlast mjög góða fingraleikni, fingrastyrk og hraða

hafi á valdi sínu alla samstíga dúrtónstiga, þrjár áttundir, tíund á milli handa

-

hafi náð mjög góðu valdi á hröðum og markvissum hreyfingum um

hafi á valdi sínu alla hljómhæfa molltónstiga, þrjár áttundir, tíund á milli handa

hljóðfærið

-

hafi á valdi sínu alla gagnstíga dúrtónstiga, tvær áttundir

-

hafi náð mjög góðu valdi á dempun strengja

-

hafi á valdi sínu alla gagnstíga hljómhæfa molltónstiga, tvær áttundir

-

hafi náð mjög góðu valdi á notkun pedala

-

hafi á valdi sínu brotna þríhljóma í öllum dúr- og molltóntegundum,

-

hafi náð mjög góðu valdi á samhæfingu ólíkra hreyfinga

-

hafi náð mjög góðu valdi á mismunandi tónmyndun, þ.e. venjulegri

fjórar áttundir, ein áttund á milli handa -

tónmyndun, flaututónum og près de la table -

ráði yfir skýrri og blæbrigðaríkri tónmyndun, án aukahljóða

-

ráði yfir víðu styrkleikasviði

-

hafi náð mjög góðu valdi á leik mismunandi arpeggiohljóma

-

hafi öðlast lipurð og hraða í leik brotinna hljóma og arpeggía

-

leiki með markvissri fingrasetningu sem samræmist túlkunar-

-

geti dregið fram raddir í fjölradda tónvef

-

hafi öðlast leikni í að leika skrautnótur

-

sýni nákvæmni í mótun tónmynstra og hendinga

-

sýni nákvæmni í lestri og úrvinnslu tónmálsins

-

hafi mjög gott vald á sveigjanleika í hryn og hraða

-

geti lesið og leikið án undirbúings verkefni sambærileg þeim sem

hafi á valdi sínu brotna forsjöundarhljóma, sbr. tóndæmi á bls. 53, þrjár áttundir, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu forsjöundarhljóma í arpeggíum í grunnstöðu og hljómhvörfum, þrjár áttundir, ein áttund á milli handa

-

hafi á valdi sínu forsjöundarhljóma í arpeggíum í grunnstöðu og hljómhvörfum frá hvaða tóni sem er, fjórar áttundir, skipt á milli handa

-

hafi á valdi sínu arpeggiohljóma í öllum dúr- og molltóntegundum (niðurlagshljóma), sbr. tóndæmi á bls. 63, á öllu tónsviði hljóðfærisins

Nemandi hafi öðlast mjög gott hrynskyn

hafi á valdi sínu arpeggíur skipt á milli handa, í öllum dúr- og molltóntegundum, fjórar áttundir

-

-

-

hafi á valdi sínu arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum í öllum dúrog molltóntegundum, fjórar áttundir, ein áttund á milli handa

-

markmiðum hverju sinni

hafi undirbúið prófverkefni til flutnings á framhaldsprófi samkvæmt þessari námskrá

-

hafi undirbúið efnisskrá til flutnings á tónleikum samkvæmt almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla bls. 41–42

fengist var við á miðprófi

Nemandi sýni með ótvíræðum hætti

hafi fengið reglulega þjálfun í að leika utanbókar

-

tilfinningu fyrir túlkun og hendingamótun

-

hafi hlotið þjálfun í ýmiss konar samleik

-

margvísleg blæbrigði og andstæður

-

hafi farið yfir viðunandi fjölda verkefna

-

þekkingu og skilning á stíl

-

hafi fengist við fjölbreytt úrval verkefna

-

tilfinningu fyrir samleik

-

hafi á valdi sínu alla samstíga dúrtónstiga, fjórar áttundir, ein áttund

-

öruggan og sannfærandi leik

á milli handa

-

persónulega tjáningu

hafi á valdi sínu alla samstíga hljómhæfa molltónstiga, fjórar áttundir,

-

viðeigandi framkomu

-

54 54

hafi á valdi sínu alla samstíga hljómhæfa molltónstiga, fjórar áttundir, sexund á milli handa

-

hljóðfærið -

hafi á valdi sínu alla samstíga dúrtónstiga, fjórar áttundir, sexund á

-

ein áttund á milli handa

55 55


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 56

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Framhaldsnám

Verkefnalisti í framhaldsnámi Hér á eftir fara nokkur sýnishorn viðfangsefna nemenda í framhaldsnámi. Listinn er alls ekki tæmandi og er honum einkum ætlað að vera til viðmiðunar við skipulagningu hljóðfæranámsins, meðal annars við val annars kennsluefnis. Þyngdarstig verkefnanna er breytilegt, þ.e. allt frá kennsluefni, sem hentar við upphaf framhaldsnáms, til efnis sem hæfir við lok námsáfangans. Listinn er þrískiptur: æfingar, tónverk og útdrættir úr hljómsveitarverkum. Raðað er eftir stafrófsröð höfunda. Séu viðfangsefni að hluta til léttari en hæfir nemendum í framhaldsnámi eru viðkomandi bækur merktar með [ ÷ ]

Æfingar BOCHSA, N. CH. Cinquante études op. 34, 1. og 2. hefti

SALZEDO, C. Chanson dans la nuit Mirage

DIZI, F. J. 48 études, 1. og 2. hefti

THOMAS, J. Selected Studies

GODEFROID, F. Étude de concert op. 193

TOURNIER, M. Étude de Concert „Au Matin“

HASSELMANS, A. La Source op. 44 Les Follets op. 48

ZABEL, A. Method for Harp, 3. hefti

LARIVIÈRE, L. Exercises et Études op. 9

ZINGEL, H. J. Neue Harfenlehre, 2. hefti [ ÷ ] Neue Harfenlehre, 4. hefti

NADERMAN, F. J. / SCHUËCKER 18 études de haute niveau

ANDRIESSEN, J. In memoriam Rosa Spier ARNOLD, M. Fantasy for Harp op. 117 BACH, J. S. / RENIÉ, H. Pièce en Sol

56 56

BEETHOVEN, L. VAN Variationen über ein Schweizer Lied

PATACHICH, I. Contorni

GRANDJANY, M. Frère Jacques op. 32 Children’s Hour Suite for the Harp Fantaisie sur un thème de Haydn

PIERNÉ, G. Impromptu-Caprice op. 9

GRESELIN, C. Twelve Pezzi Clavicembalisti [ ÷ ] HASSELMANS, A. Gitana HÄNDEL, G. F. / BOYE, H. Chaconna í C-dúr HÄNDEL, G. F. Tema con variazioni

CHOPIN, F. / MILLER, M. Prélúdía í c-moll DELDEN, L. VAN Impromtu op. 48 DUSEK, J. L. Sónata í c-moll GENZMER, H. Fantasie

POLLINI, F. Tema e Variazioni RILEY, D. Six Preludes RODRIGO, J. Impromtu ROSSINI, G. Sónata ROTA, N. Sarabanda e Toccata

HOLLIGER, H. Sequenzen über Johannes I, 32

RÖSSLER-ROSETTI, F. A. Sónata

IBERT, J. Six pièces pour harpe: Ballade, En barque le soir, Fantaisie, Matin sur l’eau, Reflets dans l’eau, Scherzetto

RUBBRA, E. Pezzo ostinato op. 102

JOLIVET, A. Prélude pour harpe

SALZEDO, C. Chanson dans la nuit Deep River Five Preludes: Irridesence, Introspection, Whirlwind, Lamentation

JÓN LEIFS Nocturne op. 19a KATCHATURIAN, A. Oriental Dance Toccata

LAWRENCE, L. (ÚTS.) Solos for the Harp Player BOZZA, E. Évocations: „Aux bords du fleuve sacré“

PITFIELD, T. Harp Sonatina

HODDINOTT, A. Fantasía op. 68, nr. 2 Sónata fyrir hörpu

KRUMPHOLZ, J. B. / ZINGEL Sónata í F-dúr

Tónverk ALBÉNIZ, M. Sonate en ré no. 13

GLINKA, M. Variations on a Theme of Mozart

MIST ÞORKELSDÓTTIR Tónstafir MORTARI, V. Sonatina Prodigio NADERMAN, F. J. Sept sonates progressives [ ÷ ] NATRA, S. Sonatine PARRY, J. Four Lessons

SAINT-SAËNS, C. Fantaisie op. 95

SAMUEL-ROUSSEAU, M. Variations pastorales sur un vieux noël [undirleikur fyrir strengjakvartett fáanlegur] SOLER, PADRE A. / MILDONIAN, S. Sonate en ré TAL, J. Intrada THOMAS, J. The Ash Grove David of the White Rock Watching the Wheat The Minstrel’s Adieu to his Native Land TOURNIER, M. Thème et Variations Vers la source dans le bois

57 57


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 58

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Framhaldsnám

WATKINS, D. Petite Suite

WURTZLER, A. V. Variations on a Theme of Corelli

WATKINS, D. (ÚTG.) Anthology of English Music (1750–1800), 3. hefti

ZABEL, A. Am Springbrunnen op. 23

Útdrættir úr hljómsveitarverkum BIZET, G. Carmen Pêcheurs des perles BRAHMS, J. Ein deutsches Requiem op. 45 Nänie op. 82 Hátíðarforleikur BRITTEN, B. The Young Person’s Guide to the Orchestra, Variations and Fugue on a Theme of Purcell op. 34

LUTOSLAWSKI, W. Konsert fyrir hljómsveit [harpa I og II] MAHLER, G. Lieder eines fahrenden Gesellen [ ÷ ] MENDELSSOHN-BARTHOLDY, F. Athalia

CHABRIER, E. España

MOUSSORGSKY, M. / RAVEL, M. Myndir á sýningu

DEBUSSY, C. Prélude à l’après-midi d’un faune, I og II

NICOLAI, K. O. E. Die lustigen Weiber von Windsor

DONIZETTI, G. Don Pasquale FAURÉ, G. Cantique de Racine Masques et Bergamasques Requiem FLOTOW, F. VON Martha FRANCK, C. Sinfónía í d-moll GINASTERA, A. Variaciones Concertantes [kammerhljómsveit] GLUCK, C. W. Orpheus HOLST, G. The Planets [harpa I og II]

58 58

LISZT, F. Les Préludes

PUCCINI, G. Tosca La Bohème RAVEL, M. Le tombeau de Couperin SCHOSTAKOWITSCH, D. Sinfónía nr. 5 STRAUSS, J. Blaue Donau VAUGHAN WILLIAMS, R. Flos Campi VERDI, G. Stabat Mater Troubadour Aida Grímudansleikur [flauta og harpa] ZINGEL, H. J. Neue Harfenlehre Band III, Orchesterstudien

Framhaldspróf Framhaldspróf er lokapróf á námsferli í tónlistarskóla. Prófið er þríþætt; hljóðfærapróf, tónleikar og tónfræðapróf. Í kafla um áfangapróf í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 33–44, er að finna umfjöllun um áfangapróf, þ.m.t. tilgang, skipulag, prófþætti og vægi þeirra, lengd prófa, prófreglur, prófdæmingu og einkunnagjöf. Umfjöllun um tónleika við lok framhaldsnáms er að finna á bls. 41–42 í sama riti. Mikilvægt er að allir, sem hlut eiga að máli, kynni sér þessi atriði vandlega. Verkefni og prófkröfur Á framhaldsprófi í hörpuleik skal nemandi leika þrjú verk og eina æfingu. Aðrir prófþættir eru tónstigar og brotnir hljómar, útdrættir úr hljómsveitarverkum og óundirbúinn nótnalestur, auk þess sem gefið er fyrir heildarsvip prófsins. Á framhaldsprófi velja nemendur á milli þess að (a) leika tónverk að eigin vali af sambærilegri þyngd og önnur prófverkefni og (b) leika samleiksverk þar sem próftaki gegnir veigamiklu hlutverki. Frekari umfjöllun um valþátt prófsins er að finna í almennum hluta aðalnámskrár tónlistarskóla, bls. 44. Nánar er gerð grein fyrir vægi einstakra prófþátta á bls. 40 í sama riti. Hér á eftir eru fyrst birt dæmi um prófverkefni á framhaldsprófi og útdrætti úr hljómsveitarverkum. Síðan eru birt fyrirmæli um leikmáta þeirra tónstiga og hljóma sem krafist er til prófs. Tónverk, útdrættir úr hljómsveitarverkum og æfingar Eftirfarandi dæmum um prófverkefni á framhaldsprófi er ætlað að skilgreina þyngdarstig prófsins. Fullt eins má þó velja önnur verkefni af sambærilegri þyngd.

Dæmi um tónverk BEETHOVEN, L. VAN Varationen über ein Schweizer Lied

MIST ÞORKELSDÓTTIR Tónstafir D, F og G

NADERMAN, F. J. Sónata V, 1. kafli

WATKINS, D. Nocturne Úr: Petite Suite

NATRA, S. Sonatine

HÄNDEL, G. F. Tema con variazioni

59 59


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 60

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Framhaldsnám

-

Dæmi um æfingar ÆFING NR. 1 Úr: Bochsa, N. Ch: Cinquante Études op. 34, 1. hefti

ETÝÐA NR. 1 Úr: Larivière, L.: Exercises et études op. 9

undir, skipt á milli handa -

tvo forsjöundarhljóma í arpeggíum, skipt á milli handa

-

arpeggiohljóma í einni dúr- og einni molltóntegund (niðurlagshljóma)

Dæmi um útdrætti úr hljómsveitarverkum

Leikmáti og hraði

BRAHMS, J. Ein Deutsches Requiem op. 45

MOUSSORGSKY, M. / RAVEL, M. Myndir á sýningu

Nemandi leiki

FRANCK, C. Sinfónía í d-moll

VERDI, G. Troubadour

BIZET, G. Carmen

PUCCINI, G. La Bohème

-

Efni Nemandi geti leikið -

einn samstígan dúrtónstiga, fjórar áttundir, ein áttund á milli handa

-

einn samstígan hljómhæfan molltónstiga, fjórar áttundir, ein áttund á milli handa

-

einn samstígan dúrtónstiga, fjórar áttundir, sexund á milli handa

-

einn samstígan hljómhæfan molltónstiga, fjórar áttundir, sexund á

-

einn samstígan dúrtónstiga, þrjár áttundir, tíund á milli handa

-

einn samstígan hljómhæfan molltónstiga, þrjár áttundir, tíund á milli

milli handa

handa -

einn gagnstígan tónstiga í dúr eða hljómhæfum moll, tvær áttundir

-

brotna þríhljóma í einni dúr- og einni molltóntegund, fjórar áttundir,

-

arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum í einni dúr- og einni

ein áttund á milli handa

molltóntegund, fjórar áttundir, ein áttund á milli handa

tónstiga eigi hægar en M.M.

C = 88, miðað við að leiknar séu sextánda-

partsnótur -

brotna þríhljóma eigi hægar en M.M.

C = 80, miðað við að leiknar séu

sextándapartsnótur -

Tónstigar og hljómar Undirbúa skal tónstiga og hljóma í samræmi við markmið framhaldsnáms, bls. 54–55. Úr því efni velji kennari og nemandi til prófs samkvæmt nánari fyrirmælum hér á eftir. Við val tóntegunda til prófs skal leggja áherslu á fjölbreytni. Fyrir upphaf prófs skal leggja fram lista yfir þá tónstiga og hljóma sem undirbúnir hafa verið. Í prófinu velur prófdómari þá tónstiga og hljóma sem leiknir eru.

60 60

arpeggíur í grunnstöðu í einni dúr- og einni molltóntegund, fjórar átt-

arpeggíur í báðum höndum eigi hægar en M.M.

C = 72, miðað við að

leiknar séu sextándapartsnótur -

forsjöundarhljóma og arpeggíur, skipt á milli handa, eigi hægar en M.M.

-

C = 100, miðað við að leiknar séu sextándapartsnótur

tónstiga, hljóma og arpeggíur jafnt, hiklaust, legato og utanbókar

Dæmi

            34                                                                         34           

C-dúr, brotinn þríhljómur

    

61 61


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 62

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Samleikur



C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu og hljómhvörfum

       44                         44                                                      

  

  



  







  





62 62

   



        

   

Samleikur Hér á eftir fara nokkrar ábendingar um samleiksverk sem gætu reynst notadrjúg í kennslu. Verkin eru flokkuð í þrennt: verk fyrir grunnnám, miðnám og framhaldsnám, allt eftir því á hvaða námsáfanga þau henta best. Innan hvers hluta er verkunum raðað eftir stafrófsröð höfunda.

C-dúr, arpeggíur í grunnstöðu, skipt á milli handa

 34  34

   



        

       

Arpeggiohljómar í C-dúr (niðurlagshljómar) 





                  



        4    4       44           

Forsjöundarhljómur frá c, skipt á milli handa

 

Grunnnám BRAAL, A.D. Zes variaties zonder thema voor 4 kleine harpen [4 litlar hörpur]

MÉGÉVAND, D. Douce Morceaux sur des thèmes de moyen age nr. 3, 4, 5 [harpa + flauta + tromma]

GOOSSENS, M. Úr 14 Tunes for the Celtic Harp [lítil harpa + tromma]

PADOVANO, A. Berceuse [ + ] [harpa + flauta]

GRANDJANY, M. Les agneaux dansent [3 litlar hörpur]

PIERNÉ, G. March of the Lead Soldier [3 litlar hörpur]

HEWETT, M. The Small Harp [lítil harpa + ýmis hljóðfæri]

63 63


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 64

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

SATIE, E. / ALLEN, M. Two Gymnopedies [ + ] [2 hörpur]

Harpa – Samleikur

TOMASI, H. Le petit chevrier corse [harpa + flauta]

Miðnám ANDRÈS, B. Narthex [flauta + harpa]

LEIFUR ÞÓRARINSSON Serena [fiðla + harpa]

FLOTHUIS, M. Trois Nocturnes op. 84 [selló + harpa]

ANDRIESSEN, H. Intermezzo [ + ] [flauta + harpa]

MICHAEL, E. A travers un vitrail [fiðla + harpa]

GAALMAN, A. Elegie [fiðla + harpa]

ATLI H. SVEINSSON Intermezzo úr Dimmalimm [flauta + harpa]

NIELSEN, C. Tågen letter op. 41 [flauta + harpa]

GRANDJANY, M. Aria in Classic Style [harpa + orgel eða harpa + strengjakvartett]

DEBUSSY, C. / MILDONIAN, S. En bateau [flauta + harpa]

PADOVANO, A. Berceuse [ ÷ ] [flauta + harpa]

FROMMER, P. Serenade op. 47 [fiðla + selló + harpa]

SAINT-SAËNS, C. Le Cygne [ + ] [selló + harpa]

GAUBERT, PH. Divertissement Grec [1 eða 2 flautur + harpa]

SATIE, E. / ALLEN, M. Two Gymnopedies [ ÷ ] [2 hörpur]

IBERT, J. Entr’acte [flauta + harpa]

TOURNIER, M. Quatre Préludes op. 14 [2 hörpur]

INGHELBRECHT, D. E. Deux Esquisses antiques: I Scaphé II Dryades [flauta + harpa]

ÞORKELL SIGURBJÖRNSSON Te Deum fyrir barna-/kvenraddir og hörpu

Framhaldsnám ANDRIESSEN, H. Intermezzo [ ÷ ] [flauta + harpa]

BRUMBY, C. Four Exotic Pieces [flauta + harpa]

BIZET, G. / WALTHER, K. Entr’acte úr Carmen [flauta + harpa] Úr L’Arlésienne-svítu nr. 2 [flauta + harpa]

DELDEN, L. V. Musica Notturna a cinque op. 90 [4 selló + harpa]

BOCHSA, N. CH. / KREUTZER Nocturne [fiðla + harpa] BONDON, J. Swing no.1 [flauta + harpa]

64 64

FAURÉ, G. Berceuse op.16 [flauta + harpa] Sicilienne úr Pelléas et Mélisande op. 78 [flauta + harpa]

BRITTEN, B. 8 Folk Song Arrangements [há rödd + harpa]

DIZI, F. J. Pas de deux [flauta + harpa] DONIZETTI, G. Sonate for Flute/Violin and Harp Larghetto and Allegro [flauta/fiðla + harpa]

JONGEN, J. Danse Lente [flauta + harpa] JÓNAS TÓMASSON Sónata IV [altþverflauta + harpa] MIST ÞORKELSDÓTTIR Haustlauf [fiðla + harpa] Skálholtstríó [óbó + víóla + harpa] MORTARI, V. Fantaisie [flauta + harpa] NATRA, S. Music for violin and harp [fiðla + harpa] Divertimento [harpa + strengjakvartett] Music for Nicanor [flauta + klarínetta + strengjakvartett + harpa] PÁLL P. PÁLSSON Lantao [óbó + harpa + slagverk] PERSICHETTI, V. Serenade no.10 [flauta + harpa] PIERNÉ, G. Voyage au Pays du tendre [flauta + strengjatríó + harpa] RAWSTHORNE, A. Suite [flauta + víóla + harpa]

RÍKHARÐUR H. FRIÐRIKSSON Fimm smálög fyrir hörpu og söngrödd ROESGEN-CHAMPION, M. Suite Française [flauta + harpa] ROSSINI, G. Andante con Variazioni [flauta + harpa] RUBBRA, E. Jesukin op. 4 nr. 2 [söngur + harpa] A Hymn to the Virgin op. 13 nr. 2 [söngur + harpa] RUST, F. W. Sónata í A-dúr [fiðla + harpa] SAINT-SAËNS, C. Fantaisie [fiðla + harpa] Le Cygne [ ÷ ] [selló + harpa] SALZEDO, C. Chanson dans la nuit [2 hörpur] SCHUSTER, J. Divertimento [fiðla + harpa] SHANKAR, R. L’aube enchantée sur le raga „Todi“ [flauta + harpa – flauturöddin er erfið] SVEINBJÖRN SVEINBJÖRNSSON Rêverie [flauta + selló + harpa] TCHAIKOWSKY, P. I. Kvintett [harpa + strengjakvartett] TOURNIER, M. Deux préludes romantiques [fiðla + harpa] VRIES-ROBBÉ, W. D. Sonatine [fiðla + harpa] WEN-CHUNG, C. Three Folk Songs [flauta + harpa]

65 65


J0900 Námsskrá 12/19/02 2:35 PM Page 66

Aðalnámskrá tónlistarskóla – Gítar og harpa

Harpa – Bækur varðandi hljóðfærið

Tímarit og félög hörpuleikara

Konsertar ALBRECHTSBERGER, J. G. Concerto fyrir hörpu og hljómsveit/2 horn og strengjasveit

MIST ÞORKELSDÓTTIR Strengdans [harpa + flauta + lítil hljómsveit]

ANDRIESSEN, H. Variaties op een thema van Couperin [flauta + harpa + hljómsveit]

SAINT-SAËNS, C. Morceau de Concert [harpa + hljómsveit]

HÄNDEL, G.F. Konsert í B-dúr [harpa + hljómsveit]

Bækur varðandi hljóðfærið Eftirfarandi skrá er ætlað að veita ábendingar um áhugaverðar og gagnlegar bækur varðandi sögu, smíði og þróun hljóðfærisins, tónbókmenntir, tónskáld, leikmáta, flytjendur og kennslu. Hewett, M.: The Small Harp Rensch, R.: The Harp: Its History, Technique and Repertoire, The Garden City Press Ltd., Letchworth, Hertfordshire 1969 Rensch, R.: Harps and Harpists, Indiana University Press, 1989 Swanson, C.: A Guide for Harpists, Care, Maintenance and Repair of the Pedal Harp Tournier, M.: The Harp Weidensaul, J. B.: Scientific Practise, A Manual for Harp Students

American Harp Journal / American Harp Society Inc. Membership: P.O.Box 38334 Los Angeles, California 90038-0334, U.S.A. www.harpsociety.org Association Internationale des Harpistes et Amis de la Harpe (AIH) Secrétaire Générale: Myriam Serfass myriam.serfass@wanadoo.fr Ass. Suisse de la Harpe c/o Isabelle Martin-Achard 17 Chemin de Pinchat CH 1227 Carouge marthacha@worldcom.ch Nederlans Harp Bulletin / Nederlandse Harp Vereniging Secretary: Kees Buiter kees070@freeler.nl United Kingdom Harp Association Subs and memberships: Della Edling Flat 1, Cambridge House 148 Shaftesbury Avenue London WC2H 8JA, England World Harp Congress Review Memberships: Beverly Hoehn, Treasurer P.O.Box 5157 Bloomington, IN.47404, U.S.A. www. worldharpcongress.org The Harp Column 2101 Mt.Vernon St. Philadelphia PA 19130, U.S.A. Vereinigung Deutscher Harfenisten e.v. c/o Prof Ruth Konhauser Berliner Str.11 D-31552 Apelern, Deutschland

66 66

67 67


J0900 Nรกmsskrรก 12/19/02 2:35 PM Page 68


J0900 KÁPA_GÍTAR & HARPA tp 12/19/02 2:47 PM Page 5

Til foreldra/forráðamanna nemenda í tónlistarskólum -

Mikilvægt er að nemendur búi við jákvætt viðhorf til tónlistarnámsins, að foreldrar/forráðamenn sýni náminu áhuga og að þeir fylgist með framvindu þess.

-

Hljóðfæranám byggist að miklu leyti á daglegri og reglubundinni þjálfun og er því að verulegu leyti heimanám. Án markvissra æfinga verður árangur rýr.

-

Nauðsynlegt er að nemendur geti æft sig þar sem þeir verða fyrir sem minnstri truflun og hafa ekki á tilfinningunni að þeir trufli aðra.

-

Ungum nemendum þarf að hjálpa við að skipuleggja æfingatímann.

-

Árangursríkara er að ungir nemendur æfi sig oftar og skemur í senn en sjaldnar og lengur.

-

Tónlistarnám þarf að vera ánægjulegt og ánægjan felst ekki síst í stolti nemandans yfir eigin framförum og aukinni færni.

-

Eðlilegt er að áhugi nemenda sé ekki alltaf samur og jafn. Ef nemandi sýnir merki um uppgjöf er mikilvægt að kennari og foreldrar/forráðamenn leiti orsaka og lausna. Stundum er nóg að skipta um viðfangsefni til að áhuginn glæðist á ný.

-

Hlustun er afar mikilvægur þáttur í öllu tónlistarnámi. Með því að hlusta á vel flutta tónlist fá nemendur nauðsynlegar fyrirmyndir. Foreldrar/forráðamenn geta lagt sitt af mörkum með því að hvetja nemendur til að hlusta á fjölbreytta tónlist við margs konar aðstæður og með því að fara með þeim á tónleika þegar tækifæri gefast, bæði innan tónlistarskólans og utan.


J0900 KÁPA_GÍTAR & HARPA tp 12/19/02 2:47 PM Page 2

Menntamálaráðuneytið

Aðalnámskrá tónlistarskóla: Gítar og harpa