Issuu on Google+

Vergelijkende Analyse Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid HILVERSUM

Historisch Centrum Overijssel ZWOLLE


Vergelijkende Analyse

IN OPDRACHT VAN

Christelijke Hogeschool Windesheim

Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid HILVERSUM

AUTEURS

Stefanie Stulen 1009630 Evert Druijff 1010635 Kevin Feyth 1014441

Historisch Centrum Overijssel ZWOLLE

Kees Bunk 1013871 DATUM

12 januari 2008

2


VOORWOORD Betreft: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle & Beeld en Geluid te Hilversum In Nederland bevinden zicht een groot aantal gebouwen. Een groot scala van gebouwenverschillend van nieuw tot oud, klassiek tot modern. Aan ons de taak om een analyse te verrichten naar de verschillen en overeenkomsten van bepaalde gebouwen. Het betreft hier het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle en het gebouw van Beeld en Geluid te Hilversum. Deze gebouwen zijn kritisch onder de loep genomen en zullen aan het eind van het verslag samen komen tot een vergelijking van de twee architectonische gebouwen. Voor u ligt ons analyse plan van de betreffende gebouwen. Bij aanvang van die project zijn er verschillenden fasen doorlopen. Er is een traject van voorbereiding, onderzoek en analyseren voorbij gegaan om uiteindelijk tot een goed resultaat te komen. De uitvoering van deze analyse is mogelijk gemaakt door de gastvrijheid van het gebouw in Zwolle (het Historisch Centrum Overijssel red.) en het gebouw in Hilversum (Beeld & Geluid red.). Ook danken wij mevr. Nieboer en mevr. Breunesse voor de tussentijdse steun van ons project met hun kritische en ervaringrijke oog. Onze speciale dank gaat uit naar Architectenbureau Sacon te Zwolle vanwege het afdrukken van dit onderzoeksplan. Graag hopen wij dat de analyses aan uw verwachtingen voldoen en dat er veel kijkplezier gepaard gaat bij het doornemen van deze rapportage. Zwolle, 09-01-2009 Stefanie Stulen, Kees Bunk, Evert Druijff, Kevin Feyth

3


INHOUDSOPGAVE

Inleiding

5

Projectgegevens Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

6

Locatie en situatie

7

Entree

13

Primaire vorm van de hoofdmassa

15

Organisatie van het programma

18

Routing en beweging

21

Constructie en tektoniek

25

Gevel – de grens tussen binnen en buiten

29

Detaillering – de ontmoeting tussen bouwdelen en tussen materialen

31

Projectgegevens Historisch Centrum Overijssel

35

Locatie en situatie

36

Entree

42

Primaire vorm van de hoofdmassa

44

Organisatie van het programma

46

Routing en beweging

49

Constructie en tektoniek

53

Gevel – de grens tussen binnen en buiten

56

Detaillering – de ontmoeting tussen bouwdelen en tussen materialen

58

Vergelijking NIBG & CHO

61

Bronvermelding

81

4


INLEIDING Betreft: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle & Beeld en Geluid te Hilversum In het begin van dit leerjaar is er een analyse gemaakt van twee gebouwen in Nederland. Het betreft het gebouw van het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle en het gebouw van Beeld & Geluid te Hilversum. Als projectgroep is er begonnen aan deze analyse. Vooraf is er besloten om beide gebouwen sowieso te gaan bezoeken. Tijdens het bezoek aan de gebouwen is er de benodigde informatie verworven door middel van een rondleiding, informatieboekjes verzamelen en foto’s maken. Vervolgens is er een onderverdeling gemaakt in de manier van uitvoering, de projectleden hebben de uitwerking van de vragenlijst verzorgd. Nadat de analyse van de twee woningen geheel was voltooid door alle projectleden, is het geheel tot een net boekwerk gecomprimeerd. Tot slot zijn de vergelijkingen verwezenlijkt om het tot een concluderend geheel te verkrijgen. Allereerst ziet u de uitwerking van de analyse van Beeld & Geluid vervolgens komt de uitwerking van de analyse van het gebouw van het Historisch Centrum Overijssel. Waarna uiteindelijk de concluderende vergelijkingen presenteren. Wij hopen met deze analyse een helder, duidelijk beeld te scheppen van de diverse aspecten van de architectonische gebouwen. Namens de gehele projectgroep veel kijk en lees plezier gewenst!

5


Projectgegevens Opdrachtgever: Gebruiker: Architect: Ontwerper vliesgevel:

Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Neutelings Riedijk Architecten Jaap Drupsteen

Bruto vloer oppervlakte: Bouwkosten: Opgeleverd:

30.000m2 € 40.000.000 2006

Willem Jan Neutelings richtte in 1989 een eigen architectenbureau op in Rotterdam. In 1992 heeft hij samen met Michiel Riedijk ‘Neutelings Riedijk Architecten’ opgericht. Op het bureau werken naast ongeveer 30 architecten ook diverse andere specialisten voor o.a. kosten en computertekenen. Door deze diversiteit aan specialisten is het voor Neutelings Riedijk Architecten mogelijk om allerlei projecten op te pakken. Willem Jan Neutelings heeft van 1977 tot 1986 gestudeerd aan de Technische Universiteit Delft, ondertussen werkte hij vanaf 1981 op een architectenbureau. Toen hij afgestudeerd was, heeft hij direct een kantoor opgericht in Rotterdam. In 1989 is hij een vennootschap aangegaan met Frank Roodbeen, dit vennootschap duurde echter maar twee jaar. Vanaf 1992 tot heden heeft hij een vennootschap met Michiel Riedijk. Ondertussen geeft hij les op de ‘Academy of Architecture’ en het ‘Berlage Institute’ in Rotterdam. Ook is hij gastprofessor op de ‘Havard University Graduate School of Design’ en geeft hij diverse lezingen over de gehele wereld. Michiel Riedijk heeft ook aan de Technische Universiteit Delft gestudeerd, van 1983 tot 1989. Daarna is hij een vennootschap aangegaan met Juliette Bekkering, dit hield stand tot en met 1991. Daarna is hij in 1992 in vennootschap gegaan met Willem Jan Neutelings. Ook Michiel Riedijk is doceert sinds 1990. Hij doceert op de Technische Universiteit in Delft en Eindhoven, de ‘Acedemies of Architecture’ in Amsterdam, Rotterdam en Maastricht en aan het ‘Berlage Institute’ in Rotterdam. Daarnaast is hij gastprofessor aan het ‘Lehrstuhl für Wohnbau und Grundlagen des Entwerfens‘ in Aachen, en geeft hij diverse lezingen aan diverse internationale architectuur instituties. Vanaf 2007 is hij professor aan de faculteit Architectuur aan de Technische Universiteit Delft. Hieronder enkele projecten die door Neutelings Riedijk Architecten zijn gerealiseerd of in uitvoering zijn.

65 appartementen in Huizen

Kantorencomplex op Schiphol

120 woningen in Gent

Museum in Antwerpen (oplevering in 2009)

6


Locatieanalyse Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

77


Locatie/situatie Ligging Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid ligt in Hilversum, een stad onder in Noord-Holland. (zie figuur a) Het ligt centraal in Nederland.

Figuur A Ligging Hilversum in Nederland

Het Mediapark, waar het gebouw onderdeel van is, ligt aan de rand van Hilversum. Het gebouw zelf staat direcht naast de hoofdentree van het Mediapark. (zie figuur C en D)

Ontsluiting De belangrijkste ontsluitingen van Hilversum zijn de A1 en de A27. Deze snelwegen sluiten o.a. aan op de A28, A12 en de A2. Het is dus zeer gemakkelijk te bereiken. (zie figuur B)

Figuur B Snelwegen rond Hilversum

Ligging op de kavel In figuur E is te zien dat het gebouw aan de noordzijde van de kavel ligt. Dit is de zijde naast de hoofdentree van het Mediapark. De parkeerkelder begint bij de hoek van het gebouw en loopt door tot de zuidgrens van de kavel.

Figuur C Ligging Mediapark in Hilversum

Figuur D Ligging Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid op Mediapark

Figuur E Ligging Beeld en Geluid t.o.v. kavel

8


Entrees Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft ĂŠĂŠn entree voor zowel het personeel als de bezoekers. Deze bevindt zich op de noordoosthoek van het gebouw. De entree van de parkeerkelder bevindt zich aan de noordzijde, naast het gebouw. (zie figuur F)

Gerichtheid Het gebouw is, zoals blijkt uit figuur H, meerzijdig gericht. Niet elke zijde is echter even open. De westgevel is meer gesloten dan de overige gevels, dit heeft te maken met het programma wat hier achter zit en de ligging van het gebouw in de omgeving. Dit is namelijk de enige zijde die niet vanaf een weg gezien kan worden. (zie figuur G)

Figuur F Entree gebouw en parkeerkelder

Figuur H1 Gerichtheid en open/geslotenheid aan de Zuid en Oostzijde van het gebouw

Figuur G Zicht op het gebouw vanaf omliggende wegen

Figuur H2 Gerichtheid en open/geslotenheid aan de Noord en Westzijde van het gebouw

9


Routing De route naar het gebouw verschilt weinig wat betreft benadering met auto, fiets op lopend. Alle routes lopen via de rotonde, bezoekers zien dan het gebouw op de hoek en zien zo gelijk vrijwel alle kenmerken van het gebouw. (zie figuur I, J en K)

Omringende bebouwing In figuur L is te zien dat het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in het grensgebied tussen utiliteitsbouw ligt. De woningbouw is in geheel laagbouw, de omliggende utiliteitsbouw heeft een gemiddelde hoogte van circa 2 Ă  3 verdiepingen, dit is dus allemaal lager dan het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Route (fiets) Route (lopen

Route (auto) Route (lopen) Parkeerplaats Figuur I Route naar gebouw (met auto)

Route (voetgangers) NS-treinstation Busstation

Fietsenrekken Figuur J Route naar gebouw (fietsers)

Figuur K Route naar gebouw (voetgangers)

Parkeergelegenheid Naast het gebouw bevindt zich een parkeerkelder, deze is toegankelijk voor bezoekers en personeel van Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Verder ligt ten noorden van het gebouw nog een parkeerkelder met parkeerdag. Deze is toegankelijk voor bezoekers en personeel van het Mediapark. De fietsen kunnen gestald worden in de fietsenrekken aan de oostzijde van het gebouw.

Utiliteitsbouw Ned. Inst. Beeld en Geluid Woningbouw Hoofdweg

Figuur L Omringende bebouwing Figuur M Parkeergelegenheid

Fietsenstalling Parkeerplaats Ned. Inst. Beeld en Geluid

10


Begrenzing In figuur N is te zien dat het grootste gedeelte van de kavel is begrensd door groenvoorzieningen. Dit varieert van bomen tot lage struiken. Het overige gedeelte van de kavel heeft een open begrenzing, de stoeprand geeft hier de grens aan.

Ruimtelijke zones Buiten het gebouw bevinden zich vier ruimtelijke zones: (zie figuur N) - Zone I: Voor iedereen toegankelijk. - Zone II: Toegankelijk voor bezoekers en personeel Mediapark. De overgang tussen zone I en II is niet visueel aangegven. - Zone III: Toegankelijk voor bezoekers en personeel van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid. Deze overgang is weergegeven met een verhoogd troittoir - Zone IV: Niet toegankelijk (tuin/vijver), deze zoneovergang is weergegeven met behulp van een muur. Ook het gebouw zelf is opgesplitst in drie zones: (zie figuur O) - Zone I: Vrij toegankelijk - Zone II: Toegankelijk voor bezoekers Experience (na aankoop toegangsbewijs) en personeel - Zone III: Alleen toegankelijk voor personeel

Figuur N Begrenzing van de kavel

Groenvoorziening Open

Figuur P Ruimtelijke zones in het gebouw

Zone I Zone II Zone III Zone IV

Figuur O Ruimtelijke zones rondom het gebouw

Zone I Zone II Zone III

11


Overgang van binnen naar buiten Zoals uit figuur Q blijkt, is de overgang van binnen naar buiten vormgegeven door substractie. Er is een gedeelte uit de gevel weggehaald waardoor de entree verdiept in de gevel komt te liggen. In dit overkapte gedeelte is hetzelde plafond gebruikt als binnen. Bij de zuidgevel is er verbinding gelegd tussen binnen en buiten door middel van kleurgebruik. Binnen bij het cafĂŠterras is gebruik gemaakt van de kleur oranje en die komt buiten op het terras terug in de loungebanken.

Inrichting buitenterrein Het buitenterrein is aan de noordzijde vrijwel geheel vlak, hier staan alleen drie vlaggen. Aan de noordoostzijde staan enkele bomen en verder is de oost-, zuiden westzijde ingericht als tuin/vijver. (zie figuur R)

Figuur Q Overgang van binnen naar buiten (oostgevel)

Figuur S1 Inrichting buitenterrein

Figuur R Verbinding buiten en buiten d.m.v. kleurgebruik (zuidgevel)

Figuur S2 Inrichting buitenterrein

12


Entree Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

13 13


Entree Situering Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft één entree die zowel voor het personeel als de bezoekers dient. Deze entree bevindt zich aan de oostzijde van het gebouw. Hij is zo goed zichtbaar vanaf de rotonde. (zie figuur A) Doordat er in de looproute een bocht van 90° zit, gaan bezoekers hier automatisch langzamer lopen waardoor de grootstheid van de ruimte opvalt. (zie figuur C) Ditzelfde gebeurd als men over de loopbrug loopt, ook dat benadrukt de grootsheid van de kelder en de bovenliggende ruimte. (zie figuur D)

Figuur A Zicht op entree vanaf de rotonde

Figuur B Entree vormgegeven d.m.v. subtractie

Subtractie De entree is in de buitengevel benadrukt door middel van subtractie. Er is een hoek uit het gebouw gehaald, waar de entree gesitueerd is. (zie figuur B)

Figuur C Uitzicht direct na binnenkomst

Figuur D Uitzicht op de loopbrug

14


Primaire vorm hoofdmassa Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

15 15


Primaire vorm hoofdmassa Hoofdmassa De hoofdmassa van het Instituut voor beeld en Geluid te Hilversum bestaat uit een grote rechthoeke doos. Deze doos heeft een gelijke breedte en diepte. De hoogte heeft een andere maat, het is dus geen kubus. Zie Figuur A1 voor de vorm. De hoofdmassa is voor ongeveer eenderde deel ondergrond gesitueerd. Van buiten is dit ook niet te zien. Als we de doos visueel openvouwen (Figuur A2) zijn goed de verhoudingen te zien tussen het gedeelte dat zich boven het maaiveld bevindt en hetgeen zich daaronder bevindt.

Figuur A1 Hoofdmassa

Figuur A2 Openvouwen van de hoofdmassa

Figuur A3 Opengeklapte hoofdmassa

Vorm gebouw Dit gebouw bevat als het ware 2 gezichten. Namelijk de hoofdmassa die we zien als we buiten het gebouw staan, en de vormen die we ervaren als we binnen in het gebouw staan. Het exterieur is als het ware als een deken om en om het gebouw gelegd. In deze analyse is er dan ook onderscheid gemaakt tussen die twee ervaringen. Interieur Figuur B laat de verschillende vormen zien die we tegenkomen in het interieur. In Figuur C zijn deze vormen gearceerd in de opengeklapte hoofdmassa.

Figuur B Ordening vormen interieur Figuur C Opengeklapte hoofdmassa verdeeld in vormen van het interieur

Figuur C Plaatsing vormen in opengeklapte hoofdmassa

16


Exterieur De vormgeving van het exterieur is gedaan aan de hand van de hoofdmassa. Aan deze hoofdmassa zijn een aantal transformaties verricht. Het zijn relatief minimale bewerkingen in vorm en materiaal, maar het geeft het gebouw wel een andere uitstraling dan als het de veranderingen niet gemaakt zouden zijn. 1.

Gedeelte maaiveld.

hoofdmassa

boven

2.

Subtractie van een rechthoeke vorm. Materiaalgebruik van het uitgesneden vlak verandert.

3.

Verandering materiaalgebruik gedeeltelijk rondom. De massieve hoofdmassa gaat nu als het ware zweven.

4.

Additie van een vlak dat als het ware in de massa gestoken wordt. Er blijft een kleine rand zichtbaar.

5.

Toevoeging van pilaren aan 2 zijden.

1

Figuur D Transformaties hoofdmassa exterieur

2

3

4

5

17


Organisatie van het programma Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

18 18


Organisatie programma

van

het

Orientatie Zoals u op figuur 1 kunt zien is het gebouw 4-zijdig georiĂŤnteerd.

Grootte en het ruimtelijk concept van het gebouw In figuur 2 kunt u zien dat het ruimtelijk concept van het gebouw een gangtype is en een centrale ruimte heeft. Je kunt vanuit 1 punt alle kanten op en vanuit dat punt heb je allemaal gangetjes.

Organisatie van het gebouw Op figuur 3 zie je een plattegrond van laag 0. Hier zijn de doorsnede A en B op aangegeven. Figuur 3a ziet u een doorsnede A hierop kun je zien hoeveel verdiepingen het gebouw heeft. En ook dat de hoofdfuctie, de archiefruimte zich op de verdiepingen -4,-3,-2,-1 bevind. Op figuur 3b ziet u doorsnede B. De kantoren zijn een hoofdfunctie, ze zitten aan de achterkant van het gebouw zodat je er als bezoeker niet direct heen kunt.

Figuur 1 Orientate

Figuur 2 Grootte en ruimtelijk concept

Figuur 4 Technische ruimte

Technische ruimte Figuur 4. De technische ruimte is geplaatst onder de Media Experience en naast de keuken. De technische ruimte zit naast de trap en de winkel en achter de informatiebalie. Je kunt er dus goed bij.

Figuur 3 Doorsneden aangegeven

Figuur 3a Doorsnede A

Figuur 3b Doorsnede B

19


Organisatie programma

openbaar

en

privaat

De openbare en private programma’s zijn zo georganiseerd dat je alleen bij de private programma’s kan komen via een trap of lift (figuur 5). En die zien er niet uitnodigend uit, ze zijn een beetje verstopt. Ze verbinden openbare ruimtes met de private ruimtes. Een architectonisch middel dat is gebruikt om deze twee programma onderdelen van elkaar te scheiden is goed te zien bij de kantoren daar is een hele glazen wand geplaatst (figuur 6). Bij de begrenzing zijn transparante middelen ingezet. Zoals een glazenwand enz.

Figuur 5 Gesloten trap

Figuur 6 Glazen wand voor de kantoren

Relatie met de buitenruimte Op figuur 7 staat de relatie met de buitenruimte. Doordat de linker- en rechtergevel, dak en deels de voorgevel uit glas bestaan heeft de openbare ruimte in het gebouw een hele open indruk. Het nodigt mensen uit. De Grand Café bevindt zich op de plaats van de tribune. Je kijkt zo uit naar buiten. Ook heeft de garderobe en de entree een relatie met buiten. Bij het bruine gedeelte kun je het beste doorlopen, want anders sta je in de weg voor mensen die er langs willen deze plekken liggen namelijk op een verkeersroute (figuur 8). Figuur 7 Relatie met de buitenruimte

Figuur 8 Persoon staat in de weg.

20


Routing en beweging Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

21 21


Routing Horizontale routing door het gebouw

Figuur A Atriummeubel

Het gebouw van Beeld en Geluid heeft een horizontale routing op alle verdiepingen.

Figuur B Meubel, elke kant is mogelijk.

Vanuit het atrium zijn allerlei routes mogelijk. In de tekening hiernaast is te zien dat het atriummeubel centraal gelegen is. Vanaf het meubel zijn er 5 richtingen mogelijk: 1. 2. 3. 4. 5.

Kantoren Zitgelegenheid restaurant Experience ruimte Lift Entree

Bij de beweging in Beeld & Geluid is er sprake van “beweging door de ruimte�, omdat er vanuit verschillende posities meerdere routes gekozen kunnen worden.

Verkeersruimte In dit gebouw is duidelijk te zien waar men heen kan. Verschillende opties zijn mogelijk. Echter is er een verschil tussen de verkeersruimte die voor iedereen toegankelijk is en die voor personeel. Bezoekers kunnen namelijk niet het in het kantoorgedeelte en bij het archief. De lift is er voor de verticale beweging en is voor iedereen toegankelijk

Figuur C Vanaf de entree is elke route mogelijk.

Figuur D Vanaf de entree is elke route mogelijk.

22


Bij de entree, het atrium en het restaurant is de verkeersruimte aangegeven. In figuur E is aangegeven per verdieping welke verticale bewegingen gemaakt kunnen worden.

Buitenomgeving Vanuit de binnenruimte is er contact met de buitenruimte, omdat er een terras is doorgetrokken in dezelfde stijl als binnen. Bij het zitgedeelte van het restaurant is gebruik gemaakt van oranje tinten. In de buitenruimte is dit doorgetrokken in de zitmogelijkheden.

Figuur E Verticale en horizontale beweging.

Figuur F Horizontale beweging per verdieping

23


Doorsnedes De doorsnedes van dit gebouw zijn gemaakt om een indruk te geven hoe de constructie is opgebouwd. Er is in het atrium een grote overkapping zichtbaar. Het Experience gedeelte heeft hier geen ondersteuning. (zie figuur E) Er is geen sprake van een stramien, al geeft het gebouw daar een heel ander idee van. Het archief is zo gemaakt dat alles overzichtelijk is en duidelijk blijft. (zie figuur F)

Figuur H exterieur

Figuur G Interieur

Figuur I Routing

24


Constructie en tektoniek Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

25 25


Constructie en tektoniek Stabiliteit Het Gebouw van Beeld en Geluid dankt zijn stabiliteit voor een groot gedeelte aan de liftschacht die doorloopt vanaf de beganegrond naar de 3e verdieping. (zie figuur A)

Figuur A Verschillende verdiepingen verbonden door de liftschacht.

Figuur B Ondersteuning aan de entreezijde.

Aan de entreezijde is een betonnen ondersteuning gecreeerd. Deze is vervolgens omhuld met stalen platen. (zie figuur B) Ook aan de achterzijde is deze constructie weer zichtbaar. Deze ondersteuning biedt steun aan het overkappende gedeelte. (zie figuur C)

Figuur C Ondersteuning aan de achterzijde.

26


Uitgraven van de bouwput (Zie figuur D) 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Ontgraven tot 6 m + NAP. Diepwanden rondom. Ontgraven in den droge tot 1,5. + GWS. Aanbrengen groutankers + 100 losse Tubex groutinjectiepalen. Ontgraven natte grond. Storten vloer onderwaterbeton. Put leegpompen en storten normale constructievloer. Gereed.

Figuur D Ontgraven bouwput

27


Doorsnedes De doorsnedes van dit gebouw zijn gemaakt om een indruk te geven hoe de constructie is opgebouwd. Er is in het atrium een grote overkapping zichtbaar. Het Experience gedeelte heeft hier geen ondersteuning. (zie figuur E) Er is geen sprake van een stramien, al geeft het gebouw daar een heel ander idee van. Het archief is zo gemaakt dat alles overzichtelijk is en duidelijk blijft. (zie figuur F)

Figuur F Grote overkapping Experience Figuur E Doorsnedes

Figuur G Aanzicht archiefgedeelte

28


Gevel - de grens tussen binnen en buiten Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

29 29


Gevels

Type gevels Zoals u op figuur 1 a,b,c en d kunt zien heeft het mediacentrum beeld en geluid een vliesgevel. Het gevelsysteem heeft een paar ordeningen. Ten eerste is de achtergevel symmetrisch ook kennen de gevels de ordening repetitie. Dit kun je allemaal terugvinden in figuur 1.

Voorgevel

De gevel is van gekleurd en geribbeld glas gemaakt. Deze vastgehouden in een stalen constructie. De kleuren zijn als het ware allemaal televisiebeelden. De kleuren komen terug in het gebouw. Dit kun je zien op figuur 2.

Figuur 2 De gevel LLinkergevel

Het element in de linker- en vooraanzicht komt precies uit op het pad waar je loopt. Dit element trekt de aandacht doordat het uitsteekt en van glas is. Er is hier niet een bepaalde benaming voor. Op figuur 3 zie je de kleuren gevel van binnenuit vanaf laag 0, de begane grond. Rechtergevel

Figuur 1 Gevels

Figuur 3 Binnen naar buiten. Achtergevel

30


Detaillering – de ontmoeting tussen bouwdelen en materialen Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid

31 31


Detailering Interieur en exterieur Aansluiting plafond met binnengevel. Zorgt voor een lichtelijk spiegelend effect. Metalen platen die het effect van cd’s weergeven. (zie figuur A)

Figuur A Aansluiting plafond met binnengevel.

Figuur B Atrium trapmeubel

Atriumtrapmeubel. Deze trap gaat richting het archiefgedeelte. Deze is echter niet toegankelijk voor bezoekers. (zie figuur B) Zitgelegenheid bij het restaurant. Allen voorzien van een ander icoontje dat iets met televisie, radio en media te maken heeft. (zie figuur C)

Figuur C Ondersteuning aan de achterzijde.

32


Detailering Dubbele glasgevel (zie figuur D) en aansluiting glas in het archiefgedeelte. (zie figuur E) Figuur D 2 glazen panelen, verbonden door een inwendige staalconstructie.

Figuur E Glas met natuursteen

33


Looproutes vanaf het atrium Vanaf het atrium zijn verschillende looproutes mogelijk naar andere ruimtes (figuur F). 1. 2. 3. 4. 5.

Kantoren Restaurant Experience Lift Entree

Figuur G Bevestiging Wall-Of-Fame

Figuur F Looproutes

Bevestiging Wall-Of-Fame De verbinding tussen het Atrium en de ruimte waar de kantoren zich bevinden is vormgeven door een Wall-Of-Fame. Hierop staan allemaal (oude) iconen die wat betekend hebben voor de televisie, radio en media. Achter deze Wall-Of-Fame is een staalconstructie gevestigd die de glazen figuren op haar plaats houdt (figuur G).

Afwerking In de theaterzalen zijn de wanden bekleed. De dunnen, lichtmetalen platen aan de buitenzijdee van de Experience zijn met trekveren opgehangen aan muurankers. Niet alleen bij de Experience zijn deze platen te vinden, bij de entree zijn zowel interieur als exterieur toegepaste platen (Figuren H en I).

Figuur H Wandbekleding

Figuur I Plafondbekleding

34


Projectgegevens Opdrachtgever: Gebruiker: Architect: Projectarchitect: Interieurontwerp:

Rijksgebouwendienst te Arnhem Historische Centrum Overijssel te Zwolle 19 het atelier te Zwolle Rob Moritz 19 het atelier te Zwolle

Bruto vloer oppervlakte: Bouwkosten: Opgeleverd:

1689 m2 € 4.250.000,00 (excl. BTW) april 2006

Rob P. Moritz Architect BNA is mede directielid van architectenbureau ’19 het atelier’ te Zwolle. ’19 Het atelier’ heeft een duidelijke eigen visie, waarin zij hun projecten ontwerpen en begeleiden. Eén van hun uitgangspunten is: “Door op elkaars schouders te gaan staan bereik je grotere hoogtes, kun je verder kijken en wordt je sterker.” Dit blijkt ook uit het feit dat ze nauw samenwerken met andere technische/financieel specialisten, vormgevers en kunstenaars. 19 Het atelier heeft projecten voor zeer verschillende opdrachtgevers, zowel particulieren als professionele partijen zoals projectontwikkelaars en overheden. Enkele projecten die ze uitgevoerd hebben zijn:

Advocatenkantoor Heerenveen

Ronald McDonald Huis (zorg)

Tennisclubgebouw ZLTB te Zwolle

142 woningen 'De Pieren'

19 Het atelier ontwerp vanuit de context van een project. De opdrachtgever, gebruiker en zeker de omgeving (natuur, gebouwen) spelen een hele belangrijke rol bij het ontwerpproces. Verder is hun ‘kwalitatief hoogwaardige architectuur’ tijdloos waardoor het niet alleen nu inspirerend is, maar dat ook later nog zal zijn.

35 35


Locatieanalyse Historisch Centrum Overijssel

36 36


Locatie/situatie Ligging Het Historisch Centrum ligt in Zwolle, dit is een middelgrote stad in de provincie Overijssel. (zie figuur A)

Figuur A Ligging Zwolle in Nederland

Het gebouw ligt midden in Zwolle, vlakbij het oude stadscentrum. De weg die langs het gebouw loopt is een belangrijke toegangsweg naar het oude centrum. (zie figuur C en D)

Ontsluiting

Figuur B Snelwegen rond Zwolle

De belangrijkste ontsluiting van Zwolle is de A28, deze loopt hier doorheen. (zie figuur B)

Figuur C Ligging Historisch Centrum in Zwolle

Figuur D Ligging Historisch Centrum t.o.v. centrum Zwolle

37


Ligging op de kavel Uit figuur E blijkt dat het Historisch Centrum niet het enige gebouw is wat op de desbetreffende kavel staat. Aan de zuidwestkant van de kavel staat een gebouw van belastingdienst. Het historisch centrum staat op de noordoost hoek van de kavel.

Entrees Het historich centrum heeft twee entrees, één aan de noordzijde en één aan de zuidzijde. De entree aan de noordzijde is alleen toegankelijk voor personeel, de andere ook voor bezoekers van het Historisch Centrum. (zie figuur F)

Gerichtheid Het gebouw is, zoals blijkt uit figuur G en H, meerzijdig gericht. Niet elke zijde is echter even open. De zuidwest gevel is geheel uitgevoerd van glas en heeft dus een veel opener uitstraling dan de overige zijden van het gebouw.

Figuur E Ligging Historisch Centrum t.o.v. kavel

Figuur F Entree bezoekers en personeel

In figuur G is te zien dat er duidelijke lijnen aanwezig zijn in de omgeving die betrekking hebben op het gebouw. Het gebouw heeft namelijk uitzicht op de toegangsweg naar het stadscentrum. De zijde van het gebouw loopt hier evenwijdig met de weg.

Figuur G Uitzicht op belangrijke verkeersweg richting centrum

Figuur H Gerichtheid en open/geslotenheid van het gebouw

38


Routing Wat betreft de routing naar het gebouw is vooral de route met de auto opmerkelijk. Bezoekers die vanaf het zuidwesten komen zien namelijk alle zijden van het gebouw, het is een spiraalvormige benadering.

Omringende bebouwing In figuur K is te zien dat het Historisch Centrum in het grensgebied tussen utiliteitsbouw ligt. De woningbouw is in geheel laagbouw, de utiliteitsbouw heeft een gemiddelde hoogte van circa 3 Ă  4 verdiepingen.

Parkeergelegenheid

Bezoekers Personeel Parkeerplaats

Bezoekers Personeel Parkeerplaats Figuur I Route naar gebouw (met auto)

Figuur J Route naar gebouw (fietsers)

Bezoekers Personeel

Figuur K Route naar gebouw (voetgangers)

Bij het Historisch Centrum ligt een ruime parkeerplaats die ook door de gebruikers van de naastgelegen gebouwen wordt gebruikt. Verder is er een fietsenstalling voor het personeel naast de personeelsingang en fietsenrekken voor de bezoekers bij de bezoekersingang.

Figuur L Omringende bebouwing

Utiliteitsbouw Historisch Centrum Woningbouw Hoofdweg

Fietsenstalling Parkeerplaats Historisch Centrum Figuur M Parkeergelegenheid

39


Begrenzing In figuur N is te zien dat het grootste gedeelte van de kavel is begrensd door groenvoorzieningen. In dit geval is dat een lage heg. Verder is de begrenzing aan de noordoostzijde vormgegeven met een hekje en staat er op de zuidwestelijke hoek van de kavel een ander gebouw. De overige gedeeltes hebben geen afscheiding, dit is voor de toegang van personeel en bezoekers.

Ruimtelijke zones Buiten het gebouw bevinden zich drie ruimtelijke zones: (zie figuur N) - Zone I: Openbare weg, voor iedereen toegankelijk - Zone II: Groenzones, vrij toegankelijk vanaf terrein van Historich Centrum - Zone III: Bestraat terrein, vrij toegankelijk.

Figuur N Begrenzing van de kavel

Groenvoorziening Open Gebouw Hek

Figuur O Ruimtelijke zones rondom het gebouw

Zone I Zone II Zone III

Ook het gebouw zelf is opgesplitst in twee zones: (zie figuur O) Zone I: Toegankelijk voor bezoekers en personeel. Zone II: Alleen toegankelijk voor personeel en genodigden.

Zone I Zone II

Figuur P Ruimtelijke zones in het gebouw

40


Overgang van binnen naar buiten Zoals uit figuur P blijkt, is de overgang o.a. vormgegeven door een overstek. Verder is er een soort tussenruimte in de gevel gecreerd.

Inrichting buitenterrein Het buitenterrein is vrijwel geheel vlak. Aan de noordoostzijde is dit ‘laag groen’ en aan de overige zijden bestrating. (zie figuur R1) Aan de rand van kavel staan bomen en een heg, hierdoor lijkt het gebouw grotendeels in het groen te staan.

Figuur Q Overgang van binnen naar buiten: overstek

Figuur R1 Inrichting buitenterrein

Figuur R2 Inrichting buitenterrein: veel groenvoorzieningen

41


Entree Historisch Centrum Overijssel

42 42


Entree Situering entrees Het Historisch Centrum Overijssel heeft twee entrees. De entree aan de noordzijde is alleen voor het personeel en die aan de zuidoostzijde voor bezoekers. (zie figuur A)

Entree bezoekers De entree van de bezoekers ligt aan de zuidoostzijde aangezien hij zo vanaf de weg zichtbaar is. Dit is een belangrijke toegangsweg naar het centrum.

Figuur A Entrees Historisch Centrum Overijssel

Figuur B Entree recht voor trap naar eerste verdieping

Door deze entree kom je centraal in de ruimte binnen die voor bezoekers bestemd is, verder ligt de entree recht tegenover de trap die toegang verleent tot de 1e verdieping. (zie figuur B en F)

Entree personeel De entree voor het personeel is vooral praktisch. Deze ligt dichtbij de parkeerplaats en sluit aan op de centrale hal. (zie figuur C en E)

Figuur C Entree personeel vlakbij parkeerplaats

Figuur E Entree personeel sluit aan op centrale hal en trap naar eerste verdieping

Figuur D Zicht vanaf toegangsweg centrum op entree

Figuur F Bezoekerstoegang centraal in ruimte

43


Primaire vorm hoofdmassa Historisch Centrum Overijssel

44 44


Primaire vorm hoofdmassa Hoofdmassa De hoofdmassa van het Historisch Centrum is gebaseerd op de plattegrond. Met name het oudere gedeelte is als het ware omhooggetrokken uit de grond. Zie figuur A voor de plattegrond. Figuur B laat in dezelfde kleuren de verschillende elementen van het gebouw zien.

Vorm gebouw Het geel gemarkeerde gedeelte is het nieuwste gedeelte. Dat gedeelte is juist niet gebaseerd op de plattegrond. Het is een vlak dat gevormd wordt tot een ruimte. Deze ruimtelijke vorm bestaat uit een getordeerd omgevouwen vlak Het ‘onbewerkte’ vlak is te zien in figuur C. De stippellijnen geven de ‘vouwlijn’ aan. Deze lijn bevind zich diagonaal over het vlak. Het resultaat is dat het vlak getordeerd gevouwen wordt. Zie figuur D.

Figuur A Hoofdmassa gebaseerd op plattegrond

Figuur C Vlak dat getransformeerd wordt tot ruimtelijke vorm

Figuur B Onderdelen hoofdmassa

Figuur D Van vlak naar ruimtelijke vorm

45


Organisatie van het programma Historisch Centrum Overijssel

46 46


Organisatie programma

van

het

Het Historisch Centrum Overijssel is alzijdig gericht zoals je kunt zien in figuur 1. Het gebouw is zowel openbaar als privé. Het openbare deel is lichter aangegeven dan het private deel. Zie figuur 2.

Hoe is de organisatie van het gebouw geregeld? Zoals je kunt zien zijn de private delen heel gesloten aangegeven in de gevels. Helemaal van baksteen en een paar ramen en het openbare deel daarentegen is heel open aangegeven in de gevels. Hier zit namelijk veel glas in enzovoorts.

Figuur 1 Richting Historisch Centrum

Vooral de ‘bibliotheek’ heeft een relatie met de buitenruimte. Er wordt daar veel glas toegepast waardoor je een hele open relatie krijgt met de buitenruimte. (Figuur 3) De publieke en de private ruimtes hebben visueel geen verbinding met elkaar. Je kunt niet zien wat daar gebeurd in feite. Wel is er een fysieke verbinding. Je kunt namelijk door middel van een pasje bij het private deel komen. De begrenzingen zijn duidelijk gemaakt door middel van muren van baksteen en weinig licht.

Figuur 3 Toepassing open gevels

Figuur 4 Verbindingen openbare ruimtes

Figuur 2 Openbaar en privaat

47


Hoe organiseert het gebouw de ontmoeting/scheiding tussen bezoekers en gebruikers? Zie de figuren 2 De leidingschachten zitten in private deel. De ene plek ligt zo ongeveer centraal in het gebouw en de andere plek ligt aan de rand van het gebouw. (Figuur 6)

Figuur 5 Scheiding openbaar en private ruimten

Figuur 6 3e verdieping. Technische ruimte

48


Routing en beweging Historisch Centrum Overijssel

49 49


Routing Het Historische Centrum Overijssel is opgedeeld in twee delen: een publiek deel en een private deel. De routing is in beide delen erg verschillend.

Horizontale beweging In het private gedeelte is sprake van beweging langs ruimtes. In het publieke gedeelte is op elke verdieping maar ĂŠĂŠn grote ruimte, het is dus beweging eindigend in een ruimte. (zie figuur A)

Verkeersruimte In het private gedeelte is een duidelijke verkeersruimte aanwezig midden door het gebouw. Deze verkeersruimte is fysiek en visueel gesloten, alleen via de deuren kunnen ruimtes betreden en bekeken worden.

Figuur B Snelwegen rond Hilversum Figuur B Verkeerruimtes begane grond

Figuur A Horizontale beweging door het gebouw

Het publieke deel kent niet een duidelijke verkeersruimte, aangezien hier geen vaste wanden in staan. Hierdoor kunnen ruimtes telkens gewijzigd worden. Vooral op de begane grond is daarom alles als verkeersruimte aangeduid. Op de 1e en 2e verdieping is wel een iets duidelijker verkeersruimte omdat hier diverse werkplekken zijn gecreeerd. De begrenzing van de verkeersruimte is hier zowel visueel als fysiek helemaal open.

Figuur C Verkeersruimtes 1e verdieping

Figuur D Verkeersruimtes 2e verdieping

50


Verticale beweging De verticale beweging in het gebouw is op drie verschillende manieren ontworpen: trap (private en publiek gedeelte), hellingbaan (private gedeelte) en een lift (publiek gedeelte). (zie figuur F/G/H) Het private gedeelte heeft een trappenhuis waar alle trappen boven elkaar liggen. In het publieke gedeelte liggen de trappen niet boven elkaar maar in het verlengde van de horizontale beweging.

Hellingbaan Lift Trap

Horizontale vs verticale beweging In het private gedeelte is de trap naast de horizontale route geplaatst, de hellingbaan ligt in het verlengde van de horizontale route. (zie figuur I)

Figuur F Verticale beweging begane grond

Figuur G Verticale beweging 1e verdieping

Figuur H Verticale beweging 2e verdieping

In het publieke gedeelte ligt de horizontale route tussen de twee verticale stijgpunten. (zie figuur I)

Buitenomgeving In het private gedeelte is vanuit de verkeersruimte geen contact met de buitenomgeving. Zodra je de verkeerruimte echter verlaat, en een verblijfsruimte ingaat, is er wel visueel contact met de buitenomgeving. (zie figuur J) In het publieke gedeelte is er vanuit de verkeersruimtes wel contact met de buitenomgeving. Er is hier telkens zicht op de openbare weg die langs het gebouw loopt, richting het centrum. (zie figuur J en K) Figuur I Verticale stijgpunten t.o.v. horizontale beweging

Figuur J Contact met buitenomgeving

Figuur K Zicht vanuit het publieke gedeelte op de openbare weg

51


Stijgpunten In figuur L is te zien dat er in publieke gedeelte zowel een trap als een lift aanwezig is. In figuur M en N zijn is te zien hoe deze zijn vormgegeven. De trap maakt een golvende beweging, dit is gedaan door de aantredes eerst korter te maken en daarna weer telkens langer. De lift is van glas, waardoor er weer conctact is met ruimte eromheen en de buitenomgeving.

Constructie De constructieve hoofdopzet bestaat uit het opgevouwen blad en enkele kolommen. Deze hebben geen gevolgen voor de verkeersruimte. (zie figuur O)

Figuur L Stijgpunten in het gebouw Figuur M Glazen lift in het publieke gedeelte

Figuur O Routing

Figuur N Golvende trap in het publieke gedeelte

Figuur O Routing t.o.v. constructieve hoofdopzet

52


Constructie en tektoniek Historisch Centrum Overijssel

53 53


Constructie en tektoniek Stabiliteit Het gebouw van het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle dankt zijn stabiliteit aan de liftschacht die doorloopt vanaf de beganegrond naar de 2e verdieping in het gebouw. In het nieuwe gedeelte zijn betonnen kolommen geplaast om de 1e en 2e verdiepingsvloer te dragen. Onder de trap staat eveneens een kolom om de vloer en de trap van enige stabiliteit te voorzien. In de naastgelegen tekeningen zijn de verschillende constructieve aspecten te zien in verschillende kleuren. De blauwe kleur geeft het staalwerk aan die in het gebogen vel papier verwerkt is. De gebogen wanden, die gevormd zijn in het staalwerk, zijn ook onderdeel van de draagconstructie, zodat weinig vrijstaande kolommen nodig zijn.

Figuur A Liftschacht met constructieve waarde

Figuur B Constructie

De groene kleur is de lift, die een constructieve waarde op zicht neemt. Met name de vloeren genieten van de nodige stabiliteit. De rode kleur geeft de kolommen aan de achterzijde en onder de trap in het nieuwe gedeelte aan.

Lift Kolommen HEA Profielen

Figuur E Constructie ter hoogt van eerste verdieping

54


De doorsnedes van dit gebouw zijn gemaakt om een indruk te geven hoe de constructie is opgebouwd. Er is te zien dat er verschillende constructieve onderdelen in het Historisch Centrum Overijssel te vinden zijn. Er is een lichtelijk sprake van een stramien. Aan de achterzijde, op de beganegrond, is te zien dat de 4 kolommen in een vierkant liggen. Voor de overige kolommen is er echter geen stramien. Deze zijn overigens niet getekend in de plattegronden. Het staalwerk is een soort ruimtevakwerk geworden omdat de sikkelvormige elementen onderling verbonden zijn door H-profielen.

Figuur E Stramien Figuur D Constructie in doorsnede

Lijnenpatroon Hout Het overbodige houtgebruik is erg overheersend. Plafond, vloeren en zelfs wanden zijn er mee bekleed. Bij elke overgang is de structuur gelijk.

Figuur F Staalwerk

Figuur G Houtgebruik buiten-binnen

55


Gevel - de grens tussen binnen en buiten Historisch Centrum Overijssel

56 56


De gevel (de grens tussen binnen en buiten) Zoals je in figuur A kunt zien kent het gevelsysteem een aantal ordeningen. Zoals asymmetrie bij de ‘blokken’ van gebouwen en repetitie bij het terug komen van de verschillende ramen. De gevel is opgebouwd uit dubbel glas aan beide kanten met daar tussen een staalconstructie. Het is dus een dubbele gevel. (Zie figuur B)

Figuur A Ordening gevels

Waar de ‘bladzijde’ van het gebouw ophoudt zit een soort van luifel. Dit geeft juist een asymmetrie in de gevel waardoor het zich juist onderscheid. Zie figuur C De gevel geeft uitdrukking aan de publieke functie door zo’n aparte gevel. Je moet er eigenlijk wel naar kijken en daarom loop je er eens heen om naar binnen te gaan. In het gebouw kun je veel informatie vinden door middel van boeken. Het lijkt op een omgeslagen vel papier. Te zien in figuur D In figuur E kun je de ontmoeting zien tussen binnen en buiten. Het pad is in het begin breed en wordt steeds smaller waardoor je door wilt lopen naar de ingang.

Figuur C De aandacht van de voorbijganger wordt getrokken

Figuur E Toegang naar entree.

Figuur B Gevelopbouw

Figuur D Van blad papier tot vorm in Historisch Centrum

57


Detaillering – de ontmoeting tussen bouwdelen en materialen Historisch Centrum Overijssel

58 58


Detailering Interieur en exterieur Aan de binnenzijde loopt het vel papier door tot aan het oude gedeelte waar zich het complete archief bevindt. Het overbodige houtgebruik is erg overheersend. Plafond, vloeren en zelfs wanden zijn er mee bekleed. Bij elke overgang is de structuur gelijk. Ook hier is te zien dat de structuur van de essenhouten delen doorlopen.

Detailering

Figuur D 2 glazen panelen, verbonden door een inwendige staalconstructie.

In figuur B is de aansluiting van de staalconstructie te zien met de glasgevel die rondom loopt. De zonwering is zo geplaatst, dat wanneer de wering uit is, er als nog naar binnen gekeken kan worden. (Figuur C)

Figuur A Aansluiting plafond met bestaande gevel (het archief gedeelte)

Figuur B Aansluiting staalconstructie met glasgevel

Figuur C Zonwering

59


Centraal gelegen meubel Op de beganegrond en de 1e verdieping staat een mooi meubel. De balie op de beganegrond is er om de gasten te voorzien van informatie en dergelijke. De balie op de 1e verdieping is er voor gasten die het ĂŠĂŠn en ander aan het uitzoeken zijn. Hier is ook een opstelling van een klein gedeelte van het archief.

Figuur D Bureau op de 1e Verdieping

Figuur E Kromming blad

60


Vergelijking Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid Historisch Centrum Overijssel

61


Locatie/situatie Ligging in Nederland. Het Historisch Centrum ligt onderin de provincie Noord-Holland en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid in de provincie Overrijsel.

Ontsluiting Aangezien het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid zuidelijker ligt dan het Historisch Centrum Overijssel is het qua snelwegen beter bereikbaar.

Ligging in de stad Het nederlands instituut voor Beeld en Geluid ligt aan rand van de stad terwijl het Historisch Centrum Overijssel in het centrum van Zwolle ligt.

62


Ligging op de kavel Het Historisch Centrum Overijssel is in tegenstelling tot het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid niet het enige gebouw op de kavel. Er staat ook nog gebouw van belastingdienst op dezelfde kavel.

Entrees Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft in tegenstelling tot het Historisch Centrum Overijssel maar één entree voor zowel bezoekers als personeel. Laatsgenoemde heeft aan de noordzijde een personeelsingang en aan de zuidzijde een bezoekersentree.

Uitzicht Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid wordt aan drie zijden omringd door belangrijke toegangswegen. Bij het Historisch Centrum is dat maar aan één zijde, dit gebouw is daarom ook heel duidelijk naar deze ene zijde gericht.

63


Gerichtheid Het Historisch Centrum Overijssel is duidelijk naar ĂŠĂŠn zijde gericht: naar de toegangaweg richting centrum. Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is daarentegen naar drie zijden gericht, dit heeft te maken met de wegen die erom liggen.

Routing Het Nederlands instituut voor beeld en geluid heeft een frontale benadering van de entree. Bij het Historisch Centrum Overijssel is het een spiraalvormige benadering om het gebouw, hierdoor wordt het gebouw van alle kanten zichtbaar.

Auto

Fiets

Voetgangers

Auto

Fiets

Voetgangers

Parkeergelegenheid Beide gebouwen hebben een eigen parkeergelegenheid voor auto en fiets.

Fietsenstalling Parkeerplaats Geanalyseerd gebouw

64


Omliggende bebouwing Beide gebouwen liggen op de rand van een gebied met woningbouw en utiliteitsbouw.

Utiliteitsbouw Geanalyseerd gebouw Woningbouw Hoofdweg

Ruimtelijke zones Het terrein van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is veel opener dan die van het Histoisch Centrum Overijssel.

Groenvoorziening Open Gebouw Hek

Ruimtelijke zones om het gebouw Bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is in tegenstelling tot het Historisch Centrum Overijssel een gedeelte dat helemaal niet toegankelijk is (Zone IV). Zone I Zone II Zone III Zone IV

Zone I Zone II Zone III

65


uimtelijke zones in het gebouw Beide gebouwen hebben een openbaar gedeelte (zone II) en een gedeelte dat alleen toegankelijk is voor personeel (zone III)

Overgang van binnen naar buiten

Zone I Zone II Zone III

Bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is gebruik gemaakt van subtractie om de overgang weer te geven. Hier ontstaat een soort overgangsruimte. Bij het Historisch Centrum Overijssel hebben ze dit gedaan met behulp van een overstek.

Indeling buitenruimte Beide gebouwen hebben een grote ‘tuin’. Bij het Historisch Centrum Overijssel is het voornamelijk gras (met bomen) terwijl het bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid het een genieus ingerichte vijver met beplanting is. Bij laatsgenoemde is het echter niet toegankelijk voor personeel/bezoekers. De openbare buitenruimte is daar vrijwel geheel bestraat met enkele bomen en vlaggen.

66


Entree Ligging Entree Beide entrees liggen op een duidelijk zichtbare plaats, vlakbij de toegangsweg. Het Historisch Centrum Overijssel heeft een aparte personeelsingang, deze ligt vlakbij de parkeerplaats.

Vormgeving De entree van het Historisch Centrum Overijssel ligt vlak in de gevel, de entree van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is vormgegeven d.m.v. subtractie.

Ligging in de stad De entrees van het Historisch Centrum Overijsel liggen voornamelijk op een praktische plaats: centraal in de ruimte, vlakbij trap. De entree van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid zorgt ook voor bepaalde beleving van het gebouw. Door deze ligging wordt de grootsheid van het gebouw en de kelder extra ervaren.

67


Primaire vorm hoofdmassa Hoofdmassa De hoofdmassa van het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is een groot blok. Aan het exterieur zijn een aantal transformaties aangebracht. Het interieur is vormgegeven binnen het blok van de hoofdmassa. Dit in tegenstelling tot het Historisch Centrum Overijssel waar de plattegrond het uitangspunt van de hoofdmassa is

Ontwerpmiddelen Bij het Nederland Instituut voor Beeld en Geluid is de gevel minimaal bewerkt. Het ligt als een deken om en op het gebouw. Het Historisch Centrum Overijssel is in het oude gedeelte “omhooggetrokken� uit de grond. Het nieuwe gedeelte heeft ruimte gerkegen door de bewerking van een vlak.

68


Orangisatie programma

van

het

Orientatie Het Historisch Centrum Is alzijdig georienteerd. Ook het Instituut voor Beeld en Geluid heeft een orientatie aan 4 zijden.

Aantal verdiepingen Aangezien het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid veel groter is, heeft het natuurlijk ook meer verdiepingen. Deze heeft maarliefst 8 verdiepingen. Het Historisch Centrum Overijssel heeft 4 verdiepingen.

Openbaar-privĂŠ Het nederlands instituut voor Beeld en Geluid heeft het private deel aan de achterzijde van het gebouw. In tegenstelling tot het Historisch Centrum Overijssel. Deze heeft namelijk het private deel aan de rechterzijkant van ingang gezien.centrum van Zwolle ligt.

69


Ă€rchitectonische middelen voor het scheiden van private en openbare ruimtes Het Historisch Centrum Overijssel heeft veel gebruik gemaakt van donkergrijze muren met een fijne structuur. Het Instituut voor Beeld en Geluid daarentegen heeft gebruik gemaakt van glas.

Ontmoeting Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid heeft in tegenstelling tot het Historisch Centrum Overijssel heeft grote plekken voor de ontmoeting. Het Historisch Centrum Overijssel heeft allemaal kleine plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.

Ontmoeting ontmoedingen Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en het Historisch Centrum Overijssel heeft ongeveer dezelfde plekken die ontmoeting ontmoedingen. Beide ontmoedigt de ontmoeting in krappe ruimtjes zoals bijvoorbeeld een gang.

70


Organisatie van leidingkokers

de schachten

en

Zowel het Historisch Centrum Overijssel als Instituut voor Beeld en Geluid hebben beide de leidingkokers in een hoek van het gebouw.

71


De routing Horizontale routing Beide gebouwen hebben een “beweging door een ruimte�. Zwolle heeft ook een gedeelte waar sprake is van beweging eindigend in een ruimte. In tegenstelling tot Hilversum is dat een verschil.

Verkeersruimte Beide gebouwen zijn voorzien van een verkeersruimte. De publieke verkeersruimte in Zwolle is onduidelijker dan die van Hilversum. De verkeersruimte van het Historisch Centrum Overijssel is slecht zichtbaar aangezien hier geen vaste wanden staan. Een groot voordeel hiervan is, dat er steeds ruimtes gewijzigd kunnen worden naar wens.

Begane grond

De verkeersruimte van Beeld en Geluid is wel duidelijk. De gehele begane grond is een grote verkeersruimte. Het private gedeelte in Zwolle heeft wel een duidelijk verkeersruimte. Deze is fysiek en visueel gesloten en de aanliggende ruimtes kunnen alleen via gesloten deuren betreden worden. Het private gedeelte van Hilversum is ook duidelijk aangeduid. De kantoren liggen aan gangen die te betreden zijn door middel van deuren. In tegenstelling tot Zwolle zijn deze ruimtes wel visueel zichtbaar.

1e verdieping

2e verdieping

72


Verticale beweging In het Historisch Centrum Overijssel zijn op 3 manieren verticale bewegingen gerealiseerd. Er is gebruik gemaakt van hellingbanen, trappen en liften. In het gebouw van Beeld & Geluid is er gebruik gemaakt van 2 manieren van verticale bewegingen. Begane grond

1e verdieping

2e verdieping

Hier zijn trappen en een lift toegepast.

Horizontale vs verticale beweging In het private gedeelte van Zwolle is de trap naast de horizontale route geplaatst. De hellingen liggen op de horizontale routes. In het publieke gedeelte van Zwolle ligt de horizontale route tussen de 2 verticale stijgpunten. In het private gedeelte van Hilversum is de trap naast de lift geplaatst. In tegenstelling tot het gebouw in Zwolle zijn er geen hellingen geplaatst. In het publieke gedeelte van Hilversum zijn er verscheidene trappen geplaatst in de verkeersruimtes. De trappen liggen niet naast de lift.

73


Buitenomgeving Private gedeelte: In Zwolle is er vanuit de verkeersruimte geen contact met de buitenomgeving. Wanneer de verkeersruimte echter verlaten wordt, is er een visueel contact met de omgeving van buiten. Publieke gedeelte: Er is vanuit de verkeersruimte wel contact met de buitenomgeving. Voortdurend is er zicht op de openbare weg. Private gedeelte: In Hilversum is er vanuit elk kantoor zicht op de omgeving. Mocht men zich in de verkeersruimte bevinden, dan is dit echter niet mogelijk. Publieke gedeelte: Er is vanaf de beganegrond telkens contact met de buitenomgeving. Wanneer men zich op de eerste verdieping bevind is er alleen contact met buiten aan de zijde van het terras en richting de rotonde. De hogere verdiepingen hebben geen contact met de buitenomgeving.

74


Stijgpunten Zwolle: Er zijn trappen, hellingen en een lift toegepast. De lift is van glas en houdt voortdurend contact met de ruimte eromheen. De trappen zijn vormgeven naar aanleiding van de vorm van het gebouw. De golvende bewegingen komen hier duidelijk in terug. Hilversum: Hier is gebruik gemaakt van trappen en een lift. De lift is gesloten en biedt geen contact met de ruimte daar omheen. De trappen zijn wel open en bieden wel uitzicht wat zich daar omheen bevindt.

Constructie Zwolle: De constructie, van het opgevouwen blad en enkele kolommen, heeft geen gevolgen voor de verkeersruimte. De constructie van het gebouw in Hilversum heeft eveneens geen gevolgen voor de ruimtes. De beganegrond, de belangrijkste van allemaal, biedt zicht aan alle vertrekken van het archief, vangt een glim op van de kantoorpanden en laat de grote zien van het gebouw wanneer met zich bevindt in het atrium.

75


Constructie en tektoniek Beide gebouwen maken gebruik van de liftschacht als dragend element. Bij het Historisch Centrum Overijssel te Zwolle is er gebruik gemaakt van betonpalen om de verdiepingsvloeren te dragen. In het gebouw van Beeld en Geluid te Hilversum is er aan de buitenzijde gebruik gemaakt van betonnenkollomen, omhulst door aluminium, om de krachtenafdracht mogelijk te maken Er is zeker een overeenkomst tussen de montage van de gevels. Bij beide gebouwen is er een dubbele glasgevel met daarachter een staalconstructie. Bij het Historisch Centrum Overijssel is er sprake van een grote ruimte waar doorheen gelopen kan worden. Bij het gebouw van Beeld en Geluud is het niet mogelijk om er achter te kijken en te lopen.

76


Bouwproces Hier is te zien welke processen doorlopen zijn om de gebouwen te realiseren. Het Historisch Centrum Overijssel heeft meerdere krommingen en is doormiddel van vouwen gerealiseerd. Het gebouw van Beeld en Geluid is vooraf niet compleet uitgegraven. Als eerste zijn er palen geslagen om de constructie te waarborgen. Vervolgens werd het ĂŠĂŠn en ander uit gegraven met behulp van waterdruk.

77


Gevel – de grens tussen binnen en buiten Type gevels Het Instituut voor Beeld en Geluid heeft een vlies gevel. Deze gevel komt niet overeen met de gevel van het Historisch Centrum Overijssel. Dit gebouw heeft namelijk een dubbele gevel.

Ordening van het gevelsysteem Beide gebouwen hebben een asymmetrie en een repetitie in de gevels

Invloed van de situering Bij beide gebouwen is de hoofdingang voor de openbare ruimtes op het oosten gesitueerd.

78


Uitdrukking aan de publieke functie van het gebouw Bij het Instituut voor Beeld en Geluid trekt de grote ruime entree je erheen. Waardoor het bekent wordt dat het gebouw openbaar is deels. Bij het Historisch Centrum Overijssel trekt het voetpad je als het ware naar binnen. De entree zelf is klein maar door het voetpad wordt je er naar toegeleid.

Gevel elementen Bij het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid is gebruik gemaakt een soort van erker. Bij het Historisch Centrum Overijssel hebben ze een overstek luifel) toegepast. Dit is de hoek van het vel papier (het blauwe gedeelte).

79


Detaillering Interieur Bij beide gebouwen is er sprake van een centraal meubel in de ruimte. In het gebouw in Zwolle is er een balie, gevormd naar het gebouw, die mogelijkheid biedt voor gasten en personeel. In het gebouw in Hilversum is er een trapmeubel. Een natuurstenen omheining van de trap. Vanuit deze positie kunnen er verschillende routes gekozen worden.

Wandafwerking Alle wanden zijn natuurlijk afgewerkt. Maar bij deze gebouwen zijn ze totaal verschillend. Het Historisch Centrum Overijssel gebruikt essenhouten planken om vloeren, wanden en plafonds af te werken. Bij de overgang blijft de structuur doorlopen.

Het gebouw in Hilversum heeft een afwerking van metalen, reflecterende beplating. De overgang van wand naar plafond is nauwlijks zichtbaar. De ronding zorgt voor een glad geheel.

80


BRONVERMELDING Betreft: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle & Beeld en Geluid te Hilversum Boeken: Forms, Space and Order, 1995, Francis D. Ching – Van Nostrand Reinhold Company (2e Editie) Foto’s: Historisch Centrum Overijssel te Zwolle Beeld & Geluid te Hilversum Bedrijven: Architectenbureau Sacon te Zwolle Internet: portal.beeldengeluid.nl www.historischcentrumoverijssel.nl

81


Vergelijkende Analyse