Page 1

Ko o s B oe rtj e ns

DE EEMS STROOMOPWAARTS DIE EMS STROMAUFWÄRTS


colofon / kolopho n Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door: Groningen Seaports VW Emden Borkumlijn/AG Ems Orange Blue Terminal Meyer Werf Papenburg Stadt Emden Gemeente Delfzijl xxxxxxx xxxxxxxxx fotografie/photography: Koos Boertjens, Groningen vormgeving en layout/design and layout: DBDdesign/Ruurd de Boer, Groningen kaart/map: Feikje Boertjens (www.feik.nl) duitse vertaling/translation: eindredactie/edited by: Jannie Kroes (www.dedamesvandale.nl) uitgever/publishing house: Digitaal boekhuis – (www.wadinbeeld.nl) co-uitgever/c0-publishing house: druk/print: Printbase b.v.

ISBN 978-90-8896-xxx-x NUR 410 © 2012 Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden

verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.

© 2012 All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system, or transmitted, in any form or by any means, electronic, mechanical, photo-copying, recording or otherwise, without the prior written permission of the publisher.

2

Knock Ditzum


i n h ou d / i n halt De Eems - stroomopwaarts / Die Ems - stromaufwärts 3

Knock / Knock 10

Norpipe 10

Camping / Campingplatz 10

Radartoren / Radarturm 10

Borkum / Borkum 5

Gemaal Knock / Pumpwerk Knock 11

Borkum, bakermat van het waddentoerisme /

De staatsgrens in het Dollardgebied /

Borkum, Wiege des Wattenmeer-Tourismus 5

Die Staatsgrenze im Dollart-Gebiet 11

Inleiding / Einleitung 3

Natuur beleven / Natur erleben 5

Ruime keuze aan stranden: zuid-, noord- en jeugdstrand /

Emden / Emden 11

Große Auswahl an Stränden: Süd-, Nord- und Jugendstrand 5

Economie / Wirtschaft 12

Haringdagen / Heringtage 13

Eemshaven / Eemshaven 6

Havenrondvaart / Hafenrundfahrt 13

Vopak 6

Sperrwerk 13

Offshore 7

Norned kabel 7

Tennet 7

Borkumlijn/AG Ems 7

Leer / Leer 13

Orange Blue Terminal 8

Oude stad / Altstadt 13

Schepen / Schiffe 8

Haven / Hafen 13

Ditzum / Ditzum 13

Delfzijl / Delfzijl 8

Papenburg / Papenburg 13

Industriële ontwikkeling / Industrielle Entwicklung 9

Oude stad / Altstadt 13

Pinksterfeesten / Pfingstfeste 9

Meyer Werf 13

DelfSail 9

Haven / Hafen 13

Veer tussen Delfzijl en Emden /

Fähre zwischen Delfzijl und Emden 10

Rhede / Rhede 13

Jachthaven / Yachthafen 13

3


i n l e i di n g

D

e Eems - stroomopwaarts is een fotoboek over de rivier de Eems

Iets verderop ligt Delfzijl met het chemie- en metalpark. Naast Europese

en de Dollard, ook wel de Eemsdelta genoemd. Dit fotoboek laat de

ondernemingen, hebben ook Chinese ondernemers zich hier gevestigd

verscheidenheid zien aan economische activiteiten aan de Dollard en de

dankzij de gunstige ligging aan zee. Momenteel bouwt Eneco in het

Eems. Maar ook de natuur en de mensen die zich ontspannen in deze regio.

metalpark aan een nieuwe elektriciteitscentrale.

Vanuit zee gezien ligt daar eerst het eiland Borkum met zijn mooie stranden.

Vlak aan de monding van de Eems ligt Emden met een vestiging van

In de zomer is het er druk met de duizenden toeristen op de stranden. In de

Volkswagen. Vanuit de haven worden jaarlijks honderdduizenden auto’s

winter is het eiland van de vaste bewoners en heeft de natuur het eiland in

verscheept naar Noord- en Zuid-Amerika.

haar greep. Via de Westereems loopt een diepe vaargeul richting de Dollard.

Verder landinwaarts ligt Papenburg met de Meyer Werft; de parel aan de

Door de diepe, natuurlijk gevormde geul is het mogelijk om met grote

economische ketting van Duitsland. Hier worden de grootste cruiseschepen

schepen de havens aan de Eems te bereiken. De Dollard is een schitterend

gebouwd, die dankzij het ‘Sperrwerk’ bij Emden de Eems af kunnen varen en

natuurgebied waar zeehonden en zeevogels zowel in de zomer als de winter

zo alle oceanen bereiken.

hun voedsel vinden.

Op een bijzondere wijze kan dit alles samengaan zonder dat het elkaar

Een zo gunstig gelegen rivier trekt economische activiteiten aan. Zo zijn de

stoort. Op het eiland Borkum komen via de terminals van AG Ems in

havens van Delfzijl, Emden, Leer en Papenburg al sinds mensenheugenis

Emden en de Eemshaven honderdduizenden toeristen. Het fietspondje

bevolkt met vissers en zeelui die de zeeën bevissen en de wereld rondzeilen

vaart vanuit Delfzijl naar Emden en Ditzum. Langs de route is er uitzicht

met goederen van hier of elders. Denk aan de houthandel met de

op de zee, de rivier en de prachtige natuur. Op een stille zomeravond zijn

Scandinavische landen, de salpetervaart met Chili, de haringvangst op de

er duizenden vogels te horen en is het echt genieten langs de oever van de

Noordzee. De Eems-Dollard Regio heeft hiervan geprofiteerd.

Eems. De steden Emden, Leer en Papenburg hebben een rijke historie met

De laatste tien jaar breken er nieuwe tijden aan voor met name Noord-

een prachtige oude (of deels herbouwde) binnenstad. Er zijn musea met een

Groningen; de bouw in de Eemshaven. Na de opening in 1973 door Koningin

grote variatie aan tentoonstellingen.

Juliana lag de haven jaren te wachten op economische activiteit. Maar een

Dit boek geeft niet alleen vanaf het land een beeld van de Dollard en de

paar pioniers durfden te investeren in deze nieuwe diepzeehaven. AG Ems

Eems en niet alleen als het mooi weer is en de zee kalm. In de verschillende

met een passagiersferry op ‘Kurinsel’ Borkum; Sealane met een koelhuis voor

jaargetijden zijn langs de rivier of vanuit de luchtfoto’s gemaakt om de rivier

vis uit Noorwegen en Veem & Factor met de suikerterminal. EPON bouwde

zo goed mogelijk te laten zien.

er een gasgestookte elektriciteitscentrale.

Twee volken zijn één rond de Dollard en de Eems, spreken dezelfde taal (het

Momenteel is er volop bedrijvigheid in de Eemshaven. RWE en Nuon bouwen

plat Duits) en voeren een strijd tegen dezelfde zee. Nederlanders en Duitsers

er elk een elektriciteitscentrale, Theo Pouw recyclet grondstoffen voor

zijn hier met elkaar verbonden.

de bouw en Holland Malt maakt er mout als grondstof voor de productie van bier. Er staan een datahotel en een oliehotel van Vopak. Windmolens worden vanuit de Eemshaven naar zee getrokken voor de bouw van een windmolenpark boven Borkum.

4

Fotograaf/auteur Koos Boertjens


5


d e hoo gt e

6


e i n l e itu n g

D

iese gr端ne Texte sind in deutscher Sprache quaspid eliqui sinulpa

iusdam dolutatur re exces veles adigend icipsus daecabo. Dam, sequiae

nonsecab ium, cor ad qui santo ea plabores num repedis volorerum id

pelendus et iusant asiment officit emporit qui voloris volese nos demo

molorit, te adit laturis aborectur aut volupta sperrum ut reribus daeptis sit ut

destrum volori optae endit illut quas atur soluptiam et pellabo. Ectotatur,

ad quis molorum ipis reris explictor aut quossim sus.

velliqu isinihit audi siminum ex elecabore nobisque prem quatibu scientes a

Aperovid mi, sequia nectum hita none conet dolesciet atur?

ipsam ea sunt mo et excesequam faccatat lantias culparc hitatio voluptassite

Genimus. Expe vellab inissit voluptatur, idempor ectiis des eatate aligent quo

conse volum doloritas seque nos asped esequatus, omnis eos voluptiores

doloreh endelibusant pro commo mo omnienimus aliquam es eles quaeper

nimus arunt verchit emoluptati doluptur molorporem vero vendunt in por ad

umquisin porum de plia voluptam alit occusa il eatiist, quuntusapit volorro

quisqui velibus, occus dolore susandicit aut lissent ut audanditia a num, sum

modisqu iscipsumque denectis as idem qui unt ipsandu ciandelic to ea

lam, solut quam faceat.

voloris ciandia ectotatibus etur?

Facepe seque voluptas enduscillia que landist ionsenimi, et verumqu ossum,

Pissi cum earum esti con non ex ea destin rem aut as quis seque molupta

offici dunt exero volorrovit quia con rem ad etur, aligniat plam et et es molo

verit est ullessequo maiorerem. Oremperibus voluptate parcia cus.

ma nos ius as dolorerum abore denis reperitati andistorem velendi am fugia

Aximin re ex essinusae. Luptisc imodis alique ipiet ut amet pro bernatus

vitatiis dolore dolo mint landam, consequae sit aute nihitia quo cus si odita

niminct entias et facitis inumque et, odit inum esernatem nam que dunt

cuptibus aut ium faccatus, ariat.Liqui officia conem es voluptatus doluptio.

incia nobis que omnihitium accatia peliquaspiet as et pore num harios

Vellaut asperfe rnatemporem fugitia que eleste nis incto blabo. Itaquam

acestius mil imagniam et quid et ad ut harcipsunt et as alibus ulpa

restempor sint eum quia vent aliamento cusdani hitatur sequaturibus ad

voleniate derae sequae culparum quos qui num eossimenda derferum rem

quam ex eat.

duntiuntota vendis andandaere con parumque volorum verit fuga. Bus

Nulpa corent, ut is estrum sam, commodit de comnimi nientio eosa pre

consequibus ene peritaessit ese et lique sequam, qui dolupta quidest, nis pos

nos serunt eario. Et fugiasinim ape alibeatibus aut harumqui cum quiscius

exped eatur am evelignis quis esto et venis eum dignis voles dipsusaped ex

autempor molor si nimet inti officimperro omnim conem que dita volupta

eum dolore latem estia simolup taquia ea nonsed et lanis enim volora que

sequi sedicil exerate dolorernatur sapelitatia volupta temolorio il modio

consectio. Et quis aut ligenes ipitem es et et eventi od quassi quo vendem

omnihit officati unt est, cum ad quam nati sum, nem con corporerates peri

volupiet quost, et ommo cusam des iuntem harum que into ipide reptium

bla sitatem imusam fugiam experia corem eos vero ipis et utatia etur?

quam reperioritat optatio stemporeria comniminvel ent es et am que minvel

Busamet quam dis vellita tustionse nostrum inci aut etur seque sequam

ius, quis ut exeroreperum volorrunt estius, nimendicia ium deliquiant

faccae. Berroritiur sit, sapiet volum nestibus, quis sime et quam, occulluptia

ulparitaerro ipsunti scienes est, simenda et erum volest accupta tiusciam

exerum ditiundae auditat volum, simi, tem nata derum harum hici re de

derio. Namene nis moluptatur? Ernamus, alique corro cumquam laccus

magnate pro beatisit il maximolorem net od moluptas ati que comnienda

essusdantiis quam quatquia il et erum, odiam, ipidenda ilic tectem erore eos

coratqu isitiae. Ut velia nullaccum quaecabo. Nequi simusti beaquisquos

etur, essequi am, et verum voloreperum dolorehende mo illore, omnihicatiur sere odit rem quas eum doloris exceped quiate prae oditem niscita quas

Fotograf Autor Koos Boertjens

7


b orkum

B

orkum is het meest westelijke eiland van de negen Duitse eilanden in de Noordzee. Het ligt op 10 kilometer van de Eemshaven en heeft

een open zeeklimaat. Er wonen iets meer dan vijfduizend mensen op het eiland. Het eiland is een kuuroord waar jaarlijks honderdduizenden naartoe gaan om te genieten aan de stranden en van het stadje. In de straten zie je zomers een bont gezelschap toeristen die zich verdringen rond de tafels op de terrasjes.

B o r kum, bake r mat van h e t wa dde ntoe rism e Het grootste Duitse waddeneiland was al halverwege de negentiende eeuw, toen het allereerste toerisme op gang kwam, in trek bij de Duitse bevolking. In 1850 streken de eerste vakantiegangers neer op het eiland. Het werd bekend dat een zeebad en de zoute lucht goed waren voor de gezondheid en Borkum werd één van de meest geliefde vakantiebestemmingen van Duitsland. De Borkumers waren vriendelijk als altijd tegen de gasten, maar ze keken wel vreemd op: wat deden al die deftige dames en heren daar toch op het strand? Met hun vreemde strandkarren, waarin ze zich omkleedden voor ze het water inrenden. Voor de Borkumers was de zee geen attractie, maar een bron van leven en dood. Ze verdienden hun geld in de walvisvaart en waren bevreesd voor de macht van de zee. Veel schepen strandden op het rif voor het eiland. Wat de Borkumers toen nog niet wisten, was dat het toerisme de redding voor het eiland zou worden. Schaalvergroting in de visserij zorgde ervoor dat de walvisvaart op de Noordzee in  het slop raakte. Gelukkig hadden de vakantiegangers het op Borkum zo naar hun zin, dat ze sanatoria en hotels bouwden op het eiland. De Victoriaanse boulevard herinnert bezoekers van Borkum nog dagelijks aan de bloeitijd van het toerisme.

8


9


b orkum N atuu r be leve n De prachtige natuur van het eiland Borkum is tegelijkertijd de schat en de bescherming van het eiland. Door de eeuwen heen hebben zich hier hoge duinen ontwikkeld. Als gevolg daarvan konden vochtige gebieden en moerassen zich hier beter ontwikkelen dan op de buureilanden. Dat verklaart waarom in vergelijking met de buureilanden een veel groter gedeelte van Borkum te boek staat als beschermd natuurgebied. De stad met de aangrenzende weidevlakken, de haven en het vliegveld maken alleen geen deel uit van het nationale park.

Ru im e k e uze aan st ran de n: z u i d- , no o rd- e n j e ug dst ran d Via de unieke promenade kunnen de bezoekers de heerlijke stranden van het eiland Borkum leren kennen. Op het zuidstrand, onder de elektrische vuurtoren, kan men een ‘Strandzelt’ (overdekte strandstoel) of een ‘Strandkorb’ (overdekte rieten strandstoel voor twee personen) huren. Er zijn verschillende strandkiosken met ijs, vis en drankjes. Redders van de strandwacht DLRG zien erop toe dat de badgast niets overkomt bij het baden in de aangeduide badzones. In het hoogseizoen worden er regelmatig strandactiviteiten georganiseerd.

10


11


d e hoo gt e

12


13


b orkum

14


15


b orkum

16


17


b orkum Wi nt e r

We st e re e ms e n O o st e re e ms

In de winter is het eiland leeg, maar voor wie van sneeuw en ijs houdt

De Westereems is de westelijke benedenloop van de rivier de Eems in de Eems-

een prachtig reisdoel. De stranden liggen vol met ijsschotsen die vanuit

monding. De Eems stroomt via de Dollard, waarna het ongeveer ter hoogte van

de Dollard de zee opdrijven. Op een koude februaridag zag de wereld er zo

de Eemshaven opsplitst in de Westereems en de Oostereems. De Eems mondt

anders uit dan in de zomer.

via de Westereems tussen de waddeneilanden Borkum en Rottumeroog uit in de Noordzee. De loop vormt de grens tussen Duitsland en Nederland.

18


19


b orkum

20


e e mshave n

D

e Eemshaven is de meest noordelijke haven van Nederland. Momenteel is het de grootste bouwpunt van Nederland, met twee energiecentrales

in aanbouw, en plannen voor een derde. Samen met de reeds bestaande Eemscentrale levert de Eemshaven straks 30% van de totale energiebehoefte in Nederland. Er staan 82 windmolens in het gebied en er zijn plannen voor een nieuw windpark in Eemshaven-West. De windmolens van het type V90 - 3 MW van Growind zijn ontwikkeld door de Deense windmolenfabrikant Vestas. Deze turbines hebben een hubhoogte (van het puntje van de neus tot aan de bovenzijde van de fundatie) van 100 meter en rotorbladen van 44 meter lang. Door de zekerheid van stroomvoorziening heeft een groot internetbedrijf hier een datacentrum ingericht. Vanuit de Eemshaven verspreidt het de gegevens van honderdduizenden internetgebruikers over de hele wereld. Er zijn plannen voor nog een tweede datacentrum. Natuur en milieu worden zoveel mogelijk gespaard en de aanleg van een natuur- en milieustrook van 50 ha westelijk van de haven, zorgt voor de compensatie van verloren natuurgebied in de Eemshaven.

21


e e mshave n Vo pak Vopak bouwt een oliehotel in de Eemshaven voor strategische opslag van benzine en diesel. Voor de eerste fase zijn 11 tanks gepland (totale capaciteit 660.000 m3) en wordt een vingerpier met laad- en losarmen aangelegd. Voor de daarop volgende fasen is het de bedoeling dat het aantal tanks wordt uitgebreid tot een maximale opslagcapaciteit van 2.760.000 m3, verdeeld over 46 tanks van 60.000 m3. De geplande tanks hebben een doorsnede van 61 meter en een hoogte, inclusief koepeldak, van 34 meter.

22


23


e e mshave n Of fsho r e Vanuit Noord-Nederlandse havens zullen windmolenparken worden gebouwd en onderhouden gaan worden. Lokaal personeel zal worden ingezet voor tal van werkzaamheden. Dit personeel zal grotendeels in de regio opgeleid moeten worden. Bard is een Duits bedrijf dat veel zelf doet en kan daarnaast een groot beroep doen op de kwaliteiten en capaciteit van Nederlandse bedrijven. Een voorzichtige schatting leert dat ongeveer 30-40% van de investeringen bij Nederlandse partijen terecht zal komen.

24


25


e e mshave n N o r n e d kab e l

Te n n et

De Noorse TSO Statnett en Nederlandse TSO TenneT hebben gezamenlijk

Het landelijke elektriciteitsnetwerk begint in de Eemshaven. Om de

een onderzeese hoogspanningskabel aangelegd tussen Noorwegen en

opgewekte elektriciteit af te voeren is uitbreiding van het hoogspanningsnet

Nederland. Via deze langste onderzeese hoogspanningskabel ter wereld (580

nodig. Daarom is een nieuwe 380 kV-verbinding in voorbereiding vanaf

kilometer) zijn vanaf mei 2008 de Noorse en Nederlandse elektriciteitsnetten

de Eemshaven, via Ens, naar Diemen. Van noord naar west dus. De aanleg

en elektriciteitsmarkten met elkaar verbonden. De capaciteit van de kabel

van de verbinding zal zo’n zeven jaar duren en is naar verwachting in 2016

is 700 megawatts (MW) - genoeg om half Amsterdam of Oslo van stroom te

gereed. De provincies bereiden samen met TenneT en het Rijk de nieuwe lijn

voorzien. Op 11 september 2008 vond de officiĂŤle opening plaats.

planologisch voor.

26


B o r kumli jn /AG E ms

O rang e B lu e Te rm i nal

Sinds 1 mei 1976 heeft de rederij AG Ems een vestiging in de noordelijkste

Orange Blue Terminals B.V. ontwikkelt en exploiteert de veelzijdige en

haven van Nederland, de Eemshaven. Het bedrijf kreeg de naam

trimodale (via water, weg en spoor) ontsloten Orange Blue Terminal

BORKUMLIJN. Daarmee was AG Ems het eerste bedrijf dat zich in de

Eemshaven. Aan de Julianahaven ontstaat een multipurpose terminal

Eemshaven vestigde. Op donderdag 22 maart 2007 sloeg commissaris van

met ca. 216.000 m2 logistiek oppervlak en 630 meter aan kaden. De

de koningin in de provincie Groningen, de heer C.G.M. Alders, de eerste

voorzieningen en ligging maken de nieuwe terminal geschikt voor de

paal voor de RoRo-kade (Roll On Roll off)van AG Ems-Nederland BV in de

overslag van elk type goederen, waarbij de diensten voor de energie-

Eemshaven. In het nieuwe havenbekken die de naam Beatrixhaven heeft,

industrie een speerpunt zullen vormen. Op het terrein staat een imposante

is aan de noordzijde de nieuwe terminal voor de veerdienst Eemshaven -

multipurpose Liebherr LHM-kraan met een gewicht van 570 ton

Borkum gebouwd, op een oppervlakte van 6 hectare. Dit is een verdubbeling

(hijsvermogen 208 ton) die inmiddels in bedrijf is genomen. Daarbij gebruikt

in oppervlakte ten opzicht van de vorige terminal in de Eemshaven. Er

men een nieuwe reachstacker die een gewicht van 45 ton kan tillen en een

is naast een nieuw terminalgebouw ook een nieuwe RoRo-brug en een

hoogte van 6 containers bereiken.

passagiersbrug gebouwd.

27


e e mshave n S c h e pe n Veel verschillende soorten schepen doen de Eemshaven aan. Dit heeft te maken met de verschillende activiteiten die in de haven worden uitgevoerd. Voor de offshore bouw van windmolens zijn platte schepen en pontons op poten nodig, voor container aan- en afvoer grote, diepe schepen. Bij Holland Malt leggen bulkschepen aan om de mout die daar wordt geproduceerd af te voeren. Maar ook cruiseschepen van de Meyer Werft uit Papenburg worden in de Eemshaven afgebouwd.

28


29


de l fzij l

D

elfzijl telt 17.000 inwoners en ligt halverwege de Dollard aan de westelijke oever. De naam ‘Delfzijl’ betekent zijl (= sluis) in de Delf (=

de oude naam van het Damsterdiep). Delfzijl ontstond in de dertiende eeuw toen er een sluis gebouwd werd in de Delf. Toch was er al langere tijd sprake van bewoning van het gebied waar het huidige Delfzijl ligt. De drie sluizen in de Delf vormden een belangrijk strategisch punt. Ze werden niet alleen gebruikt om het binnenwater te lozen op zee, maar konden ook gebruikt worden om het zeewater over het land te laten stromen. Bovendien kon vanuit Delfzijl een belangrijke handelsroute van de stad Groningen gecontroleerd worden. Tevens werd het scheepvaartverkeer op de Eems gecontroleerd en kon zo de scheepvaart voor de haven van Emden gehinderd worden. De haven van de stad vormde ook een invalsbasis voor een grote troepenmacht vanuit zee. De haven van Delfzijl werd reeds in de 16e eeuw in verschillende maritieme geschriften vermeld. In 1591 bezocht prins Prins Maurits de haven met een vloot van 150 schepen. Enige decennia later bezocht Piet Hein met de ‘Zilvervloot’ Delfzijl. Tijdens de Tweede Engels-Nederlandse Oorlog in 1665 kwam Michiel de Ruyter met de West-Indische vloot en dertig door hem buitgemaakte schepen de haven van Delfzijl binnen.

30

In dust rië le o nt w i k k e l i ng In de tweede helft van de twintigste eeuw werd de Eemsmondregio waarin Delfzijl ligt door de Nederlandse overheid verkozen tot ontwikkelingspool voor de economische ontwikkeling en ontsluiting van Noord-Nederland. Delfzijl is momenteel de op twee na grootste havenstad in Nederland. Bekende scheepswerven in Delfzijl zijn de werf waar het ‘Waarschip’ gebouwd wordt en de werf van Niestern Sander. In Delfzijl bevindt zich het tweede (qua grootte) chemiepark van Nederland. 17% van de totale landelijke werkgelegenheid in de chemie is gevestigd in Delfzijl. Fabrieken in Delfzijl zijn onder andere Akzo Nobel, Aluminium Delfzijl, Bio MCN, Delesto, Koninklijke Wagenborg Groep, Koninklijke Niestern Sander, Wijnne Barends en Eneco Bio Golden Raand. Opvallend is hierbij een project waarbij het bij Akzo vrijkomendewaterstofgas via brandstofcellen weer in elektriciteit omgezet wordt. Ook wordt de grondstof voor de supersterke Twaron-vezel in Delfzijl gemaakt. In 2006 werd in Delfzijl de eerste Biomethanolfabriek ter wereld geopend. In Delfzijl zijn in totaal zo’n 14.000 arbeidsplaatsen, die grotendeels worden ingenomen door mensen van buiten de gemeente.


31


de l fzij l P i n kste r fe este n

De lf Sai l

Jaarlijks worden in Delfzijl de Pinksterfeesten georganiseerd. Dit feest heeft

Het nautische evenement DelfSail - dat in en rondom de haven van Delfzijl

een sterk nautisch karakter. Naast vaste klanten als de oude kustvaarder

plaatsvindt - zal wederom in 2016 worden georganiseerd. Dat heeft het

Anda, Hr. Ms. Naarden van het zeekadettenkorps en de stoomijsbreker Wal

bestuur van de Stichting DelfSail recentelijk besloten. De internationale

uit Bremerhaven, is ook de Loodskotter Eems aanwezig. Het Noordelijk

kalender van Sailevenementen wordt steeds voller en een goede planning is

Scheepvaartmuseum ligt er met het gerestaureerde museumschip

daarom noodzakelijk. Om zoveel mogelijk te kunnen aansluiten op andere

Emma uit 1922, het voormalig directievaartuig PW17 van de Provinciale

internationale zeilevenementen is gekozen voor 2016. Tevens is er afgeweken

Waterstaat Groningen. De Koninklijke Marine is ook altijd aanwezig.

van de vijfjarige cyclus om ook de (potentiële) sponsoren tegemoet te komen.

Op Pinkstermaandag wordt het feest met vuurwerk afgesloten. De

Gezien de recente (moeilijke) economische en financiële situatie bleek 2016

Pinksterfeesten hebben van oudsher voor velen het karakter van een reünie.

de beste optie te zijn. Met de editie van het zeer geslaagde DelfSail 2009 nog vers in het geheugen, kijkt het bestuur met veel plezier uit naar de organisatie van deze nieuwe editie in 2016. In de komende periode zal de totale organisatie verder opgetuigd worden.

32


33


d e hoo gt e

34


Ve e r tusse n D e l fz i jl e n Em de n Voor toeristen en dagjesmensen is er de veerboot van Delfzijl via Emden naar Ditzum. De veerboot vaart van begin mei tot midden oktober op de Internationale Dollard Route. Op woensdag, vrijdag, zaterdag en zondag zijn er vaste vertrek- en aankomsttijden om Delfzijl met Emden en Ditzum te verbinden. Deze veerboot is niet alleen voor bezoekers van de Internationale Dollard Route bestemd, maar ook voor bezoekers die een dagtocht per fiets naar Emden of Ditzum willen maken.

35


kn o ck

D

eze plek ligt aan de Duitse oever van de Dollard aan het Knockster Tief tegenover Delfzijl en Termunten. Het is van verre herkenbaar door de

markante radartoren die hier aan de kust staat.

N o r pi pe Bij Knock komt de 440 km lange gasbuis (Norpipe) aan land. Deze begint in Ekofisk in Noorwegen. De diameter van de pijplijn is 91 cm en heeft een capaciteit van 16 miljard m3 ‘natural gas’ per jaar. De gasbuis is in 1977 aangelegd en zal tot 2028 gas aanvoeren. De Gasbuis is eigendom van Gassled, een consortium dat eigendom is van oliemaatschappijen in de Noordzee, waaronder Statoil, Petoro, ConocoPhillips, Eni, ExxonMobil, Norsea Gas, Shell, Total en DONG Energy. De pijplijn wordt beheerd door Gassco. Het technische onderhoud wordt uitgevoerd door ConocoPhillips.

C am pi n g Ongeveer 700 m meter vanaf de dijk bij Knock ligt de ‘campingplatz Knock e.V.’ aan een meer/recreatieplas. De camping heeft vaste staanplaatsen met afbakening, met schaduw en zonder schaduw. Er is mogelijkheid tot het huren van trekkershutten. De camping beschikt over een speeltuin en sportterrein. Hond(en) in hoog- en laagseizoen (mits aangelijnd) zijn toegestaan. Voor de sportieve vakantieganger heeft de camping verschillende fietsroutes. In de nabije omgeving is een locatie om te zwemmen in zee en een meer/recreatieplas. Bij Campingplatz Knock e.V. is het toegestaan om te windsurfen. Koken hoeft niet altijd, want op de camping is een snackbar aanwezig. Het is mogelijk om te internetten, want de camping beschikt over één of meerdere computers met een internetverbinding en op 80% van de camping kan men met de eigen laptop internetten.

36

R a da rtore n Bij Knock staat een radartoren en de verkeerscentrale Eems (Verkehrszentrale Ems) dat deel uitmaakt van een netwerk dat het vaarverkeer om de Dollard in de gaten houdt. Ook bij de Eemscentrale en aan de dijk richting Borkumlijn staan radarposten om het nautisch centrum van informatie te voorzien.

Ge maal Knock Het gemaal bij Knock zorgt voor het drooghouden van het achterland van 49.000 ha ten noorden van Emden. Als de vier pompen draaien bij een hoogteverschil van 2,85m heeft het een capaciteit van 50 m3/sec. Indien mogelijk wordt het water geloosd bij laag water door de sluisdeuren te openen.


de staatsgre ns i n h et D o l l a r d gebied

em d e n

D

E

Aan het einde van de 16e eeuw kende Emden een periode van grote bloei.

‘In 1723 wordt de grens door de Dollard weer eens bij verdrag vastgelegd.

Door de Spaanse blokkade van Nederlandse havens bij het begin van de

Deze loopt van de monding van de Aa (nu: Westerwoldsche Aa) volgens

Nederlandse opstand werd Emden de belangrijkste overslaghaven aan de

een rechte lijn naar de kerktoren op het voormalige eiland Nesserland. Het

Noordzee. In 1806 werd Emden (weer) Nederlands, nadat Oost-Friesland was

Verdrag van Meppen (1824) dat Nederland en Hannover sluiten, bevestigt dit

toegevoegd aan het Koninkrijk Holland, dat in 1810 in zijn geheel bij Frankrijk

grensverloop. Het eindpunt van de grens wordt omschreven met ‘tot aan

werd gevoegd. Emden werd de hoofdstad van het departement Ems Oriental.

de Eems’. En daar begint de onduidelijkheid over hoe de grens in zeewaartse

In 1813 werd de stad heroverd door het leger van Pruisen om in 1815 bij het

richting nu precies verloopt. Er zijn hierover twee opvattingen. Naar Duitse

Koninkrijk Hannover te worden gevoegd. In 1866 keerde het terug bij Pruisen,

opvatting verloopt de grens van de zuidelijke oever van de Eems naar de

een van de voorlopers van het huidige Duitsland.

noordpunt van de Punt van Reide en verder zeewaarts langs de laagwaterlijn.

In 1944 werd Emden, dat als belangrijke haven- en industriestad van grote

Volgens Nederlandse opvatting volgt de grens de ‘dalweg’ van de Eems. Beide

waarde was voor de Duitse oorlogsindustrie, zwaar gebombardeerd door

landen worden het hierover niet eens, maar maken in het Eems-Dollard

Amerikaanse vliegtuigen. Bijna 80% van de stad werd verwoest, waaronder

Verdrag (1960) wel afspraken over hoe met dit ‘betwist gebied’ om te gaan.

de historische binnenstad. Na de Tweede Wereldoorlog is Emden herbouwd

Het genoemde eiland Nesserland was, vóór de doorbraak van de Eems door

en verder gegroeid tot een middelgrote industrie- en havenstad.

de Cosmas- en Damianus Stormvloed (1509) waarbij ook de Dollard ontstond,

Tijdens de Tweede Wereldoorlog is door luchtbombardementen een groot

nog deel van het vasteland van het ‘Nederlandse’ Reiderland. De oude wierde

deel van de historische binnenstad van Emden verloren gegaan. Wel is in het

van Nesserland ligt nu in het industriegebied ten westen van de haven van

centrum van de stad nog steeds de middeleeuwse binnenhaven, de Ratsdelft,

Emden.’

te vinden. In en rondom deze haven bevinden zich belangrijke gebouwen

e grens tussen Nederland en Duitsland loopt niet volgens het Google Maps-kaartje. Hoe dan wel? Karel Essink van Stichting Verdronken

Geschiedenis weet het antwoord:

mden ontstond rond 800 als een handelsnederzetting op een wierde aan de Eems en werd in de 12e eeuw de hoofdstad van het Oost-Friese

graafschap Eemsgo.

als het stadhuis, enkele musea, oude boten en de oude havenpoort. Karakteristiek is het uitgebreide stelsel van kanalen in de stad: binnen de stad is ongeveer 150 kilometer kanalen bevaarbaar. Om deze reden is Emden een van de steden die zich mag tooien met de titel Venetië van het Noorden.

Econom i e Emden is een belangrijke zeehaven in Duitsland. Door de aanleg van enkele grote kanalen zoals het Eems-Jadekanaal en vooral het Dortmund-

37


emde n Eemskanaal naar het Ruhrgebied kon de nieuwe haven, die in 1847 was

aan de voormalige Marinakade afgebouwd en uitgerust en maken vandaar

geopend, door grote schepen uit het achterland bereikt worden. De

proefvaarten over de Noordzee.

betekenis van de kanalen is in de loop der tijd sterk afgenomen: ze worden nu hoofdzakelijk voor de pleziervaart gebruikt. De haven van Emden wordt

Hari ng dag e n

onder meer gebruikt voor het verschepen van auto’s (ongeveer 30% van de

Begin juni draait alles in Emden om haring. Dit feest speelt zich af rond

auto’s die Duitsland exporteert of importeert).

de oude haven van Emden. De vis wordt in alle mogelijke varianten

Verder is Emden een belangrijke plaats voor de in- en uitvoer van aardgas

aangeboden. Naast de culinaire hoogstandjes is er ook een kermis met

(zie ook Knock). Bij Emden komt een 440 kilometer lange gaspijp van

diverse attracties. Op een podium spelen en zingen de havenzangers en van

Noorwegen Duitsland binnen. Dit gas wordt in de stad opgeslagen in een

heinde en verre komen fanfarekorpjes om er te spelen. In de haven komen

grote terminal en vanuit Emden verder vervoerd naar Nederland, België en

vele oude schepen samen voor het ‘Traditionsschifftreffen’.

het Ruhrgebied. In Emden staat een grote fabriek van Volkswagen, waar ruim 10.000

Have n ron dvaart

mensen werkzaam zijn en dagelijks 1200 auto’s (van het type Volkswagen

Om de haven te leren kennen is een havenrondvaart aan te bevelen.

Passat) gefabriceerd worden. De scheepsbouw van Emden produceert

Aantrekkelijk is het om een havenrondvaart te maken, bijvoorbeeld met de

onder meer grote zeeschepen, marineschepen (voornamelijk conventionele

Ratsdelft van Ag Ems rondvaarten. In bijna een uur vaart de rondvaartboot

onderzeeërs) en baggerschepen. De voornaamste werf is de Nordseewerke,

langs de havenbedrijven en werven. De passagiers krijgen daarbij een goede

een dochteronderneming van ThyssenKrupp. De werf werd in 1903 opgericht

indruk van de economische activiteiten mede door de heldere uitleg van de

en is een van de oudste van Duitsland.

schipper/gids aan boord.

Voor de pleziervaart is een jachthaven gemaakt in de ‘Alter Binnenhafen’ midden in de binnenstad van Emden. Ieder jaar kent Emden een aantal stadsfeesten (Matjes Tagen, Deutscher Seeschifffahrttag, Delffest, Emden à la Carte, Weinfest, Schützenfest enz.). En als de Duitsers een feestje bouwen, dan krijg je ook een feest. De watersporter die samen met de kippen op stok gaat, kan dan ook beter niet in de ‘Alter Binnenhafen’ gaan liggen. Tijdens het Delffest is het tot 2 uur s’nachts volop feest met harde muziek en nadat bij de muziektent de stekkers eruit getrokken zijn, blijft het nog lang gezellig in de stad. AG Ems verzorgt vanuit Emden dagelijks een aantal oversteken naar het eiland Borkum. Sinds 2007 is Emden ook de uitvalsbasis voor proefvaarten van Rederij Aida Cruises. De cruiseschepen van de Meyer Werft worden

38

Spe rwe rk

d itz um le e r

O u de stad Have n

pa p e n b u rg O u de stad Meye r We rft Have n

rhede

Jac ht have n

De Eems - Stroomopwaarts  

Schets van mijn nieuwe fotoboek. Het toont de schoonheid van de Eems van Borkum tot aan Papenburg met de plaatsen aan haar oevers.

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you