Page 1

1

5(38) 2012 Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің басылымы 2004 жылдан бастап жарыққа шығады Екі айда бір рет шығады Құрылтайшысы Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі • Бас редакторы Қалиева Р.М., Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің Кеңесшісі, ҚР СІМ Ақпараттық-баспа Кеңесінің (АБК) төрайымы, саяси ғылымдарының докторы, профессор Жауапты шығарушылары, аудармашылары жəне корректорлары: Қайырлиева Ə., Тұрақпаева Ə., Жайков С., Жұмаділлаев Н., Баймашев А., Нургалинова К. Дизайнер - беттеушісі: Баянова С. Суреттер: Бондаренко С., Отарбаев Б., Мүслімов М. • Қазақстан Республикасы СІМ Ақпараттық-баспа Кеңесі (АБК) 010000, Астана қаласы, Қонаев көшесі, 31. Тел./факс (717) 272 05 50; 272 05 07 Журналдың электрондық нұсқасы: www.mfa.kz Журнал Қазақстан Республикасының Мəдениет жəне ақпарат министрлігінде 04.04.2007 ж. қайта тіркелген. Тіркеу куəлігі № 8230-Ж


ДИПЛОМАТИЧЕСКИЙ КУРЬЕР

2

5(38) 2012 Издание Министерства иностранных дел Республики Казахстан

Issued by the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan

Издается с 2004 года

In circulation since 2004

Выходит раз в два месяца

Bimonthly

Учредитель Министерство иностранных дел Республики Казахстан

Founder the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan

Главный редактор Калиева Р. М., Советник Министра иностранных дел Республики Казахстан, председатель Информационно-издательского Совета (ИИС) МИД РК, доктор политических наук, профессор

Chief Editor R.M. Kaliyeva, Counselor to the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan, Chair of the Information-Editorial Council (IEC), MFA RK Doctor of Political Sciences, Professor

Ответственные за выпуск, переводчики и корректоры: Каирлиева А., Туракпаева А., Жайков С., Жумадиллаев Н., Баймашев А., Нургалинова К.

Responsible for issue, translation and proof-reading: A.Kairliyeva, A. Turakpayeva, S. Zhaikov, N. Zhumadillayev, A. Baimashev, K. Nurgalinova

Дизайнер - верстальщик: Баянова С.

Designer and page-make up: S. Bayanova

Фото: Бондаренко С., Отарбаев Б., Муслимов М. • Информационно-издательский Совет (ИИС) МИД Республики Казахстан 010000, Астана, ул. Кунаева, 31. Тел./факс (717) 272 05 50; 272 05 07 Электронная версия журнала: www.mfa.kz

Photos: S. Bondarenko, B. Otarbayev, M. Muslimov • Information-Editorial Council (IEC), MFA RK 31 Konaev, Astana, 010000 Tel./fax (717) 272 05 50; 272 05 07 On-line version of the magazine: www.mfa.kz

Журнал перерегистрирован Министерством культуры и информации Республики Казахстан 04.04.2007 г. Регистрационное свидетельство № 8230-Ж

The magazine is reregistered by the Ministry of Culture and Information of the Republic of Kazakhstan on 04.04.2007 Registration certificate № 8230-Zh


3

РЕДАКЦИЯ АЛҚАСЫ Ыдырысов Е.Ə. – Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі, «Дипломатия жаршысы» журналы Редакция Алқасының төрағасы Қалиева Р.М. – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің Кеңесшісі, «Дипломатия жаршысы» журналының Бас редакторы, Қазақстан Республикасы СІМ Ақпараттық-баспа Кеңесінің (АБК) төрайымы, саяси ғылымдарының докторы, профессор Жошыбаев Р.С. – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы, экономика ғылымдарының докторы Сарыбай Қ.Ш. – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрдің орынбасары Абаев Д.Ə. – Қазақстан Республикасы Президентінің Баспасөз хатшысы Абдрахманов Қ.Қ. – Қазақстан Ре спубликасының Австрия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі, Қазақстан Республикасының Вена қаласындағы халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі Əбдікəрімов С.О. – Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Сыртқы саяси талдау жəне болжамдау комитетінің төрағасы Адырбеков И.А. – Қазақстан Республикасының Парламенті Сенатының Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік жөніндегі комитетінің төрағасы, экономика ғылымдарының докторы Əшімбаев М.С. – Қазақстан Республикасының Парламенті Мəжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік жөніндегі комитетінің төрағасы, саяси ғылымдарының кандидаты Ермекбаев Н.Б. – Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Қойшыбаев Ғ.Т. - Қазақстан Ре спубликасының Финляндия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі жəне Эстония Республикасында осы міндетті қоса атқарушы, философия ғылымдарының кандидаты Лама Шариф Қ.Қ. – Қазақстан Республикасы Дін істері агенттігінің төрағасы Оразбақов Г.И. – Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Сейдуманов С.Т. – Алматы қаласы Əкімінің орынбасары, əлеуметтану ғылымдарының докторы Түймебаев Ж.Қ. – Қазақстан Республикасының Түрік Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі жəне Албанияда осы міндетті қоса атқарушы, филология ғылымдарының докторы


ДИПЛОМАТИЧЕСКИЙ КУРЬЕР

4

РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ

EDITORIAL BOARD

Идрисов Е.А. – Министр иностранных дел Республики Казахстан, председатель Редакционной Коллегии журнала «Дипломатия жаршысы»

E.A. Idrisov– Minister of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan, Chair of the Editorial Board of “Diplomatic Herald” magazine

Калиева Р.М. – Советник Министра иностранных дел Республики Казахстан, Главный редактор журнала «Дипломатия жаршысы», председатель Информационноиздательского Совета (ИИС) МИД Республики Казахстан, доктор политических наук, профессор

R.M. Kaliyeva – Counselor to the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan, Chief Editor of “Diplomatic Herald” magazine, Chair of the Information-Editorial Council (IEC) of the MFA RK, Doctor of Political Sciences, Professor

Жошыбаев Р.С. – Ответственный секретарь Министерства иностранных дел Республики Казахстан, доктор экономических наук

R.S. Zhoshybayev – Executive Secretary of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan, Doctor of Economic Sciences

Сарыбай К.Ш. – заместитель Министра иностранных дел Республики Казахстан

K.Sh. Sarybay – Deputy Minister of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan

Абаев Д.А. – Пресс-секретарь Президента Республики Казахстан

D.A. Abayev – Press-Secretary to the President of the Republic of Kazakhstan

Абдрахманов К.К. – Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Республике Австрия, Постоянный представитель Республики Казахстан при международных организациях в городе Вена

K.K. Abdrakhmanov – Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan to the Republic of Austria, Permanent Representative of the Republic of Kazakhstan in the international organizations in Vienna

Аб д ы к а р и м о в С . О . – П р е д с е д а т е л ь Ко м и т е т а внешнеполитиче ского ана лиза и прогнозирования Министерства иностранных дел Республики Казахстан

S.O. Abdykarimov – Chair of the Committee for Foreign Policy Analysis and Forecasting of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan

Адырбеков И.А. – Председатель Комитета по международным делам, обороне и безопасности Сената Парламента Республики Казахстан, доктор экономических наук

I.A. Adyrbekov – Chair of the Committee for Foreign Affairs, Defense and Security of the Senate of the Parliament of the Republic of Kazakhstan, Doctor of Economic Sciences

Ашимбаев М.С. – Председатель Комитета по международным делам, обороне и безопасности Мажилиса Парламента Республики Казахстан, кандидат политических наук

M.S. Ashimbayev – Chair of the Committee for Foreign Affairs, Defense and Security of the Mazhilis of the Parliament of the Republic of Kazakhstan, Candidate of Political Sciences

Ермекбаев Н.Б. – Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Китайской Народной Республике

N.B. Ermekbayev – Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan to the People's Republic of China

Койшыбаев Г.Т. – Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Финляндской Республике и Эстонской Республике по совместительству, кандидат философских наук

G.T.Koishibayev – Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan in the Republic of Finland and the Republic of Estonia with concurrent accreditation, Candidate of Philosophy Sciences

Лама Шариф К.К. – Председатель Агентства Республики Казахстан по делам религий.

K.К. Lama Sharif – Chairman of the Agency of the Republic of Kazakhstan for Religious Affairs

Оразбаков Г.И. – Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Российской Федерации

G.I. Orazbakov – Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan to the Russian Federation

Сейдуманов С.Т. – заместитель Акима г. Алматы, доктор социологических наук

S.T. Seidumanov – Deputy Akim of Almaty, Doctor of Sociological Sciences

Туймебаев Ж.К. – Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Турецкой Республике и в Албании по совместительству, доктор филологических наук

Z.K. Tuimebayev –Ambassador Extraordinary and Plenipotentiary of the Republic of Kazakhstan to the Turkish Republic and Albania with concurrent accreditation, Doctor of Philology


5

МАЗМҰНЫ

I. РЕСМИ АҚПАРАТ • Қазақстан Республикасы Президентінің шетелдерге сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары.........................................9 • Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің шетелдерге сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары.......................25 • Шетелдерге мемлекет, үкімет басшыларының, ресми азаматтарының, аймақтық жəне халықаралық ұйымдар басшыларының Қазақстан Республикасына сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары.....................................................34

• Фотосессия: «Қазақстан- Түркiменстан: ынтымақтастықтың 20 жылы»......................57 Айдарбек Туматов, Қазақстан жəне Азия елдерi: ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен ерекшелiктерi.................................................60 V. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ШАРТТАРЫ.....................63 VI. КОНСУЛДЫҚ ҚЫЗМЕТ Омар Мұстафин, Қазақстан Республикасының ислам əлемінің жүрегі - Жиддадағы консулдық қызметі............64

II. ҚР СІМ ЖƏНЕ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ КОРПУС

• ҚР СІМ консулдық қызметінің ағымдағы шолуы...................................................67

• Қазақстан Республикасы Президентінің жаңа тағайындаулар, наградтаулар туралы жарлықтары мен өкімдері .......................37 • Сенім Грамоталарын Тапсыру..............................37

VII. ҚАЗАҚСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫНЫҢ ТАРИХЫНАН

III. ЕКІ ЖАҚТЫ ЖƏНЕ КӨП ЖАҚТЫ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ Қазақстан жəне Америка........................................38 Қазақстан жəне Еуропа...........................................39 Қазақстан жəне Азия..............................................43 Қазақстан жəне Таяу Шығыс.................................44 Қазақстан жəне ТМД..............................................44 Қазақстан жəне БҰҰ..............................................46 Қазақстан жəне ЮНЕСКО.....................................48 Қазақстан жəне ҰҚШҰ..........................................48 Қазақстан жəне ШЫҰ............................................49 IV. ҚР ƏЛЕМДІК ҚОҒАМДАСТЫҚПЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ БАЙЛАНЫСТАРЫ

• Қазақстан егемен мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы...........68 • Дипломат – Тұлға...............................................72 • Қазақстан жылнамасының цифрлары мен фактілері......................................76 VIII. АБК БАСПАСӨЗ ОРТАЛЫҒЫ ХАБАРЛАЙДЫ... • Қазақстан Республикасы Сыртқы істер Министрінің баспасөз брифингтері...................78 • Қазақстандағы оқиғалар....................................80 • Əлемдегі оқиғалар.............................................81 Өзекті проблемалар: пікірлер, позициялар жəне тəжірибе...

Сергей Лазарев, ЮНЕСКО жəне Қазақстан: жемісті ынтымақтастықтың 20 жылы............................50

Бақытжан Жұмағұлов, Табыстың өзекті факторы ретіндегі қазіргі қазақстандық білім беруді дамытудың негізгі үрдістері................................82

«Қазақстан- Түркіменстан: ынтымақтастықтың 20 жылы» МЕРЕЙТОЙЛЫҚ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖОБАСЫ

Сəлима Құнанбаева, Абылай хан атындағы ҚазХҚжƏТУ кадрларды даярлау саласындағы «Graduate-recruitment» тиiмдi тəжiрибесі..........85

Магтымгулы Акмырадов, Түркіменстан жəне Қазақстан Республикасы:дипломатиялық қатынастардың орнауының 20 жылдығы.....................................52

Қарлығаш Қондыкерова, Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының іске асырылу мəселелері.............88

• Қазақстан - Түркiменстан: фактілер мен оқиғалар.........................................54

Қазақстанның жаңа кітаптары.......................91 Дипломатиялық терминалогиялар................92


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

6

СОДЕРЖАНИЕ

I. ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ • Визиты в зарубежные страны, встречи, выступления и интервью Президента Республики Казахстан..........................................93 • Визиты в зарубежные страны, встречи, выступления и интервью Министра иностранных дел Республики Казахстан.........108

• Фотосессия: «Казахстан- Туркменистан: 20 лет сотрудничества»......................................139 Айдарбек Туматов, Казахстан и страны Азии: состояние и особенности сотрудничества............142 V. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ДОГОВОРА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН.......................145

• Визиты в Республику Казахстан, встречи, выступления и пресс- интервью глав государств, правительств и официальных лиц зарубежных стран, руководителей региональных и международных организаций...........................117

VI. КОНСУЛЬСКАЯ СЛУЖБА

II. МИД РК И ДИПЛОМАТИЧЕСКИЙ КОРПУС

• Текущий обзор консульской деятельности Министерства иностранных дел Республики Казахстан........................................149

• Указы и Распоряжения Президента Республики Казахстан о новых назначениях и награждениях...................................................120 • Вручение верительных грамот.......................120 III. ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО Казахстан и Америка............................................121 Казахстан и Европа..............................................122 Казахстан и Азия..................................................126 Казахстан и Ближний Восток..............................126 Казахстан и СНГ...................................................127 Казахстан и ООН..................................................129 Казахстан и ЮНЕСКО..........................................131 Казахстан и ОДКБ................................................131 Казахстан и ШОС.................................................131 IV. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН С МИРОВЫМ СООБЩЕСТВОМ Сергей Лазарев, ЮНЕСКО и Казахстан: 20 лет плодотворного сотрудничества.............133

Омар Мустафин, Консульская служба Республики Казахстан в сердце исламского мира – Джидде................146

VI. ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА • Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства.........150 • Дипломат-Личность.........................................154 • Летопись Казахстана в цифрах и фактах.......157 VII. ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ… • Пресс-брифинги Министерства иностранных дел Республики Казахстан........................................158 • События в Казахстане.....................................160 • События в мире...............................................161 Об актуальных проблемах: мнения, позиции и опыт… Бахытжан Жумагулов, Основные тенденции развития современного казахстанского образования, как ключевой фактор успеха................................162

ЮБИЛЕЙНЫЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ ПРОЕКТ «Казахстан- Туркменистан: 20 лет сотрудничества»

Салима Кунанбаева, Эффективный «Graduate-recruitment»: опыт КазУМОиМЯ им. Абылай хана в области подготовки кадров...............................165

Магтымгулы Акмырадов, Туркменистан и Республика Казахстан: 20-ая годовщина установления дипломатических отношений..............................135

Карлыгаш Кондыкерова, Вопросы реализации международных договоров Республики Казахстан.....................168

• Казахстан и Туркменистан: цифры и факты......................................................137

Новые книги Казахстана................................171 Дипломатическая терминология..................172


7

CONTENT

I. OFFICIAL INFORMATION • Visits to foreign states, meetings, addresses and interviews by the President of the Republic of Kazakhstan.......................................173 • Visits to foreign states, meetings, addresses and interviews by the Minister of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan.......................................188 • Visits to the Republic of Kazakhstan, meetings, addresses and interviews by heads of state or government and officials of foreign states, heads of regional and international organizations........................................................197 ІІ. MFA RK AND DIPLOMATIC CORPS • Decrees and Orders of the President of the Republic of Kazakhstan on new appointments and awards........................199 • Presentation of Letters of Credence..................199 ІІІ. BILATERAL AND MULTILATERAL COOPERATION Kazakhstan and America.....................................200 Kazakhstan and Europe.......................................201 Kazakhstan and Asia............................................204 Kazakhstan and the Middle East.........................205 Kazakhstan and the CIS......................................205 Kazakhstan and the UN.......................................208 Kazakhstan and the UNESCO.............................209 Kazakhstan and the CSTO...................................210 Kazakhstan and the SCO.....................................210 IV. INTERNATIONAL RELATIONS OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN WITH THE WORLD COMMUNITY

• Photo Session: «Kazakhstan- Turkmenistan: 20 years of cooperation».....................................217 Aidarbek Tumatov, Kazakhstan and Asia: State and Features of Cooperation.......................220 V. INTERNATIONAL TREATIES OF THE REPUBLIC OF KAZAKHSTAN.....222 VI. CONSULAR SERVICE Omar Mustafin, The Consular Service of the Republic of Kazakhstan in the heart of the Islamic world – Jeddah..................................223 • Current Overview of Consulate Activity of the MFA RK......................................225 VII. FROM THE HISTORY OF DIPLOMACY OF KAZAKHSTAN • Strategy for the formation and development of Kazakhstan as a sovereign state......................226 • Diplomat – Personality......................................229 • Annals of Kazakhstan in figures and facts........232 VIII. THE IEC PRESS-CENTRE INFORMS… • Press-Briefings of the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Kazakhstan.......................................233 • Events in Kazakhstan........................................235 • World events.....................................................236 On Topical Issues: Views, Positions and Experience…

Sergey Lazarev, UNESCO and Kazakhstan: 20 years of Fruitful Cooperation........................................211

Bakhytzhan Zhumagulov, Major Trends of the Development of Modern Kazakhstan Education as a Key Success Factor...........................................237

ANNIVERSARY INTERNATIONAL PROJECT “Kazakhstan- Turkmenistan: 20 years of cooperation”

Salima Kunanbayeva, Effective “Graduate-recruitment”: Experience of KAUIR&WL...............................239

Magtymguly Akmyradov, Turkmenistan and the Republic of Kazakhstan: 20th Anniversary of the Establishment of Diplomatic Relations.......................................213

Karlygash Kondykerova, Issues of Implementation of International Treaties of the Republic of Kazakhstan...............242

• Kazakhstan - Turkmenistan: facts and events…………………………………215

New books of Kazakhstan.................................244 Diplomatic terminology.....................................245


8

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ


9

I. РЕСМИ АЌПАРАТ  Қазақстан Республикасы Президентінің шетелдерге сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары 2012 жылдың қыркүйегі – қазаны

6 қыркүйек Астанада Қазақстан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Рим Папасының уəкілі, Киелі Тақ Кардиналдар алқасының Деканы, кардинал Анджело Соданомен кездесті. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан мен Ватикан арасында жемісті ынтымақтастық бар екенін атап өтті, сондай-ақ Киелі Тақтың Əлемдік жəне

дəстүрлі діндер көшбасшылары съезін шақыру идеясына қолдау көрсеткені жəне оның жұмысына белсенділікпен қатысқаны үшін ризашылығын білдірді. Анджело Содано өз кезегінде Рим Папасы XVI Бенедиктің сəлемін жеткізді жəне Ватиканның еліміздің конфессияаралық келісімді дамытуға қосып отырған үлесін жəне оның халықаралық қауіпсіздік саласындағы, сондай-ақ дінаралық жəне этносаралық диалог пен толеранттылық саласындағы рөлін жоғары бағалайтынын атап өтті.  Сол күні Астанада Қазақстан Р е с п у бл и к а с ы н ы ң П р е з и д е н т і Н ұ р с ұ л т а н Н а з а р б а е в Э с то н и я Премьер-Министрі Андрус Ансиппен кездесті. Нұрсұлт ан Назарбаев ке здесу барысында биыл Қазақстан мен Эстония арасында дипломатиялық қатынастардың орнағанының 20 жылдығы атап өтіліп жатқанына


10

тоқталып, сондай-ақ екі елдің өзара тиімді жəне қарқынды ынтымақтастығына қызығушылық білдірді. Мемлекет басшысы өткен жылы екі елдің экономикасының өсімі 7 проценттен асқанына назар аударды жəне эстондық компанияларды қазақстандық бизнеспен ынтымақтастыққа белсенді түрде қатысуға шақырды. Нұрсұлтан Назарбаевқа Эстония ПремьерМинистрі жылы шырайлы қабылдағаны үшін алғысын айтты жəне екіжақты ынтымақтастықты дамытудың маңызды екеніне тоқталды. Андрус Ансип сонымен қатар экономиканың түрлі секторындағы өзара қарым-қатынасты жандандырудың келешегі бар екенін атап көрсетті.

7 қыркүйек Астанада Қазақстан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанға

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

ресми сапармен келген Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Каримовпен кездесу өткізді Кездесудің салтанатты рəсімінен кейін Ақордада мемлекеттер басшыларының шағын жəне кеңейтілген құрамда келіссөздері өтті. Нұрсұлтан Назарбаев пен Ислам Каримов Орталық Азиядағы саяси өзара əрекеттесу, тұрақтылық пен қауіпсіздік мəселелерін, сауда-экономикалық, инвестициялық жəне мəдени-гуманитарлық, сондай-ақ шекаралық ынтымақтастықты кеңейтуді талқылады. Қазақстан Президенті Ислам Каримовты жəне Өзбекстан халқын Тəуелсіздік күнімен құттықтап, елге табыс тіледі. И с л а м Ка р и м о в ө з ке з е г і н д е Нұрсұлтан Назарбаев пен Қазақстан халқына шын пейілі, қонақжайлығы үшін алғысын айтып, зор құрметін білдірді. Тарапт ар ке зде судің соңында до стық қ ат ы н а с т а рд ы н ы ғ а й ту ж ə н е е к і ж а қ т ы ынтымақтастықты одан əрі тереңдету қажеттігін атап өтті. Келіссөздердің қорытындысы бойынша мынадай бірқатар бірлескен құжаттарға қол қойылды - Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Каримовтың Бірлескен мəлімдемесі, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Өзбекстан Республикасы Үкіметі арасындағы реадмиссия жəне адамдар транзиті туралы келісім жəне оның Атқарушы хаттамасы, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Өзбекстан Республикасы Үкіметі арасындағы азаматтардың өзара сапарының шарттары туралы келісімге


РЕСМИ АҚПАРАТ

өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттама, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Өзбекстан Республикасы Үкіметі арасындағы қазақ-өзбек мемлекеттік шекарасы арқылы өткізу пункттері туралы келісім Хаттамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттама.  Сол күні Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Каримов келіссөздердің қорытындысы бойынша бірлескен брифинг өткізді. Қазақстан Президенті Өзбекстан Президентінің Қазақстанға ресми сапары екі ел арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 20 жыл толуы қарсаңында өтіп жатқанын атап кетті. Нұрсұлтан Назарбаев екі елдің с ауд а - э ко н ом и ка л ы қ ынтымақтастығында үдемелі өсімнің байқалып отырғанына тоқталды. Тауар айналымы өткен жылы 2010 жылмен салыстырғанда 24 % өсіп, екі миллиард долларды құрады. Биылғы бірінші жартыжылдықта ол 8% артып, шамамен бір миллиардқа долларға жетті. Нұрсұлтан Назарбаев сонымен қат ар келіссөздер барысында аймақтық күн тəртібіндегі өзекті мəселелер, сондай-ақ халықаралық ұйымдар аясында өзара ісқимыл талқыланғанын айтты. Ислам Каримов екі е л а р а с ы н д а ғ ы т ауа р айналымының деңгейі жоғары екенін қанағаттанушылықпен атап өтіп, Нұрсұлтан Назарбаевтың таяу жылдары тауар айналымының айтарлықтай арта түсуіне барлық жағдайлар мен негіздер бар деген пікірімен келісті.

10 қыркүйек Астанада Қазақстан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Вьетнам Социалистік Республикасының Президенті Чыонг Тан Шангпен кездесті. Тараптар кездесу барысында саяси өзара əрекетте су мəс еле сін, сондай-ақ с аудаэкономикалық, индустриялық-инновациялық, инвестициялық жəне мəдени-гуманитарлық салалардағы байланыстарды жандандыруды талқылады. Қазақстанның Мемлекет басшысы Вьетнамның

11

соңғы жылдары əлеуметтік-экономикалық жəне саяси дамуда, сондай-ақ халықаралық аренада айтарлықтай өрлеуге қол жеткізгеніне тоқталды. Чыонг Тан Шанг өзінің бұл сапарына зор қанағаттанушылық сезімін білдіре келе, шын ниетті қабылдау үшін алғысын айтты. К е з д е с уд і ң қ о р ы т ы н д ы с ы б о й ы н ша Мемлекеттер басшыларының Бірлескен мəлімдемесі қабылданды, сондай-ақ карантин жəне өсімдіктерді қорғау саласындағы ынтымақтастық туралы, авиация қатынасын ашу туралы екіжақты үкіметаралық құжаттарға, сондай-ақ Астана мен Ханой қалалары арасында бауырластық қатынастарды орнату туралы, Қазақстан Ұлттық Банкі мен Вьетнам Мемлекеттік банкі арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойылды.

 Сол күні Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Вьетнам Социалистік Республикасының Президенті Чыонг Тан Шанг келіссөздердің қорытындысы бойынша брифинг өткізді Нұрсұлтан Назарбаев мемлекетаралық əріптестік пен халықаралық күн тəртібіндегі түрлі мəселелер бойынша жүргізілген келіссөздер сенім мен өзара түсіністік жағдайында өткенін атап өтті. Вьетнам Президенті Қазақстанмен əріптестік қатынастарды одан əрі жалғастыру туралы шешімге келгендіктерін қуаттады. Сондай-ақ Чыонг Тан Шанг қол қойылған құжаттар өзара тиімді ынтымақтастықты жандандыруға жəне екі елдің құқықтық базасын жетілдіруге мүмкіндік жасайтынын атап кетті. С о л

күні

Астанада

Қазақстан


12

Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Ұжымдық қауіпсіздік туралы Шарт ұйымының Бас хатшысы Николай Бордюжамен кездесті. Келіссөздер барысында ҰҚШҰ кеңістігіндегі қауіпсіздік, Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің кезекті сессиясына дайындық жəне Қазақстанның Ұйымға төрағалық ету басымдықтарының іске асырылу мəселелері талқыға салынды. Мемлекет басшысы ҰҚШҰ Ұжымдық қауіпсіздік кеңесінің Төрағасы ретінде Ұйымның Бас хатшысының жəне оның жұмыс органдарының алдында тұрған алдағы іс-шараларға дайындалуға қатысты бірқатар нақты міндеттерді айтып кетті.

12 қыркүйек Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Астанада АӨСШК мерейтойлық сессиясына қатысты. Іс-шараға қатысушылардың қатарында АӨСШК елдерінің сыртқы істер министрлері мен бірқатар халықаралық ұйымдардың өкілдері болды. Нұрсұлтан Назарбаев 1992 жылдың 5 қазанында БҰҰ Бас Ассамблеясы 47-сессиясының мінберінен сөйлеген сөзінде Азия құрлығында ынтымақт астықтың түрлі с алаларында өзара с енім ш а р а л а р ы н ə з і рл еу ү ш і н мемлекетаралық үнқатысу алаңын қалыптастыру туралы ұсыныс айтқанына тоқталды. Қазақстан Президенті өткен жылдар ішінде мол іс атқарылғанын, елеулі нəтижелерге қол жеткізілгенін атап өтті. АӨСШК екі жыл

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

ішінде өз географиясын айтарлықтай кеңейтті. Вьетнам, Ирак, Бахр е й н ж ə н е К а м б од жа Форумның жаңа мүшелері атанды. Бангладеш пен Филиппин бақылаушылар ретінде оның құрамына кірді. Нұрсұлтан Назарбаев Азия елдері арасындағы сенім нығайтылмаса, қауіпсіздіктің ауқымды м і н д е т т е р і н ш е ш уд е елеулі нəтижелерге жету қиын екені анық деп атап көрсетті. Осыған байланысты Азиядағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық мəселелері бойынша бірлескен шешімдер қабылдау үшін Форумның əлеуетін барынша пайдалану қажет. Қазақстан Президенті Азия-Тынық мұхиты аймағында түрлі көпжақты өңірлік жəне трансөңірлік бірлестіктердің жұмыс істейтінін айтты. Осыған байланысты Мемлекет басшысы АӨСШК төртінші саммитіне қарата Ұйымның құрылуы жөнінде белгілі бір нəтижелерге қол жеткізілетініне сенімін білдірді. Соның ішінде, АӨСШК Хатшылығы Басшысының мəртебесін Атқарушы директордан Бас хатшы деңгейіне дейін жоғарылатуға қол жеткізілмек. Бұдан басқа, Қазақстан Президенті Рəсімнің қолданыстағы ережелеріне тиісті өзгерістерді енгізе отырып, АӨСШК Тұрақты комитетін құру мəселесін қарауды ұсынды. Сондай-ақ Еуроатлантикалық жəне Еуразиялық қауіпсіздіктің ортақ платфор-

масын құруда трансформациялауға болатын АӨСШК мен ЕҚЫҰ арасында өзара іс-қимылды жалғастыру жəне оны дамыту қажеттілігі атап


РЕСМИ АҚПАРАТ

өтілді. Осы орайда ЕҚЫҰ тарабынан АӨСШКмен ынтымақтасу жөнінде баламалы ұсыныстар түсуде. Түркия Республикасының Сыртқы істер министрі Ахмет Дəуітоғлы ұйымның 20 жылдығы АӨСШК үдерісі үшін тарихи кезең болып табылатынын атап өтті. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев АӨСШК мерейтойлық сессиясында ресми сөз сөйледі.

Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың АӨСШК мерейтойлық сессиясында сөйлеген сөзі (Астана қ-сы, 2012 ж. 12 қыркүйегі) Жоғары Мəртебелілер, Құрметті министрлер мен делегациялардың басшылары! Ханымдар мен мырзалар! Мен 1992 жылдың 5 қазанында БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-сессиясының мінберінде Азия құрлығында ынтымақтастықтың түрлі салаларында өзара сенім шараларын əзірлеу үшін мемлекетаралық үнқатысу алаңын қалыптастыру туралы ұсыныс жасаған болатынмын. Бүгін, арада 20 жыл өткеннен кейін, АӨСШК, Азия құрлығының 90 пайыздан астам аумағын алып жатқан, біздің планетамыздың жартысынан астам тұрғыны тұрып жатқан 24 мемлекетті біріктірген, тиімді көпқырлы дипломатиялық форумға айналды. Мен осы бастамаға қолдау көрсеткені жəне күллі 20 жыл ішінде бізбен бірге ұйымды дамытуға атсалысқандарыңыз үшін барлық елдерге зор алғысымды айтамын. Сонымен қатар Сіздерді келе жатқан АӨСШК жиырма жылдығымен құттықтаймын жəне барлық қатысушыларға көрс етіп келген ұдайы қолдауы мен біздің форумның тиімділігін арттыруға қосқан зор үлесі үшін ризашылығымды білдіремін. Құрметті ханымдар мен мырзалар! Өткен жылдар ішінде мол іс атқарылды, нақты нəтижелерге қол жеткізілді. Біріншіден, АӨСШК түрлі мəдениеттер, өркениеттер мен даму модельдеріне ие Азия мемлекеттерінің басым бөлігінің басын қосты. Үш саммит өткізіліп, үш министрлер кездесуі ұйымдастырылды. Екіншіден, АӨСШК аясында ынтымақтасуға

13

саяси жəне құқықтық іргетас қалаған негізгі құжаттар жасалып қабылданды. Үшіншіден, форумды институттандыру кезеңі аяқталды. Хатшылық пен оның жұмыс органдары табысты жұмыс істеп тұр. Төртіншіден, АӨСШК қызметінің іс жүзінде барлық бағыттары бойынша тұжырымдама мен іс-қимыл жоспарлары қабылданған. Бесіншіден, біздің елдеріміз арасындағы экономикалық ынтымақтастықты кеңейту үшін негіз қалыптастыру үдерістері жүріп жатыр. Іскерлер кеңесін құруға «даңғыл жол» ашылса, АӨСШК бизнес-форумдары тұрақты өткізіліп келеді. Алтыншыдан, халықаралық жəне өңірлік ұйымдармен жəне форумдармен байланыстар орнатылған. Ханымдар мен мырзалар! Қазақстан 2010 жылы АӨСШК-ке төрағалық ету мандатын Түрік Республикасына берді, аталған ел бұл жауапты миссияны 2014 жылға дейін атқаратын болады. Өткен екі жыл ішінде АӨСШК өзінің географиясын айтарлықтай кеңейтті. Форумның жаңа мүшелігіне Вьетнам, Ирак, Бахрейн жəне Камбоджа қабылданды. Байқаушы елдер құрамына Бангладеш пен Филиппин қосылды. Біз АӨСШК-ті дамыту мен нығайтуға, сондай-ақ оның халықаралық аренадағы беделін жоғарылатуға сүбелі үлес қосқан түрік тарабына ризамыз. Қазақстан Қытай Халық Республикасының 2014-2016 жылдар кезеңінде АӨСШК-ке төрағалық миссиясын қабылдау ниетін қуаттайды. Қытайдың Азия ынтымақтастығының сенім мен даму секілді күрделі үдерістерін ілгерілетуде бірегей тарихи, саяси жəне мəдени тəжірибеге ие екенін атап көрсеткім келеді. ҚХР-дың төрағалығы АӨСШК-ті нығайтуға жəне одан əрі дамытуға айтарлықтай серпін беретініне, көпқырлы үнқатысу, өзара мүдделестікті есепке ала келгенде, пəтуаға қол жеткізуге ұмтылу жолымен Азиядағы бөлінбейтін кооперативтік қауіпсіздік тұжырымдамасын ілгерілетуге мүмкіндік туғызатынына сенім білдіремін. Құрметті қатысушылар! А з и я қ ұ рл ы ғ ы Х Х І ғ а с ы рд а ө з і н і ң экономикалық əлеуеті бойынша да жəне əлемдік саясатқа ықпал ету деңгейі бойынша да


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

14

жаһандық халықаралық қатынастардың басты алаңына айналып келеді. Қазірдің өзінде аталған өңір елдері жалпы əлемдік ІЖӨ-нің 57 пайыздан астамын өндіреді. Сонымен бір мезгілде, өкінішке қарай, Азияда аумақтық таластар мен қарама-қайшылықтарға байланысты шешілмеген мемлекетаралық проблемалар ушыға түсуде. Оның үстіне Азия өңірі ядролық қаруға ие жəне өзінің əскери əлеуетін белсенді өрістетіп отырған елдер көп шоғырланған аймақ болып табылады. А з и я е л д е р і н і ң к ү рт д а м у ы қ а з і р г і жанжалдардың ушыға түсуіне ұласып, сенімсіздік пен геосаяси бақталастық деңгейінің артуына алып келуде. Заңсыз көші-қон мен есірткінің заңсыз айналымы, аумақтық талап пен сепаратизм, діни экстремизм мен лаңкестік проблемалары сақталып отыр. Азия елдері арасындағы сенімді нығайтпай, қауіпсіздіктің жаһандық міндеттерін шешуде айтарлықтай ілгерілеуге қол жеткізу қиын болатыны анық. Осыған байланысты, біз Азиядағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық мəселелері бойынша бірлесіп шешім қабылдау үшін форумның əлеуетін барынша пайдалануымыз қажет. Құрметті ханымдар мен мырзалар! Қазақстан – ядролық қарусыз əлем үшін қозғалыстың көшбасшыларының бірі. Біз Семей ядролық полигонын жауып жəне Қазақстан меншігінде болған ядролық қарудан мəңгілікке бас тартып, осы үдеріске тарихи үлес қостық. Біз барлық елдерді Ядролық қарусыз əлемнің жалпыға ортақ декларациясын қабылдауға шақырамыз. Бұл күрделі мəселені шешу үшін уақыт керектігін түсінеміз. Бірақ, адамзатты құтқару жолында бұл үдерісті бастау қажет. Вашингтон мен Сеулде өткен Ядролық қауіпсіздік жөніндегі жаһандық саммиттерде Қазақст анда МАГАТЭ қамқорлығымен Халықаралық ядролық отын банкін құру туралы жаңа қазақстандық бастама жан-жақты қолдауға ие болды. Сондай-ақ қазіргі кезде, республикамыз бастамашылық жасаған «АТОМ» халықаралық жобасы шеңберінде, Жер шарының кез келген адамы планета мемлекеттерінің үкіметтеріне онлайн-петицияға қол қойып, ядролық қаруға қарсы шыға алады. Ядролық қарусыз əлем құру біздің болашаққа

бағдарланған аса маңызды мақсатымызға айналуы тиіс. Біз сондай-ақ Солтүстік Кореяның ядролық бағдарламасын толық жою мəселесі алты жақты келіссөздер аясында шешілуі тиіс деп есептейміз. Иранның ядролық бағдарламасына қатысты айтатын болсам, мұнда мен бұл проблеманы шешу тек дипломатиялық əдіс арқылы ғана мүмкін екенін тағы да атап көрсетсем деймін. Біз осы жолғы форумды бүкіл планета үшін өзгерістер уақытында өткізіп отырмыз. Əлемдік тəртіптің жаһандық трансформациясы басталды. Таяу Шығыс пен Солтүстік Африкадағы елеулі сілкіністер бұған айқын айғақ болып табылады. Қазақстан Сириядағы дағдарысты жағдайды бейбіт реттеуге бағытталған күш-жігерді қолдайтынын талай мəрте мəлімдеді. Біз Сирияның болашағы тек оның халқының қолында екеніне сенімдіміз, осымен байланысты тараптар келіссөз үстеліне отыруы тиіс. Біздің форумның ең көкейкесті міндеттерінің б і р і Ау ғ а н с т а н п р о бл е м а с ы н ш е ш у ге бағытталған тұтас бір шаралар кешенін жүзеге асыру болып табылады. Қазақстан ЕҚЫҰ-ға өзінің төрағалығы барысында осы елдегі жағдайды қалпына келтіру үшін айтарлықтай күш-жігер жұмсады. Ауғанстанға жан-жақты көмек көрсету бүгінде жалғасуда. Б і з Қ а з а қ с т а н ЖО О - л а р ы н д а ау ғ а н жастарын оқытып, гуманитарлық жүктерді жеткізіп, əлеуметтік нысандар құрылысын қаржыландыруды жүзеге асырудамыз. Ауғанстанды өңірлік тасымал жүйесіне толыққанды тарту үшін көлік инфрақұрылымын кеңейту жолдары қарастырылуда. Сонымен бірге халықаралық құрылымдар ш е ң бе р і н д е ə р і п т е с т е р і м і з бе н е с і рт к і өндірісімен жəне есірткі тасымалымен күресті күшейту бойынша жұмыстар жетілдірілуде. Құрметті қатысушылар мен қонақтар! Сарапшылар қоғамдастықтары дағдарыстың жаңа толқыны тəуекелінің жоғарылығы сақталып отырған əлемдік экономикада ауқымды реформалар үшін уақыт келгенін қайта-қайта айта бастады. Қазақстан жаһандық дағдарысқа қарсы шешімдерді іздестіруге қатысушылар санын түбегейлі кеңейтуге шақырады. Біз бұл мақсатқа қол жеткізу үшін Астана экономикалық форумы арқауында G-Global


РЕСМИ АҚПАРАТ

коммуникативтік алаңын құру бастамасын ілгерілеттік. Көлік саласындағы əріптестікті тереңдетудің айтарлықтай перспективалары бар. Қазақстан, орталықазиялық интеграцияның сенімді жақтаушысы ретінде, өңірдегі аса ірі транзиттік жəне логистикалық хаб, Еуропа мен Азия арасында «көпір» болуға ниетті. Азия-Тынық мұхиты аймағында түрлі к ө п қ ы рл ы ө ң і рл і к ж ə н е т р а н с ө ң і рл і к бірлестіктер əрекет етуде. Сонымен бір мезгілде, қауіпсіздік саласында дамыған институттары бар Еуропамен салыстырғанда Азияда ЕҚЫҰ секілді жалпы құрлықтық ауқымдағы жүйе жоқ болып отыр. Осы орайда АӨСШК өңірдегі қауіпсіздік пен ынтымақтастықты қолдаудың институттық құра лы ретінде ерекше маңызға жəне қажеттілікке ие бола түсуде. Қағидаттар декларациясында, Алматы актісінде жəне АӨСШК Сенім шаралары каталогында Азия қауіпсіздігі жүйесінің саясиқұқықтық негізі қаланған. АӨСШК-ке мүше мемлекеттердің əлемдегі жəне өңірдегі қауіпсіздіктің өзекті тақырыптары бойынша ортақ көзқарасы ұштастырылған. Осының бəрі Кеңестің ұйымға айналуына қажетті əлеуетке ие екенін көрсетеді. Нақ осы тұрғыда АӨСШК-ке қатысушылардың барлығы жақын жылдары осы бағытта бірлесе жұмыс істеуі тиіс. Біз АӨСШК төртінші саммитіне қарай ұйымды құру бойынша белгілі бір нəтижелерге қол жеткіземіз деген үмітімді білдіремін. Осы мерзімге дейін сондай-ақ АӨСШК Х ат ш ы л ы ғ ы Б а с ш ы с ы н ы ң м ə рт е бе с і н Атқарушы директордан Бас хатшы деңгейіне дейін көтерген жөн. Қолданыстағы Ереже процедураларына тиісті өзгерістер енгізу арқылы АӨСШК Тұрақты комитетін құру мəселесін қарауды ұсынамын. Сонымен қатар Еуроатлантикалық ж ə н е Е у р а з и я л ы қ қ ау і п с і зд і кт і ң ортақ тұғырнамасын құруға трансформациялана алатын АӨСШК мен ЕҚЫҰ арасындағы өзара іс-қимылды жалғастыру жəне дамыту қажет. Оның үстіне ЕҚЫҰ тарабынан АӨСШК-пен ынтымақтасу жөнінде осыған ұқсас ұсыныстар түсіп жатыр. Құрметті ханымдар мен мырзалар! Бүгінгі таңда, Азия күрт дамып жатқан кезде, бізге қауіпсіздік пен

15

ынтымақтастықтың жалпыға ортақ жəне тиімді институты ерекше қажет. Осы тұрғыдан келгенде, АӨСШК қауіпсіздік пен жаңа жаһандық сəулетінде өзінің лайықты орнын алуы тиіс. Əрине, форумның тиімділігі, іскерлігі мен дамуы біздің ұйымның əрбір мүшесінің, өздеріңіз өкілі болып отырған əр мемлекеттің белсенді қатысуына байланысты. Бірлесе атқарылатын белсенді жұмысымыз біздің ұйымды ықпалды да тиімді ұйымға айналдыра түседі деп үміттенемін. Егер біз проблемаларға тиімді өзара іс-қимыл мен жасампаз сенімді қарсы қоятын болсақ, онда Азияда шешілмейтін түйін болмайтынына сенімдімін. Осыны түйсіну біздің субконтинентіміз бен күллі планетамыздың жарқын болашағына деген үміт отын жағып, сенімді нығайта түседі. Назарларыңызға рахмет.

13 қыркүйек Қазақстан Ре спубликасының Президенті Н ұ р с ұ л т а н Н а з а р б а е в А с т а н а д а Ко р е я Республикасының Президенті Ли Мён Бакпен кездесу өткізді. Ме м л е ке т т е рд і ң б а с ш ы л а р ы ке зд е суд е халықаралық күн тəртібінің, сауда-экономикалық, инвестициялық, ғылыми-технологиялық, мəденигуманитарлық өзара іс-қимыл мəселелерін, сондайақ энергетика, туризм мен ауыл шаруашылығы салаларындағы ынтымақтастықтың келешегін талқылады. Қазақстан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Корея Республикасының


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

16

Президенті Ли Мён Бак жүргізілген келіссөздердің қорытындысы бойынша баспасөз үшін бірлескен брифинг өткізді. Қазақстанның Мемлекет басшысы Оңтүстік Корея компанияларының Қазақстан экономикасының əр түрлі салаларындағы бірқатар ірі жобаларды іске асыруға белсенді қатысып келе жатқанына тоқталды. Мəселен, Қазақстанда корейлік автомобиль құрастыру ісі жолға қойылған, пайдалы қазбаларды өңдеу бойынша бірлескен ірі жобалар іске асырылып жатыр. Олардың қатарында Атырау облысындағы газ-химия кешенінің құрылысы, «Жамбыл» мұнайгаз кен орнын игеру, Құлжан кен орнындағы көмірсутек шикізатын барлау тəрізді жобалар бар. Нұрсұлтан Назарбаев Ли Мён Бакқа Қазақстан мен Оңтүстік Корея арасындағы екіжақты қатынастарды дамытуға жəне ынтымақтастықты кеңейтуге қосқан үлесі үшін ризашылығын білдірді. Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак, өз кезегінде, Корея делегациясына көрсетілген жылы шырайлы қабылдау үшін алғысын айтты. Ол Қазақстан дағдарысты еңсеру ісінде көптеген елдер үшін үлгі бола отырып, əлемдік деңгейде экономикалық жағдайды жақсартуға оң ықпалын тигізіп отырғанын атап көрсетті. Ли Мён Бак бұл сапардың ынтымақтастықты одан əрі нығайту үшін негіз болатынына сенім білдірді, сондай-ақ тараптар ынтымақтастықты орнықты дамытуға барынша күш салуға уағдаласты.

С о л к ү н і , Қ а з а қ с т а н Р е с п у бл и к а с ы н ы ң П р е з и д е н т і Нұрсұлтан Назарбаев пен Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак Балқаш ЖЭС құрылысын іске қосудың салтанатты рəсіміне қатысты Балқаш жылу электр стансасының құрылысын бастап беру рəсімі барысында Мемлекет басшысы бұл көп миллиардтық жоба Қазақстан үшін стратегиялық мəнге ие екенін атап өтті. О л Ко р е я и н в е с то рл а р ы н ы ң - о с ы н дай ірі нысандарды салуда мол тəжірибесі бар компанияларының осы жобаға қатысуы қазақстандық мамандардың əлемдік тəжірибені қабылдауына мүмкіндік беретінін жəне жоғары білікті кəсіби мамандардың жаңа шоғырының қалыптасуына ықпал ететінін айтып өтті. Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак, өз кезегінде, дипломатиялық қатынастар орнаған сəттен бастап, елдеріміздің мəдениеттегі ортақ құндылықтар мен экономикадағы елеулі

жетістіктердің негізінде достық жəне серіктестік өзара қарым-қатынастарды белсенді де саналы түрде дамытып келе жатқанына тоқталды.

19 қыркүйек Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан мен Ресей өңіраралық ынтымақтастығының IX форумы аясында Ресей Президенті Владимир Путинмен кездесті. Кездесу барысында мемлекеттердің басшылары екіжақты ынтымақтастықты дамыту мəселелерін талқылады. Атап айтқанда, индустриялық-инновациялық жəне өңіраралық даму, отын-энергетикалық кешені саласындағы тиімді өзара əрекеттесу мəселелері қозғалды. Нұрсұлтан Назарбаев өңіраралық форумдар өзге елдер үшін сауда-экономикалық ынтымақтастықтың жақсы үлгісі екенін айтып өтті.

Ре с е й П р е з и д е н т і В л а д и м и р П у т и н , өз кезегінде, екіжақты серіктестікті дамыту мен нығайтуда шекаралас форумды өткізудің маңыздылығы мен тиімділігіне тоқталды. Ке зде су барысында мемлекеттер басшыларының арасында су ресурстарын ұтымды пайдалану жəне трансшекаралық өзендерді қорғау, сондай-ақ «Байқоңыр» кешенін бірлесіп қолдану мəселелері бойынша пікір алмасылды.  Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин бірлескен брифинг өткізді Қазақстанның Мемлекет басшысы Қазақстан мен Ресей арасындағы сауда-экономикалық


РЕСМИ АҚПАРАТ

байланыстың үдемелі дамуын атап өтті. Мəселен, 2011 жылдың қорытындысы бойынша тауар айналымы 30 пайызға артып, 23 миллиард долларға жетті. Тауар айналымы үстіміздегі жылдың бірінші жартыжылдығында өткен жылғы деңгейінен асып түсті. Владимир Путин өз сөзінде Қазақстан мен Ресей үшін биылғы жыл маңызды болып табылатынына тоқталды. Форумның қорытындысы бойынша мемлекетаралық əріптестікті тереңдетуге бағытталған бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойылды. Олардың қ ат а р ы н д а - Қ а з а қ с т а н Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі м е н Ре с е й Ф ед е р а ц и я с ы Та б и ғ и р е с у р с т а р ж ə н е экол огия министрлігі арасындағы киіктің ЕділЖайық үйірін қорғау, өсімін молайту жəне пайдалану жөніндегі келісім, Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Қазақстан Республикасына мұнай жəне мұнай ө н і м д е р і н же т к і зу са л а с ы н д а ғ ы са уд а экономикалық ынтымақт астық туралы келісімге Өзгерістер енгізу туралы хаттама, Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы Өнеркəсіптік авариялардың, апаттардың, дүлей зілзалалардың алдын алу жəне олардың салдарын жою саласындағы ынтымақтастық туралы келісімге Хаттама бар. Сондай-ақ, Форум аясында 20-ға жуық коммерциялық келісімге қол қойылды.

17

27 қыркүйек Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Астанада Германия экономикасы шығыс комитетінің Төрағасы Экхард Кордесті қабылдады. Мемлекет басшысы Экхард Корде спен сəлемдесіп, оған 2012 жылдың ақпанында Берлинге барған ресми сапары аясында өткен бизнес-форумға даярлық жасауға, сондай-ақ оның ашылуына қатысқаны үшін алғыс айтты. Германия экономикасы шығыс комитетінің

Төрағасы Кордес Нұрсұлтан Назарбаевқа кездесу үшін ризашылығын білдірді. Кездесу барысында тараптар сондай-ақ екіжақты ынтымақтастықты одан əрі дамытудың жаңа келешегін белгіледі.  Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сол күні Астанада Түркия Ұлы Ұлттық Жиналысының Төрағасы Жемил Чичекпен кездесті. Кездесу барысында Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан тəуелсіздігінің 20 жылы ішінде екі ел


18

арасындағы қарым-қатынастың жоғары деңгейге көтерілгенін атап өтті. Түркия Ұлы Ұлттық Жиналысының Төрағасы Жемил Чичек кездесу үшін алғысын білдірді жəне Қазақстан Президентіне Түркия басшыларының сəлемін жеткізді. Сондай-ақ кездесуде Қазақстан мен Түркия арасындағы екіжақты ынтымақтастықтың жəне парламентаралық қарым-қатынасты дамытудың мəселелері талқыланды.

28 қыркүйек Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев Астанада Сыртқы істер министрлігінің басшылар құрамына жаңа министр Ерлан Ыдырысовты таныстырды. Президенті кездесуді аша отырып, бүгінде Сыртқы істер министрлігінің алдында жаңа уақыттың талабына сəйкес жаңа міндеттер тұрғанына тоқталды. Мемлекет басшысы сондай-ақ сыртқы экономикалық мəселелерді шешуге ерекше назар аудару қажеттігін баса айтты. Нұрсұлтан Назарбаев сонымен қатар СІМ-нің

соңғы онжылдықта барлық бағыттар бойынша табысты жұмыс жүргізгенін атап көрсетті.

9 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Н ұ р с ұ л т а н Н а з а р б а е в Ре с е й ге ж а с а ғ а н

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

жұмыс сапарының аясында Мəскеуде Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путинмен кездесті. Кездесудің ресми рəсімінен кейін Кремльдің Үлкен сарайында мемлекет басшыларының ынтымақтастықтың өзекті бағыттары бойынша екіжақты келіссөздері өтті. Мемлекет басшысы сондай-ақ биылғы жыл Қазақстан мен Ресей үшін екі маңызды оқиғамен ерекшеленетінін атап өтті. Ресей Федерациясының Президенті Владимир Путин екі елдің сауда-экономикалық байланыстары құрылымының саналуандылығымен ерекшеленетінін жəне 20 миллиардтан аса АҚШ долларын құрайтынын айтып өтті. Кездесудің қорытындысы бойынша ХХІ ғасырдағы тату көршілестік пен одақтастық туралы жаңа шартты əзірлеу жəне қабылдау қажеттілігі туралы уағдаластықты бекіткен Бірлескен мəлімдеме * қабылданды. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев сол күні Ресей Федерациясына жұмыс сапарының аясында «Система» Акционерлік қаржы корпорациясы»

ААҚ Директорлар Кеңесінің Төрағасы Владимир Евтушенкомен, «Лукойл» ААҚ Президенті Вагит Алекперовпен бірқатар кездесулер өткізді. Кездесуде отандық бизнес құрылымдармен ынтымақтастықтың келешегі мен Қазақстан экономикасының индустриалдық-инновациялық, мұнай-химиялық жəне басқа да салаларындағы

* Бірлескен мəлімдеменің толық мəтінін 09.10.12 www.mfa.kz ресми сайтынан қараңыз.


РЕСМИ АҚПАРАТ

и н в е с т и ц и я л ы қ қ ы зм е т і н і ң м ə с е л е л е р і талқыланды.

11 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлт ан Назарбаев Анкарада Түркия Республикасының Президенті Абдулла Гүлмен кездесті. Кездесу барысында Қазақстан мен Түркия басшылары 20 жыл ішіндегі ынтымақтастықтың қорытындысын шығарып, екі елдің қарым-қатынасын од а н ə р і д а м ы т у м ə с е л е л е р і н талқылады. Қазақст ан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың құрметіне Түркия Республикасының Президенті Абдулла Гүлдің атынан ресми қабылдау жасалды. Нұрсұлтан Назарбаев қабылдауда Абдулла Гүлге түркі тілдес елдердің а р а с ы н д а ғ ы ы н т ы ма қ т а с т ы қ т ы дамытуға қосқан үлесі үшін «Алтын Қыран» орденін тапсырды.  С о л к ү н і , Қ а з а қ с т а н Р е с п у бл и к а с ы н ы ң П р е з и д е н т і Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасының Премьер-Министрі Режеп Тайып Ердоғанмен кездесу өткізді. Т а р а п т а р е к і е л д і ң с ауд а экономикалық, инвестициялық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастығының негізгі бағыттары мен даму келешегін талқылады, сондай-ақ халықаралық күн тəртібіндегі өзекті мəселелерді қозғады.  Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің бірінші отырысына қатысты.

19

Қазақстанның Мемлекет басшысы өз сөзінде түрік тарабына іс-шараны ұйымдастырғаны үшін алғыс айтты жəне алда келе жатқан мерекемен – Түркия Республикасы күнімен құттықтады. Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Қазақстанның маңызды экономикалық əріптестерінің бірі екенін атап өтті. Екі елдің арасындағы экономикалық өзара ықпалдастық жоғары қарқынмен даму үстінде. Қазақстан Республикасының Президенті е л д е р і м і з « Ж а ң а с и н е р г и я » б і р л е с ке н экономикалық бағдарламасын қабылдай отырып, өз алдарына стратегиялық маңызды мақсат қойғанына тоқталды. Қазақстан, Ресей жəне Беларусьтің құрған Кеден одағы түрік инвесторларына жаңа мүмкіндіктер ашып отыр. Ол туризм саласындағы өзара ынтымақтастықты дамытудың жоғары əлеуетін атап көрсетті. Түрік

бизнесі бұл үдеріске белсенділікпен қатысады деп күтілуде. Азия мен Еуропаны жалғастырып жатқан екі елдің геостратегиялық орналасуы ескерілсе, көлік-транзит саласындағы екіжақты əріптестікті одан əрі кеңейтуге мүмкіндіктері бар. Қазақстан мен Түркия арасында мəдени-гуманитарлық саладағы ынтымақтастық та жоғары деңгейде дамып келеді. Анкарада қыркүйекте өткен Астана


20

мəдениетінің күндері екі ел арасындағы мəдени байланысты нығайта түсті. Нұрсұлтан Назарбаев сөзінің соңында отырысқа қатысушыларға белсенді жұмыстары үшін ризашылығын білдіріп, алдағы қызметтеріне табыс тіледі. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Түркия Республикасының Премьер-Министрі Режеп Тайып Ердоған Жоғары деңгейдегі стратегиялық

ынтымақтастық кеңесі бірінші отырысының қорытындысы бойынша баспасөз-брифинг өткізді. Нұрсұлтан Назарбаев брифинг барысында Режеп Тайып Ердоғанға Қазақстан Республикасы мен Түркия Республикасы арасындағы екіжақты қарым-қатынастарды дамытуға жəне нығайтуға қосқан үлесі үшін «Алтын Қыран» орденін тапсырды.

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

Мемлекет басшысы қатысып отырғандарға қарап айтқан сөзінде, Түркиямен дипломатиялық қатынастың орнағанына 20 жыл толуы аясында осы отырысты өткізу маңызының зор екеніне тоқталды. Қазақстан Президенті Түркияның экономикасы соңғы жылдары əлемде он алтыншы, ал Еуропада алтыншы орынға көтеріліп, өндіріс индустриясы қарқынды дамыған елге айналғанын атап көрсетті. Екі мемлекет те энергетика, көлік жүйесі, ауыл шаруашылығы, білім беру, құрылыс, шағын жəне орта бизнес, банк ісі жəне туризм салаларында екіжақты байланыстарды кеңейтуге мүдделі. Қ а з а қ с т а н н ы ң Ме м л е ке т б а с шысы бұл сапар мемлекетаралық əріптестіктің тереңдеуіне тың серпін бе р і п , б а рл ы қ н е г і з г і с а л а л а рд а екіжақты ынтымақтастықтың жандануына жаңа мүмкіндіктер ашатынын айтып өтті. Түркия Республикасының ПремьерМинистрі Режеп Тайып Ердоған өз кезегінде осы сапар екі елдің өзара қарым-қатынасын жаңа сапалы деңгейге көтеретініне тоқталды. Р е ж е п Та й ы п Е р д о ғ а н с о н ы мен қатар Нұрсұлтан Назарбаевты қазақстандық спортшылардың Лонд о н О л и м п и а д а с ы н д а ғ ы т а ма ш а жетістіктерімен құттықтады. Кеңе стің бірінші отырысының қорытындысы бойынша Бірлескен мəлімдемеге, сондай-ақ Қазақстан Ре спубликасы мен Түркия Ре спубликасы президенттерінің қолдауымен 20122015 жылдарға арналған «Жаңа синергия» бірлескен экономикалық бағдарламасының іс-шарал ар жоспарына жəне Қазақст ан Республикасы Мемл екеттік қызмет істері агенттігі мен Түркия Республикас ы Ме м л е ке т т і к қ ы зм ет д и р е кт о р а т ы а р а с ы н д а ғ ы Ө з а р а т ү с і н і с т і к ту р а л ы меморандумға қол қойылды.


РЕСМИ АҚПАРАТ

12 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасына ресми сапары аясында Түркияның іскер топтарының жетекші өкілдерімен кездесу өткізді. Кездесу барысында Қазақстанның Мемлекет басшысы Түркия Қазақстанның жетекші сауда əріптестерінің бірінен саналатынын атап өтті. Соңғы жылдары екі мемлекет арасындағы тауар айналымы едəуір өсті, сондай-ақ өзара инвестициялардың көлемдері артып келеді. Экономиканың əртүрлі салаларында бірлескен ірі жобалар іске асырылуда. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан қазақстандық экономиканы жедел əртараптандыру мен жаңарту міндетін өз алдына қойып отырғанын атап көрсетті. Кездесуді аяқтай келе, Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанда шетелдік инвесторлар үшін инвестициялық қолдаудың толық жиынтығы құрылатынына жəне экономиканың басымдық салаларындағы жобаларды іске асыруға көмек көрсетілетініне тоқталды. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түркия Республикасына ресми сапары аясында қазақ-түрік бизнес-форумының жабылуына қатысты. Қазақстанның Мемлекет басшысы өз сөзінде Қазақстан сауда-экономикалық саладағы негізгі əріптестерінің бірі ретінде Түркияға айрықша назар аударатынын атап кетті. Қазақстан Президенті екі жарым жылда индустрияландыру бағдарламасы аясында сомасы 11 миллиард АҚШ долларын құрайтын 443 жоба пайдалануға берілгеніне, 100 мыңға жуық жаңа жұмыс орны құрылғанына тоқталды. Қазақстан Түркияның индустриялық дамыту тəжірибесін жоғары бағалайды. Бүгінде металлургия, энергетика, логистика, тоқыма, азық-түлік, химия өнеркəсібі мен ауыл шаруашылығы салаларында бірлескен жобаларды іске асыру үшін əлеует жеткілікті. Нұрсұлтан Назарбаев сондай-ақ қазір Орталық Азиядағы барлық шетел инвестициясының 80 проценті Қазақстанның үлесінде екенін айтып өтті. Мемлекет басшысы 2010 жылы Қазақстан Ресей жəне Беларусь мемлекеттерімен бірге Кеден Одағын құрғанын атап көрсетті. Қазақстан Президенті екі елдің кəсіпкерлері арасындағы өзара экономикалық байланыстарды нығайту кездесудің нақты нəтижесі болатынына сенім білдірді. Өз сөзінде Түркия Республикасының Премьер-

21

Министрі Режеп Тайып Ердоған Қазақстан бауырлас ел жəне Түркияның атажұрты саналатынын атап өтті. Түркия Премьер-Министрі Қазақстан мен Түркияның кəсіпкерлері үшінші елдердің нарығына шығуды ұйымдастыра отырып, онда белсенді ынтымақтастық жасауы қажеттігін қадап айтты.

Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Түркі Кеңесінің туын көтеру рəсіміне қатысты. Қазақстанның Мемлекет басшысы өз сөзінде Түркі Кеңесі мақсаты бір, міндеті орайлас түркі тілдес мемлекеттердің ортақ ұйымы екенін атап өтті. Берекесі мен бірлігі жарасқан бауырлас елдер ынтымақтастықтың 20 жылы ішінде айтарлықтай нəтижелерге қол жеткізді. Түркі Кеңесінің құрылуы тілегі бір, шығу тамыры ортақ түркі тілдес мемлекеттерді жақындастыруға жол ашты. Кеңес тығыз ынтымақтастыққа бағытталған бірлескен іс-қимылдың нақты нəтижесі болып табылады. Ұйым Хатшылығының Ыстамбұлда орналасуының ерекше мəні бар. Əлемдегі озық өркениеттерді тоғыстырған бұл қала Түркі Кеңесінің қалыптасуы мен дамуында құтты мекенге айналды. Нұрсұлтан Назарбаев түркі дүниесі 40-тан аса ұлт пен ұлыстың басын біріктіретінін атап көрсетті. Жалпы саны 200 миллионға жуық түркілер əлемдік мəдениетке айрықша үлес қосты. 2010 жылы Түркия Президенті Абдулла Гүлдің Астанаға сапары аясында Түркі академиясы


22

құрылды. Бұл ғылым ордасы түркі тілдес елдердің ортақ тарихы мен мəдениетін зерттеу жөнінде маңызды жұмыстарды жүргізуде. Қазақстан оның нəтижелі жұмыс жүргізуіне жан-жақты қолдау көрсетіп отыр.

22 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Венада өзінің ресми сапарының аясында Австрия Рсепубликасының Федералды президенті Хайнц Фишермен кездесті.

Мемлекет басшылары арасында шағын жəне кеңейтілген құрамда келіссөздер өткізілді. Кездесу барысында екі ел арасындағы саяси, сауда-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты нығайту келешегі, сондай-ақ халықаралық күн тəртібінің маңызды мəселелері талқыланды. Нұрсұлтан Назарбаев Хайнц Фишерді келе жатқан Австрия Республикасының Ұлттық күнімен құттықтады жəне Австрия халқына бақыт, өсіп-өркендеу мен аман-есендік тіледі. Сол күні, Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Австрия Республикасы Федералды президенті Хайнц Фишер келіссөздер

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

қорытындысы бойынша бірлескен брифинг өткізді. Өз сөзінде Нұрсұлтан Назарбаев Хайнц Фишерге Австрияға келіп қайтуға шақырғаны үшін алғысын айта отырып, бұл сапар елдер арасындағы əріптестіктің одан əрі дамуының маңызды белесі болатынын атап өтті. Қазақстан Президенті еліміз үшін Австрияның шағын жəне орта бизне сіндегі, «жасыл» экономикасындағы тəжірибесінің аса маңызды екеніне тоқталды. Осыған орай Қазақстанның «ЭКСПО-2017» көрме сін өткізуге берген өтінімінің тақырыбы болашақтың энергиясымен тығыз байланысты екені айтылды. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның Еуропалық О д а қ п е н с ауд а к ө л е м і 50 миллиард АҚШ долларын құрайтынын ат ап өтті. Мемлекет басшысы Австрияның Қазақстанға Еуроодақпен тереңдетілген ынтымақтастықтың жаңа бағдарламасын құруда қолдау көрсете алатынына тоқталды. Нұрсұлтан Назарбаев сапар қорытындылары елдеріміз арасындағы қарым-қатынастар қарқынды даму үстінде жəне екі мемлекеттің халқының игілігі үшін өзара ынтымақтастықты тереңдетуге мүмкіндіктер бар деп айтуға негіз бола алатынын айтты. Хайнц Фишер Өз кезегінде Қазақстан мен Австрияның екіжақты қарым-қатынастарда үлкен табыстарға жеткенін атап өтті. Хайнц Фишер Қазақст анның «ЕХРО2017» өткізуге кандидатурасына Австрияның оң көзқараспен қарайтынын атап өтті жəне Қазақстанға БҰҰ Балалар құқықтары жөніндегі комитетіне австриялық кандидатқа қолдау көрсеткені үшін алғысын білдірді. Мемлекеттер басшылары келіссөздерінің қорытындысы бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Австрия Республикасы Үкіметі арасында Автомобильмен жүктерді халықаралық тасымалдау туралы келісімге қол қойылды.

23 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Австрияның Феде-


РЕСМИ АҚПАРАТ

ралды президенті Хайнц Фишер австриялық компаниялардың көрмесін аралап көрді. Мемлекеттер басшылары көрмені аралау барысында қазақстандықавстриялық бизнес жобаларымен танысты. Бұдан басқа, тараптар бірқатар екіжақты құжатт арға – Қазақстандықавстриялық Іскерлер кеңесін құру туралы меморандумға, Қазақстанның Саудаөнеркəсіп палатасы мен Австрия Экономика палатасының Экономиканы дамыту институты арасындағы ынтымақтастық туралы меморандумға жəне «ҚазМұнайГаз» Ұлттық компаниясы» АҚ мен австриялық ОМV компаниясы арасындағы өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойды. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Австрия Республикасының Федералды президенті Хайнц Фишер Қазақстан-Австрия бизнес-форумының ашылуына қатысты. Форум басталар алдында мемлекеттер басшылары Австрияның өнеркəсіптік компаниялары көрмесіне бірге аралап көріп, қазақстандықавстриялық бизнес-жобаларын тамашалады. Бизне с-форумның ашылуы барысында Қазақстанның Мемлекет басшысы Австрия тарабына жылы шыраймен қабылдағаны жəне ісшараны ұйымдастыруда көрсеткен қолдауы үшін ризашылық білдірді. Қазақстан Президенті қазіргі уақытта елімізде

23

шетелдік капиталдың қатысуымен 10 мыңға жуық компания жұмыс істейтініне тоқталды. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстанның салықтықинвестициялық ахуалдың қолайлылығымен, тұрақты қаржылық жүйесімен ерекшеленетінін атап өтті. Ол сонымен қатар еліміз үшін жоғары технологиялық экономиканы – инновациялық, ядролық жəне нано технологияларды құрудың, сондай-ақ, қызмет көрсету, білім беру, денсаулық сақтау жəне туризм салаларын дамытудың өте маңызды екенін атап өтті. Қазақстан Президенті сөзінің соңында австриялық бизнес өкілдерін 2013 жылғы мамырда Қазақстанның елордасында өтетін VI Астана экономикалық форумына қатысуға шақырды.  С о л к ү н і , П р а г а д а Қ а з а қ с т а н Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев өзінің ресми сапарының аясында Чех Республикасының Президенті Вацлав Клауспен кездесті. Кездесу барысында мемлекеттер басшылары екіжақты ынтымақтастықтың 20 жылдағы қорытындысын шығарды. Тараптар сондайа қ э ко н ом и ка л ы қ , инвестициялық, ғылымит ех н ол о г и я л ы қ ж ə н е мəдени-гуманитарлық өзара ықпалдастық мəселелеріне назар аударды. Бұдан басқа, Тар ап т а р ха л ы қ а р а л ы қ күн тəртібінің өзекті мəселелері мен көпжақты бастамалар жөнінде пікір алмасты. Қазақстанның Мемле-


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

24

кет басшысы Прага Градтың Құрметті қонақтары кітабына қолтаңба қалдырды, онда ҚазақстанЧехия қарым-қатынастарының одан əрі нығая беретініне сенім білдірді жəне чех халқын ұлттық мерекемен – тəуелсіз Чех Республикасының құрылған күнімен құттықтады. Сол күні, Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Чех Республикасының Президенті Вацлав Клаус келіссөздер қорытындысы бойынша баспасөзге арналған бірлескен брифинг өткізді. Нұрсұлтан Назарбаев Чехияға келіп қайтуға шақырғаны үшін Вацлав Клаусқа алғыс білдірді. Қазақстанның Мемлекет басшысы 2011 жылдың қорытындысы бойынша екі ел арасындағы тауар айналымы 800 миллион доллардан асқанына жəне оны артыруға барлық жағдай жасалғанына тоқталды.

Нұрсұлтан Назарбаев өзінің қорытынды сөзінде Қазақстанда инновация жəне индустрия саласында жұмыс істейтін инвесторлар үшін айрықша жеңілдіктер жасалып отырғанын айтты. Өз кезегінде Чехия Ре спубликасының Президенті Вацлав Клаус Қазақстан Президенті сапарының екі ел арасындағы қарым-қатынастарды тереңдете түсуде маңызды стратегиялық мəні бар екеніне тоқталды. С о н д а й - а қ , Ч ех и я Ре с п убл и ка с ы н ы ң Президенті Чехия мен Қазақстан арасында шешілмеген айтарлықтай түйткілдер жоқ екенін атап өтті.

Ке л і с с ө зд е р қ о р ы т ы н д ы с ы б о й ы н ш а ведомствоаралық Əскери саладағы, денсаулық сақтау жəне медицина ғылымы салаларындағы ынтымақтастық туралы келісімге, сондай-ақ Шығыс Қазақстан облысы мен Пльзен өлкесі арасындағы сауда-экономикалық, мəденигуманитарлық жəне ғылыми-технологиялық ынтымақтастық туралы келісімге қол қойылды.

24 қазан Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Чех Республикасының Президенті Вацлав Клаус Қазақстан-Чехия бизнес-форумының ашылуына қатысты. Қазақстанның Мемлекет басшысы өз сөзінде Чехия Қазақстанның Орталық жəне Шығыс Еуропадағы маңызды сауда серіктесі екенін атап өтті. Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан оң, «дағдарыс» белең алған 2008-2009 жылдары да тоқтап қалмаған ө с уд і ң оң серпінін сақтап отырғанын атап к ө р с е т т і . 2 0 11 ж ы л ы республиканың ІЖӨ 7,5 пайызға ұлғайды. Бұдан екі жыл бұрын Қазақстанда Үдемелі индустриалдыинновациялық даму жөніндегі мемлекеттік б а ғ д а р л а м а і с ке а с ы рыла бастады. Соған сəйкес, 2015 жылға қарай Қазақстан ІЖӨ 2008 жылғы көрсеткішінің 50 пайызына дейін ұлғайтуға ниетті. Қазақстан Республикасының Президенті биылғы бизнес-форум тараптар үшін өзара тиімді ынтымақтастықты жолға қоюға жақсы мүмкіндік беретініне тоқталды. Нұрсұлт ан Назарбаев сондай-ақ чех бизнесмендерін 2013 жылдың мамырында Қазақстанның елордасында өтетін VI Астана экономикалық форумына қатысуға шақырды. Нұрсұлтан Назарбаев сөзінің соңында бизнесфорумға қатысушыларға Қазақстан мен Чехияның игілігі жолындағы бірлескен жұмыстарына табыс тіледі.


ЌР СІМ ЖƏНЕ ДИПЛОМАТИЯЛЫЌ КОРПУС

25

 Қазақстан Республикасы Сыртқы істер Министрінің шетелдерге сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары 2012 жылдың қыркүйегі – қазаны

5 қыркүйек Астанада Қазақстан Ре спубликасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов НАТО Парламенттік Ассамблеясының Президенті Карл Ламерспен кездесу өткізді. Қазақстан Республикасы Солтүстік Атлантика альянсымен екіжақты ынтымақтастықтың болашағын оң бағалайды. Осы жылдың мамырында Ержан Қазыхановтың басқарған қазақстандық делегация Чикагода өткен НАТО саммитінің жұмысына қатысты. Қазақстан Республикасы мен НАТО арасындағы тұрақты консультациялар аймақтық жəне халықаралық қауіпсіздік мəселелерін шешуге өзара тиімді тəсілдерді əзірлеуде зор мəнге ие. Қазақстан Республикасы сыртқы саяси ведомствосының басшысы Орталық Азиядағы қауіпсіздік туралы айта келе, ҚР СІМ басшысы Қазақстан Альянсқа мүше мемлекеттермен Ауғанстандағы жағдайды тұрақтандыру, соның ішінде осы елге гуманитарлық көмек көрсету арқылы ынтымақтастықты жалғастырып келетінін атап өтті.

Ержан Қазыханов атап кеткендей, Жедел əлеует тұжырымдамасы аясында жүзеге асырылып отырған Қазақстан Республикасы Қарулы күштері бітімгерлік бөлімшелерінің батыс елдері бөлімшелерімен жедел үйлесімділікке қол жеткізуі əскери саладағы ынтымақтастықтың басты бағыты болып табылады. Сыртқы саяси ведомство басшысы сондай-ақ Қазақстан жыл сайын өз аумағында Альянс елдері бөлімшелерінің қатысуымен «Дала қыраны» халықаралық оқу-жаттығуларын өткізіп жүргенін еске салды.

6 қыркүйек Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Каримовтың Қазақстан Республикасына жасаған ресми сапарының аясында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов пен Өзбекстан Республикасының Сыртқы істер министрі Абдулазиз Камиловтың кездесуі болып өтті. Ке зд е су б а р ы с ы н д а ə ң г і м е л е су ш і л е р Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы екіжақты


26

ынтымақтастық бағыттарының қазіргі жағдайы мен болашағын, халықаралық ұйымдар аясындағы өзара ықпалдастық мəселелерін талқыға салып, Орталық Азиядағы ағымдағы жағдай жайлы пікір алмасты. Министрлер кездесу қорытындысы бойынша 2012-2014 жылдарға арналған Қазақстан Республикасы мен Өзбекстан Республикасы Сыртқы істер министрлері арасындағы ынтымақтастық бағдарламасына қол қойды.

11 қыркүйек Астанада өтетін АӨСШК Мерейтойлық сессиясы мен Сыртқы істер министрлерінің IV кездесуі қарсаңында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Басшысы Ержан Қазыханов Палестина Ұлттық Əкімшілігінің Сыртқы істер министрі Рияд əл-Маликимен кездесті. Кездесу барысында əріптестер Қазақстан мен Палестинаның сыртқы саясат, эконом и к а ж ə н е қ ау і п с і з д і к с а л а л а с ы н д а ғ ы ынтымақтастығының келешегін, сондай-ақ АӨСШК аймақтық қауіпсіздікті қамтамасыз ету жəне Ислам ынтымақтастығы Ұйымы шеңберінде тараптардың өзара ықпалдасу жолындағы əлеуетін талқылады. Ержан Қазыханов Қазақстанның 1967 жылғы шекара бойынша тəуелсіз Палестина мемлекетінің құрылуын дəйектілікпен жақтап келе жатқанын жəне халықаралық қоғамдастықтың Палестинаны қолдауға бағытталған гуманитарлық акцияларын қолдайтынын атап өтті. Əңгімеле су барысында Пале стинаның Қазақстанның Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңесті шақыру бастамасына көрсетіп отырған қолдауына жəне Палестинаның аталған үдеріске белсенді атсалысуына зор мəн берілді. Палестина Сыртқы істер министрі Рияд əлМалики Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың сыртқы саяси бастамаларына, елдеріміздің арасындағы қазіргі қарымқатынастардың деңгейіне жоғары баға берді жəне жан-жақты ынтымақтастықты əрі қарай кеңейту қажеттігін алға тартты. Сол күні, Астанада АӨСШК қатысушы елдердің Мерейтойлық сессиясының жəне сыртқы істер министрлерінің төртінші кездесуінің қарсаңында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Таиланд Корольдігі Сыртқы істер вице-министрі Джуллапонг Нонсричаймен кездесу өткізді.

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

Кездесу барысында тараптар Қазақстан мен Таиландтың сауда-экономикалық жəне инвестициялық ынтымақтастығын, визалық режимді оңайлатуды жəне өзара қызығушылық тудырып отырған басқа да мəселелерді талқыға салды. Е р ж а н Қ а з ы ха н о в Ас т а н а д а Та и л а н д Корольдігі Елшілігінің ашылуымен құттықтап, дипломатиялық өкілдіктің бар болуы екі жақты ынтымақтастықты жандандыруға септігін тигізетінін атап өтті.  Сол күні, Қазақстанның сыртқы саяси ведомствосының басшысы сондай-ақ Сингапур Республикасы Сыртқы істер министрінің арнайы кіші елшісі Зайнул Абидин Рашидпен кездесу өткізді. Əңгімелесушілер Қазақстан мен Сингапур арасындағы стратегиялық əріптестікті дамытудың қарқынды сипатын сөз етті. Сауда-экономикалық қатынастарды, сингапурлық жəне қазақстандық компаниялардың жоғары технологиялар, мұнайхимия мен логистика саласындағы бірлескен жұмысын тəжірибелік мазмұнмен дамыту жəне толықтыру атап өтілді.  Сол күні, Астанада «Казахстанская правда» газетінде Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыхановтың мақаласы шықты. Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыхановтың мақаласы «АӨСШК: Азия үшін диалогтың бірегей мəдениеті»* Ертең Астанада Азиядағы өзара ықпалдастық жəне сенім шаралары жөніндегі кеңеске мүше елдердің Сыртқы істер министрлері жиналады. Кездесу Мемлекетіміздің басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың маңызды бастамасының 20 жылдығына орай өткізіледі. Бұл мерейтой – тек АӨСШК жетістіктеріне шолу жасауға себеп қана емес, сонымен қатар осынау бірегей бірлестіктің дамуының келесі кезеңіне арналған «жол картасын» бірге белгілеудің тамаша мүмкіндігі. АӨСШК – шындығында бірегей ұйым. Бұл аясында жер жүзінің алуан түрлі бөліктерінің түпкірлерін біріктірудің сəті түскен алғашқы жалғыз саяси ұйым. Қазір Азияның 24 мемлекеті Кеңестің мүшелері болып табылады, 8 ел мен 4 халықаралық ұйым бақылаушы мəртебесіне ие.

* «Қазақстанская правда» жалпыұлттық газеті, 11.09.2012 № 305 (27124) қараңыз


РЕСМИ АҚПАРАТ

Енді Ыстамбұлдан Сеулге дейінгі кеңістікте тұратын халықт арды тек географиялық жағынан осы бір ұлан-ғайыр құрлықта жай орналасуы ғана емес, сондай-ақ «Азияда барлық мемлекеттер бейбітшілік жағдайында қатар өмір сүріп жатқан, ортақ əрі бөлінбес қауіпсіздік кеңістігін құруға» саналы түрде бел буып отыруы біріктіріп отыр (АӨСШК Алматы актісінен келтірілген дəйексөз). Азияда (мəселен, қазіргі Еуропадағыдай) көзқарастың ұқсастығының жоғары деңгейі туралы сөз ету, əрине, əлі ерте. Мұның діндердің, саяси мəдениеттердің, экономикалық үлгілердің саналуандылығы секілді шынайы себептері бар. Азияның түрлі нүктелерінде əлі күнге дейін өткір қарама-қайшылықтар, тіпті қақтығыстар орын алуда. Алайда тап АӨСШК диалог пен консультациялардың тар да тайғақ жолымен жалпыға ортақ пəтуаның арқасында Азия мемлекеттерінің саяси бірлігіне арналған бүгінгі таңдағы барынша қол жетімді базасына айналып отыр. Қазақстан үшін АӨСШК идеологиясы əлдеқашан теориялық əзірлемелердің қатарынан өсіп жетілді. Кеңесті шақыру туралы бастаманы ұсыну жəне оны белсенді түрде алға жылжыту – республикамыздың өз төңірегінде болып жатқанның бəріне қатысты қам жасауының өзіндік бір басты мəні. Өйткені өзіміз ортасында орналасқан құрлықтағы оқиғалар біздің тұрақтылығымыз бен дамуымызға əсерін тигізбей қоймайды. Қазіргі замандағы игіліктің кепілі – белсенді халықаралық саясатты, соның ішінде көпжақты форумдарды құру жəне көтермелеу жолымен жүзеге асыру. АӨСШК келсек, онда 20 жылда үнқатысудың өзіндік бір ерекше мəдениеті қалыптасты деп айтуға болады. Жалпы азиялық диалогтың мұндай мəдениеті бұрын болған емес. Ол құрлығымызда орын алып отырған барлық проблемаларға қарамастан, диалогты бірте-бірте нақты сенім шараларына ауыстыра отырып, жүргізу керек екенін саналы түрде түсінуге негізделген. Жиырма жыл бұрын бұл Кеңе с Азия қауіпсіздігінің күллі ескірген жəне жаңа проблемаларын шешудің тетігі ретінде емес, керісінше өзінің даму барысында, мүше елдердің арасындағы пікір-таластардың барысында бірден болмаса да, бірте-бірте ұстанымдарын жақындастырып, өзара түсіністікті нығайтатындай, түйткілдерді шешу жолдарын тауып, əрине, дағдарыстардың алдын орағыта алатындай форум ретінде ойластырылған болатын. Өзара қатынастарында қайшылық бар бірқатар елдердің жоғары дəрежедегі өкілдерінің АӨСШК

27

аясында бір үстел басында ұдайы жиналып отыруының, қатынастардың қағидаттары мен сенім шаралары туралы құжаттарға қол қоюының өзі-ақ форумды бейбітшілікті құру ісінде пайдалы форумға айналдырып отыр. Көбінесе тап осы көпжақты форумдар дауласушы тараптарға өзара жақындасуға мүмкіндік береді, ал Азиядағы Кеңеске дейін мұндай кең ауқымды форум болған емес. АӨСШК өз əлеуетін арттырып келеді, мен, ұйым роль қақтығыстарды тікелей реттеу үдерістерінде өзінің маңызды рөлін атқаратын күн алыс емес деп ойлаймын. Мұның бəрі мүше мемлекеттердің көшбасшыларының саяси еркіне байланысты екенін есте сақтау маңызды. Кеңестің Ыстамбұл саммитінде 2010 жылы Президент Нұрсұлтан Назарбаев өзара іс-қимыл мен сенімнің практикалық шараларына біртебірте көшуіміз қажет деген пікірін айтты. Қағидаттар декларациясы, Алматы актісі, Сенім шараларының тізімдемесі, Процедуралар ережелері мен Иммунитеттер мен артықшылықтар туралы конвенция АӨСШК қызметінің барлық бағыттары бойынша іс жүзінде өзара əрекеттесу үшін кең құқықтық өрістерді жасап отыр. Бұлар ынтымақтастық пен қауіпсіздік саласында жалпы азиялық тарихта бұрын болып көрмеген, ұзақ, тіпті көпжылдық пікір-таластардың барысында келістірілген құжаттар болып табылады. АӨСШК аясында іс-қимылдардың тұжырымдамалары мен жоспарлары қабылданды, оларға сəйкес экономикалық, экологиялық жəне адами өлшемдерге сай, жаңа қауіп-қатерлермен күресу саласында сенім шаралары жүзеге асырылуда. Əскери-саяси өлшемде ынтымақтасудың өзара қолайлы жолдарын іздестіру жұмысы жүргізілуде. Бұл жалпы азиялық үдеріс үшін салыстырмалы түрде жаңа бағыт, сондықтан оған асқан мұқияттылықпен қарауды талап етеді. Сонымен қатар бұл өлшем АӨСШК мүше мемлекеттерінің арасында зор сенім мен ашықтылықты дамыту үшін құндылыққа ие болып отыр. Осыған орай Қазақстанның 2010 жылы ЕҚЫҰ-ға жəне 2011 жылы осы ұйымның Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық форумына төрағалық етуінің тəжірибесі Кеңеске пайдалы болуы мүмкін. Мемлекетіміздің басшысы сондай-ақ Кеңесті толыққанды ұйымға айналдыру идеясын ұсынды. Бұл форумымызды дамыту үшін аса заңға сыйымды жəйт. Бүгінгі таңда оның халықаралық ұйымға қажетті барлық атрибуттары бар. Базалық құжаттардан жəне сарапшылық, аса жоғары жəне жоғары деңгейлердегі уақтылы кездесулерден басқа Алматыда АӨСШК Хатшылығы жұмыс істеп тұр. 2007 жылдан бері Кеңестің БҰҰ жанындағы бақылаушы мəртебесі бар. 2008 жылы


28

АӨСШК Хатшылығы жəне ЕҚЫҰ, АМЛ, ШЫҰ, ЕурАзЭҚ, ХКҰ, ЭЫҰ жəне өзге де халықаралық ұйымдардың əкімшілік органдары арасында өзара түсіністік туралы меморандумдарға қол қойылды. Бұдан басқа, АӨСШК БҰҰ аясындағы Орталық Азияда лаңкестікпен күресу, Ауғанстан жөніндегі жұмыс топтарында жəне ЕҚЫҰ-ның алдын ала сақтандыру дипломатиясы жəне қақтығыстардың алдын алу жөніндегі жұмыс тобында əрекет етуде. Біз АӨСШК жедел жұмыс істеуіне тұрақты кеңес беруші, директивалық орган керек, онда жүйелі түрде кеңестер өткізіліп тұруы тиіс деп санаймыз. Институттандырудың бұдан арғы дамуы үшін ұйымның қаржылық жүйесін жетілдіру қажет. Қазақстан Түркияның 2014 жылға дейін жалғасатын АӨСШК тиімді əрі қарқынды төрағалығын қуаттайды. Астана Кеңесті дамыту мен сенім шараларын іске асыру жолында түрік төрағалығына бұдан əрі де барынша жəрдемдесуге дайын. Форумды азиялық ынтымақтастықты дамыту, өзара түсіністікті, əлбетте, азиялық бірлікті тереңдету жолында одан əрі өзгерту – уақыттың баламасы жоқ күттірмейтін талабы.

12 қыркүйек Қазақстан Республикасының сыртқы саяси ведомствосының Басшысы Ержан Қазыханов Астанада АӨСШК Мерейтойлық сессиясы мен оған мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің ІV кездесуінің аясында бірқатар екіжақты кездесулер өткізді. Қазақстан мен Ресей Федерациясы сыртқы саяси ведомстволарының арасындағы сындарлы өзара ықпалдастыққа тоқтала отырып, Ержан Қазыханов пен Ресей Федерациясы Сыртқы істер министрлігінің Басшысы Сергей Лавров екіжақты ынтымақтастықтың өзекті мəселелерін жəне БҰҰ, ШЫҰ, ЕурАзЭҚ, ТМД жəне ҰҚШҰ секілді халықаралық ұйымдар шеңберіндегі бірлескен күш-жігерді талқыға салды. Əңгіме барысында министрлер екі мемлекеттің интеграциялық үдерістерді дамытуға адалдығын, сондай-ақ аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз етуге жəне туындайтын қауіп-қатерлердің алдын алуға талпынысын растады. Түркия Республикасының Сыртқы істер министрі Ахмет Дауытоглымен кездесу барысында тараптар АӨСШК-дағы түрік төрағалығының басымдықтарын талқыға салды. Ержан Қазыханов өзінің ирандық əріптесі Али Акбар Салехимен кездесуінің барысында Иран Ислам Республикасы Қазақстанның ең маңызды аймақтық əріптестерінің бірі болып табылаты-

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

нын атап өтті. Əңгімелесушілер Қазақстан мен Иранның екіжақты ынтымақтастығының қазіргі ахуалы мен болашақтағы бағыттарын, АӨСШК аясындағы өзара ықпалдастық мəселелерін талқыға салып, Сириядағы жағдай бойынша пікір алмасты. Ержан Қазыханов Қазақстан ирандық ядролық бағдарламаның өзекті мəселесіне қатысты аталған мəселені айтарлықтай ашықтылықты ұстанып, халықаралық нормалар мен МАГАТЭ принциптерін ескере отырып, тек дипломатиялық жолмен реттеуді қолдайды деп айтып өтті. Біріккен Араб Əмірліктерінің Сыртқы істер министрі шейх Абдалла бен Заид Əл Нахаянмен əңгімелесе отырып, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Қазақстан мен БАƏ арасында орнаған берік саяси жəне сауда-экономикалық ынтымақтастыққа тоқталды. Əңгіме ке зінде экономика лық ынтымақтастықты дамытуда маңызды рөлге ие Бірлескен қазақстандық-əмірлік үкіметаралық комиссиясының жұмысына ерекше орын берілді. Қазақстан Республикасының сыртқы саяси ведомствосының Басшысы Ержан Қазыханов Бангладеш Сыртқы істер министрі Дипу Монимен халықаралық қауымдастықтағы ағымдағы жағдайды талқылай келе, Бангладеш Халық Республикасының халықаралық бітімгершілік күш-жігеріндегі жəне Қазақстанның АӨСШК жөніндегі бастамаларын қолдаудағы белсенді рөліне тоқт алды. Минист рлер екіжақты ынтымақтастықты нығайту жолдарын талқылады. Ержан Қазыханов Израиль Мемлекетінің Сыртқы істер министрлігі Бас директорының орынбасары Пинхас Авивимен кездесудің барысында АӨСШК жəне екі жақты байланыстарға қатысты мəселелерді талқыға салды. Е р ж а н Қ а з ы ха н о в И з р а и л ь д і ң ау ы л шаруашылығындағы озық технологиялар, су ресурстарын басқару, жоғары технологиялық дамыту секілді АӨСШК үшін маңызды салалардағы белсенді ынтымақтастығына тоқталды. Қазақстан Израильді осы аймақтағы озық технологиялар мен бірегей ғылыми зерттеулердің елі ретінде қарастырады. Израиль əлемнің ғылыми əзірлемелер мен техникалық жаңалықтарға негізделген, ғылымды қажетсінетін тауарларды өндіруге бағдарланған айтарлықтай əртараптандырылған жəне орнықты экономикаларының қатарына кіреді.

• Сол күні, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңеске мүше елдердің сыртқы істер


РЕСМИ АҚПАРАТ

министрлері кездесуінің қорытындысы бойынша баспасөз мəслихатында ресми сөзін сөйледі.*

13 қыркүйек Түркі мəдениеті халықаралық ұйымына (ТҮРКСОЙ-ға) мүше елдердің ЮНЕСКО істері жөніндегі Ұлттық комиссиялары мен Комитеттерінің кеңесі ашылды. Биыл кеңеске ТЮРКСОЙ құрамына кіретін 14 мемлекет пен автономиялық өңірлердің өкілдері, сондай-ақ ТЮРКСОЙ, Түркі кеңесі мен ЮНЕСКО аймақтық кеңселерінің басшылары қатысты. Кеңе стің ашылуында Қазақст ан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов құттықтау сөзін сөйледі.** Кеңес елеулі түрде ЮНЕСКО-ның барлық бағыттары бойынша ТҮРКСОЙ-ға мүше елдердің арасындағы ынтымақтастықты нығайтуға бағытталған. Құттықтау сөзін айта отырып, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов «түркітілдес елдер мен өңірлердің басшылары тарабынан тілдік кеңістіктің, тарих пен мəдениеттің ортақтылығына негізделген саяси, экономикалық жəне мəдени ынтымақтастықтың келешегіне көп көңіл бөліне» бастағанына назар аударды. Қазақстан Республикасының сыртқы саяси ведомствосының Басшысы Ержан Қазыханов ЮНЕСКО-ның қаржы дағдарысын ескере отырып, екі жəне одан да көп түркітілдес елдер мен аймақтар қызығушылық танытқан жобаларын жүзеге асыруда өзара көмек пен қолдаудың тетіктерін талқылау ерекше маңызды екеніне тоқталды. Түркі Кеңесінің Бас хатшысы Халиль Акынджи түркі əлемінің мұрасын ең жоғары деңгейде сақтау жолындағы қызметті қолдау сенімді түрде сезіліп отырған қазіргі шақта ұлттық мұра нысандарын ЮНЕСКО-ның Бүкілəлемдік мұра нысандарының тізіміне енгізу үшін саяси жəне институттандыру негізі пайда болды деп атап көрсетті.

17қыркүйек Астанада министрлер Ержан Қазыханов пен Əсет Исекешевтің басқаруымен сыртқы істер мен индустрия жəне жаңа технологиялар

29

министрліктері арасында бірлескен кеңесі болып өтті. Кеңеске Қазақстан Республикасының шет елдердегі мекемелерінің шет елдермен саудаэкономикалық өзара ықпалдасу мəселелері үшін жауапты экономикалық кеңесшілері шақырылды. Кеңесте сөз сөйлей отырып, Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов инвестицияларды тартуға қолайлы жағдай туғызу мақсатында Қазақстанды бизнес жүргізу мен инвестицияларға тартымды ел ретінде ақпараттандыруды арттыру, инвесторлар үшін жеңілдіктер мен артықшылықтарды қамтамасыз ету, шет ел компанияларына фискалдық, қаржылық жəне қаржылық емес тетіктер арқылы айрықша жағдайлар туғызу сияқты ынталандыратын үш пакеттің көзделіп отырғанын атап өтті.*** Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің жəне шет елдердегі мекемелерінің қызметкерлеріне қайырыла отырып, Министр: «Бұл бағытта ешқандай немқұрайлылық пен бюрократиялық енжарлық болмауы тиіс. Шет елдік мекемелеріміздің жұмысындағы экономикалық дипломатия шеткері дипломатия болмауы қажет жəне ол Қазақстан экономикасына тікелей инвестициялардың лектерін əртараптандыруды қамтамасыз етуі керек», - деп атап кетті. Кеңестің барысында сондай-ақ Қазақстан Республикасының Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешев, Қазақстан Республикасы Сауда-өнеркəсіп палатасының Президенті Сабыр Есімбеков, сондай-ақ Қазақстанның шет елдердегі мекемелерінің өкілдері қарастырылып отырған тақырыптағы нақты ұсыныстарымен сөз сөйледі. Пікірталас қорытындысы бойынша Кеңестің хаттамасы қабылданды.

19 қыркүйек Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Астанада Түркияның Қазақстандағы жаңадан тағайындалған Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Омер Бурхан Тузель мен Словакия Республикасының Қазақстандағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Любомир Регакты қабылдады. Кездесу барысында Ержан Қазыханов пен Омер Тузель екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен болашағы туралы пікір ал-

* Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 12.09.12 сөйлеген сөзінің толық мəтінін www.mfa.kz ресми сайтынан қараңыз. * * Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 13.09.12 сөйлеген сөзінің толық мəтінін www.mfa.kz ресми сайтынан қараңыз. *** Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің 17.09.12 сөйлеген сөзінің толық мəтінін www.mfa.kz ресми сайтынан қараңыз.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

30

масып, 2012 жылдың қазан айына жоспарланған Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Түркияға жасайтын ресми сапарына дайындық барысын талқылады. Астанада өткен АӨСШК Мерейтойлық сессиясы мен ұйымға қатысушы елдердің сыртқы істер министрлерінің IV кездесуінің қорытындылары бойынша пікір алмасу болып өтті. • Сол күні, Аст анада Қазақст ан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Республика Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның таныстырылымында баяндама жасады. Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыхановтың Республика Президентінің жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссияның «2011 жылғы Қазақстан Республикасындағы адам құқықтарының ахуалы туралы» баяндамасының таныстырылымында сөйлеген сөзі (Астана, 2012 ж. 19 қыркүйегі) Құрметті ханымдар мен мырзалар! Қазақстанның тəуелсіздіктің алғашқы күндерінде таңдаған қозғалысының бағыты өзгермей қалып отыр. Бұл қозғалыс анағұрлым дамыған демократияға, заңның жоғары тұруына жəне əркімнің құқықтары мен бостандықтарын қорғауға бағытталған. Қазіргі уақытта елімізде ұлттық құқық қорғау тетіктерін күшейту жолымен құқықтық негізді жетілдіру жалғасуда. Елімізде адам құқықтарын қорғау жүйесін жетілдірудің нақты шаралары Президент Н.Ə.Назарбаев бекіткен 2009-2012 жылдарға арналған Адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспарының жəне 2010-2020 жылдарға дейінгі кезеңге арналған Қазақстан Республикасының құқықтық саясат тұжырымдамасының аясында көзделген. Осы бағдарламалық құжаттар мемлекеттік органдарды, ҮЕҰ мен халықаралық ұйымдарды тартып, адами өлшемдегі анағұрлым тиімді, дəйекті де үйлестірілген саясатты жүзеге асыруға септігін тигізе отырып, ойдағыдай іске асырылуда. 2011 жылы Қазақстанның ИЫҰ жəне ШЫҰ сынды беделді халықаралық ұйымдарға төрағалық еткенін, сондай-ақ БҰҰ мен ЕҚЫҰ- да өз жұмысын белсенді түрде жалғастырғанына назар аударғым келеді. Қазақстанның ИЫҰ-ға төрағалығы барысында тұрақты жұмыс істейтін Адам құқықтары жөніндегі комиссия құрылды. Бұл комиссия мұсылман елдердің арасында барлық қатысушы

мемлекеттерде азаматтық құқықт ар мен бостандықтарды қамтамасыз етіп, жағдайды жақсарту мəселесі бойынша диалогты жолға қоюға мен тəжірибе алмасуға арналған тұғырға айналуы тиіс. Қ а з а қ с т а н т ə у е л с і з д а м уд ы ң к ү л л і кезеңінде адамның ажырамас құқықтары мен бостандықтарының қамтамасыз етілуі маңызды болып табылатын жаһандық үдерістерге белсенді түрде кірігу саясатын жүргізіп отыр. Бүгін таныстырылып отырған баяндамада ұлттық заңнама мен құқықтың қолданылу тəжірибесінің адам құқықтары саласындағы халықаралық стандарттарға сай келуіне қатысты оларға талдау жасалған. Онда халықаралық жəне үкіметтік емес құқық қорғау ұйымдары тарабынан көңіл бөлінген адамның азаматтық, саяси, экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени құқықтарының сақталу мəселелері толық қамтылып отыр. Бұл құжат еліміздің адам құқықтары саласында жұмсап отырған күш-жігерінің жəне Қазақстанның адами өлшемдегі жалпыға бірдей қабылданған стандарттар мен міндеттемелерге бейілдігінің нақты көрсеткіші болып табылады. Адам құқықтарын ілгерілету мен қорғау əлемдік тəжірибе ескерілмей мүмкін емес жəне бұл факт көбінесе Азаматтық жəне саяси құқықтары сондайақ экономикалық, əлеуметтік жəне мəдени құқықтар туралы халықаралық пактілерді қоса алғанда Қазақстанның адам құқықтары саласындағы конвенциялар мен шарттардың көпшілігіне қосылу туралы шешімін анықтап берді. Осы бағыттағы жұмыс белсенді түрде жалғасуда. Қазақстан БҰҰ шарттық органдарына негіз құрайтын құқық қорғау конвенцияларының орындалуы туралы баяндамаларды оқтыноқтын ұсына жəне олардың қорытынды ұсынымдарының іске асырылуына барынша күш сала отырып, адам құқықтарының сақталуын бақылаудың халықаралық тетіктерімен тұрақты ынтымақтастықты орнатып отыр. Қазақстан 2010 жылдың ақпанында БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Кеңесінің шеңберінде өзіміз қол жеткізген нəтижелерді бағалауымызға жəне жаңа қауіп-қатерлерге байланысты азаматтарымыздың құқықтарын қорғауды одан əрі күшейту жолында болашақтағы міндеттерді анықтауымызға мүмкіндік берген, өзінің алғашқы Əмбебап кезеңдік шолуынан ойдағыдай өтті. Қазақстан Əмбебап кезеңдік шолудың барысында ұсынылған БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің, ҮЕҰ ұсынымдарын, БҰҰ шарттық органдары мен Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің арнайы рəсімдерін толық іске асыруға бұдан былай да күш салуға ниетті. 2011 жылдың шілдесінде БҰҰ Адам құқықтары


РЕСМИ АҚПАРАТ

жөніндегі комитетінде ҚР-дың Азаматтық жəне саяси құқықтар туралы халықаралық пактіні орындауы туралы алғашқы ұлттық баяндаманы қорғау болып өтті. Осы баяндаманы қорғау барысында Комитеттің сарапшылары мемлекетіміздің ұлтаралық жəне конфессияаралық келісімді, азаматтардың сайлау құқықтарын, азаматтардың білім алуға құқықтарын қамтамасыз ету бойынша саясатына, сондай-ақ Адам құқықтары саласындағы ұлттық іс-қимыл жоспарының ережелеріне, мемлекетіміздің əйелдер мен еркектердің тең құқықтары мен мүмкіндіктерін қамтамасыз ету саясатына оң бағасын берді. Болып өткен көрсетілген ұлттық баяндаманы қорғау ҚР Үкіметінің халықаралық əріптестермен, құқық қорғау ҮЕҰ жəне Адам құқықтары жөніндегі кеңестің адам құқықтарын қамтамасыз етудің ұлттық жүйесін одан əрі жақсарту жолындағы құралдарымен бірге мақсатты жұмыстың бір бөлігіне айналды. Өзінің барлық əріптестермен ашық сындарлы ынтымақтасуға əзір екенін растай отырып, Қазақстан 2009 жылы БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің арнайы рəсімдерінің мандаттарын ұстаушылардың бəріне тұрақты шақыруды жіберді. Осы шақыруға сəйкес жеткілікті баспана туралы мəселе жөніндегі Арнайы баяндамашы Ракель Рольник, азаптаулар туралы мəселе жөніндегі Арнайы баяндамашы Манфред Новак, білім алуға құқық жөніндегі Арнайы баяндамашы Кишор Сингх Қазақстанға келіп қайтты. Үстіміздегі жылдың күзінде адам құқықтарын жүзеге асыру үшін БҰҰ-ның құлдықтың себепсалдарын қоса алғанда оның қазіргі түрлері туралы мəселе жөніндегі Арнайы баяндамашысы Г.Шахинянның, сондай-ақ БҰҰ-ның уытты жəне қауіпті өнімдер мен қалдықтарды заңсыз тасымалдау мен көмудің қолайсыз салдары туралы мəселе жөніндегі Арнайы баяндамашысы К.Георгескудің Қазақстанға сапары жоспарланып отыр. Сонымен қатар БҰҰ Бас Хатшысының орынбасары, БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі Жоғарғы Комиссары Н.Пиллэй ханымның ү.ж. шілдесінде Қазақстанға жасаған сапарын да атап кеткеніміз жөн. Қазақстан БҰҰ тиісті конвенцияларының, халықаралық құқықтың басқа құжаттарының аясында өзіне алған барлық міндеттемелерін ұстанып отыр. Біз адам құқықтары саласындағы халықаралық құралдарды ратификациялаудың маңыздылығына қарамастан, оларды тиісінше қолдану негізгі міндетіміз болып табылатынын анық түсінеміз. Сондықтан мен Қазақстан Үкіметінің ұлттық заңнаманың жəне құқық қолдану тəжірибесінің халықаралық стандарттарға

31

сай келуін жəне адам құқықтарын қорғаудың тиімді ішкі құралдарына кепілдік беруді қамтамасыз ету үшін күш салуды жалғастыруға деген берік ниетін атап өткім келеді. Тек барлық деңгейлерде өзара ықпалдасудың жəне белсенді ынтымақтасудың арқасында жəне барлық мүдделі тараптардың арасында ғана ең жоғары деңгейде қамтамасыз етуге болады. Таныстырылып отырған баяндаманың бір жолғы зерттеу емес, тұрақты да жүйелі сипатқа ие екеніне, осы бағыттағы, бірінші кезекте, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі комиссиясының жүргізіп отырған дəйекті де мақсатты жұмысын айғақтайтынына назар аударуыма рұқсат етіңіздер. Баяндамадағы қорытындылар мен ұсынымдар демократиялық институттардың тəжірибесінде адам құқықтарын ілгерілету жəне одан əрі жетілдіру мақсатында үкіметтік жəне үкіметтік еме с с екторлардың бірле скен жұмысын жалғастыруға қосымша түрткі болады деп сенім білдіргім келеді. Назарларыңызға рахмет.

20 қыркүйек Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Астанада Кения Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Тұрақты хатшысы Туита Муангиді қабылдады. Кездесу барысында Ержан Қазыханов пен Туита Муанги екіжақты сауда-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен болашағы туралы пікір алмасты. Əңгімелесушілер туризм саласында өзара ықпалдастыққа зор əлеует бар екенін атап өтіп, сауда-экономикалық байланыстарды дамыту үшін соңғы уақытта оң динамика байқалған бизнес-форумдарды өткізіп отыру мүмкіндігін талқыға салды. Сонымен қатар, кениялық жастарды Қазақстан жоғары оқу орындарында оқыту, студенттер жəне оқытушылармен алмасу мəселелері де басты назарда болды. Ержан Қазыханов Қазақстан мен Кенияның сыртқы саяси ведомстволары арасында өзара ақпарат алмасуды жолға қою ұсынысын білдірді, бұл болашақта өзара түрлі бастамаларды қолдауға мүмкіндік бермек. Жауапты хатшысы Рəпіл Жошыбаев пен Кения СІМ Тұрақты хатшысы Туита Муангидің кездесуінің барысында Қазақстан Республикасы мен Кения Республикасы сыртқы істер министрліктері арасындағы Өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды.


32

28 қыркүйек

Қ

а з а қ с т а н Ре спубликасы Президенті Н ұ р с ұ л т а н Назарбаевтың 2012 жылғы 28 қыркүйектегі Ж а рл ы ғ ы м е н ə й г і л і , кəсіби дипломат Ыдырысов Ерлан Əбілфайызұлы Қ а з а қ с т а н Республикасының Сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Ерлан Ыдырысов өзінің еңбектегі қызметін КСРО Сыртқы э ко н ом и к а л ы қ б а й ланыстар жөніндегі Мемлекеттік Комитеті тарабынан жұмысын і с т е п ж ү р г е н же р і Пəкстаннан бастады. Ол 1985 жылдан бастап өзінің дипломат ретіндегі жолын Қазақ КСР Сыртқы істер министрлігі жүйесінде жалғастырып, мансап сатысында екінші хатшыдан бөлім меңгерушісіне дейін көтерілді. Ол 1992 жылы Қазақстан Республикасының Біріккен Ұлттар Ұйымы жанындағы Нью-Йорктегі (АҚШ) Тұрақты өкілдігінің бірінші хатшысы лауазымын атқара бастады. Одан кейін, 1995 жылдан бастап ҚР СІМ Америка елдері басқармасы бастығы қызметін атқарады жəне Ерекше тапсырмалар жөніндегі Елші ретінде егемен Қазақстанның сыртқы саясатын қалыптастыруға белсене қатысады. Өзін терең ойлы, білікті қызметкер етіп танытқан Ерлан Əбілфайызұлы кейіннен Қазақстан Республикасы Президентінің Халықаралық мəселелер жөніндегі көмекшісі болып тағайындалады. Ал 1997 жылы ол ҚР Сыртқы істер министрілігіне енді Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің бірінші орынбасары лауазымында қайта оралады, ал 1999 жылы Ерлан Ыдырысов Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі болады. Ерлан Əбілфайызұлы көпқырлы дипломатия аясында еліміздің ұстанымын нығайтуға, аймақтық жəне халықаралық деңгейде ықпалдасу үдерістерін дамытуға, жаһандық жəне өңірлік қауіпсіздікке төнетін қауіп-қатерлерді бейтараптандыру жолында көп күш жұмсады. Ол Қазақстанның əлем қоғамдастығының

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

с саяси, экономикалық ж жəне мəдени өрісіндегі қ а т ы с у ы н ке ң е й ту , я қаруды таядролық р а т п ау м ə се л е л е р і н ққоса алғанда əл емде ж жаһандық жəне өңірлік ққауіпсіздікті нығайту ж жолында кеңінен ойл лап, жедел əрекет ете б білуімен сипатталады. Мəселен, 2002 жылд дан 2007 жылға дейінгі кке з е ң д е , Қ а з а қ с т а н Республикасының Ұлыбритания жəне Солтүстік Ирландия Қ Құрама Корольдігіндегі Төтенше жəне Өкілетті Е Елшісі болып, сондай-ақ Ш Швеция Корольдігінде, Н Норвегия Корольдігінде ж ə н е И рл а н д и я Ре с п у бл и ка с ы н д а б ұ л міндетті қоса атқарып жүргенде Ерлан Ыдырысов Қазақстан Мемлекет басшысының Патшайым II Елизаветамен, Премьер-Министр Тони Блэйрмен жəне тағы басқа да тұлғалармен жемісті келіссөздерді ұйымдастыра отырып, мемлекеттердің осы тобымен Қазақстанның екіжақты ынтымақтастығын дамытуға елеулі үлес қосты. А л 2 0 0 7 ж ы л ы қ ы р к ү й е г і н д е Е рл а н Əбілфайызұлы Қазақстан Республикасының Америка Құрама Штаттарындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі жəне Бразилия Федеративтік Республикасында бұл міндетті қоса атқарушы болып тағайындалады. Қазақст ан Республикасы Презид енті Нұрсұлтан Назарбаевтың Америка Құрама Штаттарына, соның ішінде Ядролық қауіпсіздік жөніндегі Жаһандық Cаммитке қатысу үшін барған ресми сапарларының аса табысты өтуі де əлемнің осы жоғары дамыған жетекші елінде атқарған Елшінің жемісті дипломатиялық қызметін айғақтай түседі. Осы Саммиттің қорытындысы бойынша АҚШ Президенті Б.Обаманың атынан АҚШ басшыларымен Бірлескен Мəлімдеме қабылданды жəне бірқатар маңызды келісімдер мен шарттарға қол қойылды. Е рл а н Ə б і л ф а й ы з ұ л ы н ы ң Қ а з а қ с т а н Республикасының жаһандық əлемдегі имиджі мен рөлін нығайтудағы қажырлы да табанды еңбегі Қазақстан Республикасының


РЕСМИ АҚПАРАТ

33

жоғары мемлекеттік наградаларымен - «Құрмет» жəне «Парасат» ордендерімен, «Қазақстан Республикасының т ə у ел с і зд і г і н е 1 0 ж ы л » , «Қазақстан Конституциясына 10 жыл», Қазақстан Республикасының П а рл а м е н т і н е 1 0 ж ы л » мерейтойлық медалдерімен, сондай-ақ бірқатар басқа марапаттаулармен лайықты бағаланған жəне атап өтілген.

3 қазан Вашингтонда Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ерлан Ыдырысовтың АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Хилари Клинтонмен кездесуі өтіп, оның барысында Қазақстан мен Америка Құрама Штаттары арасындағы стратегиялық əріптестіктің басым бағыттары талқыланды. Хилари Клинтон Қазақстанға Ауғанстанды тұрақтандыру жөніндегі халықаралық күшжігерге қолдау көрсеткені үшін, соның ішінде Солтүстік таратушы торабын дамытудағы еліміздің сындарлы рөлі, сондай-ақ Ауған ұлттық қауіпсіздік күштеріне жəрдемдескені үшін алғысын білдірді. Мұнымен қатар Қазақстанның аймақтағы сауда-экономикалық байланыстарды нығайтуға бағытталған «Жаңа Жібек жолы» бастамасын іске асырудағы белсенді рөлі аталып өтті. А м е р и ка л ы қ д и п л омат Қ а з а қ с т а н н ы ң ядролық қаруды таратпау жəне қарусыздану

с аласындағы ғаламдық көшбасшылығын жоғары бағалады. Оның айтуынша, «ядролық қарусыздану туралы сөз болғанда Қазақстанмен тəжірибесі жəне сенімділігі бойынша тең келе алатын тек бірнеше ел ғана бар.» Ол Қазақстанды халықаралық қауіпсіздіктің өзекті мəселелеріндегі маңызды ойыншысы ретінде сипаттай отырып, өзінің біздің елге 90шы жылдары, Бірінші ханым кезінде жəне 2010 жылы Мемлекеттік департамент басшысы ретінде келгенін айтты. Оның айтуынша, осы қысқа уақыт ішінде Қазақстан «тамаша ілгерілеуге» қол жеткізді. Кездесу нəтижелері бойынша Қазақстан мен АҚШ-тың сыртқы саяси ведомстволарының басшылары баспасөз мəслихатын өткізіп, кездесудің негізгі қорытындылары туралы хабарлады.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

34

 Шетелдердің мемлекет, үкімет басшыларының, ресми азаматтарының, аймақтық жəне халықаралық ұйымдар басшыларының Қазақстан Республикасына сапарлары, кездесулері, сөйлеген сөздері мен сұхбаттары 2012 жылдың қыркүйегі – қазаны 6 қыркүйек

10-13 қыркүйек

Аст анада Қазақст ан Ре спубликасы Экономикалық даму жəне сауда министрі Бақытжан Сағынтаевтың БҰҰ Тұрақты Үйлестірушісі жəне БҰҰДБ Қазақстандағы Тұрақты өкілі Стивен Туллмен кездесуі болып өтті. С т и в е н Тул л 2 0 11 ж ы л ы б а с т а л ғ а н «Қазақст андағы Мыңжылдықты дамыту мақсаттарына жетуді жылдамдату үшін мемлекеттік басқарудың есептілігін к ү ш е й т у » ш е ң б е р і н д е г і ЭД С М - н ы ң БҰҰДБ-мен бірлескен жұмысына алғысын білдірді. Жобаның мақсаты – мемлекеттік органдардың есептілігін күшейту, мемлекеттік о р г а н д а рд ы ң ж ұ м ы с т и і м д і л і г і н а рт т ы ру жəне азаматтық қоғамның мемлекеттік органдардың бағалауына қатысуына жағдай жасау жолындағы Қазақстан Республикасы Үкіметінің бастамасын қолдау. Кездесу барысында мемлекеттік қызметтерді көрсету жүйесін жақсартуға жəне сапасын бағалауға қатысты бірлескен жобалардың мəселелері мен БҰҰДБ, сондай-ақ жалпы БҰҰ Агенттіктерінің қызметі шеңберіндегі ынтымақт астықтың басқа да бағытт ары талқыланды.

Финляндия Ре спубликасы Парламенті Қорғаныс комитетінің Төрағасы Юсси Ниинисто басқарған осы Комитеттің делегацияның Астанаға келді. Сапар барысында Ю.Ниинистоның Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісі Төрағасының орынбасары Сергей Дьяченкомен, Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Халықаралық қатынастар, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің Төрағасы Икрам Адырбековпен, Қазақстан Республикасы Парламенті Мəжілісінің Халықаралық істер, қорғаныс жəне қауіпсіздік комитетінің Төрағасы Мəулен Əшімбаевпен, «Қазақстан – Финляндия» ынтымақтастығы тобының жетекшісі Қ.Сұлтановпен, ҚР Қорғаныс Вице-министрі Б.Майкеевпен, сондай-ақ ҚР ҰҚК Төрағасының орынбасары Полковник Г.Амринмен кездесулері болып өтті.

10 қыркүйек Астанада Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының Төрағасы Қайрат Мəми Вьетнам Социалистік Республикасының Президенті Чыонг Тан Шангпен келіссөздер өткізді. Ке зде су барысында парламент ара лық байланыстардың Қазақстан мен Вьетнам арасындағы екі жақты қатынастарды дамытудағы маңыздылығы атап көрсетілді. «Парламент Сенаты парламентаралық өзара ықпалдасуды жандандыруды жақтайды», - деді Қайрат Мəми жəне қазақст андық депутаттарды вьетнамдық əріпте стерінің заңнама саласындағы тəжірибесі қызықтырып отырғанын атап кетті. Вьетнам Президенті сонымен бірге парламентаралық ынтымақтастықты қуатт айтын пікірін білдіріп, Қайрат Мəмиді өз еліне ре сми сапармен баруға шақырды.

2-5 қазан Финляндия Республикасының ЕО істері жəне сыртқы сауда жөніндегі министрі Александер Стубб Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Финляндия Үкіметаралық комиссиясының кезекті отырысына қатысу үшін сапармен келді. Александер Стубпен бірге инновациялар, энергияны үнемдеу, технологиялар, тау-кен өнеркəсібі, құрылыс, білім беру саласындағы фин компанияларының 70-80 өкілінен тұратын делегация ілесіп жүрді. Ол сапар барысында Қазақстан Республикасының Премьер-министрі Серік Ахметовпен, Қазақстан Республикасы Премьерминистрінің Орынбасары – Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешевпен, Қазақстан Республикасы Білім жəне ғылым министрі Бақытжан Жұмағұловпен, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басшысы Григорий Марченкомен, Астана қаласының əкімі Иманғали Тасмағамбетовпен, Алматы қаласының əкімі Ахметжан Есімовпен кездесті. Бұдан басқа, Астана жəне Алматы қалаларына жасаған сапарлардың аясында «ҚазақстанФинляндия» екі бизнес-Форумы өтті.


РЕСМИ АҚПАРАТ

5 қазан Астанада Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Сарыбай «АӨСШК: Азиядағы қауіпсіздік идеясынан оның сəулетін құруға қарай» ғылыми-практикалық конференциясында сөз сөйледі. Құрметтi Чен Гопин мырза! Құрметтi Дахер мырза! Жоғары мəртебелiлер! Конференцияның құрметтi қатысушылары! Қазақстан Ре спубликаның Президентi Нұрсұлтан Назарбаев дəл 20 жыл бұрын 1992 жылдың 5 қазанында БҰҰ Бас Ассамблеясының 47-ші сессиясында Азиядағы Өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары жөніндегі кеңесті шақыру туралы бастама көтеріп, сөз сөйлеген болатын. Бүгiнгi конференциямыз АӨСШК 20 жылдығына арналып отыр, соған орай сiздердi осы атаулы күнмен құттықтап қоюға рұқсат етіңіздер. Өткен жиырма жыл ішінде АӨСШК-ке мүше барлық мемлекеттердің атқарған орасан зор жұмысының арқасында бізге Азия континентінде бейбітшілік пен сенім орнату идеясынан қауiпсiздiк пен өзара түсіністікті нығайтудың тəжірибелік қадамдарына дейінгі ұзақ жолдан өтудің сəтi түстi. Кеңестің географиясы айтарлықтай кеңейіп, ынтымақтастықтың негізгі бағыттары мен сенім шаралары айқындалды. Үстіміздегі жылы Түркітілдес елдердің Парламенттік ассамблеясы АӨШСК байқаушысы мəртебесіне ие болды. Бірқатар негіз қалайтын құжаттар қабылданып, мүше мемлекеттердің отырыстары мен кездесулері тұрақты негізде əртүрлі деңгейде өткізілуде. 2012 жылдың 12 қыркүйегінде Астанада өткен АӨСШК-тің Мерейтойлық сессиясы мен Сыртқы істер министрлерінің 4-ші кездесуі үстіміздегі жылғы негізгі іс-шаралардың бірі болғаны өздеріңізге мəлім. АӨШСК дамуына жəне нығаюына, сондай-ақ оның халықаралық аренадағы беделінің артуына елеулі үлес қосқан Түркия төрағалығының рөлін ерекше атап өткім келеді. Осы мүмкіндікті пайдалана отырып, Қытай Халық Республикасына 2014-2016 жылдар кезеңінде АӨШСК-ке келесі төрағасы болуға өз кандидатурасын ұсынғаны үшін алғыс білдіргім келеді. Мүше мемлекеттер аталған бастаманы қолдайды деп үміттемін. Конференцияның құрметтi қатысушылары! Қазіргі əлемде Азия континенті өзінің зор адами жəне табиғи ресурстарының, сондай-ақ

35

қарқынды экономикалық өсуінің арқасында жаһандық халықаралық қатынастардың басты алаңына айналып келеді. Сонымен бірге Азия елдерінің тұрақты э ко н о м и к а л ы қ д а м у ы н а ж ə н е ө ң і р д і ң ықпалдасуына қазіргі қақтығыстардың өршуі, шиеленістің жаңа ошақтарының пайда болуы, этно-конфессиялық негіздегі қайшылықтардың күшеюі мен лаңкестік қатерлердің ұлғаюы кедергі жасауда. АӨСШК өңірі алдында тұрған, кешенді əрі өзара байланысты қауіп-қатерлер болып табылатын қауіп-қатерлер өңірлік жəне өңіраралық ынтымақтастықты керек етеді. Əлемдік тəжірибе заманауи проблемаларды шешу мемлекеттердің ұжымдық өзара іс-қимылы жағдайында ғана мүмкін болатынын көрсетіп отыр. Елдер арасындағы сенімді нығайтпай, қауіпсіздіктің жаһандық міндеттерін шешуде елеулі жетістікке қол жеткізу оңай емес. Осыған байланысты, Азиядағы қауіпсіздік жəне ынтымақтастық мəселелері бойынша бірлескен шешімдерді қабылдау үшін Форумның əлеуетін барынша пайдалану қажет. Ханымдар мен мырзалар! Біз бүгінгі конференцияны ынтымақтастықтың үш негізгі жəне өзекті бағыттарына: əскери-саяси өзара іс-қимылды дамытуға, экономикалық ынтымақтастықты нығайтуға жəне форумды одан əрі институттандыру келешегіне арнадық. АӨСШК 4-ші Министрлер кезде суінің Декларациясында келешекте Сенім шаралары каталогының маңызды бағыттарының біріне айналуға тиісті əскери-саяси өлшемдегі ынтымақтастықтың өзара тиімді жолдарын іздестіру жұмысын жалғастыру қажеттігі атап көрсетілді. Азиядағы жалғасып келе жатқан экономикалық өсу Азия елдерін байланыстарды кеңейтіп, өңірлік экономикалық бірлестіктерді құруға ынталандыруда. Осыған орай, мүше мемлекеттер арасындағы сауда жəне инвестициялық ағымдарды арттыру, сондай-ақ сауда жəне экономикалық байланыстарымызды шоғырландыру мақсатында озық технологиялармен алмасу жолымен экономикалық ынтымақтастықты дамыту жəне нығайту маңызды болып табылады. Қазақстан Президенті Н.Назарбаев Мерейтойлық сессияда сөйлеген сөзінде АӨСШК өңірдегі қауіпсіздік пен ынтымақтастықты қолдаудың институттандыру құралы ретінде ерекше маңыз бен сұранысқа ие болып келе жатқанын атап өтіп, осы Кеңесті ұйымға айналдыру идеясын


36

ұсынды. Форумды азиялық ынтымақтастықты дамыту, өзара түсіністікті тереңдету игілігіне орай одан əрі түлету – уақыт күттірмейтін заман талабы. Ф о рум д ы од а н ə р і и н с т и ту т т а н д ы ру мақсатында Кеңестің Хатшылығын нығайту жолдарын қарастыру қажет. Хатшылықтың Алматыдан Астанаға көшірілуі оның негізінде АӨШСК-ке мүше мемлекеттердің Аст анада орналасқан елшіліктерінің қызметкерлері қатарынан тұрақты өкілдер институтын құруға мүмкіндік береді. Бұрынғы, қазіргі жəне болашақ төрағалардан, сондай-ақ Хатшылық орналасқан мемлекеттің төрттілігінен тұратын АӨШСК Атқарушы

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

ко м и т е т і н қ ұ р у Ке ң е с б а с ш ы л а р ы н ы ң сабақтастығын жəне алға қойылған мақсаттар мен міндеттерді іске асыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік туғызады. Конференцияның құрметтi қатысушылары! Бүгінгі іс-шараның қорытындылары АӨШСК үдерісінің дамуына маңызды үлес қосатынына, сондай-ақ конференциямыздың барлық үш бағыты бойынша бірқатар іс-тəжірибелік ұсыныстар əзірленетініне сенемін. Конференцияның барлық қатысушыларына еңбектеріңіз жемісті болсын деп тілеймін. Ықылас қойып тыңдағандарыңызға рахмет.


37

ІІ. ЌР СІМ ЖƏНЕ ДИПЛОМАТИЯЛЫЌ КОРПУС ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ ПРЕЗИДЕНТІНІҢ ЖАҢА ТАҒАЙЫНДАУЛАР, НАГРАДТАУЛАР ТУРАЛЫ ЖАРЛЫҚТАРЫ МЕН ӨКІМДЕРІ  Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың 2012 жылдың 28 қыркүйегіндегі Жарлығымен Ерлан Əбілфайызұлы Ыдырысов Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі болып тағайындалды.  Қазақстан Республикасының Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2012 жылдың 1 шілдесіндегі Қазақстан Республикасының Малайзиядағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі, БрунейДаруссаламдағы, Филиппин Республикасындағы осы міндетті қоса атқарушы Бейбіт Бəкірұлы Атамқұловты Қазақстан Республикасының Индустрия жəне жаңа технологиялар министрлігінің Жауапты хатшысы етіп тағайындау туралы Жарлығы.  Қазақстан Республикасының Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың 2012 жылдың 17 қазанындағы Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Нұрлан Байұзақұлы Ермекбаевты Корея Халық Демократиялық Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі міндетін қоса атқарушы етіп тағайындау туралы Жарлығы. СЕНІМ ГРАМОТАЛАРЫН ТАПСЫРУ

 2012 жылдың 12 қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Италия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов Италия Республикасының Президенті Джорджио Наполитаноға сенім грамоталарын тапсырды.  2012 жылдың 3 қазанында Қазақстан Республикасының Бельгия Корольдігіндегі Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Алмаз Насреддинұлы Хамзаев Бельгиялықтардың Королі II Альбертке Сенім грамотасын тапсырды.  2012 жылдың 5 қазанында Қазақстан Республикасының Беларусь Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Ерғали Бөлегенұлы Бөлегенов Беларусь Республикасының Президенті Александр Лукашенкоға Сенім грамотасын тапсырды.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

38

ІІІ. ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ  Екі жақты ынтымақтастық ҚАЗАҚСТАН жəне АМЕРИКА Америка Құрама Штаттары

налдыру жұмысындағы өзекті кезеңдердің бірі болатын келесі жарты жылдыққа күн тəртібін тереңдетуге мүмкіндік берді.

5-6 қыркүйек

15-16 қазан

Вашингтонда Қазақстан Республикасының Женевадағы БҰҰ бөлімшесі мен басқа да халықаралық ұйымдар жанындағы Тұрақты өкілі, Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Мұхтар Тілеуберді бастаған Қазақстан Республикасының делегациясы Денсаулық жəне қауіпсіздік мəселелеріне арналған Халықаралық конференцияға қатысты. Форум делегаттарының басты назары əріптестікті дамыту, биологиялық қауіп-қатерді болдырмау жəне таралуына қарсы əрекет ету мəселелеріне аударылды. Конференцияда негізгі баяндаманы жасаған АҚШ Қорғаныс министрінің орынбасары Энди Вэбэр Қазақстанның жəне Қазақстан Ре спубликасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың жеке өзінің ғаламдық қауіпсіздікті қамтамасыз етуге, сондай-ақ қарусыздану мен ядролық қаруды таратпау үдерістерін ілгерілетуге қосқан үлестеріне жоғары бағалады. Энди Вэбэр еліміздің атқарған көптеген қомақты істерінің арасынан Қазақстан Мемлекет басшысының бұрынғы Кеңес Одағынан мұраға қалған биологиялық қаружарақты өндіретін инфрақұрылымды толық жою туралы қабылдаған шешіміне ерекше тоқталды. Сонымен қатар америкалық саясаткер жаппай қырып жоятын, соның ішінде биологиялық қару-жарақтың таралу қаупін ауыздықтауға бағытталған аймақтық, сонымен қатар жаһандық тетіктерді күшейту мен дамытудағы екіжақты жемісті ынтымақтастық пен көрсетілген қолдау үшін Қазақстан Республикасына алғысын білдірді.

Вашингтонда Энергетикалық əріптестік жөніндегі Қазақстан-Америка бірле скен комиссиясының 9-шы отырысы өтті. Қазақстан тарабынан Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрі Саят Мыңбаев, америкалық тараптан – АҚШ Энергетика министрінің Бірінші орынбасары Д.Понеман Комиссияның тең төрағалары болды. Тараптар физикалық ядролық қауіпсіздік жəне атом энергетикасы, көмірсутек ресурстары, энергияның жаңғыртылатын көздері жəне энергия тиімділігі, сəйкес сондай-ақ электр энергетикасы сияқты бағыттары бойынша ынтымақтастықтың мəселелерін талқылады.

28 қыркүйек Нью-Йоркте Ст ратегиялық əріпте стік жөніндегі Қазақстан-Америка Комиссиясының аясында Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Омаров пен Мемлекеттік хатшының Оңтүстік жəне Орталық Азия бойынша Көмекшісі Р.Блейктің тең төрағалығымен уағдаластықтарға аралық шолу болып өтті. Аралық шолу өзара əрекеттесудің негізгі мəселелері бойынша «сағатты салыстырып тексеруге», сондай-ақ Комиссияның саяси уағдаластықтарын тəжірибелік қадамдарға ай-

16-18 қазан Алматыда АҚШ, Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан, Тəжікстан жəне Түркіменстан өкілдерінің қатысуымен Министрлер отырысын қоса алғанда АҚШ пен Орталық Азия арасындағы Сауда жəне инвестиция бойынша негіздемелік келісім аясында іс-шаралар жəне екіжақты жұмыс топтарының кездесулері болып өтті. Бұл іс-шараның барысында т арапт ар өңіріміздің транзиттік əлеуетін қоса алғанда АҚШ пен ОА арасындағы сауда-экономикалық ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен келешегін, ОА елдерінің ДСҰ-ға кіруін, өңірдегі əйелдер арасында кəсіпкерлікті дамытуды, сондай-ақ ОА елдеріндегі іскерлік ахуалды жақсарту шараларын талқылады.

Канада 15-16 қазан Премьер-Министрдің орынбасары Ербол Орынбаев басқарған Қазақстан Республикасының делегациясы Калгари (Канада) қаласына сапармен барды. Қазақстандық делегацияның құрамына ҚР Бiлiм жəне ғылым министрлiгiнiң, «Кəсіпқор» КЕАҚ, «Назарбаев университеті» ДББҰ өкiлдерi кiрдi. Сапар барысында «SAIT Polytechnic» Оңтүстiк


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

Альберта Технологиялар институты жəне Атырау, Астана мен Алматы қалаларындағы «Кəсіпқор» КЕАҚ колледждері арасында Стратегиялық əрiптестiк туралы шартты жасасудың мəселелері бойынша келiссөздер өтті.

Колумбия 15 қазан Астанада Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Омаровтың жəне Колумбия Сыртқы істер министрі орынбасары Патти Лондоньоның қатысуымен Қазақстан - Колумбия саяси сыртқы істер министрліктері арасында саяси консультациялардың бірінші отырысы болып өтті. Консультацияларда саяси, сауда-экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық салаларда, сонымен бiрге өзара қызығушылық тудырып отырған басқа салаларда өзара əрекеттесудiң перспективалы бағыттары талқыланды.

ҚАЗАҚСТАН жəне ЕУРОПА Австрия 4 қыркүйек Астанада Сауда-экономикалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Австрия үкіметаралық комиссиясының 4-отырысы болып өтті. Бұл іс-шарада қазақстандық делегацияны Сыртқы істер министрінің орынбасары Алексей Волков, австриялық делегацияны Экономика, отбасы жəне жастар істері вице-министрі Бернадетте Гирлингер басқарды. Тараптар отырыстың аясында энергетика, қоршаған ортаны қорғау саласын жəне экология саласындағы жоғары технологиялар, көлік жəне инфрақұрылым, туризм, ауыл шаруашылығы, қаржы жəне банк ісі, денсаулық сақтау мен медициналық техника, стандарттау, «электрондық үкімет», шағын жəне орта бизнесті дамытуды, сондай-ақ өзара қызығушылық тудырып отырған экономикалық сипаттағы басқа да мəселелерді, (атап айтқанда, Вена-АстанаВена тікелей əуе қатынасы рейстерінің жиілігін көбейту мүмкіндіктерін жəне екі елдің мұнай құрылымдары арасындағы ынтымақтастықты) қоса алғанда екіжақты ынтымақтастықтың өзекті мəселелерінің кең ауқымын талқыға салды.

26 қыркүйек Венада «Кавказ жəне Орталық Азия -

39

дүниежүзілік экономикалық сындар кезеңінде орнықты дамуға жəрдем көрсету» конференциясы болып, оған осы өңірлердегі елдердің экономикалық саласының басшылары, сондай-ақ Экономикалық ынтымақтастық жəне даму ұйымы, Еуропалық Одақ, Еуропалық инвестициялық банк, ЕҚЫҰ жəне басқа да сол сияқты халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты. Конференцияда сауда, инвестициялар, энергетика мен туризм сияқты тақырыптар, сондай-ақ Австрия мен ЕО, жалпы, Қазақстан мен ТМД басқа елдері арасында ынтымақтастықты кеңейту мүмкіндіктері қаралып, талқыланды. Қазақстандық делегацияны Қазақстан Республикасының Экономикалық даму жəне сауда министрлігі Сауда комитетінің Төрағасы Айдар Қазыбаев басқарды. Қ а з а қ с т а н н ы ң А вс т р и я д а ғ ы Е л ш і л і г і Қазақстан Республикасының EXPO-2017 жобасының таныстырылымын ұйымдастырды, оған Азия, Африкадағы, Латын Америкасы, Океаниядағы Халықаралық көрмелер бюросына мүше, Қазақстанның өздерінде дипмиссиялары жоқ мемлекеттердің елшілері мен құрметті консулдары, сонымен қатар Австрияның СІМ, Экономикалық палатасы мен БАҚ өкілдері қатысты. Негізгі баяндаманы жасаған Қазақстан Республикасы ЭДСМ Сауда комитетінің Төрағасы Айдар Қазыбаев қатысушыларды Астанада 2017 жылы көрмені өткізудің артықшылықтары жайлы толық хабардар етті.

Мажарстан 7 қыркүйек Будапеште Қазақстан Республикасы Елшілігі мен Мажарстан Ұлттық экономика министрлігі бірлесе отырып, «Қазақ-мажар бизнес-форумын» өткізді. Қазақстан Республикасының Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Рашид Ыбыраев өзінің құттықтау сөзінде Форумға қатысушыларды Қазақстанның экономикалық жетістіктерімен, екі жақты қарымқатынастардың бүгінгі ахуалымен, сондайақ қол жеткізілген уағдаластықтарға сəйкес ынтымақтастықтың ұзақ мерзімді перспективаларымен таныстырды. Форум аясында «Қазақстанның бүгінгі экономикалық ахуалы – даму жолдары, бизнес мүмкіндіктері» тақырыбында баяндама жасалып, «Қазақстанның инвестициялық мүмкіндіктері» таныстырылымы өткізілді. Сондай-ақ жоғары дəрежеде қол жеткізілген уағдаластыққа сəйкес құрылған Мажарстан Сауда-өнеркəсіптік палатасы (СӨП) жанындағы


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

40

«Қазақ-мажар бөлімшесінің» ұлықталуы болып өтті. Бұл органның жетекшісі болып Шандор Фашимон бекітіліп, оның құрамына 40-тан аса ірі мажар компаниялары енді. Мұндай құрылымдардың Қазақстаннан басқа тек Ресеймен жəне АҚШ-пен ғана құрылғаны осы оқиғаның маңыздылығын білдіреді. Мажарстан СӨП Қазақ-мажар бөлімшесі өзара сауда-экономикалық ықпалдастықтың көкжиегін кеңейту, екі жақты ынтымақтастықтың жаңа мүмкіндіктерін табу мен іске асыру үдерістеріне жəрдемдесуі тиіс.

14 қыркүйек Мажарстанда Қазақстан Республикасының Карцаг қаласындағы Құрметті консулдығының ресми ашылуы болып өтті. Осы атаулы күнге орай өткізілген баспасөз мəслихатында Қазақстан Республикасының Мажарстан Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Рашид Ыбыраев Мажарстанда Құрметті консулдықтың ашылуы сыртқы саяси доктринаның Еуропалық бағытының маңыздылығын қуаттайды деп хабарлады. Бұл ретте дипломатиялық өкілдіктің мажар қыпшақтары тығыз орналасқан Үлкен жəне жəне Кіші Қыпшақ аймағының орталығы, кундардың бейресми астанасы – Карцаг қаласында ашылуының да үлкен мəні бар. Аймақтарды дамыту министрі Ш.Фазекаш аймақтың Мажарстан мен Қазақстан арасындағы сауда-экономикалық байланыстарды дамытуға өзінің елеулі үлесін қосатынына сенімін білдірді.

Германия 20 қыркүйек Қазақстан Республикасының Германиядағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Нұрлан Онжанова Тюрингия федералдық жеріне жұмыс сапарымен барды, онда қазақстандық дипломат осы жердің Премьер-Министрі Кристина Либеркнехтпен, жер Парламентінің (Ландтагының) Төрайымы Биргит Дитцельмен, Сауда-өнеркəсіптік палатасының Президенті Петер Хёнэмен, Тюрингия Қоғамды дамыту басқармасының Төрағасы Андреас Креймен келіссөздер өткізді, сондай-ақ Тюрингия кəсіпкерлерімен шикізаттық жəне индустриалдық əріптестік мəселелері бойынша Дөңгелек үстелге қатысты. Сапардың мақсаты өңірлік ынтымақтастық аясында Қазақстан мен Тюрингия арасындағы сауда-экономикалық қатынастарды кеңейту мəселелері, сондай-ақ осы жердің кəсіпорындарын

шикізаттық, өнеркəсіптік жəне технологиялық салалардағы жобаларды бірлесе іске асыруға тарту болып табылды. Премьер-Министр Кристина Либеркнехт, Қазақстан-Германия ынтымақтастығының əлеуетін жоғары бағалай отырып, Тюрингия жерінің Қазақстанмен екі жақты өзара ықпалдасуын жандандыруға қызығушылығын танытты. Оның пікірінше, ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, баламалы энергетика, машинажасау мен кəсіби кадрларды даярлау өзара ықпалдасу үшін федералдық жер алдынғы қатарлы орында тұрған анағұрлым перспективалы салалар бола алар еді. Тюрингия жері Парламентінің (Ландтагының) Төрайымы Биргит Дитцельмен ке зде суде Тюрингияның Германия Бундесратында болашақта төрағалық етуіне орай парламентаралық ынтымақтастықты нығайту мəселелері талқыға салынды.

27 қыркүйек Германия экономикасы Шығыс комитетінің төрағасы Э.Кордес Астанаға келіп қайтты. Сапар барысында ол Мемлекет басшысымен, Қазақстан Республикасы Индустрия жəне жаңа технологиялар министрі Əсет Исекешевпен, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Алексей Волковпен, сондай-ақ «Атамекен» Одағы» Қазақстан ұлттық экономикалық палатасы Президиумының Төрағасы – Қазақстан-Германия іскерлер кеңесінің тең төрағасы Тимур Құлыбаевпен кездесулер өткізді. Келiссөздерде ҚР мен ГФР сауда-экономикалық ынтымақт астығының негізгі бағытт ары талқыланды. Германия тарабы Нақты жобаларды анықтау жолымен шикізат, өнеркəсiптiк жəне технологиялық салалардағы əрiптестiк туралы келісімді мақсаткерлі түрде жүзеге асыруды бастауды ұсынды. Қазақстан тарабы Германия экономикасы Шығыс комитетінің аясында Қазақстанмен өзара əрекеттесу жөніндегі арнайы Экономикалық жұмыс тобын құру мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Сол күні Э.Кордес Астанада Берлин Еуразиялық Клубының 2-ші отырысына қатысты.

Грекия 15-16 қазан Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы, EXPO-2017


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

жобасының Ұлттық Үйлестірушісі Рəпіл Жошыбаев бастаған қазақстандық делегация Афиныға барып қайтты. Сапардың негізгі мақсаты EXPO-2017 Мамандандырылған арнайы халықаралық көрмені Астанада өткізу құқы жөніндегі қазақстандық өтінімнің таныстырылымын өткізу, сондай-ақ Дипломатиялық паспорттардың иелері үшін визалық талаптардың күшін жою туралы үкіметаралық келісімге қол қою болды. Сапардың аясында Рəпіл Жошыбаевтың Сыртқы істер министрінің орынбасары Костас Циароспен, СІМ еуропалық істер жөніндегі Бас хатшысы Аристидис Калогеропулос-Стратиспен кездесулері орын алды. Кездесулер барысында Грекия Сыртқы істер министрлігінің басшыларына Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Грекия Пре зиденті Кароло с Папульясқа жолдаған хаты тапсырылды. Тараптар қазақгрек ынтымақтастығын одан əрі дамыту, соның ішінде шарттық-құқықтық базаны кеңейту, Үкіметаралық комиссияның кезекті отырысын өткізу жəне Грекия Үкіметінің ресми өкілдері бастаған грек бизнесмендері делегациясының Қазақстанға сапарын дайындау мəселелерін талқылады. Грек тарабы Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың қоршаған ортаға қауіп-қатер жəне энергия тапшылығына қатысты ғаламдық проблемаларды шешуге септігін тигізетін экологиялық жəне ядролық қаруға қарсы бастамалары туралы хабардар етілді, ал Астанада EXPO-2017 өткізілуі көптеген елдер үшін энергетика саласындағы өз жетістіктері мен жаңа əзірлемелерін көрсететін платформа болмақ.

Испания 9 қазан Қазақстан Ре спубликасының Испания Корольдігіндегі Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Бақыт Дүйсенбаев Испания Патшайымы Софиямен кездесті. Қазақстандық дипломат кездесу барысында Патшайымды Қазақстанның жүргізіп отырған мəдени мұраны сақтау мен дамыту жұмысы, соның ішінде «Мəдени мұра» мемлекеттік бағдарламасы аясындағы жұмысы, Ұлы Жібек жолын жаңғырту жобасы жайлы хабардар етті. Қазақстан Елшісі мен Испания Патшайымы сондай-ақ гуманитарлық, білім беру, əлеуметтік салаларда бірлескен жобаларды іске асыру мүмкіндіктерін талқылады.

41

28 қыркүйек Римде Қазақстан Республикасының Италия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Андриан Көпмағамбетұлы Елемесов Италияның əйгілі саясаткері, бұрынғы ПремьерМинистрі, «Еркіндік халқы» партиясының лидері Сильвио Берлусконимен кездесу өткізді. Дипломат италиялық саясаткерге оның туған күніне орай Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың құттықтау хатын табыс етті. Сильвио Берлускони құттықтаулар үшін алғыс айтып, Қазақстанның Мемлекет басшысына өзінің аса жылы тілектерін жеткізуге өтінішін білдірді. Əңгіме барысында ол Астана мен Рим арасында қалыптасып отырған ынтымақтастықтың, өзара қолдау мен сенімнің деңгейін жоғары бағалады. Осыған орай Сильвио Берлускони Қазақстанды посткеңестік кеңістіктегі дамудың ең жарқын үлгісінің бірі деп есептейтініне тоқталып, Нұрсұлтан Назарбаевтың тарихи рөлін ерекше атап өтті. Италиялық саясаткер сондай-ақ Астананың аймақтық жəне геосаяси деңгейдегі өсіп келе жатқан рөлі жайлы сөз етті. Бұрынғы Премьер-Министр Қазақстан мен Италия арасындағы саяси жəне əлеуметтікэкономикалық ынтымақтастықты одан əрі дамытуға қатысты жаңа технологиялармен жəне инновациялармен алмасу саласында өзара ықпалдасуға қарқын беру қажеттілігіне, сондай-ақ дамудың шикізаттық емес секторларында басқа да бірқатар бағыттарға ерекше назар аударды.

3 қазан Римде Қазақстан Республикасының Италия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Андриан Елемесов Италия Парламенті депутаттарының тобымен кездесу өткізді. Əңгіме барысында екі ел арасында екіжақты парламентаралық ынтымақтастықтың өсіп келе жатқан деңгейі жоғары бағаланды. Италиялық депутаттар Қазақстанда жүргізіліп жатқан, азаматтық бостандықтарды кеңейтуге, биліктің түрлі тармақтары мен институттары арасындағы орнықты теңгерімге қол жеткізуге бағытталған демократиялық өзгерiстерге қатысты оң пікірін білдірдi. Əңгіме т ақырыпт арының бірі «ЭКСПО-2017» өткізуге қазақстандық өтінімді талқылау болды. Италиялық парламенттік корпустың өкілдері Қазақстанды қолдаймыз деген пікірін білдіріп, еліміздің о сындай ауқымды да айшықты


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

42

халықаралық іс-шараларды өткізу барысында жинақтаған тəжірибесін атап өтті. Андриан Елемесов Қазақстанның бизнес, мəдениет, ғылым саласындағы беделді саяси қайраткерлерді, əйгілі тұлғаларды біріктіретін Италиядағы Достар Клубын құру туралы бастаманы көтерді.

12 қазан Қ а з а қ с т а н Ре с п убл и ка с ы н ы ң И т а л и я Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Андриан Елемесов Римде Италия Сенаты Халықаралық істер жəне эмиграция мəселелері жөніндегі комиссиясының Төрағасы Ламберто Динимен кездесу өткізді. Италиялық саясаткер əңгіме барысында Қазақстанның халықаралық істердегі өсіп келе жатқан рөліне ерекше тоқталып, Астана мен Рим арасындағы одан арғы үдемелі əрі өзара тиімді ынтымақтастықтың маңыздылығын атап кетті. Л.Динидің пікірінше, Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың ядролық қару арсеналынан ерікті түрде бас тарту туралы шешімі қазіргі тарихта осы күнге дейін баламасы жоқ маңызды қадам болды. Италиялық саясаткердің сөздеріне қарағанда «дəп Қазақстан Көшбасшысының орасан зор саяси еркінің арқасында бүгінгі таңда ядролық қаруға қарсы жаһандық диалог жандана түсті». М ұ н ы м е н қ ат а р , Л . Д и н и Қ а з а қ с т а н Президентінің саяси жəне экономикалық өзара ықпалдасу мен қауіпсіздіктің еуразиялық жəне еуропалық платформаларының жақындасу барысына қосқан сүбелі үлесін жоғары бағалады. Өз кезегінде А.Елемесов Қазақстан мен Италияның жоғары жəне парламентаралық деңгейлердегі саяси диалогын одан əрі жандандырудың маңыздылығын атап көрсетті.

Нидерланд 1-2 қазан Нидерланд Парламентi Сенатының бұрынғы Президентi, Еуропа Кеңесi Парламенттiк Ассамблеясының бұрынғы Төрағасы жəне сенатор Р.ван дер Линден Астанаға сапармен келіп қайтты. Сапар барысында Р.ван дер Линденнің Қазақстан Республикасы Парламенті Сенаты Төрағасының орынбасары Александр Судьинмен, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Алексей Волковпен, Қазақстан Республикасы Мұнай жəне газ министрі Саят Мыңбаевпен, НК экономикасының ауыл шаруашылығы секторының əр түрлi

қауымдастықтары басқармасының төрағасы ретiнде ҚР АШМ Жауапты хатшысы Е.Аманмен, сонымен бiрге «Назарбаев орталығы» директоры Қанат Саудабаевпен жəне Назарбаев университеті Атқарушы Кеңесі Төрағасының орынбасары Қадиша Дайыровамен кездесулері өттi.

Польша 17 қыркүйек Астанада Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлiгiнің Жауапты хатшысы Рəпіл Жошыбаевтың, Польша Республикасы Премьерминистрінің орынбасары – Экономика министрі В.Павляктың төрағалығымен Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі қазақ-поляк үкіметаралық комиссиясының 4-ші отырысы өттi, оның барысында тиiстi қорытынды Хаттамаға қол қойылды. Бұдан басқа ҮАК шеңберiнде қазақстандық жəне поляк iскерлер топтары үшін бiрлескен бизнес-семинар болды.

Түркия 6-9 қыркүйек Анкарада Астана қаласының Мəдениет күндері өтті. Түрік астанасына елорда Əкімі Иманғали Тасмағамбетов бастаған ресми делегация келді. Мəдениет күндерінің шеңберінде ресми кездесулер, мерекелік іс-шаралар өткізілді. Астана əкімі Иманғали Тасмағамбетовтің Түркия Парламентінің Төрағасы Жемил Чичекпен ресми кездесуі барысында екіжақты ынтымақтастық мəселелері талқыланды. Атап айтқанда, Жемил Чичек: «Соңғы 20 жыл ішінде екі елдің арасындағы өзара қатынастар тұрақты дамуда, сондықтан мен Президент Нұрсұлтан Назарбаевтың үстіміздегі жылдың қазанында Түркияға жасайтын ресми сапарының осы ынтымақтастықтың маңызын одан да жоғары көтеретініне сенемін. Н.Назарбаев Қазақстанның Президенті ғана емес, түркі əлемінің көшбасшысы» деп атап көрсетті. Кездесу үстінде Астана Əкімі Иманғали Тасмағамбетов Анкара мэрі Мелих Гөкчекпен кездесіп, оның барысында ынтымақтастық туралы хаттамаға қол қойылды. Астана жəне Анкара - бауырлас қалалар.

Эстония 27-28 тамыз Таллинде Экономикалық жəне ғылыми-


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

техникалық ынтымақтастық жөніндегі қазақэстон үкіметаралық комиссиясының 3-ші отырысы өттi, оның барысында тиiстi қорытынды Хаттамаға қол қойылды. Бұдан басқа қазақстандық тараптың тең төрағасы Көлiк жəне коммуникациялар министрi Асқар Жұмағалиев Эстон Республикасы Экономика жəне коммуникациялар министрi Ю.Партспен кездесу өткізді.

ҚАЗАҚСТАН жəне АЗИЯ Қытай 5 қазан А с т а н а д а Қ ау і п с і з д і к с а л а с ы н д а ғ ы ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Қытай ішкі комитетінің 6-шы отырысы, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі мен Қытай Халық Республикасы Сыртқы істер министрлігі арасындағы саяси консультациялар болып өтті. Келіссөздерде қазақстандық тарапты Сыртқы істер министрдің орынбасары Қайрат Сарыбай, Қытайдың Сыртқы істер министрінің орынбасары Чэн Гопин басқарды. Тараптар екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі жайы мен келешегін жəне ҚР мен ҚХР құзырлы органдарының өзара əрекеттесуінің мəселелерін талқылады. Кезекті отырыстың қорытындылары бойынша Қауіпсіздік саласындағы ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Қытай ішкі комитетінің алтыншы отырысының қорытынды Хаттамасына қол қойылды.

8-10 қазан Қазақстан Республикасының Қытай Халық Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Нұрлан Ермекбаев Сянган (Гонконг) Арнайы əкімшілік ауданына сапармен барып, Қазақстан Республикасы мен Гонконгтың іскерлік топтары өкілдерінің қатысуымен өткен ІІ Қазақстандық инвестициялық форумда сөз сөйледі. Нұрлан Ермекбаев экономиканы жеделдете əртараптандыру жəне жаңғырту, оның бəсекеге қабілеттілігін арттыру Қазақстан үшін ең маңызды басымдықтардың бірі болып табылатынына тоқталды. Осы мақсатта Қазақстанда 2010 жылдан бастап Үдемелі индустриялықинновациялық дамыту жөніндегі мемлекеттік бағдарлама іске асырылуда. Дипломат Қазақстандағы арнайы экономикалық аймақтардың қызметі жайлы əңгімелеп, жаңа тех-

43

нологиялар жəне ғылыми-практикалық алмасу салаларында ынтымақтастықты дамытуға, Қазақстан мен Гонконгтың қаржы институттарының арасындағы өзара ықпалдастықтың тиімділігін арттыруға бағытталған бірқатар ұсыныстарды айтты. Нұрлан Ермекбаев Гонконгта Сянган АƏА Заң шығарушы жиналысының Төрағасы Джаспер Тсангпен, Гонконг бизнесі өкілдерімен кездесті, оның барысында жоғары технологиялар, инновациялар жəне технологиялар трансферті саласындағы іскерлік ынтымақтастықтың, қаржылық жəне инвестициялық салалардағы ынтымақт астықты кеңейтудің келешегі қаралды.

Шри-Ланка 16 қазан Коломбода Қазақстан Республикасының Шри-Ланка Демократиялық Социалистік Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісінің міндетін қо с а атқарушы Дулат Қуанышев пен Шри-Ланка сыртқы саяси ведомствосының басшысы Гамини Лакшман Пейристің кездесуі болып өтті. Күн тəртібіндегі басты мəселелердің бірі ШриЛанканың Президенті Махинда Раджапакстың биылға жоспарланған Қазақстанға жасайтын ресми сапарына дайындық барысын талқылау болды. Ке з д е с у б а р ы с ы н д а Қ Р П р е з и д е н т і Н.Назарбаевтың 2011 жылы Шри-Ланка Президентімен кездесуі серпін берген екіжақты өзара ықпалдастықтың кеңейгені атап өтілді. Осыған орай Шри-Ланка Сыртқы істер министрі Г.Л.Пейристің биыл мамырда Қазақстанға жасаған сапары жəне Коломбода өткен СІМ арасындағы консультациялар жоғары деңгейдегі алдағы сапардың мазмұнын толықтыру жəне мақсаттарын нақтылау жолындағы маңызды қадамдар болды. Сыртқы істер министрі Астананың «EXPO2017» көрмесін өткізу туралы кандидатурасына өз елінің қолдау көрсететінін білдіріп, «Болашақтың энергиясы» ұранымен өтетін ісшараны ұйымдастыруға қазақстандық өтінімді жоғары бағалады. Əңгімелесушілер сондай-ақ саяси диалогты ынталандыру, сауда-экономикалық əріптестікті жандандыру, шарттық-құқықтық өрісті құру жолдарының, экономикалық ынтымақтастық мəселелерін, сонымен бірге мəдени байланыстарды дамыту мақсатында қолданылып жатқан қадамдарды талқылады.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

44

ҚАЗАҚСТАН жəне ТАЯУ ШЫҒЫС Кувейт 14 қазан Əл-Кувейтте Азиядағы ынтымақтастық диалогының Мемлекеттері мен үкіметтері басшыларының Бірінші саммитіне дайындық шеңберінде АӨСШК мүше мемлекеттері сыртқы істер министрлерінің отырысы өтті. Отырысқа қатысушылар ынтымақтастықтың 10 жылдық қорытындысын шығарып, өзара ісқимылдың келешегін, соның ішінде Диалогты одан əрі институттандыру мəселесін талқыға салды. Қазақстандық делегацияның басшысы, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Сарыбай отырыстағы сөзінде Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы, соның ішінде азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, энергетика жəне көлік сияқты Қазақстан тең төраға болып табылатын салаларда Диалогқа мүше мемлекеттердің ынтымақтастығын дамытуға жəне нығайтуға белсенді қатысуды жəне жан-жақты қолдау көрсетуді жалғастыруға дайын екенін растады. Қайрат Сарыбай АЫД мүше мемлекеттерін Қазақстанның Астанада «Болашақтың энергиясы» EXPO-2017 халықаралық көрмесін өткізу туралы кандидатурасын қолдауға шақырды. Қазақстандық дипломат министрлер кездесуі шеңберінде Филиппин Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасарымен жəне Камбоджа Корольдігі Үкіметінің арнайы өкілімен екіжақты келіссөздер өткізіп, ынтымақтастықтың өзекті мəселелерін талқылады.

ҚАЗАҚСТАН жəне ТМД 5 қыркүйек Мəскеуде Қазақстанның ядролық қарулануға қарсы бастамаларына арналған дөңгелек үстел өтті. Дөңгелек үстелдің жұмысына Қазақстанның қоғам қайраткерлері, Ресей Федерациясы Мемлекеттік Думасының депутаттары, сарапшылар, журналистер қатысты. Қ а з а қ с т а н Ре с п убл и ка с ы н ы ң Ре с е й Федерациясындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Ғалым Оразбақов өзінің құттықтау сөзінде қатысып отырғандарды жаппай ядролық қарусыздану саласындағы қазақстандық бастамалармен таныстырды. Елші «Осыдан 20 жыл бұрын Қазақстан өз еркімен ядролық қару

мұрасынан бас тартып, ядролық қарусыздану ісінің көшін алғаш бастаған елге айналды … Сол кездің өзінде-ақ Семей полигонын жауып, Қазақстан əлем қоғамдастығы алдында өзінің саяси жауапкершілігін жəне өзара сенім негізінде жетекші ядролық державалармен əріптестіктің үлгісін танытты» деп атап кетті. Өзінің қатысуынан бастау алған, əлемдегі тұңғыш «Невада-Семей» ядролық қаруға қарсы қозғалысынын құрылу тарихы туралы əңгімелеген əйгілі қоғам қайраткері Олжас Сүлейменовтың сөйлеген сөзі іс-шараға қатысушылардың зор қызығушылығын тудырды. «АТОМ» жобасы, сондай-ақ Н.Ə.Назарбаевтың Ядролық қаруға қарсы Парламенттік Ассамблеяны құру туралы жаңа бастамасы сарапшылар тарабынан ерекше қызығушылық тудырды. Ресей сарапшылары Қазақстан Республикасының Президентінің ядролық қарусыз əлем идеяларын ілгерілету ісіндегі еңбегін жоғары бағалады. Мəселен, əйгілі ресейлік сарапшы Юрий Тавровский өзінің сөйлеген сөзінде (АҚШ, Канада, Жапонияның) бірқатар парламентшілерінің Нұрсұлтан Назарбаевқа Нобель бейбітшілік сыйлығын беруді ұсынған бастамасын қолдады.

Ресей 13 қыркүйек Мəскеуде Қазақстанның жəне Ресейдің Премьер-министрлерінің келiссөздері өтті. Кездесу барысында сауда-экономикалық ынтымақтастықты дамытудың, бiрлескен Қазақстан-Ресей жобаларын іске асырудың, Кеден одағының жəне Бiрыңғай экономикалық кеңiстiктің жұмыс жасауының мəселелері талқыланды. Халықаралық экономикалық жағдай жайында пiкiр алмасылды.

Қырғызстан 25 қыркүйек Қазақстан Республикасының Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Бейбіт Исабаев Бішкекте Қырғыз Республикасының Сыртқы істер министрі Эрлан Абдылдаевқа сыпайылық сапарымен барды. Елші Эрлан Абдылдаевты осы жоғары мемлекеттік лауазымға тағайындалуымен құттықтап, оның жұмысына табыс тіледі. Кездесу барысында тараптар екі жақты қазақ-қырғыз ынтымақтастығын одан əрі жандандыру, халықаралық жəне өңірлік ұйымдардың шеңберінде көпжақты байла-


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

45

ныстарды тереңдетудің өзекті мəселелерін талқылады, Орталық Азиядағы жағдай жəне аймақта тұрақтылық пен қауіпсіздікті нығайту жолдары туралы пікір алысты Əңгімелесушілер Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Қырғыз Ре спубликасына 2012 жылдың 22-23 тамызында жасаған мемлекеттік сапарының барысында қол жеткізілген уағдаластықтардың дер кезінде жəне толық іске асырылу қажеттілігіне ерекше көңіл бөлді.

лары Консультативтік кеңесінің қызметі туралы, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің Барлау, жер қойнауын пайдалану жəне қорғау жөніндегі Үкіметаралық кеңестің аясында бірлескен жұмыстарын (2011–2015 жылдар) ұйымдастыру туралы, Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығы кеңістігінде Қаржылық тұрақтылық кеңесінде Аймақтық консультативтік топты құру туралы мəселелер талқыланды.

9 қазан

28 қыркүйек

Бішкекте Қазақстан Республикасының Қырғыз Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Бейбіт Исабаевтың Қырғызстанның Премьер-Министрі Жанторо Сатыбалдиевпен кездесуі болып өтті. Бейбіт Исабаев қырғыздың Үкімет басшысына қабылдағаны мен екіжақты қарым-қатынасты ұйымдастырғаны үшін алғыс білдіріп, сондайақ Жанторо Сатыбалдиевты Қырғызстанның Премьер-Министрі лауазымына сайлануымен құттықтап, оған жемісті жұмыс тіледі. Тараптар кездесудің барысында екіжақты сауда-экономикалық, су-энергетикалық жəне инвестициялық ынтымақтастықты жандандыру саласында өзекті мəселелердің кең ауқымын, атап айтқанда, ҚР-да жұмыс істейтін қазақстандық инвесторлардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау, Қырғызстаннан Қазақстанға ет-сүт өнімдерін əкелуге тыйым салу проблемасын шешу мəселелерін талқылады.

Ялтада Қазақстан Республикасы ПремьерМинистрінің орынбасары Қайрат Келімбетовтың қатысуымен ЕурАзЭҚ Мемлекетаралық Кеңесінің 33-отырысы өтті. Аталған отырыстың барысында Тараптар Еуразиялық экономикалық қоғамдастығын дамытудың өзекті проблемалары мен келешегі бойынша бірқатар мəселелерді талқылады. Атап айтқанда, ЕурАзЭҚ Интеграциялық Комитеті Хатшылығын оңтайландыру мəселелері, ЕурАзЭҚ Сотының Беларусь Республикасы аумағында болу шарттары қаралды. Еуразиялық экономикалық қоғамдастығының 2013 жылға арналған бюджетінің, Еуразиялық экономикалық қоғамдастығы Көлік бағдарлары т і з б е с і н і ң , Е у р а з и я л ы қ э ко н ом и к а л ы қ қоғамдастығына мүше мемлекеттердің бағалы қағаздары нарығын дамыту тұжырымдамасының жобалары мақұлданды. Та р ап т а р ж ұ қ п а л ы ау ру л а р ғ а қ а р с ы күрес саласында; Еуразиялық экономикалық қоғамдастыққа мүше мемлекеттердің бірінде медициналық немесе фармац евтикалық қызметпен айналысуға құқығы бар мамандарға ЕурАзЭҚ мүше басқа мемлекеттерінде сондай қызметке рұқсат ету тəртібі туралы; ЕурАзЭҚ мүше мемлекеттердің азаматтарына жоғары технологиялы медициналық көмек көрсету саласында ынтымақтасу туралы; ЕурАзЭҚ мүше мемлекеттердің дəрілік заттармен жұмыс істеу саласында ынтымақтасуы туралы; ЕурАзЭҚ мүше мемлекеттердің медициналық жəне фармацевтикалық кадрларды даярлау жəне біліктілігін жоғарылату, ғылыми жəне медициналық мамандармен алмасу саласында ынтымақтасуы туралы; мəдениет саласында ынтымақтасудың бағыттары туралы халықаралық Шарттарға қол қойды.

Түркіменстан 14 қыркүйек Ашхабадта Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығы Экономикалық Кеңесінің 55-ші отырысы болып өтті, оның барысында ТМД Мемлекеттер басшылары кеңесінің 2011 жылғы 20 желтоқсандағы Байланыс жəне ақпараттандыру саласында ынтымақтасуды анықтау туралы шешімнің орындалуы жөніндегі Іс-шараларды іске асырылу барысы туралы мəселелер, 2012 жылы ТМД қатысушы мемлекеттердің экономика саласында өзара ықпалдасудың өзекті тақырыбы, ТМД қатысушы мемлекеттерде мемлекеттік материалдық резервтерді басқаруды жүзеге асыратын мемлекеттік билік органдары басшы-

Украина


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

46

 Көп жақты ынтымақтастық ҚАЗАҚСТАН жəне БҰҰ 6 қыркүйек БҰҰ-ның Нью-Йорктегі штаб-пəтерінде БҰҰ Бас Ассамблеясының 29 тамызға - Ядролық сынақтарға қарсы халықаралық іс-қимыл күніне арналған арнайы отырысы болып өтті. Отырысты Қазақстан Республикасының БҰҰ жанындағы Тұрақты Өкілдігінің жəрдемдесуімен БҰҰ Бас Ассамблеясының 66-шы сессиясының Президенті Насер Əбделəзиз əл-Насер шақырды. Қазақстан бастамасы бойынша 2009 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы 1991 жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Семей ядролық сынақ полигоны мəңгілікке жабылған күні - 29 тамызды ядролық сынақтарға қарсы іс-қимыл халықаралық күні деп жариялау туралы қарарды қабылдады. Халықаралық қоғамдастықтың мойындауынша бұл қарар адамзаттың ядролық сынақтарды тоқтатуға жəне жалпы алғанда ядролық қаруды жоюға деген талпынысын анық көрсетеді. Отырыс жұмысына БҰҰ БА 66-шы сессиясының Президенті Насер Əбделəзиз əлНасер, Қазақстан Республикасының Атом энергетикасы жөніндегі агенттігінің Төрағасы Тимур Жантикин, АҚШ Президентінің Ядролық қаруды таратпау мəселелері жөніндегі арнайы өкілі Сюзан Бёрк, МАГАТЭ бас директорының өкілі Джефри Шоу, сондай-ақ БҰҰ-ға мүше-мемлекеттердің тұрақты өкілдері, үкіметтік емес ұйымдар мен ғылыми топтардың өкілдері қатысты. Отырысқа қатысушылардың алдында сөз сөйлей отырып, БҰҰ БА 66-шы сессиясының П р е з и д е н т і Н а с е р Ə бд е л ə з и з ə л - Н а с е р Қазақстанның ядролық қарусыздану жəне таратпау ісіне қосқан теңдессіз үлесін атап өтіп, бұл ретте Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың Семей ядролық полигонын жабу туралы шешімі ядролық қарусыз болашаққа талпынудың жарқын мысалы болып табылатынын жəне əлем қоғамдастығының барлық көшбасшылары одан үлгі алуы керектігін айтты. Қатысушыларға Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевқа оның ядролық қарусыздану саласындағы көшбасшылығы, соның ішінде Семей ядролық сынақ полигонын жапқаны, ядролық қарудан бас тартқаны жəне оны тарат-

пау ісіне қосқан үлесі үшін құрметін білдірген БҰҰ Бас хатшысы Пан Ги Мунның бейне-жолдауы ұсынылды. Ол күллі əлем қоғамдастығын ядролық сынақтардан жəне ядролық қарудан азат əлемге қарай жылжуға барлық күш-жігерді салуға шақырды. Оның айтқан сөздеріне қарағанда, бүгінгі таңда осы салада ілгерілеуге нақты мүмкіндіктер бар, оларды тиімділікпен пайдалану керек. Бұдан əрі отырыс «БҰҰ-ның ядролық қарусыздандыру жəне таратпау ісіндегі рөлі» тақырыбындағы жоғары деңгейдегі алаңдық пікірталасқа көшті. Пікірталас БҰҰ-ға мүше мемлекеттерге, сондай-ақ азаматтық институттардан шақырылған қонақтарға ядролық қауіпсіздіктің түрлі мəселелері бойынша пікір алмасуына мүмкіндік берді.

14 қыркүйек Қазақстан Республикасының Женевадағы БҰҰ Бөлімше сі мен басқа халықаралық ұйымдардың жанындағы Тұрақты Өкілі БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі кеңесінің кезекті 21ой сессиясының алаңдарында өткен «Ядролық қаруды сынаудың қоршаған ортаға тигізген əсері мен оның апаттық гуманитарлық салдары» тақырыбындағы бейресми пікір-таластарға қатысты. Ұлттар Сарайында өткен пікір-таластарға Женевадағы дипломатиялық корпустың жəне бірқатар үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері, БҰҰ АҚК сессиясының делегаттары, адам құқықтарын қорғау саласындағы сарапшылар, сондай-ақ ядролық жарылыстардың салдарынан радиоактивті материалдардың шығуынан зардап шеккен аумақтарды оңалту мəселесін зерттейтін мамандар қатысты. Қазақстандық делегация өз сөзінде делегаттардың назарын ҚР-дың ядролық қарусыздану жəне таратпаудың жаһандық үдерісіне қосып отырған үлесіне, Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың əлемде кең қолдау алған халықаралық бастамаларына аударды. Қазақстанның Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақты құрудағы басты рөлі, сондайақ азаматтық қоғамды құрудағы табыстарымыз, еліміздің адам құқықтарын қамтамасыз ету,


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

ядролық қарусыздану жəне таратпау саласындағы негізгі халықаралық пактілерде, конвенцияларда жəне басқа да көпжақты құжаттарда белгіленген жалпыға бірдей қабылданған міндеттер мен мақсаттарды алға жылжытуға белсенді қатысуы оң бағаға ие болды.

24 қыркүйек Римде (Италияда) БҰҰ Азық-түлік жəне ауыл шаруашылығы ұйымының (ФАО) Бас директоры Жозе Грациано да Силва Қазақстан Республикасының Италия Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі Андриан Елемесовты ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы жəне балық аулау саласындағы ынтымақтастықты дамыту жолындағы ірі халықаралық ұйым - ФАО жанындағы Қазақстан Республикасының Тұрақты Өкілі ретінде тіркелуіне байланысты қабылдады. Əңгімелесушілер азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мен ауыл шаруашылығы секторын дамыту саласындағы халықаралық жəне өңірлік мəселелердің бірқатарын талқылады. Əңгімелесу кезінде ФАО-ның Бас директоры Елшіні тағайындалуымен құттықтап, Қ а з а қ с т а н н ы ң А з ы қ - т ү л і к ж ə н е ау ы л шаруашылығы ұйымымен достық қатынасы одан əрі үдемелі түрде дами беретініне сенім білдірді. Андриан Елемесов Қазақстан Республикасының Тұрақты Өкілі ретінде Қазақстан екі жақты ынтымақтастықты тереңдетуге жəне оны сапалы жаңа деңгейге көтеруге күллі күш-жігерін салады деп сендірді.

27 қыркүйек Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясы 67-ші сессиясында Қазақстан атынан Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Омаров теңізге шығу жолы жоқ дамушы елдер тобының 11-інші жыл сайынғы Министрлер кездесуінде сөз сөйледі. 2003 жылы қабылданған Алматы іс-қимыл бағдарламасының орындалу барысындағы айтарлықтай ілгерілеу қанағатпен атап өтілді. Теңізге шығу жолы жоқ елдердің мүдделерін нақты қорғайтын, заңды түрде міндеттейтін ғаламдық жəне аймақтық құралдарды əзірлеу мен қабылдау қажеттілігі баса айтылды. Оның сөзінде Қазақстанның автомобиль жəне теміржол көлігін жаңарту, көлік саласындағы құжат айналымын автоматтандыру шараларын қолданып отырғаны атап өтілді. Еліміздің еуразиялық көлік инфрақұрылымын, жəне тиісінше, теңізге шығу жолы жоқ аймақтағы елдердің транзиттік-көлік жəне сауда-экспорттық

47

əлеуетін дамытуға барынша үлес қосуға ниетті екені айтылды. БҰҰ Бас хатшысының баст амасымен өткізілген тамақтандыру саласындағы қызметтің ауқымын кеңейту жөніндегі жоғары деңгейлі кездесуде ашаршылықпен күрес жəне азықтүлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету мəселелері қарастырылды. Қазақстандық делегацияның сөйлеген сөзінде Қазақст ан Үкіметінің халықтың өмір сүру сапасын арттыру, азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, аграрлық секторды дамыту, денсаулық сақтау саласын дамытудың «Саламатты Қазақстан» бағдарламасын жүзеге асыруға жұмсап отырған күш-жігері атап көрсетілді. «Бидай мен ұнды өндіру жəне экспорттау бойынша əлемнің көш басындағы орынды иеленіп отырған Қазақстан ғаламдық азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз етуге өз үлесін қосуға атсалысуға ұмтылуда жəне мұқтаж елдерге белсенді гуманитарлық көмегін көрсетуде», делінген осы сөйленген сөзде. Қазақстандық Делегация Түркітілдес мемлекеттер Ынтымақтастығы кеңесінің министрлер кездесуіне, сондай-ақ АҚШ Сыртқы саясат қауымдастығы Əлемдік көшбасшыларының форумына қатысты.

29 қыркүйек Нью-Йоркте БҰҰ Бас Ассамблеясы 67-ші сессиясы жалпы пікір-таластарының барысында Қазақстан атынан Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Қайрат Омаров сөз сөйледі. Биыл ҚР-дың БҰҰ-ға мүше болып қабылдануының жиырма жылдығы атап өтілді. Оның сөзінде еліміздің осы жылдар ішінде өз ұстанымын өзгертпей, бəрін қамтитын, ашық жəне тиімді Ұйымды жақтап келе жатқаны атап көрсетілген. Еліміздің ядролық қаруды таратпау жəне қарусыздану, лаңкестік жəне есірткі бизнесімен күресу, ақпараттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету саласындағы көзқарастары айтылды. БҰҰ Бас хатшысының Ядролық қаруға тыйым салу жөніндегі конвенцияны қабылдау туралы ұсынысына қолдау білдірілді. Президент Нұрсұлтан Назарбаев бастамасын көтерген Жалпыға ортақ ядросыз əлем декларациясын қабылдау осы бағыттағы маңызды қадамға айналуы тиіс. Қазақстанның аймақтық өзекті проблемалар, соның ішінде Сириядағы, Палестинадағы жəне Ауғанстандағы жағдай бойынша ұстанымы баяндалды. Азиядағы өзара ықпалдастық жəне сенім шаралары жөніндегі кеңестің континенттегі


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

48

бейбітшілікті, қауіпсіздік пен тұрақтылықты қамтамасыз ету мəселелеріндегі маңызды рөлі атап өтілді. Халықаралық ынтымақтастықтың əлеуметтік-экономикалық салалары, соның ішінде өңірлік транзиттік-көлік əлеуетті жетілдіру, азықтүлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету, орнықты даму мақсаттарына қол жеткізу жеке-жеке қозғалды. Астананың «Болашақтың энергиясы» тақырыбындағы «ЭКСПО-2017» Халықаралық көрмесін өткізу жөніндегі кандидатурасын жəне ҚР-дың 2017-2018 жж. кезеңінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесінің тұрақты емес мүшесінің орнына кандидатурасын қолдауға шақырған пікірлер айтылды. Қазақстанның пікірінше, дінаралық жəне этникааралық төзімділікті нығайту мəселелері халықаралық қоғамдастықтың басым бағыттары болып қалуы керек. ЮНЕСКО Бас конференциясы қолдаған «Мəдениеттердің халықаралық жақындасуының онжылдығын (2013-2022 ж.ж.) жариялау туралы» қазақстандық бастамасы мəдениетаралық диалогты ілгерілетудің бір тетігіне айналуы тиіс. Бұдан басқа, Қазақстан 2012-2015 жылдарға БҰҰ Адам құқықтары кеңесі құрамына өз кандидатурасын ұсынды. Қазақстандық делегацияның БҰҰ Бас Ассамблеясы жалпы пікір-таластарына қатысуы БҰҰ мінбесінен сөз сөйлеумен аяқталды.

ҚАЗАҚСТАН жəне ЮНЕСКО 8 қазан Парижде Ұйымның Атқарушы кеңесінің 190шы сессиясы ресми түрде ашылды. Сессияға қазақстандық делегацияны ЮНЕСКО жəне ИСЕСКО істері жөніндегі Ұлттық комиссиясының төрағасы Иманғали Тасмағамбетов басқарды. Пленарлық отырыс барысында Атқарушы кеңе стің мүшелері Бас директор Ирина Бокованың 2014-2021 жылдарға арналған ЮНЕСКО Орташа мерзімдік стратегиясының жəне 2014-2017 жылдарға арналған Ұйым Бюджеті бағдарламасының жобасы туралы, сондай-ақ қаржылық-экономикалық дағдарыстың негізгі бағдарламаларға ықпалы туралы баяндамаларын тыңдады. Қазақстандық делегация басшысы Иманғали Тасмағамбетов өз сөзінде əлемнің 129 елінің арасында Қазақстан ЮНЕСКО-ның Білім беруді дамыту индексі бойынша көшбасшы елдердің қатарында екеніне тоқтала кетті. Ұ л т т ы қ ко м и с с и я т ө р а ғ а с ы с е с с и я қатысушыларын қазақстандық тараптың ЮНЕСКО-ны реформалаудың жекелеген аспектілері бойынша көзқарасы жөнінде хабардар етті.

Сол күні Иманғали Тасмағамбетов ЮНЕСКОның Бас директоры Ирина Боковамен кездесті. И.Бокова биылғы мамырда өзінің Қазақстанға жасаған алғашқы ресми сапарына жоғары баға беріп, бұл орайда Президент Нұрсұлтан Назарбаевпен өткізген мазмұнды келіссөздері мен Əлемдік жəне дəстүрлі дін көшбасшылары IV съезінің жұмысына қатысқанына тоқталды. Бас директор Қазақстан Үкіметіне ЮНЕСКОға қаржылық қолдау білдіргені үшін алғысын жеткізді. Қазақстан жуырда Ұйымның донорлық көмек жөніндегі төтенше қорына 175 мың АҚШ доллары мөлшерінде ерікті қосымша жарна бөлген болатын.

ҚАЗАҚСТАН жəне ҰҚШҰ 27 қыркүйек Нью-йоркте ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің сыртқы істер министрлерінің жұмыс кездесуi өтті. Тараптар ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің БҰҰ Бас Ассамблеясы 67-сессиясы күн тəртібіндегі мəселелер бойынша сыртқы саяси үйлестiрудiң жəне одан əрi өзара əрекеттесудің мəселелерін талқылады, сонымен бiрге сенiмдi нысанда қауiпсiздiктiң көкейкестi жаhандық жəне аймақтық проблемалары бойынша пікір алмасты. Кездесуде Қазақстанның БҰҰ БА 67-сессиясына шығаратын Ядролық қарусыз əлемнің жалпыға ортақ декларациясы туралы қарардың жобалары айтылды. ҰҚШҰ-ға мүше мемлекеттердің Ауғанстандағы жағдай туралы; аймақтарды жасау, соның ішінде Орталық Азияда ядролық қарудан азат аймақтарды құру жолымен ядролық қаруды таратпау режимiн нығайту туралы; толеранттықты жəне ұлтаралық диалогты ілгерілету лаңкестік пен экстремизм идеологиясына қарсы əрекет ету мақсатында əлемдiк жəне дəстүрлi дiндер көшбасшыларының күш-жiгерiн бiрiктiру туралы мəлiмдемелерiнің жобалары қаралды. Тараптар Ұйымның кейбiр көкейке стi мəселелерін, сонымен бiрге Ауғанстандағы жағдайдың даму үрдiстерiн жəне 2014 жылғы факторды ескеріп, оның Орталық Азиядағы қауiпсiздiктi қамтамасыз етуге əсерін талқылады. Министрлер мемлекеттер басшыларының орташа мерзімдік келешекке арналған Ауғанстандағы жағдайдың дамуына болжамды дайындау туралы тапсырмаларын іске асыру бөлiгiнде ҰҚШҰ ҰҚК ү.ж. желтоқсанында өтетін сессиясына қарата ҰҚШҰ ҰҚК мерейтойлық сессиясына ү.ж. 15 мамырында берілген материалдарды дер кезінде жəне сапалы дайындаудың маңызды екенiне тоқталды


ЕКІ ЖАЌТЫ ЖƏНЕ КҐП ЖАЌТЫ ЫНТЫМАЌТАСТЫЌ

Ке зд е с уд е с о н ы м е н қ ат а р Ұ Қ Ш Ұ - ғ а мүше мемлекеттердің ЕҚЫҰ аясында өзара əрекеттесуінің мəселелері қозғалды. Министрлер кездесудiң қорытындылары бойынша ЯҚТШ проблематикасы, Иран төңірегіндегі жəне Сириядағы жағдайлар туралы Бiрлескен мəлiмдемелерді қабылдады.

ҚАЗАҚСТАН жəне ШЫҰ 18-20 қыркүйек Пекинде ШЫҰ Хатшылығы жəне ШЫҰ ЛҚӨҚ Атқарушы комитеті өкiлдерiнің қатысумен Қазақстан, Қытай, Қырғызстан, Ресей мен Өзбекстанның сыртқы саяси ведомстволары кадрлық қызметтерi өкiлдерiнің кездесуі өтті. Жаңа ШЫҰ Бас хатшысының кезектi үш жылдық кезеңге тағайындалуы ескеріліп, кездесу барысында 2013-2015 жылдар кезеңіне ШЫҰ Хатшылығындағы квоталық лауазымдарды бөлу мəселелері бойынша пiкiр алмасу болып, ШЫҰ нормативтiк құжаттарына өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу туралы мəселелер талқыланды.

18-21 қыркүйек Пекинде ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің Ұлттық үйлестірушілері кеңесiнің кезектi отырысы болып, оның барысында тараптар ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің үкіметтері басшыларының (премьер-министрлерінің) кеңесі (ҮБК) отырысына дайындалу мен өткізу мəселелерін талқылады. Атап айтқанда, күн тəртiбiнiң, ШЫҰ ҮБК

49

отырысы барысында қол қоюға шығарылатын құжаттардың тiзбесінің, оның қорытындысы бойынша Бiрлескен коммюникенің жобалары қаралды, сонымен бiрге Ұйымның қазіргі қызметiнiң мəселелерінің кең ауқымы бойынша байсалды пiкiр алмасу орын алды.

11 қазан Бішкекте ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің Бiлiм министрлерінің 4-Кеңесі болды, оның барысында тараптар ШЫҰ желілік университетінің Тұжырымдамасының іске асырылу барысы туралы пікір алмасты жəне «ШЫҰ университеті ШЫҰға мүше мемлекеттердің бiлiм беру жүйелерінің ықпалдасу құралы ретінде» тақырыбында баяндамаларды тыңдады. Іс-шараның қорытындылары бойынша Хаттама қол қойылды жəне ШЫҰ-ға мүше мемлекеттер үкiметтерiнiң арасындағы 2006 ж. 15 маусымындағы 2013 - 2014 жылдар кезеңіне арналған «Бiлiм беру саласында ынтымақтасу туралы келiсiмнің іске асырылуы бойынша іс-шаралардың тізбесі бекітілді.

16 қазан Мəскеуде Ұйымға қатысушы мемлекеттердің, бақылаушылары, диалог бойынша əріптестерінің қатысуымен ШЫҰ Энергетикалық клубын құру бойынша жоғары деңгейдегі топтың 3-отырысы өтті. Отырыс барысында қатысушылар ШЫҰ Энергетикалық клубын құру бойынша Өзара түсiнiстік туралы меморандумның жобасын талқылады.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

50

IV. ЌР ƏЛЕМДІК ЌОЄАМДАСТЫЌПЕН ХАЛЫЌАРАЛЫЌ БАЙЛАНЫСТАРЫ Сергей Лазарев, ЮНЕСКО-ның Қазақстан Республикасындағы, Қырғыз Республикасындағы, Тəжікстан Республикасындағы өкілі, экономика ғылымдарының кандидаты

ЮНЕСКО жəне Қазақстан: жемісті ынтымақтастықтың 20 жылы «Адамдардың ақылында соғыс туралы ой пайда болады, сондықтан адамдардың санасына əлемдi қорғау идеясын сіңдірген жөн (ЮНЕСКО жарғысынан).

Б

iлiм, ғылым жəне мəдениет мəселелері жөніндегі Бiрiккен ұлттар ұйымы (ЮНЕСКО) 1945 жылы құрылған. Қазiргi уақытта оның 195 мүше мемлекеті жəне сегiз қауымдaстырылған мүше мемлекеті бар. Штабпəтері Парижде, Францияда орналасқан. ЮНЕСКО міндеті адамзаттың зияткерлiк жəне өнегелік ынтымақтасуының негiзінде бiлiм, ғылым, мəдениет жəне байланысу арқылы бейбітшілікті нығайтуға жəне адами əлеуетті дамытуға жəрдемдесу. Қазақстан Республикасы 1992 жылы ЮНЕСКО-ның толық құқықты мүшесі болды. 1994 жылы Алматыда ЮНЕСКО Бюросы құрылды, ол қазiргi уақытта өз қызметiн Қазақстанда, Қырғызстанда, Тəжiкстанда жəне Өзбекстанда жүзеге асыруда. ЮНЕСКО-ның Қазақстандағы күллі қызметі Тасмағамбетов мырзаның төрағалығымен ЮНЕСКО жəне ИСЕСКО iстерi жөніндегі Ұлттық комиссиясымен тығыз байланыста жүзеге асырылуда. ЮНЕСКО жəне Қазақстанның жиырма жылдағы жемiстi ынтымақтасуының барысында бiлiм, ғылым жəне мəдениет саласында ауқымды жобалар іске асырылды. Алматыдағы ЮНЕСКО Бюросының бағдарламалары мен жобалары аймақтық жəне ұлттық басымдылықтарды ескередi. Олар БҰҰ-ның Мыңжылдықтың Даму Мақсаттары мен БҰҰ-ның Дамыту мақсатында көмектесу жөніндегі Негіздемелік Бағдарламасы (ЮНДАФ) ескеріліп, екi жақты ынтымақтастықтың

ш шеңберiнде құрылады жəне о орындалады. Ю Н Е С К О - н ы ң Қ Қазақстандағы жұмысының басым бағыттары ə əлеуметтiк - осал топтардың мүдделері е скеріліп, а адамзат дамуы жөніндегі елдік стратегияларға ж ə н е ұ л т т ы қ е с е п т е р ге н негiзделедi. Сектораралық ж жəне пəнаралық тəсілдері бар бағдарламаларды қ ол д ау ғ а е р е к ш е н а з а р ааударылады. ЮНЕСКО-ның Қ Қазақстанындағы қызметі Ұ Ұйымның бес өзекті мақсатын оорындауға бағытталған: • Барлық адамдардың ссапалы бiлiм алуына қол жеткізу; • Орнықты даму үшiн ғылыми бiлiмдi жəне ғылыми саясатты жұмылдыру; • Пайда болатын əлеуметтiк жəне этикалық мəселелерді шешу; • Мəдени саналуандық пен мəдениетаралық диалогқа жəрдемдесу; • Ақпарат жəне байланысу арқылы бiлiмге негiзделген қоғамды құру. Ынтымақтастықтың жиырма жылы ішінде Қазақстанның өкiлдерi ресми делегацияларының ЮНЕСКО штаб-пəтеріне жəне ЮНЕСКО өкiлдерiнің Қазақстанға сапарлары жүзеге асырылды. Мəселен, 1995 жылы Қазақстанға ЮНЕСКО-ның бұрынғы Бас директоры Федерико Майор, 2001 жəне 2006 жылдары Коитиро Мацуура жəне 2012 жылдың мамырында ЮНЕСКО-ның қазіргi Бас директоры Ирина Бокова келiп қайтты.


ЌР ƏЛЕМДІК ЌОЄАМДАСТЫЌПЕН ХАЛЫЌАРАЛЫЌ БАЙЛАНЫСТАРЫ

Ынтымақтастықтың кезеңдерi: 1992 жыл. - БҰҰ/ ЮНЕСКО-ның тəуелсiз жəне плюралистік бұқаралық ақпарат құралдары жөніндегі семинарында Азиядағы тəуелсiз жəне плюралистік бұқаралық ақпарат құралдарын д а м ы т у ғ а ж ə р д е м д е с у т у р а л ы А л м ат ы декларациясының қабылдануы; 1995 жыл. – Алматының алғашқы 10 мектебінiң ЮНЕСКО-ның Қауымдaстырылған мектептерiнiң жобасына қосылуы; 2002 жыл. – Барлық адамдардың бiлiм алуы жөніндегі бiрiншi Орталық Азия форумының өткізілуі (Алматы); 2003 жыл. - Қожа Ахмет Яссауи Кесенесінің Бүкiлəлемдiк мұра тiзiмiне енгізілуі; 2004 жыл. – «Тамғалы» археологиялық ландшафт петроглифтерінің Бүкiлəлемдiк мұра тiзiмiне енгізілуі; 2005 жыл. - «Орталық Азиядағы еңбек миграциясы: қауіп-қатерлері мен келешегі» Орталық Азиядағы еңбек миграциясы мəселелері бойынша Бірінші халықаралық ғылыми-зерттеу конференциясы (Алматы); 2006 жыл. - «Орталық Азияның қар-мұз жəне су ресурстарын бағалау» халықаралық семинары жəне ЮНЕСКО-ның Аймақтық Гляциологиялық орталығын құру туралы шешiмнің қабылдануы; 2008 жыл. - «Сарыарқа – Солтүстiк Қазақстанның далалары мен көлдерiнің» Бүкiлəлемдiк мұра тiзiмiне енгізілуі; 2011 жыл. - Орталық Азияның елдерiнің ЮНЕСКО iстерi жөніндегі Ұлттық комиссияларының аймақтық кеңесі (Астана); 2011 жыл. - ЮНЕСКО Бас конференциясының 36-шы сессиясы География институтының базасында ЮНЕСКО-ның құзырындағы Орталық Азиялық Аймақтық гляциологиялық орталықтың құрылуын бекітті. 2011 жыл. - ЮНЕСКО Бас конференциясының 36-шы сессиясы Қазақстанның бастамасымен Мəдениеттердің халықаралық жақындасу жылын (2010) жалғастыру үшін Мəдениеттердің халықаралық жақындасуының он жылдығын (2013 - 2022 жж.) жариялады. 2012 жылы мыналар атаулы оқиғалар қатарында болды: Мамыр – ЮНЕСКО Бас директоры Ирина Бокова ханымның Əлемдiк жəне дəстүрлi дiндер лидерлерiнің IV съезiнің құрметті қонағы ретіндегі сапары. Бокова ханым сапар барысында Қазақстан Ре спубликасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаев мырзамен кездестi, сонымен бiрге ЮНЕСКО Клубтары Қазақстандық Ұлттық Федерациясының көрмесiн аралап көрдi;

51

Маусым – «Бiрге өмiр сүруді үйренеміз» қақтығыстан кейінгі бiлiм беру жөніндегі Халықаралық форумының өткізілуi. Форумның негізгі мақсаты - Орталық Азия жəне ТМД елдерiнде дүлей апатт ар мен қ а қ т ы ғ ы с т а рд ы б ол д ы рм ау т ө ң і р е г і н д е бiлiм беру бастамаларын қолдау жəне үздік тəжiрибелердi жинақтау. ЕурАзЭҚ қатысушы елдерi бiлiм министрлерiнiң қатысуы Форум тақырыбының маңыздылығы мен мəндiлiгiн көрсетті жəне барлық адамдардың бiлiм алуына қол жеткізу жөніндегі бастамалар мен іс-шараларды ілгерілетуге жəрдемдесті. Қазан - Азиядағы тəуелсiз жəне плюралистік бұқаралық ақпарат құралдарын дамытуға жəрдемдесу туралы Алматы декларациясының жиырма жылдық мерейтойына арналған «Алматы-20» халықаралық конференциясы. Конференцияның мақсаты – баспасөздің бо ст андығына жəне өз ойын бiлдіруіне жəрдемдесу мақсатында БАҚ плюрализмін дамытудың үздік əдістерін тарату. Конференция заң шығарушылардың БАҚ өкiлдерiмен қоғамдық хабар тарату жəне жұртшылық БАҚ жұмысына қолайлы құқықтық жағдайлар жасау туралы диалогқа септігін тигiзді. Желтоқсан – ҚР БҒМ География институты ж а н ы н д а ғ ы А й м а қ т ы қ гл я ц и ол о г и я л ы қ орталықтың ашылуы. Орталықтың қызметi Орталық Азия аймағында су мəселелерін шешумен жəне ЮНЕСКО Халықаралық гидрологиялық бағдарламасының басымдылықтарын жəне Мыңжылдықтың Даму Мақсаттарының жетістігін əзiрлеуге бағытталған аймақтық жəне жаhандық деңгейдегі ғылыми ынтымақтастықты кеңейтумен байланысты. Осылай үшін, тəуелсiз Қазақст анның ЮНЕСКО-мен ынтымақтастығының əуелден əлемдегі коммуникациялық-ақпараттық үдерiстер арқылы халықаралық кеңiстiкке белсенді əрі жемiстi түрде кірігу тілегіне негiзделгені белгiлi. Бұл ретте, əрине, ЮНЕСКО-ның тікелей құзырындағы салалардың – бiлiм, ғылым жəне мəдениет сияқты адамзат қызметiнің маңызды салаларының алатын рөлі ерекше. Бүгiнгі таңда Қазақстан Республикасының ЮНЕСКО-мен байланыстары бекіп, қарқындана түсті. Біздің Қазақст ан Ре спубликасымен ынтымақтастығымыздың елеулі нəтижелері көбінесе егеменді Қазақстан басшыларының, сондай-ақ жалпы ЮНЕСКО, БҰҰ жетекшілерінің оған ұдайы көңіл бөліп келе жатуымен сабақтас болып отыр. Қазақстан ЮНЕСКО Атқарушы Кеңесінің мүшесі болып табылады.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

52

«Қазақстан- Түркіменстан: ынтымақтастықтың 20 жылы» МЕРЕЙТОЙЛЫҚ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЖОБАСЫ Магтымгулы Акмырадов, Түркіменстанның Қазақстан Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі

Түркіменстан жəне Қазақстан Республикасы: дипломатиялық қатынастардың орнауының 20 жылдығы

2

012 жылдың 5 қазанында Түркіменстан жəне Қазақстан Ре спубл и ка с ы с и я қ т ы б ау ырлас мемлекеттердiң арасындағы дипломатиялық қатынастардың орнағанына 20 жыл толды. Түркіменстан мен Қазақстан арасындағы м е м л е ке т а р а л ы қ қ а р ы м қатынастар орнаған уақыттан бері бауырлас достық, тату көршiлiк жəне өзара құрметтеу қағидаттарына негiзделіп келеді. Түркіменстан мемлекеттiк тəуелсiздiгін алған алғашқы күндерінен бастап Қазақстанмен ынтымақтастығын өзінің сыртқы саясатындағы басым бағыттарының қатарына жатқызды. Түркіменстан мен Қазақстан арасындағы дипломатиялық жəне тату көршiлiк қарымқатынастардың 20 жылы ішінде бірде-бір шешiлмеген немесе түйткілді мəселе болған емес, ал түркiмен-қазақ достық шекарасында қалыптасқан жағдайды күллі Орталық Азия аймағындағы бейбітшілік шекарасы ретінде үлгі етіп қоюға болады. Т ү р к і м е н ж ə н е қ а з а қ ха л ы қ т а р ы н ы ң өздерін байланыстыратын тамыры - тiлі, тарихы, мəдениеті ортақ. Бiздi дəстүрiміз бен діліміз жақындастырады, бұл өз кезегiнде с ы рт қ ы ж ə н е i ш к i с а я с ат м ə с е л е л е р і н е көзқарастың ұқсастығын анықтайды. Тап сондықтан Қазақстанмен қарым-қатынас Түркіменстанның сыртқы саясатында маңызды орын алады. Түркіменстан мен Қазақстан Республикасы соңғы кезде тек Орталық Азия аймағында ғана емес, сондай-ақ халықаралық аренада да белсендiрек рөлге ие болып келе жатқанын атап өткеніміз жөн. Елдеріміз бiр-бiрiнің халықаралық жəне аймақтық бастамаларын қолдап отыр.

Бiздiң еліміз Түркіменстан П р е з и д е н т i Гу р б а н г у л ы Б е рд ы м у ха м ед о вт ы ң басшылығымен тарихи ж жағынан қысқа уақытт а əəлемнің ре сурстық жəне э экономикалық əлеуеті зор м мемлекеттерінің арасынд өзінің лайықты орнын да а алып отыр. Бүгiнгі таңда Түркіменстан əлемде ққарқынды дамып, халықтың əəл-ауқаты деңгейі ұдайы өсіп ккеле жатқан, саяси жағынан ттұрақты мемлекет ретінде б белгiлi. Достық теңдiк пен өзара ттиімділік қағидаттарына негізделіп құрылатын түркiмен - қазақ ынтымақтастығы Қазақстанда да, Түркіменстанда да жүргізіліп отырған əлеуметтiк-экономикалық реформалардың рухына жауап беретiн салиқалы шарттық-құқықтық базамен реттеледi. Мəселен, Түркіменстан мен Қазақстан Республикасы арасындағы дипломатиялық қатынастардың 20 жылы ішінде екi жақты саяси, экономикалық, гуманитарлық байланыстарды дамытуға бағытталған 50-ден аса шарт пен келiсiмге қол қойылды, олардың арасында «Достық қарым-қатынастар мен ынтымақтастық туралы шарт» ерекше орын алып отыр. Бұл Шарт халықаралық жəне аймақтық, сондайақ бейбітшілік пен қауiпсiздiкті қамтамасыз етуге, сауда-экономикалық қатынастарды дамытуға, гуманитарлық-мəдени ынтымақтастықты жолға қоюға қатысты мəселелердің күллі салалары бойынша өзара түсiнiстіктің арта түсуіне септігін тигізді. Өткен жылдары елдеріміздің арасындағы ынтымақтастық мемлекетаралық диалогтың жоғары деңгейімен атап өтілдi жəне халықаралық аренада өзара қолдаумен жəне сенiммен сипатталады.


ЌР ƏЛЕМДІК ЌОЄАМДАСТЫЌПЕН ХАЛЫЌАРАЛЫЌ БАЙЛАНЫСТАРЫ

Бүгiнгі таңда елдеріміз өзара тиiмдi саудаэкономикалық ынтымақтастықты дамытудың зор əлеуетіне ие. Өзара тауар айналымының көлемi 2012 жылдың қаңтары - маусымында өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 39,7% өсті. Түркіменстаннан негізінен минералдық, химия жəне тоқыма өнiмдері экспортталады, ал импортта металл, табиғи, ағаш жəне ағаш өнiмдерi, сондай-ақ металл илемі, ұн, ұннан жасалған бұйымдар, кондитер бұйымдары басым. Елдерілдің көшбасшылары арасындағы дəстүрлі бауырлас қарым-қатынастары да үдемелi түрде дамуда. Мемлекеттер басшылары - Гурбангулы Бердымухамедов пен Нұрсұлтан Назарбаевтың өзара сапарлары, сонымен бiрге олардың халықаралық саммиттердiң шеңберiнде кездесуі Түркіменстан мен Қазақстан арасында достық қатынастарды үдемелi дамытуға қуатты серпiн берді. Бұл кездесулер ынтымақтастықтың аяларын анықтайды жəне салыстырып тексередi, саяси, əсiресе экономикалық байланыстарды сапалы жаңа деңгейге, өзара түсiнiстік пен ынтымақтастықтың жоғары деңгейiне шығаруға мүмкіндік бередi. Бұл ретте Экономикалық, ғылыми-техникалық жəне мəдени ынтымақт астық жөніндегі үкіметаралық қазақ-түркімен комиссиясының белсендi жұмысы елдеріміздiң арасындағы өзара əрекеттесудi жоғарылату үшiн ынтымақтастықты нақты кепiлдемелер жəне ұсыныстармен толтыруда. Түркіменстан мен Қазақстан ынтымақтастықты отын-энергетикалық секторда, көлiк коммуникациялар, сауда жəне инвестициялар саласында жəне банк секторында ойдағыдай дамытуда. Азияда өзара экономикалық ынтымақтастықты жəне энергетикалық қауiпсiздiктi қамтамасыз ететiн, қуаты жылына 40 миллиард текше метр Түркіменстан-Өзбекстан-ҚазақстанҚытай Трансазиялық газ құбыры өзара тиiмдi

53

экономикалық ынтымақтастың жарқын мысалы болып табылады. Ал Парсы шығанағына шығатын Қазақстан - Түркіменстан - Иран Трансконтиненталдық магистралі құрылысын аяқтау сондай-ақ көлiк секторында ынтымақтасуға кең мүмкiндiктер ашады. Каспийде Түркіменстанның теңiз сауда флотының құрылуына жəне Түркіменбашы қаласында теңiз портының қайта салынуына байланысты Түркіменбашы мен Ақтау арасында паром арқылы қатынауды қоса алғанда теңiз жүгі жəне жолаушылар қатынасына қатысты үлкен мүмкіндіктер ашылуда, бұл сондай-ақ елдеріміздің арасында өзара тиiмдi сауда-экономикалық байланыстарды дамытуға жəрдемдесуде. Мəдени-гуманитарлық сала көп қырлы түркiмен-қазақ диалогының маңызды факторы болып табылады. Екі ел де мəдени-гуманитарлық байланыстарды кеңейтуге, жүйелi түрде, соның ішінде шекаралас облыстар мен велаяттар деңгейінде шығармашылық ұжымдармен, студенттермен, мектеп оқушыларымен, мамандармен алмасуды жолға қоюға, бiрлескен фестивальдарды, байқауларды өткізіп тұруға қызығушылық танытуда. Əрине, мəдени-гуманитарлық өзара əрекеттесу қазақ жəне түркімен диаспоралары өмір сүріп жатқан мемлекеттерімізде ұлтаралық татулықты нығайтуға септігін тигізеді. Тəуелсiздiк жылдарында мемлекеттеріміздің арасында əр түрлi салаларда қалыптасқан тығыз байланыстар Түркіменстан жəне Қазақстан халықтарының игiлiгі жолында бұдан былай да ойдағыдай дами бермек. Мақаламның соңында барлықтарыңызды дипломатиялық қатынастардың орнауының 20 жылдық мерейтойлық күнімен шын жүректен құттықтап, халықтарымызға шын көңiлiмнен барлық тiлек-үміттерiңіз орындалсын, аспанымыз ашық болсын деп, өркендеу мен сəттілік тiлегім келедi.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

54

ҚАЗАҚСТАН – ТҮРКІМЕНСТАН: цифрлар мен фактілер Қазақстан мен Түркiменстанды тек географиялық жақындығы ғана емес, сонымен қатар екi ел халықтарының туыстық мəдени-тарихи жақындығы да байланыстырады. Бұл байланыстардың ежелгi бастауы ғасырлар қойнауынан өрбиді. Сондықтан Қазақстан мен Түркiменстан мемлекеттiк егемендiк алғаннан кейiн сонау арғы аталарымыздың қалаған өзара құрметтеу мен тату көршiлiк қағидаттары сақталып қана қоймай, сондай-ақ молая түсті. Мұны екi мемлекеттiң қарым-қатынастарының қарқынды өсуi мен нығаюын бейнелейтін нақты айғақтар мен статистикалық деректер куəландырады. Анықтама: Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан арасындағы дипломатиялық қатынастар 1992 жылдың 5 қазанында орнатылды. 1996 жылдан бері Түркiменстанның астанасы Ашхабадта Қазақстан Республикасының Елшiлiгi жұмыс iстеуде. 1999 жылдан бері Қазақстан Республикасының елордасы Астанада Түркiмен Республикасының Елшiлiгі жұмыс iстеуде. 2008 жылдың 22 қыркүйегінен бері – ҚР-дың ТР-дағы Төтенше жəне Өкiлеттi Елшiсі Оразбай Асхат. 2010 жылдың. 25 ақпанынан бері – ТР-дың ҚР-дағы Төтенше жəне Өкiлеттi Елшiсі Магтымгулы Акмырадов.

I.САЯСИ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ Қазақ-түркiмен қатынастарының шарттық-құқықтық базасы 65-тен аса құжатты қамтиды. 1993 жылғы 19 мамырдағы Достық қатынастар мен ынтымақтастық туралы шарт пен 1997 жылғы 27 ақпандағы Ынтымақтастықты одан əрі дамыту туралы декларация негiз қалайтын құжаттар болып табылады. Қазақ-түркiмен диалогының достық сипаты көбiнесе екi мемлекет басшыларының арасында қалыптасқан жеке сенiмдi қатынастарының арқасында мүмкін болды. 2002 жылдың сəуiрінде Нұрсұлтан Назарбаев Ашхабадта өткен Каспий маңы мемлекеттерi басшыларының бiрiншi Саммитiнің жұмысына қатысты. Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаев 2007 жылдың мамырында Түркiменбашы қаласында өткен үш жақты Ресей - Қазақстан - Түркiменстан Саммитiнің жұмысына қатысты. 2007 жылдың 11-12 қыркүйегінде Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаев Түркiменстанға ресми сапармен барды. 2009 жылдың 13-14 желтоқсанында Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаев Түркiменстанға жұмыс сапарымен барып, «Түркiменстан - Өзбекстан - Қазақстан» газ құбырының пайдалануға берілуіне орай салтанатты рəсiмге қатысты. Өз кезегiнде, Түркiменстанның басшылары да Қазақстанға бірнеше мəрте келіп қайтқан болатын: 1997 жəне 2001 жылдары Түркiменстанның Тұңғыш Президентi Сапармұрат Ниязов Қазақстанға ресми сапарлар жасады. 2002 жылдың ақпанында-наурызында Алматыда ТМД қатысушы мемлекеттері Басшыларының бейресми кездесуіне қатысты. 2007 жылдың мамырында Түркiменстанның қазіргi Президентi Гурбангулы Бердымухамедов Қазақстанға мемлекеттiк сапармен келiп қайтты. Сапар барысында алты екi жақты құжатқа қол қойылды, олардың арасындағы негiзгiлерi – ҚР Президенті Н.Назарбаев пен Түркiменстан Президентi Г.Бердымухамедовтың Бiрлескен мəлiмдемесі, сондай-ақ 2020 жылға дейінгі Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан арасындағы саудаэкономикалық, ғылыми-техникалық жəне мəдени ынтымақтастық туралы шарт пен оған тиiстi Бағдарлама бар. 2008 жылдың 6 шiлдесінде Президент Гурбангулы Бердымухамедов Астанада Мемлекеттер басшыларының бейресми Саммитіне жəне Астананың 10 жылдығын мерекелеуге қатысты. 2009 жылдың 28 сəуiрінде Түркiменстанның Мемлекет басшысы Гурбангулы Бердымухамедов Халықаралық Аралды құтқару қорының құрылтайшы мемлекеттерінің Саммитіне қатысу үшiн Қазақстанға сапармен келді. 2009 жылдың 11 қыркүйегінде Ақтауда Түркiменстан Президентi Гурбангулы Бердымухамедов


ЌР ƏЛЕМДІК ЌОЄАМДАСТЫЌПЕН ХАЛЫЌАРАЛЫЌ БАЙЛАНЫСТАРЫ

55

Қазақстан, Ресей, Əзiрбайжан жəне Түркiменстан мемлекеттерi басшыларының бейресми Саммитiне қатысты. 2010 жылдың 1-2 желтоқсанында Түркiменстан Президентi Гурбангулы Бердымухамедов Астанада ЕҚЫҰ Саммитіне қатысты. 2012 жылдың 29 наурызында Ашхабадта Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан сыртқы істер министрліктері арасында министрлер орынбасарларының деңгейінде консультациялар өтті. 2012 жылдың 9-10 мамырында Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрі Ержан Қазыханов Түркiменстанға жұмыс сапарымен барды, оның барысында Түркiменстан Президенті Гурбангулы Бердымухамедовпен жəне Түркiменстан Министрлер кабинетi Төрағасының орынбасары – Сыртқы істер министрі Рашид Мередовпен кездесті.

І. ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ Кедендік статистиканың деректерi бойынша 2011 жылы Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан Республикасы тауар айналымының көлемi 182,9 млн. (экспорт – 116,2 млн.; импорт – 66.7 млн.) АҚШ долларын құрады жəне 2010 жылмен салыстырғанда 80,9% жоғарылады. 2012 жылдың жетi айында аталған көрсеткiш 168,2 млн. (экспорт – 68,3 млн.; импорт – 99,9 млн.) АҚШ доллары деңгейіне жеттi. Қазақстан экспортында негiзiнен өсiмдiк өнiмдерi, темекi, ұн жəне химия өнiмдерi, ал импортында минералдық жəне химия өнiмдерi басым болып отыр. Түркiменстан экспортында негiзiнен мұнай, мақта жəне тоқыма өнiмдерi, табиғи газ, (транзит), сұйықтық сорғылары, құрылыс жүктерi, ал импортында металл өнiмдерi, табиғи кальций фосфаты, ағаш жəне ағаш бұйымдары, металл илемі, сонымен бiрге ұн, ұннан жасалған жəне кондитерлiк бұйымдар басым болып отыр.  2010 жылдың 26 - 27 мамырында Ашхабадта ҚР ИЖТМ «Kaznex Invest» Экспорт жəне инвестициялар жөніндегі Ұлттық Агенттігі жəне Түркіменстан Сауда өнеркəсіп палатасы ұйымдастырған Қазақстанның Түркіменстандағы сауда миссиясы болып өтті. Сауда-экономикалық салада қазақ-түркімен ынтымақтастығын дамытуға септігін тигізетін Экономикалық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық екі жақты комиссияның (ҮАК) қызметі өте маңызды тетiк болып табылады.  2001 жəне 2007 жылдары Ашхабадта Сауда-экономикалық, ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөніндегі ҮАК бірінші жəне екінші отырыстары өттi.  2009 жылдың сəуiрінде Астанада ҮАК үшiншi отырысы болды. Тараптар осы отырыстың барысында экономикалық жəне мəдени-гуманитарлық салада екi жақты өзара əрекеттесудiң көкейкестi мəселелерін қарап шықты.  2012 жылдың 27 тамызында Астанада Экономикалық, ғылыми-техникалық жəне гуманитарлық ынтымақтастық жөніндегі үкіметаралық қазақ-түркімен комиссиясының бесiншi отырысы өтті (Комиссияның тең төрағалары: қазақстандық тараптан – ҚР Мұнай жəне газ министрі С.Мыңбаев, ал түркімен тарабынан – Түркіменстан Министрлер кабинетi Төрағасының Орынбасары Б.Ходжамухаммедов).

IІ. МƏДЕНИ- ГУМАНИТАРЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ Қазақстан мен Түркіменстан арасында мəдени-гуманитарлық ынтымақтастықты едəуір қарқынды деңгейде даму үстінде. Бұған қазақ жəне түркімен халықтары арасында тарихи қалыптасқан туыстық қатынастар ғана емес, сондай-ақ көбiнесе қазақ диаспорасының Түркіменстан аумағында тығыз тұруы да ықпалын тигізді. Қазақстанда Түркіменстанның жəне Түркіменстанда Қазақстанның мəдениет күндерiн кезектесе өткізу мəдени-гуманитарлық салада мемлекетаралық ынтымақтастықты ілгерілетудің тиiмдi құралдарының бiрi болып табылады. 2008 жылдың 25 сəуiрінен 2 мамырына дейiн Алматы мен Астана қалаларында Түркіменстанның Қазақстандағы мəдениет күндерi ойдағыдай өтті. Мəдени iс-шаралардың шеңберiнде Түркіменстанның жетекшi өнер шеберлерiнің қатысуымен гала-концерттер, спектакльдер, түркімен киносының көрсетілімдері, Ұлттық мұражай экспонаттарының көрмесі, сонымен бiрге екi елдiң Мəдениет қайраткерлерi мен интеллигенциясының форумы болып өтті. 2009 жылдың 6 жəне 9 маусымында Қазақстанның Түркіменстандағы мəдениет күндерi өттi,


56

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

оның бағдарламасы да қазiргi қазақстандық кинематографтың үздік шығармаларын, Қазақстанның танымал өнер қайраткерлерiнің концерттерін жəне басқа да мəдени iс-шараларды қамтыды. Өткен Қазақстандық мəдениет күндерi мəдени-гуманитарлық салада қазақ-түркімен ынтымақтастығын дамыту мен тереңдетуге сүбелі үлес қосты. Қазақстанда қазiргi уақытта Алматыда, Маңғыстау, Қостанай жəне Қарағанды облыстарында Қазақстан халқы Ассамблеясының қызметiне белсене қатысып жүрген Түркімен қоғамдық-мəдени орталығы жұмыс істейді. Жалпы, қазақ-түркімен қатынастарының оң бағытта даму келешегі зор. Екi елдiң əр түрлi ведомстволарының бiрлескен жұмысы болашақта екi жақты, сондай-ақ аймақтық жəне халықаралық сипаттағы түрлі мəселелер бойынша мүдделердің жанасу нүктесін табуға мүмкiндiк бермек.


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

 ФОТОСЕССИЯ: «Қазақстан- Түркіменстан: ынтымақтастықтың 20 жылы»

57


58

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ


59


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

60

Айдарбек Туматов, Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігі Азия жəне Африка департаментiнiң директоры

Қазақстан жəне Азия елдерi: ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен ерекшелiктерi

Е

у р о п а л ы қ ы қ п а л д а с уд ы ң i с жүзiнде аяқталған үдерісінің аясында əлемдiк сараптамалық қоғамдастық халықаралық қатынастардың даму болашағын анықтайтын ф а кто р р е т і н д е б i рт ұ т а с азиялық кеңiстiк форматы туралы жиiрек айта бастады. Жаhанданудың қазiргi кезеңінде экономикалық жəне саяси ауыртпалық орталығы барған сайын Азияға ауып бара жатқан сыңайлы. Азия экономикасы жаhандық дамудың негiзгi қозғаушы элементтерiнiң бiрi ретінде қарастырылады. Ғаламшар тұрғындарының жартысынан асатын, шамамен 4 миллиард адам өмір сүретін Азия континенті ең үлкен жер жүзі болып табылады. Соңғы жиырма жылда Азияның дамушы елдерiнің əлемдiк саудадағы үлесi екі еселендi жəне əлемдiк ІЖӨ қатысты алғанда үш есе өстi. «G-20» тобына осы континенттен алты мемлекет (ҚХР, Жапония, Үндістан, Корея Республикасы, Индонезия, Сауд Арабиясы) кіредi. Сараптамалық болжамдық бағалаулар Азия елдерiнің ең жақын келешекте экономикалық өсудің жəне индустрияландырудың оңды серпiнін көрсететінiн айғақтап отыр. Бұл болжамдарда Азия мемлекеттерінің əлеуметтiк-экономикалық саясатын жұмыспен қамтуды кеңейтуге, тұтынудың iшкi нарығын, ауыл шаруашылығы инфрақұрылымын жəне агроөнеркəсiптiк ы қ п а л д а с уд ы д а м ы т у ғ а б а ғ д а р л а й т ы н демографиялық фактордың қысымына елеулі мəн берiлуде. Жоғары қарқынмен жалғасып келе жатқан индустрияландыру бүгiнгі таңда жердің жүзінiң осы бөлігінің «əлемнiң шеберханасына» айналуына алып келдi. Азияда көзделіп отырған болашақта əлемде өндiрілетін өнiмнiң үштен бiрі шығарылмақ, ал оның экономикасы өлшем бойынша АҚШ жəне Еуропаны бiрге алғандағы экономикалармен салыстыруға тұрарлық. Континенттiң ең iрi елдерi белсендi сыртқы

ээкономикалық саясатты жүзеге аасыруда, көмiрсутектерi мен б басқа да шикiзат ресурстарын айтарлықтай көлемде и импорттауда. Қазiргi уақытта ж жаhанданумен қатар аймақтану үүдерістерi айқындала бастады. А Азия аймақтарының бiртұтас ккеңiстiк аясында экономикалық ы ықпа лдасуы ха лықара лық қатынастардың дамуын аанықтайтын жаhандық үрдiске аайналды, жəне бұл қазақстандық ссыртқы экономикалық саясатты үүдетуге жаңа мүмкiндiктер аашып отыр. Қазақстан Республикасының ссыртқы саясатында Азиялық векторға дəстүр бойынша басым орындардың бірі беріледі. Бұл елімiздiң алып отырған географиялық орнымен, сондай-ақ əлемдiк экономика мен саясатта континенттiң рөлiнің күшеюінiң үстем трендiмен байланысты болып отыр. Қытай мен Үндістанның халықаралық алдыңғы сахнаға шығуы Жапония, Оңтүстiк Корея мен АСЕАН кейбiр мемлекеттерi XX ғасырдаақ бастаған «Азияның үшiншi мыңжылдықта озып шығу» үрдісін толықтырды. Шешушi рөлi араб əлемiнiң мұнай-газ өндiрушi елдерiне тиесілі ОПЕК саясаты жаhандық экономикалық үдерістерге елеулi əсерін тигізуде. Азия елдерiндегi тұтынудың өсуi соңғы он жылдықта халықаралық сауданың дамуының басты себебіне айналды. Қытай мен Жапония э ко н ом и ка н ы ң ө л ш е м і ж ө н і н е н ə л е м д е екiншi жəне үшiншi орынды иеленіп отыр. Индустрияландырудың жоғары қарқынының арқасында Азия елдерi экспортының құрылымы жақсара түсуде, бұл құрылым көбiнесе жоғары технологиялық тауарлардың үлес салмағы өсіп келе жатқан өңдеушi өнеркəсiп өнiмдерінен тұрады. Бұл салада Қытай, Жапония, Оңтүстiк Корея, Сингапур, Малайзия, Үндістан жəне Индонезия шапшаң алға жылжыды. Бұдан басқа, Азия «жасыл энергетиканы» енгiзу жəне


ЌР ƏЛЕМДІК ЌОЄАМДАСТЫЌПЕН ХАЛЫЌАРАЛЫЌ БАЙЛАНЫСТАРЫ

энергияның баламалы көздерін қолдану бойынша көшбасшылар болып табылады. Сонымен бiрге Азияның бірқатар елдерiндегі экономикалық жəне технологиялық өрлеу континентте тұрақтылықты нығайтуға əкелмедi, керiсiнше, ол белгiлi бір дəрежеде континент ішіндегi бəсекелестiктiң күшеюіне түрткі болды. Тiптi, бірқатар мемлекеттердегі əлеуметтiк теңсiздiк пен қоғамда жікке бөліну қуатты сілкіністерге əкелдi, бiз мысал ретiнде мұны 2011 жылдағы «араб көктемi» оқиғаларынан байқап отырмыз. Бiздiң еліміз Солтүстiк Африканың жəне Таяу Шығыстың бірқатар елдерiнде болып жатқан оқиғаларды алаңдаушылықпен қабылдауда. Бұқара халықтың саяси жəне экономикалық реформалар ұрандарымен бой көрсетуі араб əлемiндегі елеулi өзгерiстердiң жаршысы болды. Наразылық əлеуметтiк-экономикалық мəселелердің шиеленісуімен, жұмыссыздықтың өсуiмен, демографиялық фактормен, барлық жердегі сыбайлас жемқорлықпен, сондай-ақ демократиялық құқықтар мен бостандықтарға қысым жасалумен байланысты болып отыр. Жергiлiктi экономикаларды реформалау жөніндегі барлық бастамалар жалпы алғанда шалағай сипатқа ие. Жылдар бойы жинақталған мəселелер əлеуметтiк наразылық тудырды. Бiздiң елімізге Астананың сыртқы саяси бастамаларын ілгерілету, халықаралық аренада əлемдiк саяси жəне экономикалық үдерістердің тол ы қ қ ұ қ ы қ т ы қ ат ы су ш ы с ы р е т і н д е г і Қазақстанның субъектілік деңгейiн одан əрi жоғарылату, сонымен бiрге инвестициялар мен жаңа технологияларды тарту, шетелдiк əріптестермен iскерлік байланыстарды кеңейту жолында əлі де күш-жігерді бiрлесе жұмсауды талап ететін жəне көптеген басқа да жұмыстарды атқаруына тура келедi. Бұл ретте Қазақстанның қарқынды əрі орнықты дамуына, көп ұлттық халқымыздың өмірі мен əл-ауқатының деңгейiн арттыруға қолайлы сыртқы жағдайларды қамтамасыз ету бiз үшiн əрқашан басым бағыт болып қалады. Бұл тұрғыда Қазақстанның Азия елдерiмен өзара қарым-қатынастары барынша қарқынды түрде дамып келедi деп айтуға болады. Мемлекет басшысы тек үстіміздегі ғана жылы (12-14 сəуiрде) Индонезияға жəне (17-18 сəуiрде) Малайзияға екi мемлекеттік сапармен, (6 маусымда) ҚХРға ресми сапармен, (26 - 27 наурызда) Ядролық қауiпсiздiк жөніндегі саммиттің жұмысына қатысу үшiн Сеулге жұмыс сапарымен барып қайтты. Бұдан басқа, 2012 жылдың 10-11 қыркүйегінде Президент Н.Назарбаевтың шақыруымен Вьетнам Социалистiк Республикасының Президентi Чыонг Тан Шанг ҚР-ға мемлекеттiк сапар, ү.ж.

61

11-14 қыркүйегінде - Корея Республикасының Президентi Ли Мен Бак Қазақстанға ресми сапар жасады. Оңтүстiк Корея басшысы сапарының шеңберiнде екi мемлекеттің басшыларының қатысумен Балқаш ЖЭС құрылысын iске қосудың салтанатты рəсiмі болып өтті. Сонымен бiрге, тауар айналымының көлемдерiн одан əрi арттыру жəне инвестициялық өзара iсəрекеттесудi кеңейту қажеттiлiгі елімiздiң Азия рыноктарына экономикалық қатысуын кеңейту жолында қосымша шаралар қолдануды керек етедi. «Қорғас» Шекара маңы ынтымақтастығы халықаралық орталығы мен Ақтау теңiз порты мүмкiндiктерiнің шеңберiнде Азияның жетекшi елдерімен белсендi түрде ынтымақтасу көзделіп отыр. Қазақстандық экспорттың құрылымын əртараптандыру мақсатында машина жасау, химия өнеркəсiбi салаларында, баламалы энергетика элементтерiн өндiруде, құрылыс индустриясында, ауыл шаруашылығы, фармацевтика салаларында тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің бiрлескен өндiрiстерiн құру ісінде өзара əрекеттесуді күшейту қарастырылуда. Сонымен қатар, жаhандық бəсекелестiктiң күшеюі дəстүрлi экспорттық өнiмдердің отандық өндiрушiлерiн мемлекеттiк қолдауды, оны жаңа нарықтарға ілгерілету үшін кешендi шаралар қолдануды қажет етедi. Отандық өнiмдердi Азия рыноктарына ілгерілету, аймақтағы елдердiң экономикалық саясатын талдауды жүргiзу, сауда заңнамаларын, сыртқы сауда қызметiнің жағдайларын зерттеу, бiртұтас тиiстi ақпараттық базаны құру жəне жедел жаңарту мақсатында қазақстандық шетелдік мекемелердiң құрылымында сауда өкiлдерi институтын құру көзделуде. Осыған байланысты сондай-ақ салалық мемлекеттiк органдардың сыртқы экономикалық басымдылықтарға сай келетін бiртұтас шоғырландырылған саясатты əзірлеуі талап етіледi. Қазақстандық тауарлар мен көрсетілетін қызметтердің Азия рыноктарына кемсітусіз негізде жəне барынша қолайлы жағдай жасау режимiнде қол жеткiзілуiн кеңейту Қазақстанның ДСҰ-ға кіруіне, Бiрыңғай экономикалық кеңiстiк аясында Азия континентінің аймақтық бiрлестiктерімен, сондай-ақ жеке елдерімен Еркiн сауда туралы келiсiм жасасуына септігін тигізеді. Мақаламның соңында Орталық Азияның əлемдiк жүйедегі қазiргi орны аймақтың экономика-географиялық ерекшелiгiмен сабақтас болып отырғанын атап өткім келедi. Мұнда бай минералдық - энергетикалық ресурстық əлеует бар. Орталық Азия аймағы мұнай, газ, алтын, уранның, түстi металдардың ж.т.б. айтарлықтай үлкен қорларына ие. Минералдық


62

ресурстардың экспортынан түсетін табыстар қолайлы инвестициялық ахуал жасап, аймақтағы елдердiң дамуына септігін тигізе отырып, бюджеттiк түсiмдердің көп бөлігін құрап отыр. Орталық Азияның аумақтық кеңдiгiнiң жиынтығы жəне жаhандық жəне аймақтық қауiпсiздiкті қамтамасыз етуде мəнi бар аймақтармен жалпы шекаралас болу факторы жəне көршi аумақтар арқылы, көбiнесе Ресей, Қытай жəне Иран арқылы Орталық Азия тауарларының импортын, экспортын жүзеге асыру Еуропа жəне Азия елдерi арасындағы адамдардың өзара еркiн жүріп-тұруын, тауарлардың, капиталдардың өткізілуін, көрсетілетін қызметтерді қамтамасыз ету қажеттiлiгін керек етеді. Көлiк бағдарларының қауiпсiздiгiн қамтамасыз ету бүгiнгi таңда өзекті міндеттердің бiрi болып отыр. Еуропа жəне Азия континенттері арасында сауданың дамуы ОА аймағында көлік жүйесінiң тиiмдiлiгiн жоғарылатуға тiкелей байланысты. Халықаралық жүк легінің көлiк шығындарының төмендеуі жəне тауарларды межелі бекетіне

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

дер кезінде жеткiзiлуі сияқты элементтерi тез жеткiзілуiне қатысты алыс қашықтықтарға тиiмсiздеу болатын əмбебап автомобиль тасымалдарымен қатар тасымалдаудың əр түрлi тəсiлдерiнің жиынтығымен қамтамасыз етiлуі тиiс, жүктер мен тауарлардың темiр жолмен жүйелi жеткiзілуін жəне сапасын дамыту қажет. Көлiк жолдарын, ең алдымен темiр жол бағдарларын жолға қою Азия континентi барлық елдерiнiң жалпы экономикалық дамуының мүдделеріне жауап бередi жəне, сөз жоқ, синергетикалық əсердi ұлғайтуға мүмкiндiк береді. Осы кезеңде құбылмалы жағдайдың о рт а с ы н д а б ол у ж ə н е ө з қ ол ы м ы зд а ғ ы инвестициялық жəне сауда мүмкiндiктерімізді, соның ішінде мемлекетіміздің орасан зор транзиттiк-көлiк əлеуетін толық пайдалану бiзге маңызды. Біз бұл құралдарды дұрыс пайдаланғанда жəне қолданғанда əлемдiк экономикада лайықты өз орнымызды иеленіп, өзiмізді орнықты əрі сенiмдi жаhандық əріптес ретінде таныта аламыз.


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

63

V. ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЅ ХАЛЫЌАРАЛЫЌ ШАРТТАРЫ 2012 ж. тамызы - қыркүйегі  Қазақстан Республикасының Yкіметі мен Ресей Федерациясының Yкіметі арасындағы Өзара қаржылық мəселелердi реттеу жəне əскери білім беру мен сынақ полигондарын пайдалану саласындағы есеп айырысу шарттары туралы келiсiм. (25.11.05. 03.08.12 күшіне енді)  Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің тұтынушылар құқықтарын қорғау саласындағы ынтымақтастығының негізгі бағыттары туралы келісім. (19.05.11. 15.08.12 күшіне енді)  Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Испания Корольдігінің Үкіметі арасындағы Қылмысқа қарсы күрестегі ынтымақтастық туралы келісім. (17.06.11. 15.08.12 күшіне енді)  Тəуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттер халықтарының 1941 1945 жылдардағы Ұлы Отан соғысындағы ерлігі мен батырлығы туралы мəңгі есте сақтау туралы келісім. (03.09.11. 22.08.12 күшіне енді)  Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Ресей Федерациясының Үкіметі арасындағы «Байқоңыр» ғарыш айлағының персоналына медициналық қызмет көрсету тəртібі туралы келісім. (17.11.09. 15.08.12 күшіне енді)  Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Болгария Республикасының Үкіметі арасындағы Экономикалық ынтымақтастық туралы келісім. (03.10.11. 13.09.12 күшіне енді)  Қазақстан Республикасы мен Корея Республикасы арасындағы қылмыстық істер бойынша өзара құқықтық көмек туралы шарт жəне Қазақстан Республикасы мен Корея Республикасы арасындағы ұстап беру туралы шарт. (13.11.03. 10.08.12 күшіне енді)  Еуразиялық экономикалық қоғамдастық Сотының Статутына өзгерістер енгізу туралы хаттама. (10.10.11. 08.08.12 күшіне енді)


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

64

Омар Мұстафин, Қазақстан Республикасының (Сауд Арабиясы Корольдігі) Жиддадағы Консулы

Қазақстан Республикасының ислам əлемінің жүрегі - Жиддадағы консулдық қызметі

М

ұсылмандар тап осы қаланың аумағында аңызға айналған Хауа ана (Мукбарат умна Хауа) жерленген деген болжамға сүйене отырып, Жидданы əлемдегі ең ежелгi е л д i м е ке н д е п ат а й д ы . Археологт ар өздерінің мəліметтері бойынша бiздiң дəуірімізге дейінгі 6 ғасырда Жидда балықшылар кентінен қалаға айналды деп толықтырады. Қазiргi уақытта 5 миллионнан аса тұрғыны бар агломерацияны құрайтын Жидданың Сауд Арабиясының, сондай-ақ жалпы мұсылман əлемінің саяси жəне экономикалық жүйесінде алатын мəні зор. Астанасы Жидда болып саналатын Мекке провинциясының аумағында мұсылмандар үшін қасиетті Мекке мен Медина қалалары орналасқан. Қаланың осы мұсылмандардың киелі жерлерінің арасында ыңғайлы орналасуы оның Корольдiктің басты əуежайы мен негiзгi теңiз сауда портымен байланыстыратын жетекшi аймақтық көлiк хабы ретіндегі рөлiне себеп болды. Өз кезегiнде, транзиттік əлеует Сауд Арабиясының аймақтағы ең iрi сауда-өнеркəсiп палатасы бар қаржы жəне сауда «астанасы» ретіндегі Жидданың бейресми мəртебесіне ие болуына жағдай жасады. Ислам Ынтымақтастығы Ұйымын, Ислам даму банкiн, сонымен қатар 70 шақты бас консулдық пен дипломатиялық миссияларды қоса алғанда мұнда 9 халықаралық ислам жəне аймақтық ұйымның штаб-пəтерлерінің орналасуы қаланың саяси мəнге ие екенін білдіреді. Осы ретте, Сауд Арабиясының Королі мен үкiметi жаздың аптап ыстығы келген кезеңді Жиддада Қызыл теңіз бойында өткiзуді қалайтынын атап кету керек. Барлық қазақстандық консулдық мекемелердің қызметі сияқты 2008 желтоқсанда ашылған сəтінен бері Жиддадағы Қазақстан Республикасы Консулдығының қызметiнiң басым мiндетi болып Мекке, Медина мен Жидданы қоса алғанда

аауқымды консулдық округтiң ааумағындағы қазақстандық аазаматтардың құқықтары мен м мүдделерін қорғау болып т табылады. М ы ң д а ғ а н ққазақст андықт арды қо с а алғанда, миллиондаған м мұсылман қажыларының Қ Қажылыққа жəне Умра (кіші ққажылыққа) бару үшін Сауд Арабиясына жыл сайын б барып қайтатыны белгiлi. К Күллі əлем мұсылмандары санының өсуi Жиддаға ққажылар легінің жыл сайын аарта түсуіне жағдай жасайды. С Сауд Арабиясына баратын қажылардың саны 2008 жылы 2.4 миллион адамнан 2011 жылы 2.93 миллион адамға дейiн өстi. Бұған қоса талдаушылардың пікірінше, ресми құрылымдардың көмегінсіз қажылыққа жыл сайын баратын 1 миллионға тарта адам ескерiлмейдi. Келім-кетімнің аса көп болуына қарай барысында мыңдаған адам қаза болып, жарақат алатын кездер Қажылық маусымдарын форсмажорлық жағдайларға толы күрделі іс-шара етеді. 2006 жылы қысылыс барысында 345 адам қаза тапқан Қажылықтың «Жамарат» жоралғысы кезінде орын алған соңғы қайғылы оқиғаны атап кетудің өзі жеткілікті. Соңғы уақытта, Сауд Арабиясы билiк орындары əрекеттерiнің жəне қажылық нысандарды айтарлықтай инфрақұрылымдық жаңғыртудың арқасында мұндай жағдайлар мейлінше азайды. Дегенмен ҚР СIМ Консулдық қызметі департаментi мен Жиддадағы консулдық Қазақстаннан қауiпсiз қажылықты ұйымдастыру жол ы н д а е л еул і ш а р а л а рд ы қ ол д а н уд а . Жыл сайын Қажылық басталғанға дейiн 6 ай қа лғанда Сауд Арабиясы т арабымен Қазақстан Республикасы Дiн iстерi агенттігінің, Қазақстан Республикасы Мұсылмандарының Діни басқармасы мен туристiк компаниялары өкiлдерiнiң консультацияларын ұйымдастыруға жəрдем көрсетілуде. САК мейманханалары жəне көлiк қауымдастықтарының өкiлдерімен,


ЌАЗАЌСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫЅ ХАЛЫЌАРАЛЫЌ ШАРТТАРЫ

сондай-ақ Қажылық министрлiгі басшыларымен кездесулер ұйымдастырылуда. Келiссөздердiң қорытындылары бойынша Қазақстаннан қажыларға бөлінген квота көрсетіліп, тиiстi меморандумға қол қойылады. Қазақстандық қажылардың Мекке мен Мединада тұру жəне қатынау мəселелері алдын ала шешіледі. 2011 жылы қазақстандық қажылар үшiн квота 4000 адамды құраса, 2012 жылы 5500 адамға дейiн көбейтілді. Болашақта, ҚР Дiн iстерi агенттігінің, Қазақстан Мұсылмандарының Діни басқармасы тиiстi сауал жіберетін жағдайда («елдiң 1 миллион мұсылман халқына 1 мың қажы» квотасын үлестiру бейресми ережесіне сəйкес) квота 10 мың адамға дейін көбейтілуі мүмкiн. Қазақстандық тараптың жəне қабылдайтын мемлекеттің елеулi дайындықтарына қарамастан Қажылық Қазақстан мұсылмандары үшiн қасиеттi, сонымен қатар күрделі мiндет болып қалып отыр. Жүйесiз ұйықтау жəне тамақтану, өзгеше ауа райы жəне тағы басқа да себептерге байланысты жасы егде қажылардың денсаулығының қиындауы, иммунитетiнің жалпы төмендеуi басты қиындықтар туғызады. Сондықтан ҚР қажылары маусымдық тұмауға жəне эпидемиялық менингитке, ал 15 жастан кішілер қосымша полиомиелитке қарсы вакцина егуден өтуге мiндетті. Одан басқа, жедел көмек көрсету жəне қажылықты үйлестiру үшiн жыл сайын ҚР Дiн iстерi агенттігінің, Қазақстан Мұсылмандарының Діни басқармасы жəне ҚРдың Жиддадағы консулдығының қатысуымен Уақытша қажылық миссиясы құрылады. Таяу уақыттан бері Қажылық миссиясы құрамына ҚР Денсаулық сақтау министрлiгiнiң медициналық қызметкерлерi мiндеттi түрде енгізіле бастады. Өз тобынан артта қалған немесе оны жоғалтқан азаматтарға жəрдем көрсету Консулдыққа көмек сұрай жүгінудің ең жиi кездесетін себебiне айналды. Мəселенің оңайлығына қарамастан көлiктің жүруiнің барынша шектелген жағдайында бұл Қажылық миссиямен жəне барлық қазақстандық туристiк компаниялармен үйлестiруді талап ететiн əжептəуiр күрделi мəселе болып отыр. Бұдан басқа мұндай жағдайларда, айта кетсек, Екi Киенің Сақтаушысы ретінде Сауд монархы есебiнен ақысы толық төленетін Консулдық медициналық жəрдемді талап ететiн қажыларға көмектеседi. 2011-2012 жылдары Қазақстанның Ислам Ынтымақт астығы Ұйымы Сыртқы істер министрлері кеңесіне төрағалығына дайындалу жəне оны өткізу Консулдықтың ашылған алғашқы күндерiнен-ақ оның басқа маңызды міндеттерінің қатарында тұрды. ИЫҰ Бас хатшылығымен жəне Ислам даму банкiмен ынтымақтастықты

65

күн сайын үйлестiруден басқа Консулдық 2010 жылы ҚР-дың ИЫҰ жанындағы Тұрақты өкiлдiгін ашу үшiн заңдық жəне ұйымдастыру шараларын қолданды. ИЫҰ-ға қазақстандық төрағалықты қамтамасыз ету бағытындағы жұмыс Консулдықтың базасында Тұрақты өкiлдiк ашылғаннан кейiн де жалғасуда. Ө з ке з е г і н д е Қ а з а қ с т а н н ы ң И Ы Ұ - ғ а төрағалығы Қазақстанның танымдылығын жəне оның оңды имиджін қамтамасыз етiп, Жидданың жоғары қаржылық-инвестициялық жəне сауда-экономикалық əлеуетін іске асыру жолындағы жұмысқа елеулi əсерін тигізді. Бұл ретте Ислам даму банкi тобымен ынтымақтастық тұжырымдамасының оң өзгеруi жəне бiр жолғы уағдаластық тəжiрибесінен, айта кетсек, – əжептəуiр ауқымды ұзақ мерзiмдi жоспарларды жəне өзара əрекеттесу стратегиясын келiстіруге көшу орын алды. Бұл Ислам даму банкiнің Президентi Ахмад Мохаммед Əлидің 2012 жылдың 2 қазанында Аст анаға жас аған сапарының барысында қабылданған ҚР жəне ИДБ əрiптестiгінің елдік Стратегиясын iске қосуда жүзеге асырылды. Бұдан басқа, Консулдық еліміздің өркениет жəне дінаралық диалогты ілгерілетудегі рөлін ескере отырып, Дүниежүзілік ислам лигасымен (Мекке) белсендi ынтымақтастықты қамтамасыз ету үшiн осы құрметтi құрылыммен жақсы байланыстарды жолға қойып отыр. Дүниежүзілік Ислам лигасының Бас хатшысы Абдалла Абдель Мухсин əт-Туркидің ҚР Президенті Н.Ə.Назарбаевтың бастамасымен шақырылатын Əлемдiк жəне дəстүрлі діндер лидерлерiнің кезектi Съездерiне бірнеше мəрте қатысуы қамтамасыз етiлдi. ДИЛ өкiлдерi сондай-ақ Съезд Хатшылығының тұрақты құрамына кiредi. Сауд Арабиясы iскерлер топт арының өкiлдерiмен ынтымақтастықты ілгерілетуде зор мүмкiндiктер ашылып отырғанын атап өту керек. Осы бағытта аймақта құрметке ие болып отырған Жидда экономикалық форумының (ЖЭФ) диалогтық алаңы пайдаланылып, белгiлi бір қадамдар жасалды. Мəселен, ҚР Премьерминистрінің орынбасары, Индустрия жəне сауда министрi Ə.Исекешев 2010 жылдың ақпанында 10-шы ЖЭФ-ке өзінің қатысуының шеңберiнде Жидда iскерлер топтарының басты өкiлдерiмен кездестi жəне əдейi ұйымдастырылған сессияның барысында сөз сөйледi. Бұдан басқа, 11-ші форумның барысында 2011 жылдың наурызында қазақстандық тараптың атынан мүлде жаңа тұрпатта - Шығыс Қазақстан облысы бизнесмендерiнің делегациясы қатысты. Аталған шаралардың практикалық нəтижелерi күтiлуде. Медина қаласының Ислам Универстеті мен


66

Мекке қаласының «Умм үл-Қура» Университетi қ а з а қ с т а н д ы қ т а рд ы қ о с а а л ғ а н д а к ү л л і əлемнің діни жастары арасында танымал б о л а т ү с уд е . С о н д ы қ т а н д а Ко н с ул д ы қ маңызды міндеттерінің қатарына діни оқу орындарындағы қазақстандық студенттермен жұмыс істеу жатады. Осы орайда олармен кездесулер, мəдени жəне ағартушылық ісшаралар өткізіледі. Консулдық студенттер мен олардың отбасы мүшелерінің Қазақстандағы саяси сайлауларға қатысуын қамтамасыз етеді. Мақаламның соңында бүгiнгі таңда Сыртқы істер министрлiгінiң басшылары мен Консулдық қызмет департаментi өз алдына қазақстандық азаматтардың қажылыққа баруын одан əрi жеңілдету мен қауiпсiздiгін жоғарылатуды қамтамасыз ету бойынша жаңа мiндеттердi қойып отырғанын атап өткім келеді. Барлық

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

мүдделі ведомстволардың жинақтаған жұмыс тəжiрибесін жəне өзара əрекеттесуін ескере отырып, тiптi Қазақстан Республикасынан қажылардың санының елеулi түрде көбейген кезінде де осы мiндетті тындыруға болатын міндет деп есептеймiн. ИЫҰ-ға қазақстандық төрағалықтың бастамаларын іске асыру барысында ИЫҰ Бас хатшылығымен, ИДБ жəне басқа ислам ұйымдарымен өзара əрекеттесуді қамтамасыз ету өзінің өзектiлiгін жоғалтпайды, бұл бастамалардың қатарында Мемлекет басшысының ИЫҰ азықтүлiк қауiпсiздiгінің тетiгін жасау, шағын жəне орта кəсiпкерлiктi ынталандыру туралы ұсыныстары бар. Консулдықтың күн тəртiбiнде, сонымен қатар, Жидданың жоғары сауда-экономикалық əлеуетін ескере отырып, iскерлiк ынтымақтастықты айтарлықтай нығайту қажеттiлiгі тұр.


67

VІ. КОНСУЛДЫЌ ЌЫЗМЕТ  ҚР СІМ-нің консулдық қызметінің ағымдағы шолуы 2012 жылдың қыркүйегі-қазаны Ү.ж. 3 қыркүйекте Қазақстан Республикасының Доминикан Республикасындағы Құрметті консулы лауазымына Сергей Дмитриев тағайындалды. Ү.ж. 4 қыркүйекте Астана қаласында қытай тарапының бастамасымен Қазақстан Республикасы СІМ Консулдық қызмет департаментінің директоры Ы.Дəуренбектің, Қытай Халық Республикасы СІМ Консулдық қызмет департаменті директорының орынбасары Цуй Айминьмен консулдық-визалық мəселелер бойынша кездесуі өтті. Ү .ж. 11 қыркүйекте Консулдық қызмет департаментінде Польша Республикасының Қазақстандағы Елшілігінің кеңесшісі, əрі консулдық бөлімнің меңгерушісі Бартош Яблоньски мырзамен екіжақты кездесу өтті. Кездесу барысында Польша тарапына 2007 жылғы 29 наурыздағы Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Польша Республикасының Үкіметі арасындағы Дипломаттық паспорттардың иелерін визалық талаптардан босату туралы келісімге өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы хаттамасының жобасы табысталды. Сонымен қатар, кездесуші тараппен хаттаманы контрəріптеспен келістіру сатысы мен қол қою мүмкіндігіне айрықша мəн беріп, өзара ықпалдасуға уағдаластық. Ү.ж. 26 қыркүйекте Швейцария Конфедерациясының Қазақстан Республикасындағы Елшілігі Кеңсесі мен Консулдық бөлімінің басшысы Сюзан Розенкранцпен кездесулер өтті. Кездесулер барысында екі жақты консулдық мəселелер мен визалық саясат кеңінен талқыланды. Ү.ж. 11 қазанда Астана қаласында Қазақстан Республикасы мен Ресей Федерациясы арасындығы консулдық-құқықтық мəселелер бойынша кезекті консультациялар өтті. Аталған іс-шара барысында 1994 жылғы 28 наурыздағы ҚР мен РФ арасындағы консулдық конвенция жəне 1993 жылғы 22 қаңтардағы Азаматтық, отбасылық жəне қылмыстық істер бойынша құқықтық қатынастар жəне құқықтық көмек туралы конвенция ережелерінің орындалуы, екі ел азаматтарының құқықтары мен мүдделерін қорғау мəселелері, екі ел азаматтарының мемлекеттік шекараны кесіп өтуі барысында туындайтын проблемалар жəне екі тарапқа ортақ өзге өзекті мəселелер талқыланды. Консультациялар өзара түсіністік пен достық сипатында өтті. Келіссөздердің нəтижесінде қол жеткізілген уағдаластықтар бойынша тиісті Хаттамаға қол қойылды. Ү.ж. 15 қазанда Астанада Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрінің орынбасары А.Ю.Волковтың Қытай Халық Республикасы Сыртқы істер министрінің орынбасары Се Ханшэнмен өткен кездесуі барысында консулдық қарым-қатынас мəселелері қаралды. Ү.ж. 15-17 қазан аралығында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Жауапты хатшысы Р.Жошыбаев Грек Республикасына жұмыс сапарымен барып қайтты. Сапар барысында «Қазақстан Республикасының Үкіметі мен Грек Республикасының Үкіметі арасындағы дипломатиялық паспорттардың иелері үшін визалық талаптардың күшін жою туралы» келісімге қол қойылды.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

68

VIІ. ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН Ќазаќстанның егемен мемлекет ретінде ќалыптасуы мен дамуының стратегиясы* «Айќын маќсатсыз адам да, билік жүргізуші ќұрылым да, ќоғам да өмір сүре алмайды. Саналы мұратсыз, асќаќ армансыз өмір сүретін адамдарды ұсаќ, тоғышарлыќ мүдде, жеке бастың бір сәттік материалдыќ пайдасын ойлау стихиясы сөзсіз арбап алады. Сөйтіп, соның салдарынан ќоғамдыќ азғындау басталады. Бүгінде біздің ќозғалысымыздың бағытын көруге, оќиғаны болжап білуге, түпкі маќсатќа ќол жеткізуге әркімнің сенімді болуына мүмкіндік беретін Ќазаќстан ќоғамы дамуының айќын да наќты тұжырымдамасы, міне, сондыќтан да ќажет». Стратегия қазақстандық ұлттың өзін-өзі танып білу жөніндегі мəселенің идеологиялық іргетасын қалаған республиканың тұңғыш ресми құжаттарының бірі болды. Стратегия, өткенге қысқаша тарихи шолу жасай келіп, Қазақстанның қазіргі замандағы шекарасы алғашында тайпалардың этникалық мекен еткен ата қонысы, кейінірек қазақ ұлтын құраған жəне қазіргі Қазақстанның барлық жеріне бақылауын жүргізген халықтың тарихи жері болғанын айтып түсіндірді. Біз тəуелсіз мемлекет өзінің қазіргі көрінісімен сақталып келгенін – ол əлде біреудің қазақтарға берген сыйы емес, біздің тарихи отанымыз, қазақтың ежелден бергі жері екенін ресми түрде мəлімдедік. Біз халыққа айқын бағдар бердік. Сондай-ақ біз мемлекеттің унитарлық тұтастығын, оның жерінің бірлігі мен мызғымастығын қамтамасыз ету үшін билік барлық конституциялық амалдарды пайдалана алатынын ашық айттық. Бұл сондайлық аумалытөкпелі кезең үшін маңызды мəлімдеме болды. Күшті президенттік билікке құрылған егемен мемлекеттің дамуы стратегиялық мақсат ретінде айқындалды. Жас республикаға мемлекеттілік нобайын айқын белгілеп алу қажет болды. Уақыттан ұтылып қалмауды жəне дағдарыстың əрі қарай тереңдей түсу қаупін ескере келіп, президенттік билік кезек күттірмейтін мəселелерді шешу үшін топтасуға жəне ымырашыл-жартыкештердің ақыл кеңестері мен ізденулеріне көңіл аудармай, қысқа мерзімде алғашқы кезектегі реформаларды жүргізуге мүмкіндік берді. Сол кезеңде негізгі міндеттерді шешуді көздеген жаңа министрліктер құрылды.

Сондай-ақ тəуелсіз Қазақстанның тарихында тұңғыш рет қарулы күштер, дипломатиялық жəне кедендік қызметтер секілді мемлекеттік институттар құрылды. Мемлекеттік шекараны айқындап, нығайту жөнінде шаралар қабылданды. Мұның бəрі ірі қаржы ресурстары мен батыл əрекеттерді талап етті. Осы құжат арқылы біз шаруашылық практикасындағы орнығып қалған консерватизмді, жекелеген басшылар мен тұтастай алғанда тұрғындардың ойлау жүйесіндегі енжарлықты жеңе отырып, меншікке көзқарасты өзгерту жөнінде, бəлкім, тұңғыш рет ең күрделі қадамдар жасадық. Стратегия негізгі екі экономикалық принципті жария етті. Біріншіден, бəсекелестікке негізделген əлеуметтік нарықтық экономиканы құру. Екіншіден, адамның экономикалық тұрғыдан өзін-өзі пайымдауы принципін жүзеге асыру үшін құқықтық жəне басқа жағдайлар жасау. Мемлекет болашақта мемлекеттік меншік үлесінің 30-40 пайызға дейін қысқаратыны туралы ресми түрде мəлімдеді. Алға қойған экономикалық мақсаттарға жету үшін тиісті бюджеттік, салықтық, қаржы-несиелік жəне əлеуметтік саясатты жүзеге асыру кезінде экономиканы реттеудің жанама тəсілдерін қолдану ойластырылды. Құжаттың өзімен жұмыс істеу айтарлықтай қиын жүрді. Мен жас экономистердің тобы үшін стратегияның мақсаты мен міндетін тұжырымдап бердім. Ол менің қатысуыммен сан қайтара талқыланды. Оған мамандардың түрлі топтарының өкілдері мен шетелдік кеңесшілерімді қатыстырдым. Əрине, біздің мамандарда консерватизм немесе, дұрысын айтқанда, «ойдың тоқырауы» жетіп артылатын. Алайда, түптеп келгенде, қажет еткен құжаттың дəл сол мəтіні дайындалып шықты. Стратегия Қазақстанның жоспарлы экономикадан нарыққа, тоталитарлықтан либералдық саясатқа көшетінін белгіледі. Жұрттың көбі бізді түсінбеді. Жоғарғы Кеңес пен оның басшылығы халық мұндай идеяны қабылдауға дайын емес деген желеумен жекелеген принциптік ұстанымдарды қайта қарауды талап етті. Мен осы топқа басшылық жасау міндеті жүктелген, сол кездегі Вице-Президент Ерік

* Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың «Қазақстан жолы» кітабы I тарау: Тəуелсіздік стратегиясы, 16 бетін қараңыз, (Қарағанды қ. басылымы, 2006 ж.)


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

Асанбаевқа өте ризашылығымды білдіремін. Бұл топқа жас экономистер – С.Аханов, Ө.Шүкеев, О.Жандосов, Г.Марченко жəне басқалар кірді. Олар Жоғарғы Кеңес (кеңестік Парламент осылайша аталатын) депутаттары алдында құжатты қорғап шықты жəне өмірдегі болып жатқан өзгерістердің мəнін əлі түсіне қоймаған немесе жаңалық атаулыдан қорыққан көптеген сыншылардың консервативтік ұстанымдарына қарсы тұрды. Жоғарғы Кеңестегі пікірталастар қызу болды. Былайша айтқанда, Стратегияның түйінді идеялық мəні «жақсы тұрмыс – баршамыз үшін» деген ұғым болды. Бұл идеяның авторы – белгілі неміс экономисі, ГФР-дің экономика министрі, кейінде канцлері болған Людвиг Эрхард. Оны кереметтей тиімділікке жеткен Германиядағы нарықтық реформалардың «патриархы» деп атайды. Он жыл бойы германдық экономикалық өсу жылына 8 пайызға жуық деңгейде болды, бұл сол уақыттағы əлемдегі ең жоғарғы деңгей еді. Атап айтқанда, Эрхард реформаларының осындай нəтижесі арқасында «германдық экономикалық керемет» деген ұғым айналымға енді. «Жақсы тұрмыс – баршамыз үшін» деген принципті ұстана отырып, біздің мемлекет кəсіпкерлік еркіндік пен қызметтің кез келген қалаулы саласына күш жұмсау мүмкіндігін ниет еткен əрбіреуді қамтамасыз ету арқылы баршаға қолайлы жағдай туғызатынын мəлімдеді. Мұндай жағдайда неғұрлым қабілетті, еңбекқор жəне іскер адамдар қоғамда соғұрлым жоғары əлеуметтік мəртебеге жететін болады. Сонымен бір мезгілде біз экономиканың өсуі мен тұрақтануына, оның əлемдік қауымдастыққа интеграциялануына қарай еңбек кірістерін, зейнетақылар мен жəрдемақыларды көтеруге уəде бердік. Тарихтың өзі көрсеткендей, біз берген уəдемізді орындап шықтық. Стратегияда сондай-ақ біз ұлттық валютаны енгізу туралы ниетімізді жария еттік. Сонымен қатар бұл мəселені тек экономикалық дағдарыстан шығып, тұрақтандыруға жеткеннен кейін қарастыратын боламыз деп ескерту жасадық. Кеңестік рубль өтпелі кезеңнің жалпы валютасы ретінде қарастырылды, өйткені біз ол кезде жаңа валютаға көшуге əлі дайын емес едік. Бұған қоса тауар айырбасы кезіндегі есеп айырысулардың барлығы рубльмен жүргізілді. Жəне де ресейлік басшылық белгілі бір уақытқа дейін рубль кеңістігін сақтауға уəде еткен. Алайда Ресей үкіметі басшылығында бізге: «рубль аймағында біржола қаласыңдар, əйтпесе сендердің экономикаларыңды құлатамыз» деуші адамдар пайда болды. Содан кейінгі он сегіз айдағы оқиғалар рубль аймағы туралы біздің қаупімізді

69

растады, бірақ ол туралы мен келесі тарауларда айтатын боламын. 1992 жылдың аяғында менің бұл стратегия тек үлкен жолдың басы ғана деп мəлімдеуіме сенетіндер аз болды. Дағдарыстың нағыз қызған шағында стратегия əрбір адамның тең мүмкіндіктерді өз еркімен таңдауына жəне өздерінің экономикалық, əлеуметтік жəне саяси мүддесін жүзеге асыру үшін экономикалық тұрғыдан өзін-өзі пайымдауына жол ашатын көп укладты нарықтық экономикасы бар кəдімгі демократиялық қоғамды құруға арналған бағытын айқындады. Біз заң, халық еркі мен таза ақыл-парасат билік ететін қоғамды құруға ұмтылдық. Ол іскер де ақылды адамдардан тұратын ауқатты жəне табысты азаматтардың қоғамы еді. Үкімет алғашқы үш жыл бойына (1992-1994 жылдары), бізге кездескен саясаттағы жəне басқа да салалардағы қиындықтарға қарамастан, экономиканы ырықтандыруға, нарықтық қатынастардың заңдық жəне институттық базасын жасауға, нарықты тұтыну тауарларымен толтыруға талпынды. Экономиканы ырықтандырудың жүзеге асырылуы еліміздің өндірістік жəне экономикалық əлеуетін қысқартуға ықпал еткен көптеген проблемаларды анықтады. Бұл проблемалар экономиканың техникалық жағынан артта қалуымен, тауарлардың жəне қызмет көрсету түрлерінің бəсекеге қабілетсіздігімен, мемлекеттілік жəне нарықтық институттардың, заңдық базалардың, қаржы жəне кадр ресурстарының болмауымен байланысты еді. Сол кезеңде Қазақстан мен оның басшылығы атына көптеген шетелдік бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан айтылған өте көп сындар, кейде тіпті ақылға сыймайтын сандырақ пікірлер мен пайымдаулар болды. Бұл мəлімдеулерде Қазақстанда реформа жүргізудің орындылығы, шекараны қайта қарау мүмкіндігі жəне тағы басқалар туралы мəселелер өткір қойылды. З.Бжезинский бастаған американдық саясаттанушылар республиканың көпұлтты құрамына байланысты қорқынышты ішкі этносаралық қақтығыстардан немесе бізді Ресей, Қытай, мұсылман мемлекеттері секілді елдердің жұтып қоюынан қауіптенді. Мысал үшін З.Бжезинскийдің «Ұлы шахмат тақтасы» кітабынан мынадай үзінді келтірсек те жеткілікті: Сыншылдық сарынды Ресейдің тəуелсіз басылымдары бастағанын да айтуымыз керек. Олардың беттерінде Солженицын секілді Жириновский де ерекше көзге түсті. «Бұл республикаларда тек элита өкілдері ғана емес, тіпті, қарапайым адамдардың да барған


70

сайын ұлтшылдық пиғылға ауысуы жəне, сірə да, көп жағдайда мұсылмандық бағытты ұстануы болмай қалмайтын нəрсеге айналуда. Қазақстанда, яғни табиғи ресурстардың үлкен қоры бар, бірақ 20 млн. адамдай ғана тұрғыны орналасқан, қазақтар мен славяндар арасында шамамен тең болып бөлінген ұланғайыр елде, лингвистикалық жəне ұлттық алауыздықтың, байқауымызша, өрши түсу тенденциясы бар». (Brzezinski Z., “The Grand Chessboard. American Primacy and Its Geostrategic Imperatives”, 1998)

Қазақстан деген бұл уақытша құбылыс, ол тəуелсіз мемлекет ретінде өмір сүре алмайды, Қазақстанда орыстардың құқысы шектелудеміс деп мəлімдеді ол. Ресейлік жаңа либерал саясатшы-экономистер: Қазақстан Ресей Федерациясымен байланысын жоғалтып, банкротқа ұшырайды да, «Ресейге тізерлеп өзіақ келеді», - деп сəуегейсіді. «...қазіргі экономикалық саясат сақталған жағдайда, деп болжайды ресейлік сарапшылар, Қазақстанды таяу болашақта гиперинфляция, дəлірек айтқанда – ұлттық валютаның күйреуі мен жалпы қаржы-экономика апаты күтіп тұр. <…> өлім қаупі алдағы жылдың наурызынан кешікпей келеді». («Независимая газета», 1994 жылдың 27 мамыры.)

Тарихтың өзі көрсеткендей, бұл «болжамдардың» бəрі жүзеге аспады. Ол ол ма, тəуелсіздігімізді жариялағаннан кейінгі он жылдан соң, посткеңестік кеңістікте, Қазақстан көптеген салаларда көшбасшы болды. Елімізде тұрақты əлеуметтік-саяси жағдайдың сақталуы, ұлттық валютаның табысты енгізілуі, халықаралық қаржы институттарына кіруі жəне экономиканың əкімшіл-əміршіл принциптерінен түбегейлі бас тартуы, осының нəтижесінде, халықаралық қауымдастықтың Қазақстанды мойындауы – экономика саласын реформалаудың алғашқы кезеңіндегі басты жетістіктер осындай болды. Мемлекетіміз бен экономикамыздың тəуелсіздігін қалыптастыру мен нығайту кезеңінде кəсіби шебер кадрлардың жетіспеушілік проблемасы өткір сезілді. Бізге қазақстандық мамандарды – экономистерді, заңгерлерді, əскерилерді, қаржыгерлерді жəне басқаларды бұрынғы Одақ бойынша іздестіруге тура келді. Көбін отанына оралуға үгіттеп жатудың да қажеті болмады. Олардың бəрі өз

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

ісінің шебері жəне Қазақстанның патриоты болды. Дəл сол кезеңде Қазақстанға көптеген кəсіби шеберлігі жоғары кадрлар қайтып оралды, кейіннен олар мемлекеттік қызметте биік лауазымдарды иеленді. Дегенмен, оңтайлы экономикалық үлгіні іздестірумен қатар идеялық бағытты айқындап алу да өте маңызды мəселе болды. Мен өз ойларымды 1993 жылы шыққан «Қазақстанның болашағы – қоғамның идеялық бірлігінде» атты шағын еңбегімде жинақтап айттым. Ол кезде жалпы жұрттың санасында түсінбеушілік қатты орын алған еді. Бірақ белгісіздік тұманы арасынан келешектің негізгі үш түрі қылаң берген. Олар: əлі де өте күшті социалистік идея, дəстүршілдік жəне либералдық идея еді. Бізге түрлі нұсқалардың арасынан таңдау қажет болды. Алайда жағдайды сараптап келгенде қоғам дамуының көптеген елдер сынап көрген дайын нұсқаларының барлығы бірдей бізге сай келмейтініне менің көзім жетті. Социалистік идея жөніндегі ахуал біршама түсінікті болды. Экономикадағы, саясаттағы, халықаралық қатынастардағы жаппай дағдарыс, айтса айтқандай, көз алдымызда тұрды. Социалистік экономиканың статистикалық «кереметін» өз тəжірибемде сынап көрген адам ретінде маған артқа жол жоқ, тек алға жүру керектігі түсінікті еді. Дəстүршілдік жөніндегі жағдай күрделірек болды. Ұлтты сақтау үшін мəдениет саласында дəстүршілдік өте маңызды екеніне қарамастан, ол саясаттан жол тауып шығуға болмады. Сонда қоғамдық құрылымның архаистік түрі – рутайпалық психологияны тірілтуге негізделген саяси идеологияның дəстүрлі үлгісі бізге мүлде қабыспайтынын менің сан мəрте ескертуіме тура келді. Түрлі трайбалистік көзқарастар мен пікірталастардың қауіптілігі маған сол кезде-ақ түсінікті еді. Сондықтан он бес жыл бойғы менің іс жүзіндегі саяси қызметім кез келген трайбалистік пиғылдың жолын кесуге бағытталып отырды. Солай дей тұрғанмен, саяси идеология ретіндегі дəстүршілдік ру-тайпалық қайшылықтардың күрт күшеюіне амалсыз əкеле жатты. Əлі есімде, 1993 жылы жас саясатшылардың бір тобы маған қазақ қоғамындағы трайбализм тетіктеріне жəне оның мемлекет болашағына тигізетін ықпалы жөнінде баяндама алып келді. Баяндама аса байыпты түрде əзірленіп, онда ықтимал перспективалар егжей-тегжейлі түсіндірілген екен. Алайда мен оны бір шетке ысырып қойдым да, үнемі мониторинг жүргізу арқылы проблеманы зерттеудің қажеттігін, бірақ қазір қоғамды дүрліктірудің, əсіресе осыған байланысты қоғамдық пікірталастарды


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

тудырудың керегі жоқтығын айттым. Уақыт менің айтқанымның дұрыстығын көрсетті. Либералдық идея жөніндегі жағдай қиындау еді. 1990 жылдардың бас кезінде либералдық идея элита өкілдерінің көпшілігіне барлық аурудан айығудың еміндей болып көрінген. Мемлекет қайраткері ретінде маған соншама тез сенгіштіктің қажеті жоқ еді. Иə, либералдық идея Батыстың əлемдік саясат теориясы мен тəжірибесіндегі ең əйгілі əрі көрнекі үлестерінің бірі жəне планетаның тұтастай аймақтарында үстем саяси идеология болатын. Дегенмен, сол кезде-ақ батыстық либералдық идеологияны Қазақстанға қарапайым тəсілмен ауыстыру кезінде оны іске асырушылар – кең мағынада, соның ішінде саяси мағынада – мəдениет сынды құбылыспен қақтығысатыны түсінікті болды. Оның сипаты мен мұраттарын лезде өзгертуге болмайтын еді. Саяси мəдениеттің тұрпатын біртіндеп, өркениеттілік əдіспен нақты реформалар негізінде түбегейлі жаңарту қажет еді. Бұл айтылғандардың бəрі сонау 1993 жылы болғанын еске сала кетейін. Бүгінде бұл сипаттаулардың бірде-бір сөзін өзгертуге болмас еді. Біздің бағыттардың жүйесі соншалықты айқын болып ұсынылды. Бұл өте ықшамдалған бағдарлама еді. Саяси жəне экономикалық салаларда төрт бағыт жəне идеялық біріктіру саласында да төрт бағыт болды. Мен сол кезде жария етілген бағыттарды өзгерткенім жоқ. Ал енді осының төрелігін өздеріңіз айтып көріңіздер.

71

Бірінші. Формальді-құқықтық тəуелсіздіктен нақты тəуелсіздікке ауысу міндеті қойылды. Екінші. Бұл кезеңде мемлекеттілікті нығайту стратегиялық бағыт болып таңдалды. Бізде мемлекеттілік атрибуттары енді ғана пайда болған еді. Үшінші. Жүйелі жəне кең көлемді экономикалық реформалар бағыты таңдап алынды. Төртінші. Сыртқы экономикалық əріптестерді таңдаудағы прагматизм жəне тұтастай прагматикалық сыртқы саясат. Идеологиялық жаңарудың мəн-мағынасы мынадай төрт бөліктен тұрды. Біріншіден, ұлтаралық келісім. Біз бұл идеяны кейінгі жылдары тамаша жүзеге асырдық. Екіншіден, ішкі ұлттық бірлік. Біз ру мен жүз, аймақтар жəне басқа да аумақтық бірліктер бойынша қазақтардың өздерінің жікке бөлінушілігін болдырмауға қол жеткіздік. Көптеген елдер үшін, бүгін біз көріп отырғандай, бұл тек актуальды ғана емес, қайта қатаң саяси проблема түрінде сақталып келеді. Үшіншіден, қазақстандық қоғамды жаңғырту идеологиясы жария етілді. Азаматтық қоғам институттарын, көппартиялылықты, тəуелсіз ақпарат құралдарын, үкіметтік емес ұйымдарды құру – осының бəрі жаңартылған идеология жүйесіне кірді. Ақыр соңында біз діни қозғалыстар əлеуетін де дұрыс бағаладық жəне діни төзімділік пен дін ұстанушылар бостандығы қажеттігін қағида етіп алдық. Бұл ережелердің бəрі де уақыт сынынан сүрінбей өтті.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

72

 Дипломат-Тұлға Ерғали Бөлегенов туралы

Е

р ғ а л и Б ө л е ге н о в органдарда əр түрлi басшылық о балалық шағындалауазымдарды атқарып жүрген л ақ өзінің бойындағы кезінде оның қызметі қаланын к ерекше бір қасиеттерін əлеуметтік саласымен байлаə – ма қ с ат ке рл і г і н , е ң бе к нысты болды. Соғыс жəне еңбек н сүйгiштiгі мен табандылығын аардагерлерінің, интернационакөрсеттi. Ол мектепте оқып ллист жауынгерлердің, зейнетжүргенінде теңiзшi болуды керлер, студент жастардың, к өзiне мақсат етіп қойып, ардəрiгерлер жəне мұғалімдердің д манына жетті. Тынық мұхиты мəселелерiмен күнде бетпе-бет м флотының құрамында əскери ккеліп, оларды шешуге тырыкемелерде өз қызметін үш ссты. 1995 жылы Қазақстанның жыл бойы үздік өткеруі а лғашқы қо с па лат а лы оған флоттың үздік сигналПарламентінің сайлауында П шысы болуына мүмкiндiк Шымкент қаласы азаматтары Ш берді. Оның еңбегі КСРО – сайлаушылары санатының Қорғаныс министрінің ққолдауының арқасында Ерғали орынбасары – маршал Бөлегеновтың бiрiншi турда Б Москаленконың жəне ТМФҚ д Досье: Бөлегенов Ерғали Мəскеудегі депутаттыққа он кандидаттың қолбасшылығының атынан П.Лумумба атындағы Халықтар достығы қатарынан жеңiмпаз болып арнайы көтермелеулермен ма- университетiнің (1984 ж.) түлегі. Ол шыққаны кездейсоқтық емес. сондай-ақ Қазақ химия-технологиялық инрапатталды. Қазақстан Ре спубликаАрмияда қызметін өтеген ститутын (1994 ж.), Абай атындағы Алма- сы Парламенті Мəжiлiсiнің соң ол Шымкент қаласындағы ты мемлекеттiк университетiн (1998 ж.) Халықаралық iстер, қорғаныс бітірген.Экономика ғылымдарының кандидаең ірі кəсіпорындардың бірін ты, испан тiлін меңгерген. жəне қауiпсiздік жөніндегі - Май комбинатының комОның еңбектегі өмiрбаяны төмендегідей комитетiнің депутаты босомол ұйымын басқарды. кезеңдермен сипатталады: лып, өкiлеттiктер бөлінгенде • Əкімшілік-партиялық қайраткер (1987 оған еліміздiң сыртқы саясаЕрғали Бөлегенұлы содан кейін П.Лумумба атындағы – 1989 жж.); ты мəселелеріне жетекшiлiк қызметі - Қазақстан Х а л ы қ т а р д о с т ы ғ ы Ре с•пПарламенттік е туд і ң қ ұ рм е т т і м і н д е т і у бл и ка с ы н ы ң 1 - ш і ш а қ ы р ы л ғ а н университетінің тарих-фи- П а рл а м е н т і М ə ж i л i с i н і ң д е п у т а т ы , бұйырды. Бұл жерде депулология факультетіне (1984 Халықаралық iстер, қорғаныс жəне қауiпсiздiк тат Бөлегеновтың тікелей ж.) оқуға түсуге ұйғарды. жөніндегі комитетiнің мүшесi (1996 – 1999 басқарған комиссияларының 1984 жылы осы университетті жж.); бірқатар заңдарды əзірлегенін, • Дипломатиялық қызметі - Департамент ойдағыдай тəмамдап, тарихс од а н с о ң П а рл а м е н т т і ң Кеңесшісінен Қазақстан Республикасының шы, испан тiлiн білетін тарих до Испания Корольдiгіндегі жəне Бела- қабылданғанын, олардың оқытушысы бiлiктiлiгін алды. русь Республикасындағы Төтенше жəне арасында «Дипломатиялық Ол Мəскеу жəне отандық Өкiлеттi елшiсіне дейін сондай-ақ Қазақстан қызмет туралы» Қазақстан ЖОО-ларды бітіргеннен кейін Республикасының ДСҰ жəне ТМД Жарғылық Республикасының алғашқы экономика ғылымдарының органдары жанындағы Тұрақты Өкiлі Заңының ерекше орын алакандидаты дəрежесіне дис- міндетін қоса атқарушы (1999 ж. - 2012 ж.) тынын атап өту қажет. ҚР сертация қорғады. Е.Бөлегенов Парламенті Мəжiлiсiнің отыпартиялық қайраткер бола отырып, нұсқаушыдан рысында халық қалаулысы бұл заңды əзірлеуде бөлім меңгерушiсiне дейiнгі жолды басып өттi. атқарған жұмысы үшін Қазақстан Сыртқы істер Еліміз тəуелсiздiкке ие болғанда Шымкент қаласы министрі Қасым-Жомарт Тоқаевтың алғысына Абай ауданы Əкімінің орынбасары, содан соң лайықты болды. бiрiншi орынбасары болып тағайындалды. Ерғали Бөлегенов 1999 жылы депутаттық Қазақстанның қалыптасуының қиын-қыстау өкiлеттiктерiн аяқтағаннан кейiн өз тағдырын жылдарында партия органдарында жəне атқарушы сыртқы саяси ведомствомен байланыстыруға


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

ұйғарды. Бұл жерде де оның өзiне тəн сапалары - iске кəсiби тұрғыда қарауы тағы да танылды. Ол ТМД департамент кеңесшісі лауазымынан ТМД iстерi жөніндегі комитеттің бөлiмше бастығынан басқарма бастығына дейінгі мансап баспалдағынан біртіндеп өтті, Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаевтың, ҚР Премьер-министрі мен Сыртқы істер министрінің ТМД бірқатар елдеріне сапарларын дайындауға жəне өткізуге, екі жақты, сондай-ақ көп жақты ынтымақтастықтың саяси құжаттарының жобаларын əзірлеуге белсеңді қатысты. 2001 жылы, жақсы ұйымдастырушылық қабілеті, кең ой-өрiсi, мемлекеттік қызметтегі бай тəжiрибесi ескеріліп, Ерғали Бөлегенов Қазақстан Республикасының Украинадағы Елшiлiгiнiң кеңесшiсi, содан кейін кеңесшіуəкілі болып тағайындалды. Дəп осы кезеңде, екi жақты қазақ-украин қатынастарын нығайып, барлық деңгейлерде өзара сапарлар жиіледі, ведомствоаралық жəне аймақаралық, байланыстар кеңейді, тауар айналымы артты. Украинада төрт жыл жұмыс iстеп, Ерғали Бөлегенов 2005 жылы ҚР СIМ Орталық аппаратына қайта оралады жəне ТМД iстерi жөніндегі департаменті Директоры лауазымына тағайындалады. 2007 жылдың қазанында оның тiкелей қатысуымен Тəуелсiз Мемлекеттер Достастығын одан əрi реформалау тұжырымдамасы жəне оны іске асырудың негiзгi іс-шараларының жоспары жасалды жəне оларды Мемлекеттердің басшылары мақұлдады. Сол жылдары Еуразиялық экономикалық қоғамдастық пен қазір жұмыс iстеп тұрған Бірыңғай экономикалық кеңiстiктің шеңберінде Кеден одағының шарттық-құқықтық базасының іргетасы қаланды. Ұжымдық қауiпсiздiк шарты ұйымының аясында өзара əрекеттесу кеңейіп, бекiдi. Жұмыстың ең қыруар əрі қызықты шебi, ынтымақтастықтың ресейлiк бағыты ерекше орын алды. Алғашқы жылдары президенттер бекiтетiн Қазақстан мен Ресей арасындағы іс-қимылдар жоспарлары Бөлегеновтың тiкелей қатысуымен оның жұмыс істеген кезеңінде жасалды. Оның СIМ Орталық аппаратында, сондай-ақ шет елдерде жинақтаған дипломатиялық қызметінің тəжiрибесі, орасан зор ұйымдастырушылық қабiлетi, сонымен бiрге П.Лумумба атындағы Халықтар достастығы университетiнде оқыған жылдарында испан тiлін терең меңгеруі 2008 жылы Қазақстан Президентінің Жарлығымен о н ы ң Қ Р - д ы ң И с п а н и я Ко р ол ь д i г і н д е г і Төтенше жəне Өкілетті Елшісі жəне Қазақстан Республикасының Дүниежүзілiк туристік ұйым

73

жанындағы Тұрақты Өкiлі міндетін қоса атқарушы болып тағайындалуына негiзгi себеп болды. Оның өмiрiнің осы мезеті дипломатиялық қызметі кезеңінiң мазмұны жағынан жарқын да жемiстi кезеңіне айналды. Испания Королі ауласының басшыларымен, министрліктері мен ведомстволары, парламенті жетекшiлерiмен орнатылған жеке қарым-қатынасының арқасында екi жақты ынтымақтастықты кеңейтуде елеулі нəтижелерге қол жеткізілді. Қазақстан Республикасы Президентiнiң (2008 ж.), ҚР Қорғаныс министрiнің (2010 ж.) Испанияға, Испания үкiметi Төрағасының (2011 ж.), Испания Сыртқы істер министрінің (2009 ж.), Сенаты вицеспикерінің (2010 ж.) Қазақстанға сапарлары орын алды. 2009 жылы Астанада Қазақстан – Испания үкіметаралық комиссиясының кезектi отырысы ойдағыдай өттi. Испания Қазақстаның 2009 жылы Cтратегиялық əріптестiк туралы шартқа қол қойған екiншi еуропалық елі болды. 2010 жылдың бірінші жартысында Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға жəне Испанияның ЕО-ға төрағалықтары кезіндегі іс-əрекеттерiн үйлестiру шеңберiнде белсенді өзара ықпалдасу жолға қойылды. Испания 2010 жылдың сəуiрінде жəне маусымында Қырғызстандағы дағдарыстарды реттеу аясында ЕҚЫҰ Іс басындағы Төрағасына қолдау көрсетті, ҚР-дың ЕҚЫҰ барлық өлшемдері, сондай-ақ Астанада ЕҚЫҰ Саммитін өткізу туралы бастамаларын қолдады. Испания 2011 жылдың маусымында Еуропалық одақта Қазақстанмен Қылмыстылыққа қарсы күресте ынтымақтасу туралы шартқа қол қойған бірінші ел болды. Сонымен қатар 2010 жылы Еуропа елдерінің қатарынан Испания алғаш рет Қазақстанда да, Испанияда да қылмыс жасаған қазақстандық азаматты елден уақытша экстрадициялауға рұқсат еттi. 2010 жылы Ерғали Бөлегенов ұйымдастырған, арасында Испания Сенатының вице-спикерi Хуан Хосе Лукас жəне бұрынғы Сыртқы істер министрі Марселино Ореха жəне басқалары бар көрнекті испандық саяси жəне қоғам қайраткерлерін, депутаттарын біріктірген Қазақстанның Испаниядағы достарының клубы Қазақстан үшiн имидж қалыптастыратын əр түрлi іс-шаралар өткізілетін кезде, соның ішінде Астанада 2011 жылы оның мүшелерiнiң тəуелсiз байқаушылар ретінде президенттiк сайлауды бақылауға қатысуы кезінде өзінің тиiмдiлiгін көрсеттi. Бұл ретте тек Қазақстанда ғана емес, сондай-ақ Испания аймақтарында да бұқаралық ақпарат құралдары журналистерімен кездесулер-


74

де сайлау қорытындылары бойынша олардың алалаусыз жəне шынайы оң бағалар бергенін атап өту қажет. Е л ш і е к i ж а қ т ы с ауд а - э ко н ом и ка л ы қ ынтымақтастықты кеңейтуге ерекше көңіл бөлді, бұл екi ел арасындағы тауар айналымының айтарлықтай өсуiне əсерін тигізді. Егер 2008 жылы тауар айналымы 700 миллион АҚШ долларын құраса, онда 2011 жылы бұл көрсеткiш 1,2 миллиард АҚШ долларынан асты. Ерғали Бөлегенов 2010 жылдың желтоқсанындаақ Мадридте шетелдiк жұртшылыққа алғашқы таныстырылымды өткiзiп, испандық билiк орындарының Қазақстанның кандидатурасын ресми қолдауына ие болып, Қазақстанның Астанада «ЭКСПО-2017» Дүниежүзілік көрмесін өткізуге өтiнiмiн ілгерілетуге өз үлесін қосып қойған болатын. Испания жұртшылығын Қазақстанның Тұңғыш Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың жаңа тəуелсіз мемлекет – Қазақстан Республикасының қалыптасуы мен дамуы туралы баяндайтын еңбектерімен таныстыруға маңыз бере отырып, Ерғали Бөлегенов алғы сөзін əйгiлi тұлғалар, ЮНЕСКО бұрынғы Бас хатшысы Федерико Майор Сарагоса мен Еуропадағы танымал экономист Тамамес Рамон жазған «Қазақстандық жол» жəне «Қазақстандық жол: тұрақтылықтан жаңару арқылы – өркендеуге» кітаптарының испан тiлiне аударылуын жəне басып шығарылуын алғаш рет ұйымдастырды. Бұл кітаптардың таныстырылымы Испанияның əр түрлi аймақтарында испан оқырмандарының үлкен қызығушылығын тудырды. Ерғали Бөлегенов Қазақстан Республикасының Дүниежүзілiк туристік ұйым жанындағы Тұрақты Өкiлі бола отырып, осы халықаралық ұйымның басшыларымен достық жəне iскерлік қатынас орнатты, əр түрлi отырыстарға қатысты, үлкен имидж қалыптастыру жұмысын жүргізді, бұл 2009 жылдың қазанында Астанада БҰ ДТҰ Бас Ассамблеясының 18-шi сессиясының табысты өткізілуiне септігін тигізді. БҰ ДТҰ Бас хатшысы Талеб Рифай Қазақстанда өткізілген iрi шараларға бірнеше мəрте қатысты. Елшi Е.Бөлегенов Мадридте жұмыс iстеген кезеңінде екi жақты қазақ-испан қатынастары стратегиялық əріптестiктiң сапалы жаңа деңгейіне ілгеріледі деп сенiмдiлiкпен айтуға болады. Оның үстіміздегі жылдың қаңтарында Қазақстан Республикасының Беларусь Республикасындағы Төтенше жəне Өкілетті Елшісі, Қазақстан Ре спубликасының ТМД Жарғылық жəне басқа да органдары жанындағы Тұрақты Өкiлі

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

міндетін қоса атқарушы болып тағайындалуы дипломатиялық мансабының жалғасы болды. Бұл тағайындауды Е.Бөлегеновтың жұмысының жинақталған дипломатиялық тəжiрибесiмен, сонымен қатар ТМД, ҰҚШҰ, Кеден одағы жəне одан əрi Еуразиялық экономикалық одақ болып құрылатын БЭК сияқты аймақтық интеграциялық бiрлестiктерге бiрлесе қатысатындықтан Ресей сынды ең маңызды стратегиялық əріптеске айналып отырған Беларусьтің рөлiнің артуымен байланыстыруға болады. Ерғали Бөлегенов ҚР-дың Елшiсі ретiнде Беларусьте болған қысқа уақытта Қазақстан Ре спубликасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың екi жақты ынтымақтастыққа жаңа серпiн берген, 2012 жылдың мамырында Минскіге жасаған ресми сапары ойдағыдай өттi. Екi елдің шарттық-құқықтық базасы кеңейді, министрліктері мен ведомстволарының, ұлттық компаниялары делегацияларының сапарлармен алмасуы барынша жиіледі. Əр түрлi имиджді қалыптастыратын ісшаралармен толықтырылған белсендi қызмет, Минскіде Абай атындағы Қазақ тiлi, тарихы мен мəдениеті орталығының ашылуы, халық ақыны Олжас Сулейменовтың шығармашылық кешiнiң, дөңгелек үстелдердің, баспасөзконференцияларының, сонымен бiрге Қазақстан мен Белоруссия арасында дипломатиялық қатынастардың орнауының 20 жылдығына арналған басқа да əр түрлi іс-шаралардың өткізiлуi Ерғали Бөлегенұлының өзімізге етене жақын осы елде жемiстi жұмыс жасауы жолында жақсы көтеріңкі көңіл-күйге бөленгенін айғақтайды. Е.Бөлегенов Испаниядағыдай, Минскіде де Қазақстанның Беларусьтегі достарының клубын ашты, оған көрнекті саяси жəне қоғамдық қайраткерлер мүше болды, Қазақстан Республикасының Елшiсi олардың көмегiмен екi елдiң арасындағы саяси жəне сауда-экономикалық қатынастарды едəуiр кеңейтуге үмiттенедi. Ерғали Бөлегеновты, жалпы қай жерде жүрсе де, ақ көңілдігі, жоғары жауапкершiлiгі мен адалдығы, терең бiлiктiлiгі, өзіне, өзгелерге талап қоя білуі, əдептілігі, мəселелердің төркінін зерделеп, оларды шешудің ең тиiмдi жолдарын таңдай алуы ерекшелендiріп тұрады. Оның белс ендi өмiрлiк ұст анымының Қазақстан Республикасының Президентi – Ұлт көшбасшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың мемлекеттер мен халықтарды аймақтық бiрiктiруге бағытталған идеяларын ұтымды түрде ілгерілету мен іске асыруға септігін тигізетініне күмəн жоқ.


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

Оның еңбегі Қазақстан Республикасының м е м л е ке т т і к н а г р а д а л а р ы м е н , к ө п т е ге н медальдерімен, соның iшiнде «Ерен еңбегі үшін» медалімен, Қазақстан Республикасы Президентінің алғыс хаттарымен, Украина, Испания мен Беларусь сияқты шет мемлекеттердің медальдері жəне белгiлерiмен, сондай-ақ ТМД Атқарушы Комитетінің Грамотасымен атап өтілген.

75

Елшi, қамқор отаға, жақсы əке өзінің сүйкімді, жiгерлi, əркез қонақжайлы жұбайы Шарипа Құрбаншайқызымен бiрге екi ұлы – Ержан мен Бақытжанды тəрбиеледi. Бүгiнгі таңда, олар бес немересін тəрбиелеуді жалғастыруда. Егемендi Қазақстанның Елшiсiне, оның жанұясына зор денсаулық, Отанымыз бен қос мемлекеттің халықтарының игiлiгi жолындағы кəсіби қызметте шығармашылық жетiстiктерге жете беріңіз деп тiлеймiз.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

76

 Қазақстан жылнамасының цифрлары мен фактілері ЕГЕМЕНДІК ЖАҒДАЙЫНДАҒЫ ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ СЫРТҚЫ САЯСАТ ОҚИҒАЛАРЫНЫҢ ХРОНОЛОГИЯСЫ 2011 жылдың қаңтары – ақпаны 20.01.2011 Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Лукойл» компаниясының Президенті Вагит Алекперовті қабылдады. В . А л е к п е р о в П р е з и д е н т т і « Л у ко й л » компаниясының Қазақстанның мұнай өндіретін саласына құйып отырған, 6 миллиардтан аса АҚШ долларын құрайтын инвестициялары туралы хабардар етті. 08.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілі Əбдірахманов Қайрат Құдайбергенұлын қабылдады. Кездесу барысында Қайрат Əбдірахманов ел Президентін тұрақты өкілдіктің 2010 жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі кезінде жүргізген қызметінің қорытындылары жайлы хабардар етті. Мемлекет басшысы Қазақстанның 2011 жылы ЕҚЫҰ «үштігінің» мүшесі ретіндегі негізгі міндеттерін белгіледі. 09.02.2011 Астанада Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Glencore International AG» компаниясының Бас директоры Айван Глайзенбергті қабылдады. Əңгіме барысында екі жақты ынтымақтастықтың бірқатар мəселелері, «Glencore» компаниясының Қазақстандағы инвестициялық жобалары мен оның осы елдегі қызметін кеңейту мəселелері талқыланды. 21.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қытай Халық Республикасының астанасы Пекин қаласына мемлекеттік сапармен келді. «Дяоюйтай» мемлекеттік резиденциясында Президент Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтаомен кездесті. Кездесуде Қазақстан мен Қытай арасындағы екіжақты ынтымақтастықтың мəселелері талқыланды. 22.02.2011 Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасына мемлекеттік сапары жалғасуда. Президент ҚХР Халық өкілдері Бүкілқытайлық жиналысы Тұрақты комитетінің Төрағасы У Бангомен кездесу өткізді.

Ке зде суде Қазақст ан-Қыт ай ынтымақтастығының мəселелері талқыланды. 22.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтаомен кездесті. Ке зде судің ре сми рəсімі ҚХР Ха лық жиналыстары үйінде өтті. Рəсім аяқталғаннан кейін Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтао кеңейтілген құрамда екі жақты кездесу өткізді. Тараптар екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан əрі дамыту мен нығайту мəселелерін талқылады. Кездесу барысында Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасында бірқатар келісімдерге қол қойылды. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлт ан Назарбаевтың Қыт ай Ха лық Республикасының жасаған мемлекеттік сапары барлық жағынан табысты əрі озық сапар болды. 20.01.2011 Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Лукойл» компаниясының Президенті Вагит Алекперовті қабылдады. В . А л е к п е р о в П р е з и д е н т т і « Л у ко й л » компаниясының Қазақстанның мұнай өндіретін саласына құйып отырған, 6 миллиардтан аса АҚШ долларын құрайтын инвестициялары туралы хабардар етті. 08.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қазақстан Республикасының ЕҚЫҰ жанындағы Тұрақты өкілі Əбдірахманов Қайрат Құдайбергенұлын қабылдады. Кездесу барысында Қайрат Əбдірахманов ел Президентін тұрақты өкілдіктің 2010 жылы Қазақстанның ЕҚЫҰ-ға төрағалық етуі кезінде жүргізген қызметінің қорытындылары жайлы хабардар етті. Мемлекет басшысы Қазақстанның 2011 жылы ЕҚЫҰ «үштігінің» мүшесі ретіндегі негізгі міндеттерін белгіледі. 09.02.2011 Астанада Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаев «Glencore


ЌАЗАЌСТАН ДИПЛОМАТИЯСЫ ТАРИХЫНАН

International AG» компаниясының Бас директоры Айван Глайзенбергті қабылдады. Əңгіме барысында екі жақты ынтымақтастықтың бірқатар мəселелері, «Glencore» компаниясының Қазақстандағы инвестициялық жобалары мен оның осы елдегі қызметін кеңейту мəселелері талқыланды. 21.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қытай Халық Республикасының астанасы Пекин қаласына мемлекеттік сапармен келді. «Дяоюйтай» мемлекеттік резиденциясында Президент Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтаомен кездесті. Кездесуде Қазақстан мен Қытай арасындағы екіжақты ынтымақтастықтың мəселелері талқыланды. 22.02.2011 Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың Қытай Халық Республикасына мемлекеттік сапары жалғасуда. Президент ҚХР Халық өкілдері Бүкілқытайлық жиналысы Тұрақты комитетінің Төрағасы У Бангомен кездесу өткізді.

77

Ке зде суде Қазақст ан-Қыт ай ынтымақтастығының мəселелері талқыланды. 22.02.2011 Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтаомен кездесті. Ке зде судің ре сми рəсімі ҚХР Ха лық жиналыстары үйінде өтті. Рəсім аяқталғаннан кейін Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев пен Қытай Халық Республикасының Төрағасы Ху Цзиньтао кеңейтілген құрамда екі жақты кездесу өткізді. Тараптар екі ел арасындағы ынтымақтастықты одан əрі дамыту мен нығайту мəселелерін талқылады. Кездесу барысында Қазақстан Республикасы Үкіметі мен Қытай Халық Республикасының Үкіметі арасында бірқатар келісімдерге қол қойылды. Қазақстан Республикасының Президенті Н ұ р с ұ л т а н Н а з а р б а е вт ы ң Қ ы т а й Х а л ы қ Ре с п убл и ка с ы н ы ң ж а с а ғ а н м е м л е ке т т і к сапары барлық жағынан табысты əрі озық сапар болды.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

78

VIII. АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ... • Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің баспасөз брифингтері * 5-8 қыркүйек

сапармен барады, онда Қазақстан мен Эстонияның іскерлер топтары өкілдерімен бизнес-форумы өтеді деп күтілуде.

Құрметті ханымдар мен мырзалар! Эстонияның ПремьерМинистрі Андрус Ансип Қазақстан Республикасына жұмыс сапарымен келіп қайтты. Сапар барысында Қ а з а қ с т а н Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен, ПремьерМинистрі Кəрім Мəсімовпен, ПремьерМинистрінің орынбасары Қайрат Келімбетовпен, сондай-ақ Көлік жəне коммуникациялар министрі Асқар Жұмағалиев жəне Индустрия жəне жаңа технологиялар Вице-Министрі Альберт Раумен кездесулер болып өтті. Тараптар ынтымақтастықтың көлік жəне транзит, энергетика, ауыл шаруашылығы, білім беру, денсаулық сақтау сияқты салаларын талқылады. Эстон Республикасының ПремьерМинистрі сапарының мəнінің зор екенін жəне Қазақстан Республикасы Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың былтыр сəуірде Эстон Республикасына жасаған мемлекеттік сапарының барысында жоғары деңгейде қол жеткізілген уағдаластықтардың іске асырылу рухында қарастырылатынын атап өткен жөн. 27-28 тамызда Таллинде Экономикалық жəне ғылыми-техникалық ынтымақтастық жөніндегі Қазақстан-Эстония үкіметаралық комиссиясының 3-отырысы өтті, онда Тараптар екі жəне көп жақты қазақ-эстон ынтымақтастығының қазіргі жағдайын талқылады жəне сауда-экономикалық жəне ғылыми-инновациялық салалардағы перспективалық жобаларды қарастырды. Осыған орай Андрус Ансип Алматыға

6-7 қыркүйек Құрметті ханымдар мен мырзалар! Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруымен Өзбекстан Республикасының Президенті Ислам Каримов Қазақстан Республикасына ресми сапармен келді, оның аясында екі ел президенттерінің екіжақты кездесулері болып өтті. Сапардың барысында екіжақты ынтымақтастықтың өзекті мəселелері, сондайақ халықаралық ұйымдардың өзара əрекеттесуі талқыға салынды. Сапардың қорытындылары бойынша екі мемлекеттің Басшыларының Бірлескен мəлімдемесі қабылданды жəне бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойылды. Екі мемлекеттің басшыларының осы кездесуі екі жақты қатынастардың деңгейін одан əрі нығайтуға, толыққанды ынтымақтастықты дамытуға бағытталған.

10 қыркүйек Құрметті ханымдар мен мырзалар! Қазақстанның Мемлекет басшысы Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруымен Вьетнам Социалистік Республикасының Президенті Чыонг Тан Шанг Қазақстан Республикасына мемлекеттік сапармен келіп қайтты. Сапар аясында мəртебелі қонақтың Қазақстан Президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен шағын

* Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрлігінің Ресми өкілі Алтай Əбибуллаевтың мəлімдеуінен.


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

79

жəне кеңейтілген құрамда кездесулері өтіп, екіжақты ынтымақтастықтың өзекті мəселелері, жоғары деңгейде бұрын қол жеткізілген уағдаластықтардың жүзеге асырылу барысы, сондай-ақ халықаралық жəне аймақтық мəселелер талқыланды. Тараптар өзара тиімді ынтымақтастықтың түрлі салаларын қамтитын бірқатар екіжақты құжаттарға қол қойды. Вьетнам Президентінің екіжақты қарымқатынас тарихында Қазақстанға жасаған алғашқы ресми сапары екі ел арасындағы ынтымақтастыққа тың серпін беруге бағытталған. Қазақстан Президентінің Вьетнамға бұрынғы мемлекеттік сапары 2011 жылдың қазан айының соңында өткен болатын.

жетті, мұны 2010 жəне 2011 жж. тиісінше Қазақстанның Корея Республикасындағы жəне Кореяның біздің еліміздегі Күндері аясында өткен іс-шаралар айғақтайды. Біз биыл мемлекеттеріміздің арасында дипломатиялық қатынастардың орнауының 20 жылдығын атап өттік. Халықтарымыздың арасында, əсіресе мəденигуманитарлық салада өзіндік көпірдің орнын алып отырған, Қазақстанда саны 100 мыңнан асатын кəріс диаспорасының рөлінің де мəні зор.

12-14 қыркүйек

Астанада АӨСШК 20 жылдығына арналған Азиядағы өзара іс-қимыл жəне сенім шаралары Кеңесінің мерейтойлық сессиясы мен Сыртқы істер министрлерінің төртінші кездесуі болып өтті. АӨСШК өз қызметін 2002 жылғы Алматы актісіне сəйкес барлық қатысушылар үшін пəтуа, еріктілік, бірізділік пен жайлылық қағидаттарының негізінде жүзеге асырады. АӨСШК Хатшылығы Алматыда орналасқан. Əскери-саяси, экономикалық, экологиялық жəне гуманитарлық өлшемдердегі мен жаңа қауіп-қатерлермен күресу саласындағы өзара ықпалдастық 2004 жылы қабылданған Сенім шаралары каталогы негізінде қалыптасқан. Министрлер АӨСШК қазіргі жағдайы мен болашағын талқыға салды. Өзекті мəселелерге, атап айтқанда Таяу Шығыс пен Солтүстік Африкадағы, Ауғанстандағы жағдайларға, жаппай қырып-жою қаруды таратпауға, ұлтаралық қылмыстарға қарсы тұруға, сондай-ақ АӨСШК аясында экономикалық ынтымақтастық басымдықтарына қатысты пікір алмасу болып өтті. Кездесуге АӨСШК-ке мүше 24 мемлекеттің делегациялары қатысты. Қонақ ретінде 8 мемлекеттің сыртқы істер министрлері мен 14 халықаралық ұйымның басшылары шақырылған. Түркия 2014 жылға дейін АӨСШК СІМК төрағасы болып табылатынын атап өткен жөн. Төрағалық 2014 жылдан бастап Қытай Халық Республикасына көшеді. Форум алаңдарында Қазақстан Республикасы Сыртқы істер министрі Ержан Қазыхановтың бірқатар елдердің сыртқы саяси ведомстволары басшыларымен екіжақты кездесулері жоспарланған.

Құрметті ханымдар мен мырзалар! Корея Республикасының Президенті Ли Мён Бак Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың шақыруымен Қазақстанға ресми сапармен келді. Сапардың барысында елдің жоғары деңгейдегі басшыларымен кездесулер өтіп, олардың аясында Тараптар энергетика, өңдеуші өнеркəсіп, жоғары технологиялар, ауыл шаруашылығы, мəдениет, білім жəне туризм салаларындағы екіжақты ынтымақтастықтың қазіргі жағдайы мен келешегін талқылады. халықаралық жəне Бұдан басқа өзекті аймақтық проблемалар қарастырылды. Бұл Ли Мён Бактың соңғы үш жылда Қазақстанға жасаған үшінші сапары. Өзара тиімді сауда-экономикалық ынтымақтастық мемлекеттеріміздің арасындағы тығыз ынтымақтастықтың айғағы болып табылады. Екі ел арасындағы тауар айналымы 2011 жылы шамамен бір миллиард долларды құрады, іске асырылып жатқан жобалар бойынша оңтүстік кореялық инвестициялық қоржын 8 млрд. доллар көрсеткішінен асты. Қосымша құны жоғары технологиялық тауарларды бірлесе шығару оңтүстік кореялық əріптестермен өзара тығыз ықпалдасудың жарқын мысалы болып табылады. Инвестициялармен бірге Қазақстанға жаңа технологиялар, біліктіліктің заманауи деңгейі, өндіріске жаңаша қарау келді. Берік мəдени-гуманитарлық диалогтың бар болуы Қазақстан - Оңтүстік Корея қатынастарының ерекшеленетін сипаттамаларының бірі болып табылады. Осы саладағы қатынастарымыз жоғары деңгейге

12 қыркүйек Құрметті ханымдар мен мырзалар!


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

80

 Қазақстандағы оқиғалар 10-11 қазан Астанада көрнекті ғалым жəне XX ғасырдың ойшылының туған күнiнің 100 жылдық мерейтойына арналған «Л.Н.Гумилевтың мұрасы жəне қазiргi еуразиялық ықпалдасу» IX Халықаралық Еуразиялық ғылыми форум болып өтті. Осы іс-шараны ТМД қатысушы мемлекеттердің Парламентаралық Ассамблеясының, ЮНЕСКО жəне ИСЕСКО iстерi жөніндегі ҚР Ұлттық комиссиясының қолдауымен Л.Н.Гумилев атындағы ЕҰУ ұйымдастырды. Еуразияның көшпелi өркениетi халықтарының тарихи жəне мəдени этногенезінің, Л.Н.Гумилевтың əлеуметтiк-философиялық жəне психологиялық-педагогикалық салалары, сондай-ақ еуразиялық ықпалдасудың қазiргi үрдiстері мен келешегi талқылаудың негiзгi тақырыптарына арқау болды. Ғылыми форумға Еуразияның 15 елiнен жəне алыс шет елдерден келген көрнектi ғалымдар жəне қоғамдық-саяси қайраткерлері қатысты. Қазақстан Республикасының ғылыми қоғамдастығы атынан Еуразия халықтарының тарихы мен мəдениеті мəселелерiнiң жетекшi зерттеушiлерi қатысты. Форумның негізгі мақсаттары - Л.Н.Гумилевтың зияткерлiк мұрасын ұғындыру жəне əр түрлi ғылыми бағыттар өкiлдерiнiң ұстанымдарымен пiкiрталас мəселелерiн қарастыру, сондай-ақ Еуразия халықтары ықпалдасуының негiзгi тұғыры ретінде еуразиялық идеяны талқылау. Форумның қатарлас іс-шаралары ретінде Қазақстан Республикасының жəне шет елдердің жетекшi ғалымдарының қатысуымен семинарлар жəне шеберлер сыныптары өткiзiлді. Форум бағдарламасының соңында Астана қаласында Н.Г.Гумилев ескерткiші ашылды, ол ғалымның туған күнiнің 100 жылдық мерейтойына арналды.


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

81

 Əлемдегі оқиғалар 24-29 қыркүйек Қазақстандық делегация Нью-Йоркте Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясы 67-сессиясының жалпы пікірсайыстарына қатысты. БҰҰ БА жоғары деңгейдегі сегментіне мемлекеттер мен үкіметтердің 100-ге тарта басшылары, 70 сыртқы істер министрі қатысты. Сессияның негізгі тақырыбы - «Халықаралық даулар мен жағдайларды бейбіт құралдармен шешуді қамтамасыз ету». БҰҰ-ға мүше мемлекеттердің БҰҰ 67-сессиясында сөйлеген сөздерінің негізгі тақырыптары бейбітшілік пен халықаралық қауіпсіздікті ұстап тұру, халықаралық құқық пен халықтардың өз тағдырын өзі таңдау құқығы қағидаттарының сақталуы, халықаралық дауларды шешуде құқықтың жоғары тұруы болды. Сирия мен Таяу Шығыстағы жағдайға ерекше көңіл бөлінді – көптеген делегациялар Израильдің Палестина мемлекетін қоршауын тоқтатуды жəне Палестинаның БҰҰ-ға кіруін, сондай-ақ Израильдің бейбіт əрі қауіпсіз өмір сүру мүмкіндігін жақтап сөйледі. Қазақстан делегациясы БҰҰ БА-ға қатысу аясында ҰҚШҰ мен ИЫҰ Төрағасы ретінде бірқатар іс-шараларды өткізді. Сонымен қатар, қазақстандық делегацияның басшысы Қайрат Омаров ұлттық жəне халықаралық деңгейлерде құқықтың жоғары тұруы жөніндегі жоғары деңгейдегі отырыста, барлығы үшін орнықты энергетика жөніндегі жоғары деңгейдегі отырыста, АҚШ Сыртқы саясат қауымдастығының (ССҚ) атынан Қазақстан Республикасының құрметіне жұмыс бабындағы түсті тамақта, Өркениеттер Альянсы достары жəне Азия ынтымақтастық диалогы тобының жылдық министрлер кездесуінде, адам саудасымен күресте біріккен достар тобының үшінші министрлер кездесуінде жəне БА 67-сессиясының жалпы пікірсайыстарында, Ыстамбұл үдерісінің (Азия жүрегінің) аға лауазымды тұлғаларының кездесуінде сөз сөйледі. АҚШ Мемлекеттік департаменті өкілдерімен (Жапонияның қатысуымен) екі жəне үш жақты тұрғыда саяси консультациялар болып өтті. Қазақстан делегациясының басшысы Нью-Йоркке жасаған сапарының уақытында 22 делегацияның басшыларымен екіжақты кездесулер өткізді. Кездесулер кезінде екіжақты ынтымақтастықтың, Астана қаласының ЭКСПО-2017 өткізу құқығына кандидатурасын қолдаудың жəне Қазақстанның БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне 2017-2018 жж. кезеңге кандидатурасының мəселелері талқыланды. БА 67-сессиясының Төрағасы Вук Еремичпен болған кездесудің барысында Қазақстан Республикасының Алматыда көпжақты дипломатияның өңірлік хабын ашу, Астанада БҰҰ дағдарысқа қарсы конференциясын өткізу, БҰҰ-ның Ядролық қарусыз əлем туралы жалпыға ортақ декларациясын қабылдау туралы бастамаларына қолдау білдірілді. Қазақстан Республикасы делегациясының Біріккен Ұлттар Ұйымы Бас Ассамблеясының жалпы пікірсайыстарына қатысуы жалпы əлем қоғамдастығына еліміздің өзекті халықаралық проблемаларды шешуге қатысты көзқарасын жеткізуіне жəне Қазақстан Республикасы Президентінің энергиялық-экологиялық стратегия, жасыл көпір, дағдарысқа қарсы конференция, ядролық қарусыз əлем туралы жалпыға ортақ декларация, G-Global жобасы, Астана қаласының ЭКСПО-2017 өткізу құқығына кандидатурасы жəне ҚР-дың БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесіне 2017-2018 жж. кандидатурасы сияқты бастамаларын айтарлықтай ілгерілетуге мүмкіндік берді.

6-7 қараша АҚШ-та Президенттің сайлауы өтті. Барак Обама таңдаушылар алқасының жеңіске жетуге қажетті 274 дауысының орнына 275 дауыс жинап, елдің 45 Президенті атанып, президенттік сайлауда екінші мəрте топ жарды. Барак Обама үшін «күмəнді» штаттардың бірі Огайо штатындағы жеңіс шешуші сəт болды. Дауыс беру нəтижелері жарияланған соң Барак Обама Twitter микроблогындағы парақшасында сайлаушыларға «Бұл біздің ортақ жеңісіміз. Бұл – науқанды қалай бірге жүргізгеніміздің нəтижесі» деп алғысын білдірді. Президенттік сайлауда АҚШ-та таңдаушылардың (538 дауысынан) кемінде 275 дауысты жинайтын кандидат жеңіп шығады. Сайлау штатта сайлаушылардың жай көпшілік дауысын жинаған кандидат сол штаттан таңдаушылардың барлық дауыстарын алатын «жеңімпаз бəрін алып қояды» жүйесі бойынша өткізіледі. Бұл ретте əр штат таңдаушылардың конгрестегі өкілдердің санына тең дауыстардың белгілі бір санына ие болады.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

82

 Өзекті проблемалар: пікірлер, позициялар жəне тəжірибе... Бақытжан Жұмағұлов, Қазақстан Республикасының Білім жəне ғылым министрі, техника ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясының академигі

Табыстың өзекті факторы ретіндегі қазіргі қазақстандық білім беруді дамытудың негізгі үрдістері

Т

ə у е л с i з Қазақстан жаңа м е м л е ке т т i л і кт і , мызғымас қоғамдық т ұ р а қ т ы л ы қ т ы , экономиканың ұдайы дамуын қалыптастыруда жəне саяси жүйенi жетiлдiруде тамаша нəтижелерге қол жеткiзді. Қазақстан Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың стратегиялық бағыты республикамызды əлемдiк кеңiстiкке сенiмдi түрде ш ы ғ а рд ы . Ме м л е ке т т i ң қалыптасуының, өндiрiстiң қ ұ л д ы р ау ы , ə л е м д i к экономикалық дағдарыстың күрделi кезеңдерiн еңсере отырып, Қазақстан ха л ы қ а р а л ы қ а р е н а ғ а ə л е м д i к т ə рт i п ке жаңа көзқарасты ашатын өзінің жаhандық бастамаларымен шықты. Индустрияландырудың қарқынын үдете отырып, еліміздің экономикасы жыл сайын 7% өсiп, əлемнiң бəсекелесуге барынша қабілетті елдерiнiң тобына жақындай түсуде. Мəселен, британдық мамандардың бағалары бойынша, Қазақстан ХХI ғасырдың алғашқы он жылдығында 25 ең қарқынды экономиканың арасында үшiншi орын алады. Ол бизнес жүргiзудi жеңiлдетуді елеулi жақсартуға қол жеткізген елдердiң тiзiміне кiрдi. «DoingBusiness-2013» рейтингісінде еліміз соңғы жыл iшiнде өз орнын 7 сатыға жақсартып, 49 орынға жайғасты. Мұның бəрi Мемлекет басшысының саяси бағытының ойдағыдай іске асырылып жатқанын сенiмдi түрде куəландырады. Бiлiм мен ғылым саласындағы түбегейлi реформалардың Қазақстан экономикасының бəсекеге қабiлеттiлiгiн жоғарылатуға септігін тигізгені сөзсіз. Егемендiк жылдарында республикамызда қазiргi халықаралық тəжiрибеге сай келетін кадрларды даярлаудың мүлде жаңа жүйесi жасалды.

Ғылымның күллі аадамзаттың, мемлекет пен жеке аадамның тарихында орасан з зор рөл атқаратын белгiлi. ««Ғылым Отанның ең жоғары д дəрежеде iске асуының көрінісі б болуы керек, өйткенi халықтар аарасында ақыл-ой қызметі саласында басқаларды б барынша басып озатындар əрқашан алғашқылары б болады» деп атап көрсеткен Л Луи Пастердiң сөздері бізге б белгiлi. Тəуелсiздiк жылдарында қазақстандық ғылым м математика, биотехнология, ф фитохимия, нанотехнология, м металлургия, жаңартылатын ээнергетика, химия, ақпараттық технологиялар жəне басқа да салаларда халықаралық деңгейдегі сүбелі нəтижелерге қол жеткізді. Қазақстандық ғалымдар өнертабысқа 26 мыңнан аса қорғаушы құжатты, пайдалы модельдерге 650 шақты патенттi, өнеркəсiп үлгiлеріне жəне тағы басқаларға 1300 қорғаушы құжатты алды. « Ғ ы л ы м ту р а л ы » Қ Р ж а ң а з а ң ы н ы ң қабылдауына орай қазақстандық ғылымның одан əрi дамуына зор мүмкіндіктер ашылып отыр. Əлемдiк тəжiрибеге сай келетін жаңа басқару жүйесi жəне қаржыландырудың тетiктерi: базалық, гранттық жəне бағдарламалық-мақсаттық бағыттары ендіріліп те қойылды. ЖОО-лар мен ғылыми-зерттеу институттарын базалық қаржыландыру бағдарламасы iске қосылды, оны қамтамасыз етуге 2012 - 2014 жылдары жыл сайын 7 миллиард теңгеден аса қаражат бөлу жоспарланып отыр. Ғылыми жобалардың тəуелсiз сараптамасын жүргiзу үшiн отандық жəне шетелдiк жетекшi сарапшыларды ынтымақтасуға тартатын Ұлттық ғылыми кеңестер жəне Ұлттық мемлекеттiк ғылыми-техникалық сараптама орталығы құрылған. Егер 2011 жылы ғылыми зерттеулерді


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

қаржыландырудың жалпы көлемi 26,8 миллиард теңгені құраса, онда ол 2012 жылы 70% өсiп, 48 млрд. теңгенi құрады. 2015 жылға қарата ғылымға жұмсалатын шығындар ІЖӨ 1%, 2020 жылға қарата – 1,5 % деңгейіне шығады, бұл Қазақстанды əлемнiң дамыған елдерiнiң көрсеткiштерiне айтарлықтай ілгерілетеді. Бүгiнгі таңда, зияткерлiк ұлтты қалыптастырудың үдерісі белсенді түрде жүрiп жатыр. Қазақстан Республикасы Президентiнің бастамасымен құрылған, халықаралық деңгейдегі кадрларды даярлаудағы басты негiз болып табылатын «Болашақ» халықаралық бағдарламасы елiміз келешегіне елеулі инвестиция болмақ. Осы бағдарлама өз қатарында 4 мыңнан аса түлекті қамтып отыр. «Болашақтықтар» елімізге жаңаша ойлаудың «алтын түйірін», заманауи соны бiлiм мен технологияларды игеру жəне қолданудың тың тəсiлдерін əкелді. А л « Б ол а ш а қ » б а ғ д а рл а ма с ы н ы ң ө з i Қазақстанның өзiндiк брендiне айналды. Əлемдiк тəжiрибеде мамандарды шет елдерде даярлаудың мұншалық ауқымды бағдарламасы бірегей құбылыс болды, оның жетiстiгін дүниежүзiлiк қоғамдастық мойындап отыр. Əлемнiң дамыған мемлекеттерінде кадрларды даярлаудың бағдарламаларын жақында iске қосқан Бразилия, Қытай жəне Ресей еліміздiң озық тəжiрибесінен үлгі алуда. Тап осы адами капиталдың АҚШ, Жапония мен жетекшi еуропалық елдердің жоғары қарқынмен дамуына негiз болғаны белгiлi. С о н д ы қ т а н М е м л е ке т б а с ш ы с ы ш е т елдерде дарынды жастарды даярлаумен қатар республикамызда зерек балаларды анықтау мен оқыту бойынша жүйелi шараларды қолдануды тапсырды. Ол 1996 жылы «Дарын» орталығын құру жəне зерек балаларға арналған мектептерді қолдау мен дамыту бойынша бағдарламаны жасау жөнінде бастама көтерді. Қазақстанда қазiргi уақытта мұндай 115 орталық құрылып та қойылды. Жас дарындарды ашу, ұстаздардың қазақстандық вундеркиндтермен күнделiкті жұмыс істеуі мектеп оқушыларымыздың халықаралық зияткерлiк жарыстарда жеңіп алған наградалары санының шапшаң өсуін қамтамасыз еттi. Оқу əлемнiң жетекшi ЖОО-лары тартылып, толық халықаралық параметрлер бойынша жүргізілетін Назарбаев Зияткерлiк мектептерiнің жəне Назарбаев Университетiнің құрылуы Қазақстанда зияткерлiк ұлттың қалыптасуындағы маңызды белес болды. Олар отандық мектептер мен ЖОО-лар үшiн көшбасшыларға айналып, оқытудың ең жоғары стандарттарының эталоны болуы тиіс. Еліміздiң барлық аймақтарында құрылып

83

жатқан 20 Назарбаев зияткерлiк мектебі зерек балаларды iздестiруге жəне дəл жəне жаратылыс ғылымдарына ден қойылатын салалық даярлауға бағытталған. Бұл мектептер – əлемдiк үздік бiлiм беру тəжiрибесіне негiзделген оқытудың, тəрбиелеудiң ең жаңа əдiстемелерiн сынауға арналған өзiндік сынақ алаңы. Қазiргi уақытта олардың тəжiрибесiн еліміздiң барлық мектептеріне таратудың дамыған жүйе сi қалыптастырылып та қойылды. Жаңа құрылымдар – педагогикалық шеберлік орталықтары, «Өрлеу» Ұлттық орталығы мұғалiмдердi халықаралық əдiстеме бойынша қайта даярлауды бастап та кетті. Таяудағы бес жылда еліміздiң күллі педагогикалық корпусының жартысындайы – 120 мың мұғалiм қайта даярлаудан өтедi. Назарбаев университеті – еліміз үшiн сирек кездесетiн ғылыми - бiлiм беру кешені. Ол бастапқыда бiлiм, ғылым мен инновациялардың қорытпасы ретінде құрылған. Мұнда бүгiнгі таңда ең заманауи деңгейдегi үш ғылыми орталық жұмыс істеп тұр. Халықаралық рейтингтерде əлемнiң жетекші орындарды иеленіп отырған үздік университеттерi осы университеттiң əріптестерi болып табылады. Əр түрлi елдердің ғалымдары осы бірегей ЖОО-ның ең күштi профессорлароқытушылар құрамын қалыптастырды. Олардың арасында ең ірі əлемдiк орталықтарда ойдағыдай оқыған жəне жұмыс iстеген, қазір өздерi бiлiмi мен тəжiрибесін елеулі байқаудың нəтиже сінде таңдалып алынған дарынды студенттерiмiзге беріп жатқан қазақстандық ғалымдардың бар екені қуантады. Бiз осы университеттiң студенттерiнен үлкен үмiт күтеміз. Ең үздiк зертханаларда оқу мен жұмыс істеудің үйлесе бірігуі күтiлген нəтиженi берiп отыр. Назарбаев университетi – Қазақстанның болашақ зияткерлiк элитасын тəрбиелеудің сенiмдi iргетасы жəне бiлiм берудiң мүлде жаңа үлгiлерiн сынау алаңы деп сенiмдiлiкпен айтуға болады. Қазақстан Қытай, Ресей, АҚШ, Англия, Франция сияқты елдермен қатар құс жəне шошқа тұмауына қарсы өз вакциналарын жасады. Көптеген елдерде ресми патенттелген жəне тiркелген «Арглабин» отандық обырға қарсы препараты жасалды. Республиканың ғалымдары жаңа материалдарды шығару саласында бірқатар озық технологияларды əзірледі. Машина жасауды, атом энергетикасын жəне тағы басқа салаларды дамыту үшiн кремний материалдары, наноматериалдар, сирек кездесетін металдардың қорытпалары жасалуда. Бүгiнгi таңға дейін 200 ең перспективалы жоба мақұлданды, Министрлiк олардың 34 жобасын 2020 жылға дейiнгі «100 қазақстандық


84

инновация» жалпыұлттық жобасына қосу үшiн ұсынды. Жалпы, соңғы жылдары бiлiм мен ғылым саласында қолданылып жатқан шаралардың кешені Қазақстанға бəсекеге қабiлеттiлiктiң жаhандық индексi көрсеткiштерi бойынша айтарлықтай ілгерілеуіне мүмкіндік берді. Қазақстан 2012 жылы əлемнiң бəсекеге барынша қабiлеттi 50 елiнің қоғамдастығына кiру жөніндегі өз мақсатын жүзеге асыруға барынша жақындап отыр. Қазақстан Бүкiлəлемдiк экономикалық форумның жарияланған əлем елдерiнің жаhандық бəсекеге қабiлеттiлiгі туралы (TheGlobalCompetitivenessIndex 2012 -

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

2013) есебіне сəйкес дүние жүзілiк рейтингiнде 72-орыннан 51-орынға көтерiлдi. Ол адам нанғысыз 21 орынға секіріс жасап, əлемді таң қалдырды. 14 бiлiм жəне ғылым көрсеткiшiнің 11-і бойынша өз орындарын айтарлықтай жақсартты. Қазақстан университеттердің жəне бизнестің ынтымақтастығы, персоналдың біліктілігін жоғарылату, ғылыми-зерттеу ұйымдардың сапасы, білім беру жүйесінің сапасы сияқты көрсеткіштер бойынша едəуір алға жылжыды. Бұл қазақстандық бiлiм мен ғылымның əлемдiк бiлiм беру кеңiстiгінде сапалы жаңа деңгейге сенiмдi түрде шығып отырғанын тағы да айғақтай түсті.


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

85

 Өзекті проблемалар: пікірлер, позициялар жəне тəжірибе... Сəлима Құнанбаева, Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар жəне əлем тiлдерi университетiнің ректоры, ЖМ ХҒА академигі, профессор, филология ғылымдарының докторы

Абылай хан атындағы ҚазХҚжƏТУ кадрларды даярлау саласындағы «Graduate-recruitment» тиiмдi тəжiрибесі

Ж

оғары білім беру жүйе сінің сапасын жəне жұмысының тиiмдiлiгiн жоғарылатпайынша, оны еңбек нарығының сұраныстарына, ə л е м д i к э ко н о м и к а л ы қ д а м уд ы ң ү р д i с т е р i н е сəйкестендірмейінше еліміздiң инновациялық дамуын жəне бəс екеге қабiлеттiлiгін қамтамасыз ету мүмкiн емес. Абылай хан атындағы Қазақ халықаралық қатынастар жəне əлем тiлдерi университетiнің (ҚазҚХжƏТУ) қызметі Қазақстан Республикасының жоғары бiлiм беру жүйесiн жаңғыртудың жалпы арнасына сəйкес жүзеге асырылуда. Университет өз қызметінде Қазақстан Республикасының Президентi Нұрсұлтан Назарбаевтың жыл сайынғы жолдауларында белгіленген негiзгi бағдарларды, Бiлiм туралы заңды, ҚР-да білім беруді дамытудың 2011 - 2020 жылдарға а р н а л ғ а н Ме м л е ке т т і к б а ғ д а рл а м а с ы н , «Зияткерлiк ұлт», «Тілдердің ұштұғырлығы» Ұлттық бағдарламаларын жəне тағы басқаларды басшылыққа алып отыр. ҚазҚХжƏТУ - қарқынды түрде дамып келе жатқан, ұжымдық жаңалықтарды енгізетін академиялық кешен, ол отандық жəне шетелдiк негiзгi салалық нарықтардың бəсекеле су ортасында жұмыс iстеумен қатар, инновациялық жағынан дамыған, сыртқы ортаның талаптарына бейімделген университет. Инновациялық технологиялар мен басқару қағидаттарының негiзіндегі ғылыми жəне бiлiм беру қызметі ҚазҚХжƏТУ қызметінің негiзгi түрлерi болып табылады. Жаңартылған университет зерттеу, жобалық жəне кəсiпкерлiк қызметті кешенді түрде үйлестіре алатын, шетел тiлдерін меңгерген мамандардың жаңа ұрпағын даярлауды қамтамасыз етеді. ҚазҚХжƏТУ өз қызметін

« «бiлiмге» негiзделген тиiмдi э ко н о м и к а ғ а к ө ш уд i ң , о р н ы қ т ы э ко н ом и ка л ы қ ө мен азаматтық қоғамды өсу қ қалыптастырудың жетекшi факторлары ретінде Қ Қазақстан Ре спубликасы х халқына бiлiм беру мен о оның зияткерлiк əлеуетін ж жоғарылату, «ұлтымыздың и инновациялық қабiлетiн» дамытуға қызықтыру м мақсатында жүзеге асырады. Ун и в е р с и т е т т е р д е бiлiм беру үдерісін ұйымдастыруға жаңа т тəсiлдердi енгiзу мақсатында 4 инновациялық бiлiм беру б бағдарламасы: экономикалық, педагогика лық, іле спе ааудармашылар жəне шетел тiліндегi ақпараттық-оқыту ортасын кəсіптендіру шаралары iске қосылды. Осы бағдарламалардың мəндік сипаттамалары оларды ғылыммен жəне тəжiрибемен ықпалдастыруға жəне болашақ мамандардың шығармашылық ойлауын дамыту үшін пəнаралық бағытталуына барып саяды. Студенттердiң танымдық қызметiн жандандыру үшiн инновациялық бағдармалардың шеңберiнде ғылыми-зерттеу жұмыст ары өткiзіледi, əр түрлi іс-шаралар ұйымдастырылады. Мамандарды оқыту 14 шетел тiлiнде жүргiзіледi. Шетел тiлдерiн білетін кадрларды кəсiби даярлау бакалавриат, магистратура, докторантураның 5 бағыты: Бiлiм беру, Гуманитарлық ғылымдар, Құқық, Əлеуметтiк ғылымдар жəне бизнес, Қызмет көрсету бағыттары бойынша жүзеге асырылады. ЖОО 49 бiлiм беру бағдарламасының 39 мамандығы бойынша даярлауды қамтамасыз етедi. Университетімізде бiлiм беру порталы жұмыс iстейдi, портал арқылы білім алушылар оқу ісіне қатысты жан-жақты ақпарат ала алады, бұл оқытудың кредиттік технологиясын толық жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Университет Университеттердің Халықаралық


86

Қауымдастығы (International Association) ((IAU)), Француз тiлді Университеттердің Халықаралық Қ ау ы м д а с т ы ғ ы ж ə н е Т М Д қ а т ы с у ш ы мемлекеттердің Тілдері мен мəдениетi жөніндегі ұйымы сияқты 14 беделдi халықаралық ұйымның мүшесi болып табылады. Қазіргі таңда AQAS халықаралық тiркелген агенттiгiнiң (Германия) «Халықаралық туризм», «Аудармашылық iсі», «Шетел тiлi: екi шетел тiлi» мамандығы бойынша алты бiлiм беру бағдарламасын халықаралық деңгейде тiркеудi ойдағыдай өткiздi: Университетіміз «Өлкетану» бағыты бойынша ШЫҰ базалық университеті секілді ШЫҰ елдерiнің желілік университетіне кiрдi. Университетіміздің базасында 2011 жылдың 10-11 мамырында «ТМД жəне ШЫҰ елдеріндегі мəдениетаралық диалог жəне өлкетанудың көкейкестi мəселелері» Халықаралық форумы болып өтті. ШЫҰ жəне ТМД елдерiнің оқу орындары мəдениетаралық байланыс пен өлкетану саласында ынтымақтасу туралы уағдаласты. Форум аясында ШЫҰ-ға мүше мемлекеттердің Гуманитарлық университеттерi ко н с о р ц и ум ы н ы ң ж ə н е ТМ Д қ ат ы су ш ы мемлекеттердің Тiлдер жəне мəдениет жөнiндегі Базалық ұйымының бiрлескен отырысы өтті. Оның жұмысына ҚР СIМ, «ТМД қатысушы мемл екеттердің Тілдері мен мəдениетi» орталығының өкiлдері, ММЛУ, ҚазҚХжƏТУ, Ресей-Тəжiк Славян университетiнің, Карасаев атындағы Бішкек гуманитарлық университетiнiң, сонымен бiрге Достастық елдерiнiң басқа да ғылыми жəне бiлiм беретiн ұйымдарының жетекшiлері мен ғалымдары қатысты. Форумның соңында Мəдениетаралық байланыс пен өлкетану саласындағы ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойылды. Аудармашылардың еуропалық мектептерiнiң с т а н д а рт т а р ы н а с ə й ке с і л е с п е ауд а рма бойынша бiлiм беретiн бағдарлама жасалды. ҚазҚХжƏТУ жанындағы Аудармашылар мектебiнің оқытушылары мен магистранттарын Еуропаның жетекшi оқу орындарында (Страсбург университеті жанындағы Аудармашылар институты (Франция); Сорбонна университетi жанындағы Париж аудармашылар мектебі) (Франция), Крайова университетi жанындағы Аудармашылар мектебі (Румыния); Мəскеу мемлекеттiк лингвистикалық университетiнің (ММЛУ) аудармашылар факультеті, Женева аудармашылар мектебі) тағылымдамадан өткізуді көздейтін келісім-шарттарға қол қойылды. Қазiргi таңда ҚазҚХжƏТУ бастамасымен Ілеспе аударма мектептерiнiң (бюроларының) халықаралық консорциумын (Ұлыбритания, Франция, Румыния, Болгария, Қытай, Египет

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

жəне т.б.) ашуға дайындалу жұмысы жүргізілуде. Студенттердiң академиялық оңтайлылығы төмендегiдей бағытт ар: 1 с еме ст рден 1 академиялық жылға дейiнгі кезеңдегі оқу жылында жүзеге асырылатын білім беру; жазғы демалыстар кезеңіндегі, жазғы курстардағы оқытуды қамтитын жазғы бiлiм беру; қос дипломдық бiлiм беру бағдарламасы бойынша жүзеге асырылуда. ҚазҚХжƏТУ бірқатар жобаларды енгiзiп отыр, олар бойынша бакалаврлар мен магистранттар үшiн екi жоғары оқу орнын аяқтағаны туралы қос дипломды тапсыру: Астон университетiмен (Ұлыбритания); бакалаврларды даярлау бойынша Вайкато университетімен (Жаңа Зеландия) (шетел тілдері); Шанхай Халықаралық қатынастар университетiмен, Пекиндегі Халықаралық бизнес жəне экономика университетiмен, Шығыс Қытайдың саясат жəне заң университетiмен, Ухань университетiмен қос диплом тапсырылатын «Аудармашылық iсі» мамандығы бойынша магистрлық бағдарлама көзделіп отыр. ҚазҚХжƏТУ жəне Қытайдың Шыңжан жəне Іле университеті сияқты университеттерi, Кореяның Каннам, Кюн Хи, Чун-Бук, Тэгу, Чун-АН сияқты жəне басқа да 5 университетi, Польшаның (Познань Жоғарғы шетел тiлдерi мектебi, Ягеллон университеті) университеттерi, Болгарияның, (София, Великотырново университеттерi), Швейцарияның Фрайбург университетi, Италияның Генуя қаласы, Реджио-ди-Калабрия университеті жəне басқалары арасында Бiрлескен магистрлiк бағдарламалар жүзеге асырылуда. Францияның, АҚШ, Оңтүстiк Корея, Жапония, Польша, Болгария, Германия, Австрия, Қытай, Италия, Испания, Иранның ҚР-дағы елшiлiктерi оқытушылар алмасуға, сонымен бiрге осы елдердің азаматтарын тiлдерден сабақ беруге, дəрiстер оқуға, семинарлар, конференциялар жүргiзуге тартуды жүзеге асыруға ерекше қолдау көрсетуде. ҚазҚХжƏТУ-де Əлеуметтiк əрiптестiктi дамыту жəне жұмысқа орналастыру бағдарламасы жасалып, бекітілді. Университет жанында Жұмыс берушiлер кеңесі жəне Түлектер қауымдастығы жұмыс iстейдi. Университет студенттердiң оқу кезеңінде жартылай жұмыспен қамтылуы жəне тағылымдамадан өту мəселелерін шешу арқылы істəжірибеден өтуiнен бастап жұмысқа орналасуына көмектескенге дейiн əлеуметтiк əрiптестiк бойынша өзара əрекеттесу жүйесiн əзірледі. Осылайша студенттердi ерте кəсiби бағдарлау жəне оларды еңбек нарығына бейiмдеу мiндетi шешіледі. Мəселен, «Журналистика» мамандығы бойынша оқып жатқан студенттер «Хабар» ТРК-мен, атап айтқанда, шетел тiлiнде хабар


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

тарататын «Caspionet» арнасымен байланыста жұмыс жасауда. Журналистің іс-тəжірибелік дағдыларын дамыта отырып, «Орталық Азиядағы қазiргi журналистика», «Қазақстандағы On-line жəне интернет- журналистика», «Фриланс жəне гонзожурналистика», «Ағылшын тiлiндегi блоггинг» арнайы курстары бойынша дəрiстер топтамасын өткiзген «Media Net»-пен шығармашылық байланыс орнатылды. «Туризм» мамандығы «Мейманханалық бизнес менеджменті» жəне «Туристiк кəсiпорындардың менеджменті» екi бiлiм беретiн бағдарлама бойынша EURHODIP - The Leading Hotel Schools in Europe (Бельгия), AMFORTH - «Айсер-Евразия» WorldОтель, «Айсер» мейманханасы, «Silence Beach Resort», «STELLA BEACH», «LARA Resort & SPA Barut Hotels» (Анталья, Түркия) халықаралық қауымдастықтарымен, «Жаңа Нұр», «Жiбек жолы», «Aura Travel» (Алматы), «Silk Road Kazakhstan Plus», «Max Travel Star», «Астана тур» туристiк фирмаларымен белсене ынтымақтасуда. Бұл мамандықтың оқу жоспарлары мен бiлiм беру бағдарламаларына жұмыс берушiлердiң пiкiрлерi мен ұсыныстарын ескере отырып, түзету енгізілді. ЖОО педагогикалық ұжымы тəрбие үдерісіне де зор мəн береді. Бiздiң ЖОО студенттері əрқашан өздерінің қалаған iстерiмен шұғылдана алады. Олар үшiн 400 орындық жаңа студенттiк мəжiлiс залы ашылды; жаңа ғимаратта 18 көркем өнерпаздар ұжымы, 19 спорт секциясы

87

жұмыс iстейдi; 32 ғылыми студенттер үйірмесі, «Нексус», «Достар» клубтары жұмыс iстейді. «Звучит Москва» IХ Мəскеу халықаралық хор фестивалінде I орын алған «Əлем əнi» студенттер хоры ЖОО-ның мақтанышы болып табылады. Студенттердің өзiн-өзi басқару органдары азаматтылықты жəне белсендi өмiр ұстанымын дамытуға септігін тигізуде. Университетімізде оқу жылының алғашқы күндерiнен-ақ студенттердiң бойында отан сүйгiштiк сезімін, өз университетіне құрметпен қарауды қалыптастыру жолында тəрбие жұмысы жүргізіледi. Мəселен, аталмыш оқу орнында «Қазақстандық отан сүйгiштiктi қалыптастыру» инновациялықмақсаттық бағдарламасы жүзеге асырылуда, оның шеңберiнде «Отантану», «Абылайхантану» пəндері енгiзілді. «Отанның бiлгiрi» зияткерлiк викториналары, «Мен – Қазақстан Республикасы азаматымын » пікір-т а лас жарыст ары, фестивальдар, «Қазақстан - ортақ үйiмiз» олимпиадасы жүйелi түрде өткiзілуде. Стратегиялық көзқарас. Аталмыш оқу орны Шетел тілдерінде бiлiм беретiн жүйені инновациялық дамытудың көшбасшысы жəне əдiстемелiк орталығы болып табылатын, стратегиялық менеджменттiң тиімді жүйесіне ие, бiлiмге негiзделген экономикадағы өзгерістерге арналған халықаралық стандарттарға сəйкес жоғары бiлiмдi, бəсекеге қабілетті зияткерлiк мамандарды даярлайтын əлемдiк деңгейдегi таңдаулы жоғары оқу орны.


ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

88

Қарлығаш Қондыкерова, Халықаралық қатынастардың магистрі, Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Мемлекеттік Басқару Академиясының докторанты

Қазақстан Республикасы халықаралық шарттарының іске асырылу мəселелері

Қ

азақстан 5000 аса халықаралық ш а р т т ы ң қатысушысы болып табылады. Мемлекеттің халықаралық шарттарға қатысуы қатысушы мемлекетке белгілі бір міндеттемелерді жүктейді. Бір жағынан, өз заңнамамызды олардың талаптарына сəйкестендіруіміз қажет. Екінші жағынан, кейбір халықаралық шарттардың аясында құрылған тиісті халықаралық құрылымдарға жыл сайынғы есептерді беріп отыруымыз керек. Мысалы, Азаптауларға қарсы конвенция бойынша – БҰҰ-ның Азаптауларға қарсы комитетінің, Бала құқықтары туралы конвенция бойынша – БҰҰ-ның Бала құқықтары жөніндегі комитетінің жəне т.б. алдында есеп беріп отыру қажет. БҰҰ қамқорлығымен халықаралық стандарттарды əзірлеумен жəне қабылданып қойылған құжаттардың сақталуына халықаралық бақылауды жүзеге асырумен шұғылданатын органдардың тармақталған жүйесі жұмыс істейді. Баяндамаларды ұсыну процедурасы, айғақтарды анықтау мен дауларды қарау халықаралық құрылымдардың тарабынан бақылаудың негізгі нысанына айналды. БҰҰ жəне ең маңызды халықаралық ұйымдардың негізгі конвенцияларының талаптарына сəйкес баяндамаларды ұсыну процедурасын мемлекеттер алғашында үстіртін талап ретінде қарастырды. Халықаралық бақылаудың мəні қатысушы мемлекеттердің белгілі бір конвенция (пакт) бойынша қабылданған міндеттемелердің аясында елдегі ахуал, тиісті органның отырыстарында оны талқылау, мемлекеттің кепілдемелерді қабылдауы жəне оларды орындауы туралы баяндамаларды жүйелі түрде ұсынып отыруды қамтиды. Қазақстан Республикасы Конституциясының Қазақстан Республикасында қолданылатын

құқық туралы 4 бабы 1 тармағына сəйкес К Конституцияға сай келмейтін Р Республиканың заңдары, өзге д нормативтiк құқықтық де актiлері, халықаралық шарттары, сондай-ақ б басқа да мiндеттемелерi Қ Қазақстан Республикасының ққолданылатын құқық жүйесіне ккіре алмайды жəне олай болып т табылмайды. Бұл ретте, 774 баптың қағидаларында К Конституцияға сай келмейді д танылған халықаралық деп ш шарттарға қол қоюға, тиісінше о оларды ратификациялауға жəне күшіне енгізуге б болмайды делінген. Қазақстан Республикасы тəуелсіздік жылдарында 800-ден аса халықаралық шарттарды ратификациялады. Республика Президентінің 2002 жылғы Қазақстан халқына жолдауында: «біз халықаралық міндеттемелерді өзімізге тым көп арқалап жүрген жоқпыз ба; олардың бəрі бүгінгі таңда Қазақстанның мүдделеріне жауап беріп отыр ма; олар Республика Конституциясына сəйкес өзіміздің ұлттық заңнамамызды дамытуымызға кедергі жасап отырған жоқ па?» деген сұрақтар сындарлы түрде қойылды. Былайша айтқанда, халықаралық құқық нормаларын дамыту жəне ұлттық құқық нормаларын дамыту еліміздің əлеуметтікэкономикалық дамуының ерекшеліктері жəне жаһандық проблемалардың шешімдері ескеріліп жүргізілуде, оған əлем қоғамдастығы қатысуда. Сөз сапалы халықаралық-құқықтық норманың тиімділігін туралы болып тұр. Атап айтқанда: 1. Халықаралық-құқықтық норманың өзі қоғамдық ілгерілеуге, қазіргі халықаралық құқықтың негіз қалайтын қағидаттарына, халықаралық қатынастардың даму үрдісіне жəне мемлекеттердің ынтымақтастығына сай келуі тиіс.


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

2. Халықаралық құқықтың қазіргі талаптарына жəне қағидаттарына жауап беретін халықаралыққұқықтық норма мазмұны бойынша ғылым жетістіктеріне сай келуі, ал нысаны мен құрылымы бойынша ыңғайлы да қарапайым, қосымша түсіндіруді талап етпейтін, атқарылуы нақты норма болуы тиіс. 3. Халықаралық құқық субъектілерінің құқық қолдану қызметі уақыт бойынша да, сондайақ кеңістікте де, халықаралық жəне мемлекет ішкілік іс-шаралардың күллі жүйесін қамтуы жəне халықаралық-құқықтық міндеттемелердің дер кезінде жəне адал орындауға бағытталуы тиіс. Халықаралық құқық нормаларының жүзеге асырылуы мемлекеттің шартқа қол қою не ратификациялау барысында қабылдаған халықаралық міндеттемелердің нормаларын іске асыру саласында мемлекеттің негізгі міндетін орындау мақсатында маңызды рөл атқарады. 1969 жылғы 23 мамырдағы Халықаралық шарттардың құқығы туралы Вена Конвенциясының 27 бабында мемлекеттердің қабылдаған ха лықара лық шарттық міндеттемелерін орындамағанын ақтау үшін түбегейлі түрде өздерінің ішкі заңнамасына сілтеме жасай алмайтыны белгіленген. Бұл ретте, құқықтың ұлттық жүйелері жүзеге асырылу тетігінің құрамдас элементі бола отырып, халықаралық құқық нормаларының тиісінше орындалуын қамтамасыз етуде үлкен рөл атқарады, сондай-ақ халықаралық міндеттемелердің лайықты түрде сақталуының кепілі ретінде əрекет етеді. Халықаралық шарттардың адал атқарылуының тиімділігі мемлекеттердің оларды қаншалықты адал сақтайтынына байланысты болады. Мұндай жағдайда сақтау мемлекеттен өзінің ішкі ұлттық заңнамасын жетілдіруін талап етеді. Халықаралық шартты дайындауға, жасасуға, орындалуына жəне күшінің тоқтатылуына қатысты ішкі мемлекеттік органдардың өкілеттіктерін бекіте отырып, ұлттық құқықтың мемлекеттердің халықаралық шарттық қатынастар саласындағы қызметінің бағытын жіті анықтауы тиіс екенін еске түсіруіміз қажет. Халықаралық-құқықтық нормалардың ұлттық заңнамаға ұластыру арқылы іске асырылуы міндетті процедура болып табылады. Жалпыға бірдей қабылданған анықтамаға сəйкес жүзеге асыру ұғымы халықаралық міндеттемелерді халықаралық-құқықтық нормаларды ұлттық заңнамаға өзгертіп енгізу жолымен ішкі мемлекеттік деңгейде нақты іске асыруды білдіреді. Ұлттық заңнаманы талдай отырып, халықаралық шарттардың нормаларын ұлттық

89

заңнамаға толық ұластыруды, сондай-ақ нормалардың ішінара жүзеге асырылуын, яғни толық жүзеге асырылмауын анықтауға болады. Мысалы, Токиода 1963 жылғы 14 қыркүйекте жасалған Əуе кемелерінің бортында жасалатын қылмыстар жəне кейбір басқа да əрекеттер туралы конвенция; Гаагада 1970 жылғы 16 желтоқсанда жасалған Əуе кемелерінің заңсыз басып алумен күресу туралы конвенция; Монреальде 1971 жылғы 23 қыркүйекте жасалған Азаматтық авиацияның қауіпсіздігіне қарсы бағытталған заңсыз əрекеттермен күресу туралы конвенция; Монреальде 1988 жылғы 24 ақпанда қабылданған Азаматтық авиацияның қауіпсіздігіне қарсы бағытталған заңсыз əрекеттермен күресу туралы конвенцияны толықтыратын Халықаралық азаматтық авиацияға қызмет көрсететін əуежайларда зорлық-зомбылықтың заңсыз əрекеттерімен күресу туралы хаттама мемлекеттердің əуе қауіпсіздігі саласындағы ынтымақтастығының негіздері болып табылады. Ат а л ғ а н ш а рт т а рд а ғ ы қ а ғ и д а л а р м е н нормаларды Қазақстан Республикасының ішкі заңнамасына енгізу толық жүргізілген жоқ. Бұл конвенцияларда қылмыстардың егжейтегжейлі құрамдары келтірілген, ал қазақстандық заңнамада толық нақтылау жоқ болып отыр. Аталған конвенцияларда қылмыстардың түрлеріне қарсы күресті құқықтық реттеуді нақтылайтын халықаралық-құқықтық нормаларды енгізуді қамтамасыз ету жөн болар еді. Мемлекеттердің ядролық материа лды лаңкестік əрекеттерінен қорғауды қамтамасыз ету жолында ынтымақтасуы саласында 1979 жылғы Ядролық материалды физикалық қорғау туралы конвенция қолданылып отыр. Осы Конвенцияның нормаларына сəйкес оған қосылған мемлекеттер өз заңнамасында белгілі бір нысандағы ядролық материалды пайдаланып, лаңкестік əрекеттер жасағаны үшін жауапкершілікті көздеуі тиіс. Қазақстанның Қылмыстық Кодексінде осы Конвенцияның қағидаларымен көзделген белгілі бір істерді жасағаны үшін нақты санкцияларды белгілейтін бірқатар баптар бар (мəселен, «Радиоактивтi материалдармен заңсыз жұмыс iстеу» 247-бабы, «Радиоактивтi материалдарды ұрлау немесе қорқытып алу» 248-бабы, «Радиоактивтi материалдармен жұмыс iстеу ережелерiн бұзу» 249-бабы жəне тағы басқалары). Келтірілген жағдайда Ядролық материалды физикалық қорғау туралы конвенцияның нормаларын ұлттық заңнаманың қағидаларына толық ұластыру байқалады. Қазақстан Республикасы Президентінің 1996 жылғы 24 қаңтардағы № 2816 Жарлығымен Қазақстан 1979 жылғы Адамды


90

кепiлге алумен күресу туралы конвенцияға қосылды. Конвенцияның талаптары қатысушы елдердің заңнаманасында осы халықаралық актіде көрсетілген əрекеттерді жасағаны үшін жауапкершілікті белгілеуге барып саяды. Конвенцияның 2-бабы ҚР Қылмыстық Кодексінің «Адамды кепiлге алу» 234 бабына сəйкес келтірілген, ол адамдарды кепiлге алумен байланысты қылмыстар үшін жазаларды қарастырады. Жалпы үстіртін талап сақталған, алайда зардап шеккендерге көмектесу тəртібін егжей-тегжейлі реттей аларлық қағидалар жоқ болып отыр. Ха лықара лық келісімдер нормативтік дереккөз ретінде мемлекеттердің ішкі құқығында жаңа құқықтық нормалардың пайда болуына алғышарттар жасауда. Іс жүзінде əртүрлі құқықтық жүйелері бар халықаралық құқық пен мемлекеттік құқық арасында туындайтын көптеген мəселелер пайда болады.

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

Сондықтан заң табиғатында «трансформация», «бейімдеу, «жаңғырту», «бейімделмеген жаңғырту», «ұластыру», «инкорпорация», «рецепция», «қатарластыру» «үйлестіру», «бірегейлеу» сынды терминдер қолданылады, олардың бəрі қатысушы мемлекеттің аумағында ха л ы қ а р а л ы қ н о рма л а рд ы і с ке а с ы ру ғ а бағытталған. Əр мемлекеттің саяси-құқықтық жүйесі бірегей, ішкі мемлекеттік деңгейде іске асырылғаннан кейін шарттарды жасасумен байланысты шешімдерді қабылдау тəртібінің ерекшеліктерін анықтайтын, оны құрастырудың белгілі бір жүйесіне ие. Жалпы, халықаралық ынтымақтастықты іске асыру барысында жүзеге асырудың жаңа тəсілдері пайда болуда, сондықтан Қазақстан Республикасы үшін халықаралық нормаларды ұлттық заңнамаға енгізудің барлық тəсілдерін пайдаланған жөн болар еді.


АБК БАСПАСҐЗ ОРТАЛЫЄЫ ХАБАРЛАЙДЫ ...

91

ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЖАҢА КІТАПТАРЫ адамдардың мақалалары, сұхбаттары, очерктері, хаттары жəне естеліктері жиналған. Ұжымдық монографияда Қарағанды металлургиялық комбинатының қалыптасу жəне даму тарихын ашатын материалдар ұсынылған. Бұл басылым оқырмандардың кең ауқымына арналған. «Қазақстан мұнайы. Ғасырлық тарих» кітабы

«Қазақстандық Магнитка: уақыт, адамдар жəне тағдырлар» кітабы 2012 жылдың қазанында Қарағанды облысының Теміртау қаласында «Қазақстандық Магнитка: уақыт, адамдар жəне тағдырлар» кітабының таныстырылымы болып өтті. «Қазақстанлық Магнитка: уақыт, адамдар жəне тағдырлар» басылымы – Қазақстан халқы Ассамблеясы мен «АрселорМиттал Теміртау» АҚ дайындаған бірлескен халықаралық жоба. Осы кітапта қазақстандық Магнитканы салған

2012 жылдың қазанында Алматыда «Алдоңғар» мəдениетті дамыту қоғамдық қоры «Қазақстан м ұ н а й ы . Ғ а с ы рл ы қ т а р и х » к і т а б ы н ы ң таныстырылымын өткізді, оның авторы танымал мұнайшы, қоғамдық жəне мемлекеттік қайраткер Равиль Чердабаев. Автордың айтуынша, «кітап оқырманға Қазақстанның мұнай өнеркəсібінің пайда болу, қалыптасу тарихының ең толық сипаттамасын жеткізуді, республика экономикасының одан арғы дамуына ықпал еткен оқиғалар жайлы баяндауды мақсат тұтады. Кітапта қажырлы еңбегінің арқасында біз бүгін көмірсутек шикізатының барланған орасан қорына, мұнайгаз өндіру мен өңдеудің жоғары технологиялық өнеркəсібіне қол жеткізіп отырған саланың айтулы өкілдері: ғалымдар, тұңғыш ашушылар, ұйымдастырушылар, қарапайым мұнайшылар мен жұмысшылар, мемлекеттік жəне қоғамдық қайраткерлер, сала жетекшілері жайында əңгіме қозғалады». Кітап мемлекеттік жəне ағылшын тілдерінде басып шығарылған.


92

ДИПЛОМАТИЯ ЖАРШЫСЫ

ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ ТЕРМИНОЛОГИЯ

БЕЙІМДЕЛУ қолданыстағы ішкі мемлекеттік құқықтық нормалардың мемлекеттің заңнамасына қандай да бір өзгерістерді енгізбей-ақ оның жаңа халықаралық міндеттемелеріне бейімделуі. АЗАМАТТЫҚ жеке тұлға мен нақты мемлекеттің өзара құқықтары мен міндеттерінің жиынтығы арқылы көрінетін олардың орнықты саяси-құқықтық байланысы. ШЕКАРАЛАРДЫ ДЕЛИМИТАЦИЯЛАУ əдетте, карталарға жер бедерін, гидрографияны, елді нысандарды кең ауқымды, егжейтегжейлі бейнелеу арқылы жүзеге асырылатын олар бойынша мемлекеттік шекара сызығының шартпен белгіленуі. Делимитациялау кезінде уағдаласушы тараптар картада жүргізілген шекара сызығы, əдетте, шарттың өзінде немесе оған қосымшада оның егжей-тегжейлі сипаттамасымен сүйемелденеді. ШЕКАРАЛАРДЫ ДЕМАРКАЦИЯЛАУ төңіректегі мемлекеттік шекара сызығының анықталуы жəне шекараны делимитациялау туралы шарттарға жəне оларға қоса тіркелген карталар мен сипаттамаларға сəйкес арнайы шекаралық белгілермен таңбалануы. ДЕПОЗИТКЕ САЛУ халықаралық шарттың, ратификациялық грамотаның, шарттың қабылданғаны, бекітілгені, шартқа қосылу туралы құжаттың немесе оған жататын басқа да құжаттардың түпнұсқасын депозитарийге сақтауға тапсыру. Ратификациялық грамотаны немесе басқа да құжаттарды депозитке салу, əдетте, депозитарий - мемлекеттің сыртқы істер ведомствосында немесе депозитарий – халықаралық ұйымның хатшылығында құрастырылған құжатты сақтауға тапсыру туралы хаттамада бекітіледі.. КЕМСІТУ əдетте (басқа мемлекеттермен, заңды жəне жеке тұлғалармен салыстырғанда) мемлекеттердің, заңды немесе жеке тұлғалардың құқықтарына қысым жасауды білдіретін жалпы құқықтық термин.


93

I. ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ  Визиты в зарубежные страны, встречи, выступления и интервью Президента Республики Казахстан Сентябрь – октябрь 2012 года

6 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Папским посланником, Деканом Коллегии кардиналов Святого Престола, кардиналом Анджело Соданой. Нурсултан Назарбаев отметил плодотворное сотрудничество между Казахстаном и Ватиканом,

а также выразил благодарность Святому Престолу за поддержку идеи созыва Съезда лидеров мировых и традиционных религий и активное участие в его работе. В свою очередь, Анджело Содано передал приветствие от имени Папы Римского Бенедикта XVI и подчеркнул, что Ватикан высоко оценивает вклад нашей страны в развитие межконфессионального согласия и ее роль в сфере международной безопасности, а также в области межрелигиозного и межэтнического диалога и толерантности. В тот же день, в Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Премьер-Министром Эстонии Андрусом Ансипом. В ходе встречи Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что в текущем году отмечается 20-летие установления дипломатических отношений между Казахстаном и Эстонией, а также вы-


94

разил заинтересованность во взаимовыгодном и динамичном сотрудничестве двух стран. Глава государства обратил внимание на то, что в прошлом году рост экономики в двух странах превысил 7 процентов и пригласил эстонские компании принять активное участие в сотрудничестве с казахстанским бизнесом. Премьер-Министр Эстонии поблагодарил Нурсултана Назарбаева за теплый прием и подчеркнул важность развития двустороннего сотрудничества. Андрус Ансип также отметил перспективы активизации взаимоотношений в различных секторах экономики.

7 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев провел встречу с Президентом Республики Узбекистан Исламом Каримовым, прибывшим в Казахстан с официальным визитом. После торжественной церемонии встречи в Акорде состоялись переговоры глав государств в узком и расширенном форматах. Нурсултан Назарбаев и Ислам Каримов обсудили вопросы политического взаимодействия, стабильности и безопасности в Центральной Азии, расширение торгово-эко-

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

номического, инвестиционного и культурно-гуманитарного, а также приграничного сотрудничества. Президент Казахстана поздравил Ислама Каримова и народ Узбекистана с Днем Независимости и пожелал успехов стране. В свою очередь, Ислам Каримов поблагодарил за радушие, гостеприимство и выразил глубокое уважение Нурсултану Назарбаеву и народу Казахстана. В завершение стороны отметили, необходимость укрепления дружественных отношений и дальнейшего углубления двустороннего сотрудничества. По итогам переговоров был подписан ряд совместных документов - Совместное заявление Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева и Президента Республики Узбекистан Ислама Каримова, Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Республики Узбекистан о реадмиссии и транзите лиц и Исполнительный протокол к нему, Протокол о внесении изменений и дополнений в Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Республики Узбекистан об условиях взаимных поездок граждан, Протокол о внесении изменений и дополнений в Протокол к Соглашению между Правительством Республики Казахстан и Правительством Республики Узбекистан о пунктах пропуска через казахстанско-узбекскую государственную границу. В тот же день, по итогам переговоров Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Республики Узбекистан Ислам Каримов провели совместный брифинг.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Президент Казахстана отметил символичность того, что официальный визит Президента Узбекистана в Казахстан проходит в преддверии 20-летия установления дипломатических отношений между двумя странами. Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что в торгово-экономическом сотрудничестве двух стран наблюдается поступательный рост. Товарооборот увеличился за прошлый год на 24% по сравнению с 2010 годом, составив два миллиарда долларов. В первом полугодии текущего года он вырос более чем на 8% и достиг почти одного миллиарда долларов. Нурсултан Назарбаев также подчеркнул, что в ходе переговоров были обсуждены актуальные вопросы региональной повестки дня, а также взаимодействия в рамках международных организаций. Ислам Каримов с удовлетворением отметил высокий уровень товарооборота между нашими странами, и согласился с Нурсултаном Назарбаевым в том, что есть все условия и основания для их существенного наращивания в ближайшие годы.

10 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев провел встречу с Президентом Социалистической Республики Вьетнам Чыонг Тан Шангом. В ходе встречи стороны обсудили вопросы политического взаимодействия, а также активизации контактов в торгово-экономической, индустриально-инновационной, инвестиционной и культурно-гуманитарной сферах. Глава государства Казахстан подчеркнул, что в последние годы Вьетнам добился значительного прогресса в социально-экономическом и политическом развитии, а также на международной арене. Чыонг Тан Шанг отметил большое удовлетворение по поводу своего визита и поблагодарил за радушный прием. По итогам было принято Совместное заявление глав государств, а также подписаны двусторонние межправительственные документы о сотрудничестве в области карантина и защиты растений, об откры-

95

тии авиасообщения, а также меморандумы об установлении побратимских отношений между городами Астана и Ханой, о взаимопонимании между Национальным банком Республики Казахстан и Государственным банком Вьетнама.  В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Социалистической Республики Вьетнам Чыонг Тан Шанг по итогам переговоров провели совместный брифинг. Нурсултан Назарбаев отметил, что прошедшие переговоры по различным вопросам межгосударственного партнерства и международной повестке прошли в обстановке доверия и взаимопонимания. Президент Вьетнама подтвердил решимость продолжить развитие дальнейших партнерских отношений с Казахстаном. Также Чыонг Тан Шанг подчеркнул, что подписанные документы активизируют взаимовыгодное сотрудничество и будут способствовать совершенствованию правовых баз двух стран.  В тот же день, в Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Генеральным секретарем Организации Договора о коллективной безопасности Николаем Бордюжей.


96

В ходе переговоров были обсуждены вопросы безопасности на пространстве ОДКБ, подготовки к очередной сессии Совета коллективной безопасности и реализации приоритетов казахстанского председательства в Организации. Как Председатель Совета коллективной безопасности ОДКБ Глава государства озвучил ряд конкретных задач перед Генеральным секретарем Организации и её рабочими органами относительно подготовки к предстоящим мероприятиям.

12 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял участие в юбилейной сессии СВМДА.

В числе участников мероприятия были министры иностранных дел стран СВМДА и представители ряда международных организаций. В своем выступлении Нурсултан Назарбаев отметил, что 5 октября 1992 года с трибуны 47-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН им было выдвинуто предложение сформировать на Азиатском континенте межгосударственную диалоговую площадку для выработки мер доверия в различных областях сотрудничества. Президент Казахстана подчеркнул, что за истекшие годы проделана колоссальная работа, достигнуты серьезные результаты. За прошедшие два года СВМДА существенно расширило свою географию. Новыми членами Форума стали Вьетнам, Ирак, Бахрейн и Камбоджа. В качестве наблюдателей вошли Бангладеш и Филиппины. Нурсултан Назарбаев отметил очевидность того, что без укрепления доверия между азиатскими странами сложно добиться значимого продвижения в решении глобальных задач безопасности. В этой связи, необходимо максимально использовать потенциал Форума для совместного

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

принятия решений по вопросам безопасности и сотрудничеству в Азии. Президент Казахстана подчеркнул, что в Азиатско-Тихоокеанском регионе действуют различные многосторонние региональные и трансрегиональные объединения. В этой связи, Глава государства выразил надежду на то, что к четвертому Саммиту СВМДА будут достигнуты определенные результаты по учреждению Организации. В том числе, по повышению статуса Главы Секретариата СВМДА с Исполнительного директора до уровня Генерального Секретаря. Кроме того, Президент Казахстана предложил рассмотреть вопрос создания Постоянного комитета СВМДА, с внесением соответствующих изменений в действующие Правила процедуры. Также была отмечена необходимость продолжения и развития взаимодействия между СВМДА и ОБСЕ, которое могло бы трансформироваться в создание общей платформы Евроатлантической и Евразийской безопасности. Тем более что со стороны ОБСЕ поступают аналогичные предложения по сотрудничеству с СВМДА. Министр иностранных дел Турецкой Республики Ахмет Давутоглу отметил, что 20-летие организации является историческим моментом для процесса СВМДА. В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева выступил с официальной речью на юбилейной сессии СВМДА. Выступление Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева на юбилейной сессии СВМДА (г. Астана, 12 сентября 2012 г.) Ваши Превосходительства, Уважаемые министры и главы делегаций! Дамы и господа! 5 октября 1992 года с трибуны 47-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН мною было выдвинуто предложение сформировать на Азиатском континенте межгосударственную диалоговую площадку для выработки мер доверия в различных областях сотрудничества.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Сегодня, спустя два десятилетия, СВМДА, превратившись в эффективный форум многосторонней дипломатии, объединил 24 государства, занимающих свыше 90% территории Азиатского континента, где проживает половина всего населения нашей планеты. Я выражаю огромную благодарность всем странам за поддержку этой инициативы и то, что вы все эти 20 лет были с нами и способствовали развитию организации. Также позвольте мне поздравить Вас с приближающимся двадцатилетием СВМДА и поблагодарить всех участников за неизменную поддержку и неоценимый вклад в повышение эффективности нашего форума. Уважаемые дамы и господа! За истекшие годы проделана колоссальная работа, достигнуты серьезные результаты. Во-первых, СВМДА объединила большую часть государств Азии, которые представляют разные культуры, цивилизации и модели развития. Проведены три Саммита, состоялись три министерские встречи. Во-вторых, разработаны и приняты основополагающие документы, которые создали политический и правовой фундамент для сотрудничества в рамках СВМДА. В-третьих, завершён этап институционализации Форума. Успешно функционирует Секретариат и его рабочие органы. В-четвертых, приняты концепции и планы действий практически по всем направлениям деятельности СВМДА. В-пятых, идет процесс по формированию основы для расширения экономического сотрудничества между нашими странами. Дан «зелёный свет» созданию Делового Совета, регулярно проводятся бизнес-форумы СВМДА. В-шестых, установлены связи с международными и региональными организациями и форумами. Дамы и господа! В 2010 году Казахстан передал мандат на председательство в СВМДА Турецкой Республике, которая будет исполнять эту ответственную миссию до 2014 года. За прошедшие два года СВМДА существенно расширило свою географию. Новыми членами Форума стали - Вьетнам, Ирак, Бахрейн и Камбоджа. В качестве наблюдателей вошли Бангладеш и Филиппины.

97

Мы признательны турецкой стороне за весомый вклад в развитие и укрепление СВМДА, а также повышение его авторитета на международной арене. Казахстан приветствует намерение Китайской Народной Республики принять миссию председательства в СВМДА на период 20142016 годы. Хотел бы подчеркнуть, что Китай обладает уникальным историческим, политическим и культурным опытом для продвижения сложного процесса строительства доверия и развития азиатского сотрудничества. Уверен, что председательство КНР придаст значительный импульс укреплению и дальнейшему развитию СВМДА, будет способствовать продвижению концепции неделимой кооперативной безопасности в Азии путем многостороннего диалога, учета взаимных интересов и стремления к достижению консенсуса. Уважаемые участники! Азиатский континент превращается в главную площадку глобальных международных отношений XXI века, как по своему экономическому потенциалу, так и по степени влияния на мировую политику. Уже сегодня в совокупности страны этого региона производят более 57% общемирового ВВП. Вместе с тем, к сожалению, в Азии обостряются неразрешенные межгосударственные проблемы, связанные с территориальными спорами и противоречиями. При этом Азиатский регион является зоной наибольшей концентрации государств, обладающих ядерным оружием и активно наращивающих свои военные потенциалы. Бурное развитие стран Азии сопровождается обострением существующих конфликтов, ведет к повышению уровня недоверия и геополитического соперничества. Сохраняются проблемы нелегальной миграции и незаконного оборота наркотиков, территориальных претензий и сепаратизма, религиозного экстремизма и терроризма. Очевидно, что без укрепления доверия между азиатскими странами будет сложно добиться значимого продвижения в решении глобальных задач безопасности. В этой связи, нам необходимо максимально использовать потенциал Форума, для совместного принятия решений по вопросам безопасности и сотрудничеству в Азии. Уважаемые дамы и господа!


98

Казахстан – один из лидеров движения за безъядерный мир. Мы внесли исторический вклад в этот процесс, закрыв Семипалатинский ядерный полигон, и навсегда отвергнув ядерное оружие, которое имелось в собственности Казахстана. Мы призываем все страны принять Всеобщую декларацию безъядерного мира. Понимаем что этот непростой вопрос требует времени для того чтобы его решить. Но начать этот процесс необходимо ради спасения человечества. Всемерное развитие получила новая казахстанская инициатива, выдвинутая на Глобальных саммитах по ядерной безопасности в Вашингтоне и Сеуле, по созданию в Казахстане под эгидой МАГАТЭ международного Банка ядерного топлива. Также в настоящее время, в рамках инициированного нашей республикой международного проекта «АТОМ», любой человек Земли может выступить против ядерного оружия, подписавшись под онлайн-петицией к правительствам государств планеты. Построение мира без ядерного оружия должно стать нашей важнейшей целью на будущее. Мы также считаем, что вопрос о полной ликвидации ядерной программы Северной Кореи должен решаться в рамках шестисторонних переговоров. Что касается ядерной программы Ирана, то здесь я хотел бы вновь подчеркнуть, что разрешение этой проблемы возможно исключительно дипломатическими методами. Нынешний форум мы проводим в переломное для всей планеты время. Началась глобальная трансформация мирового порядка. Серьезные потрясения на Ближнем Востоке и в Северной Африке являются тому наглядным примером. Казахстан неоднократно заявлял о поддержке усилий, направленных на мирное урегулирование кризисной ситуации в Сирии. Мы убеждены в том, что будущее страны исключительно в руках сирийского народа, в связи с чем, стороны должны сесть за стол переговоров. Одной из самых актуальных задач нашего Форума является реализация целого ряда мер, направленных на разрешение проблем Афганистана. В ходе своего председательства в ОБСЕ Казахстан приложил серьезные усилия для нормализации ситуации в этой стране. Всемерная помощь Афганистану продолжает оказываться и сегодня. Мы обучаем в казахстанских ВУЗах афганскую молодежь, поставляем гуманитарные грузы и

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

осуществляем финансирование строительства социальных объектов. Прорабатывается расширение транспортной инфраструктуры для полноценного вовлечения Афганистана в систему региональных перевозок. Также в рамках международных структур совершенствуется работа с партнерами по усилению борьбы с наркопроизводством и наркотрафиком. Уважаемые участники и гости! Экспертные сообщества все чаще отмечают, что настало время для масштабных реформ в мировой экономике, где сохраняется высокий риск новой волны кризиса. Казахстан призывает радикально расширить число участников поиска глобальных антикризисных решений. Для достижения этой цели, мы выдвинули инициативу создания коммуникативной площадки G-Global на базе Астанинского экономического форума. Значительные перспективы имеет углубление партнерства в транспортной сфере. Казахстан, как убежденный сторонник центральноазиатской интеграции, намерен стать крупнейшим транзитным и логистическим хабом региона, «мостом» между Европой и Азией. В Азиатско-Тихоокеанском регионе действуют различные многосторонние региональные и трансрегиональные объединения. Вместе с тем, в отличие от Европы с ее развитыми институтами в области безопасности, Азия не располагает системой общеконтинентального масштаба, подобной ОБСЕ. В этом ключе СВМДА приобретает особую значимость и востребованность в качестве институционального инструмента поддержания безопасности и сотрудничества в регионе. В Декларации принципов, Алматинском Акте и Каталоге мер доверия СВМДА заложены политико-правовые основы системы азиатской безопасности. Выработано консолидированное видение государств-членов СВМДА по ключевым темам безопасности в мире и регионе. Всё это говорит о том, что Совещание обладает необходимым потенциалом для трансформации в организацию. Именно в этом контексте всем участникам СВМДА необходимо совместно работать в ближайшие годы. Выражаю надежду, что к четвертому Саммиту СВМДА мы выйдем с определёнными результатами по учреждению Организации. К этому сроку следует также поднять статус


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Главы Секретариата СВМДА с Исполнительного директора до уровня Генерального Секретаря. Предлагаю рассмотреть вопрос о создании Постоянного комитета СВМДА, с внесением соответствующих изменений в действующие Правила процедуры. Необходимо также продолжать и развивать взаимодействие между СВМДА и ОБСЕ, которое могло бы трансформироваться в создание общей платформы Евроатлантической и Евразийской безопасности. Тем более что со стороны ОБСЕ поступают аналогичные предложения по сотрудничеству с СВМДА. Уважаемые дамы и господа! Сегодня, когда Азия переживает бурное развитие, нам особенно необходим всеобъемлющий и эффективный институт безопасности и сотрудничества. В этом контексте СВМДА должно занять достойное место в новой глобальной архитектуре безопасности. Естественно, что эффективность, деловитость и развитие форума зависит от активного участия каждого члена нашей организации, каждого государства, которое вы здесь представляете. Надеюсь, что совместная активная работа сделает нашу организацию действенной и эффективной. Убежден, что в Азии не будет неразрешимых проблем, если мы противопоставим им эффективное взаимодействие и созидательное доверие.

99

Понимание этого вселяет надежду и укрепляет веру в светлое будущее нашего субконтинента и всей планеты. Благодарю вас за внимание.

13 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев провел встречу с Президентом Республики Корея Ли Мён Баком. На встрече главы государств обсудили вопросы международной повестки дня, торгово-экономического, инвестиционного, научно-технологического, культурно-гуманитарного взаимодействия, а также перспективы сотрудничества в области энергетики, туризма и сельского хозяйства. По итогам проведенных переговоров Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Республики Корея Ли Мён Бак провели совместный брифинг для прессы. Глава государства Казахстан отметил, что компании Южной Кореи активно участвуют в реализации ряда крупных проектов в различных отраслях экономики Казахстана. Так, в Казахстане налажена сборка корейских автомобилей, реализуются совместные крупные проекты по добыче полезных ископаемых. В их числе строительство газохимического комплекса в Атырауской области, разработка нефтегазового месторождения «Жамбыл», разведка углеводородного сырья месторождения Кульжан. Нурсултан Назарбаев выразил признательность Ли Мён Баку за вклад в развитие двусто-


100

ронних отношений и расширение сотрудничества между Казахстаном и Южной Кореей. В свою очередь, Президент Республики Корея Ли Мён Бак поблагодарил за теплый прием, оказанный корейской делегации. Он подчеркнул, что Казахстан оказывает положительное влияние на улучшение экономической ситуации на мировом уровне являясь образцом для многих стран в деле преодоления кризиса. Ли Мён Бак выразил уверенность в том, что данный визит станет основой для дальнейшего укрепления сотрудничества, так же стороны договорились прилагать максимум усилий для устойчивого развития сотрудничества. В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Республики Корея Ли Мён Бак приняли участие в торжественной церемонии запуска строительства Балхашской ТЭС. В ходе церемонии начала строительства Балхашской тепловой электрической станции Глава государства отметил, что данный многомиллиардный проект является стратегически значимым для Казахстана. Он подчеркнул, что участие в данном проекте инвесторов из Кореи - компаний, имеющих богатый опыт в строительстве таких крупных объектов, позволит казахстанским специалистам перенять мировой опыт и будет способствовать зарождению новой плеяды высококвалифицированных профессионалов, станет образцовой для других станций в стране. В свою очередь Президент Республики Корея Ли Мён Бак отметил, что с момента установления дипломатических отношений наши страны продолжают активно и осознанно развивать дружеские и партнерские взаимоотношения на основе общих ценностей в культуре и значимых достижений в экономике.

19 сентября В Павлодаре в рамках IX Форума межрегионального сотрудничества Казахстана и России Глава государства Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Президентом России Владимиром Путиным. В ходе встречи главы государств обсудили вопросы развития двустороннего сотрудничества. В частности, были затронуты темы индустриальноинновационного и межрегионального развития,

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

эффективного взаимодействия в сфере топливноэнергетического комплекса. Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что региональные форумы являются хорошим примером

торгово-экономического сотрудничества для других стран. В свою очередь, Президент России Владимир Путин отметил важность и эффективность проведения приграничного форума в развитии и укреплении двустороннего партнерства. В ходе встречи, между главами государств состоялся обмен мнениями по вопросам рационального использования водных ресурсов и охраны трансграничных рек, а также совместного использования комплекса «Байконур». В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Российской Федерации Владимир Путин провели совместный брифинг. Глава государства Казахстан отметил поступательное развитие торгово-экономических связей между Казахстаном и Россией. Так, по итогам 2011 года товарооборот вырос на 30% и достиг 23 миллиардов долларов. За первое полугодие текущего года он уже превысил прошлогодний уровень. В своей речи Владимир Путин отметил, что нынешний год является знаковым для Казахстана и России. По итогам Форума был подписан ряд двусторонних документов, направленных на углубление межгосударственного партнерства. В их числе - Соглашение между Министерством сельского хозяйства Республики Казахстан и Министерством природных ресурсов и экологии Российской Федерации по охране, воспроизводству и


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

использованию Волго-Уральской группировки сайгаков, Протокол о внесении изменений в Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации о торгово-экономическом сотрудничестве в области поставок нефти и нефтепродуктов в Республику Казахстан, Протокол к Соглашению между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации о сотрудничестве в области предупреждения промышленных аварий, катастроф, стихийных бедствий и ликвидации их последствий.

Также в рамках Форума было подписано около 20 коммерческих соглашений.

27 сентября В Астане Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял председателя Восточного Комитета германской экономики Экхарда Кордеса. Глава государства поприветствовал и поблаго-

101

Председатель Восточного Комитета германской экономики Экхард Кордес в свою очередь выразил признательность Нурсултану Назарбаеву за данную встречу в ходе которой, стороны наметили новые направления и перспективы дальнейшего развития двустороннего сотрудничества.  В тот же день Глава государства Казахстан принял Председателя Великого Национального Собрания Турции Джемиля Чичека. В ходе встречи Нурсултан Назарбаев отметил, что за 20 лет сотрудничества в условиях неза-

висимости Казахстана, отношения между двумя странами достигли высокого уровня. Председатель Великого Национального Собрания Турции Джемиль Чичек поблагодарил за встречу и передал Президенту Казахстана приветствие от руководства Турции. На встрече были обсуждены вопросы двустороннего сотрудничества и дальнейшего развития межпарламентских отношений между Казахстаном и Турцией.

28 сентября

дарил Экхарда Кордеса за его участие в работе бизнес-форума, прошедшего в рамках официального визита в Берлин в феврале 2012 года.

В Астане Глава государства Казахстан Нурсултан Назарбаев представил руководящему составу Министерства иностранных дел нового Министра Ерлана Идрисова. Открывая встречу Президент Казахстана отметил, что за последние десятилетия МИД провел успешную работу по всем направлениям и что сегодня перед Министерством иностранных дел стоят не менее значимые новые задачи, которые соответствуют требованиям времени. При этом


102

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

По итогам встречи было принято Совместное Заявление,* в котором была закреплена договоренность о необходимости разработки и принятия нового Договора о добрососедстве и союзничестве в XXI веке.

Глава государства подчеркнул, что особое внимание необходимо уделить, прежде всего, решению внешнеэкономических вопросов.

9 октября В Москве в рамках рабочего визита в Россию Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Президентом Российской Федерации Владимиром Путиным. После официальной церемонии встречи в

Большом Кремлевском Дворце состоялись двусторонние переговоры глав государств по ключевым направлениям сотрудничества. Президент Российской Федерации Владимир Путин отметил, что структура торгово-экономических связей обеих стран отличается разнообразием и составляет более 20 млрд. долларов США.

• В тот же день, в рамках рабочего визита в Российскую Федерацию Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев провел ряд встреч с Председателем Совета Директоров ОАО «Акционерная финансовая корпорация «Система» Владимиром Евтушенко, с Президентом ОАО «Лукойл» Вагитом Алекперовым. На встрече были рассмотрены перспективы сотрудничества с отечественными бизнес структурами и вопросы инвестиционной деятельности в индустриально-инновационной, нефтехимической, а также в других сферах экономики двух стран. 11 октября В Анкаре Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Президентом Турецкой Республики Абдуллой Гюлем. В ходе встречи главы Казахстана и Турции подвели итоги сотрудничества за 20-летний период и обсудили вопросы дальнейшего развития отношений двух стран. В честь Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева от имени Президента Турецкой Республики Абдуллы Гюля был дан официальный прием. На приеме Нурсултан Назарбаев за вклад в развитие сотрудничества между тюркоязычными странами вручил Абдулле Гюлю орден «Алтын Кыран». В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев провел встречу с Премьер-Министром Турецкой Республики Реджепом Тайипом Эрдоганом. Стороны обсудили основные направления и перспективы развития торгово-экономического,

* См. полный текст Совместного заявления на официальном сайте www.mfa.kz от 09.10.12


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

инвестиционного и культурно-гуманитарного сотрудничества двух стран, а также затронули актуальные вопросы международной повестки дня. В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял участие в первом заседании Совета стратегического сотрудничества высокого уровня. В своем выступлении Глава государства Казахстан поблагодарил турецкую сторону за органи-

зацию мероприятия и поздравил с наступающим праздником – днем Турецкой Республики. Нурсултан Назарбаев отметил, что Турция является одним из важнейших экономических партнеров Казахстана. Экономическое взаимодействие между двумя странами развивается высокими темпами. Президент Республики Казахстан подчеркнул, что приняв совместную экономическую программу «Новая синергия» страны поставили перед

103

собой стратегически значимую цель. Созданный Таможенный союз Казахстана, России и Беларуси открывает новые возможности перед турецкими инвесторами. Он отметил высокий потенциал развития взаимного сотрудничества в сфере туризма. Ожидается что в этом процессе активное участие примет турецкий бизнес. Учитывая геостратегическое расположение двух стран, соединяющих Азию и Европу, есть возможности для дальнейшего расширения двустороннего партнерства в транспортно-транзитной области. На высоком уровне также находится сотрудничество между Казахстаном и Турцией в культурно-гуманитарной сфере. Прошедшие в сентябре дни культуры Астаны в Анкаре укрепили культурные связи между двумя странами. В завершение Нурсултан Назарбаев поблагодарил участников заседания за активную работу и пожелал успехов в дальнейшей деятельности.  В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Премьер-Министр Турецкой Республики Реджеп Тайип Эрдоган провели пресс-брифинг по итогам первого заседания Совета стратегического сотрудничества высокого уровня. В ходе брифинга Нурсултан Назарбаев вручил Реджепу Тайипу Эрдогану орден «Алтын Кыран» за вклад в развитие и укрепление двусторонних отношений между Ре спубликой Казахстан и Турецкой Республикой. Обращаясь к присутствую щ и м , Гл а в а государства отметил важность проведения заседания в рамках 20-летия установления дипломатических отношений с Турцией. Президент Казахстана подчеркнул, что по объему экономики Турция за последние годы поднялась на шестнадцатое место в мире, а в Европе на шестое, став страной с динамично развивающейся индустрией производства. Оба государства заинтересованы в расширении двусторонних связей в сфере энергетики, транспортной системы, сельского хозяйства, образова-


104

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

торговых партнеров Казахстана. За последние годы значительно вырос товарооборот между нашими государствами, также растут объемы взаимных инвестиций. В различных отраслях экономики реализуются крупные совместные проекты. Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что Казахстан ставит перед собой задачу по ускоренной диверсификации и модернизации казахстанской экономики. Завершая встречу, Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что для иностранных инвесторов в Казахстане создается полный спектр инвестиционной поддержки и оказывается содействие в реализации проектов в приоритетных отраслях экономики.

ния, строительства, малого и среднего бизнеса, банковского дела и туризма. Глава государства Казахстан отметил, что данный визит придаст мощный импульс углублению межгосударственного партнерства и откроет новые возможности для активизации двустороннего сотрудничества во многих ключевых сферах. В свою очередь Премьер-Министр Турецкой Республики Реджеп Тайип Эрдоган подчеркнул, что данный визит поднял взаимоотношения двух стран на новый качественный уровень. Также Реджеп Тайип Эрдоган поздравил Нурсултана Назарбаева с прекрасным выступлением казахстанских спортсменов на Олимпиаде в Лондоне. По итогам первого заседания Совета было принято Совместное заявление, а также подписаны План мероприятий Совместной экономической программы «Новая синергия» под патронажем президентов Республики Казахстан и Турецкой Республики на 2012-2015 годы и Меморандум о взаимопонимании между Агентством по делам государственной службы Республики Казахстан и Директоратом государственной службы Турецкой Республики.

12 октября Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев в рамках официального визита в Турецкую Республику провел встречу с ведущими представителями деловых кругов Турции. В ходе встречи Глава государства Казахстан отметил, что Турция является одним из ведущих

 В тот же день, Президент Республики Казахстана Нурсултан Назарбаев принял участие в закрытии казахстанскотурецкого бизнес-форума. В своем выступлении Глава государства Казахстан отметил, что Казахстан уделяет особое внимание Турции как одному из ключевых партнеров в торгово-экономической сфере. Президент Казахстана подчеркнул, что за два с половиной года в рамках программы индустриализации введены в строй 443 проекта на сумму 11 миллиардов долларов США, создано около 100 тысяч новых рабочих мест. Казахстан высоко оценивает опыт индустриального развития Турции. Сегодня имеется хороший потенциал для реализации совместных проектов в сфере металлургии, энергетики, логистики, текстильной, пищевой, химической промышленности и сельского хозяйства. Нурсултан Назарбаев также отметил, что на сегодняшний день на долю Казахстана приходится 80 процентов всех иностранных инвестиций в Центральной Азии. Глава государства подчеркнул, что в 2010 году Казахстан вместе с Россией и Беларусью создал Таможенный союз. Президент Казахстана выразил уверенность в том, что реальным результатом встречи станет укрепление взаимных экономических связей между предпринимателями двух стран. В своей речи Премьер-Министр Турецкой Республики Реджеп Тайип Эрдоган отметил, что Казахстан является братской страной и прародиной Турции. Премьер-Министр Турции подчеркнул, что казахстанские и турецкие предприниматели должны согласованно выходить на рынки третьих стран и активно там сотрудничать.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял участие в церемонии поднятия флага Тюркского Совета. В своей речи Глава государства Казахстан отметил, что Тюркский Совет является общей организацией для тюркоязычных стран имеющих схожие цели и задачи. Братские страны, живущие в согласии и единстве, за 20 лет сотрудничества достигли значительн ы х р е зул ьт ато в . С о зд а н и е Тюркского Совета позволило сблизить тюркоязычные страны, имеющие единые намерения и общие корни. Совет является ярким результатом совместных действий, направленных на тесное сотрудничество. Важное значение имеет расположение Секретариата организации в Стамбуле. Этот город, соединивший ведущие цивилизации мира, стал благодатным местом для становления и развития Тюркского Совета. Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что тюркский мир объединяет более 40 националь-

ностей и этносов. Тюрки, число которых составляет около 200 миллионов, внесли особый вклад в мировую культуру. В 2010 году в рамках визита Президента Турции Абдуллы Гюля в Астане была создана Тюркская Академия. Этот научный центр проводит значимую работу по исследованию общей истории и культуры

105

тюркоязычных стран. Казахстан оказывает всестороннюю поддержку ее плодотворному функционированию.

22 октября В рамках официального визита в Вену Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Федеральным президентом Австрий-

ской Республики Хайнцем Фишером. Между главами государств состоялись переговоры в узком и расширенном составах. В ходе встречи были обсуждены перспективы укрепления политического, торгово-экономического и культурно-гуманитарного сотрудничества между двумя странами, а также актуальные вопросы международной повестки дня. Нурсултан Назарбаев поздравил Хайнца Фишера с наступающим Национальным днем Австрийской Республики и пожелал австрийскому народу счастья, благополучия и процветания.  В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Федеральный президент Австрийской Республики Хайнц Фишер по итогам переговоров провели совместный пресс-брифинг. В своем выступлении Нурсултан Назарбаев поблагодарил Хайнца Фишера за приглашение посетить Австрию и отметил, что данный визит станет важной вехой дальнейшего развития сотрудничества между странами. Президент Казахстана подчеркнул, что для страны очень важен опыт Австрии в развитии малого и среднего бизнеса, «зеленой» экономики. В этой связи было отмечено, что тема заявки Казахстана на проведение «EXPO-2017» тесно связана с энергией будущего. Нурсултан Назарбаев отметил, что объем торговли Казахстана с Европейским союзом составляет 50 миллиардов долларов США. Глава государства подчеркнул, что Австрия может оказать поддержку Казахстану по созданию новой


106

программы углубленного сотрудничества с ЕС. Нурсултан Назарбаев отметил, что результаты визита дают основание говорить - отношения между странами динамично развиваются и есть возможности для углубления взаимного сотрудничества на благо народов двух государств. В свою очередь Хайнц Фишер отметил, что Казахстан и Австрия добились больших успехов в двусторонних отношениях. Хайнц Фишер отметил, что Австрия положительно относится к кандидатуре Казахстана на проведение «EXPO-2017» и благодарит Казахстан за поддержку австрийского кандидата в Комитет ООН по правам ребенка. По итогам переговоров глав государств было подписано Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Австрийской Республики о международных автомобильных перевозках грузов.

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

В ходе посещения выставки главы государств ознакомились с казахстанско-австрийскими бизнес-проектами. Кроме того, стороны подписали ряд двусторонних документов: Меморандум о создании казахстанско-австрийского Делового совета, Меморандум о сотрудничестве между Торгово-промышленной палатой Казахстана и Институтом развития экономики Палаты экономики Австрии и Меморандум о взаимопонимании между АО «Национальная компания «КазМунайГаз» и австрийским концерном OMV. В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Федеральный Президент Австрийской Республики Хайнц Фишер приняли участие в открытии казахстанско-австрийского бизнес-форума.

23 октября Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Федеральный Президент Австрии Хайнц Фишер посетили выставку австрийских компаний.

Перед началом форума главы государств совместно посетили выставку промышленных компаний Австрии, где осмотрели казахстанско-австрийские бизнес-проекты. В ходе открытия бизнес-форума Глава государства Казахстан выразил признательность австрийской стороне за теплый прием и поддержку в организации мероприятия. Президент Казахстана Нурсултан Назарбаев отметил, что в настоящее время в нашей стране работают около 10 тысяч компаний с участием иностранного капитала.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Нурсултан Назарбаев подчеркнул, что Казахстан отличает благоприятный налогово-инвестиционный климат, устойчивая финансовая система. Он также отметил, что для нашей страны очень важно создание высокотехнологичной экономики – это инновационные, ядерные и нано технологии, а также развитие сферы услуг, образования, здравоохранения и туризма. В завершение Президент Казахстана пригласил представителей австрийского бизнеса принять участие в VI Астанинском экономическом форуме, который пройдет в столице Казахстана в мае 2013 года.  В тот же день, в Праге Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев в рамках официального визита встретился с Президентом Чешской Республики Вацлавом Клаусом.

107

странами составил более 800 миллионов долларов и для его увеличения созданы все условия. В заключение Нурсултан Назарбаев отметил, что в Казахстане для инвесторов, работающих в сфере инновации и индустрии, созданы исключительные преференции. В свою очередь Президент Чешской Республики Вацлав Клаус отметил, что визит Президента Казахстана имеет важное стратегическое значение для углубления отношений между двумя странами. Также, Президент Чешской Республики подчеркнул, что между Чехией и Казахстаном нет серьезных неразрешенных противоречий. По итогам переговоров были подписаны межведомственные Соглашения о сотрудничестве в военной области, в области здравоохранения и медицинской науки, а также Соглашение между Восточно-Казахстанской областью и Плзеньским краем о торгово-экономическом, культурно-гуманитарном и научно-техническом сотрудничестве.

24 октября

В ходе встречи главы государств подвели итоги двустороннего сотрудничества за 20 лет. Стороны также уделили внимание вопросам экономического, инвестиционного, научно-технологического и культурно-гуманитарного взаимодействия. Кроме того, между сторонами состоялся обмен мнениями по актуальным вопросам международной повестки дня и многосторонних инициатив. Глава государства Казахстан также оставил запись в Книге почетных гостей Пражского Града, в которой выразил уверенность в дальнейшем укреплении казахстанско-чешских отношений и поздравил чешский народ с национальным праздником – Днем образования независимой Чехословацкой Республики.  В тот же день, Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Чешской Республики Вацлав Клаус по итогам переговоров провели совместный пресс-брифинг. Нурсултан Назарбаев поблагодарил Вацлава Клауса за приглашение посетить Чехию. Глава государства Казахстан подчеркнул, что по итогам 2011 года товарооборот между двумя

Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Президент Чешской Республики Вацлав Клаус приняли участие в открытии казахстанско-чешского бизнес-форума. В своем выступлении Глава государства Казахстан отметил, что Чехия является важным торговым партнером Казахстана в Центральной и Восточной Европе. Нурсултан Назарбаев отметил, что Казахстан сохраняет положительную динамику роста, которая не останавливалась даже в «кризисные» 2008-2009 годы. В 2011 году ВВП республики увеличилось на 7,5 процентов. Два года назад в Казахстане начата реализация Государственной программы форсированного индустриально-инновационного развития. В соответствии с ней, к 2015 году Казахстан намерен увеличить ВВП на 50% от показателя 2008 года. Президент Республики Казахстан подчеркнул, что нынешний бизнес-форум – хорошая возможность для сторон наладить взаимовыгодное сотрудничество. Нурсултан Назарбаев также пригласил чешских бизнесменов принять участие в VI Астанинском экономическом форуме, который состоится в столице Казахстана в мае 2013 года. В завершение Нурсултан Назарбаев пожелал участникам бизнес-форума успешной совместной работы на благо Казахстана и Чехии.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

108

 Визиты в зарубежные страны, встречи, выступления и интервью Министра иностранных дел Республики Казахстан Сентябрь – октябрь 2012 года

5 сентября В Астане Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов провел встречу с Президентом Парламентской Ассамблеи НАТО Карлом Ламерсом. Республика Казахстан положительно оценивает перспективы двустороннего сотрудничества с Североатлантическим альянсом. В мае этого года казахстанская делегация во главе с Ержаном Казыхановым приняла участие в работе Саммита НАТО в Чикаго. Постоянные консультации между Республикой Казахстан и НАТО имеют большое значение для выработки взаимоприемлемых подходов к решению вопросов региональной и глобальной безопасности. Говоря о безопасности в Центральной Азии, Глава внешнеполитического ведомства Республики Казахстан подчеркнул, что Казахстан продолжает сотрудничество с государствами-членами Альянса по стабилизации ситуации в Афганистане, в том числе путем оказания гуманитарной помощи этой стране. Ержан Казыханов отметил, что ведущим на-

правлением сотрудничества в военной сфере является достижение оперативной совместимости миротворческих подразделений Вооруженных сил Республики Казахстан с подразделениями западных стран, реализующееся в рамках Концепции оперативного потенциала. Глава внешнеполитического ведомства также напомнил, что Казахстан ежегодно проводит на своей территории международные учения «Степной орел» с участием подразделений стран Альянса.

6 сентября В рамках официального визита Президента Республики Узбекистан Ислама Каримова в Республику Казахстан состоялась встреча Министра иностранных дел Республики Казахстан Ержана Казыханова и Министра иностранных дел Республики Узбекистан Абдулазиза Камилова. В ходе встречи собеседники обсудили текущее состояние и перспективные направления двустороннего сотрудничества между Казахстаном и Узбекистаном, вопросы взаимодействия в рамках


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

международных организаций, обменялись мнениями по текущей ситуации в Центральной Азии. По итогам встречи министрами была подписана Программа сотрудничества между министерствами иностранных дел Республики Казахстан и Республики Узбекистан на 2012-2014 годы.

11 сентября В Астане в преддверии Юбилейной сессии и IV-й Встречи министров иностранных дел СВМДА Глава Министерства иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов встретился с Министром иностранных дел Палестинской Национальной Администрации Риядом аль-Малики. В ходе встречи коллеги обсудили перспективы казахстанско-палестинского сотрудничества в сфере внешней политики, экономики и безопасности, а также потенциал СВМДА по обеспечению региональной стабильности и взаимодействию сторон в рамках Организации исламского сотрудничества. Ержан Казыханов подчеркнул, что Казахстан последовательно выступает за создание независимого Палестинского государства в границах 1967 года и поддерживает гуманитарные акции международного сообщества, направленные на поддержку Палестины. Большое значение во время беседы уделялось поддержке Палестиной инициативы Казахстана по созыву Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии, а также активному участию Палестины в данном процессе. Министр иностранных дел Палестины Рияд аль-Малики высоко оценил внешнеполитические инициативы Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева, уровень нынешних отношений между нашими странами и выступил за дальнейшее расширение всестороннего сотрудничества.  В тот же день, в Астане в преддверии Юбилейной сессии и четвертой встречи министров иностранных дел стран-участниц СВМДА Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов провел встречу с Вице-министром иностранных дел Королевства Таиланд Джуллапонгом Нонсричай. В ходе встречи стороны обсудили торговоэкономическое и инвестиционное сотрудничество Казахстана и Таиланда, упрощение визового режима и другие актуальные вопросы, представляющие взаимный интерес. Ержан Казыханов поприветствовал открытие

109

Посольства Королевства Таиланд в Астане, отметив, что наличие дипломатического представительства будет способствовать активизации двустороннего сотрудничества.  В тот же день, глава внешнеполитического ведомства Казахстана также провел встречу со спецпосланником Министра иностранных дел Республики Сингапур Зайнул Абидин Рашидом. Собеседники отметили динамичный характер развития стратегического партнерства между Казахстаном и Сингапуром. Было отмечено развитие и наполнение практическим содержанием торгово-экономических отношений, совместную работу сингапурских и казахстанских компаний в области высоких технологий, нефтехимии и логистики.  В тот же день, в Астане Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов выступил со статьей в газете «Казахстанская правда». Статья Министра иностранных дел Республики Казахстан Ержана Казыханова «СВМДА: уникальная культура диалога для Азии»* Завтра в Астане соберутся министры иностранных дел стран – членов Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии. Встреча пройдет под знаком 20-летия этой важной инициативы Главы нашего государства Нурсултана Назарбаева. Юбилей – не только повод для обзора достижений СВМДА, но и отличная возможность совместно наметить «дорожную карту» для следующего этапа развития этого уникального объединения. СВМДА – действительно уникальная организация. Это первый и единственный политический форум, в рамках которого удалось объединить разные уголки многоликой части света. Членами Совещания являются 24 азиатских государства, 8 стран и 4 международные организации имеют статус наблюдателя. Теперь народы, живущие на пространстве от Стамбула до Сеула, объединяет не просто географическая принадлежность к одному обширному континенту, а осознанная решимость (цитата из Алматинского акта СВМДА) «сформировать в Азии общее и неделимое пространство безопасности, в котором мирно сосуществуют все государства». Конечно, о высокой степени мировоззренческой идентичности в Азии (как, например, в со-

* См. общенациональная газета «Казахстанская правда» № 305 (27124) от 11.09.2012


110

временной Европе) говорить пока не приходится. И на то есть объективные причины, такие как разнообразие религий, политических культур, экономических моделей. В разных точках Азии до сих пор имеют место острые противоречия и даже конфликты. Однако именно СВМДА через тернистый путь диалога и консультаций, а в итоге всеобщего консенсуса представляет максимально доступную на сегодня базу для политического единства азиатских наций. Для Казахстана идеология СВМДА давно выросла из разряда теоретических разработок. Выдвижение инициативы созыва и активное продвижение Совещания – это своего рода квинтэссенция озабоченности нашей республики всем, что происходит вокруг нее. Ведь события на континенте, в центре которого мы находимся, не проходят без следа для нашей стабильности и развития. Залог благополучия в современном мире – это осуществление активной международной политики, в том числе путем создания и поощрения многосторонних форумов. Что касается СВМДА, то за 20 лет в нем сформировалась своя особенная культура диалога. Это культура общеазиатского диалога, какой не было прежде. Она базируется на осознании того, что, несмотря на все проблемы нашего континента, диалог нужно вести, постепенно переводя его в конкретные меры доверия. Два десятка лет назад Совещание задумывалось отнюдь не как панацея от всех застарелых и новых проблем безопасности Азии, а как форум, который в процессе своего развития, в процессе дебатов между странами-членами, пусть не сразу, но постепенно сближал бы позиции, укреплял взаимопонимание, находил пути решения проблем, наконец, предотвращал кризисы. Сам факт того, что высокие представители ряда стран, имеющих конфронтационные взаимоотношения, регулярно собираются в рамках СВМДА за одним столом, подписывают документы о принципах отношений и мерах доверия – уже делает форум полезным в деле построения мира. Чаще всего именно многосторонние форумы дают конфликтующим сторонам шанс к взаимному сближению, а до Совещания в Азии такого всеохватного форума не было. СВМДА наращивает свой потенциал и, думаю, недалек тот день, когда организация сыграет свою важную роль в процессах непосредственного урегулирования конфликтов. Важно помнить, что все зависит от политической воли лидеров государств-членов. На Стамбульском саммите Совещания в 2010 году Президент Нурсултан Назарбаев высказался

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

за необходимость постепенного перехода к практическим мерам взаимодействия и доверия. Декларация принципов, Алматинский акт, Каталог мер доверия, Правила процедур и Конвенция об иммунитетах и привилегиях создают широкие правовые рамки для практического взаимодействия по всем направлениям деятельности СВМДА. Это беспрецедентные в общеазиатской истории документы в сфере сотрудничества и безопасности, которые согласовывались на протяжении длительных, зачастую многолетних дебатов. В рамках СВМДА приняты концепции и планы действий, в соответствии с которыми осуществляются меры доверия в экономическом, экологическом и человеческом измерениях, в области борьбы с новыми вызовами и угрозами. Осуществляется работа по поиску взаимоприемлемых путей сотрудничества в военно-политическом измерении. Для общеазиатского процесса это относительно новое направление, а потому требует очень внимательного подхода. Одновременно это измерение представляет ценность для развития большего доверия и прозрачности между государствами – членами СВМДА. В связи с этим опыт председательства Казахстана в ОБСЕ в 2010 году и Форуме по сотрудничеству в области безопасности этой же организации в 2011 году может оказаться полезным для Совещания. Глава нашего государства также предложил идею трансформации Совещания в полноценную организацию. Это весьма закономерно для развития нашего форума. Сегодня у него есть все необходимые атрибуты международной организации. Помимо базовых документов и регулярных встреч на экспертном, высоком и высшем уровнях действует Секретариат СВМДА в Алматы. С 2007 года Совещание имеет статус наблюдателя при ООН. В 2008-м подписаны меморандумы о взаимопонимании между Секретариатом СВМДА и административными органами таких международных организаций, как ОБСЕ, ЛАГ, ШОС, ЕврАзЭС, МОМ, ОЭС и другие. Кроме того, СВМДА состоит в рабочих группах под эгидой ООН по борьбе с терроризмом в Центральной Азии, по Афганистану и в рабочей группе ОБСЕ по превентивной дипломатии и предотвращению конфликтов. Мы считаем, что для оперативной работы СВМДА нужен постоянный совещательный, директивный орган, при котором будут проходить регулярные совещания. С дальнейшим институциональным развитием необходимо совершенствование финансовой системы организации. Казахстан приветствует эффективное и динамичное председательство Турции в СВМДА, которое продлится до 2014 года. Астана готова


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

и далее оказывать максимальное содействие турецкому председательству в развитии Совещания и реализации мер доверия. Дальнейшая трансформация форума во благо развития азиатского сотрудничества, углубления взаимопонимания и в конечном итоге азиатского единства – настоятельное веление времени, которому нет альтернативы.

12 сентября В Астане в рамках Юбилейной сессии и IV встречи министров иностранных дел государствчленов СВМДА Глава внешнеполитического ведомства Республики Казахстан Ержан Казыханов провел ряд двусторонних встреч. Отметив конструктивное взаимодействие между внешнеполитическими ведомствами Казахстана и Российской Федерации, Ержан Казыханов и Глава Министерства иностранных дел Российской Федерации Сергей Лавров обсудили актуальные вопросы двустороннего сотрудничества и совместные усилия в рамках международных организаций, таких как: ООН, ШОС, ЕврАзЭС, СНГ и ОДКБ. В ходе беседы министры подтвердили приверженность двух государств развитию интеграционных процессов, а также стремление к обеспечению безопасности в регионе и предотвращению возникающих угроз. Во время встречи с Министром иностранных дел Турецкой Республики Ахметом Давутоглу стороны обсудили приоритеты турецкого председательства в СВМДА. В ходе встречи со своим иранским коллегой Али Акбаром Салехи, Ержан Казыханов отметил, что Исламская Республика Иран является одним из важнейших региональных партнеров Казахстана. Собеседники обсудили состояние и перспективные направления двустороннего сотрудничества между Казахстаном и Ираном, вопросы взаимодействия в рамках СВМДА, обменялись мнениями по ситуации в Сирии. Касательно актуального вопроса по иранской ядерной программе, Ержан Казыханов отметил, что Казахстан выступает за урегулирование данного вопроса исключительно дипломатическими методами, придерживаясь большей транспарентности и следуя международным нормам и принципам МАГАТЭ. Беседуя с Министром иностранных дел Объединенных Арабских Эмиратов шейхом Абдаллой бен Заидом Аль Нахаяном, Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов отметил прочное политическое и торгово-экономи-

111

ческое сотрудничество, установившееся между Казахстаном и ОАЭ. Особое место в разговоре было отведено работе Совместной казахстанско-эмиратской межправительственной комиссии, играющей важную роль в развитии экономического сотрудничества. Обсуждая с Министром иностранных дел Бангладеш Дипу Мони текущую ситуацию в международном сообществе, Глава казахстанского внешнеполитического ведомства Ержан Казыханов отметил активную роль Народной Республики Бангладеш в международных миротворческих усилиях, и поддержке инициативы Казахстана по СВМДА. Министры обсудили пути укрепления двустороннего сотрудничества. В ходе встречи с заместителем Генерального директора Министерства иностранных дел Государства Израиль Пинхасом Авиви, Ержан Казыханов обсудил вопросы касательно СВМДА и двусторонних связей. Ержан Казыханов отметил активное сотрудничество Израиля в важных для СВМДА сферах, таких как передовые технологии в сельском хозяйстве, управление водными ресурсами, высокотехнологичное развитие. Казахстан рассматривает Израиль в качестве страны передовых технологий и уникальных научных разработок в данном регионе. Израиль входит в число наиболее диверсифицированных и устойчивых экономик мира, ориентирующихся на производство наукоемких товаров на основе научных разработок и технических новинок. • В тот же день, Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов выступил с официальной речью на пресс-конференции по итогам встречи министров иностранных дел стран-членов Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии.*

13 сентября В Астане, объявленной культурной столицей тюркского мира, открылось Третье совещание Национальных Комиссий и Комитетов по делам ЮНЕСКО членов Международной организации тюркской культуры (ТЮРКСОЙ). В текущем году в совещании приняли участие представители 14 государств и автономных регионов, входящих в состав ТЮРКСОЙ, а также руководство ТЮРКСОЙ, Тюркского совета и региональных офисов ЮНЕСКО. С приветственной речью на открытии Со-

* См. полный текст выступления Министра иностранных дел Республики Казахстан на официальном сайте www.mfa.kz от 12.09.12.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

112

вещания выступил Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов.* Совещание было в большой мере направлено на укрепление сотрудничества между членами ТЮРКСОЙ по всем направлениям деятельности ЮНЕСКО. Выступая с приветственной речью, Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов обратил внимание на то, что «всё большее внимание со стороны руководства тюркоязычных стран и регионов привлекает перспектива политического, экономического и, безусловно, культурного сотрудничества, основанного на общности языкового пространства, истории и культуры». Глава внешнеполитического ведомства Ержан Казыханов подчеркнул, что учитывая финансовый кризис в ЮНЕСКО, особенно важным является обсуждение механизмов взаимной помощи и поддержки в имплементации проектов, представляющих интерес для двух и более тюркоязычных стран и регионов. Генеральный секретарь Тюркского Совета Халиль Акынджи отметил, что теперь, когда уверенно ощущается поддержка деятельности по сохранению культурного наследия тюркского мира на самом высоком уровне, появилась политическая и институциональная основа для включения объектов национального наследия в списки объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО.

17 сентября В Астане состоялось совместное совещание министерств иностранных дел и индустрии и новых технологий под руководством министров Ержана Казыханова и Асета Исекешева. На совещание были приглашены экономические советники загранучреждений Республики Казахстан, ответственные за вопросы торговоэкономического взаимодействия с зарубежными странами. Выступая на совещании, Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов отметил, что в целях создания необходимых условий для привлечения инвестиций предусматриваются три пакета стимулирующих мер: повышение информированности о Казахстане как стране привлекательной для ведения бизнеса и инвестиций, обеспечение льгот и преференций для инвесторов, создание эксклюзивных условий для зарубежных компаний через фискальные, финансовые и нефинансовые механизмы. **

Обращаясь к сотрудникам министерства иностранных дел Республики Казахстан и загранучреждений, Министр отметил: «В этом направлении нет места ни для формализма, ни для бюрократического равнодушия. Экономическая дипломатия в работе загранучреждений не должна быть периферийной, и должна обеспечить диверсификацию потоков прямых инвестиций в экономику Казахстана». В ходе совещания с конкретными предложениями по рассматриваемой теме также выступили Министр индустрии и новых технологий Республики Казахстан Асет Исекешев, Президент Торгово-промышленной палаты Республики Казахстан Сабр Есимбеков, а также представители загранучреждений Казахстана. По итогам дискуссии был принят Протокол совещания.

19 сентября В Астане Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов принял вновь назначенного Чрезвычайного и Полномочного Посла Турции в Казахстане Омера Бурхана Тузеля и Чрезвычайного и Полномочного Посла Словацкой Республики в Казахстане Любомира Регака. В ходе встречи Ержан Казыханов и Омер Тузель обменялись мнениями о текущем состоянии и перспективах двустороннего сотрудничества, обсудили ход подготовки запланированного на октябрь 2012 года официального визита Президента Казахстана Нурсултана Назарбаева в Турцию. Состоялся обмен мнениями по итогам прошедшей в Астане Юбилейной сессии СВМДА и IV встречи министров иностранных дел странучастниц организации. В тот же день, в Астане Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов выступил с докладом на презентации Комиссии по правам человека при Президенте Республики Выступление Министра иностранных дел Республики Казахстан Ержана Казыханова на презентации доклада Комиссии по правам человека при Президенте Республики «О ситуации с правами человека в Республике Казахстан в 2011 году» (г. Астана, 19 сентября 2012 г.) Уважаемые дамы и господа!

*См. полный текст выступления Министра иностранных дел Республики Казахстан на официальном сайте www.mfa.kz от 13.09.12. ** См. полный текст выступления Министра иностранных дел Республики Казахстан на официальном сайте www.mfa.kz от 17.09.12.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

Вектор движения Казахстана, выбранный в первые дни независимости остается неизменным. Это движение к более развитой демократии, к верховенству закона и защите прав и свобод всех и каждого. В настоящее время в стране продолжается совершенствование правовой основы путем усиления национальных правозащитных механизмов. Конкретные меры по совершенствованию системы защиты прав человека в стране предусмотрены в рамках утвержденных Президентом Н.А.Назарбаевым Национального плана действий в области прав человека на 2009-2012 годы и Концепции правовой политики Республики Казахстан на период 2010-2020 годы. Эти программные документы успешно реализуются, способствуя осуществлению более эффективной, последовательной и скоординированной политики в человеческом измерении с вовлечением государственных органов, НПО и международных организаций. Хотел бы обратить внимание, что в 2011 году Казахстан председательствовал в таких авторитетных международных организациях как ОИС и ШОС, а также продолжил активную работу в ООН и ОБСЕ. В ходе председательства Казахстана в ОИС была создана постоянно действующая Комиссия по правам человека. Эта комиссия призвана стать платформой для налаживания диалога и обмена опытом между мусульманскими странами по вопросу улучшения ситуации с обеспечением гражданских прав и свобод во всех государствах-участницах. Казахстан на протяжении всего периода независимого развития проводит политику активной интеграции в глобальные процессы, важнейшим из которых является обеспечение неотъемлемых прав и свобод человека. Презентуемый сегодня доклад содержит анализ национального законодательства и правоприменительной практики на предмет их соответствия международным стандартам в области прав человека. Он подробно охватывает вопросы соблюдения гражданских, политических, экономических, социальных и культурных прав человека, на которые акцентировалось внимание со стороны международных и неправительственных правозащитных организаций. Данный документ является реальным показателем прилагаемых нашей страной усилий в правочеловеческой сфере и приверженности Казахстана общепринятым стандартам и обязательствам в человеческом измерении. Продвижение и защита прав человека невозможны без учета мирового опыта, и этот факт во многом определил решение Казахстана присоединиться к большинству конвенций и договоров в

113

области прав человека, включая Международные пакты о гражданских и политических правах, а также об экономических, социальных и культурных правах. Работа в этом направлении активно продолжается. Казахстан поддерживает постоянное сотрудничество с международными механизмами контроля за соблюдением прав человека, периодически представляя в договорные органы ООН доклады о выполнении основополагающих правозащитных конвенций и прилагая максимум усилий для реализации их заключительных рекомендаций. В феврале 2010 года Казахстан успешно прошел свой первый Универсальный периодический обзор в рамках Совета ООН по правам человека, который позволил оценить достигнутые нами результаты и определить задачи на перспективу по дальнейшему усилению защиты прав наших граждан в свете новых вызовов. Казахстан намерен и далее наращивать свои усилия для полной реализации представленных в ходе Универсального периодического обзора рекомендаций государств-членов ООН, НПО, договорных органов и специальных процедур Совета ООН по правам человека. В июле 2011 года в Комитете ООН по правам человека состоялась защита первого национального доклада о выполнении РК Международного пакта о гражданских и политических правах. В ходе защиты этого доклада экспертами Комитета дана позитивная оценка политике государства по обеспечению межнационального и межконфессионального согласия, избирательных прав граждан, прав граждан на получение образования, а также положениям Национального плана действий в области прав человека, политике государства по обеспечению равных прав и возможностей женщин и мужчин. Состоявшаяся защита указанного национального доклада стала частью целенаправленной работы Правительства РК совместно с международными партнерами, правозащитными НПО и инструментами Совета по правам человека по дальнейшему улучшению национальной системы обеспечения прав человека. Подтверждая свою готовность к открытому конструктивному сотрудничеству со всеми партнерами, Казахстан в 2009 году направил постоянное приглашение всем держателям мандатов специальных процедур Совета ООН по правам человека. В соответствии с данным приглашением Казахстан посетили Спецдокладчик по вопросу о достаточном жилье Ракель Рольник, Спецдокладчик по вопросу о пытках Манфреда Новак, Спецдокладчик по праву на образование Кишор Сингх. Осенью текущего года планируется визит


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

114

в Казахстан Специального докладчика ООН по вопросу о современных формах рабства, включая его причины и последствия Г.Шахинян, а также Специального докладчика ООН по вопросу о неблагоприятных последствиях незаконных перевозок и захоронения токсичных и опасных продуктов и отходов для осуществления прав человека К.Георгеску. Следует также отметить состоявшийся визит в Казахстан в июле т.г. заместителя Генерального Секретаря ООН, Верховного Комиссара ООН по правам человека г-жи Н. Пиллэй. Казахстан придерживается всех обязательств, взятых на себя в рамках соответствующих конвенций ООН, других документов международного права. Мы ясно понимаем, что, несмотря на важность ратификации международных инструментов в области прав человека, основная задача состоит в их надлежащем применении. Поэтому я хотел бы подчеркнуть твердое намерение Правительства Казахстана продолжить усилия для обеспечения соответствия национального законодательства и правоприменительной практики международным стандартам и гарантирования эффективных внутренних средств защиты прав человека. Обеспечить универсальную защиту прав человека на самом высоком уровне можно лишь благодаря взаимодействию и активному сотрудничеству на всех уровнях и между всеми заинтересованными сторонами. Позвольте обратить внимание на тот факт, что презентуемый доклад не является разовым исследованием, а он носит постоянный и систематический характер, что свидетельствует о последовательности и целенаправленности работы в данном направлении, в первую очередь, Комиссией по правам человека при Президенте Республики Казахстан. Хотел бы выразить уверенность, что содержа-

щиеся в докладе выводы и рекомендации послужат дополнительным толчком для продолжения совместной работы правительственного и неправительственного секторов в целях продвижения прав человека и дальнейшего совершенствования на практике демократических институтов. Благодарю за внимание.

20 сентября В Астане Министр иностранных дел Республики Казахстан Ержан Казыханов принял Постоянного секретаря Министерства иностранных дел Республики Кения Туита Муанги. В ходе встречи Ержан Казыханов и Туита Муанги обменялись мнениями о текущем состоянии и перспективах двустороннего торгово-экономического и культурно-гуманитарного сотрудничества. Собеседники отметили большой потенциал для взаимодействия в сфере туризма, обсудили возможность проведения бизнес-форумов для развития торгово-экономических связей, в которых в последние годы наметилась позитивная динамика. В центре внимания были также вопросы обучения кенийцев в вузах Казахстана, обмен студентами и преподавателями. Ержан Казыханов выступил с предложением наладить взаимный обмен информацией между внешнеполитическими ведомствами Казахстана и Кении, что позволит в перспективе поддерживать различные взаимные инициативы. В ходе встречи Ответственным секретарем Рапилем Жошыбаевым и Постоянным секретарем Кении Туита Муанги был подписан Меморандум о взаимопонимании между министерствами иностранных дел Республики Казахстан и Республики Кения.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

28 сентября

У

казом Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева от 28 сентября 2012 года Министром иностранных дел Республики Казахстан назначен известный, профессиональный дипломат Идрисов Ерлан Абильфаизович. Ерлан Идрисов начал свою трудовую д еятельность с Пакистана, где он находился по линии Государственного Комитета СССР по внешнеэкономическим связям. С 1985 года он продолжил свой путь дипломата в системе Министерства иностранных дел Казахской ССР и поднялся по карьерной лестнице со второго секретаря до заведующего отделом. С 1992 года он начинает трудиться в должности первого секретаря Постоянного представительства Республики Казахстан при Организации Объединенных Наций в Нью-Йорке (США). Затем, с 1995 года занимает пост начальника Управления стран Америки МИД РК и в качестве Посла по особым поручениям принимает самое активное участие в становлении внешней политики суверенного Казахстана. Позже, зарекомендовав себя вдумчивым, компетентным работником, Ерлан Абильфаизович назначается Помощником Президента Республики Казахстан по международным вопросам. А в 1997 году он вновь возвращается в Министерство иностранных дел РК, но уже в должности первого заместителя Министра иностранных дел Республики Казахстан, а с 1999 года становится Министром иностранных дел Республики Казахстан. Ерлан Абильфаизович приложил немало усилий для укрепления позиций нашей страны в рамках многовекторной дипломатии, развития интеграционных процессов на региональном и международном уровне, нейтрализации вызовов и угроз для глобальной и региональной безопасности. Его характеризует умение широкомасштабно мыслить и оперативно действовать, по расширению присутствия Казахстана в политическом,

115

э экономическом и культ турном ареале мирового с сообщества, по укреплен нию глобальной и регион нальной безопасности в м мире, включая вопросы н нераспространения ядерн ного оружия. Так, в период с 2002 п 2007 годы, Ерлан по И Идрисов будучи Чрезвыч чайным и Полномочным П Послом Республики Каззахстан в Соединенном К Королевстве Великоб британии и Северной И Ирландии, а также в К Королевстве Швеция, К Королевстве Норвегия и Республике Ирландия ппо совместительству, ввнес значительную лепт ту в развитие двусторроннего сотрудничества Казахстана с этой группой государств, организовывая плодотворные переговоры Главы государства Казахстан с Королевой Елизаветой II, Премьер-Министром Тони Блэйром и др. А с сентября 2007 году Ерлан Абильфаизович был назначен Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Казахстан в Соединенных Штатах Америки и Федеративной Республике Бразилия по совместительству. Весьма ощутимые успехи официальных визитов Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в Соединенные Штаты Америки, в том числе для участия в Глобальном Cаммите по ядерной безопасности, также свидетельствуют о плодотворной дипломатической деятельности Посла, в этой ведущей высокоразвитой стране мира. По итогам данного Саммита было принято Совместное Заявление с руководством США в лице Президента США Б. Обамы и подписан ряд важных соглашений, и договоров. Неустанный и упорный труд Ерлана Абильфаизовича в укреплении имиджа и роли Республики Казахстан в глобальном мире по достоинству оценен и отмечен высшими государственными наградами Республики Казахстан - орденами «Құрмет» и «Парасат», юбилейными медалями «10 лет независимости Республики Казахстан», «10 лет Конституции Казахстана», «10 лет Парламенту Республики Казахстан», а также рядом медалей.


116

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

3 октября В Вашингтоне состоялась встреча нового Министра иностранных дел Республики Казахстан Ерлана Идрисова и Государственного секретаря США Хилари Клинтон, в ходе которой были обсуждены приоритетные направления стратегического партнерства между Казахстаном и Соединенными Штатами. Хилари Клинтон выразила признательность Казахстану за поддержку международных усилий по стабилизации Афганистана, в том числе за конструктивную роль нашей страны в развитии Северной распределительной сети, а также содействие Афганским национальным силам безопасности. Также было подчеркнута активная роль Казахстана в реализации инициативы «Новый Шелковый путь», нацеленной на укрепление торгово-экономических отношений в регионе. Американский дипломат высоко оценила глобальное лидерство Казахстана в сфере ядерного нераспространения и разоружения. По ее словам, «есть лишь несколько стран, которые могут

сравниться по опыту и надежности с Казахстаном, когда дело касается нераспространения.» Охарактеризовав Казахстан в качестве важного игрока в ключевых вопросах международной безопасности, она отметила, что посещала нашу страну в 90-ые годы, будучи Первой леди, и как глава Госдепартамента в 2010 г. За этот короткий промежуток времени, по ее словам, Казахстан достиг «замечательного прогресса». По итогам встречи руководители внешнеполитических ведомств Казахстана и США дали пресс-конференцию, где сообщили об основных итогах встречи.


117

 Визиты в Республику Казахстан, встречи, выступления и интервью глав государств, правительств и официальных лиц зарубежных стран, руководителей региональных и международных организаций Сентябрь – октябрь 2012 года 6 сентября В Астане состоялась встреча Министра экономического развития и торговли Республики Казахстан Бакытжана Сагинтаева с Постоянным Координатором ООН и Постоянным Представителем ПРООН в Казахстане Стивеном Туллом. Стивен Тулл выразил слова благодарности за совместную работу МЭРТ с ПРООН в рамках проекта «Усиление подотчетного государственного управления для ускорения достижения Целей Развития Тысячелетия в Казахстане», начатый в 2011 году. Цель проекта - поддержать инициативы Правительства Республики Казахстан в усилении подотчетности государственных органов, повышении эффективности работы государственных органов и создании условий для участия гражданского общества в оценке государственных органов. В ходе встречи были обсуждены вопросы планируемых совместных проектов, касающиеся улучшения системы предоставления и оценки качества государственных услуг и другие направления сотрудничества в рамках деятельности ПРООН, а также Агентств ООН в целом.

10 сентября В Астане Председатель Сената Парламента Республики Казахстан Кайрат Мами провел переговоры с Президентом Социалистической Республики Вьетнам Чыонг Тан Шангом. В ходе встречи отмечалась важность межпарламентских связей в развитии двусторонних отношений между Казахстаном и Вьетнамом. «Сенат Парламента выступает за активизацию межпарламентского взаимодействия», - сказал Кайрат Мами и отметил, что для казахстанских депутатов интересен опыт вьетнамских коллег в сфере законотворчества. Президент Вьетнама также высказался за межпарламентское сотрудничество и пригласил Кайрата Мами посетить страну с официальным визитом.

10-13 сентября В Астану прибыла делегация Комитета по обороне Парламента Финляндской Республики

во главе с Председателем Комитета по обороне Юсси Ниинисто. В хо д е в и з и т а с о с т о я л и с ь в с т р е ч и Ю.Ниинисто с заместителем Председателя Мажилиса Парламента Республики Казахстан Сергеем Дьяченко, Председателем Комитета по международным отношениям, обороне и безопасности Сената Парламента Республики Казахстан Икрамом Адырбековым, Председателем Комитета по международным делам, обороне и безопасности Мажилиса Парламента Республики Казахстан Мауленом Ашимбаевым, руководителем группы по сотрудничеству «Казахстан – Финляндия» К.Султановым, Вице-министром обороны РК Б.Майкеевым, а также Заместителем Председателя КНБ РК Полковником Г.Амриным.

2-5 октября Состоялся визит Министра по делам ЕС и внешней торговле Финляндской Республики Александера Стубба в Республику Казахстан для участия в очередном заседании КазахстанскоФинляндской Межправительственной комиссии по торгово-экономическому сотрудничеству. Александра Стубба сопровождала делегация из 70-80 представителей финских компаний в сфере инноваций, энергосбережения, технологий, горной промышленности, строительства, образования. В ходе визита состоялись его встречи с Премьер-Министром Республики Казахстан Сериком Ахметовым, Заместителем Премьер-Министра Республики Казахстан – Министром индустрии и новых технологий Республики Казахстан Асетом Исекешевым, Министром науки и образования Республики Казахстан Бахытжаном Жумагуловым, Главой Национального Банка Республики Казахстан Григорием Марченко, Акимом г. Астаны Имангали Тасмагамбетовым, Акимом г.Алматы Ахметжаном Есимовым. Кроме того, в рамках визита гг. Астана и Алматы прошли два бизнес-Форума «КазахстанФинляндия».

5 октября В Астане выступил заместителя Министра


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

118

иностранных дел Республики Казахстан Кайрат Сарыбай на научно-практической конференции «СВМДА: от идеи к построению архитектуры безопасности в Азии». Уважаемый господин Чен Гопин! Уважаемый господин Дахер! Ваши превосходительства! Уважаемые участники конференции! Ровно 20 лет назад, 5 октября 1992 года Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев на 47-ой сессии Генеральной Ассамблеи ООН выступил с инициативой созыва Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии. Наша сегодняшняя конференция приурочена 20-летию СВМДА, в связи с чем позвольте поздравить вас с этим знаменательным днем. За прошедшие два десятилетия благодаря большой работе, проведенной всеми государствамичленами СВМДА, нам удалось преодолеть долгий путь от идеи установления мира и доверия до практических шагов укрепления безопасности и взаимопонимания на азиатском континенте. Значительно расширилась география Совещания, определены основные направления сотрудничества и меры доверия. В текущем году статус наблюдателя СВМДА получила Парламентская ассамблея тюркоязычных стран. Принят ряд основополагающих документов, на регулярной основе на различном уровне проводятся заседания и встречи государств-членов. Как вы знаете, одним из основных мероприятий текущего года стала Юбилейная сессия и 4-я Встреча министров иностранных дел СВМДА, состоявшиеся 12 сентября 2012 года в Астане. Особо хотел бы подчеркнуть роль турецкого председательства, которое внесло значительный вклад в развитие и укрепление СВМДА, а также в повышение его авторитета на международной арене. Пользуясь случаем, хотел бы также поблагодарить Китайскую Народную Республику за выдвижение своей кандидатуры на пост следующего председателя СВМДА на период 2014-2016 годы. Надеюсь, что государства-члены поддержат данную инициативу. Уважаемые участники конференции! В современном мире азиатский континент превращается в главную площадку глобальных международных отношений благодаря его колоссальным человеческим и природным ресурсам, а также динамичному экономическому росту. Вместе с тем устойчивому экономическому

развитию стран Азии и интеграции региона препятствует обострение существующих конфликтов, появление новых очагов напряженности, усиление противоречий на этно-конфессиональной почве и нарастание террористических угроз. Вызовы, стоящие перед регионом СВМДА являются комплексными и взаимосвязанными, требуют регионального и межрегионального сотрудничества. Как показывает мировой опыт, решение современных проблем возможно только при условии коллективного взаимодействия государств. Без укрепления доверия между странами сложно добиться значимого продвижения в решении глобальных задач безопасности. В этой связи, необходимо максимально использовать потенциал Форума для совместного принятия решений по вопросам безопасности и сотрудничеству в Азии. Дамы и господа! Мы посвятили сегодняшнюю конференцию трем важным и актуальным направлениям сотрудничества: развитию военно-политического взаимодействия, укреплению экономического сотрудничества и перспективам дальнейшей институционализации форума. В Декларации 4-й Министерской встречи СВМДА подчеркнута необходимость продолжения работы по поиску взаимоприемлемых путей сотрудничества в военно-политическом измерении, которое в перспективе должно стать одним из важнейших направлений Каталога мер доверия. Продолжающийся экономический рост в Азии стимулирует азиатские страны расширять связи и создавать региональные экономические объединения. В этой связи, важным является развитие и укрепление экономического сотрудничества путем увеличения торговых и инвестиционных потоков между государствами-членами, а также обмена передовыми технологиями в целях консолидации нашей торговли и экономических связей. Президент Казахстана Н.Назарбаев в своем выступлении на Юбилейной сессии подчеркнул, что СВМДА приобретает особую значимость и востребованность в качестве институционального инструмента поддержания безопасности и сотрудничества в регионе и предложил идею трансформации Совещания в организацию. Дальнейшая трансформация форума во благо развития азиатского сотрудничества, углубления взаимопонимания – это настоятельное веление времени. В целях дальнейшей институционализации Форума необходимо рассмотреть способы укрепления Секретариата Совещания. Переезд Секретариата из Алматы в Астану


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

предоставит возможность для создания на его базе института постоянных представителей из числа сотрудников посольств государств-членов СВМДА, расположенных в Астане. Создание Исполнительного комитета СВМДА, состоящего из квартета прошлого, настоящего и будущего председателей, а также государства, местонахождения Секретариата, позволит обеспечить преемственность руководства Совещания и реализацию поставленных целей и задач.

119

Уважаемые участники конференции! Надеюсь, что итоги сегодняшнего мероприятия внесут важный вклад в развитие процесса СВМДА, а также будет выработан ряд практических рекомендаций по всем трем направлениям нашей конференции. Желаю всем участникам конференции плодотворной работы. Благодарю за внимание.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

120

ІІ. МИД РК И ДИПЛОМАТИЧЕСКИЙ КОРПУС УКАЗЫ И РАСПОРЯЖЕНИЯ ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН О НОВЫХ НАЗНАЧЕНИЯХ И НАГРАЖДЕНИЯХ  Указ Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева от 28 сентября 2012 года о назначении Министром иностранных дел Республики Казахстан Идрисова Ерлана Абильфаизовича.  Указ Главы государства Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева от 1 октября 2012 года о назначении Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Малайзии, в БрунейДаруссаламе, Республике Филиппины по совместительству Атамкулова Бейбута Бакировича Ответственным секретарем Министерства индустрии и новых технологий Республики Казахстан.  Указ Главы государства Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева от 17 октября 2012 года о назначении Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Китайской Народной Республике Ермекбаева Нурлана Байузаковича Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Казахстан в Корейской Народно-Демократической Республике по совместительству.

ВРУЧЕНИЕ ВЕРИТЕЛЬНЫХ ГРАМОТ  12 сентября 2012 года Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Итальянской Республике Елемесов Андриан Копмагамбетович вручил Верительные грамоты Президенту Итальянской Республики Джорджио Наполитано.  3 октября 2012 года Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Королевстве Бельгия Хамзаев Алмаз Насреддинович вручил Верительные грамоты Королю Бельгийцев Альберту II.  5 октября 2012 года Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Республике Беларусь Булегенов Ергали Булегенович вручил Верительные грамоты Президенту Республики Беларусь Александру Лукашенко.


121

ІІІ. ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО  Двустороннее сотрудничество КАЗАХСТАН и АМЕРИКА Соединенные Штаты Америки

полугодие, которое станет одним из ключевых этапов в работе по трансформации политических договоренностей Комиссии в практические шаги.

5-6 сентября

15-16 октября

В Вашингтоне делегация Республики Казахстан во главе с Постоянным представителем Республики Казахстан при Отделении ООН и других международных организациях в Женеве Чрезвычайным и Полномочным Послом Мухтаром Тлеуберди приняла участие в Международной конференции, посвященной проблемам здравоохранения и безопасности. Основной фокус делегатов форума был направлен на вопросы развития партнерства, предотвращения и противодействия распространению биологической угрозы. Выступая с основным докладом на Конференции, заместитель Министра обороны США Энди Вэбэр высоко оценил вклад Казахстана и лично Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в обеспечение глобальной безопасности, а также продвижение процессов разоружения и нераспространения. В числе многочисленных заслуг нашей страны Энди Вэбэр особо выделил решение Главы государства Казахстан о полной ликвидации инфраструктуры по производству биологического оружия, доставшегося в наследство Республике Казахстан от бывшего Советского союза. Американский политик также выразил благодарность Республике Казахстан за плодотворное двустороннее сотрудничество и поддержку в укреплении и развитии как региональных, так и универсальных механизмов по предотвращению расползания оружий массового уничтожения, в том числе биологического оружия.

В Вашингтоне состоялось 9-е заседание Совместной казахстанско-американской комиссии по энергетическому партнерству. Сопредседателями Комиссии являются: от казахстанской стороны – Министр нефти и газа Республики Казахстан Саят Мынбаев, от американской – Первый заместитель Министра энергетики США Д.Понеман. Стороны обсудили вопросы сотрудничества по следующим направлениям: физическая ядерная безопасность и атомная энергетика, углеводородные ресурсы, возобновляемые источники энергии и энергоэффективность, а также электроэнергетика.

28 сентября В Нью-Йорке состоялся промежуточный обзор договоренностей в рамках Казахстанскоамериканской Комиссии по стратегическому партнерству под сопредседательством заместителя Министра иностранных дел Кайрата Умарова и Помощника Госсекретаря по Южной и Центральной Азии Р.Блейка. Промежуточный обзор позволил «сверить часы» по основным вопросам взаимодействия, а также позволил углубить повестку на следующее

16-18 октября В Алматы состоялись мероприятия в рамках Рамочного соглашения по торговле и инвестициям между США и странами Центральной Азии включая Министерское заседание с участием представителей США, Казахстана, Узбекистана, Кыргызстана, Таджикистана, Туркменистана и встречи двусторонних рабочих групп. В ходе мероприятий стороны обсудили состояние и перспективы торгово-экономического сотрудничества между США и ЦА, включая транзитный потенциал нашего региона, вступление стран ЦА в ВТО, развитие предпринимательства среди женщин в регионе, а также меры по улучшению делового климата в странах ЦА.

Канада 15-16 октября Состоялся визит делегации Республики Казахстан во главе с заместителем Премьер-Министра Ербола Орынбаева в г.Калгари (Канада). В состав казахстанской делегации вошли представители Министерства образования и науки РК, НАО «Кəсіпқор», АОО «Назарбаев Университет». В ходе визита состоялись переговоры по вопросам заключения Договора о стратегическом партнерстве между Институтом технологий Юж-


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

122

ной Альберты «SAIT Polytechnic» и колледжами НАО.«Кəсіпқор» в г.Атырау, Астана и Алматы.

Колумбия 15 октября В Астане состоялось первое заседание казахстанско-колумбийских межмидовских политических консультаций с участием заместителя Министра иностранных дел Республики Казахстан Кайрата Умарова и заместителя Министра иностранных дел Колумбии Патти Лондоньо. На консультациях обсуждены перспективные направления взаимодействия в политической, торгово-экономической и культурно-гуманитарной областях, а также других сферах, представляющих взаимный интерес.

КАЗАХСТАН и ЕВРОПА Австрия 4 сентября В Астане состоялось 4-е заседание Казахстанско-Австрийской Межправительственной комиссии по торгово-экономическому сотрудничеству. На данном мероприятии казахстанскую делегацию возглавил Заместитель Министра иностранных дел Алексей Волков, австрийскую - Вице-министр экономики, семьи и молодежи Бернадетте Гирлингер. В рамках заседания Стороны обсудили широкий круг актуальных вопросов двустороннего сотрудничества, включая такие сферы, как энергетика, охрана окружающей среды и высокие технологии в области экологии, транспорта и инфраструктуры, туризм, сельское хозяйство, финансы и банковское дело, здравоохранение и медицинская техника, стандартизация, «электронное правительство», развитие малого и среднего бизнеса, а также другие вопросы экономического характера, представляющие взаимный интерес (в частности, возможности увеличения частоты прямых авиарейсов Вена-Астана-Вена и сотрудничество между нефтяными структурами двух стран).

26 сентября В Вене прошла конференция «Кавказ и Центральная Азия – содействие устойчивому росту во времена всемирных экономических вызовов», в которой приняли участие руководители экономического блока правительств стран этих регионов,

а также представители международных организаций, таких как Организация экономического сотрудничества и развития, Европейский Союз, Европейский инвестиционный банк, ОБСЕ и других структур. На конференции рассмотрены и обсуждены такие темы, как торговля, инвестиции, энергетика и туризм, а также возможности расширения сотрудничества между Австрии и ЕС, в целом, с Казахстаном, и другими странами СНГ казахстанскую делегацию возглавил Председатель Комитета торговли Министерства экономического развития и торговли Республики Казахстан Айдар Казыбаев. Одновременно в Посольстве Казахстана в Австрии была организована презентация проекта Республики Казахстан EXPO-2017, в которой приняли участие послы и почётные консулы государств-членов Международного бюро выставок из Азии, Африки, Латинской Америки, Океании, в которых Казахстан не имеет своих дипмиссий, а также представители МИД, Экономической палаты и СМИ Австрии. Выступивший с основным докладом председатель Комитета торговли МЭРТ Республики Казахстан Айдар Казыбаев подробно информировал участников о преимуществах проведения выставки в Астане в 2017 году.

Венгрия 7 сентября В Будапеште совместно с Посольством Республики Казахстан и Министерством национальной экономики Венгрии был проведен «Казахстанско-венгерский бизнес-форум». В своей приветственной речи Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан Рашид Ибраев ознакомил участников Форума с достижениями казахстанской экономики, текущим состоянием двухсторонних отношений, а также долгосрочными перспективами сотрудничества в соответствии с договоренностями. В рамках Форума был представлен доклад на тему «Текущая экономическая ситуация Казахстана – пути развития, бизнес возможности» и произведена презентация «Инвестиционные возможности Казахстана». Состоялась, также инаугурация «Казахстанско-венгерского отделения» при Торгово-промышленной палаты (ТПП) Венгрии, учрежденного в соответствии с договоренностью на высшем уровне. Руководителем органа был утвержден Шандор Фашимон, в ее состав вошли свыше 40-ка крупных венгерских компаний. О значимости этого события свидетельствует и тот факт, что, кроме Казах-


ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО

стана, такие структуры учреждены только с Россией и США. Казахстанско-венгерское отделение ТПП Венгрии призвано оказывать содействие процессам расширения горизонтов торгово-экономического взаимодействия, поиска и реализации новых возможностей для двустороннего сотрудничества.

14 сентября В Венгрии состоялось официальное открытие Почетного консульства Республики Казахстан в городе Карцаг. На пресс-конференции по случаю знаменательной даты Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Венгерской Республике Рашид Ибраев сообщил, что открытие Почетного консульства в Венгрии подтверждает важность европейского вектора внешнеполитической доктрины. При этом принципиальное значение имеет открытие диппредставительства именно в регионе компактного проживания венгерских кыпчаков, неофициальной столице кунов Большой и Малой Кыпчакии – городе Карцаг. Министр регионального развития Ш.Фазекаш выразил уверенность, что регион внесет существенный вклад в процессы развития торговоэкономических связей между Казахстаном и Венгрией.

Германия 20 сентября Состоялся рабочий визит Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Германии Нурлана Онжанова в федеральную землю Тюрингия, где казахстанский дипломат провел переговоры с Премьер-Министром земли Кристиной Либеркнехт, Председателем земельного Парламента (Ландтага) Биргит Дитцель, Президентом торгово-промышленной палаты Петером Хёнэ, Председателем правления Общества развития Тюрингии Андреасом Крей, а также принял участие в Круглом столе с предпринимателями Тюрингии по вопросам сырьевого и индустриального партнерства. Основной целью визита явились вопросы расширения торгово-экономических отношений между Казахстаном и Тюрингией в рамках регионального сотрудничества, а также привлечение предприятий этой земли к совместной реализации проектов в сырьевой, промышленной и технологической сферах. Премьер-Министр Кристина Либеркнехт, высоко оценив потенциал казахстанско-германского

123

сотрудничества, высказала заинтересованность в активизации двустороннего взаимодействия земли Тюрингия с Казахстаном. По ее мнению, наиболее перспективными областями для взаимодействия, могли бы стать сельское хозяйство, животноводство, альтернативная энергетика, машиностроение и подготовка профессиональных кадров, где федеральная земля занимает передовые позиции. На встрече с Председателем земельного парламента (Ландтага) Биргит Дитцель были обсуждены вопросы укрепления межпарламентского сотрудничества, в контексте будущего председательства Тюрингии в германском Бундесрате.

27 сентября Астану посетил Председатель Восточного комитета Германской экономики Э.Кордес. В ходе визита состоялись его встречи с Главой государства, Министром индустрии и новых технологий Республики Казахстан Асетом Исекешевым, заместителем Министра иностранных дел Республики Казахстан Алексеем Волковым, а также с Председателем Президиума Национальной экономической палаты «Союз «Атамекен» – сопредседателем казахстанско-германского Делового совета Тимуром Кулибаевым. На переговорах были обсуждены основные направления торгово-экономического сотрудничества РК и ФРГ. Германская сторона предложила начать целенаправленную реализацию Соглашения о партнерстве в сырьевой, промышленной и технологической сферах путем определения конкретных проектов. Казахстанской стороной было предложено рассмотреть возможность создания в рамках Восточного комитета германской экономики специальной Экономической рабочей группы по взаимодействию с Казахстаном. В тот же день Э.Кордес принял участие во 2-ом заседании Берлинского Евразийского клуба в Астане.

Греция 15-16 октября Афины посетила казахстанская делегации под руководством Ответственного секретаря Министерства иностранных дел Республики Кзахстан, Национального Координатора проекта EXPO2017 Рапиля Жошыбаева. Основная цель поездки – презентация казахстанской заявки на право проведения Международной специализированной выставки EXPO-


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

124

2017 в Астане, а также подписание Межправительственного соглашения об отмене визовых требований для владельцев дипломатических паспортов. В рамках визита состоялись встречи Рапиля Жошыбаева с заместителем Министра иностранных дел Костасом Циаросом, Генеральным секретарем по европейским делам МИД Аристидисом Калогеропулосом-Стратисом, В ходе встреч руководству Министерства иностранных дел Греции было вручено письмо Главы государства Казахстан Нурсултана Назарбаева, адресованное Президенту Греции Каролосу Папульясу. Стороны обсудили вопросы дальнейшего развития казахстанско-греческого сотрудничества, в том числе по расширению договорно-правовой базы, проведению очередного заседания Межправительственной Комиссии и подготовке визита делегации греческих бизнесменов в Казахстан во главе с официальными представителями Правительства Греции. Греческая сторона была проинформирована об экологических и антиядерных инициативах Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева, что также будет способствовать решению глобальных проблем в контексте угроз окружающей среде и недостатка энергии, а проведение EXPO-2017 в Астане станет для многих стран платформой демонстрации своих достижений и новейших разработок в области энергетики.

Испания 9 октября Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Королевстве Испания Бахыт Дюсенбаев встретился с Королевой Испании Софией. В ходе встречи казахстанский дипломат проинформировал Королеву о проводимой в Казахстане работе по сохранению и развитию исторического и культурного наследия, в том числе, в рамках государственной программы «Культурное наследие», о проекте возрождения Великого Шелкового пути. Посол Казахстана и Королева Испании обсудили также возможности реализации совместных проектов в гуманитарной, образовательной, социальной сферах.

Италия 28 сентября В Риме Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Итальянской Республике

Андриан Елемесов провёл встречу с известным политиком, экс-Премьер-Министром Италии, лидером партии «Народ свободы» Сильвио Берлускони. Дипломат передал итальянскому политику письмо с поздравлениями Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева по случаю его дня рождения. Сильвио Берлускони, поблагодарив за поздравления, передал свои теплые наилучшие пожелания Главе государства Казахстан. В ходе беседы он высоко оценил складывающийся уровень сотрудничества, взаимной поддержки и доверия между Астаной и Римом. В этой связи Сильвио Берлускони отметил, что считает Казахстан одним из ярких примеров развития на постсоветском пространстве, особо подчеркнув историческую роль Нурсултана Назарбаева. Итальянский политик также подчеркнул возрастающую роль Астаны на региональном и геополитическом уровнях. Касаясь дальнейшего развития поступательного развития политического и социально-экономического казахстанско-итальянского сотрудничества, экс-Премьер-Министр обратил особое внимание на необходимость интенсификации взаимодействия в сфере обмена новыми технологиями и инновациями, а также целому ряду других направлений, преимущественно в несырьевых секторах развития.

3 октября В Риме Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Итальянской Республике Андриан Елемесов провел встречу с группой депутатов Парламента Италии. В ходе беседы был высоко оценен возрастающий уровень двустороннего межпарламентского сотрудничества между странами. Итальянские депутаты положительно высказались о проводимых в Казахстане демократических преобразованиях, направленных на расширение гражданских свобод, достижение устойчивого баланса между различными ветвями и институтами власти. Одним из тематических направлений беседы стало обсуждение казахстанской заявки на проведение «ЭКСПО-2017». Представители итальянского парламентского корпуса высказались в поддержку Казахстана, отметив наработанный опыт нашей страны по проведению подобных масштабных и знаковых международных мероприятий. Андриан Елемесов выступил с инициативой о создании Клуба друзей Казахстана в Италии,


ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО

который объединит авторитетных политических деятелей, знаковых персон в области бизнеса, культуры, науки.

12 октября В Риме Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Итальянской Республике Андриан Елемесов провел встречу с Председателем Комиссии Сената Италии по международным делам и вопросам эмиграции Ламберто Дини. В ходе беседы итальянский политик особо отметил возрастающую роль Казахстана в международных делах и подчеркнул значимость дальнейшего поступательного и взаимовыгодного сотрудничества между Астаной и Римом. Важнейшим шагом, до сих пор не имеющим аналогов в современной истории, по мнению Л.Дини, стало решение Президента Нурсултана Назарбаева о добровольном отказе от арсенала ядерного оружия. По словам итальянского политика «именно благодаря громадной политической воле Лидера Казахстана сегодня активизировался глобальный антиядерный диалог». Наряду с этим, Л.Дини высоко оценил выдающийся вклад казахстанского Президента в процесс сближения евразийской и европейской платформ политического и экономического взаимодействия и безопасности. В свою очередь, А.Елемесов подчеркнул важность дальнейшей активизации политического диалога Казахстана и Италии на высшем и межпарламентском уровнях.

Нидерланды 1-2 октября Состоялся визит экс-Президента Сената Парламента Нидерландов, экс-Председателя Парламентской Ассамблеи Совета Европы и сенатора Р.ван дер Линдена в Астану. В ходе визита прошли встречи Р.ван дер Линдена с заместителем Председателя Сената Парламента Республики Казахстан Александром Судьиным, заместителем Министра иностранных дел Республики Казахстан Алексеем Волковым, с Министром нефти и газа Республики Казахстан Саятом Мынбаевым, в качестве председателя правления различных ассоциаций сельскохозяйственного сектора экономики КН с Ответственным секретарем МСХ РК Е.Аманом, а также с директором «Назарбаев Центр» Канатом Саудабаевым и заместителем Председателя Исполнительного Совета Назарбаев Университет Кадишой Даировой.

125

Польша 17 сентября В Астане под председательством Ответственного секретаря Министерства иностранных дел Республики Казахстан Рапиля Жошыбаева и заместителя Премьер-министра – Министра Экономики Республики Польша В.Павляка прошло 4-ое заседание Казахстанско-польской межправительственной комиссии по экономическому сотрудничеству, в ходе которого подписан соответствующий итоговый Протокол. Кроме того, в рамках МПК для казахстанских и польских деловых кругов прошел совместный бизнес-семинар.

Турция 6-9 сентября В Анкаре прошли Дни культуры города Астаны. В турецкую столицу прибыла официальная делегация из Астаны во главе с Акимом столицы Имангали Тасмагамбетовым. В рамках Дней культуры в Анкаре были проведены официальные встречи и праздничные мероприятия. В ходе официальной встречи Акима Астаны Имангали Тасмагамбетова с Председателем Парламента Турции Джемилем Чичеком были обсуждены вопросы двустороннего сотрудничества. В частности, Джемиль Чичек подчеркнул: «Взаимоотношения между двумя странами за последние 20 лет стабильно развиваются, поэтому я уверен, что официальный визит Президента Нурсултана Назарбаева в Турцию, который состоится в октябре нынешнего года, еще выше поднимет значение данного сотрудничества. Н.Назарбаев является не только Президентом Казахстана, он - лидер тюркского мира». В ходе встречи Аким Астаны Имангали Тасмагамбетов встретился с мэром столицы Мелихом Гокчеком, в ходе которой был подписан протокол о взаимном сотрудничестве. Астана и Анкара – города-побратимы.

Эстония 27-28 августа В Таллине состялось 3-е заседание Казахстанско-эстонской межправительственной комиссии по экономическому и научно-техническому сотрудничеству, в ходе которого подписан соответствующий итоговый Протокол.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

126

Кроме того, сопредседатель казахстанской стороны Министра транспорта и коммуникации Аскар Жумагалиев провел встречу с Министром экономики и коммуникации Эстонской Республики Ю.Партсом.

гонконгского бизнеса, в ходе которых были рассмотрены перспективы делового сотрудничества в области высоких технологий, инновации и трансферта технологий, расширения сотрудничества в финансовой и инвестиционной сферах.

КАЗАХСТАН и АЗИЯ

Шри – Ланка

Китай 5 октября В Астане состоялось 6-е заседание казахстанско-китайского Подкомитета по сотрудничеству в области безопасности, а также политические консультации между Министерством иностранных дел Республики Казахстан и Министерством иностранных дел Китайской Народной Республики. Казахстанскую сторону на переговорах возглавил заместитель Министра иностранных дел Кайрат Сарыбай, китайскую – заместитель Министра иностранных дел Чэн Гопин. Стороны обсудили состояние и перспективы двустороннего сотрудничества и вопросы взаимодействия компетентных органов РК и КНР. По итогам очередного заседания состоялось подписание итогового Протокола шестого заседания казахстанско-китайского Подкомитета по сотрудничеству в области безопасности.

8-10 октября Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Китайской Народной Республике Нурлан Ермекбаев посетил Специальный административный район Сянган (Гонконг), где выступил на II-м Казахстанском инвестиционном форуме с участием представителей деловых кругов Республик Казахстан и Гонконга. Нурлан Ермекбаев отметил, что одним из важнейших приоритетов для Казахстана является ускоренная диверсификация и модернизация экономики, повышение ее конкурентоспособности. С этой целью с 2010 г. в Казахстане реализуется Государственная программа по форсированному индустриально-инновационному развитию. Дипломат рассказал о деятельности специальных экономических зонах в Казахстане, высказав ряд предложений, направленных на развитие сотрудничества в сфере новых технологий и научно-практического обмена, повышение эффективности взаимодействия между финансовыми институтами Казахстана и Гонконга. В Гонконге Нурлан Ермекбаев встретился с Председателем Законодательного собрания САР Сянган Джаспером Тсангом, представителями

16 октября В Коломбо состоялась встреча Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Демократической Социалистиической Республике Шри-Ланка по совместительству Дулата Куанышева с главой внешнеполитического ведомства Шри-Ланки Гамини Лакшман Пейрисом. Одним из центральных пунктов повестки дня было обсуждение хода подготовки запланированного в текущем году официального визита Президента Шри-Ланки Махинды Раджапаксы в Казахстан. В ходе встречи был отмечен рост двустороннего взаимодействия, импульс которому придала встреча Президента РК Н.Назарбаева с Президентом Шри-Ланки в 2011 году. В этой связи, визит Министра иностранных дел ШриЛанки Г.Л.Пейриса в Казахстан в мае текущего года и состоявшиеся в Коломбо межмидовские консультации стали важными шагами для придания содержательности и конкретизации целей предстоящего визита на высшем уровне. Министр иностранных дел выразил поддержку своей страны кандидатуре Астаны на проведение «EXPO-2017», высоко оценив казахстанскую заявку на организацию мероприятия под девизом «Энергия будущего». Собеседники также обсудили вопросы стимулирования политического диалога, активизации торгово-экономического сотрудничества, путей формирования договорно-правового поля, экономического сотрудничества, а также шагов, предпринимаемых с целью развития культурных связей.

КАЗАХСТАН и БЛИЖНИЙ ВОСТОК Кувейт 14 октября В Эль-Кувейте в рамках подготовки первого Саммита Глав государств и правительств Диалога сотрудничества в Азии состоялось заседание министров иностранных дел государствчленов СВМДА. Участники заседания подвели итоги 10 лет сотрудничества и обсудили перспективы взаимо-


ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО

действия, включая вопрос дальнейшей институционализации Диалога. Выступая на заседании, глава казахстанской делегации, заместитель Министра иностранных дел Кайрат Сарыбай подтвердил готовность Республики Казахстан продолжить активное участие и оказывать всестороннюю поддержку в развитии и укреплении сотрудничества государств-членов Диалога в таких сферах, как сельское хозяйство, включая обеспечение продовольственной безопасности, энергетика и транспорт, где Казахстан является со-председателем. Кайрат Сарыбай призвал государства-члены ДСА поддержать кандидатуру Казахстана на проведение в Астане международной выставки EXPO-2017 «Энергия Будущего». На полях министерской встречи казахстанский дипломат провел двусторонние переговоры с заместителем министра иностранных дел Республики Филиппины и специальным представителем Правительства Королевства Камбоджа, в ходе которых были обсуждены актуальные вопросы сотрудничества.

КАЗАХСТАН и СНГ Россия 5 сентября В Москве прошел круглый стол, посвященный антиядерным инициативам Казахстана. В работе круглого стола приняли участие общественные деятели Казахстана, депутаты Государственной Думы Российской Федерации, эксперты, журналисты. Чрезвычайный и Полномочный Посол Республики Казахстан в Российской Федерации Галым Оразбаков в своем приветственном обращении ознакомил присутствующих с казахстанскими инициативами в сфере всеобщего ядерного разоружения. Посол подчеркнул, что «20 лет назад Казахстан стал первопроходцем ядерного разоружения, добровольно отказавшись от ядерного наследия… Уже тогда, закрыв Семипалатинский полигон, Казахстан продемонстрировал свою политическую ответственность перед мировым сообществом и модель партнерства с ведущими ядерными державами на основе взаимного доверия». Большой интерес участников мероприятия вызвало выступление известного общественного деятеля Олжаса Сулейменова, который рассказал об истории создания первого в мире антиядерного движения «Невада-Семипалатинск», у истоков которого он стоял.

127

Особый интерес экспертов вызвал проект «АТОМ», а также новая инициатива Н.А.Назарбаева о создании Антиядерной Парламентской Ассамблеи. Российские эксперты высоко оценили заслуги Президента Республики Казахстан в деле продвижения идей безъядерного мира. Так, известный российский эксперт Юрий Тавровский в своем выступлении поддержал инициативу ряда парламентариев (США, Канады, Японии), предложивших номинировать Нурсултана Назарбаева на Нобелевскую премию мира.

13 сентября В Москве состоялись переговоры ПремьерМинистров Казахстана и России. В ходе встречи были обсуждены вопросы развития торгово-экономического сотрудничества, реализации совместных казахстанско-российских проектов, функционирования Таможенного союза и Единого экономического пространства. Состоялся обмен мнениями по международной экономической ситуации.

Кыргызстан 25 сентября В Бишкеке состоялся визит вежливости Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан Бейбита Исабаева к Министру иностранных дел Кыргызской Республики Эрлану Абдылдаеву. Посол поздравил Эрлана Абдылдаева с назначением на эту высокую государственную должность и пожелал ему успехов в работе. В ходе встречи стороны обсудили актуальные вопросы по дальнейшей активизации двустороннего казахстанско-кыргызского сотрудничества, углубления многосторонних связей в рамках международных и региональных организаций, обменялись мнениями о ситуации в Центральной Азии и путях укрепления стабильности и безопасности в регионе. Особое внимание собеседники уделили необходимости своевременной и полной реализации договоренностей, достигнутых в ходе государственного визита Президента Казахстана Нурсултана Назарбаева в Кыргызскую Республику 22-23 августа 2012 года.

9 октября В Бишкеке состоялась встреча Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

128

в Кыргызской Республике Бейбита Исабаева с Премьер-Министром Кыргызстана Жанторо Сатыбалдиевым. Бейбит Исабаев выразил благодарность Главе кыргызского Правительства за прием и организацию двусторонней встречи, а также поздравил Жанторо Сатыбалдиева с избранием на должность Премьер-Министра Кыргызстана, пожелав ему плодотворной работы. В ходе состоявшейся встречи стороны обсудили широкий круг актуальных вопросов, в области активизации двустороннего торгово-экономического, водно-энергетического и инвестиционного сотрудничества, в частности, по защите прав и законных интересов казахстанских инвесторов, работающих в КР, решению проблемы запрета на ввоз мясомолочной продукции из Кыргызстана в Казахстан.

Туркменистан 14 сентября В Ашхабаде состоялось 55-ое заседание Экономического совета Содружества Независимых Государств, в ходе которого были обсуждены вопросы о ходе реализации Мероприятий по выполнению Решения Совета глав государств СНГ от 20 декабря 2011 года об определении сотрудничества в области связи и информатизации, ключевой темой взаимодействия государств – участников СНГ в сфере экономики в 2012 году, о деятельности Консультативного совета руководителей органов государственной власти, осуществляющих управление государственными материальными резервами в государствах – участниках СНГ, об организации совместных работ государств – участников Содружества Независимых Государств в рамках Межправительственного совета по разведке, использованию и охране недр (2011–2015 годы), О создании Региональной консультативной группы на про-

странстве Содружества Независимых Государств в Совете финансовой стабильности.

Украина 28 сентября В Ялте с участием заместителя Премьер-Министра Республики Казахстан Кайрата Келимбетова состоялось 33-ее заседание Межгосударственного Совета ЕврАзЭС. В ходе указанного заседания Стороны обсудили ряд вопросов по актуальным проблемам и перспективам развития Евразийского экономического сообщества. В частности, рассмотрены вопросы оптимизации Секретариата Интеграционного Комитета ЕврАзЭС, условия пребывания Суда ЕврАзЭС на территории Республики Беларусь. Одобрены проекты бюджета Евразийского экономического сообщества на 2013 год, Перечня транспортных маршрутов Евразийского экономического сообщества, Концепции развития рынка ценных бумаг государств-членов Евразийского экономического сообщества. Стороны подписали международные Договоры в области борьбы с инфекционными болезнями; о порядке допуска специалистов, имеющих право на занятие медицинской или фармацевтической деятельностью в одном из государств-членов Евразийского экономического сообщества, к аналогичной деятельности в других государствахчленах ЕврАзЭС; о сотрудничестве в области оказания высокотехнологичной медицинской помощи гражданам государств-членов ЕврАзЭС; о сотрудничестве государств-членов ЕврАзЭС в сфере обращения лекарственных средств; о сотрудничестве государств-членов ЕврАзЭС в области подготовки и повышения квалификации медицинских и фармацевтических кадров, обмена научными и медицинскими специалистами; о направлениях сотрудничества в области культуры.


ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО

129

 МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО КАЗАХСТАН и ООН 6 сентября В Штаб-квартире ООН в Нью-Йорке состоялось специальное заседание Генеральной Ассамблеи ООН, посвященное 29-му августа – к Международному дню действий против ядерных испытаний. Заседание было созвано Президентом 66-ой сессии Генеральной Ассамблеи ООН Насером Абдельазизом Аль-Насером при содействии Постоянного Представительства Республики Казахстан при ООН. По инициативе Казахстана в 2009 году Генеральной Ассамблеей ООН была принята резолюция, провозгласившая 29 августа – Международным днем действий против ядерных испытаний, день когда в 1991 году указом Президента Республики Казахстан был навсегда закрыт Семипалатинский испытательный ядерный полигон. По признанию международного сообщества эта резолюция, наиболее полно отражает стремление человечества к абсолютному прекращению ядерных испытаний и уничтожения ядерного оружия в целом. В работе заседания приняли участие Президент 66-ой сессии ГА ООН Насер Абдельазиз Аль-Насер, Председатель Агентства Республики Казахстан по атомной энергии Тимур Жантикин, Специальный представитель Президента США по вопросам ядерного нераспространения Сюзан Бёрк, Представитель Генерального директора МАГАТЭ Джефри Шоу, а также постоянные представители государств-членов ООН, представители неправительственных организаций и научных кругов. Выступая перед участниками заседания Президент 66-ой сессии ГА ООН Насер Абдельазиз АльНасер подчеркнул неоценимый вклад Казахстана в дело разоружения и нераспространения, отметив при этом, что решение Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева закрыть Семипалатинский ядерный полигон является ярким примером стремления к безъядерному будущему, которому должны последовать все лидеры мирового сообщества. Участникам было представлено видео-послание Генерального секретаря ООН Пан Ги Муна, который выразил почтение Президенту Республики Казахстан Нурсултану Назарбаеву за его лидерство в области ядерного разоружения, в том числе за закрытие Семипалатинского испытатель-

ного ядерного полигона, отказ от ядерного оружия и вклад в дело нераспространения. Призвал все мировое сообщество приложить все усилия для продвижения к миру, свободному от ядерных испытаний и ядерного оружия. По его словам, сегодня существуют реальные возможности для прогресса в этой области, которые нужно эффективно использовать. Далее заседание перешло к панельной дискуссии высокого уровня на тему: «Роль ООН в деле ядерного разоружения и нераспространения». Дискуссия дала возможность государствамчленам ООН, а также приглашенным гостям из гражданских институтов обменяться мнениями по различным вопросам ядерной безопасности.

14 сентября Постоянное Представительство Республики Казахстан при Отделении ООН и других международных организациях в Женеве приняло участие в неформальных дискуссиях на тему «Влияние испытания ядерного оружия на окружающую среду и его катастрофические гуманитарные последствия», состоявшихся на полях очередной 21-ой сессии Совета по правам человека ООН. В состоявшихся дебатах во Дворце Наций приняли участие представители дипломатического корпуса в Женеве и ряда неправительственных организаций, делегаты сессии СПЧ ООН, эксперты в области защиты прав человека, а также специалисты изучающие вопросы реабилитации территорий, пострадавших от выброса радиоактивных материалов вследствие ядерных взрывов. В своем выступлении казахстанская делегация акцентировала внимание делегатов на вкладе РК в глобальный процесс ядерного разоружения и нераспространения, на международных инициативах Президента Казахстана Нурсултана Назарбаева, получивших широкую поддержку в мире. Положительную оценку получили ключевая роль Казахстана в создании в Центральной Азии зоны, свободной от ядерного оружия, а также наши успехи в строительстве гражданского общества, активное участие страны в продвижении общепринятых задач и целей, обозначенных в основных международных пактах, конвенциях и других многосторонних документах в области обеспечения прав человека, разоружения и нераспространения.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

130

24 сентября В Риме (Италия) Генеральный директор Продовольственной и сельскохозяйственной организации (ФАО) ООН Жозе Грациано да Силва принял Чрезвычайного и Полномочного Посла Республики Казахстан в Итальянской Республике Андриана Елемесова по случаю его аккредитации в качестве Постоянного Представителя Республики Казахстан при ФАО - крупнейшей международной организации в области развития сотрудничества в сфере сельского хозяйства, лесоводства и рыболовства. Собеседники обсудили круг международных и региональных вопросов в области обеспечения продовольственной безопасности и развития сельскохозяйственного сектора. В ходе беседы Генеральный директор ФАО поздравил Посла с назначением и выразил уверенность, что дружественные отношения Казахстана с Продовольственной и сельскохозяйственной организацией продолжат своё поступательное развитие. Андриан Елемесов заверил, что в качестве Постоянного Представителя Республики Казахстан предпримет все усилия для углубления двустороннего сотрудничества и вывода его на качественно новый уровень.

27 сентября На 67-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН в Нью-Йорке заместитель Министра иностранных дел Республики Казахстан Кайрат Умаров выступил на 11-ой ежегодной Министерской встрече группы развивающихся стран, не имеющих выхода к морю. С удовлетворением отмечен прогресс в деле выполнения принятой в 2003 году Алматинской программы действий. Подчеркнута необходимость разработки и принятия юридически обязывающих глобальных и региональных инструментов, реально защищающих интересы стран, не имеющих выхода к морю. В выступлении было отмечено, что Казахстан предпринимает меры по модернизации автомобильного и железнодорожного транспорта, автоматизации документооборота в транспортной сфере. Подчеркнуто, что страна намерена продолжать вносить посильный вклад в развитие евразийской транспортной инфраструктуры, и, соответственно, транзитно-транспортного и торгово-экспортного потенциала стран региона, не имеющих выхода к морю. На состоявшейся по инициативе Генерального секретаря ООН встрече высокого уровня по

расширению масштабов деятельности в области питания рассматривались вопросы борьбы с голодом и обеспечения продовольственной безопасности. В выступлении казахстанской делегации отмечались усилия Правительства Казахстана по улучшению качества жизни населения, обеспечению продовольственной безопасности, развитию аграрного сектора, реализации программы развития здравоохранения «Саламатты Қазақстан». «Казахстан, занимающий лидирующие позиции в мире по производству и экспорту пшеницы и муки стремится внести свой вклад в обеспечение глобальной продовольственной безопасности и оказывает активную гуманитарную помощь нуждающимся странам», - отмечено в выступлении. Казахстанская Делегация приняла участие в министерской встрече Совета сотрудничества Тюркоязычных государств, а также Форуме мировых лидеров Ассоциации внешней политики США.

29 сентября В Нью-Йорке в ходе общих дебатов 67-ой сессии Генеральной Ассамблеи ООН. От имени Казахстана выступил заместитель Министра иностранных дел Республики Казахстан Кайрат Умаров. В этом году отмечена двадцатая годовщина членства РК в ООН. Все эти годы страна неизменно выступала за всеохватную, транспарентную и эффективную Организацию, подчеркнуто в выступлении. Озвучены подходы нашей страны в области ядерного нераспространения и разоружения, борьбы с терроризмом и наркобизнесом, обеспечения информационной безопасности. Выражена поддержка предложению Генерального секретаря ООН о принятии Конвенции по запрещению ядерного оружия. В качестве важного шага в этом направлении призвано стать принятие Всеобщей декларации безъядерного мира, инициированной Президентом Нурсултаном Назарбаевым. Изложена позиция Казахстана по ключевым региональным проблемам, в том числе по ситуации в Сирии, Палестине и Афганистане. Отмечена важная роль Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии в вопросах обеспечения мира, безопасности и стабильности на континенте. Отдельно затронуты социально-экономические аспекты международного сотрудничества, в том числе совершенствование регионального транзитно-транспортного потенциала, обеспечение продовольственной безопасности, достижение целей устойчивого развития. Выражен призыв


ДВУСТОРОННЕЕ И МНОГОСТОРОННЕЕ СОТРУДНИЧЕСТВО

к поддержке кандидатуры Астаны на проведение Международной выставки «ЭКСПО-2017» на тему «Энергия будущего» и кандидатуры РК на место непостоянного члена Совета Безопасности ООН на период 2017-2018 гг. По убеждению Казахстана, вопросы укрепления межрелигиозной и межэтнической толерантности должны оставаться приоритетными для международного сообщества. Поддержанная Генеральной конференцией ЮНЕСКО казахстанская инициатива «О провозглашении Международного десятилетия сближения культур (20132022 гг.)» призвана стать одним из механизмов продвижения межкультурного диалога. Кроме того, Казахстан выдвинул свою кандидатуру в состав Совета ООН по правам человека на 20122015 годы. Выступлением с трибуны ООН завершилось участие казахстанской делегации в общих дебатах Генеральной Ассамблеи.

КАЗАХСТАН и ЮНЕСКО 8 октября В Париже состоялось официальное открытие 190-й сессии Исполнительного совета Организации. Казахстанскую делегацию на сессии возглавил председатель Национальной комиссии по делам ЮНЕСКО и ИСЕСКО Имангали Тасмагамбетов. В ходе пленарного заседания члены Исполсовета заслушали доклады Генерального директора Ирины Боковой о проекте Среднесрочной стратегии ЮНЕСКО на 2014-2021 годы и Программы бюджета Организации на 2014-2017 годы, а также о воздействии финансово-экономического кризиса на основные программы. В своем выступлении глава казахстанской делегации Имангали Тасмагамбетов отметил, что Казахстан находится в числе стран лидеров по Индексу развития образования ЮНЕСКО среди 129 стран мира. Председатель НацКомиссии информировал участников сессии о видении казахстанской стороны по отдельным аспектам реформирования ЮНЕСКО. В тот же день состоялась встреча Имангали Тасмагамбетова с Генеральным директором ЮНЕСКО Ириной Боковой, которая высоко оценила итоги своего первого официального визита в Казахстан в мае этого года, отметив при этом содержательные переговоры с Президентом Нурсултаном Назарбаевым и участие в работе IV Съезда лидеров мировых и традиционных религий. Генеральный директор поблагодарила Пра-

131

вительство Казахстана за оказание финансовой поддержки ЮНЕСКО. Недавно Казахстан выделил в Чрезвычайный фонд донорской помощи Организации дополнительный добровольный взнос в размере 175 тысяч долларов США.

КАЗАХСТАН и ОДКБ 27 сентября В Нью-Йорке состоялась рабочая встреча министров иностранных дел государств-членов ОДКБ. Стороны обсудили вопросы внешнеполитической координации и дальнейшего взаимодействия государств-членов ОДКБ по вопросам повестки дня 67-ой сессии Генеральной Ассамблеи ООН, а также в доверительной форме обменялись мнениями по актуальным глобальным и региональным проблемам безопасности. На встрече были озвучены выносимые Казахстаном на 67-ую сессию ГА ООН проекты резолюций о всеобщей декларации безъядерного мира. Рассмотрены проекты заявлений государствчленов ОДКБ о положении в Афганистане; об укреплении режима нераспространения путем создания зон, свободных от ядерного оружия, в том числе в Центральной Азии; по продвижению толерантности и межнационального диалога, объединению усилий лидеров мировых и традиционных религий в целях противодействия идеологии терроризма и экстремизма. Стороны обсудили некоторые актуальные вопросы Организации, а также тенденции развития ситуации в Афганистане и ее влияние на обеспечение безопасности в Центральной Азии с учетом фактора 2014 года. Министры подчеркнули важность своевременной и качественной подготовки материалов к декабрьской с.г. сессии СКБ ОДКБ в части реализации поручений глав государств о подготовке прогноза развития ситуации в Афганистане на среднесрочную перспективу, данных 15 мая с.г. на юбилейной сессии СКБ ОДКБ. На встрече также были затронуты вопросы взаимодействия государств-членов ОДКБ в рамках ОБСЕ. По итогам встречи министры приняли Совместные заявления по проблематике ДНЯО, о ситуациях вокруг Ирана и в Сирии.

КАЗАХСТАН и ШОС 18-20 сентября В Пекине с участием представителей Секретариата ШОС и Исполнительного комитета


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

132

РАТС ШОС состоялась встреча представителей кадровых служб внешнеполитических ведомств Казахстана, Китая, Кыргызстана, России и Узбекистана. С учетом назначения нового Генерального секретаря ШОС на очередной трехлетний период, в ходе встречи состоялся обмен мнениями по вопросам распределения квотных должностей в Секретариате ШОС на период 2013-2015 гг. и были обсуждены вопросы о внесении изменений и дополнений в нормативные документы ШОС.

18-21 сентября В Пекине состоялось очередное заседание Совета национальных координаторов государствчленов ШОС, в ходе которого стороны обсудили вопросы по подготовке и проведению заседания Совета глав правительств (премьер-министров) государств-членов (СГП) ШОС. В частности, рассмотрены проекты повестки дня, перечня документов, выносимых на подписание в ходе заседания СГП ШОС, Совместного коммюнике по ее итогам, а также состоялся обстоятельный обмен мнениями по широкому спектру вопросов нынешней деятельности Организации.

11 октября В Бишкеке состоялось 4-ое Совещание Министров образования государств-членов ШОС, в ходе которого стороны обменялись мнениями о ходе реализации Концепции сетевого Университета ШОС и выслушали доклады на тему «Университет ШОС как инструмент интеграции образовательных систем государств-членов ШОС». По итогам мероприятия подписан Протокол и утвержден Перечень мероприятий по реализации Соглашения между правительствами государств-членов ШОС о сотрудничестве в области образования от 15 июня 2006 г. на период 2013-2014 гг.

16 октября В Москве состоялось 3-е заседание Группы высокого уровня по созданию Энергетического клуба ШОС с участием государств-членов, наблюдателей, партнеров по диалогу Организации. В ходе заседания участники обсудили проект Меморандума о взаимопонимании по созданию Энергетического клуба ШОС.


133

IV. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН С МИРОВЫМ СООБЩЕСТВОМ Сергей Лазарев, Директор Бюро ЮНЕСКО в Алматы, Представитель ЮНЕСКО в Республике Казахстан, Кыргызской Республике и Республике Таджикистан, кандидат экономических наук

ЮНЕСКО и Казахстан: 20 лет плодотворного сотрудничества «Мысли о войне возникают в умах людей, поэтому в сознании людей следует укоренять идею защиты мира» (из Устава ЮНЕСКО).

О

рганизация объединенных наций по вопросам образования, науки и культуры (ЮНЕСКО) была создана в 1945 году. В настоящее время она насчитывает 195 государств-членов и восемь aссоциированных государствчленов. Штаб-квартира находится в Париже, Франция. Миссия ЮНЕСКО - содействие укреплению мира и развитию человеческого потенциала посредством образования, науки, культуры и коммуникации на основе интеллектуальной и нравственной солидарности человечества. Республика Казахстан стала полноправным членом ЮНЕСКО в 1992 году. В 1994 году создано Бюро ЮНЕСКО в Алматы, которое в настоящее время осуществляет свою деятельность в Казахстане, Кыргызстане, Таджикистане и Узбекистане. Вся деятельность ЮНЕСКО в Казахстане осуществляется в тесном контакте с Национальной комиссией по делам ЮНЕСКО и ИСЕСКО под Председательством г-на И. Тасмагамбетова. За двадцать лет плодотворного сотрудничества ЮНЕСКО и Казахстана осуществлены масштабные проекты в области образования, науки и культуры. Программы и проекты Бюро ЮНЕСКО в Алматы учитывают региональные и национальные приоритеты. Они построены и выполняются в рамках двухстороннего сотрудничества с учетом Целей Развития Тысячелетия

О ООН и Рамочной Программы О ООН по оказанию помощи в ц целях развития (ЮНДАФ). Приоритетные направления р работы ЮНЕСКО в Казахстан основываются на страновой не с стратегии с учетом интересов с социально-уязвимых групп. О Особое внимание уделяется п поддержке программ с межс секторальными и междисц циплинарными подходами. Так, деятельность ЮНЕСКО Т в Казахстане направлена на ввыполнение пяти ключевых ц целей Организации: • Достижение качественногго образования для всех; • Мобилизация научных ззнаний и научной политики для устойчивого развития; • Решение возникающих социальных и этических проблем; • Cодействие культурному разнообразию и межкультурному диалогу; • Построение общества, основанного на знании, через информацию и коммуникацию. На протяжении двадцати лет сотрудничества осуществлялись визиты официальных делегаций представителей Казахстана в Штаб-квартиру ЮНЕСКО и представителей ЮНЕСКО в Казахстан. Так, в 1995 году Казахстан посетил Генеральный директор ЮНЕСКО Федерико Майор, в 2001 и 2006 гг. – Коитиро Мацуура и в мае 2012 г. нынешний Генеральный директор ЮНЕСКО Ирина Бокова. Вехи сотрудничества: 1992 г. - принятие Алма-Атинской Декларации


134

о содействии развитию независимых и плюралистических средств массовой информации в Азии на семинаре ООН/ЮНЕСКО по независимым и плюралистическим средствам массовой информации; 1995 г. - присоединение первых 10 школ Алматы к проекту Ассоциированных школ ЮНЕСКО; 2002 г. – проведение первого ЦентральноАзиатского Форума по образованию для всех (Алматы); 2003 г. - включение Мавзолея Ходжа Ахмеда Яссави в Список всемирного наследия; 2004 г. - включение Петроглифов археологического ландшафта Тамгалы в Список всемирного наследия; 2005 г. - Первая научно-исследовательская международная конференция по вопросам трудовой миграции в Центральной Азии: «Трудовая миграция в Центральной Азии: вызовы и перспективы» (Алматы); 2006 г. - Международный семинар «Оценка снежно-ледовых и водных ресурсов Центральной Азии» и принятие решения о создании Регионального Гляциологического центра ЮНЕСКО; 2008 г. - включение «Сарыарка – степи и озера Северного Казахстана» в Список всемирного наследия; 2011 г. - региональное совещание Национальных комиссий по делам ЮНЕСКО стран Центральной Азии (Астана); 2011 г. - 36 сессия Генеральной конференции ЮНЕСКО утвердила создание Центральноазиатского Регионального гляциологического центра под эгидой ЮНЕСКО на базе Института географии; 2011 г. - Провозглашение 36 сессией Генеральной конференцией ЮНЕСКО Международного десятилетия сближения культур (2013-2022 гг.) в продолжение Международного года сближения культур (2010) – инициатива Казахстана. Заметными событиями в 2012 году стали: Май – визит Генерального директора ЮНЕСКО г-жи Ирины Боковой в качестве почётного гостя IV Съезда лидеров мировых и традиционных религий. Во время визита, Г-жа Бокова встретилась с г-ном Нурсултаном Назарбаевым, президентом Республики Казахстан, а также посетила выставку Казахстанской Национальной Федерации клубов ЮНЕСКО; Июнь – проведение Международного Форума

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

по постконфликтному образованию «Учимся жить вместе». Основная цель Форума - поддержка образовательных инициатив и сбор лучших практик в контексте предотвращения стихийных бедствий и конфликтов в странах Центральной Азии и СНГ. Участие министров образования стран участниц ЕврАзЭС подчеркнуло важность и значимость темы Форума и содействовало продвижению совместных инициатив и мероприятий по достижению образования для всех. Июль – Коргалжинский биосферный резерват включен во Всемирную сеть биосферных резерватов ЮНЕСКО. Октябрь - Международная конференцию «Алма-Ата+20» посвященная двадцатилетнему юбилею Алма-Атинской декларации о содействии развитию независимых и плюралистических средств информации в Азии. Цель конференции – это распространение самовыражению. Конференция способствовала диалогу законодателей с представителями СМИ о создании благоприятных правовых условий для работы общественного вещания и общинных СМИ. Декабрь – открытие Регионального гляциологического центра при Институте географии МОН РК. Деятельность Центра будет связана с решением проблем воды в Центрально-Азиатском регионе и расширением научного сотрудничества на региональном и глобальном уровне, направленного на разработку приоритетов Международной гидрологической Программы ЮНЕСКО и достижения Целей Развития Тысячелетия. Таким образом, сотрудничество независимого Казахстана с ЮНЕСКО с самого начала основывалось на желании активно и плодотворно интегрироваться в международное пространство через коммуникационно-информационные процессы в мире. Безусловно, при этом особая роль принадлежит таким ключевым сферам человеческой деятельности как образование, наука и культура – областям прямой компетенции ЮНЕСКО. Сегодня, связи ЮНЕСКО с Республикой Казахстан стали еще прочнее и динамичнее. Ощутимые результаты нашего сотрудничества с Республикой Казахстан во многом обусловлены тем большим вниманием, которое неизменно уделяется ему как руководством суверенного Казахстана, так лидерами ЮНЕСКО, ООН в целом. Казахстан является членом Исполнительного Совета ЮНЕСКО.


МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ РК С МИРОВЫМ СООБЩЕСТВОМ

135

ЮБИЛЕЙНЫЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ ПРОЕКТ «Казахстан-Туркменистан: 20 лет сотрудничества» Магтымгулы Акмырадов, Чрезвычайный и Полномочный Посол Туркменистана в Республике Казахстан

Туркменистан и Республика Казахстан: 20-ая годовщина установления дипломатических отношений

5

октября 2012 года исполнилось 20 лет со дня установления дипломатических отношений между братскими государствами Туркменистаном и Республикой Казахстан. Межгосударственные отношения Туркменистана и Казахстана со времени их установления основаны на принципах братской дружбы, добрососедства и взаимного уважения. С первых дней обретения государственной независимости сотрудничество с Казахстаном Туркменистан относил к разряду приоритетных направлений своей внешней политики. За 20 лет дипломатических и добрососедских отношений между Туркменистаном и Казахстаном не было и нет ни одного нерешенного или проблемного вопроса, а сложившуюся ситуацию на дружественной туркмено-казахстанской границе, пожалуй, можно ставить в пример, как границу мира во всем Центрально-Азиатском регионе. Туркменский и казахский народы связаны общими корнями - языком, историей, культурой. Нас объединяет близость традиций и менталитета, что в свою очередь определяют схожесть подходов в вопросах внешней и внутренней политике. Именно поэтому отношения с Казахстаном занимают важное место во внешней политике Туркменистана. Необходимо отметить, что и Туркменистан и Республика Казахстан в последнее время играют все более активную роль не только в Центрально-Аазиатском регионе, но и на международной арене. Страны поддерживают международные и региональные инициативы друг друга. В короткий по историческим меркам промежуток времени под руководством Президента Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедова наша страна заняла достойное место среди государств

м с богатейшим ресурсным мира и экономическим потенциаллом. И сегодня Туркменистан и известен в мире как динамично рразвивающееся, политически сстабильное государство с неууклонно растущим уровнем б благосостояния народа. Туркмено-казахстанское ссотрудничество, выстраиваем мое на принципах дружеского рравенства и взаимной выгоды, ррегламентируется солидной д договорно-правовой базой, оотвечающей духу социальноээкономических реформ, провводимых как в Туркменистане, ттак и в Казахстане. Так, за 20 лет дипломатичесских отношений между Туркменистаном и Республикой Казахстан подписано более 50 договоров и соглашений, направленных на развитие двусторонних политических, экономических, гуманитарных связей, среди которых особое место занимает Договор о дружественных отношениях и сотрудничестве. Данный Договор способствовал тому, что взаимопонимание еще более возросло, причем по всему спектру вопросов - как международных и региональных, так и касающихся обеспечения мира и безопасности, так и развития торгово-экономических отношений, налаживания гуманитарно-культурного сотрудничества. Прошедшие годы сотрудничества между нашими странами были ознаменованы высоким уровнем межгосударственного диалога и характеризуются взаимной поддержкой и доверием на международной арене. Сегодня у наших стран имеется огромный потенциал для развития взаимовыгодного торгово-экономического сотрудничества. Объем взаимного товарооборота за январь-июнь 2012 года увеличился на 39,7% по сравнению с аналогичным периодом прошлого года. Из Туркменистана экспортируются в основном


136

минеральная, химическая и текстильная продукция, а в импорте преобладают металлоизделия, природный, древесина и изделия из нее, металлопрокат, а также мука, мучные и кондитерские изделия. Поступательно развиваются и традиционно братские отношения между лидерами наших стран. Взаимные визиты глав государств - Гурбангулы Бердымухамедова и Нурсултана Назарбаева, а также их встречи в рамках международных саммитов придают мощный импульс поступательному развитию дружеских отношений между Туркменистаном и Казахстаном. Эти встречи определяют и выверяют форматы сотрудничества, позволяют вывести политические и особенно экономические связи на качественно новый, более высокий уровень взаимопонимания и сотрудничества. При этом активная работа Межправительственной казахстанско-туркменской комиссии по экономическому, научно-техническому и культурному сотрудничеству наполняет сотрудничество конкретными рекомендациями и предложениями для повышения взаимодействия между странами. Туркменистан и Казахстан развивают успешное сотрудничество в топливно-энергетическом секторе, в сфере транспорта и коммуникаций, торговле и инвестиций и банковском секторе. Ярким примером экономического сотрудничества является Трансазиатский газопровод Туркменистан-Узбекистан-Казахстан-Китай мощностью 40 миллиардов кубометров в год, который обеспечивает взаимовыгодный экономический интерес и энергетическую безопасность в Азии. А завершение строительства Трансконтинентальной магистрали Казахстан - Туркменистан Иран с выходом на Персидский заливе открывает

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

ещё более широкие возможности для сотрудничества в транспортном секторе. В связи с созданием на Каспии морского торгового флота Туркменистана и реконструкцией морского порта в г.Туркменбаши открываются большие перспективы в плане морского грузового и пассажирского сообщения между Актау и Туркменбаши, включая паромное сообщение, что также послужит взаимовыгодному развитию торгово-экономических связей между нашими странами. Важным фактором многопланового туркмено-казахстанского диалога является его культурно-гуманитарная составляющая. Обе страны проявляют заинтересованность в дальнейшем расширении культурно-гуманитарных связей, налаживании регулярного обмена творческими коллективами, студентами, школьниками, специалистами, в том числе и на уровне приграничных областей и велаятов, проведении совместных фестивалей, конкурсов. Культурно-гуманитарное взаимодействие, безусловно, будет способствовать укреплению межнационального согласия в наших государствах, в которых проживают казахская и туркменская диаспоры. Сложившееся за годы Независимости тесное сотрудничество между нашими государствами в различных сферах и в дальнейшем будет успешно развиваться и укрепляться на благо народов Туркменистана и Казахстана. В заключение хочу искренне поздравить всех с наступившей юбилейной датой 20-летия установления дипломатических отношений и сердечно пожелать нашим народам исполнения всех устремлений и желаний, мира, чистого неба, процветания и удачи.


МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ РК С МИРОВЫМ СООБЩЕСТВОМ

137

 КАЗАХСТАН И ТУРКМЕНИСТАН: цифры и факты Казахстан и Туркменистан связывает не только географическая, но и родственная культурно-историческая близость народов двух стран. Заложенные предками принципы взаимного уважения и добрососедства после обретения государственного суверенитета Казахстаном и Туркменистаном были не только сохранены, но и приумножены. Об этом свидетельствуют конкретные факты и статистические данные, которые отражают динамичный рост и укрепление взаимоотношений двух государств. Справка: Дипломатические отношения между Республикой Казахстан и Туркменистаном были установлены 5 октября 1992 г. С 1996 г. в столице Туркменистана Ашхабаде функционирует Посольство Республики Казахстан. С 1999 года в столице Республики Казахстан Астане работает Посольство Туркменской Республики. С 22 сентября 2008 г. – Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Казахстан в Туркменской Республике является Оразбай Асхат. С 25 февраля 2010 г. - Чрезвычайным и Полномочным Послом Туркменской Республики в Республике Казахстан является Акмырадов Магтымгулы.

I.ПОЛИТИЧЕСКОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО  Договорно-правововая база казахстанско-туркменских отношений, включает более чем 65 документов. Основополагающими из которых являются Договор о дружественных отношениях и сотрудничестве от 19 мая 1993 г. и Декларация о развитии дальнейшего сотрудничества от 27 февраля 1997 г.  Дружественный характер казахстанско-туркменского диалога во многом обусловлен личными доверительными отношениями, которые сложились между лидерами двух государств, так: - в апреле 2002 г. Нурсултан Назарбаев участвовал в работе первого Саммита глав прикаспийских государств, который состоялся в Ашхабаде. - в мае 2007 года Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял участие в работе трехстороннего российско-казахстанско-туркменского Саммита в г. Туркменбаши. - 11-12 сентября 2007 г. состоялся официальный визит Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в Туркменистан. - 13-14 декабря 2009 г. Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев осуществил рабочий визит в Туркменистан, где принял участие в торжественной церемонии ввода в эксплуатацию газопровода «Туркменистан-Узбекистан-Казахстан-Китай».  В свою очередь, лидеры Туркменистана также неоднократно посещали Казахстан, так: - В 1997 и 2001 гг. Первый Президент Туркменистана Сапармурат Ниязов нанес официальные визиты в Казахстан - В феврале-марте 2002 года Глава государства Туркменистан Сапармурат Ниязов принял участие в неформальной встрече Глав государств-участников СНГ в Алматы. - В мае 2007 г. Нынешний Президент Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедов посетил Казахстан с государственным визитом. В ходе данного визита было подписано шесть двусторонних документов, основные из которых – Совместное заявление Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева и Президента Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедова, а также Договор между Республикой Казахстан и Туркменистаном о торгово-экономическом, научно-техническом и культурном сотрудничестве до 2020 года. - 6 июля 2008 г. Президент Гурбангулы Бердымухамедов принял участие в неформальном Саммите глав государств в Астане и в праздновании 10-летия Астаны. - 28 апреля 2009 г. состоялся визит Главы государства Туркменистан Гурбангулы Бердымухамедова в Казахстан для участия в Саммите государств-учредителей Международного фонда по спасению Арала.  11 сентября 2009 г. Президент Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедов принял участие в неформальном Саммите глав государств Казахстана, России, Азербайджана и Туркменистана в Актау.  1-2 декабря 2010 г. В Астане Президент Туркменистана Гурбангулы Бердымухамедов принял участие в Саммите ОБСЕ.  29 марта 2012 г. в Ашхабаде состоялись консультации между министерствами иностранных дел Республики Казахстан и Туркменистана на уровне заместителей министров.  9-10 мая 2012 г. состоялся рабочий визит Министра иностранных дел Республики Казахстан Ержана Казыханова в Туркменистан, в ходе которого прошли встречи с Президентом Туркменистана


138

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

Гурбангулы Бердымухамедовым и заместителем Председателя Кабинета Министров – Министром иностранных дел Туркменистана Рашидом Мередовым.

II. ЭКОНОМИЧЕСКОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО По данным таможенной статистики, объем товарооборота Республики Казахстан и Республики Туркменистан за 2011 г. составил 182,9 млн. долл. США (экспорт – 116.2 млн.; импорт – 66.7 млн.) и по сравнению с 2010 годом повысился на 80,9%. За семь месяцев 2012 года указанный показатель достиг уровня 168,2 млн. долл. США (экспорт – 68,3 млн.; импорт – 99,9 млн.). В казахстанском экспорте преобладает в основном продукция растительного происхождения, табак, мука и химическая продукция, а в импорте – минеральная и химическая продукция. В экспорте Туркменистана преобладают в основном нефтепродукты, хлопок и текстильная продукция, природный газ (транзит), насосы жидкостные, строительные грузы, а в импорте – металлоизделия, фосфат кальция природный, древесина и изделия из нее, металлопрокат, а также мука, мучные и кондитерские изделия, соки фруктовые. 26-27 мая 2010 г. в Ашхабаде состоялась Торговая миссия Казахстана в Туркменистан, организованная Национальным Агентством по экспорту и инвестициям «Kaznex Invest» МИНТ РК и Торговопромышленной палатой Туркменистана. Очень важным механизмом, способствующим развитию казахстанско-туркменского сотрудничества в торгово-экономической сфере, является деятельность двусторонней Межправительственной комиссии по экономическому сотрудничеству (МПК). В 2001 и 2007 г. в Ашхабаде прошли I и II заседании МПК по торгово-экономическому, научнотехническому сотрудничеству. В апреле 2009 г. в Астане состоялось III заседание МПК. В ходе этого заседания стороны рассмотрели актуальные вопросы двустороннего взаимодействия в экономической и культурно-гуманитарной сфере. 27 августа 2012 г. в Астане состоялось IV заседание казахстанско-туркменской межправительственной Комиссии по экономическому, научно-техническому и гуманитарному сотрудничеству (Сопредседателями Комиссии являются: с казахстанской стороны – Министр нефти и газа РК С.Мынбаев, а с туркменской - Заместитель Председателя Кабинета Министров Туркменистана Б.Ходжамухаммедов).

III.КУЛЬТУРНО-ГУМАНИТАРНОЕ СОТРУДНИЧЕСТВО Между Казахстаном и Туркменистаном достаточно динамично развивается культурно-гуманитарное сотрудничество. Этому во многом способствуют не только исторически сложившиеся родственные отношения между казахским и туркменским народами, но и компактное проживание на территории Туркменистана казахской диаспоры. Одним из эффективных инструментов в продвижении межгосударственного сотрудничества в культурно-гуманитарной сфере является поочередное проведение Дней культуры Туркменистана в Казахстане и Казахстана в Туркменистане. С 25 апреля по 2 мая 2008 г. в городах Алматы и Астана были успешно проведены Дни культуры Туркменистана в Казахстане. В рамках культурных мероприятий состоялись гала-концерты с участием ведущих мастеров искусств Туркменистана, показ спектаклей, демонстрация туркменского кино, выставка экспонатов Национального музея, а также Форум деятелей культуры и интеллигенции двух стран. С 6 по 9 июня 2009 г. проведены Дни культуры Казахстана в Туркменистане, программа которых также включала демонстрацию лучших произведений современного казахстанского кинематографа, концерты популярных деятелей искусств Казахстана и другие культурные мероприятия. Прошедшие Дни казахстанской культуры внесли значительный вклад в развитие и углубление казахстанско-туркменского сотрудничества в культурно-гуманитарной сфере. В настоящее время в Казахстане действуют Туркменский общественно-культурный центр в Алматы, Мангистауской, Костанайской и Карагандинской областях, которые активно участвуют в деятельности Ассамблеи народа Казахстана. В целом, казахстанско-туркменские отношения имеют перспективу позитивного развития. Совместная работа различных ведомств двух стран в будущем позволит найти точки соприкосновения интересов по различным вопросам как двустороннего, так и регионального и международного характера.


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ

 ФОТОСЕССИЯ: «Казахстан-Туркменистан: 20 лет сотрудничества»

139


140

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ


141


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

142

Айдарбек Туматов, Директор департамента Азии и Африки Министерства иностранных дел Республики Казахстан

Казахстан и страны Азии: состояние и особенности сотрудничества

Н

а фоне практически завершившегося процесса европейской интеграции мировое экспертное сообщество все чаще говорит о формате единого азиатского пространства как определяющем факторе будущего развития международных отношений. На современном этапе глобализации центр экономической и политической тяжести все больше смещается в Азию. Азиатская экономика рассматривается в качестве одного из основных движущих элементов глобального развития. Азиатский континент является самой большой частью света, где проживают около 4 млрд. человек, что составляет более половины населения планеты. За последние два десятилетия доля развивающихся стран Азии в мировой торговле удвоилась и в разрезе мирового ВВП возросла в три раза. В группе «G-20» континент представлен шестью государствами (КНР, Япония, Индия, Республика Корея, Индонезия, Саудовская Аравия). Экспертные прогнозные оценки свидетельствуют о том, что в ближайшей перспективе азиатские страны будут демонстрировать позитивную динамику экономического роста и индустриализации. В этих прогнозах немаловажное значение отводится давлению демографического фактора, который ориентирует социально-экономическую политику азиатских государств на расширение трудовой занятости, развитие внутреннего рынка потребления, сельской инфраструктуры и агропромышленной интеграции. Продолжающаяся высокими темпами индустриализация сегодня привела к тому, что эта часть света превратилась в «мастерскую мира». В обозримом будущем в Азии будет производиться свыше трети выпускаемой в мире продукции, а ее экономика будет сопоставима по своему размеру с экономиками США и Европы вместе взятыми. Крупнейшие страны континента осуществляют активную внешнеэкономическую политику, импортируют значитель-

н ные объемы углеводородов и д других сырьевых ресурсов. В настоящее время наряду с гглобализацией все отчетливее п проявляются процессы регион нализации. Определяющей глоб бальной тенденцией развития м международных отношений сстановится экономическая инттеграция азиатских регионов в ф формате единого пространства, и это открывает новые возможн ности для наращивания казахсстанской внешнеэкономической п политики. Азиатский вектор традиционн но занимает одно из приоритетн ных мест во внешней политике Р Республики Казахстан. Это связано как с географическим положением нашей страны, так и доминирующим трендом усиления роли континента в мировой экономике и политике. Выход на международную авансцену Китая и Индии дополнил картину «прорыва Азии в третьем тысячелетии», начатого еще в ХХ веке Японией, Южной Кореей и некоторыми государствами АСЕАН. Ощутимое влияние на глобальные экономические процессы оказывает политика ОПЕК, решающая роль в которой принадлежит нефтедобывающим странам арабского мира. Рост потребления в странах Азии стал главным локомотивом развития международной торговли в последние десятилетия. По размеру экономики на втором и третьем местах в мире находятся Китай и Япония. Благодаря высоким темпам индустриализации продолжает улучшаться структура экспорта азиатских стран, в которой преимущественно представлена продукция обрабатывающей промышленности с растущим удельным весом высокотехнологичных товаров. На этой волне стремительно продвинулись вперед Китай, Япония, Южная Корея, Сингапур, Малайзия, Индия и Индонезия. Кроме того, Азия является лидером по внедрению «зеленой энергетики» и применению альтернативных источников энергии. Вместе с тем экономический и технологический бум в ряде стран Азии не привел к укре-


МЕЖДУНАРОДНЫЕ ОТНОШЕНИЯ РК С МИРОВЫМ СООБЩЕСТВОМ

плению стабильности на континенте, напротив, в определенной мере он стал катализатором усиления внутриконтинентальной конкуренции. Более того, социальное неравенство и расслоение в обществе в ряде государств привели к мощным потрясениям, в качестве примера мы наблюдаем события «арабской весны» 2011 года. Наша страна с обеспокоенностью воспринимает происходящее в ряде стран Северной Африки и Ближнего Востока. Массовые выступления под лозунгами политических и экономических реформ стали предвестниками значительных перемен в арабском мире. Недовольство было связано с обострением социально-экономических проблем, ростом безработицы, демографическим фактором, повсеместной коррупцией, а также ущемлением демократических прав и свобод. Все инициативы по реформированию местных экономик носили в целом поверхностный характер. Годами копившиеся проблемы вызвали социальный протест. Нашей стране предстоит еще немало работы, которая требует совместных усилий по продвижению внешнеполитических инициатив Астаны, дальнейшему повышению уровня субъектности Казахстана на международной арене как полноправного участника мировых политических и экономических процессов, а также по привлечению инвестиций и новых технологий, а также расширению деловых контактов с зарубежными партнерами и многое другое. При этом для нас всегда остается приоритетным обеспечение благоприятных внешних условий для динамичного и устойчивого развития Казахстана, повышения уровня жизни и благосостояния нашего многонационального народа. В этом контексте можно сказать, что взаимоотношения Казахстана со странами Азии развиваются очень динамично. Только в текущем году Глава государства совершил два госдуарсвтенных визита в Индонезию (12-14 апреля) и Малайзию (17-18 апреля), официальный визит в КНР (6 июня), рабочую поездку в Сеул для участия в работе Саммита по ядерной безопасности (26-27 марта). Кроме того, 10-11 сентября 2012 года по приглашению Президента Н.Назарбаева состоялся государственный визит в РК Президента Социалистической Республики Вьетнам Чыонг Тан Шанга, 12-14 сентября с.г. - официальный визит Президента Республики Корея Ли Мен Бака в Казахстан. В рамках визита южнокорейского лидера состоялась торжественная церемония запуска строительства Балхашской ТЭС с участием глав двух государств. Вместе с тем, необходимость дальнейшего наращивания объемов товарооборота и расширения инвестиционного взаимодействия обуславливают

143

принятие дополнительных мер по расширению экономического присутствия нашей страны на азиатских рынках. Предусматривается активное сотрудничество с ведущими азиатскими странами в рамках возможностей Международного центра приграничного сотрудничества «Хоргос» и морского порта Актау. В целях диверсификации структуры казахстанского экспорта предусматривается усиление взаимодействия в области создания совместных производств товаров и услуг в сферах машиностроения, химической промышленности, производстве элементов альтернативной энергетики, строительной индустрии, сельского хозяйства, фармацевтики. Наряду с этим, усиление глобальной конкуренции диктует необходимость государственной поддержки отечественных производителей традиционной экспортной продукции, принятия комплексных мер по ее продвижению на новые рынки. В целях продвижения отечественной продукции на азиатских рынках, проведения анализа экономической политики стран региона, изучение торговых законодательств, условий внешнеторговой деятельности, создания и оперативного обновления единой соответствующей информационной базы предусматривается учреждение института торговых представителей в структуре казахстанских загранучреждений. В этой связи также требуется выработка отраслевыми госорганами единой консолидированной политики, соответствующей внешнеэкономическим приоритетам. Расширению доступа казахстанских товаров и услуг на азиатские рынки на недискриминационной основе и в режиме наибольшего благоприятствования будет способствовать вступление Казахстана в ВТО, заключение Соглашений о свободной торговле как с региональными объединениями, так и отдельными странами Азиатского континента в рамках Единого экономического пространства. В заключение хотел бы отметить, что современное место Центральной Азии в мировой системе обусловлено экономико-географической спецификой региона. Имеется богатый минерально-энергетический ресурсный потенциал. Центральноазиатский регион обладает значительными запасами нефти, газа, золота, урана, цветных металлов и др. Доходы от экспорта минеральных ресурсов формируют большую часть бюджетных поступлений, создавая благоприятную инвестиционную атмосферу и способствуя развитию стран региона. Совокупность территориальной обширности Центральной Азии и фактора общей границы с


144

регионами, значимыми для обеспечения глобальной и региональной безопасности, обуславливает необходимость осуществления экспорта и импорта центральноазиатских товаров через соседние территории, преимущественно через Россию, Китай и Иран, обеспечения взаимного свободного передвижения людей, товаров, капиталов и услуг между странами Европы и Азии. Обеспечение безопасности транспортных маршрутов является на сегодняшний день одной из первостепенных задач. Развитие торговли между европейским и азиатским континентами напрямую зависит от повышения эффективности существующей транспортной системы в регионе ЦА. Такие элементы международного грузопотока, как снижение транспортных издержек, своевременность доставок товаров до пункта назначения, должны обеспечиваться совокупностью разных способов транспортировки – наряду с универсальными

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

автомобильными перевозками, которые в ракурсе быстроты доставки малоэффективны на дальние расстояния, необходимо развивать качество и регулярность железнодорожной доставки грузов и товаров. Налаживание транспортных путей, прежде всего железнодорожных маршрутов, отвечает интересам общего экономического развития всех стран азиатского континента и, несомненно, будет способствовать увеличению синергетического эффекта. Нам важно на данном этапе находиться в центре меняющейся обстановки и всецело использовать имеющиеся у нас инвестиционные и торговые возможности, в том числе колоссальный транзитно-транспортный потенциал нашего государства. При правильном использовании и применении этих инструментов мы сможем занять достойное место в мировой экономике, зарекомендовав себя как стабильный и надежный глобальный партнер.


OFFICIAL INFORMATION

145

V. МЕЖДУНАРОДНЫЕ ДОГОВОРЫ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН Август – сентябрь 2012 г.  Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации об урегулировании взаимных финансовых вопросов и условиях расчетов в области военного образования и использования испытательных полигонов. (25.11.05. Вступило в силу 03.08.12)  Соглашение об основных направлениях сотрудничества государств – участников Содружества Независимых Государств в области защиты прав потребителей. (19.05.11. Вступило в силу 15.08.12)  Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Королевства Испания о сотрудничестве в борьбе с преступностью. (17.06.11. Вступило в силу 15.08.12)  Соглашение об увековечении памяти о мужестве и героизме народов государств-участников Содружества Независимых Государств в Великой Отечественной войне 1941-1945 годов. (03.09.11. Вступило в силу 22.08.12)  Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Российской Федерации о порядке медицинского обслуживания персонала космодрома «Байконур». (17.11.09. Вступило в силу 15.08.12)  Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Республики Болгария об экономическом сотрудничестве. (03.10.11. Вступило в силу 13.09.12)  Договор между Республикой Казахстан и Республикой Корея о взаимной правовой помощи по уголовным делам и Договор между Республикой Казахстан и Республикой Корея о выдаче. (13.11.03. Вступило в силу 10.08.12)  Протокол о внесении изменений в Статут Суда Евразийского экономического сообщества. (10.10.11. Вступило в силу 08.08.12)


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

146

VІ. КОНСУЛЬСКАЯ СЛУЖБА Омар Мустафин, Консул Республики Казахстан в Джидде (Королевство Саудовская Аравия)

Консульская служба Республики Казахстан в сердце исламского мира - Джидде

М

усульмане называют Джидду древнейшим населенным пунктом в мире, исходя из поверий, что именно на территории города находится захоронение легендарной Евы (Мукбарат умна Хавва). Археологи дополняют, что, по их сведениям, Джидда трансформировалась в город из рыбачьего поселка уже в 6 веке до нашей эры. В настоящее время Джидда с агломерацией более 5 млн. жителей обладает большим значением в политической и экономической системе Саудовской Аравии, а также арабского и мусульманского мира в целом. На территории Мекканской провинции, столицей которой является Джидда, находятся священные для мусульман города Мекка и Медина. Удобное расположение между этими мусульманскими святынями обусловило роль города в качестве ведущего регионального транспортного хаба с главным аэропортом и основным морским торговым портом Королевства. В свою очередь, транзитный потенциал обусловил неофициальный статус Джидды как финансовой и торговой «столицы» Саудовской Аравии с крупнейшей торгово-промышленной палатой в регионе. Политическое значение города подчеркивает расположением в нем штаб-квартир 9 исламских международных и региональных организаций, включая Организацию Исламского Сотрудничества, Исламский Банк Развития, а также около 70 генеральных консульств и дипломатических миссий. Следует заметить, что знойный летний период королевский двор и правительство Саудовской Аравии предпочитает проводить в Джидде. С момента открытия Консульства Республики Казахстан в Джидде с декабря 2008 года приоритетной задачей его деятельности как и всех казахстанских консульских учреждений, является

ззащита прав и интересов каззахстанских граждан на террритории обширного консульсского округа, включающего М Мекку, Медина и Джидду. Как известно, Саудовскую А Аравию ежегодно посещают м миллионы мусульманских п паломников, включая тысячи кказахстанцев, для совершен ния Хаджа и Умры (малого Х Хаджа). Рост численности м мусульман по всему миру с стимулирует ежегодное увел личение потока паломников в Джидду. Количество пилиггримов, посещающих КСА т только для прохождения Хадж увеличилось с 2.4 млн. в жа, 2 2008 году до 2.93 млн. человек в 2011 году. В дополнение к этому, по мнению аналитиков, ежегодно не учитывается около 1 млн. человек, проходящих Хадж без помощи официальных структур. В прошлом, ввиду значительной массовости сезоны Хаджа были нередко омрачены форсмажорными ситуациями, в ходе которых гибли и получали ранения тысячи человек. Достаточно упомянуть последнюю трагедию в ходе одного из ритуалов Хаджа - «Джамарат» в 2006 году, когда в ходе давки погибли 345 человек. В последнее время, благодаря действиям саудовских властей и значительной инфраструктурной модернизации объектов паломничества, подобные ситуации сведены до минимума. Тем не менее, Департамент консульской службы МИД РК и Консульство в Джидде принимают серьезные меры по организации безопасного паломничества из Казахстана. Ежегодно за 6 месяцев до начала Хаджа, оказывается содействие в организации консультаций представителей Агентства по делам религий Республики Казахстан, Духовного управления мусульман Республики Казахстан и туристических компаний с саудовской стороной. Организуются встречи с представителями гостиничных и транспортных ассоциаций,


КОНСУЛЬСКАЯ СЛУЖБА

а также руководством Министерства Хаджа КСА. По итогам переговоров подписывается соответствующий меморандум с указанием квоты, выделенной паломникам из Казахстана. Заблаговременно решаются вопросы по проживанию и транспортировке казахстанских паломников в Мекке и Медине. В 2011 году квота для казахстанских паломников составила 4000 человек, а 2012 году – была увеличена до 5500 человек. В будущем, в случае соответствующего запроса Агентства по делам религий РК и Духовного управления мусульман Казахстана возможно увеличение квоты вплоть до 10 тыс. человек (в соответствии с неофициальным правилом распределения квоты «1 тыс. паломников на 1 млн. мусульманского населения страны»). Несмотря на значительные приготовления казахстанской стороны и принимающего государства, Хадж остается непростой священной обязанностью для мусульман из Казахстана. Осложнения здоровья пожилых паломников, общее снижение иммунитета в связи с нерегулярным сном и питанием, непривычным климатом и т.д. являются основной проблемой. По этой причине, паломники из РК обязаны пройти вакцинацию против сезонного гриппа и эпидемического менингита, а младше 15 лет – дополнительно против полиомиелита. Кроме того, для оперативного реагирования и координации паломничества, ежегодно создается временная Хадж-миссия с участием Агентства по делам религий РК, Духовного управления мусульман Казахстана и Консульства РК в Джидде. С недавнего времени в состав Хадж-миссии в обязательном порядке стали включаться медицинские работники Министерства здравоохранения РК. Наиболее частой причиной обращения за помощью в Консульство является оказание содействия гражданам, отставшим или потерявшим свою группу. Несмотря на простоту вопроса, в условиях крайне ограниченного передвижения транспорта это составляет достаточно сложную задачу, требующую координации с Хадж-миссией и всеми казахстанскими туристическими компаниями. Помимо этого, в аналогичных условиях Консульство помогает паломникам, требующим медицинской помощи, которая, к слову, полностью оплачивается за счет саудовского монарха в его качестве Хранителя двух святынь. В ряду других важнейших задач Консульства с первых дней его открытия стояла подготовка и реализация председательства Казахстана в Совете министров иностранных дел Организации Исламского Сотрудничества в 2011-2012 гг. Помимо ежедневной координации сотрудничества с

147

Генеральным секретариатом ОИС и Исламским Банком Развития, Консульством были предприняты юридические и организационные меры для открытия Постоянного представительства РК при ОИС в 2010 году. Работа в направлении обеспечения казахстанского председательства в ОИС продолжается и после открытия Постпредства на базе Консульства. В свою очередь председательство Казахстана в ОИС оказало значительное влияние на работу по реализации высокого финансово-инвестиционного и торгово-экономического потенциала Джидды, обеспечив узнаваемость Казахстана и его положительный имидж. На этом фоне произошло положительное изменение концепции сотрудничества с группой Исламского Банка Развития и переход от практики разовых договоренностей, к слову – достаточно масштабных, к согласованию долгосрочных планов и стратегии взаимодействия. Это воплотилось в запуске Страновой стратегии партнерства РК и ИБР, которая была принята в ходе визита Президента Исламского Банка Развития Ахмада Мохаммеда Али в Астану 2 октября 2012 года. Кроме того, учитывая роль нашей страны в области продвижения межцивилизационного и межрелигиозного диалога, Консульством налажены хорошие связи со Всемирной исламской лигой (Мекка) для обеспечения активного сотрудничества с этой уважаемой структурой. Неоднократно обеспечивалось участие Генерального секретаря Всемирной Исламской Лиги Абдаллы Абдель Мухсина ат-Турки в очередных Съездах лидеров мировых и традиционных религий, созываемых по инициативе Президента РК Н.А.Назарбаева. Представители ВИЛ также входят в постоянный состав Секретариата Съезда. Необходимо подчеркнуть, что большие возможности открыты в продвижении сотрудничества с представителями саудовских деловых кругов. Определенные шаги в данном направлении уже сделаны с использованием уважаемой в регионе диалоговой площадки Джиддинского экономического форума (ДЭФ). Так, в рамках своего участия в 10-м ДЭФ в феврале 2010 года Заместитель Премьер-Министра, Министр индустрии и торговли РК А.Исекешев встретился с ключевыми представителями деловых кругов Джидды и выступил в ходе специально организованной сессии. Кроме того, в ходе 11-го Форума в марте 2011 года казахстанская сторона была представлена в принципиально новом формате – делегацией бизнесменов Восточно-Казахстанской области. Ожидаются практические результаты. Исламский университет г.Медина и Университет «Умм уль-Кура» г. Мекка набирают популяр-


148

ность среди религиозной молодежи со всего мира, включая казахстанцев. Поэтому в список важных задач Консульства входит работа с казахстанскими студентами религиозных учебных заведений. Регулярно проводятся встречи, организуются культурные и образовательные мероприятия. Консульство обеспечивает возможность участия студентов и членов их семей в политических выборах РК. В заключение хотел бы отметить, что сегодня руководством Министерства иностранных дел и Департаментом консульской службы ставятся новые задачи по дальнейшему облегчению и повышению безопасности прохождения паломничества казахстанскими гражданами. С учетом накопленного опыта работы и взаимодействия всех заинтересованных ведомств, считаю, что

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

данная задача вполне выполнима даже на фоне значительного увеличения количества паломников из Республики Казахстан. Не потеряет своей актуальности и работа по обеспечению взаимодействия с Генеральным секретариатом ОИС, ИБР и другими исламскими организациями в ходе реализации инициатив казахстанского председательства в ОИС, в числе которых предложения Главы государства о создании механизма продовольственной безопасности ОИС, стимулировании малого и среднего предпринимательства и другие. В повестке дня Консульства, также, стоит необходимость значительного укрепления делового сотрудничества с учетом высокого торгово-экономического потенциала Джидды.


КОНСУЛЬСКАЯ СЛУЖБА

149

 Текущий обзор консульской деятельности МИД РК Сентябрь-октябрь 2012 года  3 сентября т.г. на должность Почетного консула Республики Казахстан в Доминиканской Республике назначен Сергей Дмитриев.  4 сентября т.г. в городе Астана по инициативе китайской стороны прошла встреча Директора Департамента консульской службы МИД Республики Казахстан Ы.Дауренбека и заместителя директора Департамента консульской службы МИД Китайской Народной Республики Цуй Айминь по консульским и визовым вопросам.  11 сентября т.г. в Департаменте консульской службы прошла двусторонняя встреча с советником, заведующим консульским отделом Посольства Республики Польша в Казахстане господином Бартош Яблоньским. В ходе встречи польской стороне был вручен проект Протокола о внедрении изменений и дополнений в Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Республики Польша об освобождении владельцев дипломатических паспортов от визовых требований от 29 марта 2007 года.  26 сентября т.г. прошли встречи с руководителем Офиса Посольства и консульского отдела Швейцарской Конфедерации в Республике Казахстан Сюзан Розенкранц. В ходе встреч были подробно обсуждены вопросы двустороннего консульского сотрудничества и визовой политики.  11 октября т.г. в городе Астана прошли очередные консультации по консульско-правовым вопросам между Республикой Казахстан и Российской Федерацией. В ходе указанного мероприятия были обсуждены вопросы исполнения положений Консульской конвенции между РК и РФ от 28 марта 1994 года, Конвенции о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским, семейным и уголовным делам от 22 января 1993 года, защиты прав и интересов граждан двух стран, проблемы, возникающие при пересечений государственной границы гражданами двух стран, а также другие актуальные вопросы, представляющие взаимный интерес обеих сторон. Консультации прошли в духе взаимопонимания и дружбы. В результате переговоров по достигнутым договоренностям был подписан соответствующий Протокол.  15 октября т.г. в Астане в ходе встречи заместителя министра иностранных дел Республики Казахстан А.Ю.Волкова с заместителем министра иностранных дел Китайской Народной Республики Се Ханшэн были обстоятельно рассмотрены вопросы консульских отношений.  В период с 15 по 17 октября т.г. состоялся рабочий визит Ответственного секретаря Министерства иностранных дел Республики Казахстан Р.Жошыбаева в Греческую Республику. В ходе визита было подписано «Соглашение между Правительством Республики Казахстан и Правительством Греческой Республики об отмене визовых требований для владельцев дипломатических паспортов»


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

150

VIІ. ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА Стратегия становления и развития Казахстана как суверенного государства* «Без четкой цели не могут существовать ни человек, ни властные структуры, ни общество. Людей, живущих без осознанного идеала, высокой мечты, неизбежно захватывает стихия мелких, обывательских интересов, сиюминутной материальной выгоды. И, как следствие, наступает общественная деградация. Вот почему столь необходима сегодня четкая и конкретная концепция развития казахстанского общества, дающая каждому возможность увидеть азимуты нашего движения, обрести уверенность в предсказуемости событий, в достижении конечного результата». Стратегия стала одним из первых официальных документов республики, заложивших идеологический фундамент – вопрос самоопределения казахстанской нации. Проводя краткий исторический обзор, стратегия разъясняла, что Казахстан в современных границах исторически был территорией этнического расселения племен, составивших позднее казахскую нацию и контролировавших всю территорию современного Казахстана. Мы официально заявляли, что независимое государство в своем нынешнем виде – не чей-то подарок казахам, а наша историческая родина, исконно казахская земля. Мы дали народу четкие ориентиры. Мы также дали ясный сигнал, что власть будет использовать все конституционные средства для обеспечения унитарной целостности государства, единства и нерушимости его территорий. Это было важное заявление для столь нестабильного периода. Стратегической целью было определено развитие суверенного государства с сильной президентской властью. Молодой республике требовалось очертить четкие контуры государственности. Учитывая опасность потери времени и дальнейшего углубления кризиса, президентская власть позволяла нам сконцентрироваться на решении неотложных проблем и проведении первостепенных реформ в сжатые сроки, не отвлекаясь на уговоры и поиски компромиссов-полумер. В тот период были созданы новые министерства, нацеленные на решение основополагающих задач. Также впервые в истории независимого Казахстана были созданы такие государственные институты, как вооруженные силы, диплома-

тическая и таможенная службы. Были приняты меры по укреплению и определению государственной границы. Все это требовало крупных финансовых ресурсов и решительных действий. С этим документом мы сделали первые и, пожалуй, самые сложные шаги по изменению отношений собственности, преодолевая консерватизм устоявшейся хозяйственной практики и инерцию мышления как отдельных руководителей, так и населения в целом. Стратегия провозглашала два основных экономических принципа. Во-первых, формирование социальной рыночной экономики, основанной на конкурентных началах. Во-вторых, создание правовых и других условий для реализации принципа экономического самоопределения человека. Государство официально заявило о сокращении в перспективе доли государственной собственности до 30-40%. Для достижения поставленных экономических целей предполагалось использование косвенных методов регулирования экономики при реализации соответствующих бюджетной, налоговой, денежно-кредитной и социальной политик. Работа над самим документом шла довольно трудно. Я сформулировал для группы молодых экономистов основные цели и задачи стратегии. По ним они выстраивали проект этого документа. Он многократно обсуждался при мне. Я подключал представителей разных категорий специалистов и моих зарубежных советников. Естественно, консерватизма или, вернее сказать, «застойности мышления» у наших специалистов хватало. Но в конечном итоге получился именно тот текст документа, который был нужен. Стратегия констатировала, что Казахстан переходит от плановой экономики к рыночной, от тоталитаризма к либеральной политике. Многие не понимали нас. Верховный Совет и его руководство требовали пересмотра отдельных принципиальных позиций, мотивируя это тем, что народ не готов принять такие идеи. Я благодарен тогдашнему Вице-Президенту Ерику Асанбаеву, которому было поручено возглавить эту группу. В эту группу были включены молодые экономисты – С. Аханов, У. Шукеев, О. Жандосов, Г. Марченко и другие. Они отстаивали документ перед депутатами Верховного Со-

* См. Книга Президента Республики Казахстан Н.Назарбаева «Казахстанский путь» Глава I: Стратегия независимости, стр.16, (изд.г. Караганда, 2006 г.)


ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА

вета (так назывался советский Парламент) и противостояли консервативной позиции многих критиков, которые не понимали еще сути происходящих перемен или просто боялись всего нового. Дебаты в Верховном Совете были жаркими. Можно сказать, что ключевым идейным моментом Стратегии было такое понятие, как «благосостояние для всех». Автор этой идеи – известный немецкий экономист, министр экономики, а позднее и канцлер ФРГ Людвиг Эрхард. Его называют «патриархом» рыночных реформ Германии, которые имели поразительный эффект. В течение 10 лет германский экономический рост держался на уровне около 8% в год и в то время был наивысшим в мире. Именно благодаря таким результатам реформ Эрхарда в оборот вошло понятие «германское экономическое чудо». Следуя принципу «благосостояние для всех», наше государство объявило, что будет добиваться благосостояния для всех путем обеспечения каждому желающему предпринимательской свободы и возможности приложения сил в любой выбранной сфере деятельности. В таких условиях более способные, трудолюбивые и предприимчивые люди будут достигать более высокого социального статуса в обществе. Одновременно мы обещали повышение трудовых доходов, пенсий и пособий по мере роста и стабилизации экономики, ее интеграции в мировое сообщество. Как показала история, свое обещание мы выполнили. В стратегии мы также объявили о нашем намерении ввести национальную валюту. При этом делалась оговорка, что мы будем рассматривать этот вопрос только после выхода из кризиса и стабилизации экономики. Советский рубль рассматривался как общая валюта переходного периода, потому что тогда мы еще не были готовы к переходу на новую валюту. К тому же все расчеты при товарообмене производились в рублях. И российское руководство обещало на какое-то время сохранить рублевое пространство. Однако в России появились люди, которые хотели поставить нам условия: или постоянно оставайтесь в рублевой зоне или мы разрушим вашу экономику. События последующих восемнадцати месяцев подтвердили наши опасения по поводу рублевой зоны, но об этом я расскажу в последующих главах. В конце 1992 года мало кто верил моим заявлениям, что эта стратегия лишь начало большого пути. В самый разгар кризиса стратегия определила ориентиры для формирования нормального демократического общества с многоукладной рыночной экономикой, открывающей каждому человеку равные возможности самостоятельно-

151

го выбора и экономического самоопределения в реализации своих экономических, социальных и политических интересов. Мы стремились создать общество, где будут верховенствовать закон, воля народа и здравый смысл. Общество, где предприимчивые и умные люди станут состоятельными и успешными гражданами. Несмотря на трудности, встретившиеся нам как в политической, так и в других сферах, на протяжении первых трех лет (1992-1994 годы) Правительство пыталось либерализовать экономику, создать законодательную и институциональную базы рыночных отношений, наполнить рынок потребительскими товарами. Осуществляемая либерализация экономики выявила множество проблем, которые оказали влияние на сокращение производственного и экономического потенциала страны. Это было связано с техническим отставанием экономики и неконкурентноспособностью многих товаров и услуг, отсутствием институтов государственности и рынка, законодательной базы, финансовых и кадровых ресурсов. В этот период было большое количество критических, резких, порой доходящих до абсурда, мнений и суждений со стороны многих зарубежных СМИ, направленных в адрес Казахстана и его руководства. В этих заявлениях остро ставились вопросы о целесообразности ведения реформ в Казахстане, возможности пересмотра границ и прочее. Американские политологи во главе с З. Бжезинским опасались страшных внутренних межэтнических потрясений в виду многонационального состава республики или поглощения нас такими странами, как Россия, Китай, мусульманские государства. Для примера достаточно привести выдержки из книги З. Бжезинского «Великая шахматная доска»: Надо сказать и о том, что тон критики задавала независимая пресса России. На ее страни«Неизбежным становится то, что не только представители элиты, но вскоре и простые люди в этих республиках будут становиться все более и более националистически настроенными и, по всей видимости, будут все в большей степени придерживаться мусульманской ориентации. В Казахстане, обширной стране, располагающей огромными запасами природных ресурсов, но с населением почти в 20 млн. человек, распределенным примерно поровну между казахами и славянами, лингвистические и национальные трения, по-видимому, имеют тенденцию к усилению». (Brzezinski Z., “The Grand Chessboard. American Primacy and Its Geostrategic Imperatives”, 1998)


152

цах особо отличился Владимир Жириновский, который, как и Солженицын, заявлял, что Казахстан – это временное явление, что он не сможет существовать как независимое государство, что якобы права русских в Казахстане ущемляются. Российские неолиберальные политики-экономисты говорили, что Казахстан, потеряв связи с Российской Федерацией, обанкротится и «приползет к России на коленях». История показала, что все эти «предсказания» не сбылись. Более того, спустя десять лет после «…при сохранении нынешней экономической политики, как предсказывают и российские эксперты, Казахстан в недалеком будущем ждет гиперинфляция, а точнее – крах национальной валюты и общая финансово-экономическая катастрофа.<…> летальный исход наступит не позднее марта будущего года». («Независимая газета», 27 мая 1994 года.)

провозглашения независимости во многих сферах Казахстан стал лидером на постсоветском пространстве. Главными достижениями первого этапа реформ в экономической сфере стали сохранение стабильной социальнополитической обстановки в стране, успешное введение национальной валюты, вступление в международные финансовые институты и окончательный отход от принципов административно-командной экономики и, как следствие, признание Казахстана международным сообществом. В период становления и укрепления независимости государства и экономики остро встала проблема нехватки квалифицированных кадров. Нам приходилось ездить по всему бывшему Союзу в поисках казахстанских специалистов – экономистов, юристов, военных, финансистов и др. Многих даже не нужно было убеждать вернуться на родину. Все они являлись профессионалами своего дела и патриотами Казахстана. Именно тогда в Казахстан вернулись многие высококвалифицированные кадры, которые позже заняли высокие посты на государственной службе. Однако наряду с поиском оптимальной экономической модели важно было определиться и с идейными ориентирами. Я суммировал свои размышления в небольшой работе «Идейная консолидация общества как условие прогресса Казахстана», вышедшей в 1993 году. Тогда в массовом сознании царила неразбериха. Но сквозь туман неопределенности маячили три основные перспективы: социалистическая идея, которая была еще очень сильна, традиционализм

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

и либеральные идеи. Нам нужно было выбирать между разными вариантами. Однако именно тогда анализ ситуации убедил меня, что не все готовые варианты развития общества, апробированные многими странами, подходят нам. С социалистической идеей ситуация была более или менее ясной. Тотальный кризис в экономике, политике, межнациональных отношениях был, как говорится, налицо. И мне как человеку, на своем опыте испытавшему статистические «чудеса» социалистической экономики, было ясно, что вперед в прошлое дороги нет. Сложнее было с традиционализмом. Несмотря на то, что традиционализм очень важен для сохранения нации в сфере культуры, он не является выходом в политике. Мне много раз приходилось тогда указывать, что нами категорически не приемлется политическая идеология традиционного типа, которая основана на оживлении архаических форм общественного устройства, родоплеменной психологии. Мне уже тогда была понятна вся опасность разных трайбалистских взглядов и дискуссий. И вся моя практическая политическая деятельность на протяжении полутора десятка лет жестко направлена на пресечение всяких трайбалистских настроений. Между тем традиционализм как политическая идеология неизбежно вел к резкому обострению родоплеменных противоречий. Помню, как в 1993 году группа молодых политологов принесла мне доклад относительно механизмов трайбализма в казахском обществе и его влияния на будущее государства. Доклад был серьезно проработан и детально обрисовывал возможные перспективы. Однако я отложил его в сторону и сказал, что изучать проблему необходимо, как и осуществлять постоянный мониторинг, но не нужно будоражить общество, тем более устраивать по этому поводу общественную дискуссию. Время показало мою правоту. Сложнее было с либеральной идеей. Тогда в начале 1990-х годов либеральная идея казалась многим представителям элиты панацеей от всех болезней. Мне как государственному деятелю нельзя было быть столь легковерным. Да, либеральная идея один из наиболее ярких и зримых вкладов Запада в мировую политическую теорию и практику, да, она стала доминирующей политической идеологией в целых регионах планеты. Однако уже тогда было ясно, что при механическом переносе западной либеральной идеологии в Казахстан ее проводники столкнуться о такое явление как культура – в широком, в том числе и политическом смысле. Нельзя мгновенно изменить ее характер и идеалы. Необходимо постепенно, цивилизованным способом на осно-


ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА

ве реальных реформ преобразовывать тип политической культуры. Напомню, что сказано все это в уже далеком 1993 году. Можно не менять ни одного слова и сегодня в этой характеристике. И столь же четко была предложена система наших ориентиров. Это была сжатая программа. Четыре направления в политической и экономической сфере, четыре направления в сфере идейной консолидации. Я не менял ориентиров, провозглашенных тогда. Судите сами. Первое. Ставилась задача перейти от формально-правовой к реальной независимости. Второе. Стратегическим направлением на этом этапе выбиралось укрепление государственности. У нас ведь только появились атрибуты государственности. Третье. Был выбран курс на системные и полномасштабные экономические реформы. Четвертое. Прагматизм в выборе внешнеэкономических партнеров и прагматическая внешняя политика в целом.

153

Идеологический же срез включал в себя такие четыре пласта. Во-первых, межнациональное согласие. Мы блестяще реализовали эту идею в последующие годы. Во-вторых, внутринациональное единство. Нам удалось избежать раскола самих казахов по жузам и родам, регионам и другим территориальным единицам. Для многих стран, как мы видим сегодня, это остается не просто актуальной, но и даже жесткой политической проблемой. В-третьих, была провозглашена идеология модернизации казахстанского общества. Создание институтов гражданского общества, многопартийности, свободных средств массовой информации, неправительственных организаций – все это входило в систему модернизационной идеологии. Наконец, мы правильно оценили потенциал религиозных движений и четко постулировали необходимость религиозной терпимости и свободы вероисповедания. Все эти положения прошли проверку временем.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

154



Дипломат-Личность

Об Ергали Булегенове

Е

ргали Булегенов, еще ввыборах в первый двухпалатн в раннем детстве проный Парламент Казахстана, б являл отличительные благодаря поддержке, в перввую очередь, этой категории качества – целеустремленгграждан-избирателей города ность, трудолюбие и упорство. Ш Будучи школьником, он постаШымкента, в первом же туре Е вил себе цель стать моряком и Ергали Булегенов выходит п добился этой мечты. Три года победителем из числа десяти ккандидатов в депутаты. отличной службы на военных кораблях в составе ТихоокеСтав депутатом Комитета п анского флота дали ему возпо международным делам, оборроне и безопасности Мажилиса можность стать лучшим сигП Парламента Республики Казахнальщиком флота. Его служба сстан, при распределении полнобыла отмечена специальными м поощрениями от имени замочий ему была предоставлена п местителя Министра обороны почетная миссия курирования ввопросов внешней политики СССР -маршала К.Москаленко сстраны. Здесь необходимо оти командования КТОФ. м Отслужив в армии, он возметить, что комиссиями, неглавил комсомольскую орДосье: Булегенов Ергали выпускник мо- посредственно возглавляемыганизацию одного из круп- сковского Университета дружбы народов ми депутатом Е.Булегеновым, нейших предприятий города им. П. Лумумбы (1984г.). Он, также, закончил были проработаны, а затем и Шымкента – Масложирком- Казахский химико-технологический инсти- приняты Парламентом ряд забината. Затем Ергали Буле- тут (1994г.), Алматинский государственный конов, среди которых особое генович решил поступить в университет им. Абая (1998г.). Кандидат эко- место занимает первый Занаук, владеет испанским языком. кон Республики Казахстан «О Университет Дружбы народов номических Его трудовая биография характеризуется дипломатической службе». им. П.Лумумбы на историко- следующими этапами: филологический факультет.В • Административно-партийная деятель- За работу над этим Законом 1984 году, успешно закончив ность (1986-1995гг.); народный избранник на засе• Парламентская деятельность - Депу- дании Мажилиса Парламента данный университет, получил квалификацию историка, пре- тат Мажилиса Парламента Республики РК был удостоен благодарподавателя истории со знанием Казахстан 1-го созыва, член Комитета по ности тогдашнего Министра международным делам, обороне и безопасиспанского языка. иностранных дел Казахстана ности (1996-1999гг.); По завершении московского Касым-ЖомартаТокаева. • Дипломатическая деятельность - от и отечественных ВУЗов, он за- Советника Департамента до Чрезвычайного После завершения депущитил диссертацию на степень и Полномочного Посла Республики Казахстан татских полномочий в 1999 кандидата экономических наук. в Королевстве Испания и Республике Беларусь, году Ергали Булегенов решил Будучи же партийным деятелем, а также Постоянного представителя Респу- связать свою судьбу с внешБулегенов Е. прошел путь от блики Казахстан при ВТО и Уставных органах неполитическим ведомством. И здесь, вновь проявились инструктора до заведующего СНГ по совместительству (1999-2012 гг.). свойственные ему качества отделом. С обретением независимости нашей страны назначался заместителем, – профессионального подхода к делу. Он послеа затем и первым заместителем Акима Абайского довательно прошел по карьерной лестнице отсорайона города Шымкента. ветника Департамента СНГ до начальника отдела Его деятельность на различных руководящих и начальника управления Комитета по делам СНГ, должностях в партийных и исполнительных орга- принимал самое активное участие в подготовке нах в трудные годы становления Казахстана была и проведении визитов Президента Республики связана с социальной сферой города. Ежедневно Казахстан Н.А.Назарбаева, Премьер-министра он соприкасался и старался решать проблемы РК и Министра иностранных дел РК в ряд стран ветеранов войны и труда, воинов-интернацио- СНГ, в разработке проектов политических докуналистов, пенсионеров, студенческой молодежи, ментов как двустороннего, так и многостороннего врачей и учителей. И не случайно, в 1995 году на форматов сотрудничества.


ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА

В 2001 году, учитывая хорошие организаторские способности, широкий кругозор, богатый опыт государственной службы, Ергали Булегенова назначают советником, а позже советником-посланником Посольства Республики Казахстан в Украине. Именно в этот период укрепились двусторонние казахстанско-украинские отношения,участились взаимные визиты на всех уровнях, расширились межведомственные и межрегиональные связи, вырос товарооборот. Проработав четыре года в Украине, в 2005 году Ергали Булегенов возвращается в Центральный аппарат МИД РК и назначается на должность Директора Департамента по делам СНГ. При непосредственном его участии разрабатывается и в октябре 2007 года одобряется Главами государств Концепция дальнейшего реформирования Содружества Независимых Государств и План основных мероприятий по ее реализации. В эти же годы закладывался фундамент договорно-правовой базы Таможенного союза в рамках Евразийского экономического сообщества и ныне функционирующего Единого экономического пространства, расширялось и укреплялось взаимодействие в рамках Организации Договора о коллективной безопасности. Особое место занимал российский вектор сотрудничества, пожалуй, самый напряженный и интересный участок работы. Первые годовые Планы действий между Казахстаном и Россией, утверждаемые президентами, разрабатывались непосредственно при участии Е.Булегенова. Накопленный опыт дипломатической деятельности, как в Центральном аппарате МИДа, так и за рубежом, недюжие организаторские способности, а также хорошее знание испанского языка, заложенное в годы обучения в Университете Дружбы народов им. П.Лумумбы, явились основными мотивами его назначения Указом Президента Казахстана в июне 2008 года Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Казахстан в Королевстве Испания и Постоянным Представителем Республики Казахстан при Всемирной туристской организации по совместительству. Этот период жизни стал ярким,плодотворным по содержанию этапом его дипломатической деятельности. Благодаря установленным личным контактам с руководством Королевского двора, руководителями министерств и ведомств, парламента Испании были достигнуты заметные результаты в расширении двустороннего сотрудничества. Были осуществлены визиты Президента Республики Казахстан(2008г.), Министра обороны РК (2010г.) в Испанию, Председателя правительства Испании (2011г.), Министра иностранных дел Испании (2009г.), вице-спикера

155

Сената (2010г.) в Казахстан. В 2009 году в Астане успешно прошло очередное заседание казахстанско-испанской межправительственной Комиссии. Испания стала второй европейской страной, с которой Казахстан в 2009 году подписал Договор о стратегическом партнерстве. Активное взаимодействие было налажено в рамках координации действий председательств Казахстана в ОБСЕ и Испании в ЕС в первой половине 2010 года. Испания оказала поддержку Действующему Председателю ОБСЕ в рамках урегулирования кризисов в Кыргызстане в апреле и июне 2010 года, поддержала инициативы РК по всем измерениям ОБСЕ, а также по проведению Саммита ОБСЕ в Астане. Испания стала первой страной Европейского союза, подписавшей в июне 2011 года с Казахстаном Конвенцию в области взаимной правовой помощи по уголовным делам и Договор о сотрудничестве в борьбе с преступностью. Также, впервые из европейских стран Испания в 2010 году дала разрешение на временную экстрадицию из страны казахстанского гражданина, совершившего преступления как в Казахстане, так и в Испании. Организованный Ергали Булегеновым в 2010 году Клуб Друзей Казахстана в Испании, объединивший видных испанских политических и общественных деятелей, депутатов, среди которых вице-спикер Сената Хуан Хосе Лукас, бывший Министр иностранных дел Испании Марселино Ореха и другие, показал свою эффективность при проведении различных имиджевых для Казахстана мероприятий, в том числе при участии его членов в наблюдениях за президентскими выборами в качестве независимых наблюдателей в Астане в 2011 году. При этом необходимо отметить их беспристрастные и объективные положительные оценки по итогам выборов при встречах с журналистами средств массовой информации не только в Казахстане, но и в регионах Испании. Особое внимание уделялось Послом расширению двустороннего торгово-экономического сотрудничества, что сказалось на значительном росте товарооборота между двумя странами. Если в 2008 году товарооборот составил 700 млн. долларов США, то в 2011 году показатели превысили 1,2 млрд. долларов США. Свою лепту по продвижению заявки Казахстана на проведение Всемирной выставки «ЭКСПО-2017» в Астане Ергали Булегенов заложил еще в декабре 2010 года, проведя в Мадриде первую зарубежную публичную презентацию для широкой аудитории и получив официальную поддержку испанских властей кандидатуре Казахстана.


156

Придавая важность ознакомлению общественности Испании с трудами Первого Президента Казахстана Нурсултана Назарбаева, рассказывающими о становлении и развитии нового независимого государства – Республики Казахстан, Ергали Булегеновым впервые был организован перевод и издание на испанском языке его книг «Казахстанский путь» и «Казахстанский путь: от стабильности через модернизацию к процветанию», пролог к которым написали известные люди, бывший Генеральный секретарь ЮНЕСКО Федерико Майор Сарагоса и признанный в Европе экономист Рамон Тамамес. Презентация этих книг вызывала большой интерес у испанской аудитории в различных регионах Испании. Будучи Постоянным Представителем Республики Казахстан при Всемирной туристской организации ООН Ергали Булегенов установил тесные дружеские и деловые отношения с руководством этой международной организации, участвовал в различных заседаниях, проводя большую имиджевую работу, что способствовало успешному проведению в Астане в октябре 2009 года 18-ой сессии Генеральной Ассамблеи ЮНВТО. Генеральный секретарь ЮНВТО Талеб Рифай неоднократно принимал участие в проводившихся в Казахстане крупных мероприятиях. Поэтому следует с уверенностью сказать, что в период работы в Мадриде Посла Е.Булегенова двусторонние казахстанско-испанские отношения перешли на новый, еще более качественный уровень стратегического партнерства. Следующим этапом дипломатической карьеры стало назначение его в январе текущего года Чрезвычайным и Полномочным Послом Республики Казахстан в Республике Беларусь, Постоянным Представителем Республики Казахстан при Уставных и других органах СНГ по совместительству. Это назначение объясняется накопленным дипломатическим опытом работы Е.Булегенова, а также возрастанием роли Беларуси, которая, как и Россия, становится важнейшим стратегическим партнером в силу совместного участия в региональных интеграционных объединениях, как СНГ, ОДКБ, Таможенный союз и ЕЭП с дальнейшим формированием Евразийского экономического союза. За короткое время пребывания в Беларуси в качестве Посла Республики Казахстан Ергали Булегенов в мае 2012 года успешно провел официальный визит Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в Минск, который придал новый импульс двустороннему сотрудничеству. Расширилась договорно-правовая база, значи-

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

тельно участились взаимные обмены визитами делегаций министерств и ведомств, национальных компаний двух стран. Активная деятельность, наполненная различными имиджевыми мероприятиями, открытие в Минске Центра казахского языка, истории и культуры им. Абая, проведение творческого вечера народного поэта Олжаса Сулейменова, круглых столов, пресс-конференций, а также других различных мероприятий, посвященных 20-летию установления дипломатических отношений между Казахстаном и Белоруссией, свидетельствуют о хорошем наступательном настрое Ергали Булегеновича на плодотворную работу в этой близкой нам по духу стране. Как и в Испании, в Минске Е.Булегенов открыл Клуб друзей Казахстана в Беларуси, членами которого также стали видные политические и общественные деятели, с помощью которых Посол Республики Казахстан надеется значительно расширить политические и торгово-экономические отношения между двумя странами. В целом, где бы не находился Ергали Булегенов, его отличает доброжелательность, высокая ответственность и порядочность, глубокая компетентность, требовательность к себе и другим, корректность, умение вникать в суть проблемы и выбирать наиболее рациональные пути их решения. Нет сомнения в том, что его активная жизненная позиция будет способствовать эффективному продвижению и реализации идей Лидера нации – Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева, направленных на региональное объединение государств и народов. Его труд отмечен государственными наградами: многочисленными медалями Республики Казахстан, в том числе медалью «Ерен еңбегі үшін», благодарственными письмами Президента Республики Казахстан, медалями и знаками таких зарубежных государств, как Украина, Испания и Беларусь, а также Грамотой Исполнительного Комитета СНГ. Посол, будучи хорошим и заботливым семьянином, любящим отцом вместе с супругой Шарипой Курбаншаевной - обаятельной, энергичной, всегда гостеприимной женщиной,воспитали двух сыновей – Ержана и Бахытжана. Сегодня, они продолжают воспитывать замечательных пятерых внуков. Так, пожелаем же Послу суверенного Казахстанаи его семье благополучия, творческих успехов в профессиональной деятельности на благо Отечества и народов двух государств.


ИЗ ИСТОРИИ ДИПЛОМАТИИ КАЗАХСТАНА

157

 Летопись Казахстана в цифрах и фактах ХРОНОЛОГИЯ ВНЕШНЕПОЛИТИЧЕСКИХ СОБЫТИЙ РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН В УСЛОВИЯХ СУВЕРЕННОСТИ Январь - февраль 2011 года 20.01.2011 Глава государства Казахстан Нурсултан Назарбаев принял Президента компании «Лукойл» Вагита Алекперова. В. Алекперов проинформировал Президента об инвестициях компании «Лукойл» в нефтедобывающую отрасль Казахстана, которые составили более 6 млрд.долларов США. 08.02.2011 Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев принял Постоянного представителя Республики Казахстан при ОБСЕ Абдрахманова Кайрата Кудайбергеновича. В ходе встречи Кайрат Абдрахманов проинформировал Президента страны об итогах деятельности постоянного представительства в ходе председательства Казахстана в ОБСЕ в 2010 году. Глава государства определил основные задачи Казахстана в качестве члена «тройки» ОБСЕ на 2011 год. 09.02.2011 В Астане Глава государства Казахстан Нурсултан Назарбаев принял Генерального директора компании «Glencore International AG» Айвана Глайзенберга. В ходе беседы был обсужден ряд вопросов двустороннего сотрудничества, инвестиционные проекты компании «Glencore» в Казахстане, вопросы расширения ее деятельности в стране. 21.02.2011 Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев прибыл с государственным визитом в г.Пекин, столицу Китайской Народной Республики. В государственной резиденции «Дяоюйтай» Президент встретился с Председателем Ки-

тайской Народной Республики Ху Цзиньтао. На встрече были обсуждены вопросы двустороннего сотрудничества между Казахстаном и Китаем. 22.02.2011 Продолжается государственный визит Главы государства Казахстан Нурсултана Назарбаева в Китайскую Народную Республику. Президент провел встречу с Председателем Постоянного комитета Всекитайского собрания народных представителей КНР У Банго. На встрече были обсуждены вопросы казахстанско-китайского сотрудничества. 22.02.2011 Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев встретился с Председателем Китайской Народной Республики Ху Цзиньтао. Официальная церемония встречи прошла в Доме народных собраний КНР. По окончании церемонии Президент Республики Казахстан Нурсултан Назарбаев и Председатель Китайской Народной Республики Ху Цзиньтао провели двустороннюю встречу в расширенном составе. Стороны обсудили вопросы дальнейшего развития и укрепления сотрудничества между двумя странами. В рамках встречи было подписано ряд соглашении между Правительством Республики Казахстан и Правительством Китайской Народной Республики. Государственный визит Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в Китайскую Народную Республику стал успешным и прорывным во всех отношениях.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

158

VIIІ. ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...  Пресс-брифинги Министерства иностранных дел Республики Казахстан* 5-8 сентября Уважаемые дамы и господа! С рабочим визитом в Республику Казахстан посетил Премьер-Министр Эстонской Республики Андрус Ансип. В ходе визита прошли вст речи с Пре зидентом Республики Казахстан Нурсулт аном Назарбаевым, Премьер-Министром Каримом Масимовым, заместителем Премьер-Министра Кайратом Келимбетовым, а также с Министром транспорта и коммуникаций Аскаром Жумагалиевым и ВицеМинистром индустрии и новых технологий Альбертом Рау. Стороны обсудили такие сферы сотрудничества, как транспорт и транзит, энергетика, сельское хозяйство, образование, здравоохранение. Стоит отметить, что визит Премьер-Министра Эстонской Республики имеет важное значение, и рассматривается в духе реализации договоренностей, достигнутых на высшем уровне в ходе государственного визита Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева в Эстонскую Республику в апреле прошлого года. 27-28 августа в Таллинне прошло 3-е заседание Казахстанско-Эстонской межправительственной комиссии по экономическому и научно-техническому сотрудничеству, на котором Стороны обсудили нынешнее состояние двустороннего и многостороннего казахстанско-эстонского сотрудничества и рассмотрели перспективные проекты в торгово-экономической и научно-инновационной областях. В этой связи ожидается поездка Андруса Ансипа в Алматы, где состоится бизнес-форум с участием представителей деловых кругов Казахстана и Эстонии.

6-7 сентября Уважаемые дамы и господа! По приглашению Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева состоялся официальный визит Президента Республики Узбекистан Ислама Каримова в Республику Казахстан, в рамках которого прошли двусторонние встречи президентов двух стран. В ходе визита были обсуждены актуальные вопросы двустороннего сотрудничества, а также взаимодействие в рамках международных организаций. По итогам визита было принято Совместного заявления Глав двух государств и подписано ряд двусторонних документов. Данная встреча глав двух государств была нацелена на дальнейшее укрепление уровня двусторонних отношений, развитие полноформатного сотрудничества.

10 сентября Уважаемые дамы и господа! По приглашению Главы государства Казахстан Нурсултана Назарбаева состоялся государственный визит в Республику Казахстан Президента Социалистической Республики Вьетнам Чыонг Тан Шанга В рамках визита прошли встречи высокого гостя с Президентом Казахстана Нурсултаном Назарбаевым в узком и расширенном составе, обсуждены актуальные вопросы двустороннего сотрудничества, реализация ранее достигнутых на высшем уровне договоренностей, а также международные и региональные проблемы. Стороны подписали двусторонние документы, охватывающие различные сферы взаимовыгодного сотрудничества. Первый в истории двусторонних отношений государственный визит Президента Вьетнама в

* Из сообщений Официального представителя Министерства иностранных дел Республики Казахстан Алтая Абибуллаева.


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

Казахстан нацелен на придание нового импульса сотрудничеству между двумя странами. Ранее государственный визит Президента Казахстана во Вьетнам состоялся в конце октября 2011 года.

12-14 сентября Уважаемые дамы и господа! По приглашению Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева состоялся официальный визит Президента Республики Корея Ли Мён Бака в Казахстан. В ходе визита состоялись встречи с высшим руководством страны, в рамках которых Стороны обсудили состояние и перспективы двустороннего сотрудничества в таких областях, как энергетика, обрабатывающая промышленность, высокие технологии, сельское хозяйство, культура, образование и туризм. Кроме того, рассмотрены актуальные международные и региональные проблемы. Это уже третий визит Ли Мён Бака в Казахстан за последние три года. Свидетельством тесного сотрудничества между нашими государствами является и взаимовыгодное торгово-экономическое сотрудничество. Товарооборот между двумя странами в 2011 году составил почти миллиард долларов, южнокорейский инвестиционный портфель по реализуемым проектам превысил показатель в 8 млрд. долларов. Совместное производство технологичных товаров с высокой добавленной стоимостью является ярким примером нашего тесного взаимодействия с южнокорейскими партнерами. Вместе с инвестициями в Казахстан пришли новые технологии, современный уровень квалификации, новое отношение к производству. Одной из отличительных характеристик казахстанско-южнокорейских отношений является наличие прочного культурно-гуманитарного диалога. Наши отношения в этой области достигли высокого уровня, о чем свидетельствуют мероприятия, прошедшие в 2010 и 2011 гг. в рамках Дней Казахстана в Республике Корея и Кореи в нашей стране соответственно. В этом году мы отметили 20-летие установления

159

дипломатических отношений между нашими государствами. Важное значение имеет роль корейской диаспоры в Казахстане, численностью более 100 тыс. человек, которая играет роль своеобразного моста между нашими народами, особенно в культурногуманитарной сфере.

12 сентября Уважаемые дамы и господа! В Астане состоялась юбилейная сессия и четвертая встреча Министров иностранных дел Совещания по взаимодействию и мерам доверия в Азии, посвященная 20-летию СВМДА. В соответствии с Алматинским актом 2002 года, СВМДА осуществляет свою деятельность на основе принципов консенсуса, добровольности, постепенности и комфортности для всех участников. Секретариат СВМДА расположен в Алматы. На основе принятого в 2004 году Каталога мер доверия выстроено взаимодействие в военнополитическом, экономическом, экологическом и гуманитарном измерениях и в сфере борьбы с новыми вызовами и угрозами. Министры обсудили состояние и перспективы СВМДА. Состоялся обмен мнениями по таким актуальным темам, в частности, ситуация на Ближнем Востоке и Северной Африке, в Афганистане, нераспространение ОМУ, противодействие транснациональной преступности, а также приоритеты экономического сотрудничества в рамках СВМДА. Во встрече приняли участие делегации 24 государств-членов СВМДА. В качестве гостей приглашены министры иностранных дел 8 государств и главы 14 международных организаций. Следует отметить, что до 2014 года председателем СМИД СВМДА является Турция. С 2014 года председательство переходит Китайской Народной Республике. На полях Форума запланированы двусторонние встречи Министра иностранных дел Республики Казахстан Ержана Казыханова с главами внешнеполитических ведомств ряда стран.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

160

 События в Казахстане 10-11 октября В Астане состоялся IX-й Международный Евразийский научный форум «Наследие Л.Н.Гумилева и современная евразийская интеграция», посвященный 100-летнему юбилею со дня рождения выдающегося ученого и мыслителя ХХ века. Данное мероприятие организовано ЕНУ им. Л.Н.Гумилева при поддержке Межпарламентской Ассамблеи государств-участников СНГ и Национальной комиссии РК по делам ЮНЕСКО и ИСЕСКО. Основными темами для обсуждения были вопросы исторического и культурного этногенеза народов кочевой цивилизации Евразии, социально-философские и психолого-педагогические аспекты наследия Л.Н. Гумилева, а также современные тенденции и перспективы евразийской интеграции. В научном форуме приняли участие видные ученые и общественно-политические деятели 15 стран Евразии и дальнего зарубежья. Научное сообщество Республики Казахстан представлено ведущими исследователями проблем истории и культуры народов Евразии. Основными целями форума являются осмысление интеллектуального наследия Л.Н. Гумилева и рассмотрение дискуссионных проблем с позиций представителей различных научных направлений, а также обсуждение евразийской идеи в качестве основной платформы интеграции народов Евразии. В качестве параллельных мероприятий Форума проведены семинары и мастер-классы с участием ведущих ученых Республики Казахстан и зарубежных стран. В завершение программы Форума был открыт памятник Л.Н.Гумилеву в г.Астана, посвященного 100-летнему юбилею со дня рождения ученого.


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

161

 События в мире 24-29 сентября Казахстанская делегация приняла участие в общих дебатах 67-й сессии Генеральной Ассамблеи ООН в Нью-Йорке. В сегменте высокого уровня ГА ООН приняли участие около 100 глав государств и правительств, 70 министров иностранных дел. Главной темой сессии стало «Обеспечение разрешения международных споров и ситуаций мирными средствами». Основными темами выступлений государств-членов ООН на 67-й сессии ГА ООН стало поддержание мира и международной безопасности, соблюдение принципов международного права и права народов на самоопределение, верховенство права в решении международных споров. Особое внимание было уделено ситуации в Сирии и на Ближнем Востоке – многие делегации высказались за прекращение Израилем блокады Палестинского государства и вступления Палестины в ООН, а также за возможность мирного и безопасного существования Израиля. Делегация Казахстана в рамках участия на ГА ООН провела ряд мероприятий в качестве Председателя ОДКБ и ОИС. Также, глава казахстанской делегации Кайрат Умаров выступил на заседании высокого уровня по верховенству права на национальном и международном уровнях, заседании высокого уровня по устойчивой энергетике для всех, рабочем обеде в честь Республики Казахстан, от имени Ассоциации внешней политики США (АВП), ежегодной министерской встрече группы друзей Альянса Цивилизаций и Азиатского диалога сотрудничества, третьей министерской встрече группы друзей, объединившихся в борьбе с торговлей людьми и на общих дебатах 67-й сессии ГА, встрече старших должностных лиц Стамбульского процесса (Сердца Азии). Состоялись политические консультации с представителями Государственного департамента США в двустороннем и трехстороннем (с участием Японии) форматах. За время визита в Нью-Йорк глава делегации Казахстана провел двусторонние встречи с главами 22 делегаций. Во время встреч обсуждались вопросы двустороннего сотрудничества, поддержки кандидатуры г.Астаны на право проведения ЭКСПО-2017 и кандидатуры Казахстана в Совет Безопасности ООН на период 2017-2018 гг. В ходе состоявшейся встречи Председателем 67-й сессии ГА Вуком Еремичем была выражена поддержка инициатив Республики Казахстан по открытию в Алматы регионального хаба многосторонней дипломатии, проведению антикризисной конференции ООН в Астане, принятия резолюции ООН о Всеобщей декларации безъядерного мира. В целом участие делегации Республики Казахстан в общих дебатах Генассамблеи ООН позволило довести до мирового сообщества подходы нашей страны к решению актуальных международных проблем и значительно продвинуть такие инициативы Президента Республики Казахстан, как энергоэкологическая стратегия, зеленый мост, антикризисная конференция, всеобщая декларация о безъядерном мире, проект G-Global, кандидатуры г.Астаны на право проведения ЭКСПО-2017 и кандидатуры РК в Совет Безопасности ООН на 2017-2018 гг.

6-7 ноября В США прошли выборы в Президенты. Барак Обама во второй раз выиграл президентские выборы став 45 по счету Президентом, набрав 275 голосов коллегии выборщиков, при необходимых 274 для победы. Ключевой для Барака Обамы стала победа в штате Огайо — одном из «сомневающихся» штатов. После обнародования результатов голосования Барак Обама на своей страничке в микроблоге Twitter поблагодарил избирателей, написав «Это наша общая заслуга. Это – то, как мы вместе провели кампанию». На президентских выборах в США побеждает кандидат, который набирает не менее 270 голосов выборщиков (из 538). Выборы проводятся по системе «победитель забирает все», когда кандидат, набравший простое большинство голосов избирателей в штате, забирает все голоса выборщиков от этого штата. При этом каждый штат располагает определенным количеством голосов выборщиков, равным количеству представителей в конгрессе (два сенатора от каждого штата и несколько конгрессменов, в зависимости от количества округов).


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

162

 Об актуальных проблемах: мнения, позиции и опыт… Бакытжан Жумагулов, Министр образования и науки Республики Казахстан, доктор технических наук, профессор, академик Национальной академии наук Республики Казахстан

Основные тенденции развития современного казахстанского образования, как ключевой фактор успеха

Н

езависимый Казахстан достиг впечатляющих результатов в становлении новой государственности, нерушимой общественной стабильности, неуклонного развития экономики и совершенствования политической системы. Стратегический курс Президента Казахстана Нурсултана Назарбаева уверенно вывел республику в мировое пространство. Преодолевая сложные периоды становления государства, спада производства, мирового экономического кризиса, Казахстан вышел на международную арену с собственными глобальными инициативами, которые открывают новое видение существующего мирового порядка. Наращивая темпы индустриализации, экономика, нашей страны, ежегодно возрастая на 7%, приближается к группе самых конкурентоспособных стран мира. Так, по оценкам британских специалистов, среди 25 самых динамичных экономик первого десятилетия ХХI века Казахстан занимает третье место. Он вошел в список стран, добившихся значительного улучшения в облегчении ведения бизнеса. За последний год в рейтинге «DoingBusiness-2013» наша страна улучшила свои позиции на 7 пунктов и заняла 49-е место. Все это убедительно свидетельствует об успешности реализации политического курса Главы государства. Повышению конкурентоспособности экономики Казахстана, безусловно, способствовали кардинальные реформы в сфере образования и науки. За годы суверенитета в республике выстроена принципиально новая система подготовки кадров, соответствующая современной международной практике. Как известно, наука играет огромную созида-

т тельную роль в истории всего ч человечества, государства и д даже отдельного человека. И Известны слова Луи Пастера, к который отмечал, что «наука д должна быть самым возвыш шенным воплощением Отеечества, ибо из всех народов п первым будет всегда тот, к который опередит других в о области мысли и умственной д деятельности». За годы независимости к казахстанской наукой досстигнуты весомые результаты м международного уровня в ообласти математики, биоттехнологии, фитохимии, нан нотехнологии, металлургии, возобновляемой энергетики, химии, информационных технологий и других. Казахстанскими учеными получено свыше 26 тысяч охранных документов на изобретения, около 650 патентов на полезные модели, 1300 охранных документов на промышленные образцы и т.д. С принятием нового Закона РК «О науке» открыты большие перспективы для дальнейшего развития казахстанской науки. Уже внедрены новая система управления и механизмы финансирования, соответствующие мировому опыту: базовое, грантовое и программно-целевое. Запущена программа базового финансирования вузов и научно-исследовательских институтов, на обеспечение которой в 2012-2014 годах планируется ежегодно выделять свыше 7 млрд. тенге. Созданы Национальные научные советы и Национальный центр государственной научно-технической экспертизы, привлекающие к сотрудничеству ведущих отечественных и зарубежных экспертов для проведения независимой экспертизы научных проектов. Если в 2011 году общий объем финансирования на научные исследования составлял 26,8 млрд. тенге, то в 2012 году он вырос более чем на 70%


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

и составил 48 млрд. тенге. К 2015 году расходы на науку будут выведены на уровень 1%, а к 2020 году – 1,5 % от ВВП, что существенно продвинет Казахстан к показателям развитых стран мира. Сегодня, активно идет процесс формирования интеллектуальной нации. Серьезной инвестицией в будущее страны стала созданная по инициативе Президента Республики Казахстан международная программа «Болашак», которая является краеугольным камнем в подготовке кадров международного уровня. Данная программа насчитывает в своих рядах уже более 4 тысяч выпускников.«Болашаковцы» принесли в нашу страну «золотые зерна» нового мышления, новые подходы в освоении и применении самых современных знаний и технологий. А сама программа «Болашак» стала своего рода брендом Казахстана. В мировой практике столь масштабная программа зарубежной подготовки специалистов стала уникальным явлением, и ее успех признан мировым сообществом. Прогрессивному опыту нашей страны следуют Бразилия, Китай и Россия, недавно запустившие программы подготовки кадров в развитых государствах мира. Известно, что именно человеческий капитал стал основой высокого развития США, Японии и ведущих европейских стран. Поэтому наряду с подготовкой талантливой молодежи за рубежом Глава государства поручил принять системные меры по выявлению и обучению одаренных детей в республике. Уже в 1996 году им была инициировано создание центра «Дарын» и программы по поддержке и развитию школ для одаренных детей. В настоящее время в Казахстане создано уже 115 таких центров. Раскрытие юных талантов, каждодневная работа педагогов с казахстанскими вундеркиндами обеспечили стремительный рост количества наград, завоеванных нашими школьниками на международных интеллектуальных состязаниях. Важной вехой в формировании интеллектуальной нации в Казахстане стало создание Назарбаев Интеллектуальных школ и Назарбаев Университета, где обучение строится полностью по международным параметрам с привлечением ведущих вузов мира. Они призваны стать локомотивами для отечественных школ и вузов, быть эталоном самых высоких стандартов обучения. 20 Назарбаев интеллектуальных школ, создаваемых во всех регионах страны, нацелены на поиск одаренных детей и их профильную подготовку с основным акцентом на точные и естественные науки. Эти школы – в своем роде экспериментальная площадка для апробации новейших методик обучения воспитания, основанных на лучшей мировой образовательной

163

практике. В настоящее время уже сформирована развитая система трансляции их опыта на все школы страны. Новые структуры – центры педагогического мастерства, Национальный центр «Өрлеу» – уже начали переподготовку учителей по международной методике. В ближайшие пять лет ее пройдут 120 тыс. учителей – почти половина всего педагогического корпуса страны. Назарбаев Университет – уникальный для нашей страны научно-образовательный комплекс. Он изначально создан как сплав образования, науки и инноваций. Здесь уже сегодня действуют три научных центра самого современного уровня. Партнерами университета являются лучшие университеты мира, занимающие лидирующие позиции в международных рейтингах. Ученые из разных стран сформировали сильнейший профессорско-преподавательский состав этого неординарного вуза. Радует, что среди них есть и казахстанские ученые, которые обучились и успешно работали в крупнейших мировых центрах, которые теперь сами передают свои знания и опыт нашим талантливым студентам, отобранным в результате серьезного конкурса. Со студентами данного университета мы связываем большие надежды. Органичное соединение учебы и работы в первоклассных лабораториях уже дает ожидаемый результат. С уверенностью можно сказать, Назарбаев Университет – это надежный фундамент для воспитания будущей интеллектуальной элиты Казахстана и площадка для апробации принципиально новых моделей образования. Казахстан наряду с такими странами, как Китай, Россия, США, Англия, Франция, разработал собственные вакцины против птичьего и свиного гриппа. Разработан отечественный противораковый препарат «Арглабин», который официально зарегистрирован и запатентован во многих странах. Ученые республики разработали ряд передовых технологий в сфере производства новых материалов. Создаются кремниевые материалы, наноматериалы, сплавы редких металлов для развития машиностроения, атомной энергетики и других отраслей. На сегодня одобрены 200 наиболее перспективных проектов, из которых 34 проекта рекомендованы Министерством для включения в общенациональный проект «100 казахстанских инноваций» до 2020 года. В целом, комплекс мер, принимаемых в последние годы в сфере образования и науки, позволил Казахстану значительно продвинуться по показателям глобального индекса конкурентоспособности.


164

В 2012 году Казахстан вплотную подошел к осуществлению своей цели – войти в сообщество 50 наиболее конкурентоспособных стран мира. Согласно опубликованному Отчету о глобальной конкурентоспособности стран мира (TheGlobalCompetitivenessIndex 2012-2013) Всемирного экономического форума Казахстан поднялся в общемировом рейтинге с 72-го на 51-е место. Он удивил мир, совершив невероятный рывок вверх на 21 позицию. Из 14 индикаторов образова-

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

ния и науки по 11-ти, позиции существенно улучшены. Казахстан значительно продвинулся по таким индикаторам, как сотрудничество университетов и бизнеса, повышение квалификации персонала, качество научно-исследовательских организаций, качество системы образования. И это еще раз является свидетельством того, что казахстанское образование и наука уверенно выходят на качественно новый уровень в мировом образовательном пространстве.


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

165

Салима Кунанбаева, Ректор Казахского университета международных отношений и мировых языков имени Абылай хана, академик МАН ВШ, профессор, доктор филологических наук

Эффективный «Graduate-recruitment»: опыт КазУМОиМЯ им. Абылай хана в области подготовки кадров

Б

ез повышения качества и эффективности работы системы высшего образования, приведения ее в соответствии потребностям рынка труда, тенденциям мирового экономического развития невозможно обеспечить инновационное развитие и конкурентоспособность страны. Деятельность Казахского университета мировых языков и международных отношений имени Абылай хана (КазУМОиМЯ) осуществляется в общем русле модернизации системы высшего образования Республики Казахстан. В своей деятельности Университет руководствуется основными ориентирами, определенными в ежегодных Посланиях Президента Республики Казахстан Нурсултана Назарбаева, Законом об образовании, Государственной программой развития образования в РК на 2010-2020 г.г, Национальными программами: «Интеллектуальная нация», «Триединство языков» и др. КазУМОиМЯ – инновационно развитый университет, адаптивный к требованиям внешней среды, функционирующий и интенсивно развивающийся академический комплекс коллективных нововведений, действующий в конкурентной среде отечественных и зарубежных основных профильных рынков. Основными видами деятельности КазУМОиМЯ являются научная и образовательная деятельность на основе инновационных технологий и принципов управления. Модернизированный университет обеспечивает подготовку новой генерации иноязычных профессионалов, способных комплексно сочетать исследовательскую, проектную и предпринимательскую деятельность. КазУМОиМЯ осуществляет свою деятельность в интересах повышения образовательного и интеллектуального потенциала населения Республики Казахстан, развития «инновационной способности нации» как ведущих

ф факторов перехода к эффект тивной экономике, основанной н «знаниях», обеспечения на у экономического устойчивого рроста и формирования гражд данского общества. В целях внедрения новых п подходов к организации обр разовательного процесса в ууниверситетах запущены 4 инн новационно-образовательные п программы: экономическая, п педагогическая, переводчикки-синхронисты и професссионализация иноязычной и информационно-обучающей ссреды. Сущностные характтеристики данных программ ззаключаются в их интеграц ции с наукой и практикой, в и их междисциплинарной направленности для развития творческого мышления будущих специалистов. В рамках инновационных программ проводятся научно-исследовательские работы, организуются различного рода мероприятия для активизации познавательной деятельности студентов. Обучение специалистов ведется на 14 иностранных языках. Профессиональная подготовка со знанием иностранных языков осуществляется по 5 направлениям бакалавриата, магистратуры, докторантуры: Образование, Гуманитарные науки, Право, Социальные науки и бизнес, Услуги. Вуз обеспечивает подготовку по 39 специальностям 49 образовательных программ. Функционирует образовательный портал, на котором обучающиеся получают всю учебную информацию, что позволяет наиболее полно реализовать кредитную технологию обучения. Университет является членом 14 авторитетных международных организаций как: Международная Ассоциация Университетов (International Association (IAU)), Международная Ассоциация Университетов Франкофонов, Организация по языкам и культуре государств-участников СНГ. На данный момент успешно проведена международная аккредитация шести образовательных


166

программ международным аккредитационным агентством AQAS (Германия): специальности «Международный туризм», «Переводческое дело», «Иностранный язык: два иностранных языка». Наш университет вошел в сетевой университет стран ШОС как базовый университет УШОС по направлению «Регионоведение». 10-11 мая 2011 года на базе нашего университета прошел Международный Форум «Межкультурный диалог и актуальные проблемы регионоведения в странах СНГ и ШОС». Учебные заведения стран ШОС и СНГ договорились о сотрудничестве в области межкультурной коммуникации и регионоведения. В рамках Форума состоялось совместное заседание Консорциума гуманитарных университетов государств-членов ШОС и Базовой организации по языкам и культуре государств-участников СНГ. В его работе принимали участие представители МИД РК, Центра «Языки и культура государствучастников СНГ», руководители и ученые МГЛУ, КазУМОиМЯ, Российско-Таджикского Славянского университета, Бишкекского гуманитарного университета им. К. Карасаева, а также других научных и образовательных организаций стран Содружества. В завершении Форума был подписан Меморандум о сотрудничестве в области межкультурной коммуникации и регионоведения. Разработана образовательная программа по синхронному переводу в соответствии со стандартами европейских школ переводчиков. Были подписаны контракты, предусматривающие стажировки преподавателей и магистрантов-переводчиков Школы переводчиков при КазУМОиМЯ в ведущих европейских учебных заведениях (Институт переводчиков при университете Страсбург (Франция); Парижская Школа переводчиков при Сорбонском университете (Франция), Школа переводчиков университета Крайова (Румыния); переводческий факультет Московского государственного лингвистического университета (МГЛУ), Женевская Школа переводчиков). В настоящее время по инициативе КазУМОиМЯ проводится подготовительная работа к открытию международного Консорциума школ (бюро) синхронного перевода (Великобритания, Франция, Румыния, Болгария, Китай, Египет и др.). Академическая мобильность студентов осуществляется по следующим направлениям: включенное образование, осуществляемое в течение учебного года на период от 1 семестра до 1 академического года; летнее образование, включающее обучение в период летних каникул, на летних курсах; программа двудипломного образования. КазУМОиМЯ внедряет ряд проектов, по которым предполагается вручение двух дипломов об окончании двух высших учебных заведений для

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

бакалавров и магистрантов: магистерская программа по специальности «Переводческое дело» с вручением двойных дипломов с Университетом Астон (Великобритания); по подготовке бакалавров образования (иностранные языки) с университетом Вайкато (Новая Зеландия); с Шанхайским университетом Международных отношений, Университетом международного бизнеса и экономики в Пекине, Восточным китайским университетом политики и закона, с Уханьским университетом. Совместные магистерские программы осуществляются между КазУМОиМЯ и университетами Китая, такими как Синьцзяньский, Илийский университет, с 5 университетами Кореи, среди них – Университет Каннам, Кюн Хи, Чун-Бук, Тэгу, Чун-АН и другие, с университетами Польши (Познаньская Высшая школа иностранных языков, Ягеллонский университет), с Болгарией (Софийский, Великотырновский университеты), Фрайбургским университетом Швейцарии, университетом г. Генуя и Реджио-ди-Калабрия, Италия и другие. Особую поддержку в осуществлении обмена преподавателями, а также привлечении граждан своих стран к преподаванию языков, проведению лекций, семинаров, участию в конференциях оказывают посольства Франции, США, Южной Кореи, Японии, Польши, Болгарии, Германии, Австрии, Китая, Италии, Испании, Ирана в РК. Разработана и утверждена Программа КазУМОиМЯ по развитию социального партнерства и трудоустройства. Работают Совет работодателей и Ассоциация выпускников. Университет выработал систему взаимодействия по социальному партнерству, начиная от прохождения практики через решение вопросов частичной занятости студентов и стажировок в период обучения до оказания содействия в трудоустройстве. Тем самым решается задача ранней профориентации студентов и адаптации их к рынку труда. Так, студенты специальности «Журналистика» связаны с ТРК «Хабар», а именно, с каналом «Caspionet», который вещает на иностранном языке. Установилась творческая связь с «Media Net», который проводил цикл лекций по спецкурсам «Современная журналистика в Центральной Азии», «Online и интернет-журналистика в Казахстане», «Фриланс и гонзожурналистика», «Блоггинг на английском языке», развивая у них практические навыки журналиста. Специальность «Туризм» с двумя образовательными программами «Менеджмент гостиничного бизнеса» и «Менеджмент туристских предприятий» активно сотрудничает с международными ассоциациями: EURHODIP - The Leading Hotel Schools in Europe (Бельгия), AMFORTH


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

- WorldОтель «Айсер-Евразия», Отель «Айсер», «Silence Beach Resort», «STELLA BEACH», «LARA Resort & SPA Barut Hotels» (Анталья, Турция), туристическими фирмами – «Жана Нур», «Жибек Жолы», «Aura Travel» (Алматы), «Silk Road Kazakhstan Plus», «Max Travel Star», «Астана тур». Учебные планы и образовательные программы этой специальности были скорректированы с учетом мнений и предложений работодателей. Педагогический коллектив вуза немаловажное значение придает и содержанию воспитательного процесса. Студенты нашего вуза всегда найдут занятие по душе. Для них открыт новый студенческий актовый зал на 400 мест; работают 18 коллективов художественной самодеятельности, 19 спортивных секций в новом здании; работают 32 студенческих научных кружка, клубы «Нексус», «Достар». Гордостью вуза является студенческий хор «Песни мира», который занял I место на IХ Московском международном хор фестивале «Звучит Москва». Развитию гражданственности и активной жизненной позиции способствуют

167

студенческие органы самоуправления. В нашем университете с первых дней учебного года проводится воспитательная работа по формированию патриотических чувств, формированию уважения студентов к своему университету. Так, в вузе реализуется инновационно-целевая программа «Формирование казахстанского патриотизма», в рамках которой введены дисциплины «Отантану», «Абылайхановедение». Систематически проводятся интеллектуальные викторины «Знаток Отечества», дебатные турниры «Я - гражданин РК», фестивали, олимпиада «Казахстан – наш общий дом». Стратегическое видение. Элитный вуз мирового уровня, являющийся лидером и методическим центром инновационного развития системы иноязычного образования, обладающий эффективной системой стратегического менеджмента, готовящий высокообразованных, конкурентоспособных, интеллектуальных профессионалов в соответствии с международными образовательными стандартами для преобразований в экономике, основанной на знаниях.


ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

168

Карлыгаш Кондыкерова, Магистр международных отношений, докторант Академии Государственного Управления при Президенте Республики Казахстан

Вопросы реализации международных договоров Республики Казахстан

К

азахстан является участником более 5000 международных договоров. Участие государства в международных договорах накладывает определенные обязательства на государство-участника. С одной стороны, необходимо приводить свое законодательство в соответствие с их требованиями. С другой стороны, предоставлять ежегодные отчеты в соответствующие международные структуры, созданные в рамках отдельных международных договоров. Например, по Конвенции против пыток – перед Комитетом ООН против пыток, по Конвенции о правах ребенка – перед Комитетом ООН по правам ребенка и т.д. Под эгидой ООН действует разветвленная система органов, занимающихся разработкой международных стандартов и осуществлением международного контроля за соблюдением уже принятых документов. Основной формой контроля со стороны международных структур стала процедура представления докладов, установление фактов и рассмотрение споров. Процедура представления докладов в соответствии с требованиями основных конвенций ООН и важнейших международных организаций первоначально рассматривалась государствами как формальное требование. Суть международного контроля включает предоставление государствами-участниками на регулярной основе докладов о ситуации в стране в рамках принятых обязательств по той или иной конвенции (пакту), его обсуждение на заседаниях соответствующего органа, принятие рекомендаций и их выполнение государством. Согласно пункту 1 статьи 4 Конституции Республики Казахстан о действующем праве в Республике Казахстан, не соответствующие Конституции законы, иные нормативные правовые акты, международные договоры, а также другие обязательства Республики не могут входить в

с систему действующего права Р Республики Казахстан и таков выми не являются. При этом, п положения статьи 74 также г гласит, что международные д договоры, признанные не соо ответствующими Конституц не могут быть подписаны, ции, а соответственно ратифицир рованы и введены в действие. За годы независимости Р Республика Казахстан ратифиц цировала более 800 междунарродных договоров. В послании П Президента Республики нар роду Казахстана на 2002 год б были критически поставлены в вопросы: «не слишком ли многго мы берем на себя международных обязательств; все ли они на сегодняшний день отвечают интересам Казахстана; не мешают ли они нам развивать свое национальное законодательство в соответствии с Конституцией Республики?» Иными словами, развитие норм международного права и развитие норм национального права идет с учетом специфики социально-экономического развития страны и решений глобальных проблем, в котором участвует мировое сообщество. Речь должна идти об эффектности качественной международно-правовой норме. А именно: 1. Сама международно-правовая норма должна соответствовать общественному прогрессу, основополагающим принципам современного международного права, тенденции развития международных отношений и сотрудничества государств. 2. Отвечающая современным требованиям и принципам международного права, международно-правовая норма должна соответствовать по содержанию достижениям науки, а по форме и структуре быть удобной и простой, не требующей дополнительного толкования, конкретной для исполнения. 3. Правоприменительная деятельность субъектов международного права, как по времени, так и в пространстве, должна охватывать всю систему международных и внутригосударственных мер


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

и должна быть направлена к современному и добросовестному выполнению международноправовых обязательств. Имплементация норм международного права играют важную роль в целях выполнения основной задачи государства в области реализации норм международных обязательств принятых государством в ходе подписания либо ратификации договора. Статья 27 Венской Конвенции о праве международных договоров от 23 мая 1969 года устанавливает принципиальную невозможность ссылок государств на свое внутреннее законодательство в оправдание невыполнения принятых им международных договорных обязательств. При этом, национальные системы права играют большую роль в обеспечении надлежащего исполнения норм международного права, являясь составным элементом механизма имплементации, а также выступает как гарант должного соблюдения международных обязательств. Эффективность добросовестного исполнения международных договоров зависит от того, насколько добросовестно государства их соблюдают. В этом случае соблюдение требует от государства совершенствовать свое внутреннее национальное законодательство. Необходимо упомянуть, что национальное право должно четко определять направление деятельности государств в области международных договорных отношений, закрепляя полномочия внутригосударственных органов в отношении подготовки, заключения, исполнения и прекращения действия международного договора, Реализация международно-правовых норм обязательная процедура через имплементацию в национальное законодательство. Согласно общепринятому определению, понятие имплементации означает фактическое осуществление международных обязательств на внутригосударственном уровне путем трансформации международноправовых норм в национальное законодательство. Анализируя национальное законодательство можно определить полную имплементацию норм международных договоров в национальное законодательство, а также частичную имплементацию норм, т.е. не полную реализацию. К примеру, основами сотрудничества государств в области воздушной безопасности являются Конвенция о преступлениях и некоторых других актах, совершаемых на борту воздушных судов, заключенная в Токио 14 сентября 1963 года; Конвенция о борьбе с незаконным захватом воздушных судов, заключенная в Гааге 16 декабря 1970 года; Конвенция о борьбе с незаконными актами, направленными против безопасности

169

гражданской авиации, заключенная в Монреале 23 сентября 1971 года; Протокол о борьбе с незаконными актами насилия в аэропортах, обслуживающих международную гражданскую авиацию, дополняющий Конвенцию о борьбе с незаконными актами, направленными против безопасности гражданской авиации, принятую в Монреале 24 февраля 1988 года. Внедрение положений и норм, содержавшихся в перечисленных договорах во внутреннее законодательство Республики Казахстан в полной мере не произошло. В данных конвенциях содержатся детализированные составы преступлений, тогда как в казахстанском законодательстве подробная конкретизация отсутствует. Более целесообразным является обеспечение внедрения международно-правовых норм, конкретизирующее правовое регулирование борьбы против указанных в конвенциях видов преступлений. В области сотрудничества государств по обеспечению защиты ядерного материала от актов терроризма действует Конвенция о физической защите ядерного материала от 1979 года. Согласно нормам данной Конвенции, присоединившиеся к ней государства должны предусмотреть в своем законодательстве ответственность за совершение террористических актов с использованием в той или иной форме ядерного материала. В Уголовном Кодексе Казахстана существуют ряд статьей, которые устанавливают конкретные санкции за совершение тех или иных деяний, предусмотренных положениями этой Конвенции (например, ст. 247 «Незаконное обращение с радиоактивными материалами», ст. 248 «Хищение либо вымогательство радиоактивных материалов», ст. 249 «Нарушение правил обращения с радиоактивными материалами» и др.). В приведенном случае наблюдается наиболее полная имплементация норм Конвенции о физической защите ядерных материала в положения национального законодательства. Указом Президента Республики Казахстан от 24 января 1996 № 2816 Казахстан присоединился к конвенции о борьбе с захватом заложников 1979 года. Требования Конвенции заключается в установлении законодательством стран участниц ответственности за совершение деяний указанных, в этом международном акте. Статья 2 Конвенции приведена в соответствие со статьей 234 Уголовного Кодекса РК «Захват заложника», предусматривающая наказания за преступления, связанные с захватом заложников. В целом формальное требование соблюдено, однако положения, которые бы детально регламентировали порядок оказания помощи потерпевшим лицам, отсутствуют.


170

Международные соглашения как нормативный источник создает предпосылки для возникновения новых правовых норм во внутреннем праве государств. На практике возникают множество вопросов из-за противоречий, возникающих между международным правом и государственным правом имеющие разные правовые системы. Поэтому в юридической природе существуют такие термины как: «трансформация», «адаптация», «модернизация», «адаптированная модернизация», «имплементация», «инкорпорация», «рецепция», «синхронизация», «гармонизация», «унификация», все они направлены на реализацию

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

международных норм на территории государства участника. Политико-правовая система каждого государства уникальна, имеет свою определенную систему построения, которая определяет особенности порядка принятия решений, связанных с заключением договоров, а после их реализации на внутригосударственном уровне. В целом, в процессе осуществления международного сотрудничества появляются новые способы имплементации, поэтому для Республики Казахстан было бы целесообразным использовать все способы реализации международных норм в национальное законодательство.


ПРЕСС-ЦЕНТР ИИС СООБЩАЕТ...

171

НОВЫЕ КНИГИ КАЗАХСТАНА очерки, письма и воспоминания людей, поднявших казахстанскую Магнитку. В коллективной монографии представлены материалы, раскрывающие историю становления и развития Карагандинского металлургического комбината. Издание адресовано широкому кругу читателей.

 Книга «Нефть Казахстана. Вековая история»

Книга «Казахстанская Магнитка: время, люди и судьбы» В октябре 2012 года в г. Темертау Карагандинской области прошла презентация книги «Казахстанская Магнитка: время, люди и судьбы». «Издание «Казахстанская Магнитка: время, люди, судьбы» - это совместный международный проект, подготовленный Ассамблеей народа Казахстана и АО «АрселорМиттал Темиртау». В данной книге собраны статьи, интервью,

В октябре 2012 года в Алматы общественный фонд развития культуры «Алдонгар» презентовала книгу «Нефть Казахстана. Вековая история», автором который является известный нефтяник, общественный и государственный деятель Равиль Чердабаев. По словам автора, «книга ставит перед собой цель донести до читателя наиболее полную картину истории рождения и становления нефтяной промышленности Казахстана, поведать о событиях, повлиявших на дальнейшее развитие экономики республики. В книге повествуется о ярких представителях отрасли: учёных, первооткрывателях, организаторах, простых нефтяниках и рабочих, государственных и общественных деятелях, руководителях отрасли, благодаря доблестному труду которых мы сегодня имеем огромные разведанные запасы углеводородного сырья, развитую высокотехнологичную нефтегазодобывающую и перерабатывающую промышленность». Книга была издана на государственном и английском языках.


172

ВЕСТНИК ДИПЛОМАТИИ

ДИПЛОМАТИЧЕСКАЯ ТЕРМИНОЛОГИЯ

АДАПТАЦИЯ приспособление действующих внутригосударственных правовых норм к новым международным обязательствам государства без внесения каких-либо изменений в его законодательство. ГРАЖДАНСТВО устойчивая политико-правовая связь физического лица с конкретным государством, выражающаяся в совокупности их взаимных прав и обязанностей. ДЕЛИМИТАЦИЯ ГРАНИЦЫ договорное установление линии государственной границы, осуществляемое по картам, как правило, крупномасштабным, с подробным изображением на них рельефа, гидрографии, населенных объектов. При делимитации договаривающиеся стороны проведенную на карте линию границы, как правило, сопровождают подробным ее описанием в самом договоре или в приложении к нему. ДЕМАРКАЦИЯ ГРАНИЦ определение и обозначение линии государственной границы на местности специальными пограничными знаками в соответствии с договорами о делимитации границы и приложенными к ним картами и описаниями. ДЕПОНИРОВАНИЕ передача на хранение депозитарию подлинника международного договора, ратификационной грамоты, документа о принятии, утверждении договора, присоединении к договору или других относящихся к нему документов. Депонирование ратификационной грамоты или других документов, как правило, фиксируется в протоколе о сдаче на хранение документа, составленном в ведомстве иностранных дел государствадепозитария или в секретариате международной организации-депозитария. ДИСКРИМИНАЦИЯ общеправовой термин, обозначающий обычно ущемление прав государств, юридических или физических лиц (по сравнению с другими государствами, юридическими или физическими лицами).


ОФИЦИАЛЬНАЯ ИНФОРМАЦИЯ INTERNATIONAL RELATIONS OF THE OF RK WITH THE WORLD COMMUNITY

173

I. OFFICIAL INFORMATION • Visits to the foreign states, meetings, addresses and interviews

by the President of the Republic of Kazakhstan September – October 2012

6 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev met with Pope Envoy, Dean of the College of Cardinals of the Holy See, Cardinal Angelo Sodano. Nursultan Nazarbayev noted the fruitful cooperation between Kazakhstan and the Vatican, and expressed gratitude to the Holy See for their support

to the Congress of Leaders of World and Traditional Religions and active participation. In turn, Angelo Sodano brought greetings on behalf of Pope Benedict XVI, and emphasized that the Vatican appreciates our country’s contribution to the development of inter-religious harmony and its role in international security, as well as in the field of inter-religious and inter-ethnic dialogue and tolerance. The same day, in Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev met with Prime Minister of Estonia Andrus Ansip. During the meeting, Nursultan Nazarbayev noted that this year marks the 20th anniversary of diplomatic relations between Kazakhstan and Estonia, and expressed interest in mutually beneficial and dynamic cooperation between the two countries. The head of state stressed that last year the economic growth in the two countries exceeded seven percent, and invited Esto-


174

nian companies to take active part in the cooperation with Kazakhstan business. Prime Minister of Estonia thanked Nursultan Nazarbayev for warm welcome and stressed the importance of bilateral cooperation. Andrus Ansip also dwelled on prospects for intensifying relations in various sectors of the economy.

7 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev held the meeting with President of the Republic of Uzbekistan Islam Karimov, who arrived in Kazakhstan on an official visit. After the official ceremony in Akorda, the heads of state held talks in narrow and extended formats. Nursultan Nazarbayev and Islam Karimov discussed issues of political interaction, stability and security in Central Asia, expansion of trade, economic, investment, cultural, humanitarian and cross-border cooperation.

DIPLOMATIC HERALD

The President of Kazakhstan congratulated Islam Karimov and the people of Uzbekistan with an Independence Day and wished success to the country. In turn, Islam Karimov thanked for warm hospitality and expressed his deep respect to Nursultan Nazarbayev and the people of Kazakhstan. At the end, the sides noted the need to strengthen friendly relations and deepen bilateral cooperation. Following the talks, a number of bilateral documents were signed, among which are the Joint statement by President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev and President of the Republic of Uzbekistan Islam Karimov; Agreement between the Government of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Uzbekistan on readmission and transit of persons and its Executive Protocol; Protocol on amendments and additions to the Agreement between the Government of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Uzbekistan on mutual trips of citizens; Protocol on amendments and additions to the Protocol to the Agreement between the Government of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Republic of Uzbekistan on the crossing points of the Kazakhstan-Uzbek border. The same day, after the talks, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev and President of the Republic of Uzbekistan Islam Karimov held the joint briefing. The President of Kazakhstan noted the symbolism of the official visit of the President of Uzbekistan to Kazakhstan held on the eve of the 20th anniversary of diplomatic relations between the two countries. Nursultan Nazarbayev said that trade and economic cooperation between the two countries has sustained growth. Trade turnover over the past year has increased by 24% compared to 2010 amounting to $2 billion. In the first half of this year, it has grown by more than 8% reaching almost $1 billion. Nursultan Nazarbayev also mentioned that during the talks the


OFFICIAL INFORMATION

sides discussed topical issues of regional agenda and interaction within international organizations. Islam Karimov noted with satisfaction the high level of trade between the two countries and agreed with Nursultan Nazarbayev that there are all conditions for a substantial increase in the coming years.

10 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev held the meeting with President of the Socialist Republic of Vietnam Truong Tan Sang.

During the meeting, the sides discussed issues of political cooperation and intensification of contacts in trade, economic, industrial-innovative, investment, cultural and humanitarian spheres. The head of state said that in recent years Vietnam has made significant progress in the socio-economic and political development, as well as on the international arena. Truong Tan Sang noted great satisfaction with his visit and thanked for the warm welcome. Following the meeting, the joint statement of the heads of state was adopted, and the bilateral intergovernmental agreements on cooperation in the field of plant protection, opening of air links, and the memoranda on the establishment of amicable relations between the cities of Astana and Hanoi, on understanding between the National Bank of

175

Kazakhstan and the State Bank of Vietnam were signed.  The same day, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev and President of the Socialist Republic of Vietnam Truong Tan Sang after the talks held the joint briefing. Nursultan Nazarbayev noted that the talks on various issues of intergovernmental partnership and international agenda were held in an atmosphere of trust and understanding. The President of Vietnam confirmed the intention to continue the development of further partnership with Kazakhstan. Truong Tan Sang also said that the signed documents intensify mutually beneficial cooperation and contribute to improving the legal frameworks of the two countries.  The same day, in Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev met with Secretary General of the Collective Security Treaty Nikolai Bordyuzha. During the talks, the sides discussed issues of security in the CSTO space, preparations for the next session of the Collective Security Council and the implemention of the priorities of the Kazakhstan’s chairmanship in the Organization. As the chairman of the Collective Security Treaty Organization, the head of state outlined a number of specific tasks before the Secretary General of the Organization and its working bodies in relation to preparations for the upcoming event.


DIPLOMATIC HERALD

176

12 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev took part in the jubilee session of the CICA. Among the participants of the session were the foreign ministers of the CICA member states and the representatives of international organizations. In his speech, President Nursultan Nazarbayev noted that on October 5, 1992, from the podium of the 47th session of the UN General Assembly, it was proposed to form on the Asian continent an interstate dialogue platform for the development of confidence-building measures in various areas of cooperation.

Kazakhstan invited to consider the establishment of a CICA Standing Committee making corresponding changes in the existing rules of procedure. It was also underlined the need to continue and develop the interaction between CICA and OSCE, which could be translated into a common platform for the EuroAtlantic and Eurasian security, especially that OSCE makes similar proposals to collaborate with CICA. Minister of Foreign Affairs of Turkey Ahmet Davutoglu said that the 20th anniversary of the Organization is a historic moment for CICA.

â&#x20AC;˘ The same day, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev made a formal speech at the jubilee session of the CICA. Speech by President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev at the jubilee session of the CICA (Astana, September 12, 2012) Excellencies, Dear Ministers and Heads of Delegations, Ladies and gentlemen,

The President of Kazakhstan said that over the years, a tremendous job has been completed, significant results were achieved. For the past two years, CICA has considerably expanded its geography. The new members of the Forum are Vietnam, Iraq, Bahrain and Cambodia. Among new observers are Bangladesh and the Philippines. Nursultan Nazarbayev noted that without strengthening confidence among Asian countries it is difficult to make meaningful progress in addressing global security issues. In this regard, it is necessary to maximize the potential of the Forum for joint decision-making on security and cooperation in Asia. The President of Kazakhstan underlined that various multilateral, regional and trans-regional associations are conducting their activities in the AsiaPacific region. In this regard, the head of state expressed the hope that by the time the Fourth Summit of the CICA will take place certain results on the establishment of the Organization will be achieved. In particular, the status of the head of the CICA Secretariat will be raised from the Executive Director to the level of the Secretary General. In addition, the President of

On October 5, 1992, from the rostrum of the 47th session of the General Assembly, I proposed to form on the Asian continent an interstate dialogue platform for the development of confidence-building measures in the various areas of cooperation. Today, two decades later, CICA has become an effective forum of multilateral diplomacy uniting 24 countries that occupy over 90% of the Asian continent, home to half the worldâ&#x20AC;&#x2122;s population. I express my deep gratitude to all the countries for the support to the initiative and a contribution to the development of the organization over the past 20 years. I also congratulate you on the upcoming 20th anniversary of the CICA and thank all the participants for their continued support and invaluable contribution to ensuring a higher efficiency of our Forum. Ladies and gentlemen, Tremendous work has been done and serious results have been achieved during the years-to-date. First, CICA has united the major part of Asian states, which represent different cultures, civilizations and development models. Three Summits and three Ministerial Meetings have been held.


OFFICIAL INFORMATION

Second, the basic documents that created a political and legal framework for cooperation within CICA have been elaborated and adopted. Third, the institutionalization stage of the Forum has been completed. The Secretariat and working bodies are functioning successfully. Fourth, concepts and action plans in all directions of the CICA activity have been adopted. Fifth, the formation of a basis for the expansion of economic cooperation between our countries is in process. The “green light” to the establishment of the Business Council has been given and the CICA Business Forums are being held regularly. Sixth, relations with international and regional organizations and forums have been established. Ladies and gentlemen, In 2010, Kazakhstan passed the chairmanship mandate in CICA on to the Republic of Turkey, which will perform this mission until 2014. Over the past two years, CICA has considerably expanded its geography. Vietnam, Bahrain and Cambodia have becomes new members. Bangladesh and Philippine became observers. We are grateful to the Turkish side for its significant contribution into the development and strengthening of the CICA, as well as for raising its authority on the international arena. Kazakhstan welcomes the intention of the People’s Republic of China to assume the mission of chairing CICA in 2014-2016. I would like to stress that China has unique historic and cultural experience for promoting a complex process of building trust and development of Asian cooperation. I am confident the chairmanship of the PRC will considerably fuel the strengthening and further development of the CICA and will promote a concept of indivisible cooperative security in Asia through multilateral dialogue, consideration of mutual interests and aspiration to the achievement of consensus. Dear participants, The Asian continent is turning into a principal platform of global international relations of the 21st century both by its economic potential and the degree of its influence on world policy. Today, the countries of this region produce more than 57% of the global GDP. At the same time, unfortunately, unsolved interstate problems related to territorial disputes and contradictions have been intensified in Asia. The Asian region is a zone of the biggest con-

177

centration of states possessing nuclear weapons that extensively increase their nuclear potentials. The rapid development of Asian countries is accompanied by aggravation of existing conflicts and increases the level of distrust and geopolitical rivalry. There are still problems of illicit migration and drug trafficking, territorial claims and separatism, religious extremism and terrorism. It is obvious without strengthening trust between Asian countries it will be difficult to achieve considerable progress in addressing global security issues. In this regard, it is necessary to use the utmost potential of the Forum for the joint adoption of decisions on issues of security and cooperation in Asia. Ladies and gentlemen, Kazakhstan is one of the leaders of the nuclearfree world movement. We have made a historic contribution to this process by closing the Semipalatinsk nuclear test site and abandoning nuclear weapon forever inherited by the Republic of Kazakhstan. We urge all states to adopt a Universal Declaration of a nuclear-free world. We understand it takes time to resolve this comprehensive issue. But we have to start this process for the salvation of mankind. The new initiative of Kazakhstan was brought forward at the Global Nuclear Security Summits in Washington, DC and Seoul and the establishment of the IAEA Low Enriched Uranium Bank has generated possible developments. Also, at present, in the framework of the international project “ATOM” initiated by our republic, any person on the Earth can oppose nuclear weapons by signing an online petition to the state governments of the world. To build a world without nuclear weapons is our most important goal. We also believe the complete elimination of North Korea’s Nuclear Program should be solved in frames of the six-party talks. As for the Iran’s Nuclear Program, I would like to emphasize again the solution for this problem is possible through diplomatic methods only. We are holding the present Forum at a critical time for the planet. The global transformation of the world order has started. Serious upheavals in the Middle East and North Africa are a spectacular example of that. Kazakhstan has repeatedly made statements about supporting the efforts aimed at peaceful settlement of the crisis in Syria. We are convinced the future of the country is


DIPLOMATIC HERALD

178

solely in the hands of the Syrian people and therefore, the parties should sit down at the negotiating table. One of the most urgent tasks of our Forum is the implementation of measures aimed at resolving problems of Afghanistan. During its chairmanship in OSCE, Kazakhstan made serious efforts to normalize the situation in the country. We continue to provide all possible assistance to Afghanistan. We teach Afghan youth in Kazakhstan Universities, deliver humanitarian aid and provide financing of construction of social facilities. We are woking on the expansion of transport infrastructure for full involvement of Afghanistan into the system of regional transportation. Also, the work with partners on strengthening the fight against drug production and drug trafficking is improving within international structures. Dear participants and guests, Expert communities are noting more often it is time for major reforms in the world economy as it is at high risk of a new wave of crisis. Kazakhstan calls to radically expand the number of participants in search of global anti-crisis solutions. At my initiative, the G-Global communication platform was established to achieve this goal. There are significant prospects to deepen partnership in the transport sphere. Kazakhstan, as a strong supporter of the Central Asian integration, will be the largest transit and logistics hub in the region, a “bridge” between Europe and Asia. Various multilateral and trans-regional associations are working in the Asia-Pacific region. However, in contrast to Europe with its developed institutions in the field of security, Asia does not have a continent-wide system, like OSCE. In this regard, CICA is acquiring particular significance as an institutional instrument for maintaining security and cooperation in the region. A political and legal basis for an Asian security system have been laid out in the Declaration of Principles, Alma-Ata Act and the CICA Catalogue of CBMs. A consolidated vision of the CICA member states on key issues of security in the world and the region has been developed. All these developments emphasize the Conference has the necessary potential to transform into the organization.

It is in this context that all CICA members should work together in the coming years. I hope we will come with definite results for the establishment of the Organization by the Fourth CICA Summit. By this time, the status of the head of the CICA Secretariat should be raised from the Executive Director to the Secretary General. I propose to consider the establishment of the CICA Standing Committee and introduce relevant changes in the existing Rules of Procedure. It is also necessary to continue developing cooperation between CICA and OSCE, which could transform into the establishment of a common platform for Euro-Atlantic and Eurasian security. Especially that OSCE has made similar proposals for cooperation with CICA. Ladies and gentlemen, Today, as Asia goes through rapid development, as never before we need a universal and efficient institute of security and cooperation. In this context, CICA should take a worthy place in new global architecture of security. For sure, the effectiveness and development of the Forum depends on the active participation of every member of our organization. I hope the joint active work will make our organization effective and efficient. I am convinced there won’t be any unsolved problems in Asia if we employ efficient interaction and creative trust. Understanding of this brings hope and strengthens belief in a promising future of our subcontinent and the entire planet. I thank you for your attention.

13 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev held the meeting with President of South Korea Lee Myung-bak. At the meeting, the heads of state discussed international issues, trade, economic, investment, scientific-technological, cultural-humanitarian cooperation, as well as the prospects for cooperation in the fields of energy, tourism and agriculture. Following the talks, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev and President of South Korea Lee Myung-bak held the joint press briefing for the media. The President of Kazakhstan noted that South Korean companies are actively involved in the im-


OFFICIAL INFORMATION

plementation of a number of major projects in various sectors of the Kazakhstan’s economy. Thus, the assembly of Korean cars was established in Kazakhstan, joint major projects in mining are implemented. Among them are the construction of a gas chemical complex in Atyrau region, development of the oil and gas field “Zhambyl”, exploration of the hydrocarbon deposit Kulzhan. Nursultan Nazarbayev expressed his gratitude to Lee Myung-bak for his contribution to the development of bilateral relations and cooperation between Kazakhstan and South Korea. In turn, President of South Korea Lee Myungbak thanked for the warm welcome extended to the Korean delegation. He stressed that Kazakhstan has a positive impact on the global economic situation being a model of coping with the crisis for many countries. Lee Myung-bak expressed confidence that the visit will become a basis for further strengthening of cooperation. The sides also agreed to make every effort for the sustainable development of cooperation. The same day, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev and President of South Korea Lee Myung-bak took part in the opening ceremony of the construction of the Balkhash thermal power plant. During the opening ceremony of the construction of the Balkhash thermal power plant, the head of state noted that a multibillion dollar project is strategically important for Kazakhstan. He stressed that participation of investors from Korea - companies with extensive experience in the construction of large facilities - in the project will

179

enable Kazakhstan specialists to learn the world experience, raising a new galaxy of highly qualified professionals, and will be a model for other stations in the country. In turn, President Lee Myung-bak noted that since the establishment of diplomatic relations our countries continue to actively and consciously develop friendship and partnership based on common values in the culture and significant achievements in the economy.

19 September In frames of the Ninth Forum of Interregional Cooperation of Russia and Kazakhstan, the head of state Nursultan Nazarbayev met with President of Russia Vladimir Putin. During the meeting, the two heads of state discussed issues of bilateral cooperation. In particular, the topics of industrial innovative and inter-regional development, effective cooperation in the fuel and energy complex were considered. Nursultan Nazarbayev stressed that regional forums are a good example of trade and economic cooperation for other countries. In turn, President of Russia Vladimir Putin noted the importance and effectiveness of a cross-border forum to develop and strengthen bilateral partnership. During the meeting, the heads of state exchanged views on water resources management and transboundary rivers protection, as well as on joint use of the complex “Baikonur”. The same day, President of the Republic of Ka-


DIPLOMATIC HERALD

180

the Agreement between the Government of the Republic of Kazakhstan and the Government of the Russian Federation on trade and economic cooperation in the field of oil and petroleum products supplies to the Republic of Kazakhstan; Protocol to the Agreement between the Government of the Republic of Kazakhstan and the Russian Federation on cooperation in the field of prevention of industrial accidents, natural disasters and their consequences. Also, the Forum signed 20 commercial agreements.

27 September zakhstan Nursultan Nazarbayev and President of the Russian Federation Vladimir Putin held the joint briefing. The President of Kazakhstan noted the progressive development of trade and economic relations between Kazakhstan and Russia. Thus, in 2011, the trade turnover grew by 30% reaching $23 billion. For the first half of this year, it has already exceeded the last yearâ&#x20AC;&#x2122;s level. In his speech, Vladimir Putin noted that this year is a turning point for Russia and Kazakhstan. The Forum signed a number of bilateral documents aimed at deepening the intergovernmental partnership. Among them are the Agreement between the Ministry of Agriculture of the Republic of Kazakhstan and the Ministry of Natural Resources and Ecology of the Russian Federation on protection, reproduction and use of the Volga-Ural saiga groups; Protocol amending

In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev received Chairman of the Eastern Committee of German Economy Eckhard Cordes.

The head of state greeted Eckhard Cordes and thanked him for his participation in the preparation and opening of the business forum held in the framework of the official visit to Berlin in February 2012. Chairman of the Eastern Committee of German Economy Eckhard Cordes thanked Nursultan Nazarbayev for the meeting.


OFFICIAL INFORMATION

The sides identified perspectives for further development of bilateral cooperation. The same day, in Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev received Chairman of the Grand National Assembly of Turkey Cemil Çiçek. During the meeting, President Nursultan Nazarbayev said that for 20 years of independence of Kazakhstan, the relations between the two countries have reached a high level. Chairman of the Grand National Assembly of Turkey Cemil Çiçek thanked for the meeting and conveyed the greetings of the Turkish leadership to the President of Kazakhstan. The meeting also discussed issues of bilateral cooperation and the development of inter-parliamentary relations between Kazakhstan and Turkey.

181

9 October In Moscow, in frames of the working visit to Russia, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev met with President of the Russian Federation Vladimir Putin. After the official welcoming ceremony at the Grand Kremlin Palace, the bilateral talks between the heads of state on key areas of cooperation were held.

28 September In Astana, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev presented a new Minister Yerlan Idrisov to the administrative board of the Ministry of Foreign Affairs. Opening the meeting, the President of Kazakhstan said that today the Ministry of Foreign Affairs is facing new objectives to implement. The head of state also stressed that special attention should be given to solving foreign economy issues. Nursultan Nazarbayev also noted that over the past decade, the foreign ministry has worked effectively in all areas.

The head of state Nursultan Nazarbayev also noted that this year is marked by two significant events for Kazakhstan and Russia. President of the Russian Federation Vladimir Putin noted that the structure of trade and economic relations between the two countries is diverse totaling to more than $20 billion. Following the meeting, the Joint Statement* securing agreement on the need to develop and adopt a new treaty on goodneighborliness and alliance in the 21st century was adopted. The same day, during the working visit to the Russian Federation, President of the Republic of Kazakhstan Nursultan Nazarbayev held the meetings with Chairman of the Board of Directors of JSC “Stock Financial Corporation ‘Sistema’” Vladimir Yevtushenko

* The full text of the Joint Statement is posted on the official website www.mfa.kz as of 09.10.12.


182

and President of OAO “LUKOIL” Vagit Alekperov. The meetings discussed the prospects of cooperation with local business o