Page 1

¶∂ƒπ√¢π∫∏ ∂∫¢√™∏ ∆√À ∫∂¡∆ƒ√À π™∆√ƒπ∞™ ∞ª¶∂§√∫∏¶ø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏™

∫.π.∞.£ º∂µƒ√À∞ƒπ√™ 2008

TETƒ∞¢π∞ π™∆√ƒπ∞™

1 ñ ∏ ∂∫∆√™ ∆ø¡ ¢À∆π∫ø¡ ∆∂πÃø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏ ∫∞∆∞ ∆∏¡ ¶ƒø∆√µÀ∑∞¡∆π¡∏ ¶∂ƒπ√¢√ ñ À¶√Ã∂ø∆π∫√™ ∂ƒ∞¡√™ ∫∞π ∂∫¢π∫∞™∏ ∂¡™∆∞™∏™ °π∞ ∆√ 2ï ¢∏ª. ∞ª¶∂§√∫∏¶ø¡ (1938) ñ √ ¶√§π∆π™ª√™ ø™ CULTURE


∂π™∞°ø°π∫ø™ °ƒ∞º∂π √ ¢∞ªπ∞¡√™ ∞¡¢ƒ∂√À

TETƒ∞¢π∞ π™∆√ƒπ∞™ ∂∫¢√∆∏™ À¶∂∂À£À¡√™ °π∞ ∆√¡ ¡√ª√: ∫∂¡∆ƒ√ π™∆√ƒπ∞™ ∞ª¶∂§√∫∏¶ø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏™ ∞ƒÃπ™À¡∆∞•π∞: ∫ø™∆∞™ ∫ƒπ∫∂§∏™ ∂¶π™∆∏ª√¡π∫∏ ™Àªµ√À§√™: Ã∞ƒ∞ ∞¡¢ƒ∂´¢√À ∞ƒ£ƒ√°°ƒ∞º√π -Ã∞ƒ∞ ∞¡¢ƒ∂´¢√À -∫ø™∆∞™ ∫√Àƒ∆∏™ -°ƒ∏°√ƒ∏™ ª¶ƒ∂¡∆∞™ ¢π√ƒ£ø™∂∂π™: ¶∞™Ã∞§π∞ ¢∂§∫√∆∑∞∫∏ ™Ã∂∂¢π∞™ª√™: ∫ø™∆∞™ ∫ƒπ∫∂§∏™ ∂¶π∫√π¡ø¡π∞: °ƒ∏°√ƒ∏™ ª¶ƒ∂¡∆∞™ ∆∏§ 2310 746320 WEEB SITEE www.kiath.gr

ÔåôñÜäéá Éóôïñßáò ôåý÷ïò ðñþôï ! ¼ôáí ðñéí áðü Ýíá ÷ñüíï ðåñßðïõ óõæçôïýóáìå ôçí äçìéïõñãßá åíüò óõëëüãïõ ìå áíôéêåßìåíï ôçí óõëëïãÞ, äéÜóùóç, åðåîåñãáóßá êáé ðñïâïëÞ ôçò éóôïñßáò ôùí ÁìðåëïêÞðùí, ïìïëïãïýìå üôé êáíåßò áðü åìÜò äåí ðåñßìåíå üôé óÞìåñá èá âñéóêüìáóôáí óôçí åõ÷Üñéóôç èÝóç íá èÝôïõìå óå êõêëïöïñßá Ýíá Ýíôõðï, ðïõ åëðßæïõìå íá áðïôåëÝóåé Ýíá âÞìá äéáëüãïõ, ðëçñïöüñçóçò, åíçìÝñùóçò ãéá ôçí Éóôïñßá ôïõ ôüðïõ ìáò. Ôï ÊÝíôñï Éóôïñßáò ÁìðåëïêÞðùí Èåóóáëïíßêçò (ÊÉÁÈ), áãêáëéÜóôçêå áðü ðïëëïýò ößëïõò êáé ößëåò, ðÝñá áðü êÜèå ðñïóäïêßá. ÄåêÜäåò óõìðïëßôåò ìáò äåß÷íïõí åíäéáöÝñïí ãéá ôéò äñáóôçñéüôçôåò ìáò êáé óõììåôÝ÷ïõí ìå ôïí Ýíá Þ ôïí Üëëï ôñüðï óôçí óõãêÝíôñùóç õëéêïý, óôçí åðåîåñãáóßá ôïõ êáé óôçí äçìïóéïðïßçóç ôïõ. Ôï äéþñïöï êôßñéï ðïý ìáò ðáñá÷ùñÞèçêå áðü ôïí ÄÞìï ÁìðåëïêÞðùí âñßóêåôáé óôï ôåëéêü óôÜäéï ôçò áíáêáßíéóÞò ôïõ êáé ìÝíåé ï åîïðëéóìüò ôïõ. Åêåß èá åßíáé ç Ýäñá ìáò êáé öéëïäïîïýìå åêåß, ìå óýã÷ñïíï ôñüðï êáé ìÝóá, íá óáò ðáñïõóéÜæïõìå ôçí äïõëåéÜ ìáò. ÓÞìåñá áãáðçôÝò êáé áãáðçôïß áíáãíþóôåò êñáôÜôå ôï ðñþôï ôåý÷ïò ôùí "ÔåôñÜäéùí Éóôïñßáò". Åßìáóôå êÜôïéêïé ôùí ÁìðåëïêÞðùí, áðüãïíïé ðïëëïß áðü åìÜò ôùí ðñïóöýãùí ðïý ðñùôïÞñèáí ó´ áõôüí ôïí ôüðï, ðïý íéþèïõìå ôçí áíÜãêç íá øÜîïõìå êáé íá ìéëÞóïõìå ãéá ôçí éóôïñßá áõôïý ôïõ ôüðïõ. ÁõôÞ åßíáé ç êéíçôÞñéïò äýíáìç ìáò êáé åßìáóôå áðüëõôá ðåðåéóìÝíïé, üôé êÜíïíôáò åìåßò ôçí áñ÷Þ, èá áêïëïõèÞóïõí ðïëëïß ìåôÜ áðü åìÜò. Ìå ôçí åõêáéñßá áõôÞò ôçò Ýêäïóçò, åõ÷áñéóôïýìå ôçí ×. ÁíäñåÀäïõ, ôïí Ã. ÌðñÝíôá, ôïí Ê. Êïýñôç êáé ôïí Ê. ÊñéêÝëç ãéá ôïí êüðï ôïõò êáé ôçí äéÜèåóç ôïõò, ãéáôß ÷ùñßò ôçí ïõóéáóôéêÞ ôïõò ðñïóöïñÜ, ôá "ÔåôñÜäéá Éóôïñßáò", äåí èá Þôáí äõíáôüí íá åêäïèïýí. ÊáëÞ ìáò áñ÷Þ !

∆∂∆ƒ∞¢π∞/2


∫∞∆∞ ∆∏¡ ¶ƒø∆√µÀ∑∞¡∆π¡∏ ¶∂ƒπ√¢√

H EKTO™ ∆ø¡ ¢À∆π∫ø¡ ∆∂πÃø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏

°ƒ∞º∂π √ °ƒ∏°√ƒ∏™ ª¶ƒ∂¡∆∞™

ÅëÜ÷éóôåò åßíáé ïé ìåëÝôåò ãéá ôçí extra muros (åêôüò ôùí ôåé÷þí) äõôéêÞ Èåóóáëïíßêç ôùí Âõæáíôéíþí ÷ñüíùí. ÅëÜ÷éóôåò Üëëùóôå åßíáé êáé ïé ðçãÝò, ïé ðåñéãñáöÝò äçëáäÞ ðïõ ìáò êëçñïäüôçóáí ïé âõæáíôéíïß óõããñáöåßò. ÁõôÝò ðåñéïñßæïíôáé óôéò óõëëïãÝò ôïõ áñ÷éåðéóêüðïõ ÉùÜííïõ êáé Áíùíýìïõ ôùí èáõìÜôùí ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ, óôç ìéêñÞ áíáöïñÜ ôïõ ÉùÜííïõ ÊáìåíéÜôç, óõããñáöÝá ôçò áëþóåùò ôçò Èåóóáëïíßêçò êáôÜ ôï 904 ì.×., óå Ýíá áðüóðáóìá áðü ôçí ðåñéãñáöÞ ôùí Äçìçôñßùí ôïõ 12ïõ áéþíá ðïõ ðåñéëáìâÜíåôáé óôïí äéÜëïãï "Ôéìáñßùí", óå âåíåôéêÜ Ýããñáöá ðïõ ãíùñßæïõìå ÷Üñç óôïí Ê. ÌÝñôæéï êáé ôï óýããñáììá ôïõ "Ìíçìåßá ÌáêåäïíéêÞò Éóôïñßáò" êáé óå åêêëçóéáóôéêÜ Ýããñáöá , êõñßùò áðü ôá Áãéïñåßôéêá áñ÷åßá, ôá ïðïßá åììÝóùò ìáò äßíïõí óôïé÷åßá ãéá ôçí åêôüò ôùí äõôéêþí ôåé÷þí Èåóóáëïíßêç êáôÜ ôçí âõæáíôéíÞ ðåñßïäï. ÅðéêïõñéêÜ Ýñ÷åôáé êáé ôï Ýñãï ôçò áñ÷áéïëïãéêÞò Ýñåõíáò, ðïõ ðñïóèÝôåé óõíå÷þò íÝá óôïé÷åßá Þ äßíåé áðáíôÞóåéò óôçí ÷ùñïèÝôçóç äéáöüñùí ìíçìåßùí ðïõ áíáöÝñïõí ïé ðçãÝò êáé áãíïïýìå ôçí èÝóç ôïõò. Åíþ ëïéðüí äéáèÝôïõìå ìéá ðëåéÜäá âõ-

æáíôéíþí óõããñáöÝùí ðïõ ìáò âïçèïýí íá óõíèÝóïõìå ôçí éóôïñßá ôçò ðüëçò, ôéò ðñþôåò áíáöïñÝò ãéá ôçí åêôüò ôùí ôåé÷þí âõæáíôéíÞ Èåóóáëïíßêç ôéò óõíáíôïýìå óôéò óõëëïãÝò ôùí èáõìÜôùí ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ. ÈÝëïíôáò íá óêéáãñáöÞóïõìå ôéò óõíèÞêåò ðïõ åðéêñáôïýóáí óôçí êáèçìåñéíüôçôá ôçò ðüëçò êáôÜ ôçí ðñùôïâõæáíôéíÞ ðåñßïäï (4ïò-6ïò áéþíáò), ôçò åðï÷Þò äçëáäÞ ðïõ ìüëéò ðñïçãåßôáé áðü áõôÞí ðïõ ðåñéãñÜöåôáé óôá èáýìáôá, èá ðáñáôçñïýóáìå üôé, ìåôÜ ôçí åðéêñÜôçóç ôïõ ÷ñéóôéáíéóìïý óôçí ñùìáúêÞ áõôïêñáôïñßá, ç ðüëç ôçò Èåóóáëïíßêçò áñ÷ßæåé íá áëëÜæåé ðñüóùðï. ÌåôáôñÝðåôáé áðü ñùìáúêÞ ìåãáëïýðïëç óå ÷ñéóôéáíéêü êÝíôñï. Óõíå÷ßæåé üìùò ðáñÜëëçëá íá áðïôåëåß Ýíá áðü ôá ìåãáëýôåñá ïéêïíïìéêÜ êáé äéïéêçôéêÜ êÝíôñá ôçò áõôïêñáôïñßáò. ÌåãÜëïé íáïß, äçìüóéá ëïõôñÜ êáé äçìüóéá êôÞñéá Ý÷ïõí óáí óôü÷ï ôïí åê÷ñéóôéáíéóìü ôçò ðüëçò óå üëåò ôçò ôéò åêöÜíóåéò. Ïé ðëïýóéåò åêôüò ôùí ôåé÷þí åêôÜóåéò ðïõ êáôåß÷å ðñéí ï áõôïêñÜôïñáò, ðåñíïýí óå ìåãÜëï ìÝñïò ôïõò óôá ÷Ýñéá ôçò Åêêëçóßáò (ìåãÜëïé ãáéïêôÞìïíåò õðÜñ÷ïõí óå üëåò ôéò åðï-

÷Ýò) êáé ïé åñãÜôåò ãçò áðü êïëùíïß Þ åíõðüãñáöïé ìåôáôñÝðïíôáé óå ðÜñïéêïõò, óõãêáôáëÝãïíôáé äçëáäÞ óôá ðåñéïõóéáêÜ óôïé÷åßá ôïõ éäéïêôÞôç êáé, óå ðåñßðôùóç ðþëçóçò ôïõ êôÞìáôïò, ðùëïýíôáé ìáæß ôïõ. Êõñßáñ÷åò ïéêïíïìéêÜ ôÜîåéò åßíáé ïé êñáôéêïß áîéùìáôïý÷ïé êáé ï áíþôåñïò êëÞñïò. Ï åéêïíéæüìåíïò óôçí æùöüñï ôçò Ñïôüíôáò, ï ìáêÜñéïò, ôï ðïñöõñü÷ñïõí Üíèïò ôçò Èåóóáëïíßêçò, Üãéïò Ðïñöýñéïò åðßóêïðïò ÃÜæçò(†420), èåùñåßôï ï ðëïõóéüôåñïò êëçñïíüìïò ôçò ðüëçò. Ïé êÜôïéêïé ôçò õðáßèñïõ âßùíáí äéáñêþò ôçí åîïíôùôéêÞ êáôáðßåóç êáé ëçóôñéêÞ åêìåôÜëëåõóç ôùí ìåãáëïêôçìáôéþí. Êáëëéåñãïýóáí êõñßùò óéôçñÜ, ëá÷áíéêÜ, åëéÝò êáé áìðÝëéá.. Ôï Üëåóìá ôïõ óôáñéïý ãéíüôáí óôá âõæáíôéíÜ ìõëÜñéá, óå íåñüìõëïõò äçëáäÞ ðïõ ëåéôïõñãïýóáí óå ðåñéï÷Ýò ìå ñÝìáôá, óôçí äõôéêÞ êõñßùò Èåóóáëïíßêç (ñÝìá ôùí Ìåôåþñùí óôçí Ðïëß÷íç, óôï Ñåôæßêé, óôï Ùñáéüêáóôñï ê.á.), (1) åíþ ãéá ôçí áìðåëïõñãßá ðïëëÜ óôïé÷åßá áíôëïýìå áðü ôéò ÐñÜîåéò ôùí Ìïíþí ôïõ ¢èù. Åêôüò áðü ôéò áãñïôéêÝò êáëëéÝñãåéåò, óôéò ðáñõöÝò ôçò ðüëçò áíáðôýóóïíôáé ìåãÜëåò ãéá ôçí åðï÷Þ âéïôå÷íéêÝò ìïíÜäåò, üðùò óõíÜãåôáé áðü ôçí áñ÷áéïëïãéêÞ Ýñåõíá. ¸íá âõæáíôéíü êåñáìïðëáóôåßï áíáóêÜöçêå óôçí ïäü Ìïíáóôçñßïõ 93. Áíáêáëýöèçêå äéþñïöïò êëßâáíïò ìå èÜëáìï êáýóçò óôï êÜôù ôìÞìá ôïõ, åíþ óôçí ïäü ÊïëùíéÜñç âñÝèçêáí 2 öïýñíïé üðôçóçò áããåßùí ìÝóá óôï äõôéêü íåêñïôáöåßï. Åðßóçò ìåãÜëïò êåñáìéêüò êëßâáíïò áíáóêÜöçêå óôçí ðåñéï÷Þ ôïõ öñïõñßïõ ôïõ Âáñäáñßïõ. (2) Óå ìåëÝôç ôïõ, âáóéóìÝíç óå ðñáêôéêü ôçò Áãéïñåßôéêçò ìïíÞò ôùí ÉâÞñùí ôïõ 1104, ï ÅõÜããåëïò ×åêßìïãëïõ ìáò ðëçñïöïñåß ãéá ôçí ýðáñîç êáëáìïêïðßïõ, ðåñéï÷Þò äçëáäÞ ðïõ Ýêïâáí êáëÜìéá, Ýîù áðü ôçí ×ñõóÞ Ðýëç (ôçí Ðýëç ôïõ Âáñäáñßïõ). Ôï ôïðïèåôåß êïíôÜ óôçí åëþäç ðåñéï÷Þ ôçí ãíùóôÞ ùò ÌðÜñá, ç áðïîÞñáíóç ôçò ïðïßáò Üñ÷éóå êáôÜ ôá ôÝëç ôïõ 19ïõ áéþíá êáé ïëïêëçñþèçêå ôï 1928.

Óôüìéï êåñáìéêïý êëéâÜíïõ. Èåóóáëïíßêç, áíáóêáöÞ ïéêïðÝäïõ ïäïý Ìïíáóôçñßïõ 93 «Éóôïñßá ôçò åðé÷åéñçìáôéêüôçôáò óôç Èåóóáëïíßêç

Óôï ðñáêôéêü ôïõ 1104 ãßíåôáé áíáöïñÜ óôçí ýðáñîç ìéêñÞò, ðÝôñéíçò, áãéïãñáöçìÝíçò åêêëçóßáò óôçí ðåñéï÷Þ ôïõ êáëáìïêïðßïõ, áöéåñùìÝíçò óôçí Ðáíáãßá, êáèþò êáé åíüò ìéêñïý óðéôéïý üðïõ æïýóå ï éåñïìüíá÷ïò Èåüäïõëïò (3). Ç ëåéôïõñãßá ôçò ðåñéï÷Þò ùò ôüðïõ êïðÞò êáëáìéþí êáé óôá ðñùôïâõæáíôéíÜ ÷ñüíéá åßíáé ðéèáíÞ. Ìéá Üëëç Ýíäåéîç ðïõ õðïäçëþíåé ôçí ýðáñîç Ýíôïíçò äñáóôçñéüôçôáò Ýöåñå óôï öùò ç áíáóêáöÞ ôïõ äõôéêïý ðáëáéï÷ñéóôéáíéêïý íåêñïôáöåßïõ. ¹äç áðü ôçí åðï÷Þ ôïõ Êùíóôáíôßíïõ (†337) Üñ÷éóå ç áíÜðôõîç ôçò ëáôñåßáò ôùí ìáñôýñùí êáé ç áíÜãêç áðüäïóçò ôéìÞò óå áõôïýò, ìå ôçí áíÝãåñóç ìáñôõñßùí, äçëáäÞ ìéêñþí êôéóìÜôùí, óôïõò ôüðïõò ðïõ èáíáôþèçêáí Þ åíôáöéÜóôçêáí ìÜñôõñåò. Óýíôïìá ãýñù áðü áõôÜ ôá ìáñôýñéá ïñãáíþèçêáí ôá ðñþôá åêôüò ðüëåùò ÷ñéóôéáíéêÜ êïéìçôÞñéá. Ï ÷þñïò ôùí êïéìçôçñßùí -üðùò êáé óÞìåñá Üëëùóôå- äåí Þôáí Ýíáò íåêñüò ôüðïò. ÄçìéïõñãÞèçêå óýíôïìá ç áíÜãêç ãéá Ýñãá õðïäïìÞò üðùò äñüìïé, öñåÜôéá ãéá íá äéï÷åôåõôïýí ôá íåñÜ êáé êéíóôÝñíåò, ìåãÜëåò äçëáäÞ äåîáìåíÝò ãéá ôéò áíÜãêåò ôçò íåêñéêÞò ëáôñåßáò Þ ôçí õäñïäüôçóç ôùí êÞðùí. ÐáñÜëëçëá áíáðôý÷èçêáí óôçí ðåñéï÷Þ åñãáóôÞñéá ãéá ôï ëÜîåõìá ôçò ðÝôñáò, ôçí êáôáóêåõÞ ðëßíèùí êáé áóöáëþò ÷þñïé ãéá íá éêáíïðïéÞóïõí ôéò áíÜãêåò ôùí åðéóêåðôþí êáé ôùí åñãáæïìÝíùí óôá êïéìçôÞñéá. Ôï ìïíáäéêü áíáóêáöéêÜ åíôïðéóìÝíï ìáñôýñéï ôïõ äõôéêïý íåêñïôáöåßïõ âñßóêåôáé óôçí óõìâïëÞ ôùí óçìåñéíþí ïäþí Áìðåëþíùí êáé ÊáëëéèÝáò, óôï õðüãåéï óÞìåñá ôçò ïéêïäïìÞò ôçò ïäïý ÊáëëéèÝáò 25 óôï ÄÞìï ÁìðåëïêÞðùí êáé åßíáé åðéóêÝøéìï. ×ñïíïëïãåßôáé ãýñù óôá 520 -530 êáé åßíáé Ýíá ðåíôÜêïã÷ï êôßóìá ìå äéáóôÜóåéò 13.50 × 11,50 ì., ôïõ ïðïßïõ ïé êßïíåò ôïõ ðñüðõëïõ öÝñïõí êïñéíèéáêÜ êéïíüêñáíá. Ðïëý êïíôÜ ôïõ õðÞñ÷å ìéá ìåãÜëç äåîáìåíÞ íåñïý (êéíóôÝñíá)(4). Ç Åõ. ÌáñêÞ, âáóéóìÝíç óå áðüóðáóìá áðü ôïí âßï ôïõ Ïóßïõ Äáõßä ðïõ áíáöÝñåé üôé "ôï ðëïßïí ðëçóéÜóáí ôç ðüëåé þñìçóåí ðñïò äõóìÜò ôçò ðüëåùò, åí ù ôü-

™À¡∂Ã∂π∞ ™∆∏¡ ∂¶√ √ª∂¡∏ ™∂§π¢∞

∆∂∆ƒ∞¢π∞/3


Êåñáìéêüò êëßâáíïò, ïäüò Ìïíáóôçñßïõ 93 «Éóôïñßá ôçò åðé÷åéñçìáôéêüôçôáò óôç Èåóóáëïíßêç»

ðù åññßöèçóáí ôá óþìáôá ôùí áãßùí Èåïäïýëïõ êáé ÁãáèÜðïäïò", èåùñåß ðéèáíÞ ôçí ôáýôéóç ôïõ ìáñôõñßïõ ôïõò ìå ôï ðåíôÜêïã÷ï êôßóìá.(5) Ï Åõ. ×åêßìïãëïõ, áíáöåñüìåíïò óôá åêôüò ôùí ôåé÷þí áãéÜóìáôá, äåí áðïêëåßåé ôçí ôáýôéóç ôïõ êôßóìáôïò ìå ôï áãßáóìá ôçò Áãßáò ÊõñéáêÞò. (6) Åêôüò ôùí äõôéêþí ôåé÷þí âñßóêåôáé êáé ôï áãßáóìá ôçò Áãßáò ÐáñáóêåõÞò, ôïõ ïðïßïõ ç ßäñõóç ÷Üíåôáé óôá âÜèç ôùí âõæáíôéíþí ÷ñüíùí, üðùò êáé ôçò âõæáíôéíÞò ìïíÞò óôïí ßäéï ÷þñï, ðïõ õðïëåßììáôÜ ôçò áíáöÝñïíôáé áðü ôïí Ã. ×áôæçêõñéÜêï ôï 1906. (7)

Ìéá Üëëç ìïíÞ Ýîù áðü ôá äõôéêÜ ôåß÷ç, ôçò ïðïßáò áãíïïýìå ôçí èÝóç, êáèþò êáé ôçí ÷ñïíïëïãßá êôßóåùò, åßíáé áõôÞ ôïõ Áãßïõ ÍéêïëÜïõ. Ãíùñßæïõìå üôé Þôáí Þäç åãêáôáëåëåéììÝíç êáé åñåéðùìÝíç Þäç áðü ôï 1185, óýìöùíá ìå ôï áðüóðáóìá áðü ôï âéâëßï ôïõ Åõóôáèßïõ ôçò Èåóóáëïíßêçò, ÓõããñáöÞ ôçò êáô' áõôÞí áëþóåùò, ðïõ áíáöÝñåôáé óôçí Üëùóç ôçò ðüëçò áðü ôïõò Íïñìáíäïýò: "áðü ãïýí ôçò ÷ñõóÞò ðýëçò ôçò ðåñß äõóìÜò áöéÝìåíá âÝëç åê ôüîùí åöýëëáóïí ìåôÝùñïí ôï ðôåñüí Ýùò êáé åéò ôï êáëüí ðïôå óåìíåßïí, ü ðåñéåß÷åí ï ìõñïâëýôçò ìÝãáò Íéêüëáïò, êáé åíÝðé-

ðôùí ôáéò ôùí âáñâÜñùí óêçíÝò". (8) ¢ëëï ìáñôýñéï óôçí ßäéá ðåñéï÷Þ, ãíùóôü áðü ðçãÝò êáé óõãêåêñéìÝíá áðü ôï Äåýôåñï Ìáñôõñïëüãéï ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ (ðáñÜãñáöïò éâ´) åßíáé áõôü ôïõ ÍÝóôïñïò: "Ïñãéóèåßò ïõí ï âáóéëåýò, åêÝëåõóåí áõôüí ùò ×ñéóôéáíüí áðåíå÷èÞíáé åí ôïéò äõôéêïßò ôçò ðüëåùò ìÝñåóéí åí ôç åðïíïìáæïìÝíç ×ñõóÝá ðýëç, êáêåßóå ôù éäßù îßöåé áíáéñåèÞíáé…", (ïñãßóèçêå ôüôå ï âáóéëéÜò êáé ðñüóôáîå íá ïäçãçèåß óôá äõôéêÜ ìÝñç ôçò ðüëçò, óôçí ïíïìáæüìåíç ×ñõóÞ ðýëç, êé åêåß íá èáíáôùèåß ìå ôï ßäéï ôïõ ôï îßöïò…) Äåí õðÜñ÷åé êáìßá ðçãÞ

∆∂∆ƒ∞¢π∞/4

ðïõ íá áíáöÝñåé ýðáñîç åõêôçñßïõ óôïí ôüðï ôïõ ìáñôõñßïõ, ðéèáíïëïãåßôáé üìùò áíÝãåñóç íáïý äéðëÜ óôïí áíôßóôïé÷ï ôïõ óõíáèëçôÞ ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ íáü. (9) Ôá èáýìáôá ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ áíáöÝñïíôáé óôçí ýðáñîç äýï áêüìç ìïíþí: Ôçí ìïíÞ ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò, åíüò ìåãÜëïõ ìåóáéùíéêïý ìïíáóôçñéïý ìå áñêåôÜ ïéêÞìáôá ãýñù ôïõ êáé öñïõñéáêÞ åìöÜíéóç, êáé ôï ìïíáóôÞñé ôùí Ôñéþí Áäåëöþí Áãßùí: ×éüíçò, ÅéñÞíçò êáé ÁãÜðçò. Ç áíáðôõîéáêÞ ðïñåßá ôçò Èåóóáëïíßêçò óõíå÷ßæåôáé Ýùò ôçí åðï÷Þ ôïõ Éïõóôéíéáíïý (†565). Ôüôå åìöáíßæïíôáé ðñþôá ïé ÓëÜâïé êáé êáôÜ ôï ôÝëïò ôçò âáóéëåßáò ôïõ ïé ¢âáñïé, ïé ïðïßïé áöïý õðÝôáîáí ôïõò ÓëÜâïõò, Üñ÷éóáí íá åðéäñÜìïõí åíôüò ôïõ âõæáíôéíïý êñÜôïõò. Ãéá ôéò ÁâáñïóëáâéêÝò åðéäñïìÝò, êáé êõñßùò áõôÝò ðïõ áöïñïýí ôçí Èåóóáëïíßêç, êýñéá ðçãÞ åßíáé ôï Á´ êáé ´ âéâëßï ôùí èáõìÜôùí ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ. ÓõããñáöÝáò ôïõ Á´ âéâëßïõ öÝñåôáé ï áñ÷éåðßóêïðïò Èåóóáëïíßêçò ÉùÜííçò êáé äéçãåßôáé ãåãïíüôá ðïõ óõíÝâçóáí áðü ôï 586 Þ êáô' Üëëïõò ôï 597, Ýùò ôï 603. Ôï ´ âéâëßï, áí êáé åãñÜöç åâäïìÞíôá ÷ñüíéá áñãüôåñá, èåùñåßôáé óõíÝ÷åéá ôïõ ðñþôïõ êáé ðåñéãñÜöåé ãåãïíüôá ìÝ÷ñé ôï 685. Ï óõããñáöÝáò ôïõ ðáñáìÝíåé áíþíõìïò. ÌÝóá áðü ôéò óõëëïãÝò ôùí èáõìÜôùí ôïõ Áãßïõ Äçìçôñßïõ, åêôüò áðü ôéò åíäéáöÝñïõóåò ðëçñïöïñßåò ãéá ôçí ëáôñåßá ôïõ Áãßïõ, áíôëïýìå ðïëëÝò ôïðïãñáöéêÝò ðëçñïöïñßåò, ôüóï ãéá ôçí ßäéá ôçí ðüëç, üóï êáé ãéá ôçí ýðáéèñï ÷þñá, êáèþò êáé ãéá ôïõò êáôïßêïõò ôçò. ÅëÜ÷éóôåò üìùò ðáñáìÝíïõí ïé ðëçñïöïñßåò ðïõ ìáò ðáñáäßäïõí ãéá ôçí åêôüò ôùí äõôéêþí ôåé÷þí Èåóóáëïíßêç. Ôá áðïóðÜóìáôá ðïõ ðáñáôßèåíôáé åßíáé ðáñìÝíá áðü ôï âéâëßï "Áãßïõ Äçìçôñßïõ Èáýìáôá" ìå åéóáãùãÞ, ó÷üëéá êáé åðéìÝëåéá ôïõ ×. ÌðáêéñôæÞ êáé ìåôÜöñáóç ôçò Áë. ÓéäÝñç. Óôï äÝêáôï ôñßôï èáýìá, ðïõ èåùñåßôáé êáé ôï ðáëáéüôåñï ÷ñïíïëïãéêÜ, Ý÷ïõìå ôçí ðñþôç áíáöïñÜ óôï öñïýñéï ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò : "§119. ÊõñéáêÞ ìáò Ýöôáóå ç åßäçóç, óôéò 22 ôïõ ìçíüò Óåðôåìâñßïõ…áë-


H EKTO™ ∆ø¡ ¢À∆π∫ø¡ ∆∂πÃø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏ ëÜ äåí åß÷å êáëïîçìåñþóåé ç ÄåõôÝñá êé åêåßíïé Ýöôáóáí áèüñõâïé ìðñïóôÜ óôá ôåß÷ç. Åõèýò áìÝóùò åß÷áìå ôçí ðñþôç Ýíäåéîç ôçò ðñïóôáóßáò ôïõ ðáíåíäüîïõ ìÜñôõñïò. Ôï óêïôÜäé ôýöëùóå ôïõò å÷èñïýò êáé ôïõò Ýêáìå í' áðáó÷ïëçèïýí áñêåôÝò þñåò ðïëéïñêþíôáò ôï öñïýñéï ôçò êáëëéíßêïõ ìÜñôõñïò Ìáôñþíáò ìå ôçí éäÝá üôé åêåßíï Þôáí ç ðüëç. ÁëëÜ ìå ôï ðñþôï öùò áíáãíùñßóáí óå ìéêñÞ áðüóôáóç ôçí ðüëç êáé üñìéóáí ïìüèõìá åíáíôßïí ôçò " ùò ëÝùí áñðÜæùí êáé ùñõüìåíïò." ÊáôÜ ôçí äéÜñêåéá ôçò âáóéëåßáò ôïõ Ìáõñéêßïõ (582-602) ÊõñéáêÞ 22 Óåðôåìâñßïõ óõíáíôÜôáé óôá Ýôç 586 êáé 597. Áðü ôïõò ðåñéóóüôåñïõò ìåëåôçôÝò èåùñåßôáé ðéèáíüôåñç ç ÷ñïíïëïãßá 597 (10) Ëßãï ðáñáêÜôù óôï êåßìåíï áíáöÝñïíôáé õðïóôáôéêÜ êáé áãñïêôÞìáôá ðïõ åîõðçñåôïýóáí áãñïôéêÝò áíÜãêåò: "§123… êáé ôï ðéï åêðëçêôéêü Þôáí üôé, êáôÜ ôçí çìÝñá åêåßíç, ü÷é ìüíï ðëÞèç óáí ôçí Üììï ôçò èÜëáóóáò ðïëéïñêïýóáí ôï ôåß÷ïò, áëëÜ êáé ðÜñá ðïëëïß Üëëïé êáôåëÜìâáíáí ôá öñïýñéá êáé ôá õðïóôáôéêÜ êáé ôïõò áãñïýò ðïõ Þôáí ãýñù óôçí ðüëç êáôáëçóôåýïíôáò ôïõò ðÜíôåò êáé êáôáâñï÷èßæïíôáò êáé áðïãõìíþíïíôáò ôá ðÜíôá." " § 127 … ïé ðåñéóóüôåñïé åß÷áí áðïêëåéóôåß Ýîù, óôá ðñïÜóôéá êáé óôïõò áãñïýò - Þôáí ç åðï÷Þ ôïõ ôñýãïõ- êáé äåí ìðïñïýóáí íá ìðïõí óôçí ðüëç ìåôÜ ôçí îáöíéêÞ êáé áðñïóäüêçôç êáé ôüóï óôåíÞ ðïëéïñêßá ôçò." Ôçí ßäéá ðåñßðïõ åéêüíá ìáò äßíåé êáé ôï ÄùäÝêáôï Èáýìá, ðïõ ÷ñïíïëïãåßôáé ëßãï áñãüôåñá, ìåôáîý 600 êáé 602: " §107 … ¼ëïé ëïéðüí ïé êÜôïéêïé, Ýôñåîáí óôá óðßôéá ôïõò, ïðëßóôçêáí êáé áíÝâçêáí óôá ôåß÷ç. ¸ðåéôá âëÝðïõí óôçí ðåäéÜäá ôïõ óåâáóìßïõ íáïý ôçò ÷ñéóôïöüñïõ ìÜñôõñïò Ìáôñþíáò ðëÞèïò âáñâáñéêü, ü÷é âÝâáéï ìåãÜëï - ùò ðÝíôå ÷éëéÜäåò ôïõò õðïëïãßæáìåáëëÜ ðïëý éó÷õñü, äéüôé Þôáí üëïé åðßëåêôïé êáé åìðåéñïðüëåìïé." "§108… Êáé ïé ðïëßôåò, âëÝðïíôáò ìå ôá ìÜôéá ôïõò áðü ôï ôåß÷ïò ôïõò å÷èñïýò (Þôáí ðéá ÷áñÜìáôá êáé åß÷å áñ÷ßóåé íá öÝããåé ), áíÝêñáîáí üëïé ìáæß. ÁìÝóùò ýóôåñá ïé

ðåñéóóüôåñïé üñìéóáí êÜôù, Üíïéîáí ôéò ðýëåò êáé, ìå ôç âïÞèåéá ôïõ ×ñéóôïý êáé ôïõ áèëïöüñïõ, ñß÷ôçêáí åíáíôßïí ôùí å÷èñþí ïé ïðïßïé, ìÝóá óôçí ìáíßá ôçò èçñéùäßáò ôïõò, åß÷áí Þäç öôÜóåé ùò ôï óåâÜóìéï ôÝìåíïò ôùí ôñéþí áãßùí ìáñôýñùí ×éüíçò, ÅéñÞíçò êáé ÁãÜðçò ðïõ âñßóêåôáé, üðùò îÝñåôå, óå ðïëý ìéêñÞ áðüóôáóç áðü ôï ôåß÷ïò ôçò ðüëçò." Åßíáé ç ìüíç ðçãÞ ðïõ áíáöÝñåé áõôïýò ôïõò äýï íáïýò. Áðü ôï óõíáîÜñé ôçò áãßáò Ìáôñþíáò ìáèáßíïõìå üôé "…ôáýôçò (ôçò Ìáôñþíáò) ç Ðáíôßëç ôï ëåßøáíïí, äéá ôéíüò Óôñáôïíßêïõ áðü ôïõ ôåß÷ïõò åí äÝñåé áíåéëÞóáóá, ñßðôåé êÜôù, üðåñ ïé ÷ñéóôéáíïß ëáâüíôåò, êáôÝèåíôï ðëçóßïí ôçò Ëåùöüñïõ. ÌåôÜ ôïí äéùãìüí ÁëÝîáíäñïò åðßóêïðïò Ýíäïí ôçò ðüëåùò åõêôÞñéïí ïßêïí äåéìÜìåíïò, ôï Üãéïí ëåßøáíïí êáôÝèçêåí." (11) Ðéóôåýåôáé üôé ï åðßóêïðïò ÁëÝîáíäñïò Ýêôéóå ôáõôü÷ñïíá íáü áöéåñùìÝíï óôçí áãßá êáé åêôüò ôùí äõôéêþí ôåé÷þí, óôï ìÝñïò üðïõ åññßöèç ôï ëåßøáíü ôçò. Ï ×. ÌðáêéñôæÞò áíáöÝñåé ôï ìïíáóôÞñé ùò Ýíá óõãêñüôçìá êôéñßùí, ôï óçìáíôéêüôåñï óôá ðåñß÷ùñá ôçò Èåóóáëïíßêçò, óôï ìÝóïí ìéáò ðåäéÜäáò, ï÷õñùìÝíï ìå ðåñßâïëï (ôï êáëïýìåíï åäþ öñïýñéïí) êáé áñêåôÜ ìåãÜëï ãéá íá ôï åêëÜâåé Ýíáò óôñáôüò âáñâáñéêüò ãéá ôçí ßäéá ôçí ðüëç ôçò Èåóóáëïíßêçò. ÁðïäÝ÷åôáé äå üôé ôï öñïõñéáêü óõãêñüôçìá ôçò áãßáò Ìáôñþíáò âñéóêüôáí äõôéêÜ Þ ÂÄ ôçò Èåóóáëïíßêçò. Ï Ì. ×áôæÞ ÉùÜííïõ ôï ôïðïèåôåß "ðñïò ôï ìÝñïò üðïõ åõñßóêïíôï ôéíÜ êôéñßùí, óõã÷ñüíùò äå êáé äéÜöïñïé åõêôÞñéïé ïßêïé ôùí ÌïõóïõëìÜíùí ùò ï Ìåâëé÷áíÝò", óôçí ðåñéï÷Þ äçëáäÞ ðïõ óÞìåñá êáôáëáìâÜíåé ï íáüò ôçò Ðáíáãßáò ÖáíåñùìÝíçò. Ç Åõ. ÌáñêÞ ôïðïèåôåß ôï ìïíáóôÞñé ôçò Ìáôñþíáò óôçí ÍÝá Åõêáñðßá ðßóù áðü ôï åñãïóôÜóéï ÔéôÜí, åíþ ï Í. Ìïõôóüðïõëïò ôï ôáõôßæåé ìå ôá åñåßðéá öñïõñéáêïý ðåñéâüëïõ óôçí êïñõöÞ ôïõ ëüöïõ ÊáñÜ ÔåðÝ ðßóù áðü ôï îåíïäï÷åßï Öéëßððåéïí.(12) Ï íáüò ôùí ôñéþí ìáñôýñùí ðáñèÝíùí Þôáí åðßóçò ðñïò ôï äõôéêü ìÝñïò ôçò ðüëåùò, áëëÜ ðëçóéÝóôåñá óôá ôåß÷ç. Ôçí Üðïøç áõôÞ

Êôßóìá ðñïïñéóìÝíï ãéá íåêñüäåéðíá (cella funeraria), ïäüò ÄçìïóèÝíïõò7, óôïõò Áìðåëüêçðïõò, aðü ìåëÝôç ôçò ÅõôÝñðçò ÌáñêÞ. «Ïé Áìðåëüêçðïé Ý÷ïõí éóôïñßá»

¢ðïøç ôïõ ðåíôáêüã÷ïõ ìáñôõñßïõ ðïõ áíáóêÜöçêå óôç óõìâïëÞ ôùí ïäþí Áìðåëþíùí êáé ÊáëëéèÝáò óôïõò Áìðåëüêçðïõò «ÈåóóáëïíéêÝùí ðüëéò, ôåý÷ïò 1»

™À¡∂Ã∂π∞ ™∆∏¡ ∂¶√ √ª∂¡∏ ™∂§π¢∞

∆∂∆ƒ∞¢π∞/5


H EKTO™ ∆ø¡ ¢À∆π∫ø¡ ∆∂πÃø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏ äÝ÷ïíôáé ïé ðåñéóóüôåñïé åñåõíçôÝò. Ìüíï ï Í. Ìïõôóüðïõëïò ôïí ôïðïèåôåß óôçí êïñõöÞ ôïõ ëüöïõ áðÝíáíôé áðü ôï Åðôáðýñãéï. (13) Ôçí åéêüíá ôçò åãêáôÜëåéøçò, ôçò åñÞìùóçò êáé ôçò ïëïó÷åñïýò êáôáóôñïöÞò Ýîù áðü ôá äõôéêÜ ôåß÷ç ôçò Èåóóáëïíßêçò ìáò ðåñéãñÜöïõí ôá åðüìåíá áðïóðÜóìáôá: "§137 … ôçí ßäéá ìÝñá ðïõ Ýöôáóáí óôá ìÝñç ìáò ïé å÷èñïß, âÜëèçêáí íá ìáæåýïõí ôñïöÝò êáé áé÷ìáëþôïõò êáé ðñÜãìáôá êáé ìïëïíüôé Üñðáîáí Üöèïíï óéôÜñé êáé Üëëá ðñïúüíôá - äéüôé üëç ç óïäåéÜ, ü÷é ìüíï ç ðñüóöáôç áëëÜ êáé ðñïçãïõìÝíùí åôþí, âñéóêüôáí ôüôå Ýîù áðü ôçí ðüëç äåí ôïõò Ýöôáóáí ðáñÜ ìüíï ãéá ôçí çìÝñá åêåßíç êáé ãéá ôçí åðáýñéïí ùò ôï ìåóçìÝñé. ¾óôåñá Üñ÷éóáí íá êáôáâñï÷èßæïõí ôïõò êáñðïýò êáé ôá êëáäéÜ êáé ôéò ñßæåò ôùí äÝíôñùí êáé ôá êçðåõôéêÜ ÷üñôá üëá êáèþò êáé ôá Þìåñá ëá÷áíéêÜ êáé ôÝëïò ôá áãñéü÷ïñôá êáé ôá ÷ëùñÜ ãáúäïõñÜãêáèá, êáé ôï ßäéï ôï ÷þìá ôçò ãçò Ýãëåéøáí êé áêüìá ðåéíïýóáí äéüôé êáôÜ ôï ãñáöüìåíï ç ãç äåí ìðïñïýóå íá óçêþóåé ôï âÜñïò ôïõò." Óôï äåýôåñï èáýìá ôïõ ´ Âéâëßïõ, ðïõ ÷ñïíïëïãåßôáé óôá 618, ç åéêüíá åßíáé ôï ßäéï æïöåñÞ êáé ï áöáíéóìüò üëùí ôùí õðïäïìþí ïëïó÷åñÞò: "§ 199 … üëï ôï âáñâáñéêü óôñÜôåõìá Ýëáâå ôá üðëá ôïõ êáé îáöíéêÜ, êáôÜ ôçí ðÝìðôç þñá (ìåóçìÝñé), üñìéóáí áðü üëá ôá óçìåßá êáé óéäçñüöñáêôïé éððåßò êáé, êáèþò ïé Üíèñùðïé áó÷ïëïýíôáí áíýðïðôïé ìå ôï èåñéóìü, Üëëïõò áðü áõôïýò êáôÝóöáîáí êáé Üëëïõò áé÷ìáëþôéóáí ìáæß ìå üëá ôá áãåëáßá æþá ðïõ âñÞêáí êáé ôá åñãáëåßá ôïõ èåñéóìïý." "§ 212 … ÖôÜíïíôáò óôá Ýó÷áôá ï áñ÷çãüò ôùí å÷èñþí ÷áãÜíïò, êõñéåõìÝíïò áðü áâÜóôáêôç ðßêñá êáé öëåãüìåíïò áðü ïñãÞ ãéá ôçí ôáðåßíùóÞ ôïõ áðü ôçí ðüëç, ðñüóôáîå íá ðáñáäïèïýí óôéò öëüãåò üëïé ïé Ýîù óåâÜóìéïé íáïß êáé åðßóçò íá êáïýí êáé üëá ôá ïéêÞìáôá ôùí ðñïáóôßùí." Åßíáé ç ðåñßïäïò ôùí óêïôåéíþí ÷ñüíùí, åéäéêÜ ãéá ôçí Èåóóáëïíßêç, êõñßùò ëüãù ôùí Áâáñïóëáâéêþí åðéäñïìþí, áëëÜ êáé ôùí óåéóìþí, ôïõ ëïéìïý êáé ôçò ðåßíáò åîáéôßáò ôçò åãêáôÜëåéøçò ôùí åêôüò

ôùí ôåé÷þí êáëëéåñãåéþí êáé ôçò áíõðáñîßáò êÜèå åìðïñéêÞò äñáóôçñéüôçôáò. Óôáìáôïýí ïé åêôüò ôùí ôåé÷þí êçäåßåò êáé ç åðáíá÷ñçóéìïðïßçóÞ ôïõò ðáñáôçñåßôáé áðü ôïí 8ï áéþíá. Ïé ÓëÜâïé ôçò õðáßèñïõ åíóùìáôþíïíôáé óôç âõæáíôéíÞ áõôïêñáôïñßá êáé áñ÷ßæåé Ýíáò íÝïò êýêëïò áíÜðôõîçò ìå ðïëëÜ äéáëåßììáôá, íÝåò åðéäñïìÝò, Üëùóç áðü Óáñáêçíïýò, Üëùóç áðü Íïñìáíäïýò, Ëáôéíïêñáôßá, Ýñéäåò, Üëùóç áðü Ôïýñêïõò. Åßíáé ç ðåñßïäïò ðïõ ôá ðåñéóóüôåñá êôßóìáôá óôçí äõôéêÞ Èåóóáëïíßêç, ðïõ èá ìðïñïýóáí íá ìáò ìéëÞóïõí ãéá ôïõò áíèñþðïõò ôçò, Ý÷ïõí ðéá ÷áèåß . ÂÉÂËÉÏÃÑÁÖÉÁ 1. Âáêáëüðïõëïò Áð., Ðáãêáñðßá ÌáêåäïíéêÞò Ãçò, Åôáéñßá Ìáêåäïíéêþí Óðïõäþí (1980) 2. ÃêëáâÝñçò È., Ï êÜìðïò ôçò Èåóóáëïíßêçò (Êïéíüôçôá Êáëï÷ùñßïõ, 1998) 3. Èåï÷áñßäïõ Ã., Éóôïñßá ôçò Ìáêåäïíßáò êáôÜ ôïõò ìÝóïõò ÷ñüíïõò, Åôáéñåßá Ìáêåäïíéêþí Óðïõäþí (1980) 4. Ëáæáñßäçò Ó., Áðü ôïí ÂáñäÜñé ùò ôï ÄåñâÝíé, Åêä. ÆÞôñïò (Èåóóáëïíßêç, 1997) 5. ËÝôóáò Áë., Éóôïñßá ôçò Èåóóáëïíßêçò ôüìïé É êáé ÉÉ, (Èåóóáëïíßêç, 1961, 1963 áíôßóôïé÷á) 6. Ìáëéãêïýäçò Ö., Ç Èåóóáëïíßêç êáé ï êüóìïò ôùí ÓëÜâùí, åêä. ÂÜíéáò (Èåóóáëïíßêç, 1997) 7. ÌáñêÞ Å., ×ñéóôéáíéêÜ êïéìçôÞñéá Èåóóáëïíßêçò óôá ðáëáéï÷ñéóôéáíéêÜ ÷ñüíéá, ÈåóóáëïíéêÝùí Ðüëéò, Ôåý÷ïò 1 (2000) 8. ÌáñêÞ Å., Éóôïñßá ôçò Åðé÷åéñçìáôéêüôçôáò óôç Èåóóáëïíßêç. Ç ÂõæáíôéíÞ ðåñßïäïò, ÐïëéôéóôéêÞ Åôáéñßá Åðé÷åéñçìáôéþí Âïñåßïõ ÅëëÜäïò ôüìïò ðñþôïò (2004) 9. ÌÝñôæéïò Ê., Ìíçìåßá ÌáêåäïíéêÞò Éóôïñßáò (Èåóóáëïíßêç, 1947) 10. Ìïõôóüðïõëïò Í., Ç èÝóç ôçò Üãíùóôçò ìïíÞò ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò óôç Èåóóáëïíßêç, ÍÝá Åóôßá, ÁöéÝñùìá óôçí

Èåóóáëïíßêç (1985) 11. ÌðáêéñôæÞò ×., Áãßïõ Äçìçôñßïõ èáýìáôá (ìåôÜöñáóç Áë. ÓéäÝñç), Åêä. ¢ãñá (1997) 12. ÍåñÜíôæç- ÂáñìÜæç Â., Åãêþìéá ôçò ÂõæáíôéíÞò Èåóóáëïíßêçò, åêä. ÂÜíéáò (Èåóóáëïíßêç, 1999) 13. ÓéáîáìðÜíç-ÓôåöÜíïõ. Íåñüìõëïé óôçí åõñýôåñç ðåñéï÷Þ ôçò ðüëçò ôçò Èåóóáëïíßêçò. Ï Üñôïò çìþí áðü ôï óéôÜñé óôï øùìß, ô ÔñéÞìåñï Åñãáóßáò, ÐÞëéï, 10-12 Áðñéëßïõ 1992. Ðïëéôéóôéêü ºäñõìá ÅÔÂÁ. 14. ÔáöñáëÞò Ïä., Ç Èåóóáëïíßêç áðü ôéò áðáñ÷Ýò Ýùò ôïí ÉÄ' áéþíá, Ôñï÷áëßá (1994) 15. ×áôæÞ ÉùÜííïõ Ì., Áóôõãñáößá Èåóóáëïíßêçò, Åí Èåóóáëïíßêç 1880. 16. ×åêßìïãëïõ Åõ., Ïé Áìðåëüêçðïé Ý÷ïõí éóôïñßá, Åêä. ÉáíüòÄÞìïò ÁìðåëïêÞðùí (1998) 17. ×åêßìïãëïõ Åõ., Ðïéï Þôáí ôï Êáëáìïêüðéïí, Ôï Ðåñéïäéêü ôùí ÁìðåëïêÞðùí (ÄåêÝìâñéïò 1999) ÕÐÏÓÇÌÅÉÙÓÅÉÓ (1) ÓéáîáìðÜíç-ÓôåöÜíïõ. Íåñüìõëïé óôçí åõñýôåñç ðåñéï÷Þ ôçò ðüëçò ôçò Èåóóáëïíßêçò óåë 112-122 (2) ÌáñêÞ Å., Éóôïñßá ôçò Åðé÷åéñçìáôéêüôçôáò óôç Èåóóáëïíßêç. Ôüìïò ðñþôïò óåë 227- 232. (3) ×åêßìïãëïõ Åõ., Ðïéï Þôáí ôï Êáëáìïêüðéïí, óåë 16-19. (4) ÌáñêÞ Å., ×ñéóôéáíéêÜ êïéìçôÞñéá Èåóóáëïíßêçò óôá ðáëáéï÷ñéóôéáíéêÜ ÷ñüíéá, ÈåóóáëïíéêÝùí Ðüëéò, Ôåý÷ïò 1 óåë. 41 (5) ÌáñêÞ Å. ü.ð. óåë 42. (6) ×åêßìïãëïõ Åõ., Ïé Áìðåëüêçðïé Ý÷ïõí éóôïñßá óåë 17. (7) Ëáæáñßäçò Ó., Áðü ôïí ÂáñäÜñé ùò ôï ÄåñâÝíé, óåë 68. (8) Åõóôáèßïõ ôïõ Èåóóáëïíßêçò, ÓõããñáöÞ ôçò êáô' áõôÞí áëþóåùò.- ÁíáöÝñåôáé óôçí Üëùóç ôçò ðüëçò áðü ôïõò Íïñìáíäïýò. ËÝôóáò Áë., Éóôïñßá ôçò Èåóóáëïíßêçò ôüìïò É óåë 386. (9) ÌðáêéñôæÞò ×., Áãßïõ Äçìçôñßïõ èáýìáôá óåë 42-43 êáé 354, ËÝôóáò Áë., Éóôïñß-

∆∂∆ƒ∞¢π∞/6

á ôçò Èåóóáëïíßêçò ôüìïò É óåë 428 (10) ÌðáêéñôæÞò ×., Áãßïõ Äçìçôñßïõ èáýìáôá óåë 388 ÔáöñáëÞò Ïä., Ç Èåóóáëïíßêç áðü ôéò áðáñ÷Ýò Ýùò ôïí ÉÄ' áéþíá, óåë 278. (11) Ìïõôóüðïõëïò Í., Ç èÝóç ôçò Üãíùóôçò ìïíÞò ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò óôç Èåóóáëïíßêç, óåë134. (12) Ìïõôóüðïõëïò Í., Ç èÝóç ôçò Üãíùóôçò ìïíÞò ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò óôç Èåóóáëïíßêç, óåë 134-141, Âáêáëüðïõëïò Áð., Ðáãêáñðßá ÌáêåäïíéêÞò Ãçò êáé ÌðáêéñôæÞò ×., Áãßïõ Äçìçôñßïõ èáýìáôá óåë 386 üðïõ ðáñáôßèåíôáé ïé áðüøåéò üëùí ôùí ðåñß ôçò èÝóåùò ìïíÞò ôçò Áãßáò Ìáôñþíáò åñåõíçôþí. (13) ÌðáêéñôæÞò ×., Áãßïõ Äçìçôñßïõ èáýìáôá óåë 386.


°π∞ ∆√ 2ï ¢∏ª. ™Ã√§∂π√ ∞ª¶∂§√∫∏¶ø¡, 70 Ã√¡π∞ ¶ƒπ¡

À¶√Ã∂ø∆π∫√™ ∂ƒ∞¡√™ ∫∞π ∂∫¢π∫∞™∏ ∂¡™∆∞™∏™ ÐñïëïãéêÜ Äýï Ýããñáöá ôïõ 1938, áëëçëÝíäåôá ìåôáîý ôïõò, ðïõ Ý÷ïõí ó÷Ýóç ìå ôçí áðïðåñÜôùóç ôïõ äéäáêôçñßïõ ôïõ 2ïõ Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ÁìðåëïêÞðùí, áðïôÝëåóáí ôçí áöïñìÞ ãéá ôï ðáñüí Üñèñï. Ôï Ýíá áð' áõôÜ áíáöÝñåôáé óå õðï÷ñåùôéêü Ýñáíï ðïõ åðéâëÞèçêå óå üëïõò ôïõò êáôïßêïõò ôùí ÁìðåëïêÞðùí, ìå óêïðü íá åîåõñåèïýí ÷ñÞìáôá ãéá ôçí áðïðåñÜôùóç ôïõ äéäáêôçñßïõ. Ôï Üëëï åßíáé áðüöáóç åêäßêáóçò Ýíóôáóçò êáôïßêùí ôùí ÁìðåëïêÞðùí åíáíôßïí ôïõ åñáíéêïý êáôáëüãïõ ðïõ êáôáñôßóôçêå ëüãù ôïõ õðï÷ñåùôéêïý åñÜíïõ. Óáò ôá ðáñïõóéÜæïõìå ìå êÜðïéåò ðñüóèåôåò åðåîçãÞóåéò ãéá ôçí êáëýôåñç êáôáíüçóÞ ôïõò, êáèþò êáé ìå êÜðïéåò äéêÝò ìáò ðáñáôçñÞóåéò - åðéóçìÜíóåéò óôï êåßìåíï ôçò áðüöáóçò. Ç åðéâïëÞ õðï÷ñåùôéêïý åñÜíïõ Ôï Ýôïò 1938 ôï 2ï Äçìïôéêü ÁìðåëïêÞðùí ëåéôïõñãïýóå óôç ãùíßá ôùí ïäþí ÊáëëéèÝáò êáé ÄïîÜôïõ (óçìåñéíÞò Ã. ÓêåðÜñíç). Ôï äéäáêôÞñéü ôïõ áðïôåëïýíôáí áðü ôñåéò çìéõðüãåéåò áßèïõóåò, ðïõ åß÷áí ÷ôéóôåß ôï 1934. Ôï áñ÷éêü ó÷Ýäéï ôïõ êôéñßïõ ðñïÝâëåðå áêüìç 1ï êáé 2ï üñïöï, áëëÜ ïé åñãáóßåò óôáìÜôçóáí ëüãù Ýëëåéøçò ÷ñçìÜôùí. Ôï ìáèçôéêü äõíáìéêü áõîÜíïíôáí ñáãäáßá êáé ïé áíÜãêåò ãéá óôÝãáóç ôùí ìáèçôþí Þôáí ðéåóôéêÝò. Ç Ó÷ïëéêÞ Åöïñåßá êáé ï äéåõèõíôÞò ôïõ ó÷ïëåßïõ Ã. ÓêåðÜñíçò ðñïóðáèïýóáí ìå ÝããñáöÜ ôïõò ðñïò ôéò áñìüäéåò ðñïúóôÜìåíåò áñ÷Ýò íá äþóïõí ëýóç óôï ðñüâëçìá, ðéÝæïíôáò ãéá ôçí áðïðåñÜôùóç ôïõ äéäáêôçñßïõ. ¸ôóé ìå åíôïëÞ ôçò ÃåíéêÞò Äéïßêçóçò Ìáêåäïíßáò ðñïò ôïí ÅðéèåùñçôÞ Äçìïôéêþí Ó÷ïëåßùí ´ ÐåñéöÝñåéáò Èåóóáëïíßêçò êáé óôç óõíÝ÷åéá ôïõ ÅðéèåùñçôÞ ðñïò ôç Ó÷ïëéêÞ Åöïñåßá ôïõ 2ïõ Äçì. Ó÷. ÁìðåëïêÞðùí, äéáôÜ÷èçêå õðï÷ñåùôéêüò Ýñáíïò åðß üëùí ôùí êáôïßêùí ôùí ÁìðåëïêÞðùí, ìå óêïðü ôá ÷ñÞìáôá ôïõ åñÜíïõ íá ÷ñçóéìïðïéçèïýí ãéá ôçí áðïðåñÜôùóç ôïõ äéäáêôçñßïõ. Ìå ôçí éó÷ýïõóá ôüôå íïìïèåóßá, ç åíÝñãåéá áõôÞ ôçò äéïßêçóçò Þôáí åðéôñåðôÞ êáé íüìéìç. Åîõðáêïýåôáé üôé ôï "åðß üëùí ôùí êáôïßêùí" ðåñéåëÜìâáíå ôïõò áñ÷çãïýò ïéêïãåíåéþí êáé ôïõò åíÞëéêåò ðïõ áóêïýóáí êÜðïéï åðÜããåëìá. Ôïõ åñÜíïõ åîáéñïýíôáí ïé êáôÜ ôçí êñßóç ôçò Ó÷ïëéêÞò Åöïñåßáò ïìïëïãïõìÝíùò Üðïñïé êáé ïé . Ôïõ åñÜíïõ åîáéñïýíôáí ïé êáôÜ ôçí êñßóç ôçò Ó÷ïëéêÞò Åöïñåßáò ïìïëïãïõìÝíùò Üðïñïé êáé ïé äçìüóéïé õðÜëëçëïé. Ïé õðüëïéðïé Ýðñåðå íá êáôáâÜëëïõí ðïóü óå äñ÷ ìÝ÷ñé 1,5 % ôùí êáèáñþí åóüäùí ôïõò. Ãéá ôçí êáôÜñôéóç ôïõ åñáíéêïý êáôáëüãïõ, ç Ó÷ïëéêÞ Åöïñåßá ìðïñïýóå íá áíôëÞóåé ðëçñïöïñßåò ãéá ôçí ïéêïíïìéêÞ êáôÜóôáóç ôùí êáôïßêùí áðü ôïí ðñüåäñï ôçò êïéíüôçôáò êáé ôïí åöçìÝñéï (ðåñéóóüôåñá óôï ðáñáôéèÝìåíï Ýããñáöï). Ç Ýíóôáóç ôùí êáôïßêùí Äåí Ý÷ïõìå õðüøç ìáò ôï êåßìåíï ôçò Ýíóôáóçò ôùí êáôïßêùí åíáíôßïí ôïõ åñáíéêïý êáôáëüãïõ. Áðü ôï óêåðôéêü üìùò ôçò áðüöáóçò ðñïêýðôåé üôé ïé åíéóôÜìåíïé Þôáí 122 êáé áíÞêáí óå ôñåéò êáôçãïñßåò: 1. Óå áõôïýò ðïõ èåùñïýóáí ôïí åáõôü ôïõò Üðïñï êáé æçôïýóáí íá åîáéñåèïýí ôïõ êáôáëüãïõ. 2. Óå áõôïýò ðïõ èåùñïýóáí üôé ôïõò êáôáëïãßóôçêå ìåãáëýôåñï ðïóü áðü ôçí ïéêïíïìéêÞ ôïõò äõíáôüôçôá êáé æçôïýóáí ôç ìåßùóÞ ôïõ. 3. Óå áõôïýò ðïõ èåùñïýóáí ôïí åáõôü ôïõò ùò äçìüóéï õðÜëëçëï, êõñßùò ïé óéäçñïäñïìéêïß (Ó.Å.Ê.) êáé æçôïýóáí ôçí åîáßñåóÞ ôïõò áðü ôïí êáôÜëïãï.

°ƒ∞º∂π √ ∫ø™∆∞™ ∫√Àƒ∆∏™

Ç åêäßêáóç ôçò Ýíóôáóçò êáé ç áðüöáóç Ïñßóôçêå ôñéìåëÞò åðéôñïðÞ åêäßêáóçò áõôþí ôùí åíóôÜóåùí, áðïôåëïýìåíç áðü ôïí åéñçíïäßêç ÓôñáðåôóÜêç Äçì. ùò Ðñüåäñï êáé ìÝëç ôïí éåñÝá - åöçìÝñéï ôïõ É.Í. Æùïäü÷ïõ ÐçãÞò Áíáãíùóôüðïõëï Èåüäùñï êáé ôïí äÜóêáëï - äéåõèõíôÞ ôïõ 2ïõ Äçì. Ó÷. ÁìðåëïêÞðùí ÓêåðÜñíç Ãåþñãéï. ÐñáêôéêÜ êñáôïýóå ï äéêáóôéêüò ãñáöÝáò Ìðüôóéêáò Áä. Ç áðüöáóç ðïõ åêäüèçêå åßíáé ÷åéñüãñáöç êáé áðïôåëåßôáé áðü 7 óåëßäåò. ÅðåéäÞ åßíáé ó÷åôéêÜ äõóáíÜãíùóôç, ôçí ðáñïõóéÜæïõìå óå áíôéãñáöÞ, êñáôþíôáò áõôïýóéï ôïí óõíôáêôéêü ôçò ôýðï êáé êáôÜ ôï äõíáôüí êáé ôïí ïñèïãñáöéêü (ï Ç/Õ äåí áíôáðïêñßíåôáé áðüëõôá óôï ôüôå ïñèïãñáöéêü óýóôçìá, ëåßðïõí: øéëÝò, äáóåßåò, ðåñéóðùìÝíåò êáé õðïãåãñáììÝíåò). Åðßóçò ðáñáëåßðïõìå Ýíá ìéêñü ìÝñïò ôçò, üðïõ êáô' áñ÷Þí áíáöÝñïíôáé ôá ïíïìáôåðþíõìá ôùí åíéóôáìÝíùí, ãéáôß åðáíáëáìâÜíïíôáé åê íÝïõ êáé ìå ôçí ßäéá áêñéâþò óåéñÜ óôï óêåðôéêü ôçò. Ôï ðëÞñåò êåßìåíï ôçò áðüöáóçò Ý÷åé ùò åîÞò: Áñéè. 252 Ç êáôÜ ôï áðü 19/11/1926 Ð.Ä. ðåñß ôïõ ôñüðïõ ôçò åðéâïëÞò åñÜíùí êáé õðï÷ñåùôéêÞò åñãáóßáò äéá ôçí áíÝãåñóéí äéäáêôçñßùí ê.ô.ë. ùò ôïýôï åôñïðïðïéÞèç & óõíåðëçñþèç äéá ôïõ áðü 13 Óåðôåìâñßïõ 1927 ïìïßïõ, åðéôñïðÞ, áðïôåëïõìÝíç åê ôïõ Åéñçíïäßêïõ Èåóóáëïíßêçò Äçì. ÓôñáðáôóÜêç ùò ðñïÝäñïõ êáé ìåëþí Èåïäþñïõ Áíáãíùóôïðïýëïõ éåñÝùò Éåñïý Íáïý Æùïäü÷ïõ ÐçãÞò ÁìðåëïêÞðùí êáé Ãåùñãßïõ ÓêåðÜñíç äéåõèõíôïý ôïõ ´ Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ÁìðåëïêÞðùí, óõíåëèïýóá åí ôù êáôáóôÞìáôé ôïõ Åéñçíïäéêåßïõ Èåóóáëïíßêçò ôçí 19çí Ïêôùâñßïõ 1938 ðáñïõóßá êáé ôïõ Äéê. ãñáöÝùò Áä. Ìðüôóéêá ßíá äéêÜóç åðß ôùí êáôÜ ôïõ êýñïõò óõíôá÷èÝíôïò åñáíéêïý êáôáëüãïõ ôçò Ó÷ïëéêÞò Åöïñåßáò ÁìðåëïêÞðùí õðïâëçèåéóþí åíóôÜóåùí ôùí 1) Ãåùñãßïõ Ìáõñßäïõ 2) (ìåóïëáâïýí ôá ïíüìáôá ôùí åíéóôáìÝíùí) êáé 122) Óùôçñßïõ ÁèáíáóéÜäïõ êáôïßêùí áðÜíôùí ÁìðåëïêÞðùí. ÐñïêåéìÝíçò óÞìåñïí óõæçôÞóåùò Áêïýóáóá ôùí åíéóôáìÝíùí áíáðôõîÜíôùí êáé ðñïöïñéêþò ôï ðåñéå÷üìåíïí ôùí åíóôÜóåþí ôùí êáé áéôçóáìÝíùí ôçí ðáñáäï÷Þí áõôþí Éäïýóá ôïí íüìïí êáé ôá ó÷åôéêÜ Ýããñáöá Óêåöèåßóá êáôÜ ôïí íüìïí ÅðåéäÞ ùò áðïäåéêíýåôáé åê ôçò õð' áñéè 20640 ôçò 24çò Ìáñôßïõ 1938 áðïöÜóåùò ôïõ Ãåíéêïý Äéïéêçôïý Ìáêåäïíßáò åíåêñßèç ç åðéâïëÞ õðï÷ñåùôéêïý åñÜíïõ åðß ðÜíôùí ôùí êáôïßêùí ôçò êïéíüôçôïò ÁìðåëïêÞðùí Èåóóáëïíßêçò õðÝñ áðïðåñáôþóåùò ôïõ äéäáêôçñßïõ ôïõ ´ Äçìïô Ó÷ïëåßïõ ÁìðåëïêÞðùí, åíåêñßèç äå êáé ï êáôáñôéóèåßò åñáíéêüò öïñïëïãéêüò êáôÜëïãïò ðáñÜ ôïõ áñìïäßïõ Åðéèåùñçôïý ùò åìöáßíåôáé ðáñÜ ðüäáò åê ôçò õð' áñéè 1599 ôçò 4 Éïõíßïõ 1938 ó÷åôéêÞò áõôïý ðñÜîåùò êáé åôïé÷ïêïëëÞèç åßò ôå ôïí Éåñüí Íáüí ôçò Æùïäü÷ïõ ÐçãÞò êáé ôï êïéíïôéêüí êáôÜóôçìá ÁìðåëïêÞðùí ùò åìöáßíåôáé åê ôùí áðü 6 Éïõíßïõ 1938 äýï áðïäåéêôéêþí ôïé÷ïêïëëÞóåùò. ÅðåéäÞ áé õðü êñßóéí åíóôÜóåéò, õðïâëçèåßóáé íïìßìùò åîåôáóôÝáé êñßíïíôáé ÅðåéäÞ êáé ìå ôï Üñèñïí 4 ôïõ áðü 13 Íïåìâñßïõ 1926 Ä/ôïò ðåñß ôïõ ôñüðïõ ôçò åðéâïëÞò åñÜíùí êáé õðï÷ñåùôéêÞò åñãáóßáò äéá ôçí áíÝãåñóéí äéäáêôçñßùí ïñßæåé üôé áðáë ëÜóóïíôáé ïé äçìüóéïé õðÜëëçëïé ïõ÷' Þôôïí üìùò åö' üóïí äåí ïñßæåé üôé áðáëëÜóóï-

™À¡∂Ã∂π∞ ™∆∏ ™∂§π¢∞ 9

∆∂∆ƒ∞¢π∞/7


Ôï Ýããñáöï ôïõ ÅðéèåùñçôÞ êáé ôçò ÃåíéêÞò Äéïßêçóçò Ìáêåäïíßáò ãéá ôç äéåíÝñãåéá ôïõ õðï÷ñåùôéêïý åñÜíïõ

∆∂∆ƒ∞¢π∞/8


À¶√Ã∂ø∆π∫√™ ∂ƒ∞¡√™ ∫∞π ∂∫¢π∫∞™∏ ∂¡™∆∞™∏™ íôáé êáé ïé åîïìïéïýìåíïé ìå äçìïóßïõò õðáëëÞëïõò äåí äýíáíôáé íá êñéèþóéí áðáëëáêôÝïé ïé õðÜëëçëïé ôùí ÓÅÊ êáè' üóïí ç åðéôñïðÞ ôïõ íüìïõ ìç äéáêñßíïíôáò ïõäÝ áýôç äýíáôáé íá äéáêñßíç êáôÜ íïìéêüí áîßùìá êáé óõíåðþò íá åîáéñÝóç ùò ìç õðáëëÞëïõò Ýóôù êáé åÜí åîïìïéïýíôáé ïýôïé ðñïò äçìïóßïõò õðáëëÞëïõò Üíåõ ðåñß ôïýôïõ ñçôÞò ìíåßáò ôïõ íüìïõ êáé ôïýôïõ Ýíåêåí êñßíåé ç åðéôñïðÞ áâáóßìïõò ôáò åðß ôù ëüãù ôïýôù åñåéäïìÝíáò åíóôÜóåéò ôùí åíéóôáìÝíùí õðáëëÞëùí ôùí ÓÅÊ êçñýóóåé äå åêôüò áõôïý ôïí õðü êñßóéí êáôÜëïãïí ùò ïýôïò ìåôåññõèìßóèç äéá ôçò åí ìÝñåé ðáñáäï÷Þò ôùí õðü êñßóéí åíóôÜóåùí ùò åí ôù äéáôáêôéêþ ôçò ðáñïýóçò ëåðôïìåñþò áíáöÝñåôáé Äéá ôáýôá Áðïññßðôåé ôá ùò áðïññéðôÝá êñéèÝíôá ÊáôáôÜóóåé åí ôù êáôáñôéóèÝíôé ðßíáêé ôïõò åíéóôáìÝíïõò ùò áêïëïýèùò 1) ôïí Ãåþñãéïí Ìáõñßäçí äéá ôï ðïóüí ôùí äñ÷ 800. 2) ôïí Íéêüëáïí Ìïíáóôçñßäçí äéá ôï ðïóüí ôùí äñ÷ 500.- 3) ôïí Íéêüëáïí Ðáíáãüðïõëïí äéá ôï ðïóüí ôùí äñ÷ 1004) Íéêüëáïí ÊáñáôæÝíçí äéá äñ÷ 100 5) ôïí ÉùÜííçí Óáðüñôáí äéá äñ÷ 100 6) Ðáíáãéþôçí Í. … (äõóáíÜãíùóôï) äéá äñ÷ 100 7) ôïí Íéêüëáïí Ãêëþôóïí äéá äñ÷ 300 8) ôïí Áãïñáóôüí Áãïñáóôßäçí äéá äñ÷ 200- 9) ôïí ÐÝôñïí Áãïñáóôßäçí äéá äñ÷ 100- 10) ôïí ÄçìÞôñéïí Áãïñáóôßäçí äéá äñ÷ 100- 11) ôïí ×ñÞóôïí Áãïñáóôßäçí äéá äñ÷ 100- 12) ôïí Èåï÷Üñç Ôñéðïëüãïí äéá äñ÷ 100- 13) ôïí ÓôÝëéïí ÁìåñéêÜíï äéá äñ÷ 250- 14) ôïí Ãåþñãéïí ÁèáíáóéÜäçí äéá äñ÷ 100- 15) ôïí ÁëÝîáíäñïí ÐáðáìáõñïõäÞí äéá äñ÷ 10016) ôïí Åõèýìéïí ÁãéÜíïãëïõ äéá äñ÷ 100- 17) ôïí Ìéãêßñ ÌïâæåóéÜí äéá äñ÷ 100- 18) ôïí Ãåþñãéïí Äßëôæáí äéá äñ÷ 100- 19) ôïí ÂëÜóéïí Öéëéððßäçí äéá äñ÷ 100- 20) ôïí Öùêßùíá Ð. Ðáðáãåùñãßïõ äéá äñ÷ 200- 21) ôïí Ãåþñãéïí Ôæùñôæüðïõëïí äéá äñ÷ 100- 22) ôïí ÁíÝóôçí ÃåùñãéÜäçí äéá äñ÷ 100- 23) ôïí ÅõóôñÜôéïí Óåñáöåßäçí äéá äñ÷ 100- 24) ôïí ÄçìÞôñéïí Ãéåìåôæüãëïõ äéá äñ÷ 200- 25) ôïí Èåüäùñïí Êáôóßêáí äéá äñ÷ 300- 26) ôïí Óåñáöåßì Ð. Ðáðáãåùñãßïõ äéá äñ÷ 200- 27)ôïí ÄçìÞôñéïí ÌçôÜöçí äéá äñ÷ 25028) ôïí ÄçìÞôñéïí ÁíáóôáóéÜäçí äéá äñ÷ 100- 29) ôïí Íéêüëáïí Ðáðáìé÷áÞë äéá äñ÷ 100- 30) ôïí Ãåþñãéïí Íéêïëßôóçí äéá äñ÷ 200- 31) ôïí Ãåþñãéïí ÓêáñðÝëçí äéá äñ÷ 250- 32) ôïí Áíôþíéïí Ìáôæáêïýöá äéá äñ÷ 250- 33) ôïí Ãåþñãéïí Âåëêßäçí äéá äñ÷ 10034) ôïí Ã. Ôïðáëßäçí äñ÷ 150- 35) ôïí Êùí/íôßíïí Ìáõñßäçí äéá äñ÷ 300- 36) ôïí Ãåþñãéïí Ìüëéïí äéá äñ÷ 100- 37) ôïí Ðáíáãéþôçí Ðåäåñßäçí äéá äñ÷ 200- 38) ôïí Óôáýñïí Ôóéôóßíá äéá äñ÷ 50- 39) ôïí Ãåþñãéïí ÊáíÜñçí äéá äñ÷ 100- 40) ôïí Óôõëéáíüí ÌåëåôéÜäçí äéá äñ÷ 100- 41) ôïí ÂÝñãïí Âåñãßäçí äéá äñ÷ 300- 42) ôïí ×áñÜëáìðïí É. ÁãéÜíïãëïõ äéá äñ÷ 500- 43) ôïí ÉùÜííçí Êïõóåíßäçí äéá äñ÷ 100- 44) ôïí ÉùÜííçí Ôáõñßäçí äéá äñ÷ 250- 45) ôïí ÄéáìáíôÞí ×´´äéáìáíôÞ äéá äñ÷ 100- 46) ôïí ×ñÞóôïí ÊïõñìÝíôáëáí äéá äñ÷ 100- 47) ôïí ÉùÜííçí ×áôæüðïõëïí äéá äñ÷ 1000- 48) ôïí Ãåþñãéïí Óìõñíáßïí äéá äñ÷ 250- 49) ôïí Ãåþñãéïí ÐáóôïõñìáôæÞí äéá äñ÷ 250- 50) ôïí ×áñ. Óôáõñßäçí äéá äñ÷ 100- 51) ôïí Íéêüëáïí Éùáííßäçí äéá äñ÷ 200- 52) ôïí ×ñÞóôï Ãêëáâßíáí 10053) ôïí Áñãýñéïí Éùáííßäçí äéá äñ÷ 50- 54) ôïí ÉùÜííçí ÊáñáìÜíïí äéá äñ÷ 250- 55) ôïí ÉùÜííçí Óáðáôáêßäçí äéá äñ÷ 400- 56) ôïí Ãåþñãéïí ÊåíôñùôÞí äéá äñ÷ 100- 57) ôïí Ìé÷áÞë Ðáõëßäçí äéá äñ÷ 100- 58) ôïí Äçì. Ì. Óôáõñßäçí äéá äñ÷ 100- 59) ôïí ÁëÝî. Ì. Óôáõñßäçí äéá äñ÷ 100- 60) ôïí Åõèýìéïí Äáìéáíßäçí äéá äñ÷ 100- 61) ôïí Êùí/íôßíïí É. ÁâäåëÜí äéá äñ÷ 100- 62) ôïí Èåüäùñïí ÂïíáðÜñôçí äéá äñ÷ 300- 63) ôïí Âáóßëåéïí ÊáñáãÜôóçí äéá äñ÷ 200- 64) ôïí ÉùÜííçí Ãéáííáêüðïõëïí äéá äñ÷ 100- 65) ôïí ÅììáíïõÞë ÔæåêÜêçí äéá äñ÷ 100- 66) ôïí ÅõÜñåóôïí Ñåðáíßäçí äéá äñ÷ 100- 67) ôïí Ðáó÷Üëçí Âéêåëßäçí äéá äñ÷ 100- 68) ôïí Íéêüëáïí Â. Êáëïýäçí äéá äñ÷ 100- 69) ôïí Ã. ÍéêïëáÀ-

äçí äéá äñ÷ 50- 70) ôïí Èåüäùñï ÌðéôóêÜäç äéá äñ÷ 50- 71) ôïí Ãåþñãéï Áðïóôüëïõ äéá äñ÷ 250- 72) ôïí Ãåþñãéïí ×áôæçãåùñãßïõ äéá äñ÷ 50- 73) ôïí ÅõóôñÜôéïí ÎõëÜí äéá äñ÷ 150- 74) ôïí ÌåíÝëáïí Ìðáúìðïýôçí äéá äñ÷ 100- 75) ôïí Öþôéïí Äáäïýìçí äéá äñ÷ 5076) ôïí ×áôæçðÝôñïõ ×áñáëÜìðïõò äéá äñ÷ 100- 77) ôïí Ìé÷. Ðáéãíßïãëïõ äéá äñ÷ 10078) ôïí ÊëÞìçí Ìõóôáêßäçí äéÜ äñ÷ 250- 79) ôïí Ë. Ðáðáúùáííßäçí "ôçò åôáéñåßáò Ë. Ðáðáúùáííßäçò êáé Ã. ÁíáóôáóéÜäçò" äéÜ äñ÷ 800- 80) ôïí ÁíáóôÜóéïí Áñãõñüðïõëïí äéÜ äñ÷ 100- 81) ôïí ÓôÝöáíïí ÅëìÜæçí äéÜ äñ÷ 150- 82) ôïí ÉùÜííçí ÌáñÝããïí äéÜ äñ÷ 300- 83) ôïí Êùí/íôßíïí Êïíôüí äéÜ äñ÷ 100- 84) ôïí ÓôÝëéïí ×áëÜí äéÜ äñ÷ 100- 85) ôïí ÄçìÞôñéïí Ðáñôáêéëïýäçí äéÜ äñ÷ 100- 86) ôïõò Ãåþñãéïí Ôóåëßêáí 87) ÈùìÜí Ã. ÊáúôæÞ 88) Ð. Åììáíïõçëßäçí 89) ËïõêÜí Êáñáãéáííüðïõëïí 90) Íéêüë. Ìåíßäçí 91) Äçì ËÜëïí 92) ÉùÜíí. Êáñáêþëçí 93) Ð. ÓêïñäÝëçí 94) ÐÝôñïí Á. Æáãïñßäçí 95) Êùí/íôßíïí Óêïõëáñßäçí 96) Âáóßëåéïí Ðáðáäüðïõëïí 97) Êùí/íôßíïí Ðáðáñïý 98) Öþôéïí Ð. Ðáðáäüðïõëïí 99) Íéêüëáïí ÃåùñãéÜäçí 100) Ãåþñãéïí Êïõöïýäçí 101) Êùí/íôßíïí ×áëêéÜí 102) Ðáñáóê Áããåëßäçí 103) Ìé÷áÞë Ã. Ðëáêßäçí 104) Äçì. ËéÜñïí 105) Äçì ÂéáíÞí 106) ÄçìÞôñéïí ÊáíÝëëïí 107) ËïõêÜí ÆÝãêëáí 108) Öþôéïí Ôóéöïõôßäçí 109) Óôáýñïí Ðáñôóáëßäçí 110) ËÜæáñïí ÐåôóÜíçí 111) ÄÞìïí Âáóéëåßïõ 112) ÐÝôñïí ÁäÜì Þ Áäáìßäçí 113) ÃáâñéÞë ÊïõóêïõñÜí êáôáôÜóóåé åéò ôï Þìéóõ ôïõ åí ôù êáôáëüãù áíáãñáöïìÝíïõ ðïóïý & ôùí 114) ÐÝôñïõ Ã. ÍÜóëá 115) Öùôßïõ Ëáìðßäïõ 116) Êùí/íïõ ÌðåëôÝêç 117) Âáóéëåßïõ Ôæþíç 118) ÉùÜííïõ Ôñéáíôáöýëëïõ & ÁíäñÝïõ Ãêïõæåëïðïýëïõ 119) Ìé÷áÞë Êõñéáêïý 120) Ãåùñãßïõ Í. ÁíáóôóéÜäç 121) Áèáíáóßïõ Äïýêá êáé 122) Óùôçñßïõ ÁèáíáóéÜäç äéáôÜóóåé ôçí äéáãñáöÞí åê ôïõ åñáíéêïý öïñïëïãéêïý êáôáëüãïõ êáé åðéêõñïß ôïí åñáíéêüí öïñïëïãéêüí êáôÜëïãïí ùò ðñïò Üðáíôáò ôïõò ëïéðïýò. Åêñßèç, áðåöáóßóèç êáé åäçìïóéåýèç. Åí Èåóóáëïíßêç áõèçìåñüí Ï Ðñüåäñïò: "Ô Ó" Äçì. ÓôñáðåôóÜêçò ôá ÌÝëç: Ãåþñã. ÓêåðÜñíçò, Ðáðáèüäùñïò Áíáãíùóôüðïõëïò ï Äéê. Ãñáöåýò: Á. Ìðüôóéêáò ÁêñéâÝò áíôßãñáöïí ðñïò ÷ñÞóéí ôçò õðçñåóßáò Åí Èåó/íßêç ôç 19 Í/âñßïõ 1938 ï Ãñáöåýò "Ô Ó" Á. Ìðüôóéêáò ÁêñéâÝò áíôßãñáöïí Åí ÁìðåëïêÞðïéò ôç 22 Í/âñßïõ 1938 ï ÄéåõèõíôÞò Ã. ÓêåðÜñíçò

™À¡∂Ã∂π∞ ™∆∏ ™∂§π¢∞ 11

∆∂∆ƒ∞¢π∞/9


ÁðïóðÜóìáôá áðü ôçí õð´ áñéè. 252 ÷åéñüãñáöç áðüöáóç

∆∂∆ƒ∞¢π∞/10


À¶√Ã∂ø∆π∫√™ ∂ƒ∞¡√™ ∫∞π ∂∫¢π∫∞™∏ ∂¡™∆∞™∏™ ** Äõóôõ÷þò äåí îÝñïõìå ðüóï Þôáí ôï áñ÷éêü ðïóü óôïí åñáíéêü êáôÜëïãï. ÅðéóçìÜíóåéò - ðáñáôçñÞóåéò Ó÷åôéêÜ ìå ôçí ðáñáðÜíù áðüöáóç, áò ìáò åðéôñáðåß íá êÜíïõìå ôéò áêüëïõèåò åðéóçìÜíóåéò - ðáñáôçñÞóåéò. 1. ¼ëïé üóïé õðÝâáëáí åíóôÜóåéò, Üóêçóáí íüìéìï Ýíäéêï äéêáßùìá êáé êáíÝíáò øüãïò äåí ìðïñåß íá ôïõò áðïäïèåß. ¢ëëùóôå äåí ðñÝðåé íá Þôáí ïé ìïíáäéêïß. ÕðÜñ÷åé óôá ÷Ýñéá ìáò ìßá áêüìç áðüöáóç, ç õð' áñéèìüí 250 ôïõ 1938 , ç ïðïßá áöïñÜ Ýíóôáóç åíüò ìüíï êáôïßêïõ ôùí ÁìðåëïêÞðùí, ôïõ Ãåùñãßïõ Ìáíùëüðïõëïõ, óôïí ïðïßïí åðéäéêÜóôçêå ôåëéêÜ ðïóü 200 äñ÷ áíôß ôùí 500 äñ÷ ðïõ áíáãñÜöïíôáí áñ÷éêÜ óôïí åñáíéêü êáôÜëïãï. Ðñüåäñïò ôçò ôñéìåëïýò åðéôñïðÞò áõôÞ ôç öïñÜ Þôáí ï Ì. Ìáôæïýêáò, ÐñïúóôÜìåíïò ôùí åéñçíïäéêþí, ìÝëç ôá ßäéá (ÓêåðÜñíçò, Áíáãíùóôüðïõëïò) êáé ãñáììáôÝáò ï Ê. Ðåôñßôóçò. Äåí áðïêëåßåôáé ëïéðüí íá õðÞñîáí êáé Üëëåò åíóôÜóåéò ðïõ åêäéêÜóôçêáí ÷ùñéóôÜ. 2. Ç éóôïñéêÞ áîßá áõôÞò ôçò áðüöáóçò, ãéá ìáò, Ýãêåéôáé óôï ãåãïíüò üôé áðïôåëåß Ýãêõñç ãñáðôÞ ìáñôõñßá ãéá ôï ðïéïé äéÝìåíáí ôüôå óôïõò Áìðåëüêçðïõò êáé ðïéá Þôáí ç ïéêïíïìéêÞ ôïõò êáôÜóôáóç. Åßíáé üìùò åëëéðÞò ãéáôß ðåñéëáìâÜíåé ìüíï üóïõò õðÝâáëáí Ýíóôáóç. Áí åß÷áìå óôá ÷Ýñéá ìáò ôïí åñáíéêü êáôÜëïãï, ôüôå èá åß÷áìå ìéá ïëéêÞ êáé óáöÞ åéêüíá ãéá ôçí ðåñéï÷Þ ìáò ðÜíù óôá äýï áõôÜ åñùôÞìáôá. Åëðßæïõìå êÜðïõ íá äéáóþèçêå, íá ôïí áíáêáëýøïõìå óôï ìÝëëïí êáé íá áíôëÞóïõìå ôéò ðëçñïöïñßåò ðïõ èÝëïõìå.

á/á 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

ÊÁÔÁÍÏÌÇ ÁÍÁËÏÃÁ ÌÅ ÔÏ ÐÏÓÏ áñéèìüò ðïóïóôü ðïóü êáôïßêùí êáôïßêùí % 1.000 äñ÷* 1 0,82 800 äñ÷ 2 1,64 500 äñ÷ 2 1,64 400 äñ÷ 1 0,82 300 äñ÷ 6 4,92 250 äñ÷ 10 8,20 200 äñ÷ 8 6,56 150 äñ÷ 3 2,45 100 äñ÷ 46 37,70 50 äñ÷ 6 4,92 ôï ìéóü ôïõ 28 22,95 áñ÷éêïý** êáèüëïõ 9 7,38 óýíïëï 122 100%

Ï ãñÜöùí äåí Ý÷åé åîåéäéêåõìÝíåò ãíþóåéò, þóôå íá áíáãÜãåé ôéò ôüôå ôéìÝò óå óçìåñéíÝò, ãéá íá Ý÷ïõìå ìéá êáëýôåñç åéêüíá ôçò ïéêïíïìéêÞò åðéâÜñõíóçò ôùí êáôïßêùí. ÄåêôÞ ðñïò äçìïóßåõóç ïðïéáäÞðïôå ôåêìçñéùìÝíç åðéóôçìïíéêÜ óõãêñéôéêÞ áðåéêüíéóç. 4. Åßíáé öáíåñü üôé ç åðßóçìç ðïëéôåßá ôüôå áäõíáôïýóå íá åîáêñéâþóåé ôçí ïéêïíïìéêÞ êáôÜóôáóç ôùí ðïëéôþí. Áîéïóçìåßùôï åßíáé êáé ôï ãåãïíüò üôé ôï êáèÞêïí áõôü ôï áíÝèåôå ü÷é ìüíï óôïõò ðñïÝäñïõò ôùí êïéíïôÞôùí áëëÜ êáé óôïõò åöçìÝñéïõò ôùí íáþí. 5. Áîéïðñüóåêôï åßíáé êáé ôï ãåãïíüò üôé ôï üíïìá ôïõ éåñÝá Èåüäùñïõ Áíáãíùóôüðïõëïõ áíáãñÜöåôáé óå åðßóçìá Ýããñáöá óýíèåôï ùò "Ðáðáèüäùñïò", üðùò óõíÞèùò áðïêáëïýíôáí óôïí ðñïöïñéêü ëüãï. ¸÷ïõìå õðüøç ìáò êáé ôï Ìáèçôïëüãéï ôïõ ó÷ïëåßïõ, üðïõ ðáñáôçñïýìå ðáñüìïéá áíáöïñÜ. Áõôü ìðïñåß íá öáíåñþíåé ôçí êïõëôïýñá ìéáò åðï÷Þò, üðïõ Þôáí áäéáíüçôï ãéá êëçñéêü, Ýóôù êáé óå åðßóçìá Ýããñáöá, íá áðïêëçèåß ìå ôï ëáúêü ôïõ üíïìá Þ ìðïñåß íá öáíåñþíåé ôïí áðÝñáíôï óåâáóìü ðñïò ôïí åí ëüãù éåñÝá, ï ïðïßïò óå äéçãÞóåéò åðéæþíôùí ðïõ ôïí ãíþñéóáí ðáñïõóéÜæåôáé ùò õðüäåéãìá êëçñéêïý êáé áíèñþðïõ. 6. ÔÝëïò, äéáðéóôþíåôáé ç óçìáíôéêÞ óõììåôï÷Þ ôùí ðïëéôþí ôçí ðåñßïäï åêåßíç óôá Ýîïäá åêðáßäåõóçò, ðïõ åêôåßíïíôáí ìÝ÷ñé êáé ôçí êôéñéáêÞ õðïäïìÞ.

ÐçãÝò: Áñ÷åßá 2ïõ Äçìïôéêïý Ó÷ïëåßïõ ÁìðåëïêÞðùí. Ôá åðéêáëïýìåíá Ýããñáöá õðÜñ÷ïõí óå öùôïáíôßãñáöá óôï ðñïóùðéêü áñ÷åßï ôïõ ãñÜöïíôïò êáé ðñïÝñ÷ïíôáé áðü ôï áñ÷åßï ôïõ Ã. ÓêåðÜñíç. Ç ãíçóéüôçôá êáé ç áõèåíôéêüôçôá äéáðéóôþèçêå áðü ôá ðñùôüôõðá ðïõ äéáôçñïýíôáé óôï áñ÷åßï ôïõ 2ïõ Äçì. Ó÷. ÁìðåëïêÞðùí

3. ÓôáôéóôéêÜ, åðß ôùí 122 êáôïßêùí ðïõ õðÝâáëáí Ýíóôáóç, Ý÷ïõìå ôçí åîÞò êáôáíïìÞ ó÷åôéêÜ ìå ôá ðïóÜ ðïõ ôïõò åðéäéêÜóôçêå íá ðëçñþóïõí: * Äåí áðïêëåßåôáé êáé ç ðåñßðôùóç ëÜèïõò, áíôß 100 íá ãñÜöôçêå 1000.

∆∂∆ƒ∞¢π∞/11

* Ï Êþóôáò Êïýñôçò åßíáé óõíôáîéïý÷ïò äÜóêáëïò


O ¶√§π∆π™ª√™ ø™ CULTURE °ƒ∞º∂π ∏ DR. Ã∞ƒ∞ ∞¡¢ƒ∂´¢√À-∞ƒÃ∞π√§√°√™, ª√À™∂π√§√°√™, ∂∫¶∞π¢∂À∆π∫√™

Ç åëëçíéêÞ ëÝîç ðïëéôéóìüò, ðïõ ôüóï óõ÷íÜ ÷ñçóéìïðïéïýìå üëïé ìáò, åßíáé öïñôéóìÝíç ìå ðïëëÝò, äéáöïñåôéêÝò óçìáóßåò êáé óçìáßíåé óõíÞèùò êÜôé äéáöïñåôéêü êÜèå öïñÜ, áíáëüãùò ìå ôï åõñýôåñï ðåäßï ìÝóá óôï ïðïßï ÷ñçóéìïðïéåßôáé. Ç ëÝîç ðïëéôéóìüò ÷ñçóéìïðïéåßôáé Üëëåò öïñÝò ùò áíôßóôïé÷ï ôïõ üñïõ culture Þ Kultur êáé Üëëåò öïñÝò ùò áíôßóôïé÷ï ôïõ üñïõ civilization Þ civilisation. ÌåñéêÝò öïñÝò ôáõôßæåôáé ìå ôçí Ýííïéá ôçò êïéíùíßáò Þ ôçò êïéíùíéêÞò ïìÜäáò, Üëëåò öïñÝò ÷ñçóéìïðïéåßôáé óå áíôéðáñÜèåóç Þ óå áíôéäéáóôïëÞ ìå ôçí Ýííïéá öýóç êáé öõóéêü. Ðïëý óõ÷íÜ ÷ñçóéìåýåé ãéá íá äçëþíåé êþäéêåò óõìðåñéöïñÜò ðïõ åìðåñéÝ÷ïõí ìéá áîéïëïãéêÞ äéáâÜèìéóç, þóôå íá õðÜñ÷åé ìéá äéÜêñéóç áíÜìåóá óôï ðïëéôéóìÝíï êáé ôï áðïëßôéóôï, ôï ìç-ðïëéôéóìÝíï. Ìå ôï ßäéï áîéïëïãéêü åííïéïëïãéêü öïñôßï ôáõôßæåôáé ìå ôá áíþôåñá ðñïúüíôá ôïõ ôñüðïõ æùÞò ìéáò êïéíüôçôáò, ðñïúüíôá ðïõ Ý÷ïõí íá êÜíïõí ìå ôçí õøçëÞ ôÝ÷íç, ôç öéëïóïößá êáé ôéò åðéóôÞìåò. ÌÝóá áðü üëá áõôÜ ôá åííïéïëïãéêÜ öïñôßá åßíáé ðïëý äýóêïëï íá ïñéóôåß ìå áêñßâåéá êáé óáöÞíåéá ôï ðåñéå÷üìåíï ôçò åëëçíéêÞò ëÝîçò ðïëéôéóìüò. Ç ßäéá ç ëÝîç åìöáíßóôçêå ãéá ðñþôç öïñÜ óôçí åëëçíéêÞ ãëþóóá ôïí 18ï áéþíá áðü ôïí ÁäáìÜíôéï ÊïñáÞ, ùò ìåôÜöñáóç ôïõ ãáëëéêïý üñïõ civilisation êáé áðü ôüôå ÷ñçóéìïðïéåßôáé áäéÜêïðá ìå üëåò ôéò óçìáóßåò ðïõ áíáöÝñáìå ðáñáðÜíù, óõìðåñéëáìâáíïìÝíçò êáé ôçò óçìáóßáò ôïõ üñïõ ðáéäåßá. Ç ëÝîç ðáéäåßá åìöáíßæåôáé

óôçí áñ÷áßá åëëçíéêÞ ãñáììáôåßá êáé óçìáßíåé ôç äéáäéêáóßá ôçò áãùãÞò, ôçò åêðáßäåõóçò äçëáäÞ ôïõ áíèñþðïõ ìå óôü÷ï íá öèÜóåé óôïí êáëýôåñï åáõôü ôïõ, óôçí ôÝëåéá ìïñöÞ ôçò áíèñþðéíçò öýóçò, íá áðïêôÞóåé Þèïò, áñåôÞ êáé íá ãßíåé êáëüò êáãáèüò. Ç Ýííïéá ôçò ðáéäåßáò óôçí áñ÷áßá åëëçíéêÞ ãñáììáôåßá êáé êïéíùíßá åìðåñéÝ÷åé ìéá Ýííïéá áîéïëïãéêÞò êáôÜôáîçò êáé äéá÷ùñéóìïý ôùí êïéíùíéêþí, êáèþò êáé ôùí åèíéêþí ïìÜäùí, êáèþò áõôüò ðïõ Ý÷åé ðáéäåßá äéá÷ùñßæåôáé áðü ôï âÜíáõóï, äçëáäÞ ôïí Üíèñùðï ðïõ ìå ôç äïõëåéÜ ôùí ÷åñéþí ôïõ êåñäßæåé ôïí âßï ôïõ, êáèþò êáé áðü ôïí âÜñâáñï, äçëáäÞ áõôüí ðïõ áíÞêåé óå Ýíá Üëëï Ýèíïò êáé äåí ìåôÝ÷åé óôá éäåþäç ôçò åëëçíéêÞò ðáéäåßáò. Ç Ýííïéá ôçò êïéíùíéêÞò äéáóôñùìÜôùóçò, áëëÜ êáé ôçò åèíéêÞò õðåñï÷Þò üóïí áöïñÜ ôï ðñïíüìéï ôçò ðáéäåßáò, äéáöáßíåôáé îåêÜèáñá óôïí åëëçíéêü ðïëéôéóìü Ýùò êáé ôçí êëáóéêÞ ðåñßïäï. Óôá åëëçíéóôéêÜ ÷ñüíéá, ìå ôéò êáôáëõôéêÝò áëëáãÝò ðïõ Ýöåñå óôçí êïóìïèåùñßá ôùí ÅëëÞíùí, áëëÜ êáé ôïõ áñ÷áßïõ êüóìïõ ãåíéêüôåñá ç êáôÜñãçóç ôùí óõíüñùí êáé ç åëåýèåñç äéáêßíçóç áíèñþðùí, åìðïñåõìÜôùí, éäåþí ìÝóá óôá åëëçíéóôéêÜ âáóßëåéá, ç ìéá ðáñÜìåôñïò, áõôÞ ôïõ åèíéêïý äéá÷ùñéóìïý, êáôáñãåßôáé, êáèþò ¸ëëçíáò, ìå ôçí Ýííïéá ðÜíôá ôïõ êáëïý êáãáèïý, èåùñåßôáé ðéá ïðïéïóäÞðïôå ìåôÝ÷åé ôçò åëëçíéêÞò ðáéäåßáò, áíåîáñôÞôùò ôçò åèíéêÞò Þ öõëåôéêÞò ôïõ êáôáãùãÞò. Ç êïéíùíéêÞ üìùò êáôçãïñéïðïßçóç ðáñáìÝíåé, êáèþò ôï éäåþäåò ôçò ðáéäåßáò ðáñáìÝíåé ðñïíüìéï ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò, ðïõ üìùò äåí

åßíáé ðéá ìüíï ç áñéóôïêñáôéêÞ ôÜîç, áëëÜ êáé ç ïéêïíïìéêÜ éó÷õñÞ áóôéêÞ ôÜîç. Ï ÊéêÝñùíáò åéóÜãåé ãéá ðñþôç öïñÜ óôç ëáôéíéêÞ ãëþóóá ôç ëÝîç cultura, áðü ôï ñÞìá colere, ðïõ óçìáßíåé êáëëéåñãþ. Óçìáßíåé äçëáäÞ óôçí êõñéïëåîßá êáëëéÝñãåéá êáé åßíáé ôï áíôßóôïé÷ï ôçò åëëçíéêÞò ëÝîçò ðáéäåßá. Áðü ôç ëáôéíéêÞ ëÝîç cultura ðñïÝñ÷ïíôáé ïé óçìåñéíïß üñïé culture êáé Kultur, ðïõ óôá åëëçíéêÜ ìåôáöñÜæïõìå ùò ðïëéôéóìüò, áëëÜ ÷ñçóéìïðïéïýìå êáé áìåôÜöñáóôá, ùò êïõëôïýñá.

åßíáé ï êáëëéåñãçìÝíïò Üíèñùðïò, ï Üíèñùðïò ðïõ Ý÷åé õéïèåôÞóåé ìéá óåéñÜ óõìðåñéöïñþí êáé ðåðïéèÞóåùí, ïé ïðïßåò ôïí ôïðïèåôïýí óå Ýíá óêáëïðÜôé, óå Ýíá åðßðåäï ðáñáðÜíù áðü ôïí áêáëëéÝñãçôï, ôïí áðïëßôéóôï, ôïí ìç-ðïëéôéóìÝíï Üíèñùðï. Åßíáé ç Ýííïéá ôïõ ðïëéôéóìïý ðïõ Ý÷åé ôéò ñßæåò ôçò óôçí ðáéäåßá ôïõ áñ÷áßïõ åëëçíéêïý êüóìïõ êáé óôçí cultura ôçò ëáôéíéêÞò ãñáììáôåßáò. Ôç óçìáóßá áõôÞ ôïõ üñïõ culture õéïèÝôçóå êáé ðñïÝâáëå ï äõôéêüò êüóìïò ìÝóù ôïõ êéíÞìáôïò ôïõ Äéáöùôéóìïý óôïí 18ï áéþíá.

Ç ëÝîç culture áðü ôç óôéãìÞ ôçò åìöÜíéóÞò ôçò Ýùò óÞìåñá Ý÷åé äå÷èåß ðïëëïýò äéáöïñåôéêïýò ïñéóìïýò ðïõ áíôáíáêëïýí ôéò äéáöïñåôéêÝò êÜèå öïñÜ èåùñßåò ìÝóá óôéò ïðïßåò åíóùìáôþèçêå. Ôï 1952, óôï ðëáßóéï ìéáò åèíïëïãéêÞò ìåëÝôçò, êáôáãñÜöçêáí 164 äéáöïñåôéêïß ïñéóìïß ôçò ëÝîçò culture, áñéèìüò åíôõðùóéáêüò êáé åíäåéêôéêüò ôçò åííïéïëïãéêÞò äéÜóôáóçò ðïõ õðÜñ÷åé ùò ðñïò ôç ÷ñÞóç ôïõ üñïõ áõôïý áðü äéáöïñåôéêÝò åðéóôçìïíéêÝò ïìÜäåò êáé êéíÞìáôá óêÝøçò. Áêüìç êáé óÞìåñá ôï åííïéïëïãéêü ôçò öïñôßï åîáêïëïõèåß íá åîåëßóóåôáé êáé íá åìðëïõôßæåôáé ìå íÝåò êÜèå öïñÜ ðñïïðôéêÝò, ðïõ åíáñìïíßæïíôáé êáé õðáãïñåýïíôáé áðü ôá óõíå÷þò åîåëéóóüìåíá êáé ìåôáâáëëüìåíá äåäïìÝíá ôçò ðáãêüóìéáò êïéíüôçôáò. Ìéá åõñýôáôá äéáäåäïìÝíç ÷ñÞóç ôïõ üñïõ åßíáé áõôÞ ðïõ åßíáé óõíÞèùò êïéíÞ óôçí êáèçìåñéíÞ ìáò æùÞ, ìå ôçí Ýííïéá ôçò êïéíùíéêÞò êáëëéÝñãåéáò. Ï ðïëéôéóìÝíïò Üíèñùðïò

Ãéá ôï Äéáöùôéóìü ç Ýííïéá culture ôáõôßæåôáé ó÷åäüí ìå ôçí Ýííïéá civilisation êáé Ýñ÷åôáé óå áíôéðáñÜèåóç ìå ôçí Ýííïéá ôçò öýóçò. Ï ðïëéôéóìüò, ùò culture êáé ùò civilisation, åßíáé ãéá ôïõò èåùñçôéêïýò ôïõ Äéáöùôéóìïý ôï óýíïëï ôùí óõìðåñéöïñþí êáé ðåðïéèÞóåùí ðïõ Ý÷åé åíóùìáôþóåé ç êõñßáñ÷ç êïéíùíéêÞ ôÜîç ôïõ äõôéêïý êüóìïõ, Ýíá ïñãáíùìÝíï óýóôçìá áðü óýìâïëá êáé êþäéêåò ðïõ óôáèåñïðïéåß êáé åíéó÷ýåé ôçí åíüôçôá ôçò ôÜîçò áõôÞò. Ç Ýííïéá culture, óýìöùíá ìå ôéò áñ÷Ýò ôïõ Äéáöùôéóìïý, åìðåñéÝ÷åé ôçí Ýííïéá ôçò ðñïüäïõ êáé ôçò åîÝëéîçò, ôçò óõíå÷ïýò äçëáäÞ âåëôßùóçò ôçò áíèñþðéíçò óõìðåñéöïñÜò þóðïõ íá êáôáêôçèåß ôï ìïíôÝëï ðïëéôéóìïý ôçò êõñßáñ÷çò ôÜîçò. Åßíáé öáíåñÞ åäþ ç äéáöïñïðïßçóç, êáé ùò ðñïò ôçí ôáîéêÞ äéáóôñùìÜôùóç, áëëÜ êáé ùò ðñïò ôïí åèíéêü äéá÷ùñéóìü. Ôá êáôþôåñá êïéíùíéêÜ óôñþìáôá, áëëÜ åðßóçò êáé ïé áõôü÷èïíåò êÜôïéêïé ôùí áðïéêéþí ôùí äõôéêþí áõôïêñáôïñéþí ïöåßëïõí íá áðïäå÷èïýí

∆∂∆ƒ∞¢π∞/12


O ¶√§π∆π™ª√™ ø™ CULTURE ôï äõôéêü ðïëéôéóìü, ðïõ èåùñåßôáé ðùò åßíáé ï ìüíïò ðïëéôéóìüò êáé ìÝóá áðü ìéá óõíå÷Þ ðñïóðÜèåéá áëëáãÞò ôïõ ôñüðïõ æùÞò ôïõò íá öèÜóïõí íá ãßíïõí êáé áõôïß ìÝôï÷ïé ôïõ åíüò ðïëéôéóìïý, áõôïý ôçò êõñßáñ÷çò äõôéêÞò êïéíùíéêÞò ôÜîçò. Ï ðïëéôéóìüò áõôüò åêöñÜæåôáé ìå ôïí êáëýôåñï ôñüðï ìÝóá áðü ôá áíþôåñá ðñïúüíôá ôïõ, äçëáäÞ ôçí õøçëÞ ôÝ÷íç, ôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ, ôç ìïõóéêÞ, ôç öéëïóïößá êáé ôéò åðéóôÞìåò, ðñïíüìéá ôùí ðïëéôéóìÝíùí áíèñþðùí ôçò Äýóçò, ðïõ ôïõò äéá÷ùñßæïõí áðü ôéò ìç-ðïëéôéóìÝíåò õðüëïéðåò ïìÜäåò. Åßíáé ìéá ðïëý åëéôßóôéêç Üðïøç ãéá ôïí ðïëéôéóìü, ðïõ åìðåñéÝ÷åé ôáõôü÷ñïíá êáé ìéá âáèéÜ áíôßöáóç. Áðü ôç ìéá ìåñéÜ åðéèõìåß ôçí áëëïôñßùóç üëùí ôùí äéáöïñåôéêþí ôñüðùí æùÞò êáé ôçí åîïìïßùóÞ ôïõò ìå ôïí êõñßáñ÷ï ðïëéôéóìü êáé áðü ôçí Üëëç êñáôÜ ôïí õøçëü ðïëéôéóìü ùò ìéá óôÝñåç äéá÷ùñéóôéêÞ ãñáììÞ áíÜìåóá óôçí êõñßáñ÷ç ïìÜäá êáé ôéò äéÜöïñåò õðïïìÜäåò. Óôéò áñ÷Ýò ôïõ 19ïõ áéþíá, ôï êßíçìá ôïõ Ñïìáíôéóìïý èÝôåé óå íÝåò âÜóåéò ôçí Ýííïéá ôïõ ðïëéôéóìïý. Ïé ñïìáíôéêïß êñáôïýí ôï äéá÷ùñéóìü áíÜìåóá óôçí êõñßáñ÷ç êïéíùíéêÞ ïìÜäá êáé ôéò õðüëïéðåò êïéíùíéêÝò êáé åèíéêÝò ïìÜäåò, êáèþò êáé ôçí áíôéäéáóôïëÞ áíÜìåóá óôïí ðïëéôéóìü êáé ôç öýóç, ìüíï ðïõ ïé áîßåò áíôéóôñÝöïíôáé. Ï ôñüðïò æùÞò ôùí ðáñáäïóéáêþí êïéíùíéþí, ðïõ æïõí óå Üìåóç åðáöÞ ìå ôç öýóç êáé ôéò ðáñáäüóåéò ðñïâÜëëåôáé ùò ï ôñüðïò æùÞò ðïõ åßíáé êïíôÜ óôçí ïõóßá, óôçí áõèåíôéêÞ öýóç ôïõ áíèñþðïõ, åíþ ï ôñüðïò æù-

Þò ôçò êõñßáñ÷çò êïéíùíéêÞò ïìÜäáò áðáîéþíåôáé ùò åðéôçäåõìÝíïò êáé åðéöáíåéáêüò êáé ôá áíþôåñá ðñïúüíôá ôïõ èåùñïýíôáé äéåöèáñìÝíá êáé ÷ùñßò ïõóßá. ÌÝóá óôï ðíåýìá áõôü ï ðáñáäïóéáêüò ôñüðïò æùÞò, ïé ðáñáäïóéáêÝò áîßåò êáé êþäéêåò óõìðåñéöïñÜò èåùñïýíôáé áíþôåñïé áðü áõôïýò ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò ôùí ðüëåùí êáé åîáßñåôáé ï ðïëéôéóìüò ôùí ðáñáäïóéáêþí, ëáúêþí óôñùìÜôùí, êáé óôçí ðüëç, áëëÜ êõñßùò óôçí ýðáéèñï, üðïõ âñßóêïíôáé óå Üìåóç åðáöÞ ìå ôç Öýóç. Ìå ôçí ßäéá ëïãéêÞ åðáéíåßôáé ï ôñüðïò æùÞò, ï ðïëéôéóìüò ôùí áõôü÷èïíùí êáôïßêùí ôùí áðïéêéþí, êáèþò äåí Ý÷åé ìïëõíèåß áðü ôç äéáöèïñÜ êáé ôçí åðéôÞäåõóç ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò êáé ïé áõôü÷èïíåò ôùí áðïéêéþí èåùñïýíôáé åõãåíåßò Üãñéïé. Ï üñïò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýí ïé èåùñçôéêïß ôïõ Ñïìáíôéóìïý åßíáé culture êáé ü÷é civilisation, åíþ óôï Äéáöùôéóìü ïé äõï üñïé èåùñïýíôáí ó÷åäüí ôáõôüóçìïé êáé ÷ñçóéìïðïéïýíôáí ó÷åäüí áäéáêñßôùò. Ôï ñïìáíôéêü êßíçìá åõíüçóå ôç ãÝíåóç êáé ôçò ãåñìáíéêÞò ðñïóÝããéóçò, ç ïðïßá áíôéìåôùðßæåé ôïí ðïëéôéóìü ùò êïóìïèåùñßá. Ôçí ðåñßïäï åêåßíç ç ãåñìáíéêÞ ðïëéôéêÞ Üñ÷ïõóá ôÜîç áíáæçôïýóå Ýíáí êïéíü ðáñïíïìáóôÞ ãéá íá åíþóåé üëåò ôéò ìéêñÝò êïéíùíéêÝò ïìÜäåò ðïõ âñéóêüôáí óôçí åðéêñÜôåéá ôïõ ìåôÝðåéôá ãåñìáíéêïý êñÜôïõò êÜôù áðü ìéá ïìðñÝëá ðïõ èá ôïõò Ýäéíå ìéá êïéíÞ óõíåßäçóç, ìéá êïéíÞ ôáõôüôçôá. Äéáôýðùóáí ëïéðüí ïé ãåñìáíïß èåùñçôéêïß ôç èåùñßá ôçò "øõ÷Þò êáé ôïõ ðíåýìáôïò ôïõ ãåñìáíéêïý ëáïý", ðïõ æïý-

óå ìÝóá óôéò ðáñáäïóéáêÝò áãñïôéêÝò êïéíùíßåò ôùí ãåñìáíüöùíùí ïìÜäùí êáé äåí åß÷å áëëïôñéùèåß, ïýôå äéáöèáñåß áðü ôïí ðïëéôéóìü ôçò Üñ÷ïõóáò ôÜîçò. Ç áãíÞ øõ÷Þ ôïõ ãåñìáíéêïý ëáïý, üðùò åêöñáæüôáí ìÝóá áðü ôïí ðáñáäïóéáêü ðïëéôéóìü ôïõ, äéÝêñéíå ôéò ïìÜäåò áõôÝò áðü ôïõò ìçãåñìáíïýò êáé áðïôÝëåóå ôï åíùôéêü óçìåßï üëùí ôùí åðéìÝñïõò ïìÜäùí. Ó'áõôÞí âáóßóôçêå ç èåùñßá ôïõ åèíéêéóìïý êáé ôçò êáèáñüôçôáò ôçò áñåßáò öõëÞò, ðïõ ãÝííçóå áñãüôåñá ôï íáæéóìü. Óôç ãåñìáíéêÞ ðñïóÝããéóç ùóôüóï ÷ñùóôÜìå êáé ôç ãÝíåóç ôçò ëáïãñáößáò ùò åðéóôÞìçò ôïõ ðáñáäïóéáêïý ðïëéôéóìïý. Óôïí 20ï áéþíá ïé èåùñßåò ðåñß ðïëéôéóìïý ùò culture åîåëß÷èçêáí óå ðïëëÜ åðßðåäá, óýìöùíá ìå ôéò íÝåò åðéóôçìïíéêÝò ðñïóåããßóåéò. ÓôáäéáêÜ åãêáôáëåßöèçêå ç ðñïóÝããéóç ðïõ ðñÝóâåõå ôçí áîéïëïãéêÞ êáôÜôáîç ôùí ðïëéôéóìþí, êñßíïíôáò Ýíáí ùò áíþôåñï áðü ôïõò Üëëïõò êáé áðïññßöèçêå åðßóçò ç áíôéðáñÜèåóç áíÜìåóá óôïí ðïëéôéóìü êáé ôç öýóç. Ç åðéóôÞìç êáé ç ðáãêüóìéá êïéíùíßá áðïäÝ÷èçêáí ôï ãåãïíüò ðùò õðÜñ÷ïõí ðïëëïß äéáöïñåôéêïß ðïëéôéóìïß, ðïõ äéáìïñöþíïíôáé êÜèå öïñÜ áíÜëïãá ìå ôéò óõíèÞêåò ìÝóá óôéò ïðïßåò äçìéïõñãïýíôáé. Äåí õðÜñ÷åé ìüíï ï äõôéêüò ðïëéôéóìüò, áëëÜ êáé ïé ðïëéôéóìïß ïìÜäùí ðïõ êáôïéêïýí óå Üëëá óçìåßá ôïõ ðëáíÞôç êáé Ý÷ïõí óõóôÞìáôá áîéþí êáé ôñüðïõò æùÞò ôåëåßùò äéáöïñåôéêÜ áðü áõôÜ ôùí êáôïßêùí ôçò Åõñþðçò êáé ôçò Âüñåéáò ÁìåñéêÞò. Äåí õðÜñ÷åé ìüíï ï ðïëéôéóìüò

ôùí áíþôåñùí êïéíùíéêÜ ôÜîåùí, áëëÜ üëùí ôùí êïéíùíéêþí ôÜîåùí ðïõ óõíõðÜñ÷ïõí ìÝóá óå Ýíá åõñýôåñï óýíïëï. ÊáíÝíáò áðü áõôïýò äåí ðñïêñßíåôáé ùò áíþôåñïò ôùí Üëëùí êáé êõñßùò, äåí èåùñïýíôáé áðïäåêôÝò äõóôõ÷þò óå èåùñçôéêü ìüíï åðßðåäï ïé êÜèå åßäïõò ðñïóðÜèåéåò áöïìïßùóçò êáé áëëïôñßùóçò ôïõ åíüò ðïëéôéóìïý áðü ôïí Üëëï. Ðïëý óçìáíôéêü ñüëï óôç ìïíôÝñíá äéÜóôáóç ôïõ üñïõ ðïëéôéóìüò ùò culture Ý÷ïõí ïé äéÜöïñïé õðï-ðïëéôéóìïß (sub-cultures). Èåùñåßôáé üôé ìÝóá óå êÜèå ìåãÜëï óýíïëï, åßôå åßíáé åèíéêü, åßôå èñçóêåõôéêü, ãëùóóéêü Þ ï,ôéäÞðïôå Üëëï, õðÜñ÷ïõí õðïïìÜäåò, ðïõ ìïéñÜæïíôáé Ýíá Þ ðåñéóóüôåñá óôïé÷åßá, ôá ïðïßá êáé ôéò ÷áñáêôçñßæïõí ùò åíüôçôåò êáé ïé ïðïßåò áíáðôýóóïõí Ýíá äéêü ôïõò ðïëéôéóìü-sub-culture, ðïõ ôéò ÷áñáêôçñßæåé êáé ôéò äéáêñßíåé áðü ôéò õðüëïéðåò ïìÜäåò ìÝóá óôï ðëáßóéï ôïõ ìåãÜëïõ óõíüëïõ. Ï ðïëéôéóìüò ùò culture äéáêñßíåôáé óå õøçëü ðïëéôéóìü (high culture) ðïõ ðåñéëáìâÜíåé ôá áíþôåñá ðñïúüíôá ôïõ ôñüðïõ æùÞò ôçò êõñßáñ÷çò óõíÞèùò ïìÜäáò, óå ðïëéôéóìü ôùí ìáæþí (popular Þ mass culture) Þ ÷áìçëü ðïëéôéóìü (low culture) êáé áíáöÝñåôáé êõñßùò óôïí ôñüðï æùÞò ôùí áóèåíÝóôåñùí ïéêïíïìéêÜ êáé êïéíùíéêÜ ïìÜäùí, óå ðáñáäïóéáêü ðïëéôéóìü (traditional Þ folk culture), óå ðïëéôéóìü ðñùôüãïíùí ïìÜäùí (primitive culture), õëéêü ðïëéôéóìü (material culture), áêüìç êáé óå ìç-äõôéêü ðïëéôéóìü (nonwestern culture), ïñßæïíôáò åíäåéêôéêÜ ôéò Üðåéñåò êáôçãïñßåò ðïëéôéóìïý

™À¡∂Ã∂π∞ ™∆∏¡ ∂¶√ √ª∂¡∏ ™∂§π¢∞

∆∂∆ƒ∞¢π∞/13


O ¶√§π∆π™ª√™ ø™ CULTURE ôïõ ðëáíÞôç. Ôéò ôåëåõôáßåò äåêáåôßåò, ìå ôç ìáæéêÞ ìåôáêßíçóç áíèñþðùí äéáöïñåôéêÞò ðïëéôéóôéêÞò, åèíéêÞò, ãëùóóéêÞò, èñçóêåõôéêÞò êáôáãùãÞò êáé ôç óõíýðáñîÞ ôïõò óå Ýíá ÷þñï, ï äõôéêüò êüóìïò, êõñßùò ôá áíáðôõãìÝíá åõñùðáúêÜ êñÜôç, áíôéìåôùðßæïõí ôï ðñüâëçìá ôçò åéñçíéêÞò óõìâßùóçò êáé ôçò äçìéïõñãéêÞò óõíýðáñîçò üëùí áõôþí ôùí äéáöïñåôéêþí ðïëéôéóôéêþí ïìÜäùí, ôüóï ìåôáîý ôïõò, üóï êáé ìå ôçí êõñßáñ÷ç ïìÜäá. Áíáðôýóóåôáé ëïéðüí ñáãäáßá ç ðïëõðïëéôéóìéêÞ Þ äéáðïëéôéóìéêÞ ðñïóÝããéóç, Ýíá èåùñçôéêü ðëáßóéï äçëáäÞ ðÜíù óôï ïðïßï èá óôçñé÷èïýí óôñáôçãéêÝò êáé ðñáêôéêÝò þóôå íá ìðïñÝóïõí üëåò áõôÝò ïé ïìÜäåò íá óõíõðÜñîïõí åéñçíéêÜ, áëëÜ êáé äçìéïõñãéêÜ, ÷ùñßò íá áëëïéùèïýí ôá âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôïõò êáé ÷ùñßò íá áëëïôñéùèïýí áðü ôçí êõñßáñ÷ç ïìÜäá, áëëÜ ôáõôü÷ñïíá êáé ÷ùñßò íá ðåñé÷áñáêùèïýí ðßóù áðü ôçí Ýííïéá ôçò äéáôÞñçóçò ôçò ðáñÜäïóçò êáé ôçò ðïëéôéóôéêÞò ôïõò ôáõôüôçôáò êáé íá áðïêïðïýí áðü ôï êïéíùíéêü ãßãíåóèáé ôïõ ÷þñïõ üðïõ æïõí. Åßíáé Ýíá ìåãÜëï óôïß÷çìá, Ýíá åã÷åßñçìá ðïõ èá åõïäùèåß ìüíï åÜí üëïé êáôáíïÞóïõí ôçí Ýííïéá ôïõ ðïëéôéóìïý êáé óõíåéäçôïðïéÞóïõí ôç óçìáóßá ðïõ Ý÷åé ï ðïëéôéóìüò ãéá ôçí ýðáñîç êáé ôçí åîÝëéîç êÜèå ïìÜäáò. ÌÝóá óôï ðëáßóéï áõôü åîáêïëïõèåß ç ðñïóðÜèåéá íá äïèåß Ýíáò ãåíéêÜ áðïäåêôüò ïñéóìüò ôïõ ðïëéôéóìïý ùò culture, ðÜíù óôçí êáôáíüçóç êáé ôçí áðïäï÷Þ ôïõ ïðïßïõ èá âáóßæïíôáé ü-

ëåò ïé ðåñáéôÝñù åíÝñãåéåò ó÷åôéêÜ ìå ôïõò ðïëéôéóìïýò ôïõ êüóìïõ êáé ôéò äéÜöïñåò ïìÜäåò ðïõ ôïõò åíóùìáôþíïõí. Óýìöùíá ìå ôéò íÝåò ðñïóåããßóåéò ëïéðüí ï ðïëéôéóìüò ùò culture åßíáé ï ïñãáíùìÝíïò ôñüðïò æùÞò ìéáò ïìÜäáò áíèñþðùí êáé Ý÷åé êÜðïéá âáóéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ. Åßíáé ôï óýíïëï ôùí óõìðåñéöïñþí, ãíþóåùí, èñçóêåõôéêþí êáé Üëëùí ðåðïéèÞóåùí, ôÝ÷íçò, åèßìùí êáé üëùí ôùí Üëëùí óõíçèåéþí êáé äåîéïôÞôùí ðïõ áðïêôÜ ï Üíèñùðïò ùò ìÝëïò ìéáò ïìÜäáò, ìéáò êïéíüôçôáò êáé ôï ïðïßï óýíïëï áõôü ðåñíÜ áðü ãåíéÜ óå ãåíéÜ ìÝóù ôçò ìÜèçóçò êáé ü÷é ìÝóù ôïõ ãåíåôéêïý õëéêïý. Ï ðïëéôéóìüò âáóßæåôáé ðÜíù óå Ýíá êïéíþò áðïäåêôü óýóôçìá óõìâüëùí ðïõ áíáöÝñïíôáé óå üëåò ôéò åêöñÜóåéò ôïõ ôñüðïõ æùÞò ìéáò ïìÜäáò, üðùò áîßåò, êáíüíåò, èåóìïýò, ðåðïéèÞóåéò, óõìðåñéöïñÝò áíôéêåßìåíá êáé öÝñïõí ôï ßäéï íüçìá áðü üëá ôá ìÝëç ôçò êïéíùíßáò ðïõ ôï ìïéñÜæïíôáé. Ç ïìÜäá ðïõ õéïèåôåß êáé åîáóêåß ôï óõãêåêñéìÝíï óýíïëï óõìðåñéöïñþí êáé ðåðïéèÞóåùí, ôï óõãêåêñéìÝíï óõìâïëéêü óýóôçìá, èåùñåß ôïí åáõôü ôçò ùò ìéá åíüôçôá êáé åðéèõìåß, ìÝóù ôïõ ðïëéôéóìïý ôçò, íá äéáêñéèåß áðü ôéò Üëëåò ïìÜäåò. ÄçëáäÞ ï ðïëéôéóìüò ãßíåôáé ðáñÜãïíôáò êïéíùíéêÞò óõíï÷Þò êáé óôáèåñïðïßçóçò óôï åóùôåñéêü ôçò ïìÜäáò, åíþ óõã÷ñüíùò ëåéôïõñãåß êáé ùò äéáêñéôéêü óôïé÷åßï áíÜìåóá óôéò äéáöïñåôéêÝò ïìÜäåò. Óôç äéÜóôáóÞ ôïõ áõôÞ áðïôåëåß âáóéêü óôïé÷åßï

ôçò ôáõôüôçôáò ôçò ïìÜäáò êáé óõíåðþò õðÜñ÷ïõí ðïëëïß ðïëéôéóìïß, åöüóïí êÜèå äéáêñéôÞ - ìÝóá óôï ÷ñüíï êáé ìÝóá óôï ÷þñï - ïìÜäá áíèñþðùí Ý÷åé ôï äéêü ôçò ðïëéôéóìü. Ôï 1982 óôï Ìåîéêü äéïñãáíþèçêå ç Mondiacult (Conference mondiale sur les politiques culturelles), ç ðáãêüóìéá óýíïäïò ãéá ôçí ðïëéôéóôéêÞ ðïëéôéêÞ. Áðü ôç óýíïäï áõôÞ ðñïÝêõøå ï ðáñáêÜôù ïñéóìüò ôïõ ðïëéôéóìïý ùò culture: "Ìå ôçí åõñåßá ôïõ Ýííïéá ï ðïëéôéóìüò áíôéðñïóùðåýåé óÞìåñá ôï óýíïëï ôùí äéáöïñïðïéþí óôïé÷åßùí, ðíåõìáôéêþí êáé õëéêþí, äéáíïçôéêþí êáé óõíáéóèçìáôéêþí ðïõ ÷áñáêôçñß-

∆∂∆ƒ∞¢π∞/14

æïõí ìéá êïéíùíßá Þ ìéá êïéíùíéêÞ ïìÜäá. ÓõìðåñéëáìâÜíåé, åêôüò ôùí ãñáììÜôùí êáé ôùí ôå÷íþí, ôïí ôñüðï æùÞò, ôá âáóéêÜ äéêáéþìáôá ôïõ áíèñþðïõ, ôï óýóôçìá áîéþí, ôéò ðáñáäüóåéò êáé ôá äüãìáôá. […] Ìå ôç óôåíÞ ôïõ Ýííïéá åííïåß êõñßùò ôï óýíïëï ôùí áîéþí, êáèþò êáé ôéò ãíùóôéêÝò êáé áéóèçôéêÝò óõíÞèåéåò ìéáò êïéíüôçôáò êáé õðü ôï ðñßóìá áõôü ðåñéëáìâÜíåé ôçí ðïëéôéóôéêÞ êëçñïíïìéÜ, ôéò ôÝ÷íåò, ôç ëïãïôå÷íßá êáé ôá êéíÞìáôá óêÝøçò".


ºø∆√°ƒ∞ºπ∫∂™ ∞¡∞ª¡∏™∂π™

43ïí Äçìïôéêüí Ó÷ïëåßïí Èåóóáëïíßêçò (óçìåñéíü 2ï ÁìðåëïêÞðùí). ÄåêÝìâñçò ôïõ 1933, ç Ä´ ôÜîç êáé ïé äÜóêáëïé ðïæÜñïõí óôçí åßóïäï ôïõ áñ÷éêïý ðáëéïý äéäáêôçñßïõ ( ãíùóôïý êáé ùò "ðáñÜãêá"). Äéäáêôéêü ðñïóùðéêü: äéáêñßíïíôáé áðü áñéóôåñÜ (üðùò êïéôÜìå ôç öùôïãñáößá) óôç äåýôåñç óåéñÜ ç äáóêÜëá ÓôÜóá Áëâáíïý, êáé ðßóù ï äÜóêáëïò ÁèáíÜóéïò Áìðáôæüãëïõ. Óôï ìÝóïí ï äéåõèõíôÞò Ãåþñãéïò ÓêåðÜñíçò. ÄåîéÜ, ðñþôç óåéñÜ ç äáóêÜëá ÅëÝíç ÆáìÜíç êáé ðßóù ç äáóêÜëá Åõñõäßêç ÁíôùíéÜäïõ. ÌáèçôÝò*: öïéôïýóáí åêåßíç ôç ÷ñïíéÜ óôçí Ä´ ôÜîç ïé: ÁäÜìïãëïõ Óôáìáôßá, ÁëåîéÜäçò Âáóßëåéïò, Áíñüíéêïò Íéêüëáïò, Áðïóôïëïðïýëïõ Éïõëßá, Áóëáíßäçò Ðáíáãéþôçò, Âáúôæßäïõ ÂáóéëéêÞ, ÃéïõâáíÜêç Ìõñóßíç, ÃëáâÜ ÄùñïèÝá, Äáìéáíßäçò ÁëÝîáíäñïò, Äçìçôñáêüðïõëïò Êùí/íïò, Äçìçôñßïõ Åõöçìßá, Äßëôæá Áéêáôåñßíç, Æáãïñßäïõ ÐïëõîÝíç, ÆÝãêëáò ÉùÜííçò, Éùáííßäïõ ÅéñÞíç, Éùáííßäïõ Åõäïîßá, Êáìðïýñçò ÉùÜííçò, ÊáíÜêçò Èåüäùñïò, ÊáëéáíäñÝïõ ÁèáíÜóéïò, Êáñáãéáííü-

ðïõëïò ÄçìïóèÝíçò, ÊáñáíôÜíá Ìáñßêá, Êáñìáôæüãëïõ Ðáíáãéþôçò, Êïõôïýëáò Ãåþñãéïò, Êïõôóïýñáò Ãåþñãéïò, Êïõôóïýñáò ÄçìÞôñéïò, Êõñéáêïý Ìáñßêá, Ëáäïðïýëïõ Êëåéþ, ËÜóêáñç ÓôÝëëá, Ìáêñßäïõ ÊõñéáêÞ, Îáíèüðïõëïò ÁëÝîáíäñïò, ÐáðïõôæÞ Êáôßíá, Ðåñãáíôïðïýëïõ Áíáóôáóßá, Ðåóêåóßäïõ Åõãåíßá, Ðéôëüãëïõ ÅëÝíç, Óáìéþôçò Ìé÷áÞë, ÓáðïõíôæÞò ÉùÜííçò, ÓéìéôæÞò Êßìùí, Ôæßìá ÐïëõîÝíç, Ôñéðïëüãïõ Êáôßíá, Ôóéëßäïõ ÓïõëôÜíá, Ôóéñéãþôçò ÅõÜããåëïò, ÔóéñìéñÜêçò ÄçìÞôñéïò, ×áôæçâáóéëåßïõ Áéêáôåñßíç, ×áôæçãåùñãßïõ Ìáñßá êáé ×áôæçäçìçôñßïõ ÁëåîÜíäñá.** * ôá åéêïíéæüìåíá ðñüóùðá åßíáé ëéãüôåñá, ðñïöáíþò êÜðïéïé áðïõóßáæáí ôç ìÝñá ôçò öùôïãñÜöéóçò. ** üóïé áíáãíùñßæïõí ðñüóùðá ìáèçôþí, ðáñáêáëïýìå íá ìáò åíçìåñþóïõí óôá ôçëÝöùíá 2310 736 170 êï Êïýñôç Êþóôá & 2310 2310 746 320 êï Ãñçãüñç ÌðñÝíôá

∆∂∆ƒ∞¢π∞/15

(öùôü, óôïé÷åßá ìáèçôþí: áñ÷åßï Êþóôá Êïýñôç)


∆∂∆ƒ∞¢π∞ ∆∂ÀÃ√™ 01

ñ ∏ ∂∫∆√™ ∆ø¡ ¢À∆π∫ø¡ ∆∂πÃø¡ £∂™™∞§√¡π∫∏ ∫∞∆∞ ∆∏¡ ¶ƒø∆√µÀ∑∞¡∆π¡∏ ¶∂ƒπ√¢√ ñ À¶√Ã∂ø∆π∫√™ ∂ƒ∞¡√™ ∫∞π ∂∫¢π∫∞™∏ ∂¡™∆∞™∏™ °π∞ ∆√ 2ï ¢∏ª. ∞ª¶∂§√∫∏¶ø¡ ñ √ ¶√§π∆π™ª√™ ø™ CULTURE

∞¡ ∂Ã∂∆∂ ™∆∏¡ ∫∞∆√Ã∏ ™∞™ π™∆√ƒπ∫√ À§π∫√ ∞¶√ ∆∞ ¶∞§∞π√∆∂ƒ∞ Ã√¡π∞ (ºø∆√°ƒ∞ºπ∂™-∂°°ƒ∞º∞ ∫§¶) ∏ °¡øƒπ∑∂∆∂ ∫∞¶√π√¡ ∏§π∫øª∂¡√ ¶√À ª¶√ƒ∂π ¡∞ ∞º∏°∏£∂π ∆∏¡ ¶ƒ√™ø¶π∫∏ ∆√À π™∆√ƒπ∞ ∫∞π ™∆√πÃ∂π∞ °π∞ ∆∏¡ ¶∂ƒπ√Ã∏ ª∞™ ª¶√ƒ∂π∆∂ ¡∞ ∂¶π∫√π¡ø¡∏™∂∆∂ ™∆√ 2310 746 320 ∫ï °ƒ∏°√ƒ∏ ª¶ƒ∂¡∆∞ ∫∞π ¡∞ ∂ƒ£√Àª∂ ™∂ ∂¶∞º∏ ª∞∑π ™∞™

TETRADIA ISTORIAS 001  

PERIODIKI EKDOSI TOY KENTROU ISTORIAS AMPELOKIPON THESSALONIKIS

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you