Page 1

© Eric Robert/Corbis/apeiron

Αποκλειστική Συνέντευξη

Η Μαζαρίν Πενζό-Μιτεράν, η εκτός γάμου κόρη του Φρανσουά Μιτεράν και της Αν Πενζό, δεν είναι πια «κρατικό μυστικό». Συγγραφέας και πανεπιστημιακός σήμερα, μιλάει στο «Κ» για τα χρόνια που έζησε στη σκιά του σοσιαλιστή προέδρου.

«O Μιτεράν ήταν απλώς

ο μπαμπάς μου» Της Κατερίνας Φρέντζου

Hταν για εκείνον η μοναχοκόρη του, την αναγνώρισε όμως δέκα χρόνια μετά τη γέννησή της και της κληροδότησε, χωρίς δισταγμό, τα πνευματικά του δικαιώματα. Η Μαζαρίν Πενζό, πέρα από την εκπληκτική ομοιότητα με τον πατέρα της, κληρονόμησε τον ισχυρό χαρακτήρα του, τη λατρεία του για τη λογοτεχνία και τα σκυλιά, αλλά και την ανάγκη της έκφρασης. Εκανε το ντεμπούτο της ως συγγραφέας το 1998 και έχει ήδη εκδώσει οκτώ μυθιστορήματα. Στην αυτοβιογραφία της, με τίτλο «Βouche Cousue» (Ραμμένο στόμα), που έως σήμερα έχει πουλήσει 200.000 αντίτυπα, δημοσιοποίησε τον παιδικό και εφηβικό της πόνο, το γεγονός ότι επί 19 χρόνια ήταν η κρυφή, η εξώγαμη, η κοινωνικά μη αποδεκτή κόρη του προέδρου της Γαλλίας, που της απαγορευόταν να τον αποκαλεί δημοσίως «μπαμπά». 18 •

Οικογενειακό άλμπουμ Η εξάχρονη Μαζαρίν με τον πατέρα της, σε ταξίδι στην Ιερουσαλήμ, το 1980. • 19


T

Ιούλιος 1993. Χαλαρές στιγμές στο σπίτι της Μαζαρίν και της μητέρας της, Αν, στο Οσεγκόρ - τρία χρόνια πριν από το θάνατο του Φρανσουά Μιτεράν.

ην ημέρα, μάλιστα, που η μικρή Μαζαρίν, αντιδρώντας στη σιωπή που της επέβαλλαν, ανακοινώνει με υπερηφάνεια στους συμμαθητές της πως ο πατέρας της θα γίνει σύντομα ο Πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας, η διευθύντρια του σχολείου, αναστατωμένη, κάλεσε εκτάκτως τη μητέρα της για να την ενημερώσει: «Η κόρη σας, κυρία μου, έχει ένα πρόβλημα: είναι μυθομανής…». Ο Μιτεράν είχε τέτοια θέση στην καρδιά της, που δεν σκέφτηκε στιγμή να του προσάψει το παραμικρό. Ισως μόνο το γεγονός πως θα μπορούσε να την είχε αναγνωρίσει λίγο νωρίτερα... Η ζωή της Μαζαρίν ανατράπηκε το 1994, όταν το περιοδικό «Paris Match» δημοσίευσε τις πρώτες φωτογραφίες με τον πατέρα της. «Υπήρξα επί χρόνια αθέατη και ξαφνικά όλοι με έδειχναν με το δάχτυλο», είχε δηλώσει τότε. «Προς το τέλος της ζωής του, ο μπαμπάς επέμενε να πάρω επιτέλους το όνομά του, ένα όνομα που μου ανήκε», γράφει στο βιβλίο της. «Το ήθελε πολύ, εγώ όμως όχι. Ηταν πολύ αργά ή ίσως πολύ νωρίς. Η άρνηση αυτή ήταν η δική μου μικρή εκδίκηση». Το 2006, δέκα χρόνια μετά το θάνατό του, αποφάσισε τελικά να προσθέσει στην ταυτότητά της το όνομα Μιτεράν. Οσο για τα παιδιά της, δηλώνει πως θα τα αφήσει να αποφασίσουν ελεύθερα αν θέλουν να χρησιμοποιήσουν το «βαρύ» της όνομα. Σήμερα, ο πεντάχρονος γιος της, όταν τον ρωτούν για τον παππού του, απαντά χαριτωμένα: «Ο παππούς μου ο Αχμέτ έφτιαχνε τηλέφωνα, ο παππούς μου ο Φρανσουά έφτιαχνε τη Γαλλία...».

Το όνομα Μιτεράν είναι μια σπουδαία αλλά και βαριά κληρονομιά. Σας είναι δύσκολο κάποιες φορές να τη διαχειριστείτε; Σίγουρα. Ο πατέρας μου ήταν ένας πολιτικός που προκαλούσε το θαυμασμό αλλά και έντονες αντιδράσεις συγχρόνως. Αυτό, βέβαια, συμβαίνει συχνά στους μεγάλους άντρες, οι οποίοι προκαλούν γενικά ακραία πάθη. Ως κόρη του, κληρονόμησα πολλά - ένα από αυτά ήταν και το μίσος που ενέπνεε μερικές φορές. Για πάρα πολλά χρόνια μετά το θάνατό του, δεχόμουν ανώνυμα γράμματα αλλά και προσβολές στο δρόμο. Σήμερα, τα πράγματα έχουν ηρεμήσει λίγο. Αλλά και όταν ξεκίνησα τη συγγραφική μου καριέρα, κάποιοι δημοσιογράφοι προσπάθησαν μέσω εμού να χτυπήσουν τον Μιτεράν. Μάλιστα, όταν έγραψα το πρώτο μου μυθιστόρημα, ο εκδότης μου θεώρησε σκόπιμο να το στείλει με ψευδώνυμο σε βιβλιοκριτικό, προκειμένου να λάβουμε μια αμερόληπτη άποψη... Δέχομαι όμως και την αρνητική κριτική, η οποία, αν εί-

ναι αιτιολογημένη, μπορεί να αποβεί πολλές φορές εποικοδομητική. Οταν όμως υπάρχει υπερβολική βιαιότητα σε σχέση με το έργο, τότε είναι σίγουρο πως άλλα έχουν στο μυαλό τους και όχι τη λογοτεχνία.

Πέρα όμως από όποιες σφοδρές επιθέσεις, έχετε δεχτεί και διθυραμβικές κριτικές από εφημερίδες όπως η «Le Monde», που σας συνέκριναν με σπουδαία ονόματα της γαλλικής λογοτεχνίας, για παράδειγμα με τη Σιμόν ντε Μποβουάρ. Ναι, είναι αλήθεια. Είναι σίγουρα πολύ κολακευτικό, αλλά ίσως λίγο υπερβολικό. Βλέπετε, η υπερβολή μπορεί να φτάσει και στα δύο άκρα...

«Ηταν εξαιρετικός μπαμπάς, ευγενικός, τρυφερός, που μου έδειχνε πάντα μεγάλη αφοσίωση και προσοχή. Τον θυμάμαι να κάθεται με τις ώρες στο προσκεφάλι μου τα βράδια και να μου διαβάζει παραμύθια» 20 •

Ποιες είναι οι δικές σας λογοτεχνικές αναφορές; Σίγουρα η Σιμόν ντε Μποβουάρ, κυρίως τα αυτοβιογραφικά της μυθιστορήματα, η κλασική ρωσική λογοτεχνία του 19ου αιώνα, τα γαλλικά μυθιστορήματα του ίδιου αιώνα, κυρίως ο Στεντάλ. Διαβάζω όμως και σύγχρονους συγγραφείς, μου αρέσει η αγγλοσαξονική λογοτεχνία, ο Φίλιπ Ροθ, ο Ρίτσαρντ Πάουερς, αλλά και βιβλία φιλοσοφικού περιεχομένου, αφού αποτελούν και το αντικείμενο της διδασκαλίας μου στο πανεπιστήμιο.

Μέχρι το 2006, δεν είχατε την πρόθεση να αποδεχτείτε επισήμως το όνομα του πατέρα σας, κάτι που αναθεωρήσατε όταν γίνατε μητέρα... Η αλήθεια είναι πως ήθελα τα παιδιά μου να έχουν το δικαίωμα της επιλογής και επιπλέον έπρεπε πια να κλείσει αυτή η εκκρεμότητα σε ό,τι με αφορούσε. Το όνομα Μιτεράν είναι πλέον επίσημα γραμμένο στην ταυτότητά μου, δίπλα στο επώνυμο της μητέρας μου, το οποίο και κρατώ ακόμα. Αυτό είναι άλλωστε το επίθετο με το οποίο μεγάλω-

σα, το όνομα των παππούδων μου, οι οποίοι μου πρόσφεραν πολύτιμες στιγμές στα παιδικά και εφηβικά μου χρόνια.

Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθείτε να υπογράφετε τα βιβλία σας μόνο με το πατρώνυμο της μητέρας σας… Αυτή είναι η ταυτότητά μου πάνω στην οποία όλα αυτά τα χρόνια διαμόρφωσα το χαρακτήρα και την προσωπικότητά μου. Αλλωστε, το όνομά μου, το οποίο είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικό και το οποίο είναι αποκλειστικά έμπνευση του πατέρα μου -στην πραγματικότητα, είναι η ονομασία μιας βιβλιοθήκης-, αρκεί για να αποδείξει την ταυτότητά μου ως κόρης του Μιτεράν!

Πόσο δυσβάσταχτη ήταν για ένα παιδί η «Συνθήκη της σιωπής» που αναφέρετε στο βιβλίο σας «Ραμμένο στόμα»; Επί 19 χρόνια ήμουν ένα κρατικό μυστικό. Αυτό σημαίνει ότι είχα μάθει να σωπαίνω. Ξέρετε, ένα παιδί που ζει μέσα στη σιωπή δεν μπορεί να έχει φυσιολογικές σχέσεις με τους γύρω του. Δεν μπορούσα να εμπιστευτώ κανέναν, κλεινόμουν συνεχώς στον εαυτό μου, με αποτέλεσμα η φιλία να αποτελεί • 21


1. Στην κηδεία του πατέρα της, τον Ιανουάριο του 1996. Ενα βήμα πίσω, η μητέρα της, Αν. 2. Η σχέση της με την Ντανιέλ Μιτεράν ήταν πολύ καλή. «Ηταν μια σπουδαία γυναίκα», λέει, «ένας καλόκαρδος και γενναιόδωρος άνθρωπος».

για μένα μια πολυτέλεια, μια μάχη. Ζούσα κυριολεκτικά δύο ζωές, μία στο σχολείο και μία στο σπίτι. Και δεν υπήρχε καμία γέφυρα να ενώνει αυτά τα δύο. Εφόσον έπρεπε να είμαι ένα «μυστικό», έπρεπε να το αποδεχτώ, γιατί έτσι προστάτευα εκείνους που το μοιράζονταν, δηλαδή τους γονείς μου.

Πόσο έτοιμη ήσαστε να αντιμετωπίσετε όλη τη Γαλλία το 1994, μετά την αποκάλυψη του «Paris Match»;

© corbis/apeiron, visualphotos.com

Αυτό που έζησα ήταν πραγματικά μια πολύ άγρια κατάσταση. Αισθανόμουν να «βιάζεται» η ζωή και η εικόνα μου. Γινόμουν αντικείμενο είτε μίσους είτε συμπάθειας, αλλά όλα αυτά δεν είχαν καμία απολύτως σχέση με ό,τι ήμουν στην πραγματικότητα. Είχα συνηθίσει να είμαι πάντα ιδιαίτερα διακριτική και ξαφνικά έβλεπα τον εαυτό μου εξώφυλλο σε όλες τις εφημερίδες και τα περιοδικά. Ολοι με κοιτούσαν σαν να ήμουν ένα περίεργο πλάσμα. Oι παπαράτσι είχαν κατασκηνώσει έξω από το σπίτι μου... Ηταν ειλικρινά μια δύσκολη περίοδος. Σήμερα όμως, όταν το ξανασκέφτομαι, διαπιστώνω ότι τελικά αυτό το δημοσίευμα ήταν μια απελευθέρωση. Απλοποίησε τη ζωή μου, έπαψα να κρύβομαι και άρχισα να ζω πλέον σαν κανονικός άνθρωπος. Χαίρομαι ιδιαίτερα που ο πατέρας μου ήταν ακόμα εν ζωή και μπορέσαμε να το ζήσουμε μαζί.

Δώστε μας μια εικόνα του Φρανσουά Μιτεράν ως πατέρα… Για μένα ο Φρανσουά Μιτεράν ήταν η καθημερινότητά μου. Ηταν εξαιρετικός μπαμπάς, ευγενικός, τρυφερός, που μου έδειχνε πάντα μεγάλη αφοσίωση και προσοχή. Οταν ήμουν μικρή, τον θυμάμαι να κάθεται με τις ώρες στο προσκεφάλι μου τα βράδια και να μου διαβάζει παραμύθια. Την ημέρα, όσο κι αν φανεί περίεργο, του άρεσε να παίζουμε και να τραγουδάμε.

Εχετε δηλώσει πως η Αριστερά στη Γαλλία θα έπρεπε ακόμη και σήμερα να εμπνέεται από τον Μιτεράν. Ποια πιστεύετε ότι είναι η βασική διαφορά του με τους σημερινούς πολιτικούς άντρες της χώρας σας; Ο πατέρας μου είχε μια ανθρωπιστική θεώρηση της πολιτικής, που βασιζόταν κυρίως στον πολιτισμό, και αυτή η προσέγγιση εκλείπει σήμερα. Οι σημερινοί πολιτικοί είναι θύματα μιας εποχής, όπου η οικονομία κυριαρχεί της πολιτικής, όπου η κουλτούρα είναι πλέον πολυτέλεια και όχι το κέντρο του ενδιαφέροντος, όπου δεν υπάρχει πια χρόνος να αναλύσουμε τα πράγματα σε βάθος. Είναι μια δύσκολη εποχή για την πολιτική.

1

Εχετε εκφράσει πολλές φορές την αντίθεσή σας στο πρόσωπο του Νικολά Σαρκοζί. Το γεγονός πως ο σημερινός πρόεδρος της Γαλλίας επικρίνει συχνά το έργο του πατέρα σας είναι κάτι που σας ενοχλεί; Οχι, αυτό είναι μέρος του πολιτικού παιχνιδιού. Χωρίς να θέλω όμως να εισέλθω σε πολιτικές αναλύσεις, πιστεύω πως ο Νικολά Σαρκοζί είναι ένας άνθρωπος χωρίς πολιτικό εύρος, τον οποίο δεν μπορώ να εμπιστευτώ. Είναι ένας πολιτικός που ζει μόνο για το παρόν, δίχως βάθος σκέψης. Δεν είναι ικανός να προβλέψει και να δει μακροπρόθεσμα. Δεν έχει τα στοιχεία εκείνα που συνθέτουν την προσωπικότητα ενός Προέδρου της Δημοκρατίας. Ακόμη και αυτός, όμως, πορεύεται με την εποχή του.

Ποιο είναι κατά τη γνώμη σας το πιο άδικο πράγμα που έχουν προσάψει στον Φρανσουά Μιτεράν οι επικριτές του;

Είστε ενεργό μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, οπότε είναι προφανές ποιον θα στηρίξετε στις επικείμενες προεδρικές εκλογές του 2012. Για ποιους λόγους πιστεύετε πως ο Φρανσουά Ολάντ πρέπει να γίνει ο επόμενος πρόεδρος της Γαλλίας;

Είναι τόσο πολλά! Ομως, θα ξεχώριζα σίγουρα ένα γεγονός. Οταν κάποια στιγμή ο πατέρας μου δέχτηκε τον Αραφάτ, έπεσε θύμα μιας σφοδρής επίθεσης. Τον κατηγόρησαν για αντισημιτισμό, κάτι που τον πλήγωσε βαθιά. Ηταν η χειρότερη προσβολή που είχε δεχτεί.

Κατ’ αρχάς, ο Φρανσουά Ολάντ είναι ένας εύστροφος πολιτικός άνδρας που εμπνέει εμπιστοσύνη και διακατέχεται από έναν ανθρωπισμό που δεν συναντάς συχνά. Πλην αυτού, γενικότερα πιστεύω στην ανάγκη εναλλαγής των προσώπων στον πολιτικό στίβο.

2

Εχετε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο για μια μελλοντική σας ανάμειξη στη γαλλική πολιτική σκηνή;

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ

Οχι. Γνωρίζω πολύ καλά τις δυσκολίες και δεν έχω καμία απολύτως φιλοδοξία σε αυτόν τον τομέα.

Η Μαζαρίν Πενζό–Μιτεράν γεννήθηκε στις 18-12-1974 στην Αβινιόν. Διδάσκει Φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Paris 8. Παράλληλα, γράφει μυθιστορήματα, σενάρια, λογοτεχνική κριτική, ενώ πρόσφατα έκανε τα πρώτα της βήματα στη δημοσιογραφία, παρουσιάζοντας μια εκπομπή με συνεντεύξεις στη γαλλική τηλεόραση. Είναι παντρεμένη με τον μαροκινής καταγωγής Γάλλο κινηματογραφιστή Μοχάμετ Ουλάντ Μοχάντ, με τον οποίο έχουν αποκτήσει τρία παιδιά.

Ο Φρανσουά Μιτεράν ήταν ένας από τους οραματιστές της Ευρώπης. Πώς αντιλαμβάνεστε την πολιτικο-οικονομική κρίση σε ευρωπαϊκό επίπεδο; Είναι τραγικό. Ολοι οι Ευρωπαίοι ζούμε μια τραγωδία. Ελπίζω ειλικρινά ότι κάποια στιγμή θα βγούμε από αυτή την κρίση, γιατί πραγματικά πιστεύω στην Ευρώπη. Χρειάζεται όμως πολλή υπομονή.

Ποια ήταν η σχέση σας με την Ντανιέλ Μιτεράν; Η Ντανιέλ ήταν μια σπουδαία γυναίκα, ένας καλόκαρδος και γενναιόδωρος άνθρωπος. Μια αγωνίστρια με ελεύθερο πνεύμα, που έδωσε όλο της το είναι υπερασπιζόμενη τα ανθρώπινα δικαιώματα. Είχαμεπολύ καλή σχέση μεταξύ μας.

Τι θεωρείτε σημαντικότερο να διαφυλάξουν τα παιδιά σας στη μνήμη τους για τον παππού τους; Την ικανότητά του να διαμορφώνει το μέλλον, το ελεύθερο πνεύμα του, το όραμα και την οξυδέρκειά του, αλλά κυρίως την ανθρωπιά του. Εχω αναθέσει στη μητέρα μου την αποστολή να τους διηγείται τι άνθρωπος ήταν, ενώ εγώ τους μιλάω απλά για τον πατέρα μου.

Τα βιβλία της «Premier Roman» (Πρώτο μυθιστόρημα), 1998 «Zeyn ou la Reconquête» (Η επανάκτηση Zeyn), 2000 «Ils m’ont dit qui j’étais» (Μου είπαν ποια είμαι), 2003 «Bouche Cousue» (Ραμμένο στόμα), 2005 « Le Cimetière des Poupées» (Κοιμητήριο για κούκλες), 2007 «Mara» (Μάρα), 2010 «Pour Mémoire» (Για τη μνήμη), Αύγουστος 2011 «Entretien avec René Descartes» (Συνέντευξη με τον Ρενέ Ντεκάρ), Οκτώβριος 2011

Εχετε επισκεφτεί ποτέ την Ελλάδα;

«Από νωρίς είχα μάθει να σωπαίνω. Κι ένα παιδί που ζει μέσα στη σιωπή δεν μπορεί να έχει φυσιολογικές σχέσεις με τους γύρω του. Δεν μπορούσα να εμπιστευτώ κανέναν, κλεινόμουν συνεχώς στον εαυτό μου.» 22 •

Φυσικά, με τον πατέρα μου έχω ταξιδέψει πολλές φορές στη χώρα σας. Μας άρεσε πολύ όταν ερχόμασταν! Ειλικρινά, δεν θυμάμαι πόσες φορές έχουμε έρθει μαζί, αυτό που ξέρω όμως είναι πως η Ελλάδα ήταν για μας, πάντα, μια σημαντική χώρα. • • 23


fi

rr t T

t

I

{

'rt{ -l r#'

t

rt

;--a

<lF

ΜΑΖΑΡΙΝ MITTERAN  
Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you