Page 1

Η ΓΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

Pierre Bonnard The White Cat

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 1


Ανδρέου Αικατερίνη Ζωγράφος / εικονογράφος Εκπαιδευτικός ΠΕ08 Μία μικρή παρουσίαση επιλεγμένων έργων από την παγκόσμια Ιστορία της Τέχνης με αφορμή την γάτα και τη σχέση που ανέπτυξε μαζί της ο άνθρωπος.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 2


Η ΓΑΤΑ ΣΤΗΝ ΤΕΧΝΗ

Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση και τα ζώα αποτυπώνεται από τα πρώτα δείγματα τέχνης, στις προιστορικές βραχογραφίες. Ο θαυμασμός, το δέος, η ανάγκη μελέτης, η καταγραφή πληροφοριών και η εκπαιδευση των νεότερων, η τελετουργία και το θρησκευτικό συναίσθημα, η συντροφικότητα και η εκάστοτε κοινωνία, οι συνθήκες διαβίωσης και η σχέση με κάθε άλλο πλάσμα της φύσης διαμόρφωναν και το έργο του καλλιτέχνη ανάλογα. Από το θήραμα στο ζώο θεό, από το λατρεμένο ζώο σύντροφο στο κτήνος εφιαλτικό εχθρό. Τα ημερωμένα κατοικίδια που δεν εξυπηρετούσαν μόνο πρακτικές ανάγκες αλλά ήταν αυτό που σήμερα λέμε ζώα συντροφιάς έγιναν από τα αγαπημένα θέματα των καλλιτεχνών αλλά και του ευρύτερου κοινού. Το άλογο, ο σκύλος και η γάτα είναι από τα πιο τρανταχτά παραδείγματα. Η γάτα, από την εξημέρωσή της που χάνεται σε χιλιάδες χρόνια πριν στα βάθη της Ασίας , σε όλη την ιστορία της τέχνης αντανακλά τους ανθρώπους που την αγαπουν, την λατρεύουν αλλά και τη δαιμονοποιούν. Μπορούμε μέσω των αμέτρητων τρόπων που την απέδωσαν εικαστικοί καλλιτέχνες να μελετήσουμε την σχέση του ανθρώπου όχι μόνο με τη ν ίδια τη γάτα κατοικίδιο, αλλά και με την τέχνη κάθε εποχής, τον ίδιο του τον εαυτό και την κοινωνία. Από την αρχαία Αίγυπτο προέρχονται τα πρώτα εκπληκτικά έργα τέχνης, γλυπτά, ανάγλυφα και ζωγραφικά, που αποδίδουν την ιδιαίτερη σχέση που ανέπτυξε ο λαός της χώρας αυτής με το συγκεκριμένο ζώο, μιας και από ζώο που κυνηγούσε τα τρωκτικά έγινε αγαπητό κατοικίδιο και στη συνέχεια θεοποιήθηκε και λατρευτηκε με πάθος, ακόμα και ταριχέυτηκε και κάθισε μαζί με μεγάλους αυτοκράτορες στον θρόνο, αλλά και τους συντρόφευσε στην «άλλη ζωή». Αυτό φαίνεται άλλωστε και στον τρόπο αντιμετώπισης της μορφής της από τους καλλιτέχνες χιλιετιών αιγυπτιακού πολιτισμού. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 3


Ανάγλυφο από σαρκοφάγο γάτας, η γάτα του πρίγκηπα Τούθμωση σε μνημειακή πόζα αλλά και σε ταριχευμένη ανθρωπόμορφη πόζα με όλα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα μιας τιμητικής ταφής ενός άρχοντα της εποχής.

Ανάγλυφο γάτας - συντρόφου δίπλα σε θρόνο του 1450 πΧ

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 4


Από την περίοδο της 26ης Δυναστείας, (664-525 πΧ) ένα δείγμα γλυπτού από χαλκό. Είναι ενδεικτικό του θαυμασμού της μητρότητας και της παρατήρησης της ζωής της γάτας ο τρόπος που ο γλύπτης απέδωσε τον θηλασμό του μικρού της μάνας γάτας αλλά και το παιχνίδι της με ένα άλλο.

Αιγυπτιακό γλυπτό γάτας με κοσμήματα και στολισμό . ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 5


Τοιχογραφία αιγυπτιακή που παρουσιάζει και σε εξωτερικό χώρο στη φύση τη γάτα – κυνηγό που μαζί με τους «δικούς της» ανθρώπους , σαν ισότιμο μέλος της οικογένειας και της ομάδας,κυνηγά και πιάνει μία αγριόπαπια, αλλά και άλλα πτηνά με τα πόδια της. Εμφανής ο θαυμασμός στις ικανότητές της, αλλά και η ανάγκη της οικογένειας να ζητήσει από τον καλλιτέχνη προφανώς να την συμπεριλάβει στην σκηνή, ανάμεσα σε υπέροχα χρώματα λουλούδια, πτηνά και πεταλούδες. Ο καλλιτέχνης επίσης δείχνει πόσο παρατήρησε τις κινήσεις και την ευλυγισία της.

Εδώ ένα έργο του 19ου αιώνα του John Weguelin που απεικονίζει την προσέγγιση του καλλιτέχνη σε αυτή τη λατρεία της γάτας στην αρχαία Αίγυπτο. Παριστάνει μία ιέρεια που προσφέρει και προσέυχεται σε μία γάτα- θεότητα. ¨ετσι βλέπουμε ότι η λατρεία της γάτας στην αρχαία Αίγυπτο ενέπνευσε πολλούς νεότερους καλλιτέχνες. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 6


Επιστρέφοντας στην αρχαία Αίγυπτο , αυτή η προθήκη εντυπωσιάζει με το πλήθος λατρευτικών αγαλματιδίων γατών.

Η γάτα – θεότητα Μπαστετ

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 7


Και η γάτα σε φυσικές πόζες, σύμβολο μητρότητας και τρυφερότητας.

Εκτός από όλα τα παραπάνω όμως εκπληκτικής τεχνικής και ομορφιάς γατιά, σε θεικές, ανθρωπομορφες ή φυσικές πόζες, η γάτα ενέπνευσε τους καλλιτέχνες- σκιτσογράφους και σε …κωμικά έργα.!!! Και όμως, υπήρχαν…«κόμιξ» με γάτες σε όλες τις εποχές!

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 8


Ο καλλιτέχνης – σκιτσογράφος της εποχής έτσι μας δείχνει όχι μόνο τη σχέση του με τη γάτα, αλλά και το χιούμορ και τη φαντασία του. Όπως η δεισιδαιμονία και η θρησκευτικότητα ήταν εμφανής σε κάθε λατρευτικό ειδώλιο ή γλυπτό θεοποιημένης γάτας, που προφανώς τις γάτες της εποχής δεν τις ενδιέφερε ιδιαίτερα, αλλά ο άνθρωπος έτσι κάλυπτε τις μεταφυσικές του ανάγκες και εξέφραζε την αγάπη του και το θαυμασμό για τη γάτα και τη φύση, έτσι και με τα σκίτσα ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 9


αυτά , οι καλλιτέχνες μας άφησαν στοιχεία της προσωπικότητάς τους που στα αποστειρωμένα θρησκευτικά έργα ήταν σχεδόν αόρατα. Εξαιρετικά κωμικό και χαριτωμένο, κάτι σαν το κινούμενο σχέδιο της εποχής, ένα σκίτσο από την αρχαία Αίγυπτο μας παρουσιάζει μία γάτα υπηρέτη να προσφέρει το θήραμα της στον αφέντη- ποντικό! Τι ανατροπή! Τι χιούμορ! Και όμως, ο καλλιτέχνης όπως φαίνεται πάντα έβρισκε τρόπο να εκφράζεται ακόμα και με ένα σκιτσάκι. Ακόμα και μέσω της γάτας που ήταν τελικώς συχνά το δικό του «πορτραίτο», ένας «ηθοποιός» για να δώσει συμβολικά και με χιούμορ την φανταστική παράσταση που ο δημιουργός εμπνέυστηκε από την δική του καθημερινότητα. Αλλά προφανώς τον ενέπνεαν και η ιδιαίτερη ευφυία και σχέση της γάτας με τον άνθρωπο.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 10


Στην αρχαία Ελλάδα έχουμε πολύ λίγες παραστάσεις γατιών, κυρίως σκύλων, μιας και άργησε η μετανάστευση, το ημέρωμακαι η λατρεία της γάτας στην Ευρώπη. ετσι καταλαβαίνουμε ότι από τα έργα τέχνης εκτός όλων των άλλων έχουμε πάντα πληροφορίες και για την βιολογία, ανθρωπογεωγραφία αλλά και ζωογεωραφία , όπως με κάθε πτυχή της ζωής και της ανθρώπινης αντίληψής της.

Στη ρωμαική εποχή όμως άρχισε πάλι να κατακτά το ενδιαφέρον των ανθρώπωνμ και κατά συνέπεια των καλλιτεχνών. Αν και δεν συγκρίνονται τα έργα με την λεπτομερή μελέτη των Αιγυπτίων.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 11


ψηφιδωτο 150 πΧ - Museo Nazionale Romano Rome

Αλλά φυσικά όπως εξαπλώθηκε την συναντάμε πλέον σε έργα τέχνης σε πολλά μέρη γύρω από τη Μεσόγειο.

Ανάγλυφο γατιών που παλεύουν ,σε βράχο στη Λιβύη, στην έρημο Φεζαν

Ας περιηγηθούμε λοιπόν σε έργα τέχνης από όλο τον κόσμο, αφού η γάτα ταξίδεψε παντού και αποδόθηκε από κάθε πολιτισμό.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 12


Ιαπωνία , μικρογλυπτική Cat in a Robe - Japanese Netsuke

10ος αιώνας Κίνα. Διάσημος ζωγράφος πτηνών και λουλουδιών, ο Tiao Kuang-yin της δυναστείας T'ang (10ος αιώνας) αποδίδει τη διάσημη γάτα του Σιάμ. Στην Κίνα η σχέση με τη φύση που φανερώνεται από τις πειθαρχημένες ακουαρέλες είναι εντελώς διαφορετική από άλλες περιοχές και εποχές. Γραφιστικά και τεχνικά άρτια καλλιτεχνήματα τονίζουν την παρατηρητικότητα και υπομονή των δημιουργών, την οργανωμένη ζωή και την τυπικότητα στενών κοινωνικών δεσμών και αυστηρών κανόνων. Έτσι η γάτα αντανακλά τον κινέζικο πολιτισμό και μελετάται σαν μέρος της φύσης αλλά και απομωνομένο είδος με τρυφερότητα αλλά επιστημονικό βλέμμα με προσεγμένες ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 13


διακριτικές πινελιές της υπέρτατης τεχνικής της κινέζικης υδατογραφίας.

Shen Chou (1427-1509)

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 14


T'ao Ch'eng, Ming dynasty, Handscroll

Στην ευρωπαική τέχνη η γάτα παράλληλα εμφανίζεται σε βαρείς πίνακες σαν κυνηγός ποντικιών και ανταγωνιστής του σκύλου καθώς πλέον ζει δίπλα στους ζωγράφους που δεν αργούν να την παρατηρήσουν και να μελετήσουν την στάση , τη συμπεριφορά και την σχέση της με τον άνθρωπο κυνηγό, τον άνθρωπο αγρότη στην αρχή και αργότερα και στο αστικό τοπίο. Την αποδίδουν φυσικά σε σχέδια με μολύβι και κάρβουνο, αλλά και με το λάδι στον καμβά και την χρωματική γκάμα της εποχής τους.

Deer, Dog and Cat by Charles Jervas (1700)

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 15


Η σαν χαριτωμένα παιχνίδια όπως στην γαλλική αυλή του Λουδοβίκου του 15ου που λάτρευε τις γάτες Αγκύρας.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 16


1700

Και πάλι το χιούμορ των καλλιτεχνών όπως του ανώνυμου που ζωγράφισε το παραπάνω λάδι σε καμβα γύρω στα 1700 αποδίδει μέσω της γάτας μέλους ορχήστρας με νότες ποντίκια την αγάπη του για τη μουσική και το παράδοξο. Εκεί αρχίζουμε και βλέπουμε ανθρώπινες εκφράσεις και δραστηριότητες, με κω,μική διάθεση αλλά και ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο για τη διασκέδαση του κοιν9ού των πινάκων. Η μουσική και οι γάτες δημιουργούν μία ολόκληρη μόδα έργων τέχνης, από λαική μέχρι τέχνη στις αυλές των παλατιών. Και είναι γενική πάλι η αποτύπωση ανθρωπινων χαρακτηριστικών στα ζώα, κάτι απελευθερωτικό για χιουμοριστικά και συμβολικά έργα. Αλλά πλέον δεν λατρεύονται, ούτε παρατηρούνται επιστημονικά μόνο αλλά μάλλον μοιάζουν στους καλλιτέχνες και τον περίγυρό τους.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 17


Flemish School, A Glaring of Cats Making Music and Singing, 1700.

Abraham Teniers ,Amsterdam ., Barber Shop with Monkeys and Cats (1629-1670) Και οι γάτες μάλιστα σε τέτοιες πόζες, στη θέση των ανθρώπων, όπως σε αυτόν τον πίνακα μαζί με μαιμούδες στο κουρείο προηγούνται κατά αιώνες του πασίγνωστου έργου με τους σκύλους που παίζουν πόκερ. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 18


Στην εποχή του ιμπρεισιονισμού όμως η φυσική, φωτεινή και χαριτωμένη τους πλευρά έχει πλέον από καιρό επανεμφανιστεί, αφού τις κυνήγησαν ως μάγισσες μετά από σκοτεινούς αιώνες τάυτισης με την δαιμονική εξυπνάδα , την σκοτεινή ανθρώπινη πλευρά και τις γυναίκες που ήθελαν να ανεξαρτοποιηθούν.

Mademoiselle Julie Manet With Cat ,Pierre-Auguste Renoir, 1887

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 19


Pierre-Auguste Renoir, Girl and Cat (1880–81).

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 20


Théophile Steinlen 1896

Σύμβολο της αλήτικης, μποέμικης και ανεξάρτητης ζωής αργότερα κάνουν την εμφάνισή τους και στην γέννηση της διαφήμισης και της αφίσσας . Και στα ακόλουθα έργα οι γάτες πλέον αντιμετωπίζονται όπως αντιμετωπίζει ο κάθε καλλιτέχνης τον εαυτό του, την τέχνη και την κοινωνία. Γίνεται από ζώο συντροφιάς ή απλή γάτα στον δημόσιο δρόμο ,μεταφυσική παρουσία, αγαπημένο μέλος οικογένειας αστικής τάξης ,άγριο τέρας, σύμβολο ανεξαρτησίας ,κωμικός χαρακτήρας, σύμβολο θυληκότητας , ευφυίας ανεμελιάς ή αλητείας. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 21


Carl Olof Larsson, The Bridge (1912).

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 22


Ο Louis Wain, μανιώδης με τις γάτες νοσηλεύτηκε για σχιζοφρένεια το 1924.Εκείνη την εποχή δημιούργησε τέτοια έργα σαν το παραπάνω.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 23


K e e s vo n D o n g e n , W om a n W it h C a t ( 1 9 0 8 )

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 24


Arthur Rackham, ( 1920).

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 25


Cat and Bird ,Paul Klee 1928

Cat Devouring A Bird, 1939.

Δύο χρόνια μετά τη Γκερνίκα, ο Πικάσο έκανε το βίαιο παραπάνω έργο. Ποιος μπορεί να αρνηθεί τη βίαιη φύση των ζώων? Ή μήπως των ανθρώπων? ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 26


Salvador Dalí και Philippe Halsman’s ,1948

Σε 28 προσπάθειες φωτογραφήθηκε αυτό το σουρεαλιστικό παιχνίδι- φωτογραφικό έργο τέχνης. Αν και μάλλον ταλαιπωρήθηκαν λίγο , αυτές οι γατούλες έγιναν διάσημες.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 27


Σε ένα εκπληκτικό έργο- πορτραίτο του David Hockney’s με τη γάτα ονόματι Percy να αδιαφορεί πλήρως για τα τεκταινόμενα κοιτάζοντας έξω από τη μπαλκονόπορτα ΟΙ εικονιζόμενοι Ossie Clark και Celia Birtwell, που εργαζόντουσαν στο χώρο της μόδας, λίγο μετά το γάμο τους. Εμπνευσμένο από τον Jan van Eyck και το έργο του The Arnolfini Portrait , αυτό το έργο του 1970-1971 έχει συμβολικό χαρακτήρα, τον οποίο για να προσδώσει ο καλλιτέχνης χρησιμοποίησε εμφανώς τη γάτα, όπως φάνηκε αργότερα από τις σχέσεις του ζευγαριού. Για μία ακόμη φορά η γάτα έγινε συμβολισμός και προβολή της περίπλοκης ανθρώπινης φύσης ! αργότερα βέβαια εμφανίζεται και ως παιχνίδι σε μια πιο «χαλαρή» εποχή, με ιδιαίτερες αισθητικές κακόγουστες νότες σε έργα που εκφράζουν τις καταναλωτικές και αισθητικές ανάγκες της σύγχρονης ζωής όπως αυτό το έργο του Τζεφ Κουνς.

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 28


Jeff Koons, Cat on a Clothesline (1994–2001).

Πλέον όμως θα βρούμε τη γάτα σε οποιοδήποτε είδος τέχνης, με όλους τους συμβολισμούς και τις ανθρώπινες ανάγκες να την «χρησιμοποιούν» με όποιον τρόπο εκφράζει τον κάθε δημιουργό. Γιαί τελικά η γάτα στην τέχνη, ήταν πάντα το αυτοπορτραίτο μας, η προβολή της ανθρώπινης δύναμης και αδυναμίας. ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 29


"Radical Cat" - Shepard Fairey

40 Cats in 4 Directions" - Rob Reger

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 30


"Billy Raised by Raccoons" - Rachel Schlueter

"Yarn" - Tim Biskup

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 31


"Shark Hat" - Jason Shawn Alexander

"Kitten" - Ray Caesar

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 32


"Feline in Gold" - Antony Micallef

"Cat" - Michael Wolf

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 33


"Glitch Cat (Morris)" - Jill Greenberg

“Untitled" - Justin Bower

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 34


" Chavenger" - Jenny Parks

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 35


Και φυσικά έχουν πρωταγωνιστήσει σε άπειρα όλων των ειδών και εποχών λογοτεχνικά έργα, ποιήματα, θεατρικά έργα, όπερες, χορογραφίες, μιούζικαλ, κόμικ, ταινίες κινηματογραφικές, αμέτρητα διακοσμητικά έργα και αντικείμενα, κινούμενα σχέδια, τραγούδια, παραμύθια μύθους και θρύλους, αναμνηστικά, ρούχα κλπ.ό,τι άλλο μπορεί να βάλει ο νους!

ΠΟΛΥ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΑ Μιούζικαλ “cats” https://www.youtube.com/watch?v=4-L6rEm0rnY

βίντεο τέχνης «Chat écoutant la musique-Cat listening to music» https://www.youtube.com/watch?v=MrEHvDdEPrI

Disney «the aristocats» https://en.wikipedia.org/wiki/The_Aristocats https://www.youtube.com/watch?v=wjA5LWNUPDY

Πλέον είναι και αποδεδειγμένα από τα πιο αγαπημένα θέματα στο διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, της ψηφιακής φωτογραφίας, των καναλιών video , αλλά και από τα αγαπημένα και σίγουρα επιτυχημένα καταναλωτικά θέματα στη διαφήμιση … Και αυτή η λατρεία δε σταματάει πουθενά! Θα ακολουθεί και θα εμπνέει σε όλα τα βήματα της ανθρώπινης ζωής και δημιουργίας πάντα…

ΑΝΔΡΕΟΥ ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ

Σελίδα 36

Andreou aikaterini i gata stin tehni diadromi thematos stin istoria tis tehnis  

brief presentation cat in art history (greek) art education

Andreou aikaterini i gata stin tehni diadromi thematos stin istoria tis tehnis  

brief presentation cat in art history (greek) art education

Advertisement