Issuu on Google+

Gdańsk - Śródmieście

Raport końcowy podsumowujący warsztaty prowadzone w ramach projektu „Centrum – Reaktywacja”

Przygotowanie i koordynacja realizacji projektu: Karol Spieglanin Przygotowanie i przeprowadzenie warsztatów, opracowanie redakcyjne raportu: Piotr Lorens Współpraca redakcyjna: Wojciech Nowik Opracowanie grafik: Ewelina Szulc, Krzysztof Maciasz, Paweł Mrozek, Marcin Szneider, Ewa Spieglanin

Gdańsk, styczeń 2013r.

1


1. Cele i zakres Projektu „Centrum – Reaktywacja” 1.1.

Wprowadzenie

Niniejszy raport stanowi podsumowanie prac prowadzonych w ramach Projektu Centrum Reaktywacja, realizowanego w 2012r. przez Forum Rozwoju Aglomeracji Gdańskiej (FRAG) we współpracy z Instytutem Kultury Miejskiej, Politechniką Gdańską i Towarzystwem Urbanistów Polskich. Przygotowanie i realizacja projektu była możliwa dzięki wsparciu udzielonego przez Fundację im. Stefana Batorego.

1.2.

Cele projektu

Projekt miał na celu wypracowanie przez społeczność lokalną podstawowych zasad kształtowania przestrzeni Śródmieścia Gdańska. Działanie to obejmowało diagnozę problemów występujących na obszarze dzielnicy Śródmieście, znalezienie sposobów ich rozwiązania oraz określenie kierunków rozwoju tego strategicznego dla miasta obszaru, przy bezpośrednim udziale społeczności lokalnej oraz wszystkich potencjalnych interesariuszy procesu rozwoju dzielnicy.

1.3.

Uzasadnienie podjęcia działań w ramach Projektu

Obszar Śródmieścia Gdańska obejmuje ok 600 ha powierzchni. Granice dzielnicy są jednoznacznie określone. Od zachodu stanowi je linia obwałowań nowożytnych, od południowego wschodu opływ Motławy oraz Martwa Wisła od północy. Na dzień 30.09.2011r. obszar zamieszkuje 29 076 osób. Sytuacja śródmieścia Gdańska na tle centrów dużych miast Polski wyróżnia się w sposób szczególny. W następstwie II Wojny Światowej około 90% jego zabudowy przestało istnieć oraz dokonano niemal całkowitej wymiany ludności. Odbudowa Śródmieścia, ze względów politycznych, została zrealizowana w formie robotniczego osiedla mieszkaniowego, któremu na najcenniejszym kulturowo obszarze Głównego Miasta nadano formy historyzujące oraz zachowano w znacznym stopniu dawny układ urbanistyczny. Przyjęta koncepcja odbudowy oraz wspomniane realia polityczno ekonomiczne spowodowały, że centrum Gdańska utraciło w znacznym stopniu cechy oraz funkcje śródmiejskie, które także na skutek powstania zespołu miejskiego Trójmiasta zostały rozproszone. Proces marginalizacji przestrzennej dzielnicy został dodatkowo wzmocniony wprowadzeniem w obszarze samego Śródmieścia arterii komunikacyjnych o charakterze tranzytowym, a także rezygnacją z obsługi znacznej części dzielnicy komunikacją publiczną. Ponadto obserwowane jest niewystarczające nasycenie lokalami i przestrzeniami o funkcji centrotwórczej. Powyższe czynniki powodują pogłębiający proces marginalizacji Śródmieścia w odniesieniu do miasta i regionu.

2


Dlatego też od paru lat podejmowane są działania związane z koncepcją dokończenia odbudowy, co prowadzi do powstania sporu na linii: użytkownicy przestrzeni publicznych – mieszkańcy dzielnicy walczący o zachowanie prawa do prywatności i intymności. Proces ten jest dodatkowo wzmacniany zachodzącymi znaczącymi zmianami w zakresie infrastruktury komunikacyjnej miasta (realizacja licznych tras o charakterze obwodnicowym, omijających Śródmieście) oraz pojawiającymi się znaczącymi inwestycjami, zarówno publicznymi jak i prywatnymi (m. in. Europejskie Centrum Solidarności, Muzeum II Wojny Światowej, Teatr Szekspirowski i inne). Mimo tych działań oraz realizacji formalnego procesu planowania przestrzennego, brak jest kompleksowej wizji rozwoju dzielnicy, łączącej propozycje związane z potrzebami i oczekiwaniami czterech głównych grup interesariuszy: mieszkańców obszaru, mieszkańców całego miasta, turystów i odwiedzających oraz przedstawicieli firm i instytucji, prowadzących swą działalność na przedmiotowym obszarze. Tym samym wiele z proponowanych i realizowanych przedsięwzięć prowokuje różnego rodzaju konflikty i protesty społeczne, których konsekwencją jest dalsza degradacja poszczególnych fragmentów przestrzeni. Najbardziej jaskrawym przykładem jest tu rozwój funkcji usługowych w obszarze Głównego Miasta. Równocześnie jednym z najważniejszych konfliktów jest odmienność oczekiwań co do roli zarówno całego obszaru jak i jego poszczególnych części reprezentowanych przez mieszkańców obszaru a resztą społeczności miasta czy wręcz całej aglomeracji. Równocześnie od szeregu lat prowadzone są przez władze Gdańska procesy planistyczne, mające na celu zbudowanie polityki przestrzennej rozwoju obszaru. Jednakże zapisy te często nie spotykają się z akceptacją społeczną, bywają także doraźnie zmieniane z uwagi na pojawiające się potrzeby poszczególnych inwestorów oraz gestorów terenów. Niestety, działania te prowadzone są przy ograniczonym (wyznaczanym jedynie przez formalne zapisy wynikające z Ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym) udziale społeczności lokalnej. Można więc stwierdzić iż obecne zapisy polityki planistycznej mają charakter jedynie formalny, nie reprezentując całej złożoności sytuacji społeczno – gospodarczej obszaru oraz oczekiwań różnych grup interesariuszy. Z analizy istniejącej sytuacji wynika potrzeba podjęcia partnerskiego dialogu pomiędzy wszystkimi grupami interesariuszy, mającego na celu przygotowanie spójnej (w sensie zarówno przestrzennym jak i w odniesieniu do oczekiwań poszczególnych grup) koncepcji rozwoju przestrzennego Śródmieścia Gdańska. Przy przygotowaniu projektu postawiono więc sobie za główny cel przygotowanie takiej propozycji na drodze partnerskiego dialogu pomiędzy wszystkimi zainteresowanymi stronami, w tym – przy udziale ekspertów oraz reprezentantów władz miejskich. Równocześnie – w celu zagwarantowania wdrożenia osiągniętych rezultatów – koniecznym stało przełożenie zapisów w/w koncepcji na konkretne propozycje modyfikacji zapisów planistycznych dla poszczególnych obszarów i dzielnic Śródmieścia.

3


Efektem zrealizowanego projektu stało się opracowanie społecznej koncepcji rozwoju Śródmieścia w formule elementów do strategii rozwoju obszaru. Ponadto wypracowane zostały konkretne wnioski do zmian w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania oraz innych dokumentów strategicznych, opracowywanych lub modyfikowanych w mieście. Można także stwierdzić iż dotychczas żadna z organizacji czy instytucji nie podejmowała podobnych działań ani nie miała planów w tym zakresie w stosunku do przedmiotowego obszaru. Próby zaplanowania rozwoju przestrzennego w drodze partycypacji społecznej są natomiast podejmowane w różnych miastach Polski, a ich inicjatorami są zwykle organizacje społeczne. Podobne projekty realizują obecnie m. in. Toruńska Fundacja Stare Miasto z Pracownią Zrównoważonego Rozwoju oraz Stowarzyszenie im. Stanisława Brzozowskiego.

1.4.

Sposób realizacji projektu

Projekt miał na celu wypracowanie przez społeczność lokalną oraz wszystkich interesariuszy wizji rozwoju obszaru, co pozwoliłoby na osiągnięcie społecznego konsensusu co do kierunków rozwoju Śródmieścia. Tym projekt przyczyni się do minimalizacji konfliktów pomiędzy aktorami "gry o przestrzeń" oraz do zwiększenia udziału społeczeństwa w procesie planowania rozwoju miasta. Zespół realizujący projekt zakłada iż wypracowane w trakcie spotkań wnioski zostaną wprowadzone do zapisów nowelizowanych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz wykorzystane w formułowaniu innych polityk dla obszaru Śródmieścia. Koordynatorzy projektu mają także nadzieję iż sukces przedsięwzięcia zachęci władze miejskie do podejmowania obywatelskiej dyskusji nad kierunkami zagospodarowania innych dzielnic Gdańska, a wręcz i do rozwoju społecznej debaty nad kierunkami rozwoju całego organizmu miejskiego. Dodatkowym rezultatem stało się wzmocnienie kompetencji urzędników oraz lokalnej organizacji społecznej w prowadzeniu podobnych projektów. Tym samym projekt miał pionierski w skali kraju charakter, jako że dotychczas podejmowano jedynie nieliczne próby społecznego określania kierunków przekształceń w odniesieniu do niewielkich obszarów zdegradowanych. Projekt został zrealizowany poprzez zbudowanie partnerskiej platformy dyskusji o kierunkach kształtowania przedmiotowej przestrzeni. Do udziału w nim zaproszeni zostali wszyscy mieszkańcy miasta, a w sposób szczególny - mieszkańcy Śródmieścia. Utworzyli oni obywatelskie forum dialogu, a biorąc udział w serii warsztatów z udziałem innych interesariuszy procesu rozwoju obszaru oraz specjalistów z zakresu urbanistyki, architektury, architektury krajobrazu, nauk społecznych i in. wypracowali kluczowe elementy finalnego dokumentu - studium rozwoju dzielnicy.

4


Wprowadzeniem do projektu stało się zebranie doświadczeń innych organizacji w zakresie podejmowania społecznych debat nad kształtem zagospodarowania przestrzennego dzielnic miejskich. W szczególności dotyczyło to Torunia (realizacja projektu RESTART), Gdańska (realizacja projektu dotyczącego Placu Waryńskiego we Wrzeszczu), Krakowa, miast śląskich (w tym w odniesieniu do programów realizowanych przez Śląski Związek Gmin i Powiatów) oraz miasta Starogard Gdański, realizującego przedsięwzięcie związane z przebudową kluczowych przestrzeni publicznych miasta (Rynek Starego Miasta, Al. Wojska Polskiego). Zebranie niezbędnych materiałów na temat Śródmieścia, usystematyzowanie i strukturyzacja zebranych danych oraz wyciągnięcie wniosków stało się bazą do doprecyzowania metodologii prac warsztatowych. Równolegle rozpoczęto działania mające zachęcić mieszkańców do wzięcia udziału w projekcie. Przewidywano udział w projekcie czterech głównych grup interesariuszy: mieszkańców obszaru, mieszkańców całego miasta, turystów i odwiedzających oraz przedstawicieli firm i instytucji, prowadzących swą działalność na przedmiotowym obszarze. W działaniach promocyjnych akcentowano znaczenie projektu dla przyszłego kształtu Śródmieścia oraz kluczową rolę jego uczestników w tym procesie. Opracowane zostały także elementy składające się na kompleksowy system identyfikacji wizualnej oraz interaktywna strona internetowa. W informowanie mieszkańców zostały zaangażowane rozmaite podmioty działające w dzielnicy, takie jak biblioteki, szkoły, parafie, instytucje kultury, kawiarnie. Informacja o projekcie była umieszczana na plakatach, ulotkach oraz w serwisach społecznościowych. Wiadomość o przystąpieniu do projektu oraz jego przebiegu pojawiała się w lokalnych mediach papierowych i elektronicznych. Uruchomione zostało także biuro projektu, które ma charakter otwarty i stało się stałym punktem kontaktowym dla wszystkich zainteresowanych przedsięwzięciem w którym można na bieżąco uzyskać informacje o jego przebiegu czy podyskutować o oczekiwaniach interesariuszy. Kolejnym etapem projektu stało się określenie uwarunkowań wpływających na obecne procesy rozwoju i przekształceń śródmieścia, w tym - określenie pól możliwych konfliktów. Na tym etapie realizowane były spotkania warsztatowe oraz badania ankietowe społeczności lokalnej. Ankiety, opracowane przez zespół projektu, służyły zasięgnięciu opinii grona społeczności lokalnej, szerszego niż tylko uczestnicy warsztatów. Informacje w nich zebrane stały się punktem wyjścia dla dalszych prac warsztatowych. Prowadzenie badań terenowych było także elementem promocji projektu. Na podstawie wyników ankiet oraz prac warsztatowych określona została wizja rozwoju obszaru, a jej uszczegółowienie nastąpiło poprzez pracę nad poszczególnymi zagadnieniami problemowymi. Następnie, po zakończeniu pierwszej części prac nad całością dzielnicy, przystąpiono do szczegółowych prac warsztatowych. Wyodrębnienie roboczych obszarów poddzielnicowych pozwolilo na określenie docelowych wizji ich ukształtowania.

5


Po etapie opracowywania priorytetów dzielnicowych powrócono do poziomu całościowej analizy w celu określenia priorytetów strategicznych. Dokonano wówczas hierarchizacji priorytetów oraz ich integracji na poziomie urbanistycznym. Zakończeniem projektu stało się przygotowanie finalnej wizji ukształtowania obszaru oraz szczegółowych wytycznych dotyczących modyfikacji obecnej polityki planistycznej miasta. Nastąpiło to przy aktywnym zaangażowaniu mieszkańców w proces projektowania przekształceń przestrzeni. W konsekwencji jego realizacji nastąpiło zwiększenie poziomu identyfikacji i akceptacji mieszkańców dla działań naprawczych oraz wykreowanie wizerunku Śródmieścia jako naturalnego i atrakcyjnego miejsca realizacji potrzeb mieszkańców miasta. Wyniki prac zostały przedstawione w trakcie konferencji podsumowującej projekt oraz w postaci zwartego raportu, który zostanie także opublikowany i udostępniony wszystkim zainteresowanym. Grupa planująca – czyli wszyscy uczestnicy warsztatów – została utworzona poprzez: 

personalne zapraszanie zidentyfikowanych kluczowych interesariuszy (eksperci, aktywiści lokalni),



zaproszenie przedstawicieli kluczowych interesariuszy, do których będzie można wystosować zaproszenie (wspólnoty mieszkaniowe, firmy),



szeroką promocję, umożliwiającą uczestnictwo wszystkich potencjalnie zainteresowanych współtworzeniem wizji rozwoju obszaru.

Praca przebiegała zgodnie z metodą pełnej partycypacji, co oznaczało podjęcie przez grupę planującą dyskusji nad danym problemem i samodzielne wypracowanie najlepszej opcji jego rozwiązania. Metoda ta pozwala na podjęcie dialogu pomiędzy poszczególnymi grupami interesu zanim powstanie sytuacja konfliktowa, tym samym minimalizując ryzyko jej wystąpienia na późniejszym etapie procesów rozwojowych. Metoda ta - znana także jako metoda "charrette" - jest praktyką wielu krajów zachodnich, a jak dotychczas w niewielkim stopniu stosowana w odniesieniu do budowania polityki rozwoju urbanistycznego w Polsce. Bazowała ona na przygotowaniu, przeprowadzeniu i podsumowaniu serii warsztatów, przy czym każdy z nich miał jasno zdefiniowany cel, metodę prowadzenia oraz oczekiwane rezultaty. Całość prac została przygotowana w sposób umożliwiający wypracowanie założonego na wstępie efektu. Można tę metodę określić jako syntezę projektowania strategicznego i urbanistycznego, przy kompleksowym wykorzystaniu partycypacji społecznej. Przystępując do Projektu przewidywano, iż weźmie w nim udział co najmniej 50-70 mieszkańców, choć faktyczna liczba uczestników – zgodnie z zasadą iż spotkania forum są otwarte dla wszystkich zainteresowanych – mogła być znacznie większa. W sytuacji wysokiej frekwencji prowadzono pracę w podgrupach, a następnie syntezę uzyskanych wyników w

6


toku prac plenarnych. Z uwagi na otwarty charakter spotkań w sposób naturalny występowała rotacja ich uczestników spotkań. W szczególności dotyczyło to spotkań, w trakcie których dyskutowano zagadnienia odnoszące się do poszczególnych części Śródmieścia. Tak zarysowany program działań stanowił nowe i pionierskie w skali miasta przedsięwzięcie.

1.5.

Partnerzy przy realizacji projektu

Jak wspomniano w rozdziale 1.1., projekt został przygotowany i zrealizowany przez Forum Rozwoju Aglomeracji Gdańskiej (FRAG) – instytucję pozarządową podejmującą działania mające na celu propagowanie najlepszych pod względem funkcjonalnym, estetycznym, technicznym, ekonomicznym, społecznym i środowiskowym, rozwiązań komunikacyjnych, urbanistycznych i architektonicznych na obszarze aglomeracji gdańskiej. W działaniach stowarzyszenia szczególny nacisk kładziony jest na pobudzanie udziału mieszkańców w dyskusji o rozwoju miasta. Wynika to z przekonania iż poziom partycypacji społecznej w procesie planowania przestrzennego jest alarmująco niski, co prowadzi do powstawania szeregu konfliktów i sytuacji problemowych. Dotychczasowe działania FRAG polegały m.in. na organizacji publicznych debat o jakości przestrzeni publicznych w mieście, opiniowaniu projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, organizacji happeningów, kreowaniu dyskusji publicznej wokół tematów związanych z rozwojem przestrzeni miejskiej, skutecznym przekonywaniu władz miejskich do podjęcia działań oczekiwanych przez mieszkańców. Tym samym Forum dysponuje dobrym rozpoznaniem sytuacji w zakresie problemów i wyzwań wiążących się z kształtowaniem przestrzeni Śródmieścia Gdańska. Niniejszy projekt – bazując na tej wiedzy i doświadczeniu – stanowi próbę wypracowania rozwiązań systemowych, wiążących się zarówno z określeniem kierunków zmian w odniesieniu do struktury funkcjonalno – przestrzennej dzielnicy, wniosków do polityki planistycznej w tym obszarze jak i w zakresie przygotowania i prowadzenia dialogu społecznego mającego na celu wspólne (przez wszystkich interesariuszy) wypracowanie rozwiązań w odniesieniu do dwóch pierwszych zagadnień. Realizacja projektu była możliwa dzięki wsparciu Fundacji Stefana Batorego, finansującej prace związane z jego przygotowaniem i przeprowadzeniem, a także dzięki współpracy z szeregiem instytucji, wspomagających działalność Forum. W szczególności dotyczy to Miejskiej Instytucji Kultury Gdańsk 2016 – później przekształconej w Instytut Kultury Miejskiej (która udostępniła salę do prowadzenia warsztatów), Towarzystwa Urbanistów Polskich O/Gdańsk (które stanowiło zaplecze eksperckie w dziedzinie planowania i urbanistyki), Politechnika Gdańską oraz Radą Miasta i Radą Dzielnicy (które to instytucje są zainteresowane wynikami projektu oraz rozwojem dialogu społecznego w mieście). Podkreślić także należy iż koncepcja projektu zdobyła aprobatę władz miejskich, które wyraziły zainteresowanie wykorzystaniem jego rezultatów. Radny, wiceprzewodniczący

7


Komisji Rozwoju Przestrzennego i Ochrony Środowiska stał się członkiem zespołu, biorącym udział w pracach na wszystkich etapach realizacji projektu. Był także osobą pośredniczącą w kontaktach między władzami miasta a zespołem projektowym.

1.6.

Etapy realizacji projektu

W ramach projektu przewidywano do realizacji następujące działania, obejmujące kolejno: Etap I – styczeń – luty 2012 1.

Podjęcie współpracy z innymi organizacjami realizującymi w różnych miastach Polski podobne działania, analiza ich doświadczeń oraz określenie wniosków dotyczących uszczegółowienia metodologii proponowanego przedsięwzięcia;

2.

Zebranie i analiza informacji dotyczących obszaru Śródmieścia Gdańska, w tym w szczególności odnoszących się do problemów społecznych, ekonomicznych i przestrzennych obszaru oraz występowania rozmaitych konfliktów pomiędzy rozmaitymi interesariuszami;

3.

Seminarium robocze I – określenie finalnej metodologii proponowanych działań

4.

Promocja planowanych działań z udziałem społeczności lokalnej i interesariuszami projektu, zidentyfikowanie i zaproszenie do udziału wszystkich kluczowych przedstawicieli poszczególnych grup interesariuszy;

Etap II – marzec – październik 2012 5.

Warsztat I – społeczna diagnoza i określenie problemów rozwoju śródmieścia Gdańska, zidentyfikowanie kluczowych zagadnień istotnych dla określenia zasad jego kompleksowego rozwoju;

6.

Warsztat II – określenie społecznej wizji rozwoju Śródmieścia miasta, w tym w odniesieniu do poszczególnych kluczowych dla jego rozwoju zagadnień;

7.

Warsztaty lokalne (2 dn.), obejmujące kolejno dzielnice:

8.



Główne Miasto, Nowe Ogrody, Wyspa Spichrzów,



Stare Miasto i Osiek, Młode Miasto



Dolne Miasto, Długie Ogrody, Stare Przedmieście, Biskupia Górka

Warsztat IV – integracja wypracowanych propozycji, identyfikacja i rozwiązanie możliwych konfliktów, określenie spójnych założeń przestrzennych dla całości obszaru, określenie stref o zróżnicowanym modelu funkcjonowania;

8


Etap III – listopad – grudzień 2012 Seminarium robocze II – wstępne określenie pola koniecznych zmian w odniesieniu do polityki planistycznej miasta

9.

10. Warsztat V – określenie propozycji modyfikacji polityki planistycznej miasta w odniesieniu do całości obszaru oraz jego poszczególnych części 11. Opracowanie raportu końcowego 12. Publikacja raportu 13. Konferencja końcowa 14. Przygotowanie sprawozdania merytorycznego i finansowego z realizacji projektu.

1.7.

Cel i forma warsztatów

Celem warsztatów było podjęcie partnerskiej dyskusji pomiędzy wszystkimi interesariuszami obszaru Śródmieścia. Spotkania warsztatowe stanowiły kluczowy element projektu, umożliwiający stworzenie forum wymiany idei i myśli z zakresu polityki przestrzennej. Realizacja tak postawionego zadania wiązała się z realizacją szeregu celów szczegółowych, w tym: •

stworzeniem założeń kompleksowej strategii rozwoju obszaru historycznego Śródmieścia Gdańska

integracją zagadnień przestrzennych, społecznych i gospodarczych

podjęciem partnerskiej dyskusji pomiędzy interesariuszami przekształceń Śródmieścia – bez wstępnych założeń co do spodziewanego wyniku

Przyjęto, że w trakcie warsztatów pracować będziemy metodą partycypacyjną – z bezpośrednim zaangażowaniem społeczności lokalnej i reprezentantów zainteresowanych stron i instytucji. Tym samym, wszystkie decyzje podejmowane były metodą konsensusu w trakcie prac warsztatowych. Równocześnie całość prac, podzielona na szereg sesji realizowanych w trakcie kolejnych dni, została przygotowana w sposób umożliwiający optymalne wykorzystanie czasu uczestników spotkania. Całość prac warsztatowych została przygotowana i przeprowadzona przez dr hab. Piotra Lorensa z Politechniki Gdańskiej. Warsztaty te, stanowiące główną część prac związanych z

9


Projektem, odbywały się od kwietnia do grudnia 2012r. w salach Instytutu Kultury Miejskiej oraz Technikum Łączności w Gdańsku

1.8.

Zakres raportu końcowego

W ramach niniejszego raportu ujęto zarówno wyniki prac przygotowawczych, realizowanych przez zespół przygotowujący Projekt, jak i efekty prac warsztatowych, prowadzonych przy aktywnym udziale wszystkich zainteresowanych mieszkańców miasta. Załącznikiem do raportu jest zestaw plansz, na których zamieszczono opracowane w wyniku prac warsztatowych mapy i schematy obejmujące uwarunkowania oraz koncepcje przekształceń Śródmieścia.

1.9.

Uczestnicy warsztatów

Łącznie w pracach warsztatowych udział wzięło około 200 osób, reprezentujących rozmaite instytucje i organizacje, a także – osoby prywatne – mieszkańcy dzielnicy. Zaznaczyć jednak trzeba iż nie wszyscy brali udział we wszystkich sesjach warsztatowych. Zbiorcza lista uczestników spotkań została zamieszczona w aneksie do niniejszego raportu.

10


2. Uwarunkowania rozwoju dzielnicy Podstawą do prac warsztatowych stała się analiza uwarunkowań rozwoju dzielnicy. Dokonano jej w sposób zarówno ekspercki (w ramach etapu I prac nad projektem) jak i warsztatowy. Podsumowaniem tego etapu stały się wnioski do dalszych prac, dotyczących koniecznych do podjęcia działań.

2.1.

Prezentacje wprowadzające – dotyczące uwarunkowań ogólnomiejskich

Wprowadzeniem do prac warsztatowych stało się opracowanie – w trybie eksperckim – szeregu dokumentów obrazujących uwarunkowania rozwoju i przekształceń Śródmieścia wynikające z jego położenia w strukturze miasta, w tym – wobec realizowanych i planowanych przekształceń funkcjonalno – przestrzennych. Na poniższych planszach przedstawiono najważniejsze analizy przeprowadzone w ramach tego etapu.

Ryc. 2.1. Lokalizacja głównych funkcji w strukturze miasta. Opr. P. Mrozek Pierwsza z przeprowadzonych analiz pozwoliła na ukazanie położenia obszaru Śródmieścia w strukturze funkcjonalno – przestrzennej miasta. Uwagę zwraca tu peryferyjne położenie dzielnicy, w tym – na obrzeżu głównych koncentracji terenów mieszkaniowych.

11


Konsekwencją tej sytuacji jest mniejsza niż ma to miejsca w wypadku innych miast o koncentrycznej strukturze i centralnym położeniu dzielnicy śródmiejskiej ranga dzielnicy i zdominowanie jej przez funkcje mieszkaniowe.

Ryc. 2.2 Struktura powiązań komunikacyjnych – transport indywidualny. Opr. K. Maciasz Analizie poddano także położenie Śródmieścia w miejskiej i regionalnej strukturze powiązań komunikacyjnych. I tak, na kolejnej planszy ujęto także planowane w najbliższej przyszłości realizacje oraz będące na etapie budowy elementy układu drogowego, w tym – będące na różnym stopniu zaawansowania. Jak wynika z tego schematu, obszar Śródmieścia jest już obecnie (a w najbliższej przyszłości będzie w stopniu jeszcze większym) dobrze powiązane komunikacyjnie z resztą miasta, co zresztą uznać można za przyczynę dużego stopnia wykorzystania samochodu osobowego w korzystaniu przez mieszkańców miasta z funkcji zlokalizowanych w granicach przedmiotowego obszaru. Bardzo podobnie rzecz ma się w odniesieniu do struktury powiązań w zakresie transportu zbiorowego. Większość linii istniejących dochodzi do obszaru Śródmieścia. Dotyczy to w szczególności transportu szynowego (Szybkiej Kolei Miejskiej oraz tramwajów), który odgrywa najważniejszą rolę w budowaniu sieci powiązań komunikacyjnych dzielnicy.

12


Ryc. 2.3. Struktura powiązań komunikacyjnych – transport zbiorowy. Opr. K. Maciasz

Ryc. 2.4. Kluczowe projekty i przedsięwzięcia zmieniające strukturę powiązań. Opr. P. Mrozek

13


Podobnie, planowane i realizowane nowe inwestycje w tym zakresie pozwalają na dalsze polepszanie dostępności Śródmieścia dla mieszkańców pozostałych dzielnic miasta. W szczególności wskazać tu należy na projekt dalszej rozbudowy układu tramwajowego oraz realizację w nieodległej przyszłości sztandarowej inwestycji komunikacyjnej regionu – Pomorskiej Kolei Metropolitalnej.

Ryc. 2.5. Główne projekty i przedsięwzięcia obecnie realizowane i planowane do realizacji. Opr. P. Mrozek Na koniec wreszcie na uwagę zasługuje obecna skala ruchu inwestycyjnego w obszarze miasta. Oszacowanie tego zjawiska wiąże się z określeniem ilości i charakteru realizowanych i planowanych do podjęcia w najbliższym czasie inwestycji. Dotyczy to zarówno funkcji mieszkaniowych jak i handlowo – usługowych czy administracyjnych i biznesowych. Na tym tle uznać można iż obszar Śródmieścia stanowi ważne – choć nie jedyne i chyb a nie najważniejsze – miejsce koncentracji nowych inwestycji miejskich. Zaobserwować można tendencję do ich lokalizacji w obszarze całego tzw. Centralnego Pasma Usługowego oraz na obszarze tzw. Gdańska Południe. Uwagę zwraca także postępujący proces intensyfikacji funkcji portowych w rejonie Portu Północnego.

14


2.2.

Prezentacje wprowadzające – dotyczące uwarunkowań wiążących się ze strukturą funkcjonalno – przestrzenną dzielnicy

Podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do lokalizacji obszaru Śródmieścia w całości struktury miasta, analizy wymagały także uwarunkowania wewnętrzne jego przekształceń. Jednym z najważniejszych elementów stało się tu określenie generalnej struktury użytkowania i zagospodarowania obszaru (ryc. 2.6 i 2.7). Odczytać tu można konsekwencje funkcjonalno – przestrzenne rozwoju obszaru w okresie powojennym, w tym – nadmierne zdominowanie Śródmieścia przez funkcje mieszkaniowe oraz wypełnienie jego przestrzeni – w dużej części – przez struktury o charakterze typowym. Jednocześnie odczytać można wciąż istniejącą koncentrację funkcji o charakterze ponadlokalnym w obszarze tzw. Zachodniego Frontu Śródmieścia (rejon ul. Okopowej, Wałów Jagiellońskich oraz ul. 3 Maja) przy równoczesnym – mimo zachodzących procesów restrukturyzacji – utrzymywaniem się funkcji przemysłowo – składowych w jego północnej części. Ważnymi uwarunkowaniami jest także struktura przestrzeni publicznych i powiązań komunikacyjnych wewnątrz obszaru (ryc. 2.8 i 2.9). Uwidacznia się tu wyraźnie podział obszaru na część dostępną pieszo (głównie rejony Starego i Głównego Miasta, najbardziej atrakcyjne turystycznie) oraz resztę, obecnie głównie dostępną poprzez układy komunikacji zbiorowej i indywidualnej. Sytuacja ta nie jest korzystną dla żadnej z w/w części dzielnicy. Natomiast sytuacja społeczno – ekonomiczna dzielnicy (ryc. 2.10) nie przedstawia się w sposób zasadniczo odmienny od reszty miasta czy też drugiego obszaru śródmiejskiego Gdańska jakim jest Wrzeszcz. Oznacza to iż przedmiotowa dzielnica nie wyróżnia się z otoczenia szczególnymi warunkami życia czy prowadzenia działalności usługowej i biznesowej, co świadczyć może o jej niższej – niż należałoby oczekiwać – atrakcyjności. Wiązać się to może z istniejących i potencjalnych konfliktów pomiędzy głównymi interesariuszami – aktorami „gry o przestrzeń Śródmieścia” (ryc. 2.11). Wszystkie te analizy posłużyły do sformułowania głównych – zdaniem zespołu eksperckiego pracującego nad tą częścią Projektu Centrum – Reaktywacja – wyzwań stojących przed obszarem Śródmieścia (ryc. 2.12). Wśród nich odnaleźć można m.in. kwestie zagospodarowania terenów wolnych (w tym licznych kompleksów terenów poprzemysłowych), rewitalizacji i przekształceń wielu dzielnic Śródmieścia oraz konieczności zdecydowanego polepszenia poziomu powiązań pomiędzy poszczególnymi jego częściami (w tym – poprzez sieci przestrzeni publicznych). Zagadnienia te stały się następnie przedmiotem prac warsztatowych.

15


Ryc. 2.6. Obecna struktura użytkowania przestrzeni Śródmieścia. Opr. E. Szulc

16


Ryc. 2.7. Obecna struktura zagospodarowania przestrzeni Śródmieścia. Opr. E. Szulc

17


Ryc. 2.8. Obecna struktura i charakter przestrzeni publicznych w obszarze Śródmieścia. Opr. E. Szulc

18


Ryc. 2.9. Obecna struktura głównych powiązań komunikacyjnych w przestrzeni Śródmieścia. Opr. K. Maciasz

19


Ryc. 2.10. Obecna sytuacja społeczna i ekonomiczna Śródmieścia. Opr. E. Spielganin

20


Ryc. 2.11. Obserwowane konflikty pomiędzy głównymi interesariuszami w przestrzeni Śródmieścia. Opr. E. Szulc

21


Ryc. 2.12. Zaobserwowane główne wyzwania stojące przed obszarem Śródmieścia. Opr. E. Szulc

22


2.3.

Warsztatowe określenie zapisów analizy SWOT dla dzielnicy

Początek prac warsztatowych wiązał się z uzupełnieniem analizy eksperckiej sytuacji obszaru Śródmieścia o ustalenia dotyczące zapisów Analizy SWOT dla dzielnicy. Analiza ta pozwala na szybkie określenie uwarunkowań przekształceń wybranych obszarów. Każdy z uczestników spotkania otrzymał ankietę, w której określił – jego zdaniem - najważniejsze: – – – –

Siły (silne strony – obecnie obserwowane, wewnętrzne) Słabości (słabe strony – obecnie obserwowane, wewnętrzne) Szanse (mogące wystąpić w przyszłości, zewnętrzne) Zagrożenia (mogące wystąpić w przyszłości, zewnętrzne)

Zbiorcze wyniki tej analizy przedstawiono w tabeli poniżej:

Siły • •

• •

• • • • • • • •

• • • • • • • • •

Mentalne centrum Dziedzictwo historyczne, bogata historia, dziedzictwo historyczne (średniowiecze, II WŚ, Solidarność), dziedzictwo kulturowe, najnowsza historia (Lech Wałęsa, Solidarność) Położenie geograficzne Unikatowa architektura, architekturazabytki, fajna sylweta Gdańska, architektura Głównego Miasta Położenie nad wodą, sieć dróg wodnych, Motława, usytuowanie nad wodą Wielokulturowość Magnes turystyczny, atrakcja turystyczna – popularność, centrum turystyczne Przestrzeń – skala miasta – bardzo przyjazne Dzieło odbudowy 1945-55 Dostępność uliczek dla pieszych Różnorodność krajobrazu Historyczny układ urbanistyczny miasta zwróconego ku wodzie, historyczny układ urbanistyczny Nowe inwestycje (knajpy) Tożsamość miejsca, jego klimat, poczucie tożsamości Zr��żnicowana zabudowa Gdańsk jest marką Jarmark Dominikański ASP Usługi publiczne Centrum administracyjne i kulturowe Gastronomia, rozrywka

Słabości • • • •

• • • • • • • • •

• • • • • •

Brak powojennej rekonstrukcji Brak spójności architektonicznej (Podwale) Kontrasty i chaos urbanistyczny Brak infrastruktury wodnej, dostęp do wody, Gdańsk odwrócony tyłem do wody, odwrócenie się inwestycji od wody Brak skutecznej komunikacji, błędy w projektowaniu arterii komunikacyjnych, zła komunikacja, słaba komunikacja, komunikacja Śmietnik w przestrzeni publicznej (brak regulacji), brak estetyki, Brak zieleni Rozbicie Brak przestrzeni publicznej do wspólnego spędzania czasu Brak spójnej idei i pomysłów na rozwój dzielnicy Brak dbałości o zabytki Brak miejsc parkingowych Rozpoczęte długotrwałe inwestycje Słaby kapitał społeczny, natężenie problemów społecznych, przekrój społeczny (starzejące się społeczeństwo), słaba świadomość społeczności, brak przekroju wiekowego, starzenie się dzielnicy Brak spójności między miejscowymi planami Podwale Przedmiejskie Restrykcje Urzędu Konserwatorskiego o brak strategii dotyczącej zabytków Peryferyjność miasta Zaniedbanie tkanki historycznej i infrastruktury Jest na uboczu aglomeracji

23


• • • • • • • • • • •

Szanse •

• • • • • • •

• • • • • • • • • • • •

Duże tereny inwestycyjne, nowe miejsca na dobre inwestycje, przestrzeń na rozbudowę, istnienie dużej ilości terenów rozwojowych, dużo wolnych parceli Rozwój dzielnic ościennych Napływ nowych mieszkańców, młodzi ludzie, klasa kreatywna Atrakcyjność turystyczna, miejsce turystyczne Plan zagospodarowania Rozwój portu lotniczego, lepsza komunikacja ze światem Wykorzystanie przestrzeni na tereny zielone, Zieleń (jeśli się pojawi), tereny rekreacyjne Dostęp do wody, rozwój wodnych szlaków komunikacyjnych, Motława (ku wodzie), odpływy Motławy Powiększenie mariny Duże zainteresowanie różnych grup społecznych dobrem rozwoju Gdańska Poprawa estetyki Waterfront – jeśli się wykształci ECS, Muzeum II WŚ, bastiony, Europejskie Centrum Solidarności Wycięcie z ruchu pewnych ulic Może być unikalne w skali kraju Rozwój rozrywek ASP Działalność instytucji kulturalnych i społecznych Partnerstwo publiczno-prywatne, demokracja partycypacyjna Różnorodność

Sezonowa turystyka Brak funduszy Dużo wolnych parceli, tereny - nieużytki Jakość Jarmarku Urzędnicy (czynsze, cisza nocna) Nie jest bezpiecznie, tdz „dzielnica patologiczna” Przesadne podwyższanie prestiżu dzielnicy Zanik funkcji śródmiejskich (banki) Nieuregulowane sprawy własnościowe Drogie mieszkalnictwo Konflikt mieszkańcy Śródmieścia konta pozostali

Zagrożenia • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • •

Marginalizacja w strukturze miasta Spekulacyjne nabywanie nieruchomości Napływ nowych mieszkańców Suburbanizacja Przejęcie zysków z używania walorów przez duże konsorcja Zniszczenie dziedzictwa, zaniedbane zabytki poza centrum turystycznym Polityka Rozbudowa miasta na zewnątrz Brak zaangażowania finansowego w projekty powstające w Centrum Przybywanie placówek, które nic nie wprowadzają Postępujące zaśmiecenie przestrzeni publicznej, architektury Niekontrolowany rozwój, brak spójnej polityki rozwoju, brak konkretnych planów rewitalizacyjnych (brak spójnej koncepcji) Gentryfikacja obszaru Starzenie się społeczeństwa Młode Miasto, Wrzeszcz, konkurencyjność Gdyni Monopol funkcji turystycznych – wypierających codzienne funkcje Dalsze wyludnienie, wyludnianie się dzielnicy Tzw. „Przegadanie tematu” – zniechęcenie mieszańców Prywatyzacja przestrzeni Utrata charakteru historycznego Zanikanie funkcji miastotwórczych

24


2.4.

Warsztatowe określenie głównych problemów rozwoju dzielnicy

Kolejny etap prac warsztatowych dotyczył określenia głównych problemów rozwoju dzielnicy. Zadanie to zostało zrealizowane w grupach roboczych, Na bazie dyskusji w grupach określono najważniejsze problemy rozwoju dzielnicy, których zbiorcza lista przedstawia się następująco:. 1. Niedokończona odbudowa Głównego Miasta w myśl przewodniej idei ulic Długiej, Mariackiej, Piwnej 2. Brak zabudowy północnego cypla Wyspy Spichrzów 3. Szpecące obszary przy kościele Mariackim, Świętojańskiej, Spichrzowej i Rajskiej 4. Brak zagospodarowania terenu przy kościele Św. Mikołaja 5. Niewłaściwe ulokowanie pomnika Św. Wojciecha 6. Zamknięta przestrzeń Zbrojowni, brak jej zagospodarowania 7. Brak dialogu między mieszkańcami a władzami 8. Brak dobrej infrastruktury (jakość dróg, parkingi, ścieżki rowerowe, toalety) 9. Brak przestrzeni publicznej dobrej jakości – do wspólnego spędzania czasu 10. Problem ciszy nocnej i konflikty na tym tle 11. Konflikty między mieszkańcami a innymi „użytkownikami” miasta 12. Peryferyjność miasta 13. Bariery komunikacyjne 14. Brak szacunku dla historycznej tkanki miejskiej 15. Zły stan infrastruktury 16. Chaotyczny charakter zabudowy – niska jakość przestrzeni publicznej 17. Brak zieleni, sztuki, kultury, brak promocji 18. Brak finansów publicznych na realizację nowych wyzwań w obszarze Śródmieścia 19. Brak spójnej koncepcji zagospodarowania obszaru 20. Ograniczenia konserwatorskie 21. Problemy geologiczne 22. Niedostateczny udział społeczeństwa w procesach decydowania o przyszłości obszaru 23. Marginalizacja pieszego w przestrzeniach ulic 24. Dezintegracja Śródmieścia 25. Brak utożsamienia się mieszkańców z miejscem 26. Niewystarczający rozwój układów partnerstwa publiczno-prywatnego 27. Odwrócenie miasta tyłem do wody 28. Brak zagospodarowania pustych przestrzeni (brak pierzei) 29. Brak infrastruktury (światło) 30. Brak gospodarza (nie tylko administracyjnego) 31. Niewykorzystanie dostępu do rzeki, wody 25


32. 33. 34. 35. 36. 37. 38. 39. 40. 41. 42. 43. 44. 45. 46.

Brak polityki transportowej (miejsca parkingowe, autobusy, tramwaje) Braki w zakresie usług i wydarzeń kulturalnych Nieuregulowane kwestie prawne, własnościowe Nieprzemyślane oddawanie przestrzeni prywatnym inwestorom Decyzje podejmowane za plecami mieszkańców Polityka miejska skierowana pod potrzeby turystów a nie mieszkańców Niewykorzystana tożsamość miejsca, tożsamość Gdańszczanina Słaba promocja miasta Brak spójnej polityki wszystkich liderów opinii społecznej Konflikty, różnice oczekiwań mieszkańców śródmieścia Brak wewnętrznej komunikacji w obszarze Śródmieścia Brak strategii rozwoju funkcji usług Nieumiejętność egzekwowania polityki przestrzennej (dziury w ziemi) Brak estetyki, brud, mentalność mieszkańców Konflikty wewnętrzne pomiędzy różnymi grupami mieszkańców wynikające z różnych wizji rozwoju dzielnic 47. Brak więzi emocjonalnej z historią miasta 48. Dominacja funkcji komunikacyjnych w urbanistyce 49. Peryferyjność w aglomeracji miejskiej 50. Degradacja architektoniczna

2.5.

Warsztatowe określenie uwarunkowań rozwoju dzielnicy wynikających z położenia w strukturze miasta i metropolii

Na bazie przedstawionych wcześniej opracowań eksperckich kolejnym etapem prac warsztatowych stało się określenie uwarunkowań rozwoju dzielnicy wynikających z położenia w strukturze miasta i metropolii. Każdy z uczestników spotkania wypełnił ankietę, w której określił najważniejsze – jego zdaniem - uwarunkowania rozwoju dzielnicy w odniesieniu do: –

Położenia dzielnicy w strukturze metropolii

Położenia dzielnicy w mieście

Strukturą powiązań komunikacyjnych

Planowanymi i realizowanymi powiązaniami komunikacyjnymi

Zbiorcze wyniki tej ankiety przedstawiono poniżej. Pamiętać przy tym należy iż na poniższych listach znalazły się wszystkie zapisy zgłoszone przez uczestników warsztatów, które nie były

26


jednak później przedmiotem eksperckiej analizy, czego efektem może być występowanie pewnych sprzeczności pomiędzy poszczególnymi zapisami:

Uwarunkowania związane z położeniem dzielnicy w strukturze metropolii: • • • • • • • • • •

Położenie na uboczu, nie jest centrum rozrywkowym ani handlowym Centrum historyczne – możliwość rozwoju w oparciu o dziedzictwo historyczne Struktura metropolii – warunki geograficzne uniemożliwiają utworzenie centrum metropolii Gdańsk - miasto wojewódzkie Obecność szlaków wodnych Jedyny obszar o zabudowie starszej niż 100 lat Centrum administracyjne Peryferyjność położenia względem reszty obszaru metropolii Ukierunkowanie obecnych procesów rozwoju w stronę południowo-zachodnim Brak magnesu funkcjonalnego

Uwarunkowania związane z położeniem dzielnicy w strukturze miasta: • • • • • • • • • • • • • • • •

Położenie w strefie ciągów wodnych, możliwość rozwoju komunikacyjnego Możliwość rozwoju tkanki miejskiej wokół ścisłego centrum Fragmentaryczna przestrzeń Brak łączności z obszarami mieszkaniowymi Niezamieszkałe centrum Niewykształcona kultura miejska Brak balansu między usługami dla turystów i mieszkańców Miejsce identyfikacji Gdańska na zewnątrz Peryferyjność Śródmieścia Uwarunkowania konserwatorskie (pomnik historii) Uwarunkowania przyrodnicze (strefa krawędziowa wysoczyzny morenowej – Żuławy) Jedyny obszar pozwalający na rozwój transportu wodnego Reprezentacyjna przestrzeń publiczna Brak wysokiej jakości przestrzeni rekreacyjnej Brak mieszkańców w pobliżu poza Śródmieściem (w sąsiedztwie) Podwale Przedmiejskie dzielące Śródmieście

27


Uwarunkowania związane ze strukturą powiązań komunikacyjnych: • • • • • • • • • • • • • • • •

Końcowy przystanek w strukturze komunikacji Dostęp do różnych środków komunikacji SKM – rozwiązanie nietypowe Podwale Przedmiejskie i tory tramwajowe rozcinają Śródmieście Powiązanie obu stron Motławy Pomorska Kolej Metropolitalna Obwodnica Południowa i Metropolitalna Przystanek Śródmieście SKM, tramwaje wodne Brak skutecznych rozwiązań komunikacji publicznej Przeciążenie dróg ruchem tranzytowym Niedostateczne wykorzystanie komunikacji wodnej Linearny układ komunikacyjny Brak sieci komunikacyjnej wewnątrz Śródmieścia Niedostosowanie do codziennych potrzeb użytkowników Brak wykorzystania dróg wodnych Nie dochodzi SKM – główny środek transportu

Uwarunkowania związane z planowanymi i realizowanymi znaczącymi zamierzeniami infrastrukturalnymi: • • • • • • • • • • • • • • •

Brak bezpośredniego połączenia z PKM Nowy przystanek SKM przy Bramie Wyżynnej Brak właściwej koncepcji rozwoju infrastruktury miejskiej w powiązaniu z masową obsługą ruchu turystycznego Linia na Morenę Zagospodarowanie terenów postoczniowych Kolej Metropolitalna – zagrożenie Obwodnica Południowa – szansa na odciążenie miasta Budowa miejsc parkingowych dostosowanych do potrzeb mieszkańców Działania o charakterze rewitalizacyjnym Przebudowa Targu Siennego Zagospodarowanie terenu postyczniowego oraz Wyspy Spichrzów Stacja SKM Śródmieście i węzeł komunikacji Obwodnica Południowa Kładka pomiędzy Ołowianką i Pobrzeżem Wyprowadzenie tranzytu z Centrum dzięki Obwodnicy Południowej

28


• • • •

Wałowa – odciąża węzeł Okopowa SKM Śródmieście – cudowny ratunek Tunel pod Martwą Wisłą Brak parkingów – systemu parkowania

2.6.

Warsztatowe określenie uwarunkowań rozwoju dzielnicy wynikających ze struktury funkcjonalno – przestrzennej Śródmieścia

Podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do uwarunkowań związanych z położeniem dzielnicy (przedstawionych w rozdziale 2.5), na bazie przedstawionych wcześniej opracowań eksperckich kolejnym etapem prac warsztatowych stało się określenie uwarunkowań rozwoju dzielnicy wynikających z jej struktury funkcjonalno – przestrzennej. Każdy z uczestników spotkania wypełnił ankietę, w której określił najważniejsze – jego zdaniem uwarunkowania rozwoju dzielnicy w odniesieniu do: –

Struktury przestrzennej dzielnicy

Układu przestrzeni publicznych

Układu komunikacyjnego

Zbiorcze wyniki tej ankiety przedstawiono poniżej. Pamiętać przy tym należy iż na poniższych listach znalazły się wszystkie zapisy zgłoszone przez uczestników warsztatów, które nie były jednak później przedmiotem eksperckiej analizy, czego efektem może być występowanie pewnych sprzeczności pomiędzy poszczególnymi zapisami: Uwarunkowania związane ze strukturą przestrzenną dzielnicy: • • • • • • • • • •

Historyczna zabudowa Oddalenie usług od komunikacji miejskiej Niespójna struktura zabudowy (kontrast starej, historycznej zabudowy i komunistycznej, nowoczesnej) Niski poziom gęstości tkanki miejskiej Tereny zdegradowane – tereny rozwojowe Strefy ochrony konserwatorskiej Brak serca Śródmieścia Zbyt ciasne ulice wynikające ze średniowiecznej genezy miasta Brak jednorodności funkcjonalnej (Stare Przedmieście jest niespójne z Głównym Miastem) Fragmentacja przestrzenna

29


• • • • • • • • • •

Znaczna ilość przestrzeni rozwojowych Atrakcyjność mieszkaniowa Śródmieście izolowane od reszty tkanki miejskiej Chaos form przestrzennych Skrajne różne formy intensywności zagospodarowania poszczególnych części (bo to nie są dzielnice) Śródmieścia Historyczny układ ulic niedostosowany do współczesnych potrzeb komunikacyjnych Brak ciągłości zabudowy Duża ilość niezagospodarowanych nabrzeży Obostrzenia konserwatorskie Położenie nad wodą – podmokły grunt utrudnieniem dla inwestorów

Uwarunkowania związane z układem przestrzeni publicznych: • • • • • • • • • • • • • • •

Drogi wodne – przestrzeń publiczna – odbudowa i zagospodarowanie na rzecz turystyki wodnej Brak systemu powiązań przestrzeni publicznej Koncentracja atrakcyjnych przestrzeni publicznych jedynie na Głównym Mieście „Odwrócenie się” od wody Urwane przestrzenie, brak kontynuacji poza dzielnicą Niska jakość przestrzeni publicznej Brak ciągłości przestrzeni publicznych Brak wykorzystania przestrzeni wodnych Brak urządzonej zieleni rekreacyjnej wewnątrz Śródmieścia Brak połączeń z obszarami rekreacji Potencjał przestrzeni przy wodzie Niezagospodarowane podwórka Arterie komunikacyjne atomizują fragmenty dzielnic Niedokończona odbudowa po wojnie Brak spójności

Uwarunkowania związane z układem komunikacyjnym: • • • •

Brak dużych parkingów (w tym wielopoziomowych) przy trasie na Warszawę Brak przedłużenia trasy ul. Chmielnej jako wylotu na południe przy torach kolejowych Utrudniony dostęp do usług Wprowadzenie komunikacji alternatywnej np. sieć rowerowa (wypożyczalnie i ścieżki, parkingi rowerowe)

30


• • • • • • • • • • • • • • • •

Transport zbiorowy (rowery miejskie, riksze) Ogromny potencjał rowerowy do wykorzystania Niewystarczająca obsługa parkingowa Nierozwinięty układ komunikacji zbiorowej – słaba dostępność Zaniedbane trasy prowadzące do przystanków (tunele itd.) Rozdzielenie Głównego Miasta i Dolnego Miasta Brak obsługi komunikacji publicznej Brak komunikacji wodnej Brak intuicyjności powiązań komunikacyjnych Podwale Przedmiejskie – koszmar komunikacji dzielący Śródmieście przestrzennie Brak alternatywnych rozwiązań dla Podwala Przedmiejskiego (Nowa Sandomierska? Nowa Wałowa?) Martwa strefa w centralnej części Starówki Niewykorzystanie dróg wodnych Brak SKM, niedrożne, zakorkowane drogi Motława barierą – brak pomysłów na jej pokonanie Brak kompleksowej komunikacji wewnątrz Śródmieścia

2.7.

Warsztatowe określenie uwarunkowań rozwoju dzielnicy wynikających z sytuacji społecznej i gospodarczej Śródmieścia

Kolejnym etapem prac warsztatowych, związanych z określaniem uwarunkowań rozwoju dzielnicy Śródmieście, stało się określenie tychże wynikających z jej sytuacji społecznej i gospodarczej. Podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do poprzednich etapów, każdy z uczestników spotkania wypełnił ankietę, w której określił najważniejsze – jego zdaniem uwarunkowania rozwoju dzielnicy w odniesieniu do: –

Sytuacji społecznej dzielnicy

Sytuacji ekonomicznej dzielnicy

Istniejących i potencjalnych konfliktów pomiędzy poszczególnymi grupami użytkowników przestrzeni

Zbiorcze wyniki tej ankiety przedstawiono poniżej. Pamiętać przy tym należy iż na poniższych listach znalazły się wszystkie zapisy zgłoszone przez uczestników warsztatów, które nie były jednak później przedmiotem eksperckiej analizy, czego efektem może być występowanie pewnych sprzeczności pomiędzy poszczególnymi zapisami:

31


Uwarunkowania związane z sytuacją społeczną: • • • • • • • • • • • • •

Starzejące się społeczeństwo, starzenie się społeczeństwa, wysoka średnia wieku, dzielnica wymierająca, starzenie się ludności, starzenie się, Bezpieczeństwo - problem Niski status materialny Polaryzacja społeczeństwa Wyludnienie Niski status społeczny mieszkańców Dysproporcje społeczne, kontrasty w statusie materialnym Brak prężnie działające lokalnej społeczności Bardzo niski wskaźnik wykrywalności przestępstw (ich ilość) Napływ nowych mieszkańców Gentryfikacja Emigracja do innych dzielnic Dwa obszary: starzenie się populacji na Głównym Mieście, bezrobocie, przestępczość na Dolnym Mieście

Uwarunkowania związane z sytuacją gospodarczą: • • • • • • • • • • • • • • • • •

Potencjał Presja kapitału Niska skala nabywcza lokalnych mieszkańców, niski potencjał nabywczy mieszkańców Sezonowość, niestabilne dochody Oferta mieszkaniowa skierowana tylko do bogatych i kapitału spekulacyjnego Możliwości zysków na zagospodarowaniu terenów postindustrialnych (np. stocznia), budynki pofabryczne na Dolnym Mieście Strefa prestiżowa gospodarczo Potrzeba przychylnej polityki władz wobec podmiotów gospodarczych Brak wsparcia dla lokalnych przedsiębiorców (wypieranie ich) Wysokie ceny najmu / kupna lokali Niejasna polityka miasta Inwestorzy wybierają Sopot Ludzie są biedniejsi niż w innych dzielnicach Niewykorzystanie potencjału gospodarczego Potencjalnie dużo miejsc pracy Brak partycypacji mieszkańców w życiu gospodarczym dzielnicy Wycofanie przemysłu bez alternatywnego zatrudnienia

32


Uwarunkowania związane z istniejącymi i potencjalnymi konfliktami pomiędzy poszczególnymi grupami społecznymi / użytkownikami przestrzeni: • • • • • • • • • • •

Nowi mieszkańcy vs. Starzy, mieszkańcy nowi vs. Mieszkańcy rdzenni Użytkownicy zmotoryzowani vs. Piesi, kierowcy vs. Rowerzyści, piesi, rolkarze Instytucje społeczne vs. Developerzy Cisza nocna vs. knajpki Mieszkańcy czują się obywatelami drugiej kategorii wobec turystów – nie mają powodów by czuć się gospodarzami, turysta vs. Stary człowiek Konflikt pomiędzy starszymi mieszkańcami a restauratorami – problemy z rozwojem rozrywki Turyści kontra mieszkańcy – potrzeby jednych i drugich powinny być uwzględnione, niechęć wspólnot do gastronomii Nowi mieszkańcy nie asymilują się z obecnymi Mieszkańcy vs. Właściciele lokali użytkowych, mieszkańcy vs. Restauratorzy, część mieszkańców vs. restauratorzy Deweloper vs. Codzienny użytkownik / miasto Konflikt w sprawie kierunków rozwoju architektonicznego

2.8.

Warsztatowe wynikających Śródmieścia

określenie uwarunkowań z planowanych procesów

rozwoju dzielnicy rozwoju miasta i

Finalnym etapem prac warsztatowych, związanych z określaniem uwarunkowań rozwoju dzielnicy Śródmieście, stało się określenie tychże wynikających z planowanych procesów rozwoju. Podobnie jak miało to miejsce w odniesieniu do poprzednich etapów, każdy z uczestników spotkania wypełnił ankietę, w której określił najważniejsze – jego zdaniem uwarunkowania rozwoju dzielnicy w odniesieniu do planów i procesów rozwoju metropolii, miasta jak i samej dzielnicy. Zbiorcze wyniki tej ankiety przedstawiono poniżej. Podobnie jak w przypadku poprzednio przeprowadzonych analiz pamiętać należy iż na poniższych listach znalazły się wszystkie zapisy zgłoszone przez uczestników warsztatów, które nie były jednak później przedmiotem eksperckiej analizy, czego efektem może być występowanie pewnych sprzeczności pomiędzy poszczególnymi zapisami:

33


Uwarunkowania związane z planowanymi procesami rozwoju Metropolii: • • • • • • • • •

Dominująca strefa kulturalna Rozwój przemysłu nieprodukcyjnego (biura projektowe, parki technologiczne, itd.) PKM, kolej metropolitalna – osłabienie roli śródmieścia na rzecz Wrzeszcza Rozbudowa lotniska, modernizowany port lotniczy – szansa rozwoju ruchu turystycznego Ring drogowy omijający Śródmieście Wzbogacenie funkcji ponadregionalnej (ECS, Muzeum IIWŚ) Obwodnica Południowa – odciążenie Śródmieścia od ruchu tranzytowego Zwiększona atrakcyjność turystyczna Ze względu na unikatowość budynków zabytkowych rozwój jakiejkolwiek części metropolii będzie miał wpływ na rozwój Śródmieścia

Uwarunkowania związane z planowanymi procesami rozwoju miasta: • • • • • • • • • • • • •

Młode Miasto – powstanie i rozwój Olszynka i Rudniki – tereny potencjalne dla rozwoju i inwestycji Tramwaje wodne Nowe tereny mieszkaniowe Rozwój funkcji biurowych (niezrozumiała koncentracja Wrzeszcz, Przymorze, Oliwa) Brak popytu na wysokiej jakości mieszkaniówkę (przez np. Garnizon) SKM Śródmieście – usprawnienie połączeń komunikacyjnych Rozwój dzielnicy Gdańsk Południe – szansa dla Śródmieścia Tunel pod Martwa Wisłą Południowa Obwodnica Gdańska odciąży Śródmieście Stadion – potencjalne miejsce organizacji imprez również kulturalnych Rozwój dzielnic ościennych Deprecjonowanie rozwoju Śródmieścia w kontekście rozmycia funkcji śródmiejskich po innych dzielnicach miasta (Wrzeszcz, Oliwa)

Uwarunkowania związane z planowanymi procesami rozwoju Śródmieścia: • • • • •

Tworzenie waterfrontu – wykorzystanie dróg wodnych w rozwoju Śródmieścia. Połączenie funkcji lądowych i wodnych Węzeł „Czerwony Most” Pokonanie bariery Motławy Powstanie muzeów: ECS, Muzeum IIWŚ Planowany rozwój Młodego Miasta na terenach po-stoczniowych

34


• • • • • • • • •

Rozwój nowych stref w Śródmieściu: Wyspa Spichrzów, Targ Sienny i Rakowy, Polski Hak, Młode Miasto Planowany rozwój Mariny Same funkcje administracyjne bez żadnych innych sąsiedztwie Dogęszczenie zabudowy, dogęszczenie Wyspy Spichrzów, dogęszczanie struktury zabudowy Nowe ośrodki kulturalne Wprowadzenie na duża skalę handlu Obiekty o funkcji kulturalnej – ECS, Muzeum IIWŚ Nowa mieszkaniówka Rozwój instytucji kulturalnych, akcji społecznych i NGO

2.9.

Podsumowanie części analitycznej

Przeprowadzone prace eksperckie i warsztatowe pozwoliły na zebranie stosunkowo szerokiego materiału do dalszych prac nad założeniami do kompleksowej strategii rozwoju obszaru Śródmieścia. Jednocześnie uznać można iż generalne wnioski z prac warsztatowych i eksperckich wzajemnie się potwierdziły, co świadczyć może o ich zasadności i możliwości uznania za prawidłową podstawę do dalszych prac warsztatowych.

35


3. Wizja rozwoju Śródmieścia Kluczowym elementem prac nad Projektem Centrum – Reaktywacja stało się sformułowanie wizji rozwoju dzielnicy śródmiejskiej w Gdańsku. Pojęciem wizji określać tu będziemy docelowy, idealny stan stan dzielnicy, opisywany w kategoriach zarówno przestrzennych jak i społeczno – ekonomicznych. Nie ma więc ta wizja charakteru stricte urbanistycznego – jej sformułowanie przypomina raczej zapisy tworzone w związku ze strategią rozwoju miasta. Sformułowania wizji dokonano metodą warsztatową, w dwóch etapach: w trakcie sesji plenarnej (kiedy to sformułowano wstępną listę zapisów) oraz podczas pracy w grupach (kiedy to sformułowano zapisy odnoszące się do poszczególnych kluczowych grup zagadnień). Każdy z tych etapów przedstawiono w kolejnych rozdziałach raportu.

3.1.

Główne zapisy dotyczące wizji rozwoju dzielnicy

Na bazie poprzednich analiz zespół pracujący na warsztatach sformułował wstępną wizję rozwoju dzielnicy. Zadanie to zrealizowano metodą „burzy mózgów”, co oznacza iż lista zapisów została sporządzona w kolejności zgłaszania kolejnych propozycji. Jej porządkowanie nastąpiło dopiero w drugim etapie prac warsztatowych. I tak, na wstępnej liście elementów mogących złożyć się na wizje rozwoju dzielnicy znalazły się: • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Spójne i jednolite zasady gospodarowania przestrzenia obszaru Miejsce dla działalności niszowych – szansa dla początkujących Dzielnica współtworzona przez mieszkańców Obszar przyciągający witalne osoby Lepsze powiązanie Głównego Miasta ze Starym Przedmieściem i Dolnym Miastem Wysoki poziom bezpieczeństwa Dzielnica powiązana z zielonym otoczeniem Kolejka widokowa Przestrzeń otwarta na nowe technologie Szeroka oferta noclegowa Świadomie kształtowana panorama miasta Spójna i estetyczna mała architektura Wysoka jakość przestrzeni publicznych Przestrzeń żywa, nie tylko „skansenowa” Dobra komunikacja obszaru z całym regionem Dzielnica dobrze wypromowana – także w całym regionie Centrum – zielone Dzielnica spójna społecznie 36


• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Miasto przyjazne żeglarzom Atrakcyjna przestrzeń publiczna Miasto czynne 24h na dobę Upamiętnienie wybitnych gdańszczan Strefa piesza Jednolita architektura dzielnicy Zabudowa pierzejowa, o miejskim charakterze Komunikacja piesza zielonymi korytarzami Kreatywne zagospodarowanie podwórek Zagospodarowanie dzielnicy nawiązujące do przeszłości historycznej Innowacyjnie zagospodarowane tereny postoczniowe Nowe miejsca pracy Centrum biznesowe aglomeracji Centrum otwarte na wodę Przestrzeń wielu działań kulturalnych Dzielnica czysta Wielofunkcyjna przestrzeń Przestrzeń spójna, bez rażących podziałów i dysonansów Dzielnica łącząca pokolenia, żywa a jednocześnie zróżnicowana społecznie Przestrzeń dostępna transportowo Obszar przyjazny rowerzystom i osobom niepełnosprawnym Obszar przyjazny dla dzieci i młodzieży Śródmieście – motorem rozwoju całego Trójmiasta Eleganckie centrum miasta Miejsce atrakcyjne dla wszystkich mieszkańców metropolii – przyciągające odwiedzających przez cały rok Lepiej wykorzystany istniejący potencjał dzielnicy Dzielnica ekologiczna Mniej tandety Przestrzeń unikatowa, rozpoznawalna w Europie Brak reklam wielkoformatowych, zaburzających architekturę dzielnicy Właściwie wykształcone systemy przestrzeni półprywatnych dla mieszkańców Jasno zarysowana perspektywa rozwojowa dzielnicy Dzielnica prestiżowa Dobre zarządzanie dzielnicą Centrum życia studenckiego Miejsce dialogu społecznego Jasne określenie gospodarza miejsca

37


• • • • • • • • • • • • • • • •

Bałtyckie centrum kongresowe Miejsce przyjazne artystom ulicznym Gęsta zabudowa Pracownie dla artystów Miasto pełne turystów Atrakcyjne, „żywe” muzea Przestrzeń z zadbanymi zabytkami architektury Centrum biznesowe i kulturalne południowego Bałtyku Wyspa Spichrzów wizytówką obszaru „Downtown” na Młodym Mieście Duża gęstość zaludnienia, przestrzeń wielokulturowa Zrewitalizowane Dolne Miasto Dzielnica zrównoważona pod każdym względem Wykorzystane turystycznie, komercyjnie i rekreacyjnie drogi wodne Przestrzeń otwarta na nową architekturę Odbudowane mosty zwodzone

3.2.

Uszczegółowienie wizji rozwoju Śródmieścia w odniesieniu do poszczególnych zagadnień

Sformułowane w trakcie „burzy mózgów” zapisy dotyczące wizji rozwoju Śródmieścia zostały następnie uporządkowane w odniesieniu do sześciu kluczowych zagadnień: urbanistyki, gospodarki, komunikacji, społeczeństwa, architektury oraz kultury i tożsamości. I tak, w trakcie sesji warsztatowej, na bazie dyskusji w grupach określono najważniejsze zapisy dotyczące wizji rozwoju dzielnicy w odniesieniu do w/w wybranych zagadnień. Zapisy te przedstawiają się następująco: Zagadnienie: URBANISTYKA • Spójność pomiędzy historycznymi dzielnicami • Tradycyjny, zwarty, gęsty układ urbanistyczny • Rozwinięty system przestrzeni publicznych • Wielofunkcyjne centrum (kulturowe, rozrywkowe, gospodarcze, itd.) • Obiekty – magnesy połączone ze sobą (wiążące przestrzenie publiczne) • Rozwinięty i zagospodarowany system przestrzeni nadwodnych • Wysoka jakość przestrzeni (utworzenie / przywrócenie nastroju)

38


Zagadnienie: GOSPODARKA • Dobre zarządzanie • Zagęszczone, żywe miasto • Wielofunkcyjne • Dostępne • Miejsca pracy • Młode Miasto (centrum kongresowe) • Hub turystyczny Zagadnienie: KOMUNIKACJA • Komunikacja zbiorowa (tramwaj po obrębie Śródmieścia, reaktywacja linii tramwajowych • Parkingi podziemne / strefy buforowe • Likwidacja barier dla pieszych i niepełnosprawnych • Infrastruktura rowerowa (ścieżki, wypożyczalnia, integracja z jezdniami) • Komunikacja wodna (mariny, tramwaj wodny) • Likwidacja tranzytu samochodowego Zagadnienie: SPOŁECZEŃSTWO • Zapewnienie większej ilości miejsc przyjaznych młodym i starszym („współczesne trzepaki”) • Aktywizacja mieszkańców (wydarzenia integrujące – festyny, kiermasze) • Większa aktywność rad dzielnic • Przystępność cenowa (na każdą kieszeń) • Opieka nad bezdomnymi • Bezpieczeństwo Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ • Wielokulturowość wynikająca z tożsamości historycznej miasta • Wykorzystanie istniejącego potencjału miejsc, przestrzeni i instytucji miasta • Bałtyckie Centrum Kongresowe • Miejsce do życia i pracy dla artystów • Szerokie spektrum oferty kulturalnej i skuteczna informacja • Osiedlowe / lokalne centra kultury i dialogu – forum spotkań

39


Zagadnienie: ARCHITEKTURA • Pierzejowa zabudowa – odbudowa starych kwartałów • Dogęszczenie zabudowy Śródmieścia • Nowoczesna architektura – otwarcie na współczesne trendy – nowe technologie • Poszanowanie historycznego kontekstu • Zróżnicowana struktura zabudowy mieszkaniowej, intensywna zabudowa wielorodzinna i jednorodzinna • Zachowanie stoczniowego – industrialnego charakteru Młodego Miasta • Wysoka jakość architektury rekonstruowanej i nowoprojektowanej • Wysoka jakość małej architektury i detalu

Zapisy te posłużyły sformułowaniu kolejnych zapisów odnoszących się zarówno do całego obszaru Śródmieścia jak i poszczególnych jego dzielnic.

40


4. Cele rozwoju dzielnicy Kolejnym etapem prac warsztatowych stało się sformułowanie celów rozwoju dzielnicy. Podobnie jak w odniesieniu do wizji, zapisy dotyczące celów zostały sformułowane przez podgrupy pracujące nad tymi zagadnieniami w trakcie sesji warsztatowych. I tak, finalne zapisy przedstawiają się następująco:

Zagadnienie: URBANISTYKA • Uspójnienie jakości i standardu przestrzeni • Powrót do tradycyjnego układu urbanistycznego oraz kształtowanie nowej zabudowy zgodnie z daną wizją • Tworzenie ciągłych, spójnych sieci ciągów publicznych • Wprowadzenie i zachowanie (uzupełnienie, usprawnienie) różnych funkcji w centrum • Tworzenie i powiązanie z centrum waterfrontów • Ożywienie życia miejskiego poprzez wykreowanie spójnej sieci magnesów – elementów tworzących powiązania przestrzenne • Ujednolicenie, poprawa – wzrost jakości przestrzeni (utworzenie, przywrócenie nastroju) • Wykreowanie „forum miejskiego” Zagadnienie: GOSPODARKA • Uporządkowanie kwestii własności gruntów i wyłączenie obszaru Śródmieścia z obszaru Portu Gdańsk • Zapewnienie właściwej obsługi komunikacyjnej obszarów • Podział przestrzeni Śródmieścia na obszary o preferowanych funkcjach i opracowanie programów gospodarczych • Wygenerowanie inwestorów • Wydzielenie stref przyjaznych turystom (puby, hotele) – Główne Miasto i Długie Pobrzeże • Świadome zarządzanie nieruchomościami i lokalami • Przemyślana polityka ludnościowa Zagadnienie: KOMUNIKACJA • Dostępność komunikacyjna całodobowo (nocny autobus i tramwaj) • Utworzenie systemu wypożyczalni rowerów • Uspokojenie ruchu samochodowego (strefy płatne) • Utworzenie systemu parkingów podziemnych • Utworzenie sieci przystanków komunikacji wodnej nie tylko dla ruchu turystycznego • Bilet za symboliczną złotówkę na komunikację zbiorową

41


Zagadnienie: SPOŁECZEŃSTWO • Większa infrastruktura całodobowa i oświetlenie, przestrzenie otwarte, wprowadzenie życia w podwórkach • Budowa żłobków , nowych przedszkoli i atrakcyjnych placów zabaw – „współczesnych trzepaków” • Wspieranie miejscowego rzemiosła, drobnej przedsiębiorczości, popularyzacja małych warsztatów • Stworzenie nowych domów kultury dla ludzi w każdym wieku • Wspieranie działań kulturalnych dla lokalnych mieszkańców poprzez umożliwienie artystom działania w tej przestrzeni • Wprowadzenie cyklicznych wydarzeń podwórkowych np. festyny, kiermasze, wyprzedaże sąsiedzkie • Większa partycypacja mieszkańców w podejmowanych przez miasto decyzjach Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ • Skuteczna komunikacja społeczeństwa z zarządzającymi miastem • Dynamiczne, otwarte imprezy wielokulturowe • Wykorzystanie istniejących przestrzeni na różnorodne działania kulturalne • Egzekwowanie potrzeb kulturalnych mieszkańców, gości, rezydentów od zarządzającymi miastem – służebność administracji miasta względem potrzeb kulturalnych • Wykorzystanie potencjału szkół artystycznych a także innych instytucji (Muzea, filharmonia, opera, BWA, itd.) • Skuteczny system rozpowszechniania informacji • Uwolnienie obszarów kultury od odgórnej administracji – możliwość realizacji projektów autorskich • Strategia dostępności kultury, pobudzenie potrzeb korzystania i uczestniczenia Zagadnienie: ARCHITEKTURA • Zmiana planu miejscowego • Rozdzielenie funkcji konserwatora i architekta miejskiego • Przeniesienie funkcji konserwatora wojewódzkiego na konserwatora miejskiego • Konsekwencja w realizacji zwycięskich projektów • Nakaz realizacji konkursów architektonicznych w miejscach prestiżowych • Katalog mebli miejskich • Podniesienie świadomości społecznej • Zróżnicowanie sposobów inwestowania w Śródmieściu • Wysoka zabudowa w Młodym Mieście

42


5. Określenie funkcji poszczególnych dzielnic Śródmieścia Na bazie zapisów dotyczących wizji rozwoju Śródmieścia przystąpiono do określenia wiodących funkcji dla poszczególnych jego dzielnic. Przyjęto przy tym podział na dzielnice historyczne, o utrwalonych nazwach. Równocześnie podzielono cały obszar na trzy zasadnicze obszary, dla których w dalszej części warsztatów opracowano szczegółowe wytyczne. Podział ten przedstawiono na rycinie 5.1:

Ryc. 5.1. Podział obszaru Śródmieścia na dzielnice historyczne i obszary dalszych prac warsztatowych. Opr. M. Szneider

43


Następnie, metodą ankietową, określono preferencje członków grupy planującej co do możliwych funkcji każdej z tych dzielnic. Zbiorcze wyniki tej ankiety zamieszczono w tabeli poniżej i jednocześnie zaprezentowano w postaci graficznej na rycinie 5.2. Obszar

Funkcja 1

Funkcja 2

Główne Miasto

3 x Turystyczna 2 x Mieszkaniowa 1 x Rekreacja

Stare Miasto

3 x Mieszkaniowa 1 x Rekreacja 1 x Kultura 1 x Biurowa

Młode Miasto

4 x Biurowa 1 x Mieszkaniowa 1 x Kultura

Stare Przedmieście

3 x Mieszkaniowa 1 x Rekreacja 1 x Kultura 1 x Edukacja 1 x Administracja 5 x Mieszkaniowa 1 x Rekreacja 5 x Mieszkaniowa 1 x Biurowa

3 x Kultura 2 x Turystyczna 1 x Mieszkaniowa 1 x Gastronomia 2 x Usługowa 2 x Mieszkaniowa 1 x Usługowa 1 x Turystyczna 1 x Edukacja 2 x Mieszkaniowa 1 x Turystyczna 1 x Kultura 1 x Biznesowa 1 x Biurowa 2 x Rekreacja 1 x Turystyczna 1 x Kultura 1 x Edukacja 1 x Biurowa 4 x Kultura 3 x Rekreacja 2 x Usługowa 1 x Turystyka 1 x Parkingowa 1 x Mieszkaniowa 1 x Handel 1 x Brak rezerw terenowych 2 x Biurowa 1 x Rekreacja 1 x Mieszkaniowa 1 x Brak rezerw terenowych 1 x Biznesowa 2 x Mieszkaniowa 1 x Strefa prestiżu 1 x Rozrywka 1 x Rekreacja 1 x Handel 1 x Brak rezerw terenowych 3 x Rekreacja 2 x Edukacja 1 x Mieszkaniowa 3 x Turystyczna 2 x Rekreacja 2 x Kultura 1 x Edukacja 2 x Biurowa 1 x Usługi 1 x Parkingowa 1 x Mieszkaniowa 1 x Komunikacja

Dolne Miasto Długie Ogrody

Polski Hak

3 x Mieszkaniowa 2 x Rekreacja 1 x Marina

Wyspa Spichrzów

3 x Mieszkaniowa 3 x Kultura

Biskupia Górka

3 x Mieszkaniowa 2 x Kultura 1 x Rekreacja 4 x Rekreacja 2 x Edukacja

Grodzisko

Nowe Ogrody

4 x Administracja 1 x Biznesowa 1 x Biurowa

44


Ryc. 5.2. Wstępne określenie struktury funkcjonalnej obszaru Śródmieścia. Opr. P. Mrozek

45


6. Określenie sposobu ukształtowania przestrzennego poszczególnych obszarów Kolejnym etapem prac warsztatowych stało się wstępne określenie sposobu ukształtowania przestrzennego poszczególnych obszarów. Dokonano tego – podobnie jak w odniesieniu do programu funkcjonalnego dzielnicy – metodą ankietową. Zbiorcze wyniki tych ankiet zaprezentowano w tabeli poniżej oraz na rycinie 6.1.: Obszar Główne Miasto Stare Miasto Młode Miasto

Stare Przedmieście

Dolne Miasto

Długie Ogrody

Polski Hak

Wyspa Spichrzów

Biskupia Górka

Grodzisko

Nowe Ogrody

Sposób ukształtowania 5 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Kwartały o charakterze rozluźnionym z dużym udziałem zieleni 5 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Kwartały o charakterze rozluźnionym 2 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach z zachowaniem części zabytkowej 1 x Kwartały zabudowy o charakterze rozluźnionym z dużym udziałem zieleni i wody 1 x Kwartały zabudowy o charakterze rozluźnionym 1 x Intensywna zabudowa niekwartałowa z zielenią 3 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie z dużym udziałem zieleni 1 x Kwartały zabudowy o charakterze rozluźnionym z dużym udziałem zieleni 1 x Intensywna zabudowa niekwartałowa 4 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Zachowanie istniejącej 1 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie z dużym udziałem zieleni 4 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie z dużym udziałem zieleni i wody 1 x Intensywna zabudowa niekwartałowa 1 x Zabudowa rozluźniona z zielenią 1 x Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach oraz duży udział zieleni i wody 1 x Kwartały zabudowy rozluźnionej 1 x Kwartały zabudowy o charakterze rozluźnionym z niewielkim udziałem zieleni 1 x Kwartały zabudowy o charakterze rozluźnionym z dużym udziałem zieleni 4 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Zwarta zabudowa otwarta na wodę z udziałem zieleni 1 x Pojedyncze obiekty 3 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Zwarta zabudowa 1 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie z dużym udziałem zieleni 1 x Kwartały o charakterze rozluźnionym 1 x Intensywna zabudowa niekwartałowa 4 x Teren wolny od zabudowy 1 x Tereny zielone 1 x Kwartały o charakterze rozluźnionym z dużym udziałem zieleni 2 x Zwarta zabudowa 2 x Tradycyjnie zwarte kwartały miejskie 1 x Zwarta zabudowa pierzejowa z dużym udziałem zieleni 1 x Zwarta zabudowa pierzejowa

46


Ryc. 6.1. Wstępne określenie struktury ukształtowania zabudowy poszczególnych dzielnic Śródmieścia. Opr. M. Szneider

47


7. Podstawowe działania do podjęcia Na bazie wyników powyższych prac w trakcie warsztatów określono także najważniejsze działania do podjęcia w odniesieniu do poszczególnych grup zagadnień. Wzorem poprzednich etapów, prace te skoncentrowano na sześciu kluczowych zagadnieniach: urbanistyce, gospodarce, komunikacji, społeczeństwie, architekturze oraz kulturze i tożsamości. Zapisy te przedstawiają się następująco: Zagadnienie: URBANISTYKA • • • • • • •

Kompleksowa odbudowa Wyspy Spichrzów Usunięcie tranzytu ze Śródmieścia (ulice tranzytowe jako miejska aleja) Rewitalizacja zdegradowanych dzielnic Wprowadzenie linii tramwajowej (Śródmieście – Podwale Staromiejskie/Szeroka – Młode Miasto) Przedłużenie Bulwaru Długiego Pobrzeża na resztę brzegów Ożywienie dróg wodnych poprzez kreację waterfrontów Tworzenie akademików w budynkach będących własnością miasta

Zagadnienie: GOSPODARKA • • • • • •

Poprawa dostępności transportowej Wyodrębnienie stref przyjaznych turystom „Ring Kulturalny” Uporządkowanie kwestii własności Funkcjonalne uaktywnienie strefy wodnej (uaktywnienie przepisów ds. akwenów i nabrzeży) Wygenerowanie inwestorów

Zagadnienie: KOMUNIKACJA • • • • • •

Uruchomić linię tramwajową Łąkowa – Hucisko – Podwale Staromiejskie – Targ Rybny – Nowa Wałowa Ograniczyć ruch tranzytowy na Podwalu Przedmiejskim Wyznaczyć miejsca i uruchomić wypożyczalnie rowerów Wprowadzenie biletów za tdz. 1 złoty – promocja komunikacji zbiorowej Wyczyścić brzegi Motławy, wykonać bulwary i przystanki tramwajów wodnych, zakupić statki Przebudowa Podwala Przedmiejskiego (zwężenie jezdni, zasadzenie drzew, ścieżki rowerowe)

48


Zagadnienie: SPOŁECZEŃSTWO • • • • • •

Dbanie o istniejącą już kulturę i infrastrukturę (rewaloryzacja) Inwestycje kulturalne – domy kultury, galerie, muzea Bezpieczeństwo – lepsze oświetlenie, więcej patrolów policji Wspieranie inicjatyw oddolnych przez miasto Rozwój mariny Rozwój infrastruktury rekreacyjnej

Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ • • • • •

Zagęszczenie zabudowy z uwzględnieniem przystępnych cenowo miejsc pracy dla rzemieślników i artystów Budowa centrum kongresowego Wyspa Spichrzów dla kultury Spójne działania instytucji i zarządzających miastem związane z informacją o kulturze Rozplanowanie spójnych obszarów rekreacji i zieleni w oparciu o wodę

Zagadnienie: ARCHITEKTURA • • • • • •

Przebudowa, zwężenie Podwala Przedmiejskiego Uzupełnienie tkanki miejskiej (Wyspa Spichrzów, dziura przy NOT, Targ Sienny i Rakowy, Młode Miasto) Zagospodarowanie brzegów rzek i kanałów Remont nawierzchni chodników i elewacji Przebudowa skweru przy Szerokiej Realizacja podziemnych parkingów

49


8. Określenie głównych obszarów interwencji Z uwagi na zakładany przestrzenny charakter opracowania przygotowywanego w ramach projektu Centrum – Reaktywacja, w uzupełnieniu do zagadnień charakterystycznych dla dokumentów określających wieloaspektową strategię rozwoju koniecznym stało się także szczegółowe określenie wytycznych urbanistycznych. Punktem wyjścia stały się tu opracowane na wcześniejszych etapach prac założenia dotyczące wizji rozwoju oraz celów przekształceń obszaru. Na tej bazie – w sposób warsztatowy – określono trzy główne typy obszary interwencji – a więc możliwych przemian i przekształceń o różnym charakterze. W tej grupie znalazły się: • przestrzenie publiczne – jako kluczowe elementy decydujące o tożsamości i obrazie dzielnicy, a także o jej przyjazności dla wszystkich zainteresowanych użytkowników; • obszary do objęcia działaniami inwestycyjnymi – w tym związanymi z realizacją nowych założeń architektonicznych i urbanistycznych oraz wiążących się z wprowadzaniem nowych funkcji miejskich; • obszary do objęcia działaniami rewitalizacyjnymi, w tym – o różnym charakterze. W trakcie dyskusji warsztatowych określono najważniejsze elementy wymagające podjęcia działań w obrębie każdej z grup. Oznacza to iż nie wymieniono tu wszystkich istotnych przestrzeni w obrębie dzielnicy, a jedynie te, które wymagają interwencji. Poniżej wymieniono elementy wyłonione w trakcie warsztatów w obrębie każdej z grup, a także przedstawiono ich lokalizację na kolejnych rycinach. I tak, wśród przestrzeni publicznych wymagających podjęcia działań znalazły się: I. II. III. IV. V. VI. VII. VIII. IX. X.

Długie Pobrzeże Rejon ul. Rajskiej i Heweliusza Droga do Wolności Bulwar Raduni Podwale Staromiejskie Targi: Sienny, Rakowy, Węglowy Podwale Przedmiejskie VIII. Ul. Okopowa IX. Plac Wałowy X. Bulwary Motławy

XI. XII. XIII. XIV. XV. XVI.

XI. Zespół ulic Chmielna – Stągiewna XII. Opływ Motławy – część zachodnia XIII. Opływ Motławy – część wschodnia XIV. Rejon ul. Łąkowej XV. Bulwary Nowej Motławy XVI. Ul. Długie Ogrody

50


Ryc. 8.1. Przestrzenie publiczne w obrębie Śródmieścia wymagające przekształceń. Opr. M. Szneider

51


Z kolei wśród zidentyfikowanych obszarów do objęcia działaniami inwestycyjnymi grupa pracująca na warsztatach wymieniła: 11. Rejon ul. Toruńskiej 1. Tereny postoczniowe 2. Rejon „Gazowni” i „Elmoru” 12. Rejon ul. Chmielnej 3. Rejon Pl. Solidarności 13. Rejon Podwala Przedmiejskiego 4. Rejon budynku NOT-u 14. Rejon Hotelu „Novotel” 5. Zaplecze Urzędu Miasta 15. Północna część Wyspy Spichrzów 6. Targ Sienny i Rakowy 16. Rejon dawnych Zakładów 7. Rejon budynku LOT-u Mięsnych 8. Południowa pierzeja Podwala 17. Polski Hak Przedmiejskiego 18. Pierzeja ul. Długie Ogrody 9. Planty Podwala Przedmiejskiego 19. Okolice stadionu GKS Wybrzeże 10. Rejon Muzeum Narodowego 20. Rejon „Blaszanki” Natomiast wśród zidentyfikowanych obszarów do rewitalizacji wymieniono następujące obszary: A. Stocznia Cesarska G. Biskupia Górka B. Stare Miasto H. Dawne fortyfikacje C. Rejon ul. Kowalskiej I. Dolne Miasto D. Główne Miasto K. Rejon ul. Długie Ogrody E. Żabi Kruk L. Rejon ul. Dziewanowskiego M. Rejon ul. Głębokiej F. Rejon Placu Wałowego

Ustalenia te posłużyły do określenia szczegółowych wytycznych dotyczących kształtowania przestrzeni każdego z wyłonionych na wcześniejszym etapie prac trzech obszarów tworzących strukturę Śródmieścia. Wytyczne te przedstawiono następnie w zbiorczej formie w rozdziale 10 niniejszego raportu.

52


Ryc. 8.2. Tereny w obszarze Śródmieścia oczekujące na nowe inwestycje. Opr. M. Szneider

53


Ryc. 8.3. Tereny w obszarze Śródmieścia wymagające podjęcia działań rewitalizacyjnych. Opr. M. Szneider

54


9. Opracowania dzielnicowe Jak wspomniano w rozdziale 5 niniejszego raportu, na wcześniejszym etapie prac warsztatowych zadecydowano o uszczegółowieniu zapisów przygotowywanej strategii dla Śródmieścia w odniesieniu do trzech zasadniczych jego części, charakteryzujących się obecnie nieco odmiennym charakterem. Części te to: • Obszar północno – zachodni Śródmieścia, obejmujący takie dzielnice historyczne jak: Główne Miasto, Młode Miasto, Stare Miasto, Grodzisko, Nowe Ogrody; • Obszar południowo – zachodni Śródmieścia, obejmujący takie dzielnice historyczne jak: Biskupia Górka, Stare Przedmieście, Wyspa Spichrzów; • Obszar wschodni Śródmieścia, obejmujący takie dzielnice historyczne jak: Dolne Miasto, Długie Ogrody, Polski Hak. Podział ten przedstawiono także na rycinach zamieszczonych w rozdziale 5. Natomiast w ramach dalszych prac warsztatowych dla każdego z tych obszarów określono: • Charakterystykę roli obszaru w strukturze przestrzennej Gdańska; • Określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru; • Wizję rozwoju obszaru oraz jej uszczegółowienie; • Szczegółowe wytyczne dotyczące charakteru funkcjonalnego i architektonicznego wyróżnionych przestrzeni publicznych i obszarów, wymagających podjęcia działań w odniesieniu do danego obszaru; Podsumowaniem tych prac stały się zbiorcze wytyczne urbanistyczne do przekształceń całości struktury Śródmieścia, opisane w dalszych rozdziałach raportu.

55


9.1.

9.1.1.

Obszar północno – zachodni Śródmieścia – obejmujący dzielnice: Główne Miasto, Młode Miasto, Stare Miasto, Grodzisko, Nowe Ogrody Charakterystyka roli obszaru w strukturze przestrzennej Gdańska

W trakcie sesji warsztatowej określono – w grupach roboczych – główne zapisy dotyczące roli danego obszaru w: Strukturze metropolii i miasta: • Centrum administracyjne miasta • Turystyka i tożsamość • Gastronomia i rozrywka • Atrakcja turystyczna • Centrum kulturalno-administracyjne • Historyczne centrum miasta • Centrum turystyczne i administracyjne • Peryferyjne położenie w strukturze metropolii • Duża rezerwa terenów inwestycyjnych • Wizytówka miasta • Historyczna tożsamość • Najbardziej wartościowa historyczna tkanka • Centrum turystyczne • Zagłębie turystyczne oparte na dziedzictwie kulturowym • Funkcje administracyjne (UW, UM, UŚ, ZUS) • Funkcja reprezentacyjna i wizerunkowa Strukturze całego obszaru Śródmieścia: • Rozrywkowo–rekreacyjna • Handlowo–usługowa • Kultura • Relatywnie najbardziej reprezentacyjny • Najbardziej uczęszczany • Najlepiej wyposażony w infrastrukturę miejską • Koncentracja usług, kultury i rozrywki • Centralne położenie w strukturze Śródmieścia • Grodzisko – zielone płuca Śródmieścia • Centrum handlowe

56


• • • • • • • • • • •

Centrum skupiające działalność kulturalną Dominująca rola historyczna Dobrze skomunikowana Centrum Zwarta tkanka miejska i wolne parcele stanowiące potencjał Dysproporcje w zabudowie (Starówka vs. Młode Miasto) Najbardziej reprezentacyjna część Śródmieścia Największe konflikty społeczne Funkcje rekreacyjne dla mieszkańców Śródmieścia Funkcja mieszkaniowa – najgęściej zaludniony obszar Śródmieścia Funkcje kulturalne

Strukturze powiązań komunikacyjnych: • Węzeł komunikacyjny o znaczeniu ogólno miejskim • Na przecięciu i na styku głównych osi komunikacyjnych • Słabo rozwinięta struktura komunikacji publicznej • Zachodnia i południowa strona obszaru są najlepiej obsługiwane • Rosnący udział komunikacji wodnej ale wciąż niewystarczający • Dworzec PKP, SKM i PKS (węzeł komunikacyjno-przesiadkowy) • Skrzyżowanie głównych dróg krajowych (1 i 7) • Szlak turystyki wodnej (Żegluga Gdańska) • Trasa przelotowa – główny wjazd do miasta • Intensywny ruch pieszy • Wylot białej floty na zewnątrz oraz „raczkująca” komunikacja tramwaj wodnych • Wewnętrzne obszary centrum pozbawione komunikacji publicznej • Węzeł przesiadkowy • Tranzyt • Połączenie wodne np. z Półwyspem Helskim • Obciążenie tranzytowe • Strasznie słabo skomunikowane z resztą miasta • W ogóle nie skomunikowane wewnętrznie • Słabo wykorzystana komunikacja śródlądowa • Główny węzeł przesiadkowy dla Gdańska i okolic • Główne korytarze transportowe W-Z i Trasa Średnicowa • Wnętrze jest najbardziej skomunikowane transportem publicznym

57


9.1.2.

Określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru

Kolejnym etapem stało się określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru w odniesieniu do szeregu zagadnień. I tak, w gronie tych zapisów znalazły się zapisy dotyczące uwarunkowań odnoszących się do: Sytuacji przestrzennej: • Ochrona konserwatorska • Znaczne obszary inwestycyjne położone w centrum miasta • Znaczna ilość obszarów nadwodnych • Ukształtowanie geograficzne (duże różnice poziomów terenu, cieki wodne, podmokły teren) • Uwarunkowani konserwatorskie • Bariery komunikacyjne (Podwale Grodzkie, Wały Jagiellońskie) • Duże dysproporcje rozwoju poszczególnych ulic • Duża ilość terenów pod zabudowę – inwestycje • Niewykorzystany potencjał miejsc istniejących • Brak przestrzeni rekreacyjnej • Zastana historyczna struktura urbanistyczna (zabytkowa, postoczniowa) • Topografia terenu – rozbudowana sieć wodna • Dysproporcje charakteru zabudowy (wieżowce, kamienice, bloki) • Konieczność uzupełnienia lub budowy tkanki miejskiej • Stare podziały przestrzenne (ochrona konserwatorska) • Przeszkody wodne (brak mostów) • Zachowanie historycznych podziałów • Układ przestrzenny – uzupełnienie historycznej zabudowy nowymi budynkami • Ograniczona przestrzeń • Zwarta struktura (oprócz Młodego Miasta) • Duże zróżnicowanie poszczególnych fragmentów • System kanałów Sytuacji społecznej: • Najwyższa w mieście średnia wieku mieszkańców • Niski poziom bezpieczeństwa • Rozwarstwienie społeczne • Starzenie się społeczeństwa • Dominujący mieszkalny charakter dzielnicy – ujemne znaczenie • Brak miejsc, przestrzeni integracji społecznej

58


• • • • • • • • • • • • •

Brak oferty (kulturalnej, rekreacyjnej, handlowej) dla wszystkich mieszkańców Śródmieścia (aglomeracji trójmiejskiej) Duże pole występowania konfliktów społecznych Duża dysproporcja demograficzna, majątkowa, kulturowa Trudne warunki mieszkaniowe (hałas miasta, brak parkingów) Wysoki odsetek osób nisko sytuowanych Przewaga osób starych Duże kontrasty ekonomiczno-społeczne pomiędzy sąsiadującymi kwartałami Starzejące się społeczeństwo Odpływ mieszkańców (szczególnie młodych) Rozwarstwienie ekonomiczno-społeczne (biedni i bogaci) Starzenie się społeczeństwa Wykluczenia poszczególnych grup społecznych Brak zaangażowania i aktywności mieszkańców

Sytuacji ekonomicznej: • Znaczne rozwarstwienie dochodów • wysoka aktywność gospodarcza • Duża liczba turystów wydających pieniądze • Wypieranie drobnej przedsiębiorczości przez banki • Niska siła nabywcza mieszkańców • Śródmieście jako miejsce pracy • Rosnący potencjał turystyczny • Brak zrównoważonego rozwoju dla wszystkich korzystających z Centrum – atuty poza Śródmieściem • Obszar atrakcyjny dla branży turystycznej i hotelarskiej • Resztki przemysłu stoczniowego (Stocznia Gdańska SA) • Problem z przyciągnięciem funkcji biurowej (ale całkiem sport istniejący potencjał) • Słaba opłacalność prowadzenia podstawowej działalności handlowo-usługowej • Nastawienie działalności handlowej wyłącznie na turystykę • Niska opłacalność inwestycyjno – budowlana • Wysoka renta gruntowa • Nakręcanie gospodarki przez funkcje turystyczno-kulturowe • „główne Miasto” zarabia na siebie w porównaniu do reszty • Pauperyzacja (ubożenie społeczeństwa) • Polaryzacja (rozwarstwienie społeczeństwa) • Ceny nieruchomości niedostosowane do sytuacji społeczno – ekonomicznej

59


Istniejących i potencjalnych konfliktów pomiędzy poszczególnymi grupami: • Mieszkańcy kontra rozrywka • Konflikt pomiędzy pieszymi a użytkownikami pojazdów • Nowoczesna architektura-kontra historyczna • Zmotoryzowani i piesi • Mieszkańcy kontra „imprezowicze” • Rozbieżność oczekiwań względem usług (usługi prestiżowe, kontra usługi pierwszej potrzeby) • Opór wspólnot mieszkaniowych przed inwestycjami w gastronomii • Ignorancja władz miasta w stosunku do potrzeb mieszkaniowych • Mieszkańcy pragnący spokoju a interesy branży turystyczno-rozrywkowej • Różnice w wizjach rozwoju miasta (historyczna, futurystyczna) np. konserwator vs. deweloperzy • Konflikt pomiędzy zwolennikami komunikacji pieszej poprzecznej a rzeczna, wzdłużną • Konserwator kontra deweloper • Konflikt pomiędzy mieszkańcami a przyjezdnymi • Turyści i mieszkańcy – hałas, życie nocne w sezonie • Wypieranie funkcji mieszkaniowych przez usługowe (mieszkańców nie stać na czynsz) • Deweloperzy (nowa zabudowa) przeciw historycznemu charakterowi dzielnicy • Goście kontra mieszkańcy (turyści, studenci itd.) • Inwestor vs. Miasto , inwestor vs. Mieszkańcy • Kierowcy , parkujący kontra piesi i rowerzyści

9.1.3.

Wstępne zapisy dotyczące wizji rozwoju obszaru

Kolejnym etapem prac stało się określenie – metodą „burzy mózgów” – wstępnej wersji zapisów dotyczących rozwoju obszaru. I tak, wśród zgłoszonych w trakcie sesji plenarnej zapisów znalazły się: • Obszar dobrze powiązany i skomunikowany z resztą miasta • Spójna a jednocześnie różnorodna architektura obszaru • Miejsca publiczne – tereny realizacji różnorodnych aktywności społecznych • Wysoka jakość małej architektury i nawierzchni ulic i placów • Obszar odwiedzany przez cały rok • Rozwinięta całoroczna oferta dla zróżnicowanej klienteli, w tym o różnej zasobności portfela • Porządne, estetyczne zieleńce • Atrakcyjna, otwarta dla wszystkich przestrzeń publiczna • Spójny system przestrzeni publicznych obszaru

60


• Wysoka gęstość zabudowy • Atrakcyjny front wodny – w tym w szczególności na odcinku od Mostu Zielonego do Młodego Miasta • Interesująco i przyjaźnie dla mieszkańców zagospodarowane podwórka • Nowe, liczne powiązania obu brzegów Motławy • Przestrzeń czysta i uporządkowana • Całoroczna, szeroka oferta kulturalna dla różnorodnych odbiorców • Gęsta sieć komunikacji publicznej • Uporządkowana sprawa zwierząt – w tym miejsc wyprowadzania, sprzątania itp. • Eliminacja ruchu samochodowego • Zrealizowany system parkingów strategicznych • Przyjazna dla pieszych nawierzchnia ulic i placów • Nowi mieszkańcy • Urządzone place zabaw • Ochrona konserwatorska dźwigów stoczniowych • Kontynuowana produkcja stoczniowa • Zlikwidowane bariery komunikacyjne i przestrzenne • Zabudowane „dziury w ziemi” • Dzielnica przyjazna rowerzystom i niepełnosprawnym • Odnowa i rewaloryzacja istniejącej zabudowy • Nowe miejsca pracy • Dzielnica artystów • Powszechnie dostępne wypożyczalnie rowerów • Spójne i jednocześnie elastyczne zarządzanie obszarem • Szybka, sprawna realizacja inwestycji • Dzielnica dobrze wykorzystująca swoje nadwodne położenie • Rozwinięte usługi i gastronomia, w tym dla mieszkańców • Ochrona wartościowych obiektów nie wpisanych do rejestru zabytków • Eliminacja tranzytu drogowego • Uporządkowana struktura własności gruntów • Przestrzeń pamięci o wydarzeniach i postaciach • Otoczone opieka kluczowe dla lokalnej tradycji i krajobrazu miejsc i lokalizacji, a także lokalnych tradycji • Kluby seniora • Wykorzystanie potencjału Grodziska jako obszaru zielonego • Wykorzystanie potencjału uczelni artystycznych • Sprawy system informacji przestrzennej • Zabudowa wysoka na Młodym Mieście

61


• • • • •

Szersze chodniki Węższe jezdnie Ograniczone parkowanie na chodnikach Sprawne służby porządkowe Wysoki poziom bezpieczeństwa publicznego

9.1.4.

Uszczegółowienie zapisów dotyczących wizji rozwoju obszaru

Sformułowane w trakcie „burzy mózgów” zapisy dotyczące wizji rozwoju danego obszaru zostały następnie uporządkowane w odniesieniu do sześciu kluczowych zagadnień: urbanistyki, gospodarki, komunikacji, społeczeństwa, architektury oraz kultury i tożsamości. I tak, w trakcie sesji warsztatowej, na bazie dyskusji w grupach określono najważniejsze zapisy dotyczące wizji rozwoju dzielnicy w odniesieniu do w/w wybranych zagadnień. Zapisy te przedstawiają się następująco: Zagadnienie: SPOŁECZNOŚĆ 1. zburzenie więzi społecznych – akcje społeczne, konsultacje, dialog 2. dogęszczenie dzielnicy nowymi mieszkańcami (młode rodziny) 3. oferta mieszkaniowa dla mniej zamożnych 4. działania zmierzające do większej identyfikacji z miejscem zamieszkania Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ 1. szeroka i całoroczna oferta skierowana do różnych grup odbiorców (mieszkańców i gości, także w różnym wieku) 2. wyjście muzeów poza mury – atrakcyjna oferta tychże 3. pracownie i warsztaty dla artystów oraz rzemieślników (miejscowych i rezydentów) 4. wykorzystanie potencjału uczelni artystycznych (ASP, Akademia Muzyczna) 5. reaktywacja tradycji marynistycznych 6. intensyfikacja, wymiana kontaktów kulturowych państw bałtyckich oraz aktywizacja i stworzenie szlaków turystycznych 7. stworzenie strategii ochrony dziedzictwa kultury materialnej i niematerialnej (miejsca pamięci, historii, miejsca istotne dla tradycji także miejsca pomniejsze: Klub ZEJMAN, Dźwigi stoczniowe) Zagadnienie: PRZESTRZEŃ 1. gęsta zabudowa pierzejowa – domykanie kwartałów 2. uzupełnienie plomb 3. nowoczesna architektura w dialogu z historycznym otoczeniem 4. system przestrzeni publicznych najwyższej jakości

62


Zagadnienie: PRZESTRZENIE PUBLICZNE 1. meble miejskie dospołecznienie 2. wysoka jakość zastosowanych materiałów 3. dostępne i przyjazne dla wszystkich niezmotoryzowanych (rowerzyści, piesi, niepełnosprawni) 4. powiązanie sieci przestrzeni publicznych oraz systemów zieleni 5. ciekawe wykorzystanie wody w przestrzeni, udrożnienie przejść wzdłuż i przez wodę 6. likwidacja przejść podziemnych lub ich modernizacja w sposób innowacyjny 7. wykorzystanie trasy przy murach miejskich 8. toalety publiczne 9. indywidualizacja mebli miejskich 10. brak reklam wielkoformatowych, system egzekwowania 11. tematyzacje przestrzeni 12. funkcje centro i kulturotwórcze Zagadnienie: TRANSPORT 1. polepszenie dostępności transportowej Śródmieścia – tramwaj na Głównym i Starym Mieście 2. zamknięcia dla ruchu obszaru Głównego, eliminacja funkcji tranzytowej z Wałów Jagiellońskich 3. likwidacja przejść podziemnych i zwężenie Podwala Przedmiejskiego 4. nawierzchnie przyjazne dla rowerzystów, matek z wózkami i osób na szpilkach 5. system parkingowy na obrzeżach Śródmieścia 6. niedopuszczenie do powstania węzła Czerwony Most 7. obniżenie parteów ul. Nowa Wałowa do klasy ulicy zbiorczej 8. likwidacja estakady w ciągu Okopowej 9. nowe powiązania transportowe brzegów Motławy Zagadnienie: GOSPODARCZE 1. Młode Miasto – nowa przestrzeń biurowa 2. strefa bez ciszy nocnej – aktywizacja życia nocnego 3. atrakcyjne budownictwo komunalne 4. tworzenie ulic handlowych – sklepy w parterach 5. tworzenie nowych miejsc pracy – zarabianie w Śródmieściu świadczy o śródmiejskości 6. większa liczba tanich miejsc noclegowych

63


9.1.5.

Określenie lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono możliwość lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni danego obszaru. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • • • • •

Zdecydowanie należy lokalizować daną funkcję: 2 pkt Raczej można lokalizować daną funkcję: 1 pkt Nie mam zdania: 0 pkt Raczej nie można lokalizować danej funkcji: -1 pkt Zdecydowanie nie można lokalizować danej funkcji -2 pkt

Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej:

Wyróżnione obszary

1. Tereny postoczniowe

Handel

2

4

2

6

2

6

2

6

Przemysł, Składy, centra logistyczne 2 0

1

3

1

2

1

2

1

2

1

0

1

3

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

1

-1

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

7

-2

2

su ma 2. Rejon „Gazowni” i „Elmoru”

10

su ma

14

Biura, Administracja, Firmy

su ma

14

Mieszkania

su ma

14

su ma

-15

Parkingi strategiczne

2

2

su ma

3

2

5

2

3

2

7

2

0

2

1

1

2

1

2

1

3

1

1

1

0

1

3

0

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

-1

3

-1

1

-1

1

-1

0

-1

1

-1

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

7

-2

4

5

su ma

11

su ma

8

su ma

15

su ma

-15

su ma

Jakie inne?

Kultura, zostawić istniejące stocznie

2

2

su ma 3. Rejon Pl. Solidarności

Gastronomia, Rozrywka, Rekreacja

-3

2

1

2

3

2

5

2

0

2

0

2

1

1

2

1

3

1

2

1

3

1

0

1

1

0

3

0

2

0

0

0

4

0

0

0

2

64

kultura


Wyróżnione obszary

Handel

-1

0

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

1

-2

0

su ma

9

su ma

10

su ma

2

-2 su ma

8

-16

Parkingi strategiczne

-1

2

-2

2

su ma

2

2

2

2

2

1

2

0

2

1

1

2

1

6

1

5

1

4

1

0

1

0

0

1

0

0

0

0

0

1

0

0

0

2

-1

0

-1

0

-1

0

-1

2

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

1

-2

0

-2

8

-2

4

12

su ma

10

su ma

7

su ma

4

su ma

-16

su ma

0

2

0

2

6

2

4

2

0

2

3

1

2

1

0

1

2

1

3

1

0

1

3

0

4

0

5

0

0

0

0

0

0

0

1

-1

2

-1

2

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-2

0

-2

1

-2

0

-2

0

-2

8

-2

1

su ma

-4

su ma

14

su ma

10

su ma

-16

su ma

7

2

6

2

4

2

1

2

0

2

1

1

1

1

2

1

3

1

2

1

0

1

5

0

0

0

0

0

0

0

2

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

1

-1

3

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

8

-2

1

su ma

14

su ma

10

su ma

1

su ma

-16

su ma

4

2

4

2

7

2

0

2

0

2

0

2

1

1

3

1

0

1

5

1

1

1

0

1

2

0

1

0

1

0

2

0

2

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

3

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

1

-2

2

-2

8

-2

4

su ma

11

su ma

14

su ma

3

su ma

-6

su ma

-16

su ma

parking

7

2

15

Nauka, edukacja

-7

2

0

Jakie inne?

-3

5

su ma 7. Rejon Budynku LOT-u

2

Przemysł, Składy, centra logistyczne -1 0

2

su ma 6. Targ Sienny / Rakowy

Mieszkania

2

su ma 5. Zaplecze Urzędu Miasta

Biura, Administracja, Firmy

-1

su ma 4. Rejon Budynku NOT-u

Gastronomia, Rozrywka, Rekreacja

-5

65

Kultura, oświata


Wyróżnione obszary

8. Południowa pierzeja Podwala Przedmiejskieg o

Handel

2

2

2

0

2

4

2

2

Przemysł, Składy, centra logistyczne 2 0

1

6

1

6

1

3

1

6

1

0

1

2

0

0

0

2

0

0

0

0

0

1

0

1

-1

0

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

7

-2

3

su ma 9. Planty Podwala Przedmiejskieg o

Gastronomia, Rozrywka, Rekreacja

10

su ma

6

Biura, Administracja, Firmy

su ma

10

Mieszkania

su ma

10

su ma

-14

Parkingi strategiczne

Jakie inne?

2

1

Węzeł przesiadko wy

su ma

-3

2

0

2

6

2

0

2

0

2

0

2

1

1

4

1

1

1

2

1

2

1

0

1

2

0

1

0

1

0

0

0

2

0

1

0

1

-1

1

-1

0

-1

3

-1

2

-1

0

-1

2

-2

2

-2

0

-2

3

-2

2

-2

7

-2

2

su ma

-1

su ma

13

su ma

-7

su ma

-4

su ma

-14

su ma

-2

66

kultura


9.1.6.

Określenie charakteru architektonicznego nowych inwestycji w przestrzeni dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny możliwych nowych inwestycji w przestrzeni. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Przedstawiono przy tym możliwe sposoby ukształtowania przestrzennego poszczególnych terenów: • Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego • Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze – w tym nawiązujące do struktury kwartałowej • Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione obszary

Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego

Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze

1

2

1

7

1

1

0

3

0

0

0

1

-1

3

-1

1

-1

6

1. Tereny postoczniowe

suma 2. Rejon „Gazowni” i „Elmoru”

-1

suma

6

suma

-5

1

3

1

6

1

0

0

3

0

0

0

1

-1

2

-1

2

-1

7

suma 3. Rejon Pl. Solidarności

suma

Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach

1

suma

4

suma

-7

1

3

1

3

1

1

0

3

0

3

0

2

-1

2

-1

2

-1

5

1

suma

1

suma

-4

67


Wyróżnione obszary

Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego

Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze

1

7

1

2

1

1

0

1

0

4

0

1

-1

0

-1

2

-1

6

4. Rejon Budynku NOT-u

suma 5. Zaplecze Urzędu Miasta

7

2

1

0

0

1

0

4

0

0

-1

0

-1

2

-1

8

7

suma

suma

0

suma

-8

1

3

1

6

1

0

0

2

0

1

0

1

-1

3

-1

1

-1

7

0

suma

5

suma

-7

1

7

1

1

1

0

0

1

0

4

0

0

-1

0

-1

3

-1

8

7

suma

-2

suma

-8

1

7

1

2

1

0

0

1

0

2

0

1

-1

0

-1

4

-1

7

suma 9. Planty Podwala Przedmiejskiego

-5

1

suma 8. Południowa pierzeja Podwala Przedmiejskiego

suma

7

suma 7. Rejon Budynku LOT-u

0

1

suma 6. Targ Sienny / Rakowy

suma

Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach

7

suma

-2

suma

-7

1

4

1

4

1

1

0

3

0

1

0

1

-1

1

-1

3

-1

6

3

suma

1

suma

-5

68


9.1.7.

Określenie charakteru architektonicznego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie I. Długie Pobrzeże

II. Rejon ul. Heweliusza i Rajskiej

III. Droga do Wolności

IV. Bulwar Raduni

V. Podwale Staromiejskie

Historyzujące

Współczesne

„Designerskie”

Awangardowe

Tematyczne, narracyjne

Medialne

Zielone

1

6

1

3

1

5

1

4

1

3

1

0

1

2

0

1

0

2

0

1

0

2

0

1

0

0

0

2

-1

1

-1

3

-1

2

-1

2

-1

4

-1

8

-1

4

suma

5

suma

0

suma

3

suma

2

suma

-1

suma

-8

suma

-2

1

0

1

8

1

6

1

1

1

1

1

6

1

3

0

2

0

0

0

1

0

3

0

1

0

1

0

2

-1

6

-1

0

-1

1

-1

4

-1

6

-1

1

-1

3

suma

-6

suma

8

suma

5

suma

-3

suma

-5

suma

5

suma

0

1

1

1

7

1

8

1

7

1

8

1

2

1

2

0

2

0

0

0

0

0

1

0

0

0

3

0

2

-1

5

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

3

-1

4

suma

-4

suma

6

suma

8

suma

7

suma

8

suma

-1

suma

-2

1

5

1

3

1

4

1

1

1

2

1

1

1

8

0

0

0

3

0

1

0

5

0

2

0

1

0

0

-1

3

-1

2

-1

3

-1

2

-1

4

-1

6

-1

0

suma

2

suma

1

suma

1

suma

-1

suma

-2

suma

-5

suma

8

1

4

1

5

1

4

1

2

1

0

1

1

1

6

0

3

0

0

0

1

0

3

0

3

0

1

0

1

-1

1

-1

3

-1

3

-1

3

-1

5

-1

6

-1

1

suma

3

suma

2

suma

1

suma

-1

suma

-5

suma

-5

suma

5

69


Wyróżnione przestrzenie

Historyzujące

VI. Targi: Sienny, Rakowy i Węglowy

„Designerskie”

Awangardowe

Tematyczne, narracyjne

Medialne

Zielone

1

3

1

6

1

7

1

5

1

1

1

6

1

2

0

2

0

1

0

0

0

2

0

1

0

0

0

4

-1

3

-1

1

-1

1

-1

1

-1

6

-1

2

-1

2

suma

0

suma

5

suma

6

suma

4

suma

-5

suma

4

suma

0

1

2

1

7

1

4

1

3

1

1

1

1

1

6

0

2

0

1

0

3

0

2

0

2

0

2

0

1

-1

4

-1

0

-1

1

-1

3

-1

5

-1

5

-1

1

suma

-2

suma

7

suma

3

suma

0

suma

-4

suma

-4

suma

5

VII. Podwale Przedmiejskie

9.1.8.

Współczesne

Określenie charakteru funkcjonalnego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter funkcjonalny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych dzielnicy. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

I. Długie Pobrzeże

II. Rejon ul. Heweliusza i Rajskiej

Przestrzeń wielofunkcyjna

Przestrzeń o dominującej funkcji usługowej

Przestrzeń o dominującej funkcji rekreacyjnej

Przestrzeń symboliczna i prestiżowa

1

4

1

6

1

6

1

6

0

1

0

1

0

1

0

2

-1

3

-1

1

-1

1

-1

0

suma

1

suma

5

suma

5

suma

6

1

8

1

8

1

0

1

1

0

0

0

0

0

3

0

3

-1

0

-1

0

-1

5

-1

4

suma

8

suma

8

suma

-5

suma

-3

70


Wyróżnione przestrzenie

III. Droga do Wolności

IV. Bulwar Raduni

V. Podwale Staromiejskie

VI. Targi: Sienny, Rakowy i Węglowy

VII. Podwale Przedmiejskie

Przestrzeń wielofunkcyjna

Przestrzeń o dominującej funkcji usługowej

Przestrzeń o dominującej funkcji rekreacyjnej

Przestrzeń symboliczna i prestiżowa

1

1

1

1

1

1

1

8

0

3

0

5

0

2

0

0

-1

4

-1

2

-1

5

-1

0

suma

-3

suma

-1

suma

-4

suma

8

1

1

1

0

1

8

1

1

0

1

0

1

0

0

0

2

-1

6

-1

7

-1

0

-1

5

suma

-5

suma

-7

suma

8

suma

-4

1

8

1

6

1

1

1

0

0

0

0

1

0

3

0

1

-1

0

-1

1

-1

4

-1

7

suma

8

suma

5

suma

-3

suma

-7

1

8

1

8

1

1

1

6

0

0

0

0

0

3

0

0

-1

0

-1

0

-1

4

-1

2

suma

8

suma

8

suma

-3

suma

4

1

8

1

6

1

3

1

0

0

0

0

2

0

1

0

3

-1

0

-1

0

-1

4

-1

5

suma

8

suma

6

suma

-1

suma

-5

71


9.1.9.

Określenie charakteru działań rewitalizacyjnych w przestrzeni obszaru

Finalny etap prac warsztatowych w odniesieniu do przedmiotowego obszaru wiązał się z określeniem charakteru działań rewitalizacyjnych. Ponownie dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów niezbędnych do objęcia działaniami rewitalizacyjnymi. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

A. Stocznia Cesarska

B. Stare Miasto

C. Rejon ul. Kowalskiej

D. Główne Miasto

Działania związane z ożywieniem społecznym

Działania związane z ożywieniem ekonomicznym

Działania związane z uzupełnieniami zabudowy

Działania związane z polepszeniem stanu przestrzeni wspólnych

1

6

1

8

1

6

1

7

0

1

0

0

0

2

0

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

1

suma

5

suma

8

suma

6

suma

6

1

7

1

5

1

8

1

7

0

1

0

1

0

0

0

1

-1

0

-1

2

-1

0

-1

0

suma

7

suma

3

suma

8

suma

7

1

4

1

3

1

1

1

7

0

1

0

2

0

2

0

1

-1

3

-1

3

-1

5

-1

0

suma

1

suma

0

suma

-4

suma

7

1

7

1

4

1

8

1

8

0

1

0

2

0

0

0

0

-1

0

-1

2

-1

0

-1

0

suma

7

suma

2

suma

8

suma

8

72


9.2.

9.2.1.

Obszar południowo – zachodni Śródmieścia – obejmujący dzielnice: Biskupia Górka, Stare Przedmieście, Wyspa Spichrzów Charakterystyka roli obszaru w strukturze przestrzennej Gdańska

W trakcie sesji warsztatowej określono – w grupach roboczych – główne zapisy dotyczące roli danego obszaru w: Strukturze metropolii i miasta: • Sąsiedzi turystycznego centrum • Najbardziej perspektywiczny kierunek rozwoju Śródmieścia • Brak sprecyzowanej roli tych dzielnic • Każda z tych dzielnic ma bliski kontakt z wodą • Peryferyjne położenie • Lokalizacja głównych instytucji administracyjnych miasta i województwa • Główne niepubliczne uczelnie wyższe • Degradacja obszaru i zapomnienie • Niezamieszkałe lub patologiczne rejony • Historyczne tereny z potencjałem • Urzędy – ośrodki władzy • Muzea i galerie – ośrodki kultury • Uczelnie i szkoły – ośrodki oświaty • Korytarz komunikacyjny – tranzyt • Funkcje administracyjne • Definiuje tożsamość historyczna miasta – bastiony • Obszar zapomniany Strukturze całego obszaru Śródmieścia: • „WS” najbardziej atrakcyjna lokalizacyjnie • „BG” i „SP” bramą do Śródmieścia • „WS” najmniej zaludniona • Zaplecze mieszkaniowe • Obszary mieszkaniowe o różnym stopniu utrzymania • Funkcja rekreacyjna • Główny obszar turystyki wodnej • Omijane przez turystów • Brak hoteli, gastronomii, biur • Brak przestrzeni publicznych • Działania kulturalne o różnym zakresie 73


• • • •

Potencjalne tereny inwestycyjne Funkcje mieszkaniowe Oświata – szkoły wyższe Kulturalno-religijne

Strukturze powiązań komunikacyjnych: • Podwale Przedmiejskie odcinające te obszary • Trasa W-Z i Trakt odcinające „BG” • Ogólnie brak oferty komunikacji miejskiej dla tych trzech obszarów • Południowa brama miasta • Położenie na przecięciu głównych szlaków tranzytowych (1 i 7) • Brak komunikacji wewnątrz obszarów • Odcięcie tranzytem • Brak komunikacji publicznej • Brak wykorzystania dróg wodnych • Odcięcie od Centrum obszaru Śródmieścia • Korytarz komunikacyjny • Obszar rozbity przez drogi • Komunikacja dzieli Śródmieście i opracowywany obszar – oddziela je od siebie • Brak powiązań z układem wodnym – brak dostępu pieszych do wody (ścieżki piesze i rowerowe)

9.2.2.

Określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru

Kolejnym etapem stało się określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru w odniesieniu do szeregu zagadnień. I tak, w gronie tych zapisów znalazły się zapisy dotyczące uwarunkowań odnoszących się do: Sytuacji przestrzennej: • Nadwodna lokalizacja (rzeki, kanały) • Duże różnice wysokościowe (Biskupia Górka i tereny Wyspy) • Oryginalna zabudowa historyczna (Brama Nizinna, kościoły, mieszkaniówka) • Bliskość atrakcyjnego Głównego Miasta • Nadrzeczne położenie • Potencjał historycznej zabudowy • Podwale Przedmiejskie i W-Z odcinające te obszary od reszty Śródmieścia • Mnogość terenów inwestycyjnych na Wyspie Spichrzów • Brak wizji miasta dla „BG” i „SP” • Bliskość Głównego Miasta 74


• • • • •

Bliskość układu wodnego Sąsiedztwo głównych węzłów komunikacyjnych Fragmentacja środowiska przecięciem głównych dróg komunikacyjnych – odcięcie od reszty Śródmieścia Chaos przestrzenny Tereny inwestycyjne o różnym charakterze

Sytuacji społecznej: • Zróżnicowanie w długości i sposobie zamieszkiwania • Zagrożenie patologią • Istniejące patologie społeczne • Dużo niezamieszkałych terenów • Skrajnie niski poziom bezpieczeństwa • Dzielnice wymierające – brak nowych inwestycji mieszkaniowych (poza WS) • Mała aktywizacja lokalnych społeczności (poza BG) • Niska zamożność mieszkańców • Duża liczba mieszkań komunalnych • Wyraźny kontrast majątkowy pomiędzy grupami społecznymi • Wysoki poziom patologii społecznych • Patologia • Powolny proces wymiany mieszkańców Sytuacji ekonomicznej: • Zróżnicowanie inwestycji – potencjał dla przyszłych inwestorów • Dekapitalizacja niektórych obszarów zabudowy • Bieda rdzennych mieszkańców • Bogactwo tkanki napływowej • Niewykorzystany potencjał ekonomiczny • Zaniedbana tkanka miejska na tych obszarach • Większość lokali to lokale komunalne • Mało atrakcyjne tereny dla mieszkańców pozostałej części miasta (poza WS) • Brak inwestycji innych niż mieszkaniowe • Znaczne bezrobocie • Duży udział terenów niedostępnych i niezainwestowanych • Obszary niedoinwestowanie • Wysoki stopień bezrobocia • Brak większych zakładów pracy (przedsiębiorstw) • Nowe inwestycje – głównie Wyspa Spichrzów

75


Istniejących i potencjalnych konfliktów pomiędzy poszczególnymi grupami: • Nowi – bogaci mieszkańcy kontra starzy – biedni • Parkujący mieszkańcy kontra parkujący urzędnicy pracujący w tej samej części dzielnicy • Biedni rdzenni mieszkańcy kontra nowi bogaci • Miasto vs. Inwestorzy • Dążenie mieszkańców do kultury vs. Dążenie części patologicznej do starych nawyków • „WS” nowi mieszkańcy – kontra starzy mieszkańcy • „WS” miasto kontra inwestorzy • Rozwarstwienie społeczne (status społeczny, majątkowy, wykształcenie) • Mieszkańcy Tereni i innych terenów Gdańska korzystający z dróg komunikacyjnych przebiegających przez obszar • Właściciele terenów niedostępnych(zamkniętych) kontra władze miasta • Mieszkańcy i potencjalni turyści • Prestiż instytucji vs. Stan materialny mieszkańców • Ruch tranzytowy vs. Piesi • Zwolennicy odbudowy w formie historycznej vs. W formie współczesnej • Nowi mieszkańcy zamkniętych osiedli vs. Otwarte przestrzenie publiczne

9.2.3.

Wstępne zapisy dotyczące wizji rozwoju obszaru

Kolejnym etapem prac stało się określenie – metodą „burzy mózgów” – wstępnej wersji zapisów dotyczących rozwoju obszaru. I tak, wśród zgłoszonych w trakcie sesji plenarnej zapisów znalazły się: • Zabudowany północny cypel Wyspy Spichrzów • Dobre skomunikowanie obszaru Szybka Koleją Miejską • Nowy gmach Muzeum Narodowego • Odremontowana zabudowa Biskupiej Górki • Powiązanie z innymi dzielnicami m.in. koleją linową • Biskupia Górka polskim Bairro Alto • Bulwary wokół Wyspy Spichrzów • Nowa siedziba opery na terenie obszaru • Zlikwidowana bariera Podwala Przedmiejskiego • Schody ruchome w poternie na Biskupią Górkę • Odtworzone punkty widokowe • Tereny atrakcyjne kulturalnie • Wyspa Spichrzów – hotele, restauracje, galerie artystyczne i in., park, ogród botaniczny 76


• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Wykorzystanie wody – transport i rekreacja Wykorzystane i atrakcyjnie zagospodarowane nabrzeża Plac Wałowy przestrzenią dla kultury Centrum akademickie Odrestaurowany targ Maślany (d. Plac Wintera) Powiązanie poszczególnych dzielnic siecią przestrzeni publicznych Biura na Starym Przedmieściu Odrestaurowanie istniejącej architektury Rozwój nowych usług Uporządkowane chodniki i nawierzchnie Tereny zieleni Reurbanizacja blokowiska na Starym Przedmieściu Uzupełnienie luk w zabudowie Wyburzenie punktowców Park na północnym krańcu Wyspy Spichrzów Udostępnienie na cele publiczne fortyfikacji podziemnych Lepsze powiązania z Głównym Miastem Rozwój gastronomii Parkingi podziemne i wielopoziomowe Rozwinięta gastronomia Komunikacja publiczna wewnątrz dzielnicy Tramwaj wodny za 3,40 zł Rozwinięta infrastruktura rowerowa Odnowiona tkanka społeczna Inteligentne miasto – okamerowane, reagujące Tereny wypoczynkowe dla mieszkańców i turystów Odbudowane spichlerze Biskupia Górka bez Policji Spektakularne inwestycje – magnes dla dzielnicy Fontanna multimedialna na Opływie Motławy

77


9.2.4.

Uszczegółowienie zapisów dotyczących wizji rozwoju obszaru

Sformułowane w trakcie „burzy mózgów” zapisy dotyczące wizji rozwoju danego obszaru zostały następnie uporządkowane w odniesieniu do sześciu kluczowych zagadnień: urbanistyki, gospodarki, komunikacji, społeczeństwa, architektury oraz kultury i tożsamości. I tak, w trakcie sesji warsztatowej, na bazie dyskusji w grupach określono najważniejsze zapisy dotyczące wizji rozwoju dzielnicy w odniesieniu do w/w wybranych zagadnień. Zapisy te przedstawiają się następująco: Zagadnienie: SPOŁECZNOŚĆ 1. pojawienie się średniej klasy społecznej 2. uatrakcyjnienie warunków mieszkaniowych co doprowadzi do zmian w strukturze społecznej 3. wpływ na mentalność i świadomość poprzez propagowanie imprez społecznościowych np. Dni Sąsiada, happeningi 4. inwestycje w tereny rekreacyjne, place zabaw, parki, prowadzące do wzrostu godności dzielnicy 5. przez zagospodarowanie WS obszar zostanie udostępniony turystom i mieszkańcom 6. społeczeństwo świadome historycznej wartości miejsca zamieszkania przez akcje promocyjne i edukacyjne Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ 1. przywrócenie rangi istniejącym zabytkom 2. nowe gmachy Muzeum i Opery 3. aktywizacja Życia studenckiego 4. wspieranie istniejących inicjatyw niszowych artystycznych 5. lokalizacja prestiżowej imprezy artystycznej 6. zachowanie „legend miejskich” Zagadnienie: PRZESTRZEŃ 1. przełamanie wewnętrznych i zewnętrznych barier przestrzennych 2. reurbanizacja i uzupełnienie zabudowy 3. wykreowanie systemu przestrzeni publicznych, powiązanych z reszta Śródmieścia 4. zagospodarowanie terenów bastionów – powiązanie z fortyfikacjami na Biskupiej Górce 5. zachowanie tożsamości przestrzeni poszczególnych dzielnic 6. wykorzystanie potencjału wody

78


Zagadnienie: TRANSPORT 1. wyeliminowanie tranzytu 2. przystanek SKM Centrum 3. wprowadzenie komunikacji publicznej wewnątrz dzielnic 4. sieć komunikacji pieszej wewnątrz i pomiędzy dzielnicami 5. strzeżone parkingi rowerowe i ścieżki 6. wykorzystanie potencjału szlaków wodnych 7. Gratis : kolejka linowa Zagadnienie: GOSPODARCZE 1. wykorzystanie funduszy unijnych do podniesienia atrakcyjności obszaru 2. zwiększenie atrakcyjności obszarów dla celów mieszkaniowych 3. nowe inwestycje tworzące nowe miejsca pracy 4. duże centrum handlowe jako przeciwwaga dla Madisson’a 5. wykorzystanie istniejącej infrastruktury kolejowej prowadzącej do dawnego dworca kolejowego

9.2.5.

Określenie lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono możliwość lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni danego obszaru. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • • • • •

Zdecydowanie należy lokalizować daną funkcję: 2 pkt Raczej można lokalizować daną funkcję: 1 pkt Nie mam zdania: 0 pkt Raczej nie można lokalizować danej funkcji: -1 pkt Zdecydowanie nie można lokalizować danej funkcji -2 pkt

Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej:

79


Wyróżnione obszary

10. Rejon Muzeum Narodowego

Handel

Przemysł, Składy, centra logistyczne

Parkingi strategiczne

2

2

2

1

2

1

2

0

2

0

1

2

1

2

1

3

1

2

1

0

1

2

0

1

0

1

0

1

0

1

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-2

2

-2

0

-2

0

-2

0

-2

5

-2

3

-2

su ma

4

su ma

5

su ma

4

su ma

-8

su ma

2

2

1

2

0

2

3

2

0

2

1

1

2

1

4

1

4

1

2

1

0

1

2

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

-1

1

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

5

-2

1

6

su ma

4

su ma

4

su ma

7

su ma

-8

su ma

2

2

2

2

1

2

1

2

5

2

0

2

0

1

2

1

4

1

2

1

0

1

0

1

0

0

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

2

-2

0

-2

0

-2

1

-2

0

-2

5

-2

3

4

su ma

5

su ma

2

su ma

8

su ma

-8

su ma

-6

2

1

2

1

2

4

2

1

2

0

2

0

1

2

1

4

1

1

1

2

1

0

1

2

0

1

0

0

0

0

0

1

0

0

0

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-2

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

5

-2

2

su ma

1

su ma

4

su ma

8

su ma

2

su ma

-8

su ma

Inne – jakie?

-2

2

su ma 13. Rejon Podwala Przedmiejskiego

Mieszkania

0

su ma 12. Rejon ul. Chmielnej

Biura, Administracja, Firmy

2

su ma 11. Rejon ul. Toruńskiej

Gastronomia, Rozrywka, Rekreacja

0

80


Wyróżnione obszary

14. Rejon Hotelu „Novotel”

Handel

Mieszkania

Przemysł, Składy, centra logistyczne

Parkingi strategiczne

1

2

4

2

1

2

0

2

0

2

0

1

3

1

1

1

3

1

5

1

5

1

3

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-2

1

-2

0

-2

1

-2

0

-2

0

-2

2

2

su ma

7

su ma

2

su ma

4

su ma

4

su ma

1

2

5

2

0

2

1

2

0

2

0

1

2

1

0

1

2

1

4

1

0

1

1

0

1

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-2

1

-2

0

-2

1

-2

0

-2

5

-2

4

2

su ma

10

su ma

-1

su ma

6

su ma

-10

su ma

Inne – jakie?

1

2

su ma

9.2.6.

Biura, Administracja, Firmy

2

su ma 15. Północna część Wyspy Spichrzów

Gastronomia, Rozrywka, Rekreacja

-7

Określenie charakteru architektonicznego nowych inwestycji w przestrzeni dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny możliwych nowych inwestycji w przestrzeni. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Przedstawiono przy tym możliwe sposoby ukształtowania przestrzennego poszczególnych terenów: • Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego • Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze – w tym nawiązujące do struktury kwartałowej • Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej:

81


Wyróżnione obszary

Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego

10. Rejon Muzeum Narodowego

5

1

3

1

0

0

0

0

0

0

1

-1

0

-1

2

-1

4

5

suma

-4

3

1

0

0

2

0

0

0

1

-1

0

-1

2

-1

4

3

suma

1

suma

-4

1

5

1

0

1

0

0

0

0

1

0

0

-1

0

-1

4

-1

5

5

suma

-4

suma

-5

1

4

1

2

1

0

0

0

0

1

0

0

-1

1

-1

2

-1

5

3

suma

0

suma

-5

1

4

1

2

1

0

0

0

0

1

0

0

-1

1

-1

2

-1

5

suma 15. Północna część Wyspy Spichrzów

suma

1

suma 14. Rejon Hotelu „Novotel”

1

3

suma 13. Rejon Podwala Przedmiejskiego

suma

1

suma 12. Rejon ul. Chmielnej

Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach

1

suma 11. Rejon ul. Toruńskiej

Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze

3

suma

0

suma

-5

1

2

1

1

1

1

0

2

0

0

0

1

-1

1

-1

4

-1

3

1

suma

-3

suma

-2

82


9.2.7.

Określenie charakteru architektonicznego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

Historyzujące

VIII. Ul. Okopowa

Współczesne

„Designerskie”

Tematyczne, narracyjne

Awangardowe

Medialne

Zielone

1

1

1

5

1

0

1

0

1

0

1

1

1

4

0

1

0

0

0

4

0

1

0

1

0

0

0

1

-1

3

-1

0

-1

1

-1

4

-1

4

-1

4

-1

0

suma IX. Plac Wałowa

-2

suma

5

suma

-1

suma

-4

suma

-4

suma

-3

suma

4

1

3

1

2

1

4

1

1

1

0

1

0

1

3

0

1

0

1

0

1

0

0

0

0

0

0

0

1

-1

1

-1

2

-1

0

-1

4

-1

5

-1

5

-1

1

suma X. Bulwary Motławy

2

suma

0

suma

4

suma

-3

suma

-5

suma

-5

suma

2

1

2

1

5

1

4

1

0

1

1

1

0

1

3

0

0

0

0

0

0

0

1

0

1

0

0

0

2

-1

3

-1

0

-1

1

-1

4

-1

3

-1

5

-1

0

suma XI. Zespół ulic Chmielna – Stągiewna

-1

suma

5

suma

3

suma

-4

suma

-2

suma

-5

suma

3

1

4

1

4

1

1

1

0

1

3

1

0

1

1

0

0

0

1

0

1

0

1

0

1

0

1

0

0

-1

1

-1

0

-1

3

-1

4

-1

1

-1

4

-1

4

suma XII. Opływ Motławy – część zachodnia

3

suma

4

suma

-2

suma

-4

suma

2

suma

-4

suma

-3

1

2

1

2

1

4

1

3

1

0

1

1

1

5

0

0

0

2

0

1

0

0

0

2

0

0

0

0

-1

3

-1

1

-1

0

-1

2

-1

3

-1

4

-1

0

suma

-1

suma

1

suma

4

suma

1

suma

-3

suma

-3

83

suma

5


9.2.8.

Określenie charakteru funkcjonalnego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter funkcjonalny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych dzielnicy. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

Przestrzeń wielofunkcyjna

VIII. Ul. Okopowa

Przestrzeń o dominującej funkcji usługowej

Przestrzeń o dominującej funkcji rekreacyjnej

Przestrzeń symboliczna i prestiżowa

1

2

1

4

1

0

1

3

0

2

0

0

0

0

0

0

-1

1

-1

1

-1

5

-1

2

suma IX. Plac Wałowa

1

suma

3

suma

-5

suma

1

1

3

1

2

1

3

1

1

0

1

0

1

0

0

0

2

-1

1

-1

2

-1

2

-1

2

suma X. Bulwary Motławy

2

suma

0

suma

1

suma

-1

1

4

1

4

1

4

1

2

0

1

0

1

0

1

0

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

2

suma XI. Zespół ulic Chmielna Stągiewna

4

suma

4

suma

4

suma

0

1

5

1

5

1

0

1

2

0

0

0

0

0

0

0

2

-1

0

-1

0

-1

5

-1

1

suma XII. Opływ Motławy – część zachodnia

5

suma

5

suma

-5

suma

1

1

2

1

1

1

5

1

1

0

1

0

0

0

0

0

1

-1

2

-1

4

-1

0

-1

3

suma

0

suma

-3

suma

5

suma

-2

84


9.2.9.

Określenie charakteru działań rewitalizacyjnych w przestrzeni obszaru

Finalny etap prac warsztatowych w odniesieniu do przedmiotowego obszaru wiązał się z określeniem charakteru działań rewitalizacyjnych. Ponownie dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów niezbędnych do objęcia działaniami rewitalizacyjnymi. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

E. Żabi Kruk

F. Rejon Placu Wałowego

G. Biskupia Górka

H. Dawne fortyfikacje

Działania związane z ożywieniem społecznym

Działania związane z ożywieniem ekonomicznym

Działania związane z uzupełnieniami zabudowy

Działania związane z polepszeniem stanu przestrzeni wspólnych

1

3

1

4

1

4

1

4

0

2

0

1

0

1

0

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

suma

3

suma

4

suma

4

suma

4

1

5

1

5

1

4

1

5

0

0

0

0

0

1

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

suma

5

suma

5

suma

4

suma

5

1

5

1

4

1

5

1

4

0

0

0

0

0

0

0

1

-1

0

-1

1

-1

0

-1

0

suma

5

suma

3

suma

5

suma

4

1

1

1

2

1

0

1

5

0

2

0

1

0

1

0

0

-1

2

-1

2

-1

4

-1

0

suma

-1

suma

0

suma

-4

suma

5

85


9.3.

9.3.1.

Obszar wschodni Śródmieścia – obejmujący dzielnice: Dolne Miasto, Długie Ogrody, Polski Hak Charakterystyka roli obszaru w strukturze przestrzennej Gdańska

W trakcie sesji warsztatowej określono – w grupach roboczych – główne zapisy dotyczące roli danego obszaru w: Strukturze metropolii i miasta: • Sportowa (stadion żużlowy) • Przelotowa – tranzytowa • Przemysłowa (składy, magazyny) • Funkcja kulturalna (Filharmonia i CSW) • Mieszkaniowa • Handel – motoryzacja • Słabo skomunikowane z resztą metropolii • Peryferyjność – kameralność • Przestrzeń kultury • Ważna rola rekreacyjna (turystyka wodna) • Znaczenie w kulturalnym życiu miasta • Ośrodek akademicki Strukturze całego obszaru Śródmieścia: • Rekreacyjno-kulturalna (CSW Łaźnia, festiwale FETA i Narracje, odpływ Motławy, Bastiony) • Mieszkaniowa • Edukacyjna (Akademia Medyczna) • Rekreacyjno-sportowa (odpływ Motławy i żużel) • Mieszkalna • Bezpłatny parking • Zmiana charakteru z funkcji przemysłowej na mieszkaniową • Bariery komunikacyjne (obszary odizolowane) • Motława i fortyfikacje jako miejsce rekreacji dla mieszkańców Gdańska • Zaplecze mieszkaniowe • Zielone płuca Śródmieścia • Zaplecze oświatowe

86


Strukturze powiązań komunikacyjnych: • Komunikacyjno-tranzytowa • Brak oferty komunikacyjnej dla mieszkańców i obszarów atrakcyjnych inwestycyjnie • Brak parkingów – polityki parkingowej dla obszaru • Tranzyt • Wąskie gardło • Wykorzystywana jako korytarz a nie cel podróży • Dobra dostępność komunikacyjna piesza(powiązana z centrum) • Utrudniona dostępność do komunikacji miejskiej • Parkingi • Rola tranzytowa (przecięcie trasy wschód-zachód) • Komunikacja wodna

9.3.2.

Określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru

Kolejnym etapem stało się określenie szczegółowych uwarunkowań rozwoju obszaru w odniesieniu do szeregu zagadnień. I tak, w gronie tych zapisów znalazły się zapisy dotyczące uwarunkowań odnoszących się do: Sytuacji przestrzennej: • Dużo terenów wodnych i pod zabudowę • Zabytkowa zabudowa, zachowana tkanka miejska • Bezpośrednie sąsiedztwo wody • Silne bariery wewnętrzne i zewnętrzne w postaci trasy W-Z i Motławy • Duża ilość terenów niezagospodarowanych • Zdegradowana przestrzeń (zarówno zabudowa jak i infrastruktura) • Braki w zabudowie • Wysoce zniszczona substancja zabytkowa (autentyczna) • Rozcięcie obszaru przez ulice Ułańska – Elbląska • Nie używana zabudowa wymagająca przekształceń • Zaostrzone wytyczne konserwatorskie • Bariery komunikacyjne • Niska jakość przestrzeni publicznych (i całego zasobu dzielnicy)

87


Sytuacji społecznej: • Słaby kapitał społeczny (wykluczenie i bezrobocie) • Stereotypowa opinia o mieszkańcach • Słaba oferta edukacyjna • Napływ nowych mieszkańców (dzięki nowym inwestycjom) • Patologie • Starzejące się społeczeństwo • Patologie społeczne (Dolne Miasto, Sienna Grobla) • Niska gęstość zaludnienia (część północna) • Ograniczona oferta spędzania czasu wolnego dla dzieci i młodzieży • Silna identyfikacja z miejscem • Problemy społeczne • Wysoki odsetek osób w wieku powyżej 50 lat • Duży napływ nowych, młodych mieszkańców Sytuacji ekonomicznej: • Duże bezrobocie • Brak miejsc pracy • Brak inwestycji • Tereny inwestycyjne, które są zablokowane • Tanie mieszkania • Duże bezrobocie • Duża część mienia komunalnego • Niski status społeczny mieszkańców • Wysoki procent bezrobocia bo nie opłaca się pracować • Coraz mniej miejsc pracy w dzielnicy • Brak gastronomii Istniejących i potencjalnych konfliktów pomiędzy poszczególnymi grupami: • Konflikt pomiędzy właścicielami lokali a miastem • Mieszkańcy – deweloperzy • Konflikt mentalny (stereotypowe myślenie) • Wojna o to czym palimy w piecach • Konflikt pomiędzy mieszkańcami z pieskami i bez piesków • Konflikty pomiędzy lokalnymi grupami młodzieży • Konflikt pomiędzy mieszkańcami tkwiącymi w patologii a lokalnymi działaniami na rzecz kultury i rewitalizacji • Podział społeczności lokalnej (rejonizacja)

88


• •

Podział społeczności : Starzy vs. Młodzi Podział społeczności : pracujący vs. Niepracujący

9.3.3.

Wstępne zapisy dotyczące wizji rozwoju obszaru

Kolejnym etapem prac stało się określenie – metodą „burzy mózgów” – wstępnej wersji zapisów dotyczących rozwoju obszaru. I tak, wśród zgłoszonych w trakcie sesji plenarnej zapisów znalazły się: • Przywrócony pierwotny charakter przestrzeni publicznych • Przywrócona wysoka jakość przestrzeni miejskiej • Obszar kompleksowo zrewitalizowany • Zrehabilitowane istniejące struktury miejskie • Nowa zabudowa i uzupełnienie istniejących struktur w sposób nawiązujący do obecnego charakteru przestrzeni • Odejście od pseudohistorycznych stylizacji architektury • Porządek i estetyka przestrzeni • Wysoki poziom bezpieczeństwa obszaru • Scalenie funkcjonalne obszaru • Dzielnica muzyczno-artystyczna • Rewaloryzacja istniejących założeń i realizacja nowych kompleksów zieleni • Zielony bulwar na ul. Łąkowej • Przywrócenie tramwaju na ul. Łąkowej • Wielofunkcyjna dzielnica Polski Hak • Rozwinięta sieć usług, w tym – gastronomii • Komunikacja miejska na Polski Hak • Nowe miejsca pracy na terenach poprzemysłowych • Ochrona reliktów budownictwa przemysłowego • Polepszenie stanu środowiska • Usprawnienie systemu grzewczego dzielnicy • Połączenie Ołowianki ze Starym Miastem • Wyburzenie wieżowca przy ul. Chłodnej 1 • Przełamanie bariery przestrzennej stworzonej przez Trasę W-Z • Integracja społeczna mieszkańców • Aktywizacja społeczności lokalnej • Deptak na Długich Ogrodach • Lepsza opinia o dzielnicy • Więcej miejsc parkingowych • Wzrost poczucia związku społeczności lokalnej z dzielnicą – poczucie przynależności

89


• • • • • • • • • •

Najmodniejsza dzielnica Gdańska Dzielnica o unikatowej tożsamości Zagospodarowana przestrzeń nadwodna Nowoczesna architektura na Polskim Haku Dzielnica pływających domów Rozbudowana oferta spędzania wolnego czasu dla dzieci Lepszy stan dróg Interesująca oferta w zakresie rozrywki i spędzania wolnego czasu dla osób starszych Campus akademicki na terenach poprzemysłowych Dzielnica rozrywki na terenach poprzemysłowych

9.3.4.

Uszczegółowienie zapisów dotyczących wizji rozwoju obszaru

Sformułowane w trakcie „burzy mózgów” zapisy dotyczące wizji rozwoju danego obszaru zostały następnie uporządkowane w odniesieniu do sześciu kluczowych zagadnień: urbanistyki, gospodarki, komunikacji, społeczeństwa, architektury oraz kultury i tożsamości. I tak, w trakcie sesji warsztatowej, na bazie dyskusji w grupach określono najważniejsze zapisy dotyczące wizji rozwoju dzielnicy w odniesieniu do w/w wybranych zagadnień. Zapisy te przedstawiają się następująco: Zagadnienie: SPOŁECZNOŚĆ 1. aktywizacja zawodowa mieszkańców 2. programy dla osób wykluczonych 3. zagospodarowanie czasu wolnego dzieciom i młodzieży 4. stworzenie miejsc spotkań (biblioteka, dom kultury, kawiarnia) 5. rozwój sieci opieki społecznej i medycznej 6. programy integracyjne dla mieszkańców, użytkowników i potencjalnych użytkowników (obalanie negatywnych stereotypów) Zagadnienie: KULTURA I TOŻSAMOŚĆ 1. kontynuacja i rozwój działalności Centrum Muzyczno-Kongresowego na Ołowiance 2. Zwiększenie oddziaływania Uczelni – Akademii Muzycznej na przestrzeń 3. zachowanie klimatu dzielnicy, sprzyjającego rozwojowi sztuki alternatywnej 4. większa promocja wydarzeń typu Narracje, Feta – większy udział mieszkańców 5. Park Kultury 6. Turystyka , site-specific z zachowaniem okolicznych legend, klimatu, historii

90


Zagadnienie: PRZESTRZEŃ 1. uzupełnienie istniejącej tkanki – zagospodarowanie wolnych terenów 2. likwidacja barier komunikacyjnych 3. rewitalizacja! Już! 4. spójna polityka inwestycyjna 5. rozsądny program konserwatorski 6. podniesienie poziomu ochrony dziedzictwa, świadomości społecznej, estetyki Zagadnienie: TRANSPORT 1. Podwale Przedmiejskie – łączy a nie dzieli 2. przywrócony tramwaj oraz nowa linia do Polskiego Haka itd. 3. Parkingi podziemne pod Długimi Ogrodami 4. przejazdy dla rowerów (system wypożyczalni) 5. metro! 6. połączenia pieszo-rowerowe w poprzek rzeki Zagadnienie: GOSPODARCZE 1. zmniejszeniu udziału przemysłu na rzecz innych gałęzi gospodarki 2. zwiększenie udziału turystyki i rekreacji wodnej (hotele na Dolnym Mieście) 3. zwiększenie dostępności komunikacji publicznej i indywidualnej na Siennej Grobli)

9.3.5.

Określenie lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono możliwość lokalizacji nowych funkcji miejskich w przestrzeni danego obszaru. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • • • • •

Zdecydowanie należy lokalizować daną funkcję: 2 pkt Raczej można lokalizować daną funkcję: 1 pkt Nie mam zdania: 0 pkt Raczej nie można lokalizować danej funkcji: -1 pkt Zdecydowanie nie można lokalizować danej funkcji -2 pkt

Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej:

91


Wyróżnione obszary

16. Rejon dawnych Zakładów Mięsnych

17. Polski Hak

18. Pierzeja ul. Długie Ogrody

19. Okolice stadionu GKS Wybrzeże

20. Rejon „Blaszanki”

Handel

Gastronomia,

Biura,

Mieszkania

Przemysł,

Parkingi strategiczne

Rozrywka,

Administracja,

Składy,

Rekreacja

Firmy

centra logistyczne

Inne – jakie?

2

0

2

2

2

1

2

4

2

0

2

0

1

3

1

1

1

3

1

0

1

0

1

0

0

0

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-2

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

4

-2

4

suma

1

suma

5

suma

5

suma

8

suma

-8

suma

-8

2

0

2

1

2

2

2

4

2

0

2

0

1

3

1

2

1

2

1

0

1

0

1

1

0

1

0

1

0

0

0

0

0

1

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

3

-2

2

suma

3

suma

4

suma

6

suma

8

suma

-6

suma

-4

2

4

2

3

2

2

2

3

2

0

2

0

1

0

1

1

1

2

1

1

1

0

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

4

-2

4

suma

8

suma

7

suma

6

suma

7

suma

-8

suma

-8

2

1

2

2

2

2

2

0

2

0

2

2

1

2

1

1

1

2

1

1

1

0

1

1

0

1

0

1

0

0

0

2

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

2

-1

1

-2

0

-2

0

-2

0

-2

1

-2

2

-2

0

suma

4

suma

5

suma

6

suma

-1

suma

-6

suma

4

2

1

2

0

2

2

2

4

2

0

2

0

1

0

1

2

1

2

1

0

1

0

1

0

0

2

0

2

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

1

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

0

-2

4

-2

4

suma

1

suma

2

suma

6

suma

8

suma

-8

suma

-8

kultura

kultura

Parking podziemny

kultura

92


9.3.6.

Określenie charakteru architektonicznego nowych inwestycji w przestrzeni dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny możliwych nowych inwestycji w przestrzeni. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów możliwych przekształceń i inwestycji. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Przedstawiono przy tym możliwe sposoby ukształtowania przestrzennego poszczególnych terenów: • • •

Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze – w tym nawiązujące do struktury kwartałowej Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach

Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej:

93


Wyróżnione obszary

16. Rejon dawnych Zakładów Mięsnych

17. Polski Hak

18. Pierzeja ul. Długie Ogrody

19. Okolice stadionu GKS Wybrzeże

20. Rejon „Blaszanki”

Kwartały zabudowy nawiązujące charakterem do układu XIX-wiecznego

Wielkoskalarne założenia miejskie o uporządkowanym charakterze

Pojedyncze obiekty ulokowane na dużych działkach

1

2

1

3

1

0

0

1

0

1

0

0

-1

1

-1

0

-1

4

suma

1

suma

3

suma

-4

1

1

1

4

1

2

0

1

0

0

0

0

-1

2

-1

0

-1

2

suma

-1

suma

4

suma

0

1

4

1

0

1

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

4

-1

4

suma

4

suma

-4

suma

-4

1

1

1

3

1

2

0

1

0

1

0

0

-1

2

-1

0

-1

2

suma

-1

suma

3

suma

0

1

4

1

3

1

0

0

0

0

1

0

1

-1

0

-1

0

-1

3

suma

4

suma

3

suma

-3

94


9.3.7.

Określenie charakteru architektonicznego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter architektoniczny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

Historyzujące

Współczesne

„Designerskie”

Awangardowe

Tematyczne, narracyjne

XIII. Opływ Motławy – część wschodnia

1

1

1

2

1

2

1

1

1

3

1

0

1

3

0

1

0

1

0

1

0

0

0

1

0

0

0

0

-1

2

-1

1

-1

1

-1

3

-1

0

-1

4

-1

1

sum a

-1

sum a

1

sum a

1

sum a

-2

sum a

3

sum a

-4

sum a

2

1

4

1

2

1

1

1

1

1

1

1

0

1

1

0

0

0

2

0

0

0

0

0

1

0

0

0

1

-1

0

-1

0

-1

3

-1

3

-1

2

-1

4

-1

2

sum a

4

sum a

2

sum a

-2

sum a

-2

sum a

-1

sum a

-4

sum a

-1

1

0

1

4

1

4

1

2

1

0

1

0

1

1

0

0

0

0

0

0

0

1

0

1

0

0

0

1

-1

4

-1

0

-1

0

-1

1

-1

3

-1

4

-1

2

sum a

-4

sum a

4

sum a

4

sum a

1

sum a

-3

sum a

-4

sum a

-1

1

0

1

4

1

4

1

2

1

1

1

1

1

1

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

1

0

1

-1

4

-1

0

-1

0

-1

2

-1

3

-1

2

-1

2

sum a

-4

sum a

4

sum a

4

sum a

0

sum a

-2

sum a

-1

sum a

-1

XIV. Rejon ul. Łąkowej

XV. Bulwary Nowej Motławy

XVI. Ul. Długie Ogrody

Medialne

Zielone

95


9.3.8.

Określenie charakteru funkcjonalnego przestrzeni publicznych dzielnicy

W trakcie kolejnego etapu prac warsztatowych określono charakter funkcjonalny przestrzeni publicznych dzielnicy. Dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów przestrzeni publicznych dzielnicy. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

XIII. Opływ Motławy – część wschodnia

XIV. Rejon ul. Łąkowej

XV. Bulwary Nowej Motławy

XVI. Ul. Długie Ogrody

Przestrzeń wielofunkcyjna

Przestrzeń o dominującej funkcji usługowej

Przestrzeń o dominującej funkcji rekreacyjnej

Przestrzeń symboliczna i prestiżowa

1

0

1

0

1

4

1

0

0

0

0

0

0

0

0

2

-1

4

-1

4

-1

0

-1

2

sum a

-4

sum a

-4

sum a

4

sum a

-2

1

4

1

4

1

0

1

3

0

0

0

0

0

0

0

1

-1

0

-1

0

-1

4

-1

0

sum a

4

sum a

4

sum a

-4

sum a

3

1

2

1

2

1

4

1

2

0

0

0

1

0

0

0

1

-1

2

-1

1

-1

0

-1

1

sum a

0

sum a

1

sum a

4

sum a

1

1

4

1

3

1

0

1

3

0

0

0

1

0

1

0

0

-1

0

-1

0

-1

3

-1

1

sum a

4

sum a

3

sum a

-3

sum a

2

96


9.3.9.

Określenie charakteru działań rewitalizacyjnych w przestrzeni obszaru

Finalny etap prac warsztatowych w odniesieniu do przedmiotowego obszaru wiązał się z określeniem charakteru działań rewitalizacyjnych. Ponownie dokonano tego poprzez wypełnienie przygotowanej ankiety, przy czym posłużono się listą wypracowanych wcześniej obszarów niezbędnych do objęcia działaniami rewitalizacyjnymi. Każdy z uczestników spotkania posługiwał się przy tym następującą skalą: • wskazany charakter: 1 pkt • niepożądany charakter: -1 pkt • nie mam zdania: 0 pkt Zbiorcze wyniki ankiety przedstawiono w tabeli poniżej: Wyróżnione przestrzenie

I. Dolne Miasto

K. Rejon ul. Długie Ogrody

L. Rejon ul. Dziewanowskiego

M. Rejon ul. Głębokiej

Działania związane z ożywieniem społecznym

Działania związane z ożywieniem ekonomicznym

Działania związane z uzupełnieniami zabudowy

Działania związane z polepszeniem stanu przestrzeni wspólnych

1

4

1

4

1

4

1

4

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

sum a

4

sum a

4

sum a

4

sum a

4

1

3

1

3

1

4

1

4

0

1

0

1

0

0

0

0

-1

0

-1

0

-1

0

-1

0

sum a

3

sum a

3

sum a

4

sum a

4

1

4

1

3

1

3

1

4

0

0

0

0

0

0

0

0

-1

0

-1

1

-1

1

-1

0

sum a

4

sum a

2

sum a

2

sum a

4

1

2

1

1

1

2

1

4

0

0

0

3

0

2

0

0

-1

2

-1

0

-1

0

-1

0

sum a

0

sum a

1

sum a

2

sum a

4

97


10.

Zbiorcze przedstawienie wniosków dotyczących poszczególnych obszarów interwencji

Na bazie wyników prac warsztatowych w odniesieniu do poszczególnych obszarów Śródmieścia przygotowano zbiorcze zestawienie wytycznych dotyczących kształtowania układów przestrzeni publicznych dzielnicy, zagospodarowywania terenów wolnych lub wymagających daleko idących przekształceń funkcjonalno – przestrzennych jak i terenów wymagających podjęcia działań rewitalizacyjnych. Wyniki tych prac zaprezentowano w postaci graficznej na poniższych rycinach. I tak, w odniesieniu do układu przestrzeni publicznych zaprezentowano oczekiwany charakter funkcjonalny i architektoniczny poszczególnych elementów układu. Zgodnie z przyjętą wcześniej metodologią na rycinach zaprezentowano jedynie te elementy układy przestrzeni publicznych, które wymagają podjęcia kompleksowych działań. Pominięto na tych rysunkach natomiast elementy istniejące, dobrze wykształcone i funkcjonujące. Jednocześnie należy pamiętać iż nie we wszystkich wypadkach wyniki prac warsztatowych są jednoznaczne – co oznacza iż przyszli projektanci tych przestrzeni będą musieli podjąć wysiłek powiązania rozmaitych sposobów ich kształtowania. Podobnie, na kolejnym zestawie rycin zaprezentowano określony w trakcie sesji warsztatowych charakter funkcjonalny i architektoniczny nowego zagospodarowania terenów wolnych lub wymagających kompleksowych przekształceń. Zagospodarowanie tych terenów wiązać się będzie z wytworzeniem nowej jakości przestrzeni i wykreowaniem nowych korytarzy rozwoju urbanistycznego w obszarze Śródmieścia. Ostatnim elementem stało się określenie charakteru działań rewitalizacyjnych w odniesieniu do wyróżnionych terenów. Działanie to związane jest w mniejszym stopniu z przekształceniami przestrzennymi (jeśli już to raczej z odnową istniejących struktur), a raczej obejmuje ono zadania związane z kompleksowym ożywieniem społecznym i gospodarczym. Wszystkie te elementy składają się na kompleksową koncepcję przekształceń obszaru Śródmieścia jako przestrzeni spójnej, a jednocześnie przestrzennie zróżnicowanej, zgodnie z wnioskami wyrażanymi w trakcie prac warsztatowych.

98


Ryc. 10.1. Określenie charakteru funkcjonalnego przestrzeni publicznych wymagających przekształceń. Opr. P. Mrozek

99


Ryc. 10.2. Określenie charakteru architektonicznego przestrzeni publicznych wymagających przekształceń. Opr. P. Mrozek

100


Ryc. 10.3. Określenie charakteru funkcjonalnego terenów możliwych inwestycji lub przekształceń. Opr. P. Mrozek

101


Ryc. 10.4. Określenie charakteru architektonicznego terenów możliwych inwestycji lub przekształceń. Opr. P. Mrozek

102


Ryc. 10.5. Określenie charakteru działań rewitalizacyjnych. Opr. P. Mrozek

103


11.

Warsztatowe określenie istniejących konfliktów funkcjonalno – przestrzennych w obszarze Śródmieścia

Przedostatnim etapem prac warsztatowych stało się określenie zarówno istniejących jak i potencjalnych konfliktów funkcjonalno – przestrzennych w obszarze Śródmieścia. W trakcie prac w podgrupach zidentyfikowano najważniejsze z nich. I tak, wśród wyróżnionych zapisów znalazły się m.in.: 1.

Główne Miasto – konflikt funkcji mieszkaniowej i usługowej

2.

Główny układ komunikacyjny – konflikt pomiędzy pieszymi a zmotoryzowanymi

3.

Koncentracje nowych inwestycji mieszkaniowych – konflikt pomiędzy „starymi” a „nowymi” mieszkańcami

4.

Dolne Miasto – obawa przed eksmisją biedniejszych mieszkańców

5.

Młode Miasto – wypieranie przez nową zabudowę reliktów dawnych struktur przemysłowych

6.

Koncentracje nowych inwestycji mieszkaniowych – grodzenie przestrzeni

7.

Parkingi strategiczne – konflikt z innymi użytkownikami przestrzeni sąsiadujących

8.

Główny układ komunikacyjny – przyszłe zwężenie ulic vs. Wygoda kierowców

9.

Linia tramwajowa – zwolennicy kontra przeciwnicy

10. Kamienna Grobla – mieszkańcy kontra potencjalni turyści i restauratorzy 11. Angielska Grobla – luksusowe apartamenty i ich mieszkańcy kontra potencjalni turyści i restauratorzy 12. Długie Ogrody – dojazd do Filharmonii Bałtyckiej i parking dla autokarów a potrzeby mieszkańców 13. Kładka na Ołowiankę – żeglarze kontra piesi 14. Most w ciągu ul. Nowej Wałowej – użytkownicy kontra przyszli mieszkańcy okolicy

Zapisy te zostały następnie pogrupowane z uwagi na ich obecne bądź przyszłe występowanie, a wypracowane wnioski – zamieszczone na rycinie poniżej.

104


Ryc. 11.1. Główne obszary i pola konfliktów przestrzennych. Opr. M. Szneider

105


12.

Obecny kształt polityki planistycznej w odniesieniu do obszaru Śródmieścia Gdańska

Obecna polityka planistyczna w obszarze Śródmieścia jest dość jednoznacznie określona poprzez zapisy miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Zbiorcze przedstawienie tychże zamieszczono na poniższej rycinie.

Ryc. 12.1. Zbiorcze zestawienie obecnych zapisów planów miejscowych dla obszaru Śródmieścia Gdańska. Materiały UM Gdańsk.

106


13.

Warsztatowe określenie sugestii dotyczącej modyfikacji polityki planistycznej w obszarze śródmieścia

W trakcie ostatniej sesji warsztatowej, w oparciu o przedstawione zapisy dotyczące polityki przestrzennej oraz o zapisy z poprzednich warsztatów, określono wnioski dotyczące kierunków modyfikacji istniejącej polityki planistycznej w odniesieniu do obszaru Śródmieścia. Zapisy te określono w odniesieniu do szeregu zagadnień. Poszczególne grupy wypracowanych zapisów przedstawiają się następująco: • Objęcie zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu ul. Rajskiej • Jednoznaczne wydzielenie – jako osobnej kategorii zapisów planistycznych – przestrzeni publicznych (w odniesieniu do wszystkich planów na obszarze Śródmieścia) • Objęcie spójnym systemem przestrzeni publicznych całego obszaru Śródmieścia oraz powiązanie go z głównymi instytucjami kultury i administracji • Wprowadzenie spójnych zapisów dotyczących formy architektonicznej poszczególnych dzielnic historycznych • Wprowadzenie kodów urbanistycznych (przestrzennych i funkcjonalnych) oraz kolorystycznych dla poszczególnych obszarów • Budowa – poprzez decyzje przestrzenne – jednoznacznej tożsamości obszaru i jego poszczególnych dzielnic • Kreowanie przestrzeni półpublicznych i instytucji społecznych oraz infrastruktury społecznej dedykowanych mieszkańcom Śródmieścia • Jednoznaczne uregulowanie rodzaju funkcji możliwych do umieszczenia w parterach – „nie dla banków” • Uszczegółowienie zapisów planistycznych w południowej części Wyspy Spichrzów • Weryfikacja przebiegu linii zabudowy – konieczność dążenia do odtworzenia historycznych narysów poszczególnych kwartałów • Eliminacja funkcji przemysłowej z obszaru Polskiego Haka • Uszczegółowienie zapisów planistycznych dla przestrzeni przeznaczonych na funkcje komunikacyjne – w tym dotyczących charakteru, przekroju, wyposażenia ulic, charakteru detalu i małej architektury • Ograniczenie realizacji „zielonych” wysp centralnych oraz rezygnacja z zielonych poboczy wzdłuż ulic na rzecz bardziej miejskiego charakteru przestrzeni • Wzbogacenie zapisów dotyczących przestrzeni przeznaczonych na funkcje komunikacyjne o szczegółowe regulacje dotyczące realizacji przestrzeni publicznych o określonym, zgodnym z ustaleniami poczynionymi w trakcie warsztatów, charakterze 107


• Wprowadzenie regulacji dotyczących architektury obiektów inżynierskich – w tym mostowych • Weryfikacja planowanego układu komunikacyjnego w oparciu o pożądany a nie przewidywany rozkład ruchu, powiązana z weryfikacją polityki komunikacyjnej na szczeblu miasta i metropolii • Powiązanie przestrzenne Głównego Miasta i Starego Przedmieścia – w tym poprzez zwężenie przekroju Podwala Przedmiejskiego, przywrócenie przejść pieszych w poziomie ulicy oraz odbudowę południowej pierzei tej ulicy • Jednoznaczne określenie charakteru zagospodarowania układu plantów gdańskich (rejon Podwala Przedmiejskiego i Podwala Staromiejskiego) – w tym przemyślenie ich częściowej zabudowy • Przywrócenie otwartego charakteru przestrzeni Placu Dominikańskiego • Wprowadzenie linii tramwajowej wewnątrz obszaru ścisłego Śródmieścia, w tym w szczególności w układzie ul. Szerokiej i Grobli oraz powiązanie Głównego Miasta i Młodego Miasta, przywrócenie (lub wprowadzenie) komunikacji szynowej (tramwajowej) w ciągach ul. Toruńskiej, Łąkowej i Chmielnej • Rozwój systemu tras rowerowych • Wycofanie się z planów realizacji założeń parkingowych w rejonie Bramy Oliwskiej – pozostawienie terenu jako miejsca imprez masowych • Realizacja kompleksów parkingowych o charakterze strategicznym na obrzeżach dzielnicy i powiązanie ich z rozbudowanymi układami transportu publicznego • Utrzymanie zielonego charakteru ul. 3 maja, wprowadzenie ww. układów komunikacji tranzytowej pod ziemię • Ograniczenie wysokościowe i kubaturowe nowej zabudowy – zakaz realizacji przeskalowanych obiektów i zespołów • Weryfikacja struktury przestrzennej Młodego Miasta – wprowadzenie struktury o charakterze drobniejszym, bazującej na „małych kwartałach” miejskich a nie na obiektach i założeniach wielkoprzestrzennych • Utworzenie na terenie Młodego Miasta przestrzeni zieleni oraz wydzielenie w jego obszarze przestrzeni przeznaczonych na Muzeum Sztuki Współczesnej i ew. na potrzeby innych działań artystycznych • Weryfikacja przebiegu układu wodnego Śródmieścia • Ukształtowany spójny system przestrzeni publicznych o charakterze nadwodnym, wykorzystujący kompleksowo odbudowane i wybudowane nabrzeża Motławy • Układ komunikacji wodnej jako element uzupełniający systemu komunikacji publicznej – pełne powiązanie • Wykształcenie kluczowej dla dzielnicy Długie Ogrody przestrzeni zieleni w rejonie dawnego Pałacu Mniszchów • Rekompozycja przestrzeni modernistycznych osiedli mieszkaniowych 108


• Wprowadzenie regulacji dotyczących współpracy urbanistów, architektów i architektów krajobrazu przy planowaniu poszczególnych fragmentów przestrzeni • Wyprzedzające realizowanie pełnej infrastruktury technicznej w odniesieniu do obszarów przekształceń i inwestycji • Wprowadzenie instrumentów zarządzania rozwojem przestrzennym przyczyniających się do zobligowania właścicieli do realizacji określonych form zagospodarowania terenu Zagadnienia te mają różnorodny charakter, odnoszą się one także zarówno do obszaru całego Śródmieścia jak i poszczególnych jego części. Wymagają także przedyskutowania na forach profesjonalnych oraz dalszych uszczegółowień, w tym – przymiarek projektowych dla poszczególnych obszarów.

109


14.

Podsumowanie – społeczna koncepcja przekształceń obszaru Śródmieścia Gdańska

Niniejszy raport stanowi pierwszą próbę określenia założeń kompleksowej strategii przekształceń obszaru Śródmieścia Gdańska. Zawarte w nim wyniki prac warsztatowych – w tym odnoszące się do kształtu i charakteru przestrzeni publicznych, przestrzeni nowych inwestycji oraz obszarów rewitalizacji – stanowią wytyczną dla dalszych prac planistycznych. Próbą przedstawienia kierunku tychże jest zawarta poniżej synteza prac – w postaci ogólnej koncepcji przekształceń obszaru Śródmieścia Gdańska. Koncepcja ta została opracowana na bazie wyników prac warsztatowych i stanowi ich spójne podsumowanie. Zawarto w niej zarówno wytyczne dotyczące kształtowania układów ulicznych i przestrzeni publicznych jak i dotyczące sposobu ukształtowania poszczególnych dzielnic Śródmieścia. Ważnym elementem stało się przy tym określenie zarówno docelowego układu funkcjonalnego obszaru jak i form zagospodarowania przestrzeni oraz charakteru niezbędnych do podjęcia działań rewitalizacyjnych. Tym samym nie jest to koncepcja urbanistyczna w sensie jedynie przestrzennym – obejmuje ona także elementy istotne z uwagi na sposób realizacji proponowanych rozwiązań. Istotnym elementem nowości – w odniesieniu do dotychczas funkcjonujących dokumentów planistycznych – jest zarysowanie w koncepcji w/w spójnego układu przestrzeni publicznych. Obejmować on powinien szereg różnorodnych elementów, przy czym funkcje i charakter tychże były szeroko dyskutowane w trakcie kolejnych warsztatów. Z kolei jeśli chodzi o układ drogowy to w koncepcji nie przedstawiono zasadniczo nowych rozwiązań – jedynie powiązano go w większym stopniu z przestrzeniami publicznymi oraz przylegającymi obszarami. Wszystkie te działania miały na celu powiązanie ze sobą poszczególnych dzielnic i obszarów śródmieścia i wytworzenie spójnej, choć różnorodnej całości funkcjonalno – przestrzennej. I tak, przykładowo, w przedstawionej koncepcji Młode Miasto jest ściśle powiązane z resztą Śródmieścia za pomocą wszystkich w/w sposobów. Poniższy rysunek nie zawiera wielu szczegółów, które były dyskutowane w trakcie kolejnych spotkań warsztatowych. Dlatego też traktować go należy jako swoisty zwornik wielu podjętych wcześniej decyzji. Przy chęci wykorzystania tego materiału do prac planistycznych koniecznym jest więc także odniesienie się do w/w wcześniejszych prac, zawartych na poprzednich stronach niniejszego raportu.

110


Ryc. 14.1. Społeczna koncepcja przekształceń obszaru Śródmieścia Gdańska. Opr. P. Mrozek

111


Należy mieć nadzieję iż władze Gdańska – po przeanalizowaniu wniosków wypracowanych w trakcie trwających ponad rok prac eksperckich i warsztatowych – zdecydują się na weryfikację polityki planistycznej w odniesieniu do przedmiotowej dzielnicy, a co za tym idzie – na zbudowanie kompleksowej polityki jej rozwoju, w tym z wykorzystaniem przedstawionych powyżej założeń.

112


Aneks 1 Zbiorcza lista uczestników spotkań warsztatowych Alaburda Oskar Alkiewicz Olaf Ałunowski Daniel Antosz-Kowalska Julia Asspes Anna Baranowska Alicja Barański Marek Branowska Alicja Buach Marek Cebulska Małgorzata Charkiewicz Jakub Chmielewski Wojciech Chyrek Tomasz Czaja Dariusz Czarnecki Sławomir Decaire Melissa Dębiec Andrzej Drewing Marzena Dybicki Andrzej Dziedzic Wojciech Elert Jan Falkowska Dominika Figel Jakub Gadzinowska Anna Gaurycza Michał Gdowska Anna Gdwska Anna Genowska Elwira Gerszewski Maciej Gibczyńska Marta Górecka Estera Górski Jacek Grzędziński Rafał Grzęzicki Rafał Hoppe Mateusz Huszcza Emilia Jakuć Łukasz Jałoszyński Krzysztof Jarniewski Przemysław Kaźmierczak Julian Kiełbińska Katarzyna

Kilanowska Aneta Komierowska-Dębiec Dorota Kondracki Paweł Koprowski Krzysztof Kozyra Tomasz Krośnicka Karolina Kubik Katarzyna Kuchrczyk Dorota Kuczumow Maciej Kuoblach Małgorzata Kutnow Agnieszka Ladziński Aleksander Lebiedziński Sebastian Logemann Daniel Maciasz Krzysztof Matyjaszczyk Beata Matyjaszczyk Hanna Mazanowicz-Keinze Katarzna Mazur Maciej Michałek Dorota Michel Stainsław Mikołajczyk Agata Milewska Hanna Mokwiński Wojciech Mrozek Agnieszka Mrozek Paweł Murawski Piotr Myszkiewicz Krzysztof Naga Mateusz Nawrot Ryszard Niesiołowska Agata Niewczas Paweł Obracht-Prondzyńska Hanna Oczoł Przemysław Opoczyński Jakub Orłowski Aleksander Ostrowska Natalia Ostrowski Damian Paczos Jarosław Papiński Tomasz Pasta Piotr

113


Pawlikowska Ada Pawlikowska Paula Perchuć Maria Perz Bartłomiej Piaszczyńska Olga Pieczulska Katarzyna Piotrowska Barbara Piotrowska Iwona Piotrowski Radosław Pióra Katarzyna Pochwatka Karolina Podlewski Wojciech Polakiewicz Małgorzata Popieralski Adam Popowicz Andrzej Ptak Tomasz Puciłowska Paulina Pujdak Alicja Pytlak Katarzyna Ratajska Marlena Rembowska Marta Rościszewska Monika Salubowska-Handall Natalia Sawicka Elżbieta Serafin Monika Sikora Michał Sitkowska Izabela Słodkowski Dariusz Sobczyk Grzegorz

Spieglanin Adam Spieglanin Ewa Spieglanin Karol Spieglanin Wiesława Starzyk Katarzyna Strąk Tomasz Suchanek Maciej Szadokierska Marta Szneider Marcin Szota Joanna Szulc Ewelina Szymański Michał Szyszlak Marcin Ślefarska Kamila Śmigielski Marek Tomaszowska Barbara Tynek Michał Waligórska Dorota Wasilewska Joanna Wiklent Grażyna' Wintorowicz Igor Wiszniewska Joanna Witczak Grzegorz Wittner Bartosz Woroniecka Elżbieta Załuska Dorota Zawistowska Katarzyna Ziniewicz Hubert

114


Aneks 2 Lista członków Forum Rozwoju Aglomeracji Gdańskiej zaangażowanych w prace eksperckie oraz przygotowanie i przeprowadzenie warsztatów Adam Popieralski Maciej Suchanek Marcin Szneider Ewelina Szulc Marta Gibczyńska Julia Antosz - Kowalska Jarosław Paczos Paweł Mrozek Jakub Opoczyński Dariusz Czaja Krzysztof Koprowski Krzysztof Maciasz Marcin Szyszlak Aleksander Ladziński Michał Szymański Karol Spieglanin

115


centrum-reaktywacja-raport-merytoryczny