Page 1

вторник. 10 јули 2012 втo. max. 380 C min. 190 C

сре. max. 380 C min. 190 C

чет. max. 370 C min. 180 C

МБИ 10

1.857,45

-0,94%

Извор: Македонска Берза

МБИД 1.804,13

0,00%

ОМБ

118,86

-0,01%

ЕМУ

61,66

САД

$

49,09

Курсна листа на Народна банка на Македонија

ПоПоСКИ Со СтАРо-НоВИ ИНИцИјАтИВИ Ќе Нè ЗБлИжуВА Со ГРцИјА! }7

Вељаноски и опозицијата се обвинуваа кој не го Зошто земјоделците почитува Законот за тешко стигнуваат до Собрание }7 парите од ИПАРД }8-9

Граѓаните не штедат на разубавување }10

Ќе почнат ли конечно инвестициите во железницата? }4-5 www.kapital.mk

...само идејата е капитал, с$ друго е пари...

50%

член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP

Афера „Франк“ го тресе Балканот }13

е ж о М о К А К ? И С А П С е С ДА фото: Филип Поповски

број 564 | година 3 | цена 20 ден. | тел. 3 298 110 | факс. 3 298 111

Ќе ПАДНе ПоБАРуВАчКАтА Во МетАлуРГИјАтА!

стр.

2-3

В.Британија

£


КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

ИЗЈАВА НА ДЕНОТ

> коментар > анализа > победник и губитник > бројка > лидери > не им беше денот

www.kapital.mk

МИшЕл БАРНИЕ

еврокомесар за финансии

вторник 10/07/2012

КОМЕНТАР

Спасијка Јованова jovanova@kapital.com.mk

Веќе нема време за губење

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Вељко Влаховиќ бр 11, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.commk

foto: FILIP POPOVSKI

З

ошто министерот за транспорт, Миле Јанакиески, треба да го исполни ветувањето за изградба на пруга до Бугарија? Затоа што оваа инвестиција, вредна повеќе од 500 милиони евра, по принципот на мултипликација ќе заживее и ќе издигне уште неколку други бизниси – градежништво, индустрија за градежни материјали, транспорт, логистика... Владата може да биде искрена или неискрена во ветувањата за капитални проекти. Но, треба да знае дека тие се клучот за избавување на земјата од кризата и за македонската економија да доживее подем. И затоа секој негативен резултат кај ветувањата значи економски пад. Е, сега да видиме што е тоа што треба да се изгради? Ќе почнеме од последниот проект што го најави министерот Јанакиески – пруга кон Бугарија, која треба да го отвори извозот и по Коридорот 8 кон источните земји. Финансиската криза на Западот и падот на побарувачката во ЕУ покажа колку е важно за македонскиот извоз да има алтернативни пазари на Исток. Коридорот 8 мора да продолжи и кон Запад, односно кон Албанија, и со крак кон Косово. Ако Македонија набрзо не се свести колку се значајни овие пазари за македонската економија, ќе биде исклучена од игра, а во игра ќе останат Грција, Црна Гора, па и Србија. За македонските производи на албанскиот и на косовскиот пазар ќе нема место. На тоа бизнисмените од Комората на Северозападна Македонија веќе предупредија и затоа итно бараат изградба на патишта во Западна Македонија. Коридорот 10, посебно железничкиот дел, е заборавен од државата. Затоа железницата с$ помалку е во функција на бизнисот и на извозот и ја урива конкурентноста на македонските производи. Модернизацијата на пругите и на возовите мора да биде приоритет. И секако да не ја заборавиме енергетиката, која станува неподнослив трошок за компаниите затоа што ја има с$ помалку од домашно производство и е с$ поскапа. Тука чекаат на хартија многу проекти – хидроцентрали, гасоводна мрежа, нафтоводот АМБО, но, за жал, од нив с$ уште нема ништо. Јанакиески си зададе рок за пругата кон Бугарија до 2020 година. Прв впечаток е дека тоа е многу далеку. Не, 2020 година е утре и ако веднаш не почнат да се градат повеќето капитални проекти, се разбира со кредити, ќе бидат само уште едно ветување.

Манипулациите со каматите од страна на банките треба да се третира како кривично дело. Станува збор за сериозна повреда на правилата на финансискиот пазар. Со новите мерки треба да бидат опфатени и бонусите на банкарите, кои во иднина не би требало да бидат повисоки од нивната просечна годишна плата.

2 НАВИГАТОР

WWW.KAPITAL.MK

ТВ Клан најави отворање телевизиска станица во Македонија

> БРОЈКА

2,1%

биле повисоки трошоците за живот во јуни годинава во споредба со истиот месец лани, објави Државниот завод за статистика. Најголем придонес во зголемувањето на инфлацијата има порастот на цените на транспортот и тоа за 7%, како и цените за домување, вода, електирчна енергија кои во јуни се зголемиле за 6,5%. Намалување на цените има во секторите Комуникации и Рекреации и култура.

Н

ајголемата приватна телевизиска станица во Албанија ТВ Клан, најави отворање телевизиска станица и во Македонија. Претседателот на Управниот борд на ТВ Клан, Александар Франгај, во емисија на ТВ Клан, изјави дека се преземаат активности за да стартува и ТВ Клан – Македонија. „По стартот на ТВ Клан Косово сега е редот да профункционира и ТВ Клан – Македонија“, нагласи Франгај. „Наш објектив е во текот на оваа година ТВ Клан да се прошири и во Македонија“, додаде Франагај, објаснувајќи дека претходно треба да завршат одредени процедури. „Сите анкети покажуваат дека ТВ Клан е една од најгледаните ТВ-станици во Албанија и регионот“, изјави Франгај. Пред една година ТВ Клан, почна да емитува програма во Косово преку каналот ТВ Клан – Косово.

50% ќе падне побарувачката во металургијата! Како може да се спаси? Состојбите во металуршкиот сектор, кој е еден од клучните за македонската економија, дополнително ќе се влошуваат. Според проценките на металурзите, намалувањето на побарувачката за нивните производи до крајот на годината може да достигне и 50%. Тоа ќе значи ново намалување на производството, кое е веќе нерентабилно и непродуктивно, и отпуштање работници Петре Димитров

П

dimitrov@kapital.com.mk

роизводството на основните метали во првите пет месеци од годинава бележи пад од 8,6%, споредено со истиот период лани. Во април е забележено рекордно намалување на производството од 19%, а надолната тенденција продолжува и во мај со пад од 11,5%. Од здружението на металопроизводителите при Стопанската комора на Македонија (СКМ) велат дека падот е резултат на должничката криза во Европа и на падот на странската

побарувачка, која е во директна корелација со обемот на инвестициски активности на глобално ниво. „Намалените активности на светско ниво условија берзанските цени на фероникелот, челичните производи и на феросиликоманганот во првите пет месеци од годинава да се намалат за 15%-20%“, велат од Комората. Според металуршките компании, состојбите во овој сектор, кој е еден од клучните за македонската економија, дополнително ќе се влошуваат. Според нивните проценки,

намалувањето на побарувачката за нивните производи до крајот на годината може да достигне и 50%. Тоа ќе значи ново намалување на производството, кое е веќе нерентабилно и непродуктивно, и отпуштање работници. „Побарувачката континуирано опаѓа, а очекувањата се таа дополнително да се намали за 10%-15%. Ако лошиот тренд продолжи, нормално е да очекува и намалување на бројот на вработените“, вели Никола Ризов, директор во кавадаречки Фени. Слични предвидувања има и Васил Скендеровски, директор во Југохром фероалиос. „Ние моментално работиме со 85% од капацитетите и имаме околу 900 вработени. Евентуалното намалување на производството

РЕГИОНАЛНИ ПАРТНЕРИ НА КАПИТАЛ

Првиот број на дневниот весник Капитал се појави на 17 март 2010 телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 e-mail: kontakt@kapital.com.mk Издава: KAPITAL MEDIA GROUP доо Скопје, компанијата е формирана во 1999 година, кога е издаден првиот број на магазинот Капитал ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, 1000 Скопје, п.фах: 503, Република Македонија

ПРЕТПЛАТА НА ДНЕВНИОТ ВЕСНИК КАПИТАЛ И НА МАГАЗИНОТ КАПИТАЛ Сања Савовска: ++ 389 2 3298 110/ лок:104 pretplata@kapital.com.mk

ДИРЕКТОР И ГЛАВЕН УРЕДНИК: Љупчо Зиков

РЕКЛАМА И ОГЛАСИ: Александра Стојменова: ++389 2 3298 110/ лок:103; marketing@kapital.com.mk; aleksandra@kapital.com.mk

ИЗВРШЕН ДИРЕКТОР (МАРКЕТИНГ И ФИНАНСИИ) Гордана Михајловска ГРАФИЧКИ И ИТ ДИРЕКТОР Николај Томашевски OFFICE MANAGER И ФИНАНСИИ Александра Николова: ++389 2 3298 110/ лок:101 nikolova@kapital.com.mk

СПЕЦИЈАЛНИ ПРИЛОЗИ: Гордана Михајловска ++389 2 3298 110/ лок:202; prilozi@kapital.com.mk

ОДГОВОРЕН УРЕДНИК Спасијка Јованова

ОВЛАСТЕН ПРАВЕН ЗАСТАПНИК: “Адвокатско друштво ДЕ ЛЕГЕ”

ПОМОШНИЦИ НА ОДГОВОРНИОТ УРЕДНИК Катерина Синадиновска (политика) Катерина Попоска (економија)

Печати: Графички Центар Скопје Според мислењето на Министерството за култура за дневниот весник “Капитал” се плаќа повластена даночна стапка. Текстовите и фотографиите не се враќаат. Сите објавени текстови, фотографии и друга графичка опрема се авторски заштитетни и можат да бидат преобјавени, или на друг начин користени само со дозвола на издавачот. Даночен број: МК 4030999366644; Жиро сметки: Еуростандард банка: 370011100019555

УРЕДНИЦИ Александар Јанев, Петре Димитров Александра Спасевска ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА СПЕЦИЈАЛНИ ДОДАТОЦИ Верица Јорданова ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА WWW.KAPITAL.MK Александар Јанчески


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

3 > БРОЈКА

50,9%

НлБ Тутунска банка прогласена за најдобра во 2012 од Euromoney

Н

повисоки се цените на железничкиот транспорт во јуни годинава споредено со истиот месец лани. Податоците на Државниот завод за статистика покажуваат дека во овој сектор е евидентиран најголем раст на цените на годишно ниво. Од јавното претпријатие Македонски железници - Транспорт коментираат дека зголемувањето на цените на транспортот се должи на порастот на цените на горивата.

а свечената церемонија којашто се одржа на 5 jули во Лондон, угледниот финансиски магазин Euromoney ги додели глобалните и регионалните награди за најдобрите во банкарството во 2012 година. За најдобра банка во Македонија за 2012 година е прогласена НЛБ Тутунска банка. Од банката коментираат дека наградата за најдобрите во банкарството се базира на постигнати извонредни финансиски резултати, највисок квалитет на продуктите и услугите на банката, иновативност во работењето и лидерство во банкарскиот сектор во 2011 година. „Со успешните резултати кои ги остварува во континуитет, НЛБ Тутунска банка продолжува да биде меѓу најстабилните банки во Македонија и банка со многу меѓународни признанија“, изјавија од НЛБ Тутунска банка.

> БРОЈКА

0,9%

пораснал откупот и продажбата на земјоделски производи во мај, споредено со истиот месец лани, објави Државниот завод за статистика. Во мај откупени се земјоделски производи во вредност од 699 милиони денари, при што вредноста на откупени земјоделски производи од индивидуални земјоделци е намалена за 1,3%, додека продажбата од сопственото производство на претпријатијата е зголемена за 2,3%. Зголемување на вкупниот откуп и продажбата е забележано кај жита, овошје, добиток, млеко и млечни производи, а опаѓање на вредноста на вкупниот откуп и продажбата е забележано кај индустриските, градинарските и фуражните растенија, алкохолните пијалаци, живината и јајцата и рибата.

лидери

победник и губитник ПОБЕДНИК

+

АНДОНИС САМАРАС

П

арламентот на Грција & изгласа доверба на новата грчка Влада предводена од Самарас, за која сите 179 пратеници гласаа од партиите од владејачката коалиција

ВлАДИМИР ПЕшЕВСКИ

вицепремиер за економски прашања

Ефектите од европската криза кои се прелеваат во сите сектори на домашната економија е невозможно целосно да се спречат. Сметам дека неуставно е тоа што го бараат металуршките компании да плаќаат повластена цена на електрична енергија или да бараат промена на мрежните правилници, затоа што тие се во надлежност на Регулаторна комисија за енергетика, која е независно тело. Инаку со поволните кредити од ЕИБ, со докапитализација на МБПР, Владата прави с$ за да ги амортизира последиците од кризата.

што бараат металурзите? X Субвенционирана струја; X 30% од 100-те милиони евра кредити од ЕИБ да одат за нив; X Одлагање на имплементацијата на еколошките стандарди; X Одлагање на новите мрежни правила и часовно балансирање при купување струја; X редовен поврат на ДДВ. и нарачките автоматски ќе значи и отпуштање работници“, вели Скендеровски. Ништо подобро не е и во Арчелор Митал. „Ситуацијата е лоша. Трошоците за струја и транспорт континуирано драстично ни растат, а цените на нашите производи и побарувачката паѓаат. Владата мора да најде начин да ни помогне да се справиме со ситуацијата“, вели Валид Рану, финансиски директор во Арчелор Митал.

Од Владата се бараат субвенции за струја и поврат на ДДВ

Еден од најголемите трошоци на индустријата со метали е електричната енергија. Токму на тој трошок, кој изминативе две години во неколку наврати доби повисока цена, а веќе има најава за ново покачување, ќе биде ставен

8,6 20%

е намалено производството на основни метали во првите пет месеци годинава

МЕР ГОГЕАН-КВИН

Е

врокомесарката за наука обезбеди 8,1 милијарда евра за проекти и идеи што ќе ја зголемат конкурентноста во Европа и ќе обезбедат раст и нови работни места

11%

не им беше денот

е учеството на црната и обоената металургија во додадената вредност на вкупната индустрија

35% 7,53% 14,9%

се намалија цените на фероникелот, челичните производи и на феросиликоманганот во првите пет месеци годинава

е учеството на металите во извозот

од БДП отпаѓа на црната и обоената металургија

е учеството на вработените од индустријата со метали во вкупниот број вработени во земјава

фокусот на средбата со владините претставници, која металурзите ќе ја имаат идната недела. Металурзите и претставниците на СКМ од Владата ќе бараат субенционирана струја, но и одлагање или поништување на новите мрежни правила и часовното балансирање при купување струја. „Новото балансирање ќе биде часовно, а сега е неделно. Измените ќе ни донесат 10-12 милиони доплнителни трошоци“, објаснува Ризов. Од Комората велат дека на средбата со владините претставници ќе

побараат и 30% од 100-те милиони евра кредити од Европската инвестициска банка (ЕИБ) да одат за металуршката индустрија. „Ќе побараме и одлагање на имплементацијата за еколошките стандарди, односно на интегрираната еколошка дозвола, што е милионски трошок, кој треба да биде спроведен до 2015 година“, вели Скендеровски. Освен овие барања, металурзите со владините претставници ќе разговараат и за повратот на ДДВ, кој во овој сектор доцнел повеќе од 3-4 месеци.

ЖЕљКО РОхАТИНСКИ

З

аминувањето од гувернерската функција во Хрватската народна банка е проследено со силни обвинувања дека тој дозволил проблемот кредитите во франци да ескалира

Роџер Федерер се врати на тронот. По седмиот триумф на „неофицијалното Светско првенство во тенис“ во Вимблдон, Швајцарецот се врати и на врвот на листата на најдобри тенисери во светот. Последен пат на врвот на листата беше во јуни 2010 година кога беше РОЖЕ сменет од Рафаел Надал. ФЕДЕРЕР Федерер од првото место го поттисна Новак Ѓоковиќ, кој светски рекет беше една година и една недела. Предноста на врвот која Федерер ја има во однос на Ѓоковиќ изнесува само 75 бодови. Со тоа тој се израмни со Пит Сампрас по бројот на недели на првото место (286), а веќе во следниот понеделник тој ќе го сруши рекордот. Следната шанса за да го симнат од тронот, Новак Ѓоковиќ и Рафаел Надал ќе ја имаат дури по Олимписките игри. Швајцарецот с$ уште не се предава и со 30 години и 335 дена е вториот најстар тенисер кој се нашол на лидерската позиција. Најстар тенисер на врвот на АТП листата беше Андре Агаси со 33 години и 131 ден.

_

ГуБИТНИК Пропуштањето на историската шанса на македонската машка кошаркарска репрезентација за пласман на Олимписките игри немаше толку да боли ако причините за неуспехот можевме да ги бараме само на другата страна – Доминиканската Република. Но, по поразот на МАРЈАН Доминиканците од лАЗОВСКИ репрезентацијата на Нигерија станува уште појасно дека во четвртфиналниот натпревар ние не бевме на нивото на очекувањата што се наметнаа како остварливи по игрите на репрезентацијата прикажани на Европското првенство во Литванија. Од оние кои беа на теренот, најповикан на одговорност е секако селекторот Марјан Лазовски, кој не само што немаше стратегија како да сочува цели 20 коша предност остварена во првата четвртина, туку дозволи Доминиканците да н$ победат со 10 коша разлика, што значи пресврт од 30 разлика во полза на нашиот противник.

мисла на денот

ЖАН-КлОД ЈуНКЕР

Ш

ефот на Еврогрупата е уморен, а с$ уште не решил ни мал дел од проблемите на еврозоната, кои се чини се ближат до ескалација оваа есен

ВеруВаме Во индиВидуална иницијатиВа, лична одгоВорност, слобода, мала Влада, устаВот. оВие принципи се клучни за успешна економија, Водечка Во сВетот.

Мит Ромни кандидат за претседател на САД


КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

4

WWW.KAPITAL.MK

навигатор график на денот...

акции Со наЈголеМ ценовен раСт во Јуни

фото на денот... (во денари)

Извор: Македонска берза

Просечна цена (мај) Просечна цена (јуни) % на промена

2,200 РЖ Институт 415 Реплек 36,500 Македонијатурист 2,753.00 ЗК Пелагонија

Н

2,400 440 37,500 2,760

9.09% 6.02% 2.74% 0.25%

ајголем пораст на цената во минатиот месеци имаше акцијата на земјоделскиот комбинат Пелагонија од Битола, со просечен месечен раст од 9,09%. Друштво во групата со најголем ценовен раст & правеа акциите на РЖ Институт, на фармацевтската компанија Реплек и на хотелската групација Македонијатурист.

светот низ медиумите... Капитал

Софискиот весник пишува за 175 милиони евра вредната продажба на караџолово, најголемиот соларен парк за производство на електрична енергија во Бугарија. американските сопственици ненадејно по неколкугодишна експлатација решија да го продадат на конкуренцијата од азија.

В

о низата проекти за ревитализација на Старата скопска чаршија е и изложбата на ракотворби во црквата „Св. Спас“ и базарот во Капан ан под заедничко име „Вредни раце чуда чинат“, каде што занаетчиите ќе ги претстават своите креативни изработки. На отворањето вчера присуствуваше и министерката за култура Канческа-Милевска.

Ќе почнат ли конечн инвестициите во же

lll

The Times

„олег дерипаска е моќен член на подземјето и никогаш ги нема прекинато врските со безбедносните служби“. ова лондонскиот весник го пренесува за алуминиумскиот тајкун од судењето во германија каде што узбекистанскиот бизнисмен Хајдаров бомбастично нападна врз еден од најбогатите луѓе на светот.

lll

Time

Социјалната заштита на обама никако да го дочека светлото на денот. една од најдискутираните теми во американската политичка историја само делумно помина низ административните процедури. Магазинот најавува дека борбата не е завршена и дека републиканците многу тешко ќе му дозволат на Барак обама лесно да профитира од крајно популистичката мерка.

lll

Ambito Financiero

Според бизнис-весникот од Буенос аирес, германија си игра со оган поради прагматичниот и принципиелен пристап на ангела Меркел кон должничката криза во Шпанија. Според аргентинските економски експерти, Шпанија и грција при евентуално пропаѓање може да направат многу поголема штета од досега предвидената.

lll

За нови железнички пруги, кои ќе н$ поврзат со Албанија и со Бугарија и кои ќе отворат нови алтернативи за извозниците, ќе почекаме барем до 2020 година. Министерот Јанакиески вети дека првата фаза започнува догодина. Ќе има ли пари за овие капитални проекти? Соња Јованова- наумовска

www.kapital.mk 1 2 3 4

НАЈЧИТАНО НА WEB... Парадоксите на пазарот на труд Јавната администрација безбедна во консензусот меѓу власта и опозицијата! 50% ќе падне побарувачката во металургијата! Како може да се спаси? Сосиетe Женерал анализира дали да се повлече од Грција

В

s.jovanova@kapital.com.mk

ладата најави почеток на реализацијата на железничкиот дел од Коридорот 8. Во септември ќе се избира градежна фирма, а во февруари треба да почне изградбата на делницата Куманово-Бељаковце долга 29 километри. Министерот за транспорт и врски, Миле Јанакиески, веќе најави дека преговара со Европската банка за обнова и развој за обезбедување кредит од 46,4 милиони евра. Доколку с$ тече по предвиденото,

делницата треба да биде изградена најдоцна за четири години. Потоа треба да се бара нов кредит од Европската инвестициска банка во износ од 145 милиони евра за изградба на делницата од Бељаковце до Крива Паланка, додека за третата и последна делница од железницата кон Бугарија, која се протега од Крива Паланка до Деве Баир, Министерството за транспорт и врски веќе поднело барање до ИПА за обезбедување дел од средствата потребни за изработка на основните средства. „Според планираната динамика, градбата на

Ќе се ревитализира и коридорот 10

И

дната година ќе започне ревитализацијата на железничката пруга Битола-Кременица во должина од 16 километри, најави министерот за транспорт и врски Миле Јанакиески. Целиот проект ќе чини 9 милиони евра, а ќе се реализира за две години. Според министерот, ревитализацијата на пругата ќе има огромно значење за развој на Пелагонискиот регион и трговските релации со Грција. Ревитализација е најавена и за делницата Куманово-Дељардовци во должина од 14 километри и за Драчево-Велес во должина од 33 километри. делницата од Бељаковце до Крива Паланка би започнала најдоцна во 2015 година, а би завршила во 2020 година. Во однос на делот од Крива Паланка до Деве Баир, кој е најтежок и најскап, поднесовме барање до ИПА за обезбедување

два милиони евра за изработка на основните проекти. Се проценува дека оваа делница ќе чини 332 милиони евра, кои треба да се обезбедат од ИПА, Европската банка за обнова и развој и од Европската инвестициска банка“, вели


МБИ10

3.000

WWW.KAPITAL.MK

2.800 2.600

60 Секунди Брифинг

2.400

проценки...

3 факти за...

56,55%

е учеството на домашните субјекти на куповната страна во вкупниот промет на Македонската берза, што ги прави доминантни играчи

43,33% 46,31%

од домашните купувачи на Берзата во минатиот месец биле правни лица, додека кај продажбата односот со физичките лице е поизедначен

е учеството на странските лица кај продажбата, при што доминираат правните лица

МариЈанЧо николов

пратеник

неликвидноста целосно ќе го колабира стопанството

Н

еликвидноста целосно ке го колабира стопанството, а рецесијата ќе се продлабочи и ќе добие загрижувачки размери, доколку Владата не преземе чекори да го реши овој проблем, предупреди опозицијата. „Владата веднаш да го објави долгот на државата и сите државни институции кон приватниот сектор по основ на поврат на ДДВ и неисплатени обврски кон компаниите, итно да ги сопре сите непродуктивни трошоци за реклами, споменици и фасади, а со заштедените средства да почне да ги исплаќа сите долгови кон стопанството, и да почне да издава гаранции за долговите кон стопанството, со кои компаниите ќе можат полесно и поевтино да се задолжуваат кај банките“, изјави Маријанчо Николов од СДСМ.

но елезницата? Железнички коридор 8 Куманово-Бељаковце Бељаковце-Крива Паланка Крива Паланка- Деве Баир Кичево-Струга Струга-граница со Албанија

километри 29 37,5 21,5 54 12

2,5

милиони евра веќе се одобрени од инструментот WBIF за избор на консултанти кои ќе вршат надзор на делницата Куманово-Бељаковце

523,4

милиони евра е предвидено да чини изградбата на железничкиот Коридор 8 кон Бугарија Јанакиески. Тој тврди дека изградбата на оваа делница се планира да започне во 2017 година, а да заврши во рок од пет години. Инвестициите во железницата се од клучно значење затоа што Македонија може да ја искористи предноста поради близината до пристаништата во двете соседни земји, Бугарија и Албанија, што е од круцијална важност за домашното стопанство, особено за извозните компании, кои с$ уште се врзани единствено за Солунското пристаниште. Тоа поради економските проблеми во Грција, особено минатата година, честопати беше затворено. Македонија има изградено само 154 километри од железничката пруга од Коридорот 8, што е половина од вкупната должина. Иако во речиси сите досегашни буџети се одвојуваат пари за доизградба на пругата од Коридорот 8, се изработуваа само проектните документации. Така остана и западниот дел од Паневропскиот Коридор 8, односно делницата Кичево-Лин. Од 2009 година до лани, со пари од Буџетот се изработуваа единствено физибилити студии, но воопшто нема проекција колку би чинела финалната реализација на пругата. Владата тврди дека се побарани

милиони евра 46,4 145 332 ? ?

топ веСти...

кредит ЕБОР ЕИБ ИПА+ЕБОР+ЕИБ ? ?

пет милиони евра кредит за изработка на главен проект, кој треба да се изработува минимум две години. Изградбата на делницата од Кичево до Албанија е во должина од 66 километри и доколку се реализира, ќе значи брзо железничко поврзување на Црното со Јадранското Море, делница што е особено значајна за трговската размена меѓу Македонија, Албанија и Бугарија.

112

лица се вработиле досега преку проектот за самовработување на Владата оваа година. За неколку дена ќе биде распишан нов оглас за проекти за самовработување на 550 лица, а во септември пак ќе биде распишан трет оглас.

Е

вропската комисија оценува дека од почетокот на годината дошло до подзапирање на економиите во Западен Балкан, така што во Хрватска, Македонија и во Србија е забележано опаѓање на брутодомашниот производ за повеќе од 1%, со слични показатели во БиХ и Црна Гора, но воедно и опаѓање на инфлацијата. Еврокомисијата предвидува рецесија за Хрватска и пад на БДП за 1,2%, за Македонија раст од 1,7%, за Црна Гора 0,4%, а за Србија 0,3%. Во подробната економска анализа се наведува дека оваа „повторна слабост во некои земји во Западен Балкан може да е со повремено облежје, бидејќи е одраз на влошените меѓународни околности и состојби во Европската унија, како и значајното влијание од лошите зимски услови на производството и извозот“. Во сите овие држави, освен Македонија, е влошен тековниот платен биланс, што е последица на опаѓањето на извозот и зголемувањето на увозот, а во повеќето земји се зголемиле невработеноста и буџетскиот дефицит, и покрај напорите да се намалат трошоците. ЕК укажува и на тоа дека ваквите движења во земјите-кандидати и потенцијалните кандидати за членство е во спротивност со растот од 4,5% во Исланд и иако забавениот, раст на БДП од 3,2% во Турција во однос на првите месеци од минатата година.

степен Целзиусов ќе достигне температурата во Македонија оваа недела под влијание на многу топла воздушна маса од Северна Африка. Температурата неделава речиси секаде ќе биде над 35 степени, а УВ индексот ќе има вредност 9. Македонија е зафатена со температури кои ја дефинираат жолтата фаза, односно алертна фаза, каде што постои потенцијална опасност по здравјето на луѓето од многу топлото време.

Ѕвонко ШавреСки

претседател на Полио Плус

администрацијата и компаниите да се отворат за лицата со посебни потреби

2.000

1.800 06/10 10/10 02/11 05/11 09/11 12/11 04/12

Берза МБи 10 3.000 2.800 2.600 2.400 2.200 2.000 1.800

07/10

МБИ 10

10/10

02/11

05/11

09/11

01/12

1.857,45 Max. Min.

2010/2012 2010/2012

2.827,62 1.914,62

НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК На Македонската берза Кончар промет од еРаде остварен 68.811 евра. Прометот МБИ 10 1.381,00 од тргување со акции бележи +31,00 намалување од +2,3% 1.857,45 39,43%, а од обврзници од 54,45%. Најголемо учество 2010/2012 Max. 2.827,62 НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК во прометот имаат Min. 1.914,62 МБИ 10 2010/2012 Макстил на Комерцијална акциите банка. НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК 1.857,45

110,00

Раде Кончар 2010/2012 Max. МБИ 10 -10,00 2010/2012 Min. МБИ 10 МБИ 10 МБИ 10 +31,00 НАЈГОЛЕМ DOW JONES ДОБИТНИК 2010/2012 Max. Раде Кончар Min. 2010/2012 Max. 2010/2012 НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИКMax. Min. 2010/2012 Max. 2010/2012 Min. Макстил 2010/2012 ДОБИТНИКMin. НАЈГОЛЕМ

2.827,62 -4,2%

1.381,00 1.857,45 1.857,45 1.857,45 1.857,45 1.381,00

1.914,62

+2,3%

2.827,62 1.914,62 2.827,62 2.827,62 1.914,62 2.827,62 1.914,62 1.914,62

+31,00

+2,3%

110,00 1.381,00 1.381,00 1.381,00 1.381,00 +31,00 110,00 DOW JONES +31,00 +31,00

НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК Раде Кончар НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК Раде Кончар 13.000 Раде КончарГУБИТНИК -10,00 НАЈГОЛЕМ Раде Кончар 12.500 Макстил +31,00 НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК 13.500

-4,2% +2,3% +2,3% +2,3% +2,3% -4,2%

12.000 11.500 11.000

НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК -10,00 НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК 07/07 21/08 05/10 19/11 НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК Макстил Макстил Макстил DOW JONES

10.500

Макстил 10.000 НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК

03/01

110,00 110,00 -10,00 110,00 110,00 -10,00

17/02

-4,2% -4,2% -4,2% -4,2%

13.500 13.000

41

Ќе имаат ли шанси домашните градежни компании?

Иако Министерството за транспорт и врски најави дека тендерот за избор на градежни фирми ќе биде меѓународен, домашните градежници се надеваат дека ќе се вклучат во проектот, особено оние кои уште во 1996 година работеле на пругата кон Бугарија. „Бетон ја градеше делницата во должина од седум километри од Бељаковце кон Ранковце, со шест мостови. Договорот е потпишан во 1996 година, а во март 2003 година дефинитивно се прекина работењето на пругата, кога добивме писмо од Владата дека сите работи треба да се стопираат поради немање пари. Во конзорциумот бевме ангажирани ние, Маврово, Гранит и Пелагонија. Камо среќа да продолжи да се гради пругата. Ние сме подготвени да работиме без да бараме отштета“, изјави Трајко Трпевски, генерален директор на Бетон во интервју за „Капитал“ на 23.11.2011 година. Владата веќе достави Закон за престанок на важењето на Законот за обезбедување средства за финансирање на програмата за изградба на железничка пруга, донесен во 1994 година, кога на големо се најавуваше изградбата на Коридорот 8. Договорите со три компании кои тогаш работеле на железницата се веќе раскинати, а со предложениот закон ќе се раскинат и останатите два. Тоа било и предуслов за кредитно задолжување на државата кај ЕБОР.

европската комисија ни предвидува раст од 1,7%

2.200

-10,00 12.500 -10,00

DOW JONES

12.000

DOW JONES

11.500 DOW JONES 13.500 11.000 DOW JONES

12.759,00 DOW JONES

13.000 10.500 12.500 10.000

-0,11%

12.00007/07 21/08 05/10 19/11 03/01 17/02

Британците победници на првиот европски натпревар на претпријатија

7

0 млади претприемачи на возраст 19-30 години, кои водат сопствени компании како дел од нивното високо образование под менторство на нивните професори и бизнис-волонтери од 11 европски земји се натпреваруваа за титулата најдобра студентска компанија во натпреварот JA-YE Europe Enterprise Challenge 2012 (Европски натпревар на претпријатија) кој беше под покровителство на претседателот Ѓорге Иванов. Тие ги презентираат своите бизнис-идеи пред меѓународно жири со цел да им ја продадат својата идеја на потенцијалните „инвеститори“, од кои секој има фиктивни 100.000 евра за инвестирање во нивните компании. Овој натпревар е дел од проектот Junior Achievement Start Up Program на кој оваа година земаа учество студенти од: Белгија, Бугарија, Велика Британија, Данска, Македонија, Норвешка, Португалија, Романија, Финска, Холандија и Шпанија. Цел на проектот е поттикнување на младите да ги користат сопствените вештини на иновативен начин со цел да се поттикне нивниот претприемачки дух и можноста за самовработување. Наградата за европска Start-Up компанија на годината отиде во рацете на Универзитетот Newcastle,од Велика Британија. Тимот од Британија смисли генијална крпа за голф, наречена Dry-ver, која привлекува вода од едната страна, а останува сува од другата страна.

11.500 13.500 ДРУГИ ПАЗАРИ 11.000 13.000 13.500 13.500 10.500 12.500 FTSE 100 13.000 13.500 13.000 10.000 12.000 Nikkei225 12.500 13.000 12.500 07/07 21/08 11.500 S&P 500 12.000 12.500 12.000 11.000 Nasdaq 11.500 12.000 11.500 10.500 DAX 11.000 11.500 11.000 10.000 10.500 TOPIX 11.000 10.50007/07 21/08 10.000 10.500 10.00007/07 21/08 10.00007/07 21/08

5.645,88 8.896,88 19/11 1.354,88 2.937,33 6.417,89 763,93

05/10

-0,30% -1,37% 17/02 -0,94% -1,30% +0,12% -1,02% -0,11%

03/01

12.759,00

05/10

19/11

03/01

17/02

Американските05/10 акции се 03/01 17/02 19/11 05/10 19/11 03/01 17/02 во благ бидејќи 07/07 минус 21/08 05/10 19/11 03/01 17/02 ВАЛУТИ ДРУГИ ПАЗАРИ инвеститорите внимателно 12.759,00 ги очекуваат FTSE 100евро тримесечните 5.645,88 -0,30% евро -0,11% долар Фунта извештаи на компаниите. Nikkei225 8.896,88 -1,37% Дополнително влијание СТАПКА СТАПКА S&P 500 1.354,88 -0,94% за претпазливоста на 12.759,00 Nasdaq -1,30% ДРУГИ ПАЗАРИ 2.937,33 1,2273 1,2603 инвеститорите имаат и слабите 12.759,00 DAX 6.417,89 ПРОМЕНА +0,12% ПРОМЕНА -0,11% 12.759,00 податоци за вработеноста FTSE 100 5.645,88 -0,30% TOPIX 763,93 -0,11% -1,02% 12.759,00 во-0,02% САД. Nikkei225 8.896,88 +1,4% -1,37% -0,11% -0,11% -0,94% Nasdaq 2.937,33 -1,30% ВАЛУТИ ДРУГИ ПАЗАРИ DAX 6.417,89 +0,12% ДРУГИ ПАЗАРИ ФЈУЧЕРСИ FTSE 100 5.645,88 -0,30% ДРУГИ ПАЗАРИ TOPIX 763,93 -1,02% Nikkei225 8.896,88 -1,37% FTSE 100евро 5.645,88 -0,30% евро долар Фунта FTSE 100 5.645,88 -0,30% S&P 500 1.354,88 -0,94% Nikkei225 8.896,88 -1,37% FTSE 100 5.645,88 -0,30% ЗЛАТО Nikkei225 8.896,88 -1,37% СТАПКА Nasdaq 2.937,33 СТАПКА -1,30% S&P 500 1.354,88 -0,94% Nikkei225 8.896,88 -1,37% S&P 500 1.354,88 -0,94% ВАЛУТИ DAX 6.417,89 1,2273 +0,12% Nasdaq 2.937,33 -1,30% S&P 500 1.354,88 -0,94% 1,2603 Nasdaq 2.937,33 -1,30% TOPIX 763,93 ПРОМЕНА -1,02% DAX 6.417,89 +0,12% Nasdaq 2.937,33 -1,30% ПРОМЕНА DAX 6.417,89 +0,22% +0,12% евро долар TOPIX 763,93 -1,02% Фунта евро 6.417,89 DAX +0,12% TOPIX 763,93 -1,02% -0,02% ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11 +1,4% TOPIX 763,93 СТАПКА -1,02% СТАПКА ВАЛУТИ ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10 Нафта Брент 1,2273 1,2603 ВАЛУТИ ВАЛУТИ ФЈУЧЕРСИ ПРОМЕНАевро ПРОМЕНА ВАЛУТИ евро долар Фунта S&P 500 1.354,88 ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10 ДРУГИ ПАЗАРИ

други пазари

1.582,40

VALUTI 98,88

£ €

Фунта евро -0,02% евро ЗЛАТО Фунта евро

СТАПКА Фунта

1,2603

€ $

евро долар +1,4% +0,70% СТАПКА евро долар евро долар

1,2273 1,2273 1,2273 1,2273 +1,4% +1,4% +1,4% +1,4%

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10 СТАПКА СТАПКА СТАПКА СТАПКА СТАПКА СТАПКА ПРОМЕНА ПРОМЕНА

1,2603 1.582,40 ФЈУЧЕРСИ 1,2603 1,2603 -0,02% -0,02% -0,02% -0,02%

ПРОМЕНА ПРОМЕНА ПРОМЕНА ПРОМЕНА +0,22% ПРОМЕНА ПРОМЕНА СТР.10 ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11 ЗЛАТО ПОВЕЌЕ СТР.10 НафтаИНФОРМАЦИИ Брент НА ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10 ФЈУЧЕРСИ ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10

1.582,40 ФЈУЧЕРСИ 98,88 FJU^ERSI ФЈУЧЕРСИ ФЈУЧЕРСИ ЗЛАТО

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11

ЗЛАТО ZLATO ЗЛАТО Нафта Брент ЗЛАТО

1.582,40 1.582,40 98,88 1.582,40 1.582,40

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11 ПОВЕЌЕ СТР.11 НафтаИНФОРМАЦИИ Брент НА ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11 ПОВЕЌЕ НафтаИНФОРМАЦИИ Брент НА СТР.11

98,88 98,88 98,88 98,88

+0,22% +0,70%

+0,22% +0,22% +0,70% +0,22% +0,22%

Нафта БрентBRENT NAFTA Нафта Брент +0,70% +0,70% +0,70% +0,70%

податоците Се од претХодниот ден до 15Ч

С

остојбата со вработувањето на лицата со посебни потреби треба и натаму да се унапредува, но треба полека да се напушта принципот на заштитни друштва, а за лицата со посебни потреби да се отворат големите компании и јавната администрација, смета Ѕвонко Шаврески, претседател на здружението Полио плус.. Според него, во земјава нема податоци за бројот на лица со посебни потреби, ниту за нивното образование, афинитети и работни способности.

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.com.mk

ЈаниС СтурнараС

министер за финансии на Грција

Приватизацијата е главен приоритет за Грција. Приватизациската програма цели кон привлекување значителен меѓународен капитал.

3.300 3.100 2.900 2.700 2.500 2.300 2.100 1.900 1.700 0


КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

WWW.KAPITAL.MK

6 политика Нова Бела книга на одбраната по пауза од 7 години

Б

елата книга на одбраната е документ што ќе ја претстави националната безбедност и одбранбена политика, ќе придонесе за политичкиот и општествениот консензус за националната безбедност и одбрана и за зголемување на довербата на сите граѓани на Македонија, истакна министерот за одбрана, Фатмир Бесими, во обраќањето на научностручната дебата по предлогот Белата книга на одбраната. Новата Бела книга доаѓа по седумгодишна пауза, по период во кој целиот одбранбен систем во државата поминал низ процес на големи реформи, појасни Бесими. Причина за публикување е и новиот циклус на трансформација на Армијата и на Министерството. Говорејќи за целите, министерот напомена дека фокусот е на тоа 50% од идните оперативни способности на Армијата да бидат распоредливи надвор од националната територија и да бидат способни за учество во меѓународни операции.

Совет на Европа: Македонија напредува во заштитата на малцинствата

М

акедонија бележи позитивна еволуција и конструктивен пристап кон обврските преземени со Рамковната конвенција за заштита на националните малцинства, пишува Советот на Европа во резолуцијата усвоена од Комитетот на министрите на состанок одржан во Стразбур од 4 до 6 јули. Во документот се вели дека Македонија откако ја ратификувала Рамковната конвенција во 1997 година, таа продолжила со напорите за заштита на националните малцинства, а ситуацијата е особено подобрена со потпишувањето на Рамковниот договор. Забелешките на Советот на Европа се за однесувањето на полицијата кон малцинските заедници, посебно кон Ромите, како и малите средства што се издвојуваат за заштита на културата на Власите и Србите.

Норвешка ја затвори амбасадата во Скопје

Н

орвешка поради економската криза реши да ја затвори амбасадата во Скопје, соопштија од Министерството за надворешни работи. Според информациите од МНР, Норвешка свои амбасади ќе отвора само во државите каде што е планирано да има повеќе проекти, најверојатно во афричките земји. Според најавите, во Македонија ќе се отворат две нови амбасади. Од МНР не кажуваат на чии држави ќе бидат.

Вељаноски и опозицијата се обвинуваа кој не го почитува Законот за Собрание Вељаноски ќе продолжи да повикува, македонскиот блок опозициски партии и понатаму нема да присуствува на координативните средби кај спикерот Марија Севриева

М

sevrieva@kapital.com.mk

акедонскиот опозициски блок ниту по три месеци не го удостои претседателот на Собранието, Трајко Вељаноски, со свое присуство на редовните координативни средби во понеделник. Единствен опозициски претставник беше координаторот на пратеничката група на ДПА, Имер Алиу. „Доколку опозицијата дојдеше на координација, ќе ја договоревме динамиката за одржување на надзорните расправи кои ги предложи. Кооринациите се првиот филтер низ кој мора да поминат предлозите за контрола на извршната власт. Би упатил апел политичките партии во опозиција да ја остават зад себе селективната примена на Законот за Собрание, а од моја страна секогаш ќе имаат поддршка за прашања поврзани со јакнењето на законодавната власт, но никако не смеат надзорните расправи да бидат во функција на поткрепа на некои митинзи или на блокирање на Собранието“, изјави Вељаноски. Тој додава дека пратениците од опозицијата се добро запознаени со 33–те чекори, усвоени со консензус, за процедурата по која се закажува надзорна расправа. Вељаноски, иако јасно не одговори, алудираше на тоа дека без опозицијата на координација нема да ги закаже расправите за надзор над Владата. Опозицијата, пак, на ист став дека Вељаноски е тој кој го крши Законот за Собрание. Според СДСМ, не може и не смее учеството или неучеството на собраниските координации да биде поважно од контролата која законодавниот дом мора да ја има врз владините функционери.

На редовната координација кај претседателот на Собранието, трајко Вељаноски, освен координаторот на ВМРо-ДпМНЕ, Силвана Бонева, на ДУи, талат Џафери, и на Дпа, имер алиу, присуствуваше и министерот за информатичко општество и администрација, иво ивановски. „Нема да играме политички пинг-понг со претседателот на Собранието. Го повикуваме господинот Вељановски да излезе од улогата на заштитник на извршната власт.

Не ги прифаќаме условувањата од негова страна. Ние ќе ги почитуваме законите, што претставува обврска и за првиот човек на Собранието“, изјави Оливер Спасовски,

како се закажува надзорна расправа?

Според Законот за Собрание, за одржување надзорна расправа, претседателот на работното тело го известува претседателот на Собранието, кој треба писмено да ја извести Владата за да определи овластен претставник кој ќе одговара за прашањата што се предмет на надзорната расправа. „Иницијатива за одржување надзорна расправа може да покрене еден член од матичното работно тело. За одржување надзорна расправа работното тело одлучува со мнозинство гласови од присутниот број членови, а најмалку со една третина од вкупниот број членови. Доколку 15 пратеници во писмена форма побараат одржување на надзорна расправа, преку претседателот на Собранието до претседателот на работното тело, тогаш претседателот на работното тело е должен веднаш да свика нејзино одржување“, пишува во Законот.

пратеник на СДСМ. Тој најави дека првото барање за одржување на надзорната расправа ќе се најде на дневен ред на Комисијата за земјоделство. Тема за првата расправа се злоупоребите во доделувањето на земјоделските субвенции. Со неа претседава пратеничката Ленче Николова, но многу веројатно е дека мнозинството нема да дозволи овој предлог да помине. „Матичното тело е она кое ги организира надзорните расправи и спикерот мора тоа да го почитува. Ако Комисијата ја одбие расправата, тогаш согласно со Законот за Собрание, со 15 потписи на пратеници преку писмено обраќање до претседателот на Собранието, тој ќе биде должен да го информира претседателот на Комисијата да бидат преземени сите неопходни мерки за одржување на расправата“, изјави Горан Мисовски, пратеник од НСДП.

Лустраторите без договор за новата лу Недоумиците околу новото продолжение на лустрацијата остануваат во јавноста, но и во Комисијата за верификација на фактите, иако новиот закон стапува на сила за неколку дена Максим Ристески

risteski@kapital.com.mk

Н

а неколку дена пред стапувањето на сила на новиот закон за лустрација, двата табори во Комисијата за верификација на фактите поделени по политичка линија досега воопшто не успеале да договорат седница за

утврдување на динамика за работа по новото законско решение. Првиот лустратор, Томе Аџиев, тврди дека Комисијата е подготвена одново да почне да лустрира, иако с$ уште не знае како ќе ги реши проблемите со ангажирањето

волонтери доколку таква потреба наметне евентуалниот голем број барања за лустрирање. Неговиот колега, кој јавноста го поврзува со опозицијата, Чедомир Дамјановски, тврди дека Комисијата за лустрација не само што не е подготвена, туку оти досега воопшто не расправала за новиот закон. „Досега за новиот закон не сме расправале, ниту имаме утврдено динамика на работа, иако новиот закон веќе излезе во Службен весник. Аџиев лаже кога вели дека имаме утврдено динамика. Ние неколку пати со колегите (Благоја) Гешоски и (Јанаќе) Витановски баравме од Аџиев да свика седница на која ќе зборуваме за новиот закон, но бевме одбиени“, изјави

Дамјановски за „Капитал“. Аџиев вели дека Комисијата е формирана да го спроведува законот, а не да го испитува или носи, и според него, таа е подготвена да почне со имплементацијата. „Прво ќе доставиме барање до сите органи да ни ги испратат имињата на сите поранешни и актуелни носители на функции. Да се види дали за некој од нив постојат документи што укажуваат дека бил соработник на тајните служби. Немаме утврдено редослед на предметите за разгледување, но тука нема да има селективност“, изјави Аџиев, кој ја искористи можноста да им реплицира на дел од експертите кои во неговата најава за ангажирање волонтери видоа безбедносен


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

политика 7 Бериша: Соседите да се ослободат од антиалбанската доктрина

арифи на конференцијата „албанија и соседите“

П

окрај напредокот во имплементацијата на Охридскиот договор, Албанците во Македонија имаат направено и еден друг голем чекор напред, а тоа е раководењето со процесите на преговори за целосна интеграција на Македонија во ЕУ. Ова го истакна вицепремиерката Теута Арифи во својот говор на дводневната конференција „Албанија и соседите“ во Тирана. Во обраќањето на конференцијата, Арифи се осврнала и на значењето на Пристапниот дијалог на високо ниво меѓу Република Македонија и ЕУ како многу значаен механизам кој дал дополнителен поттик за спроведување на реформите во земјата.

С

оседите треба да се ослободат од старата ксенофобична и антиалбанска доктрина и заедно да работат за една цел - интегрирање на регионот во ЕУ. Ова го истакна албанскиот премиер Сали Бериша на отворањето на дводневната конференција „Албанија и соседите“, што се одржува во Тирана. Според оценката на Бериша, Албанија има добра соработка со соседите во борбата против криминалот и корупцијата.

то Вима: Македонија во септември во оН ќе бара прием под уставното име

Г

рција треба да биде внимателна бидејќи постои веројатност Македонија во септември на Генералното собрание на Обединети нации да побара прием под уставното име. Ова го предвидуваат грчките весници „То Вима“ и „Исотимија“. Според информациите наведени во весникот „То Вима“, дипломати ја советуваат официјална Атина да преземе иницијативи. „Доколку Атина не одговори на бескомпромисноста на Скопје, ќе наиде на непријатни изненадувања. Осудата на Грција за прекршувањето на времената спогодба дополнително ја влошува климата, а алибито дека нема стабилна влада за преземање одлуки, веќе не е во сила“, пишува весникот.

Попоски со старо-нови иницијативи ќе н$ зближува со Грција! Владината иницијатива за затоплување на односите со Грција преку активирање на старите иницијативи, на кои досега грчкото Министерство за надворешни работи с$ уште не одговорило или ги одбило, ја поддржа и министерот за надворешни работи, Никола Попоски Габриела Делова

В

delova@kapital.com.mk

ладината иницијатива за затоплување на односите со Грција преку активирање на старите иницијативи, на кои досега грчкото Министерство за надворешни работи с$ уште не одговорило или пак ги одбило, ја поддржа и министерот за надворешни работи, Никола Попоски. На брифингот со новинарите тој рече дека во услови на криза, подобро е двете земји повеќе да се посветат на иницијативите кои н$ приближуваат, отколку на тие што н$ разделуваат. „Во услови кога сите сме согласни дека кризате не ни помага туку ни одмага, можеби е добро поголема енергија да посветиме на иницијативи кои н$ приближуваат, а да избегнуваме гестови кои создаваат поделби, понижувања и дополнитени буџетски оптоварувања, без некој позитивен ефект“, рече Попоски. Според него, токму преку ваквите иницијативи Грција може да ги потврди своите заложби, кои досега беа само декларативни. Освен преку билатералните односи, кипарското претседателство со ЕУ е врата која Попоски ја смета како можност преку која Грција може позитивно да одговори на своите заложби. „Грција има бројни можности за конретни

гестови кои ќе градат мостови меѓу двете земји. Грчката влада да ги искористи сите можности кои постојат во моментот за да ги потврди своите заложби - дали преку конструктивност, дали преку заложби за понатамошно проширување на Унијата... Кипарското претседателство нуди можност за тоа, особено зошто одлуките се носат во Атина. Ако Грција навистина сака да биде конструктивна, тоа може да го потврди било преку давање зелено светло за почнување на втората фаза на Спогодбата за асоцијација и стабилизација или преку деблокирање на преговорите на Македонија со ЕУ. Ние сакаме да видиме дека овие заложби се вистински. Очекуваме гестови. Заложбите се вистински почеток, но оценката ќе може да ја дадаме кога ќе ги видиме постапките“, вели тој. Како гест на добра волја, Попоски рече дека добро би било доколку Грција покрене иницијатива за нови разговори со медијаторот Метју Нимиц, кој пак засега нема иницирано нова средба.

иницијативите за регионалната сорабока за постигнување европски вредности се поздравени и на нив благонаклонето се гледа. Но, според него, регионална соработка по моделот на „Бенелукс“ е застарена идеја. „’Бенелукс‘ има логика кога интеграцијата во ЕУ била на ниско ниво. Од денешна перспектива, таквата екстраполација за ’Бенелукс‘ на Балканот нема основа. Тие процеси, поради кои првенствено бил создаден сојузот Бенелукс, кај нас се интегрирани - слободно движење на стоки, добра, услуги... Македонија веќе со две земји

Македонија засега нема да затвора амбасади

Иако нашата пресметка е неизбежно да го стегнеме ременот, сепак затворањето на амбасадите ќе биде крајна мерка која би ја презеле. Засега Министерството не планира да затвора амбасади, рече министерот Попоски. Според него, на краток рок затворањето амасади е ист трошок како и отворањето. Според Попоски, ременот загега ќе го затегнат на внатрешните заштеди, преку помало присуство надвор. „Идејата е да кратиме на сите други алтернативи, пред да донесеме одлука на намалување на ДКП“, рече тој. има потпишано договори за минување на границите само со лична карта. Така, не е логично да се ориентираме на мал круг, кога можеме сето тоа да го имаме во поголемиот, со сите земји-члнеки на ЕУ“, рече Попоски. Соработката со останатите земји од Балканот тој ја гледа преку поголема билатерална соработка на политичко и економско ниво.

„Бенелукс“ на Балканот нема основа

По Самитот во Дубровник, Попоски вели дека

попоски би пиел кафе со грчкиот колега во Воден

Би испил кафе со грчкиот колега во Воден. Вака одговори министерот Попоски на прашањето дали после сите провокации од Грција би патувал на одмор таму. Со дипломатски речник рече дека тоа е лична одлука на секој и дека годинашниот одмор го испланирал за во Струга. А за Грција, рече дека само би испил кафе со грчкиот колега во Воден. „Инаку, поканата за билатерлани средби со грчките официјлани преставници е секогаш отворена“, истакна Попоски.

устрација проблем. „Ангажирањето волонтери за помош на Комисијата беше злоупотребено од страна на одредени личности и претставено како безбедносен проблем. Волонтерите би биле ангажирани само како техничка поддршка за работата на членовите на Комисијата, првенствено во делот на користењето информатичка технологија“, вели Аџиев. Од друга страна, Дамјановски со голема зачуденост го прими ваквото толкување на претседателот на Комисијата, сметајќи дека без разлика на функцијата што ја има во процесот, секој учесник мора да има безабедносен сертификат поради пристапот до доверливи информации. „Изјавата на Аџиев дека волонтерите ќе биле

само технички соработници е смешна ако се знае дека и хигиеничарката за просториите на Комисијата пред да ја примиме мораше да добие безбедносен сертификат. Од друга страна, волонтерите ќе треба да се плаќаат по 3.500 денари месечно, а во нашиот буџет не се предвидени пари за тоа“, вели Дамјановски.

Уставниот суд нема да се произнесе без иницијатива однадвор

До Уставниот суд засега нема иницијатива за утврдување на уставноста на одредени одредби на новиот закон за лустрација, иако дури и неговата подносителка, пратеничката на ВМРО-ДПМНЕ, Силвана Бонева, самата изјави дека најверојатно на Уставниот суд пак

ќе му биде спорна временската граница за важење на лустрацијата. Судот во однос на старото решение утврди дека е неуставно лустрацијата да важи по 1991 година, од кога за соработниците на тајните служби кои со кодошење стекнале материјално богатство или функции треба да се бара кривична одговорност. Во новиот закон, рокот за важење на лустрацијата завршува многу подоцна, во 2006 година, кога стапил на сила Законот за слободен пристап до информации од јавен карактер. Уставниот суд нема да се произнесе за овој проблем с$ дури не добие претставка со такво барање. Дотогаш, велат од Судот, с$ што се пласира во јавноста е новинарска информација, а не правен факт. Слично го

коментираат и обвинувањето на опозицијата дека власта донела нов закон без да ја почитува одлуката на Уставниот суд со која беа укинати одредби од старото решение. „Колку и да е мала измената на некоја одредба што веќе ја укинал Уставниот суд, доколку има иницијатива, Судот повторно ќе се произнесе за истата. Ние како институција целосно се дистанцираме од ставовите на позицијата и опозицијата и пред да се види новиот закон, односно пред да стигне до нас иницијатива за утврдување на уставноста, не може да се тврди дека во новото законско решение има непочитување на одлуката на Судот, односно на Уставот“, изјави портпаролот на Уставниот суд, Југослав Миленковиќ.


КАПИТАЛ ВТОРНИК 10.07.2012

WWW.KAPITAL.MK

8 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Зошто земјоделците тешко ст Од вкупно 50 милиони евра од ИПАРДпрограмата, кои им се достапни на земјоделците за инвестиции, досега се повлечени само 2,4 милиони. Проблем е тешкиот пристап до европските пари Александра Спасевска spasevska@kapital.com.mk

Д

ве ипол години откако на земјоделците им се достапни парите од ИПАРД-програмата, од вкупно 50 милиони евра за инвестиции во аграрот, досега се повлечени само 2,4 милиони евра. И покрај апелите на земјоделците да се олесни пристапот до ИПАРД-програмата и по напорите на институциите да се олеснат бирократските процедури за аплицирање, обемната документација и слабата финансиска моќ на земјоделците с$ уште се најголемиот проблем за слабата искористеност на ИПАРДпрограмата. Од декември 2009 година досега се објавени шест огласи и се потпишани 157 договори во вкупна вредност од 15 милиони евра, односно 7,5 милиони евра кофинансирање, но тие пари с$

Од декември 2009 година досега се објавени шест огласи и се потпишани 157 договори во вкупна вредност од 15 милиони евра, односно 7,5 милиони евра кофинансирање.

1,8

милиони евра е учеството на државата во вкупните инвестиции за проекти од ИПАРД-програмата

18 JULI SPECIJALEN PRILOG

SONЧEVA ENERGIJA KAKO ENERGETSKI DA SE ISKORISTI SON^EVA MAKEDONIJA?  Kakvi benefiti u`ivaat, kolku za{teduvaat i kako Sonceto im go promeni `ivotot na kompaniite i doma}instvata koi ja koristat son~evata energija?  Raste interesot za koristewe na son~evata energija preku son~evite kolektori i preku fotovoltai~ni sistemi. Koi se glavnite igra~i na stranata na ponuda na vakvi sistemi? [to se nudi na pazarot i {to prepora~uvaat ekspertite?  Koj e idniot predizvik vo Makedonija za {to pogolemo iskoristuvawe na son~evata energija? Potrebna li e pogolema finansiska i ekspertska poddr{ka na kompaniite i doma}instvata za pogolemo koristewe na ovoj va`en energetski resurs?  Energetski bum na Balkanot. Kako zemjite od regionot go pottiknuvaat i stimuliraat iskoristuvaweto na son~evata energija?  Koi se mo`nite izvori za finansirawe na proekti za eneretska efikasnost vo Makedonija? ZA SITE INFORMACII I PRA[AWA OKOLU OGLASUVAWETO OBRATETE SE DO MARKETING SEKTOROT NA E-MAIL prilozi@kapital.com.mk TELEFON 02 3298 110 LICA ZA KONTAKT: GORDANA MIHAJLOVSKA I BOBAN \ORGIEVSKI

2,4

милиони евра досега се повлечени од ИПАРД-програмата за реализирани инвестиции во земјоделството

31

договор за финансирање на проекти од ИПАРД програмата беа склучени од последниот повик, 25 од нив се за обновување на овошни насади


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 10.07.2012

9

тигнуваат до парите од ИПАРД буџет), во координација со Генералниот директорат за земјоделство и рурален развој“, велат од Платежната агенција. Оттаму потенцираат дека темпото на огласи не е забавено и дека до крајот на годината ќе бидат објавени уште два повици, како што е предвидено, еден во септември и еден во декември.

Најголем интерес за инвестиции во овоштарство и преработувачка индустрија

С

поред информациите од Платежната агенција, на шесте огласи најголем интерес и најмногу апликации имало за инвестиции во преструктуирање и надградба на земјоделските стопанства со цел достигнување на стандардите на ЕУ и за инвестиции за преработка и маркетинг на земјоделските производи. Интересот доаѓа од примарното производство и преработки на овошје и зеленчук и од млекарството. Првата мерка се однесува за проекти за модернизација на постојните овошни насади, набавка на системи за наводнување капка по капка,

50

милиони евра од ИПАРД & се достапни на Македонија до 2013 година уште не се повлечени затоа што проектите не се реализирани. Со оглед на тоа што овие 50 милиони евра на Македонија ќе & бидат достапни до 2013 година, најголем дел од нив најверојатно ќе останат неискористени. Земјоделците и компаниите алармираат дека е неопходно да се зголемат лимитите и да се промени програмата, односно да се прилагоди на македонски улсови за

опрема, мулчери, атомизери, прскалки за заштита и друга приклучна механизација. Кај втоарата мерка, пак, најмногу апликации има за проекти за модернизација на преработувачките капацитети, набавка на современа опрема, вклучувајќи и софтвер за преработка на земјоделски производи. Во третата мерка, диверзификација и развој на руралните економски активности, се инвестира во изградба и во опремување објекти за одгледување печурки, изградба и опремување млекарници, изградба и опремување објект за преработка на мед, како и за инвестиции во угостителството.

540

илјади евра е вкупната вредност на прифатените инвестиции од последниот оглас за ИПАРД кој заврши во мај побрзо да се повлечат овие пари за кој има голем интерес. Со оглед на тоа што од почетокот на годината беше објавен само еден повик, кој беше пролонгиран за речиси два месеци, тоа дополнително ги загрижува земјоделците. Дел од нив шпекулираат и дека пролонгирањето на огласите е како резултат на финансиски проблеми во Буџетот, од кој се финансираат 25% од одобрените инвестиции од ИПАРД-програмата.

VO SPECIJALEN PRILOG

MEDIA & ADVERTISING NA 25 JULI VO MAGAZINOT KAPITAL ]E ^ITATE:  Analiza na makedonskata mediumska scena – problemi, predizvici, iden razvoj!  Advertajzing kola~ot vo Makedonija od godina vo godina e se pomal! Koj se reklamira vo makedonskite mediumi? Kolku? Kade? [to sleduva?  Kako }e se razvivaat internet mediumite i internet oglasuvaweto vo Makedonija?  Kakvi se sostojbite na mediumskite scena na Balkanot?  Golemite svetski mediumi se vo faza na seriozna rekonstrukcija. Kakva e idninata na tradicionalnite mediumi?  Internet VC tradicionalni mediumi!

Кризата ја забави динамиката ТОНИ ДИМОВСКИ директор на Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој

Во очекување сме на формалното одобрување на предложените модификации на ИПАРД програмата, како резултат на соработката помеѓу македонските и европските институции, кои покрај проширената листа на прифатливи ставки, земјоделска механизација и опрема вклучуваат и зголемени лимити за кофинансирање.

До крајот на годината уште два повици за ИПАРД Од Платежната агенција велат дека првиот јавен повик во 2012 година, наместо во февруари, беше објавен во март, бидејќи на земјоделците им требало повеќе време да ги подготват апликациите, а до крајот на годината најавуваат уште два огласи. „Првиот јавен повик во 2012 година по барање на апликантите и во функција на квалитетна подготовка и навремено обезбедување на потребната документација од страна на барателите се реализираше во март. Исплатите кон корисниците со кои Агенцијата има склучено договори се одвива тековно, со кофинансирање на половина од вредноста на инвестицијата (75% од буџетот на ЕУ и 25% од националниот

Забавената динамика на искористување на средствата од ИПАРД во Платежната агенција ја објаснуваат со финансиската криза, апстинирањето од инвестиции и неповолните банкарски кредити. Велат дека во изминатите 2,5 години работеле на усогласување на програмата согласно со барањата на пазарот и регулативите. Очекуваат докапитализацијата на Македонската банка за поддршка на развојот (МБПР) од 10,7 милиони евра да стимулира поголемо користење на средствата. Иако пред неколку месеци беше најавено зголемување на лимитите на прифатливите инвестиции и проширена листа на прифатливи инвестиции во делот на механизацијата, ова барање с$ уште не е формално одобрено. “Во очекување сме на формалното одобрување на предложените модификации на ИПАРД програмата, како резултат на сора-ботката помеѓу македонските и европските институции, кои покрај проширената листа на прифатливи ставки, земјоделска механизација и опрема вклучуваат и зголемени лимити за кофинансирање. По одобрувањето на модификаците ќе бидеме во можност новините да ги понудиме на некој од претстојните јавни повици“, велат од Платежната агенција.


КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

WWW.KAPITAL.MK

10 компании пазари > БроЈка

> БроЈка

индиски бизнисмени на турнеја во македонија, албанија и БиХ

4

К

39,46%

онфедерацијата на индиската индустрија (CII) во рамките на турнејата (8-14 јули) по Европа ќе ја посети и Македонија. Делегација на конфедерацијата во потрага по нови пазари за индиската индустрија ќе ги посети и Босна и КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ Херцеговина и Албанија, земји со кои досегашната 3м 6м 24м 36м трговска размена е незначителна. Банка Комерцијалнаќе банка 3,10% 4,00% 6,80% 7,00% Десетчлената делегација на конфедерацијата ја порасна вкупниот промет на Македонската НЛБзаТутунска банка 3,20% 4,05% 6,50% 6,90% придружува и државната министерка надворешни берза во јуни, во споредба со мај. работи на Индија, Пренет Каур. Делегацијата ја Стопанска банка 3,20% 4,00% 6,65% 6,85% Берзанскиот промет минатиот месец предводи Тајлер Рубер, извршниот Шпаркасе директор на TT банка 3,00% 4,00% 5,50% 6,00% изнесуваше 535 милиони денари. Најголем Ashok. „Целта на овие посети е промоција на индиските Охридска банка 4,30% 4,80% 5,50% 6,00% удел во прометот имаат јавните берзански бизнис-врски со досега неоткриени земји. Тие земји банка 3,00% аукции3,80% 6,80% (227,8 милиони 6,90% за големи палети нудат многу можности за трговија иПрокредит инвестирање ТТК банка 3,20% 4,10% 6,70% 7,20% во ИТ-секторот, челикот, рударството и нафтената денари) и тргувањето со обврзници (190,5 Алфа банка 3,30% милиони 4,20% 7,60% индустрија“, велат од конфедерацијата. денари). 7,40%

документи им се потребни на земјоделците за легализација на објектите за земјоделска намена - државјанство, елаборат, сметки и изјава дека објектот не е изграден по април 2011 година, со одобрение од Министерството за земјоделство. Земјоделците ќе можат преку општините да ги легализираат објектите. Целта е на овој начин земјоделците да имаат поголем пристап до кредити.

Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

3,20% 4,30% 4,00%

4,20% 5,30% 5,00%

5,70% 8,20% 8,00%

6,00% 8,60% 8,40%

Стопанска б. Битола Капитал банка

3,80% 4,30%

4,80% 5,50%

7,40% 7,50%

7,60% 8,20%

Граѓаните не штедат на разубавување ,34% 20-50 150 ,02% КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка

Со намалени цени на услугите и третмани кои се хит во светот, салоните за убавина и центрите за естетска хирургија добро работат и во време на економска криза Силвана Жежова

Г

илјади евра чини еден апарат во салоните за убавина

silvana@kapital.com.mk

раѓаните не штедат кога се во прашање негата и убавината, барем така велат од салоните за убавина. И во време на економска криза издвојуваат од својот буџет за одредени естетски или дерматолошки интервенции кои им се неопходни. а NASDAQ А, и салоните за убавина и центрите за естетска хирургија наоѓаат начини да ги задржат постојаните клиенти, но и да привлечат нови. Со пакет-цени на зата во Сао услугите и зголемување на понудата на третмани што се тренд во светот се обидуваат да ги привлечат и клиентите од Грција, Албанија, Косово и Јужна Србија. Мелина Милески од салонот за убавина Силуете вели дека против кризата се борат со намалување на цените. мпании „Цело време ги следиме трендовите во работата, но цените ги прилагодуваме на нашите стандарди. Постојано нудиме некои промотовни акции и пакети компании од за нега на лице и тело по многу пониски цени за разлика од порано. И во услови на криза сакаме да сториме с$ за жените да можат да си дозволат да се негуваат и да се чувствуаат убаво во својата кожа“, вели

,07%

,30%

,75%

,41%

,10%

,88%

Мелина. Таа додава дека не штеди на инвестиции во нова опрема. Секоја година носи по некој нов апарат, кој е светски тренд. „Вселенскиот брод и мастерот се апаратури за слабеење кои ги набавив минатата година и с$ уште се хит. Носењето нова позната козметика со која се работат третманите, исто така е дел од програмата на работа на салонот“, вели Мелина. Салонот во Скопје постои 22 години, а Силуете се прошири во Битола, Гевгелија и во Тетово. Во овие градови, најчести гости се жените од соседните земји, каде што услугите се за 3-5 пати поскапи. „Салонот во Тетово иако е нов, одлично работи. Го посетуваат и жени од Приштина. Во Гевгелија, пак, Силуете е сместен во хотел Принцес каде што најчести гости се Грци, кои најмногу ги користат овие услуги. А, во Битола најмногу Грци има за викенди“, вели Мелина. Од ординацијата Д-р Анчевски велат дека кога е во прашање здравјето нема штедење, посебно што сметаат дека нивните цени на услугите се повеќе од достапни и прилагодени на македонски услови. „Македонските жени и мажи

+

и на берзата

,74%

рани на

09.07.2012

+2,3% +0,38% +0,36%

09.07.2012

Макстил Топлификација Макпетрол Комерцијална банка Македонски Телеком

-

пад

нова цена

1.381,00 4.000,00 2.780,00

нова цена

-4,2% 110 -2,98% 2.300,00 -2,91% 15.000,00 -1,01% 2.500,00 476,00 -0,03%

36м

3,60% 3,30% 3,45% 3,40%

4,00% 3,80% 3,75% 3,90%

Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

2,50% 2,20% 2,00%

3,00% 4,00% 4,50% 2,90% 3,60% 3,80% на 2,50% илјади денари 3,65% чини затегнување 4,05%

Алфа банка

3,20%

4,10%

лице на Клиниката за пластична и 3,70% 4,00% реконструктивна хирургија во Скопје

Уни банка

1,90%

2,40%

3,00%

3,20%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола Капитал банка

3,50% 2,20% 2,10% 2,50%

4,80% 2,80% 2,60% 3,20%

7,50% 4,10% 4,40% 4,10%

8,00% 4,50% 4,60% 5,00%

Euribor (EUR)

1м 0,26%

3м 0,55%

6м 0,83%

12м 1,12%

Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

0,30% 0,24% 0,08%

0,54% 0,47% 0,11%

0,85% 0,73% 0,19%

1,26% 1,06% 0,39%

1 недела 3,18%

1м 4,18%

3м 4,98%

Рочност СКИБОР

преку ноќ 2,20%

МКДОНИА

2,20%

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ

Основна кам. стапка Стапка на инфлација треба да се следат трендовите и да се купува најновото. Сакам на нашите клиенти да им го Народна банка на Македонија 4,00% вели Блажевска.5,20% нова апаратура, која чини 20-50.000 евра. понудам најдоброто“, Според 13,40% 12,00% „Апаратите ги набавуваме прекуНародна банка на Србија неа, цените во последните три години се 2,50% дистрибутери, кои постојано ни го нудатбанка на Хрватска рапидно паднати.6,00% Народна 3,60% 2,20%

Централна банка на Црна Гора Централна банка на Словенија

понеделник - 09.07.2012

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

Банка Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка

3м 3,10% 3,20% 3,20%

6м 4,00% 4,05% 4,00%

24м 6,80% 6,50% 6,65%

36м 7,00% 6,90% 6,85%

Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола

3,00% 4,30% 3,00% 3,20% 3,30% 3,20% 4,30% 4,00% 3,80%

4,00% 4,80% 3,80% 4,10% 4,20% 4,20% 5,30% 5,00% 4,80%

5,50% 5,50% 6,80% 6,70% 7,40% 5,70% 8,20% 8,00% 7,40%

6,00% 6,00% 6,90% 7,20% 7,60% 6,00% 8,60% 8,40% 7,60%

Капитал банка

4,30%

5,50%

7,50%

8,20%

24м

36м

Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

2,00% 1,80% 1,85% 1,70% 2,50% 2,20% 2,00%

2,50% 2,40% 2,35% 2,10% 3,00% 2,90% 2,50%

3,60% 3,30% 3,45% 3,40% 4,00% 3,60% 3,65%

4,00% 3,80% 3,75% 3,90% 4,50% 3,80% 4,05%

Алфа банка

3,20%

4,10%

3,70%

4,00%

Уни банка

1,90%

2,40%

3,00%

3,20%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

3,50% 2,20%

4,80% 2,80%

7,50% 4,10%

8,00% 4,50%

Стопанска б. Битола Капитал банка

2,10% 2,50%

2,60% 3,20%

4,40% 4,10%

4,60% 5,00%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

1м 3м 6м ПРИНОС НА ОТВОРЕН ИНВЕСТИЦИСКИ ФОНД Euribor (EUR) 0,26% 0,55% 0,83% Отворен инвестициски фонд Libor (EUR) 0,30% 0,54% Нето вредност 0,85% Libor (USD) Илирика Југоисточна Европа 0,24% Libor (CHF) 0,08% Илирика Глобал-Растечки пазари

0,47% 23.139.619,52 0,73% 0,11% 36.701.229,78 0,19%

12м 1,12% 1,26% 1M 1,06%3,44% 0,39%3,91%

13.358.230,64

-4,34%

1 недела 45.922.464,65 1м 3,18% 20.317.475,66 4,18%

3м 5,49%

Иново Статус Акции

МЕЃУБАНКАРСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

КД БРИК Рочност КД Нова ЕУ СКИБОР

преку ноќ 2,20% КБ Публикум - Балансиран 2,20% МКДОНИА

Инструмент

камата

Благајнички записи Ломбарден кредит

3,75% 5,50%

СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула Странска валута

10% 20% 13%

КУРСНА ЛИСТА

Држава ЕМУ

Валута евро

Среден курс во 61,6192

САД В.Британија Швајцарија

долар фунта франк

49,7852 77,3625 51,3023

Канада Австралија

долар долар

49,0638 51,1023

Извор: НБРМ

ДВИЖЕЊЕ НА ИНФЛАЦИЈАТА ВО МАКЕДОНИЈА ПЕРИОДОТ 2010/2011 4% 3% 3% 2% 2% 1% 1% 0% -1%

-1% 01/10

04/10

06/10

09/10

12/10

03/11

06/11

09/11

12/11

Извор: Државен завод за статистика

3M

6M

1Y

YTD

ДАТУМ

-3,63%

-2,53%

-23,14%

-2,41%

05.07.2012

-3,21%

-6,67%

-16,74%

-5,42%

05.07.2012

-7,24%

-8,13%

-18,59%

-8,20%

05.07.2012

-3,10%

0,40%

-7,63%

2,75%

03.07.2012

-0,70% 4,98% 0,34%

-7,29%

-6,89%

-31,22%

-6,60%

03.07.2012

25.145.036,39

-3,24%

0,44%

-13,17%

1,69%

03.07.2012

49.678.090,56

0,84%

0,92%

3,10%

4,29%

3,23%

03.07.2012

58.181.531,36 0,22% Основна кам. стапка Стапка на инфлација

0,73%

1,58%

3,22%

1,59%

03.07.2012

КБ Публикум - Обврзници

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ

КБ Публикум Паричен

24м

2,50% 2,40% 2,35% 2,10%

МЕЃУБАНКАРСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка

2,00% 1,80% 1,85% 1,70%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

раст

Раде Кончар Алкалоид Македонија Турист

многу полагаат на естетиката и сакаат да изгледаат негувано. За разлика од порано, подобро го планираат својот буџет“, велат од Д-р Анчевски. Своја ординација имаат и во Гевгелија, која ја посетуваат и Грци, пред с$ поради квалитетот кој го нудат. „Ординацијата Д-р Анчевски веќе е регионален центар, кој ги згрижува пациентите од Косово кои се во голем број, од Албанија, Грција и Јужна Србија. Тоа е така поради сеопфатноста и комплетноста на услугите, како дерматолошки и естетскокорективни. Ординацијата располага со врвни апарати, најквалитетни материјали и техники“, велат од Д-р Анчевски. Сузана Блажевска од Афродита С, кои имаат два салони во Скопје, вели дека за да бидеш чекор пред другите во оваа бранша

Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка

Народна банка на Македонија Народна банка на Србија Народна банка на Хрватска Централна банка на Црна Гора Централна банка на Словенија

4,00% 12,00% 6,00%

5,20% 13,40% 2,50% 3,60% 2,20%


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

11 > БроЈка

> БроЈка

Ќе се формира регионална берза за електрична енергија во загреб

В

о првата половина од следната година во Загреб ќе почне да функционира регионалната берза за електрична енергија. Основањето на оваа институција на која би се тргувало со електрична енергија, а подоцна и со други енергенси како на пример гас, е дел од стратешкиот план на Хрватското електростопанство (ХЕП) , со цел да се зголемат приходите на компанијата. Оваа информација за хрватскиот весник „Вечерњи лист“ ја потврди првиот човек на ХЕП, Златко Корачевиќ. „Нашата клучна цел е зголемувње на приходите и инвестицискиот потенцијал, а освен рационализацијата на работата, мора да создадеме и нови приходи. Убеден сум дека мора похрабро да излеземе на регионалниот пазар на енергија и да станеме активен учесник. Веќе преземаме одредени припреми во оваа насока“, објаснува Корачевиќ. Весникот додава дека овие припреми се врзани со организацијата на пазарот на електрична енергија, заради што претставници од ХЕП неодамна разговараа со експерти од Унгарија. Тамошната берза започна со работа пред две години и веќе има годишен промет поголем од 200 милиони евра.

2,25%

од вредноста дополнително изгубија во јуни акциите кои котираат на Македонската берза. Вкупната пазарна капитализација на акциите минатиот месец изнесуваше 109,2 милијарди денари, а во мај беше 11,7 милијарди денари. Пазарната капитализација на обврзниците е намалена за 19,7% на 7,4 милијарди денари.

150

решенија за легализирање на дивоградбите додели гадоначалникот на општина Аеродром. Од општината велат дека со добивање решенија за легализација, граѓаните повеќе не мора да стравуваат дека нивните куќи, изградени пред 30-40 години се во опасност да бидат урнати, односно со решенијата што ги добија и официјално стануваат сопственици на градбите.

Државата е најголем работодавач во Македонија

регулираат мрежните правила? Во 200-те најголеми македонски компании работат 63.614 лица, штоШто е само 6,7% од бројот на вкупно вработени во Македонија, што ја докажува претпоставката дека најголем дел од работните места се креираат во секторот на средни и мали претпријатија

6,7%

Биљана здравковскаСтојчевска

В

zdravkovska@kapital.com.mk

о 200-те најголеми македонски компании работат 63.614 лица, што е само 6,7% од бројот на вкупно вработени во Македонија, што ја докажува претпоставката дека најголем дел од работните места се креираат во секторот на средни и мали претпријатија. Податоците покажуваат дека за само една година бројот на вработени кај 200те најголеми во Македонија е зголемен за 2.129 вработени. На листата 200 најголеми компании има само 16 кои вработуваат над 1.000 лица, а само пет од МАКЕДОНСКА БЕРЗА нив имаат над 2.000 вработени. Осумдесет од МБИ 10 нив имаат помалку од 100 вработени, а 16 од нив имаат1.857,45 до 10 вработени. На листата најголеми се рангирани МБИДи три компании кои немаат ниту еден вработен и три компании кои имаат само по еден 1.804,13 вработен. Ако се анализираат 200-те најголеми ОМБ во Македонија според вкупниот компании

118,86

КОМПАНИИ КОИ НАЈМНОГУ ВРАБОТУВААТ Ранг 1 2

од сите работници во земјава се вработени кај 200-те најголеми компании

Ранг 2011 КОМПАНИЈА 5 ЕЛЕКТРАНИ НА МАКЕДОНИЈА 4 ЕВН

3 4 5 6 7

57 71 12 2 140

ЈП МАКЕДОНСКИ ШУМИ МАКЕДОНСКА ПОШТА ГРАНИТ МАКПЕТРОЛ ЈП МАКЕДОНИЈАПАТ

+0,13% +0,70%

SASX 10 -0,94% -0,36% 664,18

+0,00% SOFIX 289,07 -0,01% ATHEX

-1,01%

645,59

Главен индекс на Љубљанската берза

BELEX15 DOW JONES 435,28 12.759,00

1582,40,$/унца

-0,36% -0,11%

27,12$/унца

7.526,00

Извор: Македонска Берза официјалниот пазар на Македонска берза

берзата, без финансиски компании

2.600 2.600 2.600 берза Главен индекс на Софиската берза Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил

-1,01%

SBITOP 516,17

2.400 2.400 2.400

ATHEX 2.200 2.200 2.200 645,59 ЕВРОПА ИНДЕКСИ

Главен индекс на Љубљанската берза

-0,24%

FTSE 100 5.639,64

-0,41%

1.800 1.800 1.800

-0,11% +0,35% SWISS

DOW JONES

6.177,60

+1,07%

S&P 500 1.354,68

Главен индекс на Љубљанската берза

НИИС -Ниш +2,67% NASDAQ -0,11% 2.937,33

DOW JONESбанка Војводина Развојна 960,00 12.759,00

621,00

Заеднички индекс 30 големи американски компании котирани на Њујоршка берза

Агробачка АД

Јадран Камен

Индекс на најголемите јапонски компании котирани на Токиска берза

TOPIX CAC 40 763,93

3.161,14

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

ЕВРОПА ИНДЕКСИ BSE 30

-1,02%

-0,24%

Индекс на компании котирани на примарен пазар на Токиска берза

-0,74%

17.391,98 FTSE 100

5.639,64

Индекс на 30 најголеми компании котирани на берзата во Бомбај

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

Извор: Блумберг

DAX 6.410,46

+4,93%

+0,35%

Индекс на 30 најголеми герм. компании котирани на Франкфуртска берза

290,00 FTSE 100 . 5.639,64БЕРЗА ЉУБЉАНСКА

+3,11%

8.300,00

152 151 117 -25 -29

Јавно претпријатие

1.446

1.431

15

Јавно претпријатие Јавно претпријатие

1.413 1.315

1.303 1.317

110 -2

пред с$ е резултат на големиот број вработувања во двете најголеми државни енергетски компании, ЕЛЕМ и МЕПСО. Потоа следува челичната и металуршката индустрија, каде што се вработени 6.608, што е 10% од вкупниот број вработени во 200-те најголеми компании.

73,50

5.010,00

-7,95%

-0,41%

+0,68%

-0,10% -16,50%

Индекс на 30 најголеми герм. компании Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Податоците за акции со најголема промена во регионот, се земаат од веб страниците на котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал

09.07.2012

раст нова цена АЗИЈА ИНДЕКСИ +2,3% 1.381,00

Раде Кончар АлкалоидNIKKEI 225 +0,38% 8.896,88 Македонија Турист +0,36% Индекс на најголемите јапонски компании

-0,10%

-1,37%

Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании одТокиска берза котирани на швајцарскиот пазар на капитал

-0,01%

124124 124 120120 120 116116 116 112112 112 108108 108

104104 104 07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12 04/12 04/12 04/12

ОМБ е составен од најликвидните обврзници котирани на Македонска берза

BRENT 98,88

1582,40,$/унца

СРЕБРО 27,12$/унца

БАКАР 7.526,00

+0,13% +0,70%

ПРИРОДЕН ГАС 2,80

ЗА ЗАТОПЛ. 272

МЕТАЛИ

-1,01% +0,72% -1,2%

НИКЕЛ

16.502,50

АЛУМИНИУМ 1.792,50

ЧЕЛИК 385,00.$/унца

+0,68% +0,28%

+0,00 -0,1% /

+0,76%

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза Цинкарна Целје

SWISS САВА +0,35% -21,56% 6.177,60

. DAX Интереуропа 6.410,46 0,35

-0,41%

133,00

Илирија ЕВРОПА 0,00% ИНДЕКСИ

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза Лука Копер

-1,75%

Белградска, Загрепска и Љубљанска берза Индекс на 100 најголеми британски компании ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч. котирани на Лондонска берза

SWISS 6.177,60

2.272 2.154 2.024 1.806 1.567

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил Житњак

-0,24%

CAC 40 3.161,14

-10,67% -1,30%

Сајкашка фабр. -10,67% BRAZIL -5,89% BOVESPA 4.011,00

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао 22,00

-1,88%

84,56

ЗЛАТО

Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ берзата, без финансиски компании

-0,94% 55.394,05 ЗАГРЕБСКА БЕРЗА

1.950,00

85,00

-1,37%

ЛЕСНА СУРОВА

Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

BRAZIL BOVESPA -0,94% -1,75% 55.394,05 АЗИЈА ИНДЕКСИ

Заеднички индекс на 500 котирани компании на

2.424 2.305 2.141 1.781 1.538

ФЈУЧЕРСИ НАФТА

+1,07%АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

NIKKEI HANG SENGПаоло, Бразил двете225 најголеми американски берзи 8.896,88 ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ 19.428,10 ДЕН ДО 15Ч.

ATHEX 645,59

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

големи американски Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ компании котирани на Њујоршка берзата, без финансиски компании Индекс на 30 најголеми герм. компании берза Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал ЕЛКЛ

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Главен индекс на Сараевската берза 22,39

1.505,75$/бушел

-1,30% S&P 500 -0,10% 1.354,68

NASDAQ 2.937,33

SASX 10 ШЕЌЕР 664,18

Главен индекс Загребската берза метали и суровини Главен индекс на Софиската берза на Податоците зана фјучерсите на нафта, се земаат од веб страната американската финансиска агеција Блумберг

07/10 07/10 07/1010/10 10/10 10/1002/11 02/11 02/1105/11 05/11 05/1109/11 09/11 09/1101/12 01/12 01/12

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза

DAX12.759,00 Заеднички индекс 30 6.410,46

-1,01%

Главен индекс на Белградската берза 806,25$/бушел

2.000 2.000 2.000 Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

SBITOP 516,17

2296,00$/бушел

BELEX15 ПЧЕНИЦА 435,28

-1,75% +0,02%

SOFIX BRAZIL BOVESPA 2.800 2.800 2.800 55.394,05 289,07

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

CROBEX КАФЕ 1.663,94 1,79/бушел

743,25$/бушел

3.000 3.000 3.000

СУРОВИНИ КАКАО ИНДЕКСИ -1,56% РЕГИОН

-0,36% -2,69% SOFIX СОЈА -0,64% +0,00% 289,07

-1,30% -0,34%

SASX 10 664,18

на пазарот на јавно поседувани друштва

+1,95% -0,34% +0,63% +0,02% -1,10%

ПЧЕНКА

Индекс на 100 светски компаниииндекс котирани на на NASDAQ берза Главен Сараевската берза

-0,64% -0,94%

Главен на Загребската Заеднички индексиндекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

CAC 40 3.161,14

МАКЕДОНСКА БЕРЗА

ИНДЕКСИ АМЕРИКА ИНДЕКСИРЕГИОН

Заеднички индексиндекс 30 големи Главен наамерикански Белградската компании котирани на Њујоршка берза

CROBEX S&P 500 1.663,94 1.354,68

2.600 2.600 2.600

Главен индекс на Атинската берза

NASDAQ 2.937,33

Јавно претпријатие Поштенски услуги Градежништво Нафтена индустрија Јавно претпријатие

ОМБ ОМБ ОМБ

0,00%

3.100 3.100 3.100 НИКЕЛ 2.900 2.900 2.900 16.502,50 2.700 2.700 2.700 АЛУМИНИУМ 2.500 2.500 2.500 2.300 2.300 2.300 1.792,50 2.100 2.100 2.100 ЧЕЛИК 1.900 1.900 1.900 385,00.$/унца 1.700 1.700 1.700 07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12 04/12 04/12 04/12

-1,01% +0,00 2.400 2.400 2.400 СРЕБРО МБИ 10 +0,72% -0,1% 2.200 2.200 2.200 -0,94% 1.857,45 +0,02% 2.000 2.000 2.000 БАКАР МБИД -1,2% / +0,00% 1.800 1.800 1.800 1.804,13 06/10 06/10 06/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 12/11 12/11 12/11 04/12 04/12 04/12 ОМБ +1,07% -0,01% МБИ 10 е составен од 10 најликвидни118,86 акции на компании котирани на МБИД е составен од 15 најликвидни акции на компании котирани

-0,34%

ЗЛАТО

Главен индекс на Софиската берза

SBITOP Извор: Македонска Берза 516,17

МБИД МБИД 3.300 3.300 3.300МБИД МЕТАЛИ

-0,94%

2.800 2.800 2.800

Главен индекс на Сараевската берза

-0,64%

Годишна промена 185 -82

Вредностите кои ги гледате денеска, се од последниот ден на тргување, понеделник - 09.07.2012

МАКЕДОНСКА БЕРЗА МБИ10 МБИ10 ИНДЕКСИ РЕГИОН 3.000 3.000 3.000МБИ10

МБИ 10 BELEX15 1.857,45 435,28 Главен индекс на Белградската берза МБИД CROBEX 1.804,13 1.663,94 ОМБ Главен индекс на Загребската берза 118,86

Скопје Скопје Скопје Скопје Скопје

+0,68% +0,28%

Извор: Македонска Берза

Број на вработени 2010 3.880 2.633

ГРАД ДЕЈНОСТ Скопје Енергетика Скопје Енергетика

број вработени, тогаш лидер е државниот производител на електрична енергија ЕЛЕМ со 4.065 вработени, каде што бројот на вработени само за една година е зголемен за 185. Следува ЕВН со 2.551 вработени, каде што изминатата ЈП за железничка инфраструктура 8 118 Скопје година бројот на вработени бил намален за 82. Македонски железници Следи Македонски шуми каде што работат 9 53 МЖ ТРАНСПОРТ Скопје 2.424 лица, а само за една година во ова јавно 10 86 ЈСП СКОПЈЕ Скопје претпријатие биле вработени нови 152 лица. ФЈУЧЕРСИ Зголемување на вработените од 151 лице има и компании се во државна сопственост или јавни кај четвртиот најголем работодавач, МакедонскаНАФТА претпријатија кои заедно имаат близу 17 илјади Пошта, која исто така е ЛЕСНА во државна сопственост. вработени или 26% од вкупниот број вработени кај СУРОВА ПРИРОДЕН ГАС Градежната компанија Гранит е петтиот најголем 200-те најголеми компании. 84,56 2,80 работодавач со вкупно 2.024 вработени, чиј број Ако се анализира бројот на вработени по во 2011 година се зголемил индустрии, најголем работодавач е секторот BRENTза 217 лица. ЗА ЗАТОПЛ. На листата 100 најголеми работодавци дури 11 енергетика, каде што се вработени 7.162 лица, што 272 98,88

-0,94% +0,00% -0,01%

Број на вработени 2011 4.065 2.551

HANG SENG 4.000,00 19.428,10 2.780,00

ПЧЕНКА 743,25$/бушел

ПЧЕНИЦА 806,25$/бушел

КАФЕ 1,79/бушел

СУРОВИНИ

-1,56% -2,69% +0,00%

КАКАО

2296,00$/бушел

ШЕЌЕР 22,39

СОЈА 1.505,75$/бушел

+1,95% +0,63% -1,10%

Податоците за фјучерсите на нафта, метали и суровини се земаат од веб страната на американската финансиска агеција Блумберг ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

-1,88%

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

+2,67%

Развојна банка Војводина

НИИС -Ниш

960,00

621,00

-10,67%


к

о

м е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с

и


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

балкан 13

Афера „Франк“ го тресе Балканот Лекарот Бранко Колариќ подигнал кредит во швајцарски франци во противвредност од 78.000 евра, а ратата од 440 му пораснала на 650 евра месчено. Оваа рата тој ја плаќа веќе 4,5 години, па денес е задолжен повеќе отколку кога го подигнал кредитот. Слична судбина делат уште 120.000 граѓани, кои поднесоа колективна тужба против осум банки

Во слична ситуација се и граѓаните на Србија

О

колу 30.000 граѓани на Србија се во слична ситуација, но тие не поднесуваат колективна тужба засега. Адвокатот Војин Биљиќ застапува двајца од нив, задолжени кај различни банки. Тие тужеле и во првостепената постапка ги добиле споровите. „Банките во договорите во суштина сами на себе си давале овластување да ја подигнат каматата кога сметаат дека е потребно. Тоа е една одредба од договорите за кои не е потребна некоја голема мудрост да се заклучи дека е апсолутно ништовна“, вели Биљиќ.

кредитната способност во евра, но речиси сите од нив биле оценети како кредитно способни во швајцарски франци.

Васе Целеска

И ХНБ е на удар

Х

celeska@kapital.com.mk

рватските здруженија Потрошувач и Франк минатата недела во Трговскиот суд во Загреб поднесоа колективна тужба против осум големи банки, од кои бараат да ја укинат валутната клаузула на кредити во швајцарски франци и да се забрани еднострана промена на каматните стапки. Поголем број граѓани, застапувани од ова здружение, се соочија со големи загуби поради кредитите кои ги имаат во франци, бидејќи вредноста на франкот минатата година постојано варираше, па затоа банките беа принудени да ги зголемат каматните стапки на кредитите во оваа валута. Слични проблеми имаат и граѓаните во Србија и во Босна и Херцеговина, но тие с$ уште не поднесуваат колективна тужба. Тужбата која се темели на Законот за облигациони односи и на Законот за заштита на потрошувачите бара елиминирање на валутната клаузула во швајцарски франци и воведување валутна клаузула во евра, за што Хрватската народна банка (ХНБ) има механизам на контрола, како и забрана на еднострана промена на каматните к

о

м е

р

ц

и

ј

стапки. „Колективната тужба е подигната против Привредна банка Загреб, Загребачка банка, Ерсте, Рајфајзен, Хипо Алпе Адриа, ОТП, Сплитска банка и Волксбанка, а пресудата ќе се однесува на сите корисници на кредити со валутна клаузула во швајцарски франци кои се подигнати во овие банки, вели членот на Управниот одбор на здружението Франк, Петра Родик. Во Хрватска има над 120.000 корисници на кредити поврзани со франци, од кои 75.000 се станбени кредити. Поради нестабилноста на вредноста на франкот и промената на каматните стапки минатата година, ратите за отплата на овие кредити пораснаа од 35% до 100%, тврдат во здружението. Еден од нив е и лекарот Бранко Колариќ, пренесува „Вечерњи лист“. Тој подигнал кредит во швајцарски франци во противвредност од 78.000 евра, а ратата од 440 му пораснала на 650 евра месчено. Оваа а

л

е

н

о

г л

а

с

ɂɫɬɪɚɠɭɜɚʃɟɬɨɝɨɨɛɥɢɤɭɜɚɫɨɧɨɬ

˄̨̛̛̦̖̬̯̖̯̯̏̚ʤ̡̛̥̖̬̦̌ʶ̷̨̣̖– ˁ̡̨̡̡̨̨̨̛̪̠̖͕̬̦̯̬̦̌̐̌̌̌̚ʫ̴̶̨̡̛̛̬̪̭̯̥̦̖̭̯̠̏̌̌̌̌̌ͣʻ̨̢̦̌ ̸̛̛̭̯̬̙̱̌̏̌ϮϬϭϮ̨̏͞ʺ̡̨̛̛̖̦̠͕̬̭̪̹̱̌̔̌̌̏̌

рата тој ја плаќа веќе 4,5 години, па денес е задолжен повеќе отколку кога го подигнал кредитот. Преку оваа тужба здруженијата имаат за цел да обезбедат отштета за корисниците на кредити, но и да ги оневозможат банките во иднина на таков или на сличен начин да ги оштетат граѓаните, велат членовите на здружението Потрошувач. Единствениот проблем е тоа што станува за прва колективна тужба во Хрватска, па ниту судот засега нема никакво искуство ниту практика поврзана со ваков случај. Бранка Лукачевиќ-Грегиќ од здружението Франк вели дека банките одобриле многу станбени и ненаменски кредити во швајцарски франци, без правилно да ги информираат корисниците што ќе се случи доколку се изменат околностите на валутниот пазар. Банките исто така давале лоша проценка за кредитната способност на граѓаните. Дури 30% од корисниците добиле негативни оцени за к

о

м е

р

ц

и

л

е

н

о

г л

а

с

˄̨̛̛̦̖̬̯̖̯̯̏̚ʤ̡̛̥̖̬̦̌ʶ̷̨̣̖– ˁ̡̨̡̡̨̨̨̛̪̠̖͕̬̦̯̬̦̌̐̌̌̌̚ʫ̴̶̨̡̛̛̬̪̭̯̥̦̖̭̯̠̏̌̌̌̌̌ͣʻ̨̢̦̌ ̸̛̛̭̯̬̙̱̌̏̌ϮϬϭϮ̨̏͞ʺ̡̨̛̛̖̦̠͕̬̭̪̹̱̌̔̌̌̏̌

ʯ̸̶̨̛̛̱̖̦̌̔ϭϭ̨̔ϭϴ-̨̨̛̹̦̬̭̯̐̔̌̏̌̚





ʻ̯̖̥̌̌ „ʰ̶̶̧̨̨̨̨̨̨̨̡̨̨̨̛̛̛̛̛̛̛̭̯̬̙̱̖̯̦̯̖̥̪̥̯̭̬̯̥̥̖̯̖̬̪̭̦̖̭̖̖̣̌̏̌̏̌̌̐̌̌̔̌̐̌̏̍̔̍ ̛̛̛̣̦“ ϭ͘ ʿ̸̨̨̡̨̡̨̨̨̡̛̛̛̛̛̛̛̛̛̬̦̱̖̭̯̦̦̱̬̭̯̥̯̭̯̖̭̯̱̖̦̯̦̪̣̥̭̭̯̱͕̪̹̦̦̌̏̌̏̌̌̌̔̌̔̔̔̌̌̌̚ ̨̡̡̨̛̛̛̛̛̛̛̱̦̖̬̯̖̯̯̖̭̯̖̹̣̏̏̚ ̨̛̛̦̯̖̬̯̬̠̯̦̌̌̌̌ˀ̡̛̖̪̱̣̍̌ʺ̡̨̛̖̦̠̌̔̌͘ Ϯ͘ ʿ̴̴̴̶̶̨̨̡̨̨̨̡̨̨̡̨̛̛̛̛̛̛̛̛̦̖̭̯̯̬̖̖̬̥̦̭̣͕̯̬̠͕̬̯̖̙͕̭̯̬̪̣̥̦̠̔̍̌̔̌̍̔̏̌̌̌̐̌̌̍̌̌ ̨̛̦̔̏͘ ʿ̶̨̨̡̨̨̨̡̨̨̡̛̛̦̖̭̯̯̬̖̖̪̬̭̣̖̖̦̭̦̦̪̬̔̍̌̔̌̍̔̔̌̌̌̚ ̨̨̪̖̦̯̯̹̯̠̌̌̌̌̚ ̪̬̖̦̖̭̱̏̌͘ʿ̨̡̬̯̌̌̌ ̴̸̶̨̡̨̨̧̛̛̛̛̛̥̙̖̖̭̙̦̬̥̦̬̖̖̦͕̪̬̹̖̣̔̌̍̔̌̌̌̏̌̌̌̌̌ ̨̛̠̣̔̌̐͘ ϯ͘ ʿ̨̨̡̨̦̖̭̯̔ ̨̨̛̛̛̛̛̛̯̬̖̖̬̦̣̖̦͕̭̭̣̖̦̬̍̌̔̌̍̔̐̌̌̚̚ ̨̡̛̪̬̌̌ ̨̡̨̨̡̛̪̖̦̯̠̠̯̭̣̱̌̌̌̏̌ ̨̨̬̦̯̯̖̥̦̦̯̪̬̖̬̯̐̌̌̌̌̌̏̌͘ ϰ͘ ʿ̨̨̡̨̦̖̭̯̔ ̨̛̯̬̖̭̖̭̯̍̌̔̌̔̌̏ ̨̯̬̏̏̔̌;̴̸̡̛̛̌̚Ϳ̴̶̨̡̨̡̡̨̛̛̬̥͕̦̥̖̦̭̠͕̦̠̦̌̌̌̔̌̌̔̌̚ ̨̔5 ˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ ϮϬϭϮ̸̨̡̨̛̛̛̦͕̭̣̱̦̬̖̭̯̦̐̔̌̏̌̌̔̌̌̌˄̨̛̛̦̖̬̯̖̯̯̏͗̚ϯ̯̌ʺ̡̨̡̖̦̭̌̔̌ ʥ̛̬͕̐̌̔̌̍̍ϭϬϬϬˁ̡̨̨̡̪̠̖͕̭̦̦̌̌̌͗ͣ̚ʶ̨̡̦̱̬̭– ʻ̸̨̢̛̛̦̭̯̬̙̱̌̌̏̌͘͞ ϱ͘ ʯ̨̨̨̨̡̨̨̖̦̭̪̦̖̭̯͕̭̯̱̖̦̯̯̌̔̔̔ ̨̡̨̨̡̡̛̛̛̛̯̬̖̭̯̪̠̦̖̭̭̯̱̖̦̯̭̍̌̔̌̔̌̏̌̔̔ͬ̔̌ ̸̴̡̡̡̡̨̨̨̨̡̨̡̛̛̬̯͕̯̖̣̖̦̪̦̯̥̹̖̦̦̯̯̌̌̌̌̌̌̌̚͘ ϲ͘ ʿ̶̨̨̛̛̛̛̬̭̯̦̯̯̖̪̦̖̭̐̌̔ ̸̢̨̡̨̨̛̛̛̛̛̖̯̬̣̖̦̯̬̣̖̦̥̭̠̍̔̌̌̐̔̌̔̌̌̔̚˄̨̛̛̦̖̬̯̖̯̯̏̚͘ ʶ̶̸̨̢̨̨̡̨̡̡̨̡̨̨̨̡̨̛̛̛̛̛̛̥̭̠̯̖̖̦̱̥̖̯̦̯̬̯̖̬̪̬̯̹̯̠̪̬̖̦̖̭̱̪̦̖̭̯̌̌̐̌̌̌̌̌̌̏̌̔͘ ϳ͘ ʿ̶̨̨̛̦̖̭̯̖̔ ̴̡̨̨̨̢̡̡̛̛̛̛̛̛̛̛̛̛̦̖̭̪̣̦̱̯̖̪̬̣̖̯̭̣̱̦̐̏̌̌̏̌̏̌̍̔̌̔̏̌̏̌͘ ϴ͘ ˄̨̢̨̨̨̛̛̛̛̛̦̖̬̯̖̯̯̖̖̣̦̬̭̦̏̔̔̌̐̌̔̌̏̏̌̔̚ϮϬ͘ϬϬϬ̸̨̡̨̨̨̡̛̛̛̖̦̬̪̖̦̯̪̦̖̭͕̔̌̌̍̔̔̚ ̡̡̨̨̛̖̭̖̯̌̔̔ ̴̶̨̨̛̛̪̣̦̱̹̯̖̦̠̥̦̱̖̭̖̯̌̌̌̐̔̚ ̶̨̨̛̪̦̖̭̔͘ ϵ͘ ʿ̶̶̨̢̨̨̛̛̛̛̛̖̦̯̖̖̯̬̦̦̠̦̍̔̍̔̌̍̌̌̔̌̔̚ϮϬˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ϮϬϭϮ̢̨̨̨̛̛̖̯̭̖̯̦̍̔̌̔̏ ̴̨̛̛̛̦̬̥̬̦̌͘ʽ̸̡̨̛̛̛̛̬̭̦̭̯̖̦̬̖̦̖̣̦̠̪̬̥̯̦̬̯̍̏̌̌̌̐̌̔̔̌̌̌̌̐̌̔̌̌ ̨̛̦̣̦̯̌̐̌̏ ̦̭̯̦̦̌̌̌Ϯϴˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ϮϬϭϮ̶̨̡̨̨̨̢̨̛̛̛̛̛̦͕̖̹̯̪̦̖̭̯̖̖̯̣̙̖̦̐̔̌̌̔̔̍̔̌̚͘ ʻʽʷʻʤʰˁ˃ˀʤʮ˄ʦʤˋʰ- ʺʤʶʫʪʽʻʰʵʤ

а

ʶʽʻʶ˄ˀˁʯʤʫˁʫʵ

ʯ̨̨̡̛̛̛̛̛̭̯̱̖̦̯̦̪̣̥̭̭̯̱̌̔̌̔̔̔

ǁǁǁ͘ŶŽŬ-ŶĂ-ŝƐƚƌĂnjƵǀĂĐŝ͘ŵŬ

ј

ɂɫɬɪɚɠɭɜɚʃɟɬɨɝɨɨɛɥɢɤɭɜɚɫɨɧɨɬ

ʶʽʻʶ˄ˀˁʯʤˁʸʰʶʤ–ˇʽ˃ʽʧˀʤˇʰʵʤ–ˉˀ˃ʫʮ–ˁ˃ˀʰʿ

ƌĞƐĞĂƌĐŚĞƌƐ͘ŶŝŐŚƚΛƵĂĐƐ͘ĞĚƵ͘ŵŬ

Критики беа упатени и на сметка на работата на Хрватската народна банка и на нејзиниот сега веќе поранешен гувернер Жељко Рохатински, бидејќи не направиле ништо за да ги заштитат хрватските граѓани, за разлика, на пример, од Народната банка на Србија, која на крајот од минатата година им забрани на банките самостојно да ги менуваат каматните стапки на кредитите со валутна клаузула. Банките во Хрватска ги ангажираа најскапите адвокатски друштва и сите во одговорот на тужбата напишаа дека е неоснована. Дали е тоа вистина или не ќе се види во текот на судската постапка. „Тука е тужен целиот банкарски сектор, па последиците може да бидат релативно големи“, вели Радован Добриниќ, судија во Трговскиот суд во Загреб. Од здружението Потрошувач веруваат дека граѓаните ќе добијат масовна отштета од банките доколку се докаже дека тие постапувале незаконски и некоректно. Здруженијата со своите адвокатски тимови работеа на тужбата повеќе од седум месеци, а таа во мометнот е вратена на доработка од судијата за да може судењето да почне во текот на следната недела.

ResearchNightMK

ʻ̯̖̥̌̌ ͣʪ̸̨̡̡̡̛̛̛̭̖̖̖̬̪̭̦̱̦̖̱̣̌̍̔̏̌͞ ϭ͘ ʿ̸̸̶̨̨̡̨̡̨̨̛̛̛̛̬̦̱̖̭̯̦̦̱̬̭̯̥̯̭̯̖̱̖̦̌̏̌̏̌̌̌̔ϱ-̨̯͕ϲ-̨̯͕ϳ-̨̛̥ϴ-̨̨̨̛̥̖̣̖̦̖̔̔̏ ̸̶̨̨̨̨̨̨̨̨̨̛̛̛̛̛̭̦̦̯̬̦̖̭̯̖̱̖̦̭̬̖̦̯̏̍̌̏̌̏̔̚ ̨̨̨̨̨̛̛̛̛̬̦̖͕̪̹̦̭̦̦̯̖̍̌̏̌̌̌̏̏̚̚ ̸̨̛̛̛̛̛̛̭̬̖̦̯̖̱̣̹̯̦̯̖̬̯̬̠̯̦̔̌̌̌̌̌ˀ̡̛̖̪̱̣̍̌ʺ̡̨̛̖̦̠̌̔̌͘ Ϯ͘ ʫ̨̨̨̨̡̨̨̡̛̛̛̛̛̛̛̭̖̠̯̯̬̖̖̬̦̣̖̦͕̭̭̣̖̦̬̪̖̦̯̠̠̯̭̣̱̍̌̔̌̍̔̐̌̌̌̌̌̏̌̚̚ ̨̬̖̦̖̖̦̯̐̌̏̔̌̌ ̨̯̖̥̦̦̯̪̬̖̬̯̌̌̌̏̌͘ ϯ͘ ʪ̨̨̨̡̨̛̛̣̙̦̯̦̖̭̖̠̯̯̬̖̖̣̱̌̌̌̍̌̔̌̍̔ϱϬϬ̨̬̍̌̚͘ ϰ͘ ʫ̨̨̛̭̖̯̖̯̬̖̭̖̪̦̖̭̯̍̌̔̌̔̌̏WORD ̴̶̨̡̨̡̡̨̨̛̛̬̥̯͕̦̥̖̦̭̠͕̦̠̦̌̌̌̔̌̌̔̌̔̚ϱ ˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ ϮϬϭϮ̸̨̡̨̛̛̛̦͕̭̣̱̦̐̔̌̏̌e-mail: ƌĞƐĞĂƌĐŚĞƌƐ͘ŶŝŐŚƚΛƵĂĐƐ͘ĞĚƵ͘ŵŬ͘ ϱ͘ ʯ̸̨̨̨̡̨̨̡̨̨̨̨̨̨̛̛̛̛̛̖̦̭̖̭̖̠̯͕̱̖̭̦̯̯̬̖̭̯̪̠̪̭̣̖̦̖̦̯̌̔̍̌̔̌̔̌̏̌̔̔̔̌̔̚ ̴̨̡̡̨̨̨̨̡̨̡̛̛̭̖̯̖̣̭̯͕̯̖̣̖̦̪̦̯̥̹̖̦̦̯̯̏̔̏̌̌̌̌̌̚͘ ϲ͘ ʿ̸̢̨̡̨̨̛̛̛̛̛̛̛̛̛̬̭̯̦̯̯̖̖̭̖̖̯̬̣̖̦̯̬̣̖̦̥̭̠̐̌̍̔̌̌̐̔̌̔̌̌̔̚˄̨̛̛̦̖̬̯̖̯̯̏̚͘ ϳ͘ ʫ̴̡̨̨̨̢̡̡̛̛̛̛̛̛̛̛̛̛̛̭̖̯̖̦̖̭̪̣̦̱̯̖̪̬̣̖̯̭̣̱̦̐̏̌̌̏̌̏̌̍̔̌̔̏̌̏̌͘ ϴ͘ ˄̨̢̨̛̛̛̛̦̖̬̯̖̯̯̖̖̣̯̬̏̔̔̚ ̛̦̬̌̐̌̔͗ϮϬ͘ϬϬϬ͕ϭϱ͘ϬϬϬ̛ϭϬ͘ϬϬϬ̛̛̛̛̖̦̬̦̪̬̯̖̯̬̖̭̖͕̔̌̌̏ ̴̶̡̡̨̨̨̛̛̛̪̣̦̦̱̹̯̖̦̠̥̦̱̖̭̖̯̌̌̌̌̐̔ ̨̛̛̦̠̬̖̭̖̌̔̍͘ʻ̢̨̛̛̛̬̯̖̖̯̖̣̖̦̦̌̐̌̔̍̔̌̔̔̌ ̨̛̣̦̯̦̭̯̦̦̐̌̏̌̌̌Ϯϴˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ϮϬϭϮ̨̛̦̐̔̌͘ ϵ͘ ʿ̶̶̨̢̨̨̛̛̛̛̛̖̦̯̖̖̯̬̦̦̠̦̍̔̍̔̌̍̌̌̔̌̔̚ϮϬˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ϮϬϭϮ̢̨̨̨̛̛̖̯̭̖̯̦̍̔̌̔̏ ̴̨̛̛̛̦̬̥̬̦̌͘ʽ̸̡̨̨̛̛̛̛̛̬̭̦̭̯̖̦̬̖̦̖̣̦̠̪̬̥̯̦̬̯̦̣̦̯̍̏̌̌̌̐̌̔̔̌̌̌̌̐̌̔̌̌̌̐̌̏ ̦̭̯̦̦̌̌̌Ϯϴˁ̛̖̪̯̖̥̬̏ϮϬϭϮ̨̛̦̐̔̌͘ ǁǁǁ͘ŶŽŬ-ŶĂ-ŝƐƚƌĂnjƵǀĂĐŝ͘ŵŬ ƌĞƐĞĂƌĐŚĞƌƐ͘ŶŝŐŚƚΛƵĂĐƐ͘ĞĚƵ͘ŵŬ

ʻʽʷʻʤʰˁ˃ˀʤʮ˄ʦʤˋʰ- ʺʤʶʫʪʽʻʰʵʤ

ResearchNightMK


КАПИТАЛ вТорнИК 10.07.2012

WWW.KAPITAL.MK

14 сВет

Ќе се формира „банкарски полицаец“ за лошите банки од еврозоната На денешниот состанок на министрите за финансии на еврозоната се очекува да биде поставена рамката за создавање единствен банкарски супервизор во монетарната унија, кој ќе биде во склоп на ЕЦБ, а се очекува да почне со работа во втората половина од 2013 година

преку привремениот механизам, Европски фонд за финансиска стабилност. ЕСМ, ќе може да доделува заеми на банките дури по создавање заеднички механизам за банкарска супервизија на еврозоната, кој пак нема да биде готов до крајот на годината. Според тоа, министрите за финансии ќе разговараат за најитните прашања, на прво место за подетално одредување на условите за доделување на помош за шпанските банки. Се очекува да биде постигната политичка согласност за меморандумот. Преговорите се очекувано тешки. Според аналитичарите постои голема можност потпишувањето на меморандумот да биде одложено за 20 јули, иако засега не е потврдена нова средба на Еврогрупата за овој датум. Министрите ќе треба да извршат и преглед на финансиската состојба на Грција. Минатата недела во Атина престојуваше „тројката“ меѓународни кредитори, по замрзнувањето на реформите поради изборите во земјата. Од спроведувањето на реформите зависи доделувањето на новата транша од помошта во вредност од 31,5 милијарди евра за Грција, предвидено за 20 август. Одлуката за овие прашања, како и за Кипар, кој побара помош од еврозоната за спас на банкарскиот сектор во земјата, се очекува да биде донесена на 20 јули.

супервизор до крајот на оваа година, но аналитичарите сметаат дека тоа ќе трае подолго, па неговото оформување може да се случи дури во средината на 2013 година. Важно е тоа што Германија ја поддржува идејата новиот банкарски супервизор да биде дел од ЕЦБ, каде што има спротивставени ставови за оваа идеја.

И овој самит на еврогрупата нема да донесе многу промени

Васе Целеска

М

celeska@kapital.com.mk

инистрите за финансии на еврозоната на денешната средба во Брисел се очекува да го финализираат планот за создавање единствен банкарски супервизор за сите 17 земји-членки на еврозоната. Според најавите на медиумите, тие треба да ја постават рамката за создавање нова агенција, најверојатно под надлежност на Европската централна банка, која ќе ги мониторира најголемите банки во монетарниот блок. Лидерите на еврозоната на европскиот самит во јуни се согласија да се формира вакво тело, кое ќе биде значаен чекор за создавање на идната банкарска унија меѓу земјите од Европа кои користат иста валута. Воспоставувањето на единствен банкарски авторитет, кој ќе спроведува к

о

м е

р

ц

и

ј

а

исти правила за сите банки во регионот, од страна на Германија и од другите помоќни економии се гледа како на клучен услов пред тие да одлучат да ги поделат своите ресурси со останатите земји од еврозоната. Според информациите на „Волстрит журнал“ од луѓето инволвирани во овој процес, таканаречениот „банкарски полицаец“ за почеток ќе ја оценува работата на најголемите 25 банки во еврозоната, додека помалите банки уште одреден период ќе останат под надзор на нивните национални регулатори. Но, овие национални регулатори ќе бидат под контрола на новиот банкарски супервизор во еврозоната, кој пак ќе биде со седиште во Брисел, а не во Франкфурт, каде што е сместена ЕЦБ. Лидерите на еврозонта имаат намера да го финализираат договорот за новиот банкарски л

е

н

о

г л

а

с

Иако во официјалното соопштение од Брисел пишува дека министрите за финансии на земјите од еврозоната, денеска во Брисел ќе разговараат за деталите околу помошта за Шпанија и Кипар и за финансиската ситуација во Грција, некои од министрите сметаат дека нема да се постигне голем напредок по овие прашања. На Самитот на ЕУ на 28 и 29 јуни беа донесени нови решенија, кои Еврогрупата сега треба да ги конкретизира. Со цел да се олесни помошта за Шпанија, беше одлучено во иднина спасувачкиот фонд на еврозоната, Европскиот стабилизациски механизам (ЕСМ), директно да доделува помош на банките. Сепак, од денешниот состанок е премногу рано за да има конкретни резултати. ЕСМ с$ уште не е оперативен, иако требаше да стапи на сила на 1 јули, бидејќи с$ уште не е ратификуван од сите земји-членки на еврозоната. Дотогаш помошта за Мадрид ќе се доделува к

о

м е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПонедеЛнИК 09.07.2012

15

ФЕЉТОН

20

Почитувани читатели, Капитал Медиа Гроуп ви го претставува апсолутниот светски бестселер на Џим Колинс, „Од добри кон одлични“ (Good to great), во издание на Pub Publisher од Скопје. Со својот истражувачки тим, Колинс подредил список од речиси 1.500 глобални компании во потрага по оние што покажале исклучителни резултати со текот на времето. Конечно, списокот го свел на 11, меѓу кои Кимберли Кларк, Филип Морис, Жилет, откривајќи ги нивните заеднички карактеристики за корпоративен успех. Прочитајте зошто некои компании се вивнуваат до врвот, а други не.

Џ

им Колинс (роден 1958 година во Колорадо, САД) е американски бизнис-советник, автор и професор на Универзитетот Стенфорд, каде што предава Одржливост и раст на компаниите. Тој е редовен колумнист и советник на „Харвард бизнис ривју“, „Бизнис вик“, „Форчн“, „Инк. Магазин“, СНН други реномирани бизнис-магазини. Автор е на повеќе бестселери, како „Изградено да трае“ (1994), „Постпретприемништво: претворете го вашиот бизнис во истрајна голема компанија“ (1995), „Од добри до одлични“ (2001), „Од добри до одлични и социјалниот сектор“ (2005), „Како големите паѓаат“ (2009), „Големи по избор“ (2011).

На виСТиНаТа ЧЕТврТО пОГлавјЕ: пОГлЕдНЕТЕ & вЕрбаТа) ЕТЕ Губ ја вo ОЧи (НО, НиКОГаш НЕ

Задржете ја непоколебливата верба и покрај суровата реалност

Преку соочување со суровата вистина, одличните компании станале уште посилни и поотпорни, никако послаби или обесхрабрени. Кога отворено ќе се соочите со бруталните факти и ќе речете „Никогаш нема да се предадеме. Никогаш нема да капитулираме. Можеби ќе биде потребно многу време, но ќе изнајдеме начин да победиме“, се здобивате со дополнителна доза ентузијазам

К

ога компанијата Проктер и Гембл со сите сили се з а лета ла в о хартиената индустрија кон крајот н а ш е е с е т т и т е г о д и н и, компанијата Скот Пејпер (тогашен лидер) едноставно се повлекла на второ место без борба и започнала да бара начин за промена на производс твената пр огра ма. Во 1971 година се одржал состанок за експертитеаналитичари, кој бил еден од најдепресивните состаноци на кој било кога сум присуствувал, изјави еден аналитичар. „Менаџментот во суштина ги подигна рацете со изјавата ’Готови сме‘“. Раководството на довчерашната силна и горделива компанија гледаше во своите конкуренти и велеше „Како да им се спротивставиме на најдобрите“, и воздивнуваше, „Ех, барем не сме најлоши... с$ уште има компании кои се послаби од нас“. Наместо да се фрлат на размислување како да се вратат во трката и да го преземат водството, менаџерите од Скот Пејпер скиселено се обидувале да спасат што може да се спаси. Препуштајќи му го врвот на пазарот на Проктер и Гембл, раководството на Скот Пејпер се надевало дека ќе успее да се сокрие во редовите на второлигашите, кои помалку го свртувале врз себе вниманието на чудовиштето кое ја извршило инвазијата на територијата. Кимберли Кларк, од друга страна, не гледала на натпреварот со Проктер и Гембл како на проблем, туку како на благослов. Д ар в ин С м ит и н его в и от тим б и л е одушевени со идејата дека треба да им се спротивстават на најдобрите и го сметале тоа за пригода КимберлиКларк да стане

уште подобра и посилна компанија. Исто така сметале дека тоа е идеална пригода за да го стимулираат натпреварувачкиот дух кај своите вработени. На еден од затворените состаноци, Дарвин Смит го започнал своето излагање со зборовите: „Во ред, ќе ве замолам сите да застанете за момент во тишина“. Сите се загледале меѓусебно, прашувајќи се што планира Дарвин. Дали умрел некој? И така, по неколку мигови збунетост, сите сепак станале и гледале во врвовите од своите чевли во апсолутна тишина. По одредена пауза, Смит погледнал низ просторијата и изјавил со сериозен глас, „Ова беше минута молчење за Проктер и Гембл“. Луѓето целосно одлепиле. Блер Вајт, еден од директорите кој бил присутен за време на овој инцидент, изјави, „Успеа секој од вработените да го вовлече во еуфорија, од првиот до последниот кат се тресеше зградата. Ќе се бориме против Голијат!“. Подоцна Вејн Сандерс (наследникот на Смит) ни ја опиша неверојатната корист што компанијата ја извлекла од натпреварувањето со најдобрите: „Не можевме да имаме подобар противник од Проктер и Гембл! Во никој случај! Тоа го зборувам затоа што многу ги почитуваме. Поголеми се од нас. Многу се талентирани. Имаат одличен маркетинг. Ги прегазија апсолутно сите конкуренти, освен еден, а тоа е КимберлиКларк. Тоа е она што н$ прави многу горди“. Роберт Кругер даде убаво сиже на сето тоа на крајот од интервјуто што ни го даде, опишувајќи ја психологијата на неговиот менаџерски тим. Еве што кажа за моментот кога се нашле пред обесхрабрувачка задача постепено да го трансформираат целиот систем на компанијата во следните

дваесет години. „Имаше нешто черчилско во сето тоа што го правевме. Имавме силна волја за живот и борба, чувство дека сме дел од компанијата, дека Кругер постоел и пред нас и дека ќе продолжи да биде тука и откако ние ќе заминеме и дека, жими Бога, ќе победиме во оваа борба. Можеби ќе ни требаат сто години, но ќе ги издржиме сите сто, ако е тоа она што се бара“.

Фактор – зајакнување!

Во текот на целата оваа ст удија се среќававме со нешта кои н$ потсетуваа на истражувањето посветено на „цврстината“ – студија која ја спроведе Меѓународниот комитет за истражување на виктимизацијата. Во таа студија беа вклучени луѓе кои имаа доживеано сериоз ни тешкотии – р ак, в о ен о заробеништво, сообраќајни несреќи – и ги преживеале. Истражувањето пока жа дека тие л у ѓе можат д а се поделат во три категории: оние кои биле трајно обесхрабрени од тоа што им се случило, оние кои се вратиле на својот нормален живот без големи промени и оние кои смета ле дека да дениот настан ги направил посилни. Компаниите што го изминале патот „Oд добри до одлични“ функционираат како луѓето од третата група – за нив важи „факторот зајакнување“. Кога компанијата Фани Меј ја започнала својата транзиција на почетокот на ос ум десеттите години, никој не се надевал дека ќе биде барем малку успешна, а камоли да стане одлична. Компанијата Фани Меј имала 56 милијарди долари кредити, кои ја исцрпувале. Добивала 9% камата од хипотеката, но морала да плаќа 15% камата на својот

кредит. Помножете ја таа разлика во проценти со 56 милијарди долари и ќе добиете огромен минус! Освен тоа, по својот карактер Фани Меј не можела да се оддалечи од работењето со хипотеките. Многумина во целост ја сметале за зависна од промената на каматните стапки – ако растат, Фани Меј губи, ако паѓаат, Фани Меј добива – и многумина верувале дека таа компанија ќе се извлече само ако владата ги замрзне каматните стапки. Според зборовите на еден аналитичар, „Тоа им била единствената надеж“. Меѓутоа, Дејвид Максвел и неговиот свежо собран тим имале поинакво видување на ситуацијата. Во разговорот што го водеа со нас, непрекинато нагласуваа дека во ниеден момент нивната цел не била да преживеат, туку да станат доминантна компанија. Се разбира, огромните камати биле сурова реалност, која нема да исчезне сама од себе. За компанијата Фани Меј немало друго решение, освен да стане најдобар играч на пазарниот капитал, особено кога е во прашање работењето со хипотеките. Максвел и неговиот тим се фрлиле на работа за да креираат нов деловен модел, кој многу помалку ќе зависи од каматните стапки, вклучувајќи го и пронајдокот на некои многу софистицирани хипотекарни финансиски инструменти. Многу аналитичири реагирале со потсмев на тоа. „Кога имате долг од 56 милијарди долари, приказната за нови програми е потполно смешна, рекол еден од нив. Тоа би било како Крајслер (кој во тој момент барал државни гаранции за кредит, за да го одложи банкротот) да започне нова работа, на пример производство на авиони“. Откако завршив со интервјуирањето на Дејвид Максвел, го прашав како, во тие тешки денови, излегувале на крај со негативните и потсмешливи приказни кои доаѓале од страна. „Ние самите никогаш не го доведувавме успехот во прашање, рече. Се разбира, требаше да престанеме да правиме низа погрешни работи и требаше да осмислиме целосно нов збир на финансиски инструменти. Но, ниту во еден момент не помисливме дека нема да успееме. Имавме намера да ја искористиме катастрофата како можност за да ја претвориме Фани Меј во одлична компанија. За време на еден од нашите состаноци, една од членките на истражувачкиот тим рече дека Фани Меј ја потсетува на старата телевизиска емисија „Човекот од шест милиони долари“. Станува збор за астронаут кој доживува сериозна несреќа во пустина за време на тестирањето на леталото за спуштање на Месечината. Наместо само да го спасат пациентот, докторите кои го оперираат одлучуваат да го редизајнираат во целост и да го претворат во киборг со надчовечки моќи, инсталирајќи му лево око на атомски погон и механички нозе. По истиот принцип, за Дејвид Максвел и неговиот тим фактот дека Фани Меј крвари и дека е на умирање не бил повод за наједноставното реконструирање на компанијата. За нив тоа било можност да создадат нешто многу посилно и помоќно. Чекор по чекор, ден за ден, месец за месец, тимот менаџери од компанијата Фани Меј одново го изградил целиот деловен модел и ја преобликувал корпоративната култура, создавајќи нова ефикасна бизнисмашина која можела да се мери со најдобрите на Волстрит, создавајќи принос на акции речиси осумпати поголеми од пазарниот процес во следните петнаесет години.

(Продолжува) Во утрешниот број: Парадоксот Стокдејл. Книгата „Од добри до одлични“, во издание на Publisher, може да ја купите во книжарница Три во ГТЦ, Скопје.

к о

м

е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а с


564-10.07.2012  

564-10.07.2012

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you