Issuu on Google+

петок. 27 април. 2012 (weekend издание ) пет. max. 270 C min. 110 C

саб. max. 280 C min. 100 C

нед. max. 270 C min. 90 C

МБИ 10

1.980,20

+0,19%

Извор: Македонска Берза

ЕЛЕМ ОБЕЗГЛАВЕН Клучните проекти таман тргнаа 9

МБИД 1.800,15

-1,08%

КОМУ ОДГОВАРА ДА НЕМА БИЛАТЕРАЛЕН ДОГОВОР ЗА ЕКСТРАДИЦИЈА СО БУГАРИЈА? 7

ЕУ со предупредувачка листа за увоз на опасна храна 10 Прилепските земјоделци ќе произведуваат најеколошки производи 4-5

ОМБ

121,10

0,00%

ЕМУ

61,51

САД

$

46,58

Курсна листа на Народна банка на Македонија

Со монетарна политика која & служи само на стабилноста, а не на реалниот сектор, тешко до ЕУ! 6

ДЕНЕС:

НАЈНОВ О БРОЈ О НА Н СПЕЦИЈАЛНИОТ ПРИЛОГ СПЕЦИЈАЛНИО БАНКИТЕ & БИЗНИСОТ

www.kapital.mk

број 516 | година 2 | цена 20 ден. | тел. 3 298 110 | факс. 3 298 111

...само идејата е капитал, с$ друго е пари...

член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP

ММФ: НЕ Е ДОБРО ШТО СЕ КРАТАТ КАПИТАЛНИТЕ ИНВЕСТИЦИИ

СТР.

2-3


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

2 НАВИГАТОР ИЗЈАВА НА ДЕНОТ

> коментар > анализа > победник и губитник > бројка > лидери > не им беше денот

Европа е слична на СССР на начин што кризата во еврозоната има потенцијал да ја уништи Европската унија. Со масовна невработеност и пад на приватната потрошувачка, кризата во еврозоната с$ уште е жива и не се гледа нејзиниот крај.

ЏОРЏ СОРОС

американски милијардер и инвеститор

www.kapital.mk петок 27/04/2012

Догодина се повлекуваат кованите пари од 50 дени

> БРОЈКА

374

милиони евра ќе потроши Владата за плати на администрацијата, што е околу пет милиони евра, односно 14% повеќе од првично предвидените. Причината за зголемувањето на средствата, најверојатно, е поради новите вработувања во администрацијата, но и поради зголемувањето на платите. Македонија е една од ретките држави кои во услови на криза реши не само да не ја намали, туку и да ја зголеми ставката во Буџетот за плати и надоместоци.

К

ованите пари од 50 дени се повлекуваат од прометот. Најнискиот апоен на денарите кој ќе се користи е еден денар, одлучи Советот на Народната банка на Република Македонија (НБРМ). Замената ќе се врши од страна на македонските банки од 1 јануари 2013 година до 31 март наредната година. По овој период замената на кованите пари ќе се врши од страна на НБРМ. Со повлекувањето на кованите пари од 50 дени, како што се вели во соопштението од НБРМ, се овозможува надминување на состојбата со неговата слаба употреба. Заокружувањето на крајната пресметка во готовинскиот и во безготовинскиот платен промет и во деловните книги ќе се изврши така што износот до 49 дени ќе се занемарува, а износот од 50 до 99 дени ќе се заокружува на еден денар.

КОМЕНТАР

Катерина Синадиновска sinadinovska@kapital.com.mk

Македонско–б'лгарска перверзија!

П

оследниот пример со сопственикот на агрокомбинатот Џумаjлија, Зоран Даневски, кој откако ги испразни силосите, ја продаде државната пченица, па со милион ипол државни евра во џебот и сопругата под рака се пресели во апартманите во Гоце Делчев (купени три месеци пред да го уапсат) е само врв на перверзијата во која е претворен процесот на екстрадиција со Бугарија. Таму го уапсија, но... Со оваа држава, во која веќе живеат, работат како угледни граѓани, Владо Димов, Владимир Тамбурковски и секако, Спаска Митрова, за чија судбина (на демек, малтретирана Бугарка во Македонија) солзи се ронеа во цела Софија, никако да потпишеме билатерален договор за екстрадиција. Според новите регулативи на ЕУ, договорите предвидуваат екстрадиција и на сопствените државjани, што значи дека на оние кои се огрешиле пред македонските закони џабе ќе им е бугарското државјанство или пасош. Даневски немајќи вакви документи се самопрогласи за бугарофил. А како таков, вели, не можел да биде вратен во Македонија, зашто македонското судство било „катиљ“. Ќе бил репресиран! Правда сака да му делат бугарските судови... Па, кај го има ова? Чија пченица продаде Даневски? Бугарски народни пари ли е осомничен дека проневери, па бугарски судии да го судат? Во меѓувреме, во Канцеларијата на народниот правобранител нема НИТУ ЕДНА претставка дека македонски суд воопшто некогаш вршел дискриминација врз обвинет поради неговата национална припадност. Значи, од каква репресија стравува Даневски? Од државата каде што управувал, печалел, живеел? Она што можеби е уште пострашно е прашањето – каде е македонската власт? Зошто Министерството за правда молчи? Зошто три дена нема ниту глас од нашите институции, откако Даневски обвини за репресија? Каде се министрите да излезат, па да побараат одговорност од Бугарија? Од ЕУ, чија членка е источниот сосед? Зошто не инсистираме да се потпише договорот за екстрадиција? Кој кого штити и кој чија игра игра? Каква порака се праќа со ова? Дека секој може да ја ограби земјава, па да ги спакува куферите и на пат за исток да сфати дека е бугарофил? Па, ако вака се продолжи - кој ќе остане дома!?

ММФ: Не е добро капиталните инве ПРОМЕНА ВО %

КАПИТАЛНИ РАСХОДИ СТОКИ И УСЛУГИ СУБВЕНЦИИ И ТРАНСФЕРИ ПЛАТИ И НАДОМЕСТОЦИ

-20,26% -8,52% -7,88% 1,40%

ВО МИЛИОНИ ЕВРА

-90 -24 -16,4 +5,2

Политиката на зголемување на трошоците за плати и пензии, а за сметка на тоа кратење на капиталните инвестиции, според ММФ, е несоодветен потег. Сосема спротивно на тоа што го прави Владата тука, за време на пролетните средби во Вашингтон монетарците од Фондот им порачаа на земјите во развој, како Македонија, да вложуваат што повеќе пари во капитални инвестиции, како изградба на патишта, железници и енергетски капацитети, за да имаат поголем потенцијал за развој на среден рок Александар Јанев janev@kapital.com.mk

Соња Јованова s.jovanova@kapital.com.mk

К

ратењето на капиталните инвестиции не е добра економска политика, посебно во услови на криза, кога државата преку буџетот треба да ја поттикне економската активност, оценуваат од Меѓ ународниот монетарен ф онд (М МФ) откако

Владата одлучи да скрати дури 90 милиони евра од ставката за капитални проекти. Сосема спротивно на тоа што го прави Владата тука, за време на пролетните средби во Вашингтон монетарците од Фондот им порачаа на земјите во развој, како Македонија, да вложуваат што повеќе пари во капитални инвестиции, како изградба на патишта,

железници и енергетски капацитети, за да имаат поголем потенцијал за развој на среден рок. Од канцеларијата на ММФ во Скопје го поддржуваат потегот на Вла дата да направи реба ланс, бидејќи тие уште пред да биде донесен Буџетот предупредија дека приходите во државната каса годинава ќе се намалат значително поради продлабочувањето на кризата во еврозоната и нејзините последици врз домашната економија. Според проценките на ММФ, државниот буџет што го предложи Владата за 2012 година беше за околу 160 милиони евра поголем и затоа, уште во првиот квартал од годината сугерираа да се

Првиот број на дневниот весник Капитал се појави на 17 март 2010 телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 e-mail: kontakt@kapital.com.mk Издава: KAPITAL MEDIA GROUP доо Скопје, компанијата е формирана во 1999 година, кога е издаден првиот број на магазинот Капитал ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, 1000 Скопје, п.фах: 503, Република Македонија

ИЗВРШЕН ДИРЕКТОР (МАРКЕТИНГ И ФИНАНСИИ) Гордана Михајловска

РЕКЛАМА Александра Стојменова: ++389 2 3298 110/ лок:103; marketing@kapital.com.mk; aleksandra@kapital.com.mk

ГРАФИЧКИ И ИТ ДИРЕКТОР Николај Томашевски

ОГЛАСИ: Дијана Гулакова: ++389 2 3298 110/ лок:105; gulakova@kapital.com.mk

OFFICE MANAGER И ФИНАНСИИ Александра Николова: ++389 2 3298 110/ лок:101 nikolova@kapital.com.mk

СПЕЦИЈАЛНИ ПРИЛОЗИ: Јасмина Савовска Трошановски ++389 2 3298 110/ лок:102; prilozi@kapital.com.mk

ДИРЕКТОР И ГЛАВЕН УРЕДНИК: Љупчо Зиков

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Вељко Влаховиќ бр 11, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.commk

ПРЕТПЛАТА НА ДНЕВНИОТ ВЕСНИК КАПИТАЛ И НА МАГАЗИНОТ КАПИТАЛ Сања Савовска: ++ 389 2 3298 110/ лок:104 pretplata@kapital.com.mk

ОДГОВОРЕН УРЕДНИК Спасијка Јованова

ОВЛАСТЕН ПРАВЕН ЗАСТАПНИК: “Адвокатско друштво ДЕ ЛЕГЕ”

ПОМОШНИЦИ НА ОДГОВОРНИОТ УРЕДНИК Катерина Синадиновска (политика) Катерина Попоска (економија)

Печати: Графички Центар Скопје Според мислењето на Министерството за култура за дневниот весник “Капитал” се плаќа повластена даночна стапка. Текстовите и фотографиите не се враќаат. Сите објавени текстови, фотографии и друга графичка опрема се авторски заштитетни и можат да бидат преобјавени, или на друг начин користени само со дозвола на издавачот. Даночен број: МК 4030999366644; Жиро сметки: Еуростандард банка: 370011100019555

УРЕДНИЦИ Александар Јанев, Петре Димитров Александра Спасевска ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА СПЕЦИЈАЛНИ ДОДАТОЦИ Верица Јорданова ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА WWW.KAPITAL.MK Александар Јанчески


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

3

> БРОЈКА

180

милиони евра собрала државата во март, а потрошила 20 милиони евра повеќе од таа сума. Најголем раст бележат приходите од данок на добивка. Во март се собрани околу 8,5 милиони евра, што е тројно повеќе од претходните два месеци. Растот се должи на обврската на фирмите заклучно со 31 март да го уплатат овој данок. Благ раст има и кај ДДВ, данокот кој ја означува економската активност. Собрани се 55 милиони евра. Над една четвртина од потрошените 200 милиони евра отишле за плати, надоместоци, стоки и услуги. Исто толку пари биле трансферирани кон Фондот за пензиско осигурување. За капитални трошоци се потрошени над 15 милиони евра. Вкупните приходи во буџетот за првиот квартал од 2012 година изнесуваат 517 милиони евра. Тоа е 9% помалку од планираното.

Ј

авното претпријатие Македонски шуми најави дополнително намалување на цената на огревното дрво годинава. На промоцијата на три нови булдожери за пробивање и расчистување на шумски патишта директорот на претпријатието, Жарко Караџоски, најави дека со тоа дополнително ќе им помогнат на граѓаните за намалување на трошоците. „Еден од актуелните проекти е намалување на цената на огревното дрво во ЈП Македонски шуми реализирано кон крајот на минатата и на почетокот на оваа година. Ова е исклучително важно за граѓаните, не сакаме да ги оставиме неподготвени за грејната сезона“, потенцира директорот. Според него, огревното дрво ќе биде уште поевтино и подостапно за

граѓаните на сметка на сите енергенси кои поскапуваат. Директорот информираше дека трите булдожери набавени по пат на јавна електронска аукција се произведени во Кина, во фирмата Луигонг и имаат вграден германски мотор. Според карактеристиките - работна маса 16.000 до 17.000 килограми, јачина на мотор 130 киловати и максимална влечна сила 135-145 килоњутни - ги задоволуваат потребите за намената. Со нив ќе управуваат веќе обучени лица, околу 20 машинисти, кои добија и соодветен сертификат. Вредноста на еден булдожер е 6.300.000 денари без данок на додадена вредност, а вкупната инвестиција изнесува 18.900.000 денари, пари кои ги обезбеди ЈП Македонски шуми.

што се кратат естиции Две сценарија за економијата по ребалансот на Буџетот

СЦЕНАРИО 1: СТАГНАЦИЈА СО МИНИМАЛЕН РАСТ ОД 2% рвото сценарио е Македонија годинава да го оствари планираниот раст на економијата од околу 2%. Тоа би било своевидна стагнација. Ова сценарио е можно само ако државата продолжи да ја поттикнува приватната потрошувачка преку задолжување на домашниот и на странскиот пазар. Многу веројатно е дека Буџетот ќе продолжи да се соочува со проблеми, бидејќи најголем дел од домашните компании, кои се најголеми полначи на Буџетот, најавуваат намалување на производството и пад во извозот. Но, прв предуслов за да се случи ова сценарио е ситуацијата во еврозоната во втората половина од годинава да се подобри и да се реализираат и да стартуваат некои од поголемите странски инвестиции, кои би можеле за кратко да ја подигнат македонската економија.

П

калибрира буџетската политика. Меѓутоа, политиката на зголемување на трошоците за плати и пензии, а за сметка на тоа кратење на капиталните инвестиции, за ММФ е несоодветен потег. Оттаму велат дека Владата са ма од л у ч у в а кои се нејзините приоритети, но сугерираат Буџетот да се крати од тековните расходи кои се непродуктивни. Монетарците предупредуваат дека еден од главните ризици за економијата годинава ќе биде проблемот со плаќањата на државата кон приватниот сектор и навременото враќање на ДДВ, бидејќи државната каса ќе се полни тешко.

Експертите со песимистички прогнози за економијата

Економистите немаат оптимистички прогнози за движењето на економијата откако државата објави дека ќе ги скрати парите за капитални инвестиции. Оценуваат дека со ребалансот на Буџетот само фиктивно ќе се одржи растот на БДП. Професорот Мирољуб Ш у кар о в с мета дека Вл а д ата се обидува на вештачки начин преку заеми од странство да поттикне јавна потрошувачка за да одржи некаков раст на економијата. „Оваа структура на кратење на Буџетот ми личи повеќе на барање начин како со внатрешни мерки фиктивно да се зголеми БДП за да не се покаже неуспех. Се цели кон тоа парите да се насочат кон верното гласачко тело за претстојните локални избори, меѓутоа јас не можам да прифатам ваков буџет во време на депресија и во услови кога паѓа извозот и кога е извесно дека економијата се движи во лош правец“, вели Шукаров. Фактот што Владата реши да скрати од инвестициите во патната и во железничката инфраструктура, за с метка на зголемените плати на администрацијата, не е гаранција д е к а Бу џ е т о т ќе г и а м о р т и з и р а

> БРОЈКА

Македонски шуми најавува поевтинување на огревното дрво

СЦЕНАРИО 2: МАКЕДОНИЈА ВЛЕГУВА ВО РЕЦЕСИЈА торото сценарио е многу поцрно и предвидува пад на БДП и влегување во рецесија. Ова сценарио е многу веројатно ако европската должничка криза продолжи да се влошува и ако се случат некои од најавените условени банкроти на неколку водечки европски економии, како Шпанија или Италија. Во таков случај, драстично би се намалил извозот, приватните трансфери, но и странските инвестиции во Македонија. Повеќе од извесно е дека ако се влоши ситуацијата во Европската унија, за Македонија ќе биде речиси невозможно да се задолжува на меѓународните финансиски пазари, па за да продолжи нормално да ги извршува своите обврски, Владата ќе биде принудена драстично да ги скрати трошењата во Буџетот или пак, да ги зголеми даноците со цел да го наполни Буџетот.

В

последиците од кризата, како што тврдеше министерот за финансии, Зоран Ставрески. Бизнис-секторот е дециден дека поттикнувањето на инвестициите и зголемувањето на извозот преку конкретни мерки се основните предуслови кои треба да обезбедат позитивен ефект врз економската активност. „Не поддржуваме кратење во делот на продуктивните капитални инвестиции, туку само од непродуктивните, како што се набавките на мебел, возила и парите за други услуги во делот на тековните расходи“, коментираат од Стопанската комора. Виктор Петков, генерален директор на конзервната фабрика Випро, вели дека е жално што прво се кратат капиталните инвестиции, а платата на административците не се чепка. „Но, вистината е дека така социјалниот мир не може да се одржува на долг рок. Можеби прехранбената индустрија нема директно да биде погодена, но кризата од ребалансот ќе ја почувствува целата економија. Ребалансот е резултат на погрешна проценка од пред неколку години, а Владата сега само се вади на светската криза”, вели Петков. Дел од бизнисмените сметаат дека до крајот на годината Владата ќе мора да направи уште еден ребаланс на Буџетот за да се ослободат повеќе пари за реалниот сектор. „Ребалансот дава мала надеж дека ќе с е п о д о б р и л и к в и д н о с т а н а стопанството, иако не сметаме дека ќе има подобрувања во брзо време. Ние, како Сојуз на стопански комори, донесовме генерален став дека Владата мора да престане со политиката на создавање огромни буџети. Тоа се прави во последните години и се виде дека не дава ефект, затоа што стопанството е оставено без пари и не може да размислува за развој. Така што дури и уште еден ребаланс да направи Владата до крајот на годината, ние

апсолутно ја поддржуваме“, објаснува Мирче Чекреџи, заменик-претседател на Сојузот на стопански комори. Минатата година Македонија ја заврши со раст на БДП од 3%. Но, растот главно беше последица на добрата економска активност во првата половина од 2011 година, додека втората половина имаше многу големо забавување. Неизвесноста и негативните трендови продолжија и во почетокот на 2012 година, што беше видливо и преку отежнатото полнење на Буџетот. Неполни четири месеци од донесувањето на Буџетот за 2012 година Владата беше принудена да направи ребаланс на Буџетот и трошењата да ги скрати во согласност со реалните услови. Помалите приходи во Буџетот ја принудија Владата да скрати 120 милиони евра од Буџетот. Со ребалансот на Буџетот најмногу настрада градежната индустрија, која минатата година беше клучната локомотива на растот. Бидејќи Владата драстично ги скрати капиталните инвестиции, годинава градежништвото и јавните капитални инвестиции ќе забават. Но, Владата со ребалансот предвидува градежништвото и годинава да има највисок раст од сите сектори, заедно со земјоделството и трговијата. Годинава почна многу слабо и за металната индустрија, која е една од најсилните извозни индустрии. Помалата надворешна побарувачка и лошите резултати на светските берзи веќе ги даваат лошите резултати кај металците, кои годинава се соочуваат со намалување на производството и привремено отпуштање работници. Иако е повеќе од очигледно дека Македонија годинава ќе има забавување на економската активност, Владата со ребалансот предвидува бројот на вработени да се зголеми за 1%, без да потенцира каде ќе бидат отворени новите работни места.

лидери

6.000 тони се зголеми извозот на кондиторски производи во последните 11 години, покажуваат податоците на Здружението на кондитори при Стопанската комора на македонија. Според податоците, во исто време пораснал увозот на кондитории за 4.400 тони. Но, вредносно гледано, и покрај ваквите трендови, увозот на кондиторски производи е поголем од извозот.

победник и губитник ПОБЕДНИК

+

ИГОР ИВАНОВСКИ

П

ратеничката група на СДСМ ги тргна партиските разлики и даде поддршка во Парламентот за заедничка декларација за НАТО, која е предлог на владејачките ВМРО–ДПМНЕ и ДУИ, со што се праќа порака за единство

ХЕРМАН ВАН РОМПУЈ

П

ретседателот на Советот на ЕУ прати јасна порака дека со интеграцијата на земјите од Западен Балкан ќе се стави крај на една историја полна со меѓусебни конфликти и војни во овој дел од континетот

не им беше денот

ВАНЧО ШЕХТАНСКИ

Г

радоначалници постојано му менуваат имиња на уч��лишта или на улици во општини каде што доминира албанската националност, а тој потоа изјавува дека одлуките за преименување не се конечни

Претседателот на Епл, Тим Кук, излезе од сенката на Стив Џобс. Иако важеше за човек кој често пати ја водеше играта во компанијата зад сцената, Кук започна да презентира една поотворена и поелоквентна страна од себе кога се работи за комуникацијата со јавноста и со новинарите, ТИМ коментираат ИТКУК експертите. Освен ова, Кук може да биде среќен поради влијанието на компанијата која ја води врз целиот технолошки сектор во Америка. На Волстрит цените на акциите значително пораснаа благодарејќи токму на одличните работни резултати на Епл. Овој производител на Ipad и IPhone во изминатото тримесечје оствари речиси дупло поголема добивка отколку претходната година, додека растот на приходите ги надмина сите очекувања. Ова го поттикна развојот на целиот технолошки сектор, па затоа S&P индексот на овој сектор порасна цели 3,2%. Растот на цената на Епл за 9% е најмногу заслужен и за силниот раст на Nasdaq индексот, во кој оваа акција има најголема тежина.

_

ГУБИТНИК Почетокот на сослушувањето за мегааферата во Велика Британија во која централно место има медиумскиот могул Руперт Мардок најавува дека ова ќе биде долг и тежок процес. Мардок с$ уште стои закопан во својот ров – тврди дека никогаш немал никаков интерес од ниту еден РУПЕРТ британски премиер. МАРДОК Напротив, вели тој, тие биле заинтересирани да бидат блиски со неговата медиумска корпорација. Етиката е мисловна именка за политиката, но како Мардок како предводник на најтиражните медиуми во светот ќе успее да се извлече од обвинувањата за прислушување на политичарите, категорија која и тоа како навлегува во основната функција на медиумите, а тоа е етичност. Мардок има голема одговорност толку повеќе што тој не гледал што му се случува во сопствениот двор, тврдејќи дека не знаел дека неговите новинари ги следат комуникациите на политичарите.

мисла на денот

ЕЛИЗАБЕТА КАНЧЕВСКА$ МИЛЕВСКА

М

инистерката дава смешни објаснувања на небулозите со трите врби кои чинат 250.000 евра, па порачува да сме имале почит кон уметничката вредност.

ТВОРЕЧКАТА ФАНТАЗИЈА Е ЕДИНСТВЕНОТО ОРУЖЈЕ ВО ВОЈНАТА ПРОТИВ РЕАЛНОСТА.

Жил де Готје француски филозоф


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

4

WWW.KAPITAL.MK

НАВИГАТОР ГРАФИК НА ДЕНОТ...

ФОТО НА Д ДЕНОТ... ЕНОТ....

Македонските работници чинат најевтино во Европа (трошок по вработен во евра)

извор: ЕУРОСТАТ

2,8

Македонија Бугарија

3,5

Романија

4,2

Литванија

5,5

Латвија

П

5,9

росечниот чниот трошок по вработен којшто го имаат работодавците за секој работник во Македонија изнесува само 2,8 евра по час и е најнизок во целата Европа. Во овој трошок не влегува само платата, туку и социјалните надоместоци, персоналниот данок, трошоците за обука и едукација и другите давачки. Највисоки давачки по вработен имаат работодавците во Белгија, 39,3 евра по одработен час и во Шведска, 39,1 евра по час.

В

о Хонг Конг e претставен женски робот наречен Geminoid F, кој може да зборува, да направи 65 изрази на лицето, а може дури и да пее. Geminoid F може да се смее и да покажува емотивни изрази на лицето со помош на механиката под нејзината гумена „кожа“. Роботот чини 110.000 долари.

светот низ медиумите... Poslovni Dnevnik Pos

Хрва Хрватска ги заострува критериумите за работа на крит компаниите. Како што објавува ком загрепскиот весник, со најавените загр блокади на сметките на блок компаниите кои нередовно плаќаат ком плата и придонеси ќе се заштитат плат околу 20 илјади работници. окол

фото:ФИЛИП ПОПОВСКИ

  

The Guardian Th

Брит Британија во рецесија за прв пат по 1975 година е главната вест на сите англиски медиуми кои надолниот англ тренд на раст на економијата трен го по поврзуваат, покрај светската економска криза, и со недоволната екон одлучност на владата во Лондон. одлу

  

China Daily

Кинеската влада испрати предупредувачка порака дека светската економија с$ уште е кревка и дека тоа може да се одрази на извозот, од кој Кина секоја година е с$ позависна. Кинеските фирми настапуваат со неверување кон кризата, бидејќи не го почувствувале нејзиниот полн удар како САД и Европа.



The New York Times Според њујоршкиот весник, кинеската Комунистичка партија не е ни оддалеку стабилна и цврста како што било случај во минатото. Неколкуте последни афери на прислушување на претседателот Ху Џинтао, како што пишува весникот, го запалиле алармот во Пекинг дека комунизмот во Кина можеби е во надолна линија.



www.kapital.mk НАЈЧИТАНО НА WEB...

1

Валкановска, Краљевски, Димитриовски потонаа во бранот – р Чинговски прераснува во амбасадор

2

Македонски шуми најавува поевтинување на огревното дрво

3

Даневски со смешни аргументи во Благоевград: Македонија го репресирала?!

4

Сорос: ЕУ ја чека судбината на СССР

Прилепските земјоделци ќе произведуваат најеколошки производи Во следните три години во Прилеп ќе се гради прочистителна станица со која отпадните води од Градска Река ќе бидат прочистени, а земјоделците ќе можат да користат високоеколошка вода за наводнување. Од општината и од ЈП Водовод и канализација најавуваат и трајно решение за проблемите со водата за пиење Петре Димитров

П

dimitar@kapital.com.mk

рилеп од годинава почнува да го менаџира најскапиот проект во Македонија, прочистителна станица за отпадни води, кој вреди повеќе од 20 милиони евра. Парите се обезбедени од Европската унија (14,5 милиони евра) од ИПА-фондовите и од Владата, која ќе ја помогне општината со шест милиони евра. Со овој проект, како што објаснува градоначалникот на Прилеп, Марјан Ристески, ќе се реши загадувањето на Градска Река, во која сега одат отпадните води, а најголеми ќе бидат придобивки за земјоделството. Проектот треба да биде завршен најдоцна за три години. „Станува збор за најголем проект што ќе се финансира на ниво на земјава, па и пошироко, на Балканот. Освен што ќе се реши проблемот со загадување на Градска Река, со реализацијата на проектот сите

земјоделски култури кои ќе се произведуваат во Прилепско Поле во иднина ќе бидат со највисоки еколошки стандарди за извоз на пазарите насекаде низ светот“, потенцира Ристески. Земјоделците од руралните средини по текот на реката до сливот во Црна Река и сега ја користат за полевање на бавчите, иако во моментов, според анализите на прилепскиот Центар за јавно здравје, реката припаѓа на петта категорија според својата загаденост и не смее никако да се користи за полевање земјоделски култури. По завршувањето на првата фаза од овој проект ќе следува и дополнување со доизградба на колекторски систем и менување на канализациската мрежа во градот, што реално, може да се очекува во 2014 година. Проектот е во вредност од 10 милиони евра. Градоначалникот Ристески најавува и трајно решение за водоснабдувањето во Прилеп, во кој речиси секоја година во одредени периоди се појавува

МАРЈАН РИСТЕСКИ

градоначалник на Прилеп

Работиме на целосно решавање на проблемите со водоснабдувањето во Прилеп. проблем со водоснабдувањето во високите зони од градот поради издашноста на изворот Студенчица, кој го користат и општините Кичево, Пласница, Македонски брод, Долнени и Крушево. „Со пари од Светска банка ќе се гради водоводна и канализициска мрежа за поврзување со новоизградените бунари, со што ќе се зголеми протокот на вода и ќе се зголеми притисокот на вода. За

САШО НИКОЛОСКИ

директор на ЈП Водовод Прилеп

Прилепчани наредните неколку години ги очекува голема акција во градот, раскопување на улиците за замена на водоводната и на канализациската мрежа, што ќе значи децениско решавање на проблемите во Прилеп. решавање на проблемот ќе придонесе и континуираното вложување во обновата на водоводната мрежа, со што ќе се намалат загубите на вода“, објаснува Ристески. Проектот е во вредност од 1,7 милиони евра. Голема заслуга за планското решавање на проблемите со


WWW.KAPITAL.MK

ПРОЦЕНКИ...

3 ФАКТИ ЗА...

46,2% 62,2%

ТОП ВЕСТИ...

БЕРЗА

МАРТИН ШУЛЦ

претседател на Европски парламент

Распаѓањето на ЕУ станува реално сценарио

пати е пониско нивото на штедење во Македонија од просекот во ЕУ

2.800

Е

е уделот на депозитите во македонскиот БДП, според податоците на Народната банка, заклучно со февруари годинава

е уделот на депозитите во словенечкиот БДП, а во Кипар достигнува дури 330,5%

вропската унија е во сериозна криза. Прв пат во историјата на ЕУ распаѓањето станува реално сценарио, предупреди претседателот на Европскиот парламент, Шулц. „С$ повеќе одлуки си присвојуваат за себе“ и со тоа покажуваат непочитување кон заедничкото одлучување во Унијата. Се чини дека ситуацијата е навистина сериозна кога и европските политичари, кои заедничкиот политички проект го гледаат како иднина на континентот, почнаа да зборуваат за негово можно распаѓање, што сигурно ќе ги поттикне националистичките сили кои заговаараат „помалку Европа“, а повеќе национална политика.

258,7 милиони евра вкупно пласирале банките во кредити минатата година, со што кредитниот раст во 2011 година изнесуваше 8,5%. Тоа значи дека во еден месец банките давале просечно по околу 22 милиони евра кредити, што е многу помалку од нивните вложувања во благајнички записи.

19,2

Новата зграда на ЈП Водовод и канализација вода во Прилеп има ЈП Водовод и канализација, кое неодамна од менаџментот на германската банка KWF, чии претставници дојдоа да проверат како се потрошени нивните пари, беше посочено како најдобро водоводно претпријатие во земјава со кое тие работеле. Со парите на оваа банка (9 милиони евра), ЈП Водовод и канализација, кое ќе го спроведува и проектот за прочистителна станица, направи замена на 36 километри од водоводната мрежа, постави систем за контрола на загубите, изгради хлорна станица и нова управна зграда. „Ние со сопствени париа обновивме и дополнителни 12 километри. Со обновата на мрежата добивме дополнителни 1.000 приклучоци. Годишно се обновува 7-12 километри од мрежата и ако продолжиме со тоа темпо, за 6-7 години ќе имаме целосно реконструирана водоводна мрежа“, вели директорот на ЈП Водовод и канализација, Сашо Николоски. Тој објаснува дека најголеми загуби се евидентираат во населбата Тризла, каде што според него, жителите крајно несовесно ја трошат водата за пиење и дозволуваат да тече неконтролирано низ населбата. „Од вкупно 280 литри вода во секунда кои се доволни за нормално водоснабдување на Прилеп, 40 литри вода во секунда течат неконтролирано во оваа населба. А тоа се огромни количества. Треба да се работи на доедукација на населението, на подигање на свеста за значењето на водата“, вели Николоски. Минатата година во Прилеп биле регистрирани 325 диви приклучоци, а повеќе од половина од дивите приклучоци веќе се исклучени од мрежата. „Имаше цели села кои ја користат чистата вода за пиење за полевање на бавчите, а не плаќаат ниту денар за оваа потрошена вода“, објаснува Николоски. Оваа јавно претпријатие минатата година ја заврши со три милиони

МБИ 10 3.000

20 328

милиони евра чини проектот за прочистителна станица

милиони евра е добивката што ја оствари банкарскиот систем во 2011 година и е пониска за лани во споредба со претходната година. Помалата добивка, главно, се должи на повисоката исправка на вредноста, како и на растот на оперативните трошоци, и покрај тоа што нивото на вкупните приходи е повисоко. На крајот на 2011 година повратот на активата и капиталот изнесуваат 0,4% и 3,4% соодветно.

денари добивка и е рангирано во 100-те најдобри претпријатија во земјава. Во претпријатието работат 150 луѓе и бројот на вработени, за разлика од многу јавни претпријатија, не е зголемен последните неколку години, што беше и еден од условите на KWF за добиениот грант. „Заедно со мојот тим успеавме да ги исполниме сите услови што ги побара KWF. Дури и ги надминавме. Да не беа Германците, многу од успесите на ЈП Водовод и канализација немаше да се случат. Секако, треба да се пофалат и граѓаните на Прилеп, како и фирмите, кои сфатија дека обврската за плаќање треба да се исполнува редовно. Затоа имаме висок степ на наплата од 92% кај физичките лица и дури 100% кај фирмите“, вели Николоски.

Н

а конкурсот „Награда за новинари“ што го организираше Заедницата на единиците на локалната самоуправа на Република Македонија (ЗЕЛС) по повод јубилејот 40 години од постоењето на Асоцијацијата, Петре Димитров, уредник во „Капитал“, за серија текстови посветени на работата на локалната самоуправа ја освои втората награда. Првата награда ја освои Елизабета Арсоска од весникот „Вечер“ за серијата текстови посветени на проблемите на јавноста, поврзани со работата на ЗЕЛС, а третата скопската редакција на весникот „Нова Македонија“ за серијата текстови посветени на работата, целисходноста и посветеноста на локалната самоуправа. „Целта на наградите е јавно да се истакнат новинарите кои со своите написи придонесоа за афирмирање на работата на локалната самоуправа, особено оние кои ги препознале и јавно ги објавиле добрите примери од процесот на децентрализација во периодот од јули 2005 до март 2012 година“, посочија од ЗЕЛС. Стручната комисија која ги додели наградите беше во состав: проф. д-р Томе Груевски, Фиљана Кока од ЗНМ; Александар Петрески, градоначалник на општина Охрид; Тони Коцевски, градоначалник на општина Јегуновце и Сади Беџети, градоначалник на општина Тетово. Наградите беа доделени на Свечената конференција по повод големиот јубилеј на ЗЕЛС, на која се обрати актуелниот претседател на ЗЕЛС и градоначалник на Скопје, Коце Трајановски, кој потсети на историскиот развој и на почетоците на формирањето на тогашната Заедница на општини и градови на Македонија (ЗОГМ) во 1972 година. Свое обраќање имаа и вицепремиерот за економски прашања, Владимир Пешевски; министерот за локална самоуправа Невзат Бејта; евроамбасадорот Аиво Орав; амбасадорот на САД, Пол Волерс и Стефано Лазарото, амбасадор на Швајцарија во Македонија. Тројцата амбасадори од ЗЕЛС добија благодарници за поддршката на работата на ЗЕЛС и на целокупниот процес на децентрализација. ЗЕЛС им додели признанија и на министерот за транспорт и врски, Миле Јанакиески, на Џеват Адеми, актуелен претседател на Комисијата за локална самоуправа во Собранието на Република Македонија и на пратеникот Андреј Петров за нивната голема поддршка на ЗЕЛС.

И

илјади приклучоци за вода има во Прилеп

километри од водоводната мрежа се обновени

„Капитал“ добитник на награда на ЗЕЛС

Интензивирање на соработката со Кина, клучна за развојот на Европа

илјади евра се годинешните инвестиции на ЈП Водовод и канализација Прилеп за обнова на водоводната мрежа

24 48

фото:ФИЛИП ПОПОВСКИ

3

60 СЕКУНДИ БРИФИНГ

КОЦЕ ТРАЈАНОВСКИ

претседател на ЗЕЛС

Сакаме европски општини кои ќе бидат пример во регионот

О

сновната движечка сила на ЗЕЛС од самото нејзино основање до ден-денес е потребата за заедничко и единствено дејствување на локалната власт. Заедницата претставува институционален глас на општините, без разлика на нивниот број и структура. Едногласноста и консензусот за прашања од локално значење останува непроменливо начело на работата на ЗЕЛС, без разлика на политичка, етничка и верска припадност, истакна претседателот на ЗЕЛС и градоначалник на Скопје, Коце Трајановски, по повод 40 години од нејзиното основање. „Сакаме општини со европски стандарди, кои ќе бидат пример во регионот по ефикасност, ефективност, локален развој и транспарентно работење“, потенцира Трајановски.

ницијативата за интензивирање на економската и на политичката соработка со НР Кина е повеќе од добредојдена за земјите од Централна и од Источна Европа, посочи премиерот Никола Груевски на бизнис-форумот Полска–Централна Европа–Кина, чијшто домаќин беше полскиот премиер, Доналд Туск. „Поли „Политичката и економската соработка е од меѓусе меѓусебна корист за сите страни како во времиња про на просперитет, така и во времиња на предизвици. Во мом моментов импресивниот економски раст на Кина не е са само движечка сила на глобалниот раст, туку и светол пример за развоен модел заснован на цврсти основи изјави Груевски. основи“, пос Тој посочи дека постојат многу вредности кои ги споделуваат Европа и Кина и тука треба да се бара основата на воспоставувањето политики кои во својот фокус ќе имаат обезбедување на благосостојбата на граѓаните.

2.600 2.400 2.200 2.000 1.800

07/10

10/10

02/11

05/11

09/11

01/12

1.980,20 2010/2012 2010/2012

Max. Min.

2 2.827,62 827 62 1.943,09

На Македонската берза вчера беше остварен промет од 164.301 евра од редовното тргување, кое се зголеми за 114,10% во споредба со претходниот трговски ден. Прометот од тргување со обврзници пак, падна за 69,79% во споредба со средата. Главниот берзански индекс МБИ-10 на дневно ниво порасна за 0,19% и трговскиот ден го заврши со вредност од 1.980,20 индексни поени.

НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК КЈУБИ

604,00 +104,00

+20,08%

НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК Арчилормитал (ХРМ)

60,00 -4,00

-6,25% 6 25%

DOW JONES 13.500 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 10.500 10.000

07/07

21/08

05/10

19/11

03/01

17/02

13.090,72 0 69% +0,69%

Цените на акциите на Волстрит вчера имаа стабилен раст, како резултат на позитивните параметри на американската економија. Раст на берзанските индекси забележаа и азископацифичките берзи, додека ситуацијата на европските пазари на капитал вчера беше за нијанса полоша.

ДРУГИ ПАЗАРИ FTSE 100 Nikkei225 S&P 500 Nasdaq DAX TOPIX

5.697,26 9.561,83 1.390,69 3.029,63 6.655,60 810,10

VALUTI

£ €

СТАПКА

-0,38% +0,01% +1,36% +2,30% -0,73% +0,08%

€ $

1,2249 ПРОМЕНА

+0,4%

СТАПКА

1,3215 ПРОМЕНА

+0,1%

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10

FJU^ERSI ZLATO

1.652,80 +0,64% 0 64% ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11

NAFTA BRENT

119,67 +0,46% 0 46% ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.com.mk

ФИЛИП РЕСЛЕР

министер за стопанство на Германија

Германија оваа година ќе ја избегне рецесијата, а идната треба дупло да ја зголеми стапката на економски раст.


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

6 ПОЛИТИКА ЕУ АГЕНДА

Со монетарна политика која & служи само на стабилноста, а не на реалниот сектор, тешко до ЕУ!

Д Дволичната политика која ј јја спроведува р ду земјава ј на тој начин што пред Брисел промовира стратегии кои подоцна воопшто или нецелосно ги спроведува во практика ќе биде најголемата пречка при затворањето на 17-тото поглавје, економска и монетарна политика, и покрај тоа што забелешките на Брисел во последниот извештај за ова поглавје се позитивни Габриела Делова delova@kapital.com.mk

М

ајсторство на хартија, ��матери во практика. Накратко, ова е заклучокот ако се анализираат актуелните состојби во 17-тото поглавје од сетот реформи кои треба да ги исполни Македонија во моментот кога ќе ги започне преговорите со Унијата. Познавачите се едногласни - економската и монетарната политика се одлични на хартија, меѓутоа не се во функција на реалниот сектор. Ако преговорите за ова поглавје бидат базирани само на нормативните исполнувања, тогаш, велат познавачите, ова поглавје лесно ќе го испреговараме. Но, доколку Брисел прави мониторинг на состојбите на терен, тогаш владата ќе се соочи со бројни пречки. Обезбедувањето функционална пазарна економија и понатаму останува најголемиот предизвик, тврдат експертите. Иако во последниот извештај Европската комисија забележува важен напредок во однос на ова поглавје, сепак, анализите од терен покажуваат дека не е с$ така розово. „Македонија има многу напредок во однос на економската и на монетарната политика. Она што и понатаму останува најголемиот предизвик е да добиеме функционална пазарна економиија“, вели поранешниот министер за финансии, Трајко Славевски. Професорот Абдуменаф Беџети вели дека нормативно, најмногу сме напреднати во однос на економската и на монетарната политика. Меѓутоа, анализира тој, ваквата монетарна политика & служи само на стабилноста на цените, но не и на инпутот во реланиот сектор. „Нормативно, најнапредни сме во однос на монетарната политика. Но, доколку Комисијата бара резултати на терен, во делот на примената ќе бидеме најслаби и т ука најмног у ќе потфрлиме. Монетарната политка & служи само на стабилноста, а не и на инпутот во реалниот сектор. Таа се грижи само за одржување на стабилноста на цените и одлично го прави тоа. Трансмисијата од политика во реалниот сектор е најголемиот предизвик што останува во однос на ова поглавје. Тоа го покажува и рангирањето на Македонија од страна на неколку форуми и релевантни институции. Таков е примерот со рангирањето на Македонија на 79-то место од 142 земји на Светскиот економски форум. Тоа е доволен показател за состојбите во кои се наоѓа монетарната политика во земајва“, вели Беџети. Само за потсетување, ваквото рангирање на Македонија е поради тоа што државните институции, инфраструктурата, пазарот на труд и финансискиот пазар не се во состојба на бизнисот и ја прават економисијата неконкуретна.

ПЕП-стратегија само за пред ЕУ!

Најголемата слабост што ја забележува Брисел во однос на економската политика е недоследното спроведување на Петтата претпристапна економска програма, која ја има донесено Македонија. „ПЕП с$ уште не се користи како основен документ во креирањето на економската политика“, забележува Брисел и додава дека недостига посеопфатен опис на стратегиите за реформи. Ова, велат познавачите, е само уште една потврда плус дека Македонија е мајстор за ставање стратегии и закони на хартија. Она што отсекогаш претставувало проблем, велат тие, е токму спроведувањето на истите. Во ваквото однесување на државата познавачите гледаат дволична политика, спроведување на едни закони дома, а презентирање други стратегии пред Брисел, кои подоцна остануваат само парче хартија зафрлено во некоја бирократска фиока. Меѓутоа, предупредуваат тие, во моментот кога ќе се отвори поглавјето 17 Брисел нема да гледа низ прсти во однос на ваквата политика. Ако навистина Македонија сака брзо да го затвори ова поглавје, велат тие, тогаш стратегијата мора да ја спроведуваат доследно.

Ќе има ли промена на цените со влезот во ЕУ?

Според анализите кои ги прават хрватските експерти, влезот во ЕУ не би требало на краток рок да има драстични промени во однос на цените. Тие дури анализираат дека кај дел од земјите по влезот во ЕУ се забележува намалување на цените, но и зголемување на платите во приватниот сектор. „Цените зависат од голем број економски фактори, како што се нивото на економскиот развој и структурата на производството, трошоците за работна сила, даночните стапки, кои не се променуваат во релативно краток период. Затоа, ниту зголемувањето, ниту намалувањето на цените не може да се случи само со влезот во Европската унија. Практиката досега покажува дека влезот во ЕУ носи позитивни случувања за потрошувачите, меѓу кои и намалување, а не зголемување на цените во одредени сектори. Кај дел од земјите-членки влезот во ЕУ доведе до зголемување на платите во приватниот сектор“, анализираат тие.

Џабе ќе се менуваат директорите ако не се сменат политиките! П Покрај многуте дилеми кои се отворија со најавата к зза бранот промени на раководни кадри од вториот р и од третиот ешалон, за кои власта нема одговор, к она што се наметнува како о гглавно прашање е кој ќе биде б иде ефектот од овие промени кога се менуваат п извршители, а не креатори и на политиките? н Катерина Синадиновска К sinadinovska@kapital.com.mk si

Н

ајголемата чистка на функционери која досега ја памети Македонија продолжува да ја возбудува јавноста. Најавена како бран на свежина и на промени, кој треба да опфати 150 раководители и директори за кои премиерот р Никола Груевски заклучил дека се оддалечиле Н од народот и се измориле (?), а некои и не о работеле на ниво на задачата, оваа реформа отвора многу реформи. Се работи за голем број функционери. 150 луѓе се цел систем, што значи дека премиерот заклучил оти има проблем во системот. Познавачите велат дека не се сеќаваат не само нашата, туку и дека некоја друга држава досега да направила ваква крупна промена. Без разлика што владејачката ВМРО–ДПМНЕ сака ова да го претстави како доказ за нивната високоразвиена демократска свест (особено со повикот на конкурсите за испразнетите места да се јават и оние кои не се членови на партијата), не може да не се постави прашањето дали ова е јасно признание дека Груевски поставувал кадар кој не успеал да се носи со неговите политики. Или уште повеќе, признание дека неговата идеја за реформа на државата доживеала фијаско? И повикот за непартиски кадри може да се толкува поинаку – каде е тука идеологијата? Нели власта победила на избори на кои гласачите гласаат за политичка понуда, за идеологија која треба да ја пласира партијата? „Не може во исто време да сте за и против абортус, за и против веронаука, за и против правата на хомосексуалците“, велат експертите и порачуваат дека токму ова прашање сега ќе се наметне како едно од главните – што и како ќе сработат тие што ќе дојдат? По некоја логика, ќе продолжат со политиките на Владата, што од друга страна, ја наметнува дилемата дали се проблем извршителите на реформите или можеби проблемот кој сега се разобличува е подлабок, па открива сомнително поставени темели во клучните ресори на општеството, таму каде што ќе се „бранува“. Оттука, единствен проблем ли на државата биле изморените и отуѓени од народот функционери или Македонија лутала со клучните политики?

Груевски ќе ги утеши сменетите за да не му се одметнат!?

Поранешниот премиер Владо Бучковски за „Капитал“ вели дека ова е голем потег на власта. „Не паметам или не сум чул за олку голема чистка. Ова остава простор да се прават дополнителни анализи за ефектите. Да почекаме, па да видиме, но... Крупните политики не се креираат во вториот или во третиот ешалон. Не очекувам промени на подобро, може само во делот на ефикасноста да се добие квалитет плус, но со фактот дека се повикуваат и непартиски кадри се признава големата партизираност на општеството“, вели тој и додава дека една од забелешките и претходно е за работата на првите луѓе на јавните претпријатија. „Најдобро е на чело на овие институции да има менаџери со искуство, а не партиски кадри. Намерите на премиерот Груевски мислам дека се да ги задржи и овие кои ги менува. Треба да останат и понатаму во игра, па не ги отпушта. Не сака да му се одметнат, па ќе најде начин да ги утеши“, вели Бучковски за „Капитал“. Пр о ф е сор от з а а д минис трација Темелко Ристевски вели дека за да имаме ефективни реформи или промени во начинот на којшто функционира македонската државна управа, неопходна е промена на политиките. „Нов бран на полнење на администрацијата не ни е потребен. Пред с$, треба да се променат

ВМРО-ДПМНЕ ги кани граѓаните да „сурфаат“ на бранот! СДСМ прогнозира цунами!

Ѕидот со кој опозицијата сака да го скроти „Новиот“ бран на ВМРО-ДПМНЕ е втемелен на обвинувањето дека со бранот власта прави обид да го сопре „цунамито од незадоволство кај граѓаните“. „Сите знаат дека рибата смрди од главата и дека Груевски и „фамилијата“ шест години се непосредните и директни наредбодавци на сите штетни и неодговорни политики кои пониските функционери мора беспоговорно да ги извршуваат“, реагираа од СДСМ, однапред проценувајќи дека и новите функционери ќе бидат слепи послушници на премиерот Никола Груевски. Од друга страна, ВМРО-ДПМНЕ ги повика да „сурфаат“ на новиот бран сите граѓани кои мислат дека можат да дадат придонес, односно да аплицираат на огласите за раководните места. „Овој процес нас н$ соединува со граѓаните од нашето секојдневие. Затоа, ве повикуваме да се приклучите! Се охрабруваат сите оние кои сметаат дека се квалитетни и може да помогнат, да се приклучат и кон партијата, а и да аплицираат по институциите за раководни места на огласите“, изјави директорот на Центарот за комуникации на ВМРО-ДПМНЕ, Илија Димовски, кој вети дека изборот на новите функционери ќе се правел според материјалните закони од соодветната институција со учество на стручни тимови. Димовски во еден дел од својата изјава на извесен начин призна дека сменетите функционери биле причина за застој на владините реформи. „Со „Новиот бран“ партијата добива димензии на движење. Тоа е момент кога продолжуваме со мобилизација, кога продолжуваме со нашиот познат интензитет“, рече Димовски.

ВЛАДО БУЧКОВСКИ

поранешен премиер

Намерите на премиерот Груевски мислам дека се да ги задржи и овие кои ги менува. Треба да останат и понатаму во игра, па не ги отпушта. Не сака да му се одметнат, па ќе најде начин да ги утеши.

ТЕМЕЛКО РИСТЕВСКИ

универзитетски професор

Нов бран на полнење на администрацијата не ни е потребен. Пред с$, треба да се променат критериумите во оценувањето на целокупната државна управа. Треба да се видат резултатите и тие што не покажале добри резултати да си одат од администрацијата. критериумите во оценувањето на целокупната државна управа. Треба да се видат резултатите и тие што не покажале добри резултати да си одат од администрацијата“, анализира професорот.


WWW.KAPITAL.MK

СДСМ најавува надзорна расправа за финансиското работење на МРТ

Т

ридневната расправа за финансиските извештаи и планови на Македонската радио-телевизија во рамките на Комисијата за транспорт, врски и екологија заврши без да се утврди механизам за лоцирање на одговорните за напумпувањето на сумите, кое само во финансискиот план за Собранискиот канал за 2012 година изнесувало четири милиони евра. Пратеникот на СДСМ, Јани Макрадули, кој беше најактивен во текот на расправата, вели дека се бараат механизми за да се утврди одговорност, а не е исклучено опозицијата да предложи и надзорна расправа за финансиското работење на јавниот сервис.

КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

ПОЛИТИКА 7 Курт Вокер побара прием на Македонија во НАТО

> БРОЈКА

450.000

евра потрошила Европската унија за превод на околу 100 македонски книжевни дела на други европски јазици во изминатите пет години. Издавачкиот сектор во Македонија е најактивен и најдобар корисник на Програмата на Европската унија, „Култура 2007-2013“, зашто од сите други области во културата има најголем број поддржани проекти (17 од 38) од фондот на Унијата. Министерството за култура и Делегацијата на ЕУ вчера промовираа изданија на уште девет македонски издавачки куќи кои со помош на ЕУ објавиле преводи на дела од европската литература.

Н

а претстојниот самит во Чикаго, Македонија, сепак, треба да добие покана за членство и на тоа треба да инсистираат и САД и Европа, вели поранешниот американски амбасадор во НАТО и актуелен директор на Центарот за трансатлантски односи при Универзитетот Џонс Хопкинс, Курт Вокер. Во интервју за украинскиот весник „Ден“, Вокер заклучува дека во НАТО повеќе не се дискутира за идејата за проширување и ја наведува Македонија како пример за запрената агенда на проширување на Алијансата. Според него, токму бараното членство на Македонија е добра можност да се реафирмира идеја за проширување на Алијансата. „На една од точките каде што имаме можност да ја истуркаме идејата за слободна Европа, а тоа е Македонија, ние тоа не го правиме“, вели Вокер.

Кому му одговара да нема билатерален договор за екстрадиција со Бугарија? Катерина Синадиновска sinadinovska@kapital.com.mk

П

роневери државни пари, замини во Бугарија и почувствувај се бугарофил – веројатно, ова е рецептот за бегство од законот, заедно со обвинување кон Македонија дека врши политичка репресија на граѓаните со бугарска (или каква и да е) самосвест. Македонските државјани кои се сомничат дека сториле криминал кај нас го гледаат источниот сосед како „Мексико на Балканот“, па штом сторат кривично дело или дознаат дека власта ги гони, се селат во Бугарија и играат на картата на нивните национални чувства, кои наеднаш им се појавуваат. Последниот македонски „бегалец“, Зоран Даневски, кој беше сопственик на еден од најголемите агрокомбинати во државата, Џумајлија, е обвинет дека проневери 1,5 милиони евра народни пари. Пченицата од државните резерви ја снема, а веднаш потоа го снема и него – фати џаде за Бугарија, каде што набрзо власта го откри и го уапси. Но, старата болка – проблемите со екстрадиција на нашите осомничени - се појави и тука. „Капитал“ ја открива одбраната на Даневски и аргументите кои тој ги користи пред судот во Благоевград, кој треба да одлучи дали ќе го депортира Даневски во Скопје и ќе дозволи македонското судство да си го тера случајот. Одбраната на Даневски бара да се докаже неговата врска со поранешниот премиер Љубчо Георгиевски, оти токму поради тоа и заради неговото бугарско самоспознани,е Македонија немала капацитет независно да му пресуди. Овој проблем Македонија се соочува во неколку наврати, оти неколкумина познати прекршители на нашите закони се засолнија во соседството. Прашањето кое сега се наметнува е - кој е виновен што со години не можеме да издејствуваме почитување на меѓународните правила на игра? Со Србија, Хрватска, Црна Гора потпишавме билатерални договори според кои се обврзавме дека меѓусебно ќе се испорачуваат лицата кои си ги бараат државите. Зошто Софија и Скопје не можат да се договорат? Зошто со Бугарија нема абер од таков договор? Во македонското Министерство за надворешни работи велат „Има два вида на екстрадиција, првото е оној „стар терк”, според кој државите се обврзани да ги доставуваат назад државјаните на земјите кои си ги бараат, а оној новиот е како оние билатерални догвори кои ги имаме сега со Босна, Црна Гора, Косово, Србија што предвидува и нивни државјани да се екстрадираат, што значи дека тука не помага двојното државјанство или пасош. Со Бугарија ова тешко оди, но иницијативата треба да ја покрене министерство за правда. Засега нема никаква иницијатива, ниту има разговори” Но, поранешниот министер за внатрешни работи Павле Трајанов за „Капитал“ вели дека дури и да нема билатерален договор, Бугарија е должна да ги почитува директивите на ЕУ. Зошто не се почитуваат и зошто нашата власт нема никакви реакции за оваа еклатантна демонстрација на заштита на криминал? „Не може на осомничените да им помогне тоа

Тројката која бега од македонските закони во Бугарија си најде прибежиште. За разлика од првите двајца, Даневски дури нема бугарски пасош, но бара да не биде екстрадиран, оти не верува во македонското судство – затоа што бил „Бугар“, му се вршела репресија што ќе играат на картата на политичка репресија. Софија има обврска да ги достави лицата кои ги бараме. Ако направи криминал тука, а се крие, не може да има заштита. Националните чувства се релативна работа, доказите се факти. Ние направивме промени во нашиот Устав лани и се обврзавме на реципроцитет, дека и ние ќе испорачуваме македонски државјани кои се товарат за криминални дела во други држави.“

Лесно му е на Даневски кога претходници "бугарофили" му го истапкаа патот!

Во меѓувреме, она што е ново е што собраниските комисии за надворешна политика и за европски прашања конечно дадоа амин за Собранието да ги ратификува договорите за екстрадиција меѓу Македонија и Хрватска и Србија. Двата договори се ставени на дневен ред на Собранието, но речиси една година откако тие беа потпишани. Зошто толку се чекаше, немаме одговор. А и Србите ни „должат“ бегалци. Уживајќи ги сите бенефити на угледни граѓани и чекајќи евентуална екстрадиција, 316 бегалци за кои МВР има распишано потерница, меѓу кои има и неколку поранешни функционери кои имаат двојно државјанство, најдоа сигурно засолниште во соседните земји. Поранешниот прв цариник Драган Даравелски повеќе години живее и работи во Белград. Тој во отсуство е осуден на седум години затвор, но од 2006 година нема дојдено во државава. Брзиот одговор на српската власт при вадењето српско државјанство го спаси Даравелски од екстрадиција во Македонија. Што се однесува до Бугарија, Даневски е само

Во канцеларијата на Народниот правобранител велат дека досега немаат примено ниту една претставка во која граѓанин се жали дека во текот на некој судски процес врз него се вршела репресија поради неговата национална свест. За каква репресија зборува и од каква се плаши бугарофилот Даневски? продолжение на сагата. „Вадејќи се“ на својот бугарски пасош, ексминистерот за здравство Владо Димов во Софија работи како хирург во приватна болница. Тој еднаш веќе избегна екстрадиција од Полска во Македонија и беше вратен во Бугарија. Одтогаш успешно има контрола над својот случај. Иако истрагата за него овде во земјава с$ уште е во тек, случајот може да се води и во Бугарија, бидејќи делото за кое е обвинет е казниво и според бугарскиот кривичен закон. Па така, Димов даде исказ пред истражен судија во Софија и со тоа си обезбеди слобода и во Македонија - струмичкиот суд ја укина потерницата која беше распишана против него. Најпознатиот стечаен управник, Владислав Тамбурковски, со четири правосилни пресуди и осуда на 15 години затвор и парична казна од над еден милион евра, исто така има сигурно засолниште во Бугарија. Сепак, договор за екстрадиција допрва ќе склучува со Бугарија, иако овие лица повеќе години ја избегнуваат правдата во земјава. Во меѓувреме, расчинетиот владика Зоран

Успешни примери на екстрадиција

Од екстрадиција, сепак, не се спасија неколку лица обвинети за криминал во земјава кои бараа заштита во странство врз основа на двојно државјанство. Бизнисменот Методија Смиленски беше екстрадиран во Македонија преку Србија, иако долги години беше мирен поради својот австриски пасош, бидејќи Австрија не дозволува екстрадиција на свои државјани. Првообвинетиот во случајот „Мавровски работници“, Шкодран Идризи, беше екстрадиран од Германија за издржување казна затвор во траење од една година поради фалсификување исправа. Од екстрадиција не куртули ниту Станислава Полетан-Чочоровска, која беше уапсена поради шверц на половина тон кокаин. Таа не успеа да добие српско државјанство, иако подолго време живееше во Србија. Вранишковски, кој помина и низ екстрадиционен притвор во Србија, сепак, сам се пријави и си обезбеди повторено судење во земјава. Сега случаите на Димов и Вранишковски се користат како пример во бугарските судови од страна на адвокатскиот тим на последниот бегалец, Зоран Даневски. Тие бараат нивниот клиент да не се екстрадира по примерот на претходниците поради постење ризик од политичка репресија.


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

8 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Ребалансот ја „изеде“ здравствената картичка! Во здравствената каса не останаа пари за долгонајавуваниот Интегриран здравствен информатички систем (ИЗИС), од кој зависи и воведувањето на електронската картичка. Министерот Тодоров со закон е обврзан да ја воведе за неполна година Викторија Милановска

Како требаше да функционира картичката во Македонија?

milanovska@kapital.com.mk

Р

ебалансот на Буџетот ги „изеде“ парите од здравствената каса наменети за долгонајавуваниот Интегриран здравствен информатички систем (ИЗИС), од кој зависи и воведувањето на електронската картичка. Првично

планираните 326.624 евра за ИЗИС годинава по ребалансот се сведени на нула, иако министерот за здравство, Никола Тодоров, со закон е обврзан до април 2013 година да го воведе овој систем. Парите пак, за електронска картичка се преполовени, од 1,6 милиони евра на 815.660 евра. „Капитал“ побара одговор од Кабинетот на министерот Тодоров како без пари ќе ги воведат овие проекти и дали тие повторно ќе бидат пролонгирани, но од шефот на Кабинетот, Ангел Митевски, добивме само одговор дека прашањата ни се здодевни. „Досадни сте. Ако сакам да ви одговорам на прашањето, ќе ви одговорам. Ако не сакам, нема да ви одговорам. Ете, денес нејќам да одговорам. Кажав веќе еднаш дека проектите не застануваат“, рече Митевски. Според новиот Закон за здравствена заштита, кој неодамна стапи на сила, Интегрираниот здравствен информатички систем е неопходен и за потребите на мрежата на здравствени к

о

м

е

р

ц

и

ј

К

ога одат на лекар граѓаните треба да ги носат само картичките. Во секоја ординација би требало да има по два читачи, па кога ќе се стави електронската картичка во читачот, на посебен дел од веб-сервисот лекарот ќе види дали свети зелено или црвено, односно дали здравствените придонеси на пациентот се платени или не. Тоа ќе ја елиминира потребата од сини картони. На електронската картичка треба да бидат запишани и крвната слика и дијагнозите на пациентите, како и упатите и рецептите. Така, кога болниот ќе добие препорака за лек, аптекарот само треба да прочита од неа во системот и да го издаде, а кај специјалистот нема да треба да се носи класичен упат. Здравствената власт очекува во првата година од користењето на картичката да се заштедат 10 милиони евра.

установи. „Интегрираниот здравствен информатички систем мора да се воведе во рок од една година од влегувањето во сила на Законот“, се вели во законското решение. Пред две недели „Капитал“ ексклузивно објави допис од хрватската фирма Куспис, која тврди дека Министерството за здравство веќе година ипол доцни со наплата на ратите а

л

е

н

о

г л

а

с

АНГЕЛ МИТЕВСКИ

шеф на Кабинетот на министерот за здравство, Никола Тодоров

Капитал“ побара одговор од Кабинетот на министерот Тодоров како без пари ќе ги воведат овие проекти, но еве што добивме: Досадни сте. Ако сакам да ви одговорам на прашањето, ќе ви одговорам. Ако не сакам, нема да ви одговорам. Ете, денес нејќам да одговорам. Кажав веќе еднаш дека проектите не застануваат.

за проектот ИЗИС. Фирмата е подизведувач на хрватската компанија СиТ, која пред неполни три години го доби тендерот вреден 3,1 милиони евра. Според менаџментот на Куспис, со ова Министерството за здравство го прекршува договорот, кој веќе подолго време го кочи долгонајавуваното воведување на здравствената електронска картичка, проект вреден 7,5 милиони евра. Од Куспис изјавија и дека не е исклучена и опцијата да покренат тужба против Министерството доколку не успеат да договорат состанок со министерот Никола Тодоров, за кој велат дека изминативе девет месеци не успеал да издвои ниту 15 минути за да разговараат. „Во членот 5 од Договорот за проектот ИЗИС е предвидено Министерството за здравство да плаќа квартални рати во износ од 250.000 евра, но тие таа обврска не ја почитуваат. Последната уплата кон нас е извршена во октомври 2010 година и оттогаш Министерството не плаќа ништо“, рекоа од Куспис. Здравствената власт веќе петта година најавува дека на годишно ниво со користење на здравствената картичка ќе се заштедат 10 милиони евра.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

9

ЕЛЕМ обезглавенклучните проекти таман тргнаа

(Не)успесите на Чингоски како прв човек на ЕЛЕМ (2006-2012 година)  во негов мандат почна модернизацијата на РЕК Битола и постоечките хидроцентрали;  речиси и да се изгради ХЕЦ Света Петка, која пред година ипол требаше да почне да работи. Поради низа проблеми и пропусти во реализацијата, Македонија ќе треба да му плати околу 10 милиони евра пенали на изведувачот на електраната, словенечки Рико;  во 2008 година ЕЛЕМ му објави војна на ЕВН Македонија, покренувајќи тужба „тешка“ околу 200 милиони евра за стари ненаплатени побарувања, поради што Македонија се соочи со меѓународната арбитража и со можна отштета за ЕВН од околу половина милијарди евра, како што се шпекулираше во медиумите;  во тек се постапки за почеток на изградба на ветерниот парк во Богданци, акумулацијата Луково Поле и ХЕЦ Бошков мост;  во екот на економската криза во 2010 година, кога Владата вети дека ќе штеди, Чингоски одлучи да набави околу 65 нови возола, вредни околу два милиони евра (од кои „ауди А6“ од 60.000 евра за менаџерите, шест автомобили „ауди А4“ и теренци „ленд ровер“ по цена од 70.000 евра).

Првиот човек на државната компанија ЕЛЕМ, Чингоски, не сака да открие кој с$ атакува за „жешката“ директорска фотелја. Во јавноста веќе се шпекулира со неколку имиња, меѓу кои Јасна Иванова-Давидовиќ, директор за инвестиции и развој во ЕЛЕМ; Димитар Танурков, директор за производство на ЕЛЕМ, како и Игор Гиевски, член на Управниот одбор на ЕВН Катерина Попоска poposka@kapital.com.mk

Н

е се секирајте, има многу кандидати кои сакаат да ме заменат, коментира генералниот директор на ЕЛЕМ, Чингоски, за „Капитал“ ден откако владејачката партија ВМРО-ДПМНЕ најави дека првиот човек на ЕЛЕМ го подготвуваат за амбасадор во Токио. Чингоски, кој шест години е на челната позиција на државна компанија која се занимава со енергетика, сектор во кој се вртат многу пари, не сака ниту да шпекулира кој се токми да го наследи неговото место и енергетските проекти. Никој од економскиот тим на Владата не сака да обелодени кој ќе дојде на челната позиција на ЕЛЕМ, како и за тоа дали Чингоски е унапреден за амбасадор се должи на успешната работа досега или пак, можеби премиерот Груевски оценил дека с$ уште актуелниот директор на ЕЛЕМ е изморен, истрошен и се оддалечил од народот. Дел од експертската, но и од политичката јавност се воздржаа од конкретни коментари и оценка на шестгодишната работа на генералниот директор на ЕЛЕМ. Атанаско Тунески од СДСМ вчера јавно побара Чингоски пред да оди на новото место да одговори, како што рече, зошто веќе шест години во Македонија не е почната

Бранот промени го повлече и Љупчо Георгиевски?!

С

мената на кадри што ја започна ВМРОДПМНЕ го зафати и директорот на Агенцијата за катастар на недвижности, Љупчо Георгиевски, дознава „Капитал“ од владини извори. Вчера никој од Владата не сакаше да објасни кои се мотивите за разрешување и на Георгиевски, иако тој е еден од ретките кој спроведе реформи во областа.

изградбата на ниту еден позначаен енергетски капацитет за производство на струја, зошто нема нова голема термоелектрана, зошто и по модернизацијата на РЕК Битола има чести испади... Премиерот го трга од директорската позиција токму во време кога течат активностите за реализација на неколку енергетски проекти, како изградба на хидроцентралите Бошков мост и Луково Поле, изградбата на ветерен парк во Богдан��и, како и во екот на модернизацијата на РЕК Битола и постоечките шест хидроцентрали. Но, во шестгодишниот мандат Чингоски ќе

ВЛАТКО ЧИНГОВСКИ

Генерален директор на ЕЛЕМ

Втора земја во срцето, по Македонија, ми е Јапонија. Земјата на сонцето многу ја почитувам и ја сакам. Таму станав татко. Тоа на што најмногу се восхитував во Јапонија беше континуитетот во работата

23 MAJ - SPECIJALEN PRILOG

PATUVAWA I STIL  PROFIL NA MAKEDONSKIOT POTRO[UVA^!  [TO, KADE I KOLKU KUPUVA PROSE^NIOT MAKEDONSKI POTRO[UVA^? KAKVI SE NEGOVITE [OPING NAVIKI? KAKO I PO [TO SE RAZLIKUVAAT MAKEDONSKITE POTRO[UVA^I?  NASKORO NA MAKEDONSKIOT PAZAR – NOVI BRENDOVI I TRGOVSKI CENTRI! KAKVA PONUDA I CENI MO@AT DA O^EKUVAAT MAKEDONSKITE POTRO[UVA^I NAESEN?  DESTINACII I PATUVAWA – [TO SE BARA, [TO SE NUDI, A [TO SE PRODAVA NA MAKEDONSKIOT TURISTI^KI PAZAR? ZA OVIE I ZA DRUGI TEMI ^ITAJTE VO SPECIJALNIOT PRILOG PATUVAWA I STIL KOJ KE IZLEZE NA 23 MAJ 2012 VO NEDELNIKOT KAPITAL.

ZA SITE INFORMACII I PRA[AWA OKOLU OGLASUVAWETO OBRATETE SE DO MARKETING SEKTOROT NA E-MAIL: prilozi@kapital.com.mk; TEL: 02 3298 110LICE ZA KONTAKT: JASMINA SAVOVSKA TRO[ANOVSKI KAPITAL MEDIA GROUP DOO; P-FAH 503 1000 SKOPJE TEL. 02 3298 110; FAKS. 02 3298 111

остане запаметен и по набавката на лимузини и теренски возила токму во екот на економската криза пред две години, кога Владата вети дека ќе штеди. „Капитал“ неодамна обелодени и дека Македонија ќе мора да го обесштети словенечкиот изведувач на ХЕЦ Света Петка, Рико, со дури 10 милиони евра. Оваа хидроцентрала требаше да ги произведе и првите киловат-часови струја пред година ипол. Дел од енергетските експерти во последните неколку години жестоко го критикуваа Чингоски дека лошо го планира производството и дава многу пари за увоз на струја. Иако Чингоски вели дека с$ уште е рано за да официјализира дека заминува за Јапонија како амбасадор, од Министерството за надворешни работи вчера за „Капитал“ брифираа дека веќе одамна се знаело дека амбасадор во Јапонија ќе биде Чингоски. Неговото унапредување и не е така чудно ако се земе предвид дека тој таму помина дел од животот до 1999 година.


КАПИТАЛ ПеТоК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

10 компании пазари > БроЈка

повеќе девојки се потребни во икТ-секторот во земјава

П

оттикнување повеќе припаднички на понежниот пол да се запишуваат на ИКТ-факултетите за да се овозможи рамнотежа на застапеноста меѓу двата пола и да се зголеми вкупниот број на работна сила од ИКТ-областа во Македонија. Ова е целта на проектот „Девојките во технологијата“, кој беше промовиран на Факултетот за информатички науки и компјутерско инженерство (ФИНКИ). „Женската креативност, талент и капацитет не се доволно искористени во тоа поле, а информатичко-комуникациските технологии се одлична шанса за остварување успешна кариера на жените ширум светот“, порача заменик-министерката за информатичко општество и администрација, Марта АрсовскаТомовска. На сите ИКТ-факултети во последната студиска година 28% од студентите се од женска популација. Сепак, податокот дека 50% од најдобрите ИКТ-студенти се од женската популација покажува дека кај нив има капацитет за развој во оваа сфера и треба да се разбијат стереотипите, порача Томовска.

Државните службеници учеа за лидерство

Д

9

ржавни службеници од Министерството за економија и од Министерството за образование на Универзитетот Американ колеџ учеа за лидерски вештини за водење на организацијата на ново ниво на реализација, мотивација и продуктивност. Како што информираат од Министерството за економија, во насока на обучување на државната администрација, во организација на Центарот за организациска ефективност на Американ колеџ, раководителите на сектори во овие две министерства присуствуваа на обука наСТАПКИ тема НА „Лидерство во 21 век“, која е дел од Executive КАМАТНИ ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ Банка 3м 6м 24м 36м Education. Целта на обуката, како што информираат Комерцијална банка 3,60% 4,60% од Министерството, 7,40% 7,70%е да ги подготви раководителите на секторите советници за НЛБ Тутунска банка 3,50% 4,50% и државните 7,00% 7,50% примена на лидерски вештини за водење на организацијата на ново Стопанска банка 3,60% 4,65% 7,40% 7,60% ниво на реализација, мотивација и продуктивност. Шпаркасе банка 3,50% 4,50% 6,50% 7,00% Предавачи на обуката се Виторио де Педис, професор на Европската Охридска банка 4,30% 4,80% 5,50% 6,00% бизнис-школа во кампусот Торино и Маријан Бојаџиев, професор на Прокредит банка 3,40% 4,40% 7,10% 7,30% Универзитетот Американ колеџ.

милиони денари е инвестицијата на Јавното комунално претпријатие Водовод-Битола за нов автоматизиран систем за хлорирање на водата за пиење во општина Битола, кој вчера беше ставен во функција. Со системот се обезбедуваат квалитет, сигурност, контрола и заштеда на вода за пиење која се дистрибуира преку градскиот водовод, изјави Зоран Илиоски, директор на ЈП ВодоводБитола. ЈП Водовод, во соработка со општина Битола, очекува со парите да се прошири водоводната мрежа и зголемување на бројот на корисниците

ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола

3,50% 3,30% 4,00% 4,30% 4,00% 3,80%

4,40% 4,20% 5,00% 5,30% 5,00% 4,80%

ЕУ со предупредувачка листа 18% за увоз на опасна храна

68%

23%

30%

NASDAQ

71%

ата во Сао

47%

пании

85%

омпании од

79%

7,40% 7,40% 8,00% 8,20% 8,00% 7,40%

7,70% 7,60% 8,50% 8,60% 8,40% 7,60%

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Европската унија до Македонија и до земјите во регионот испрати предупредувачка листа со опасна храна која доаѓа од трети земји. Кари, чили, разни чаеви и зачини, тестенини, па дури и кикиритки од земјите кои се најдоа на листата се третираат како потенцијална опасност за влез во земјава кристина озимец

Е

ozimec@kapital.com.mk

вропа ја предупредува Македонија за поголема будност при увозот на храна од Индија, Тајланд, Пакистан, Кина, Перу и од други земји поради можноста од влез на отровна храна. Предупредувачката листа од ЕУ содржи повеќе од 30 прехранбени продукти, меѓу кои и најразлични зачини, тревки, кикиритки, пиперки, тестенини, кои можат да го доведат во опасност здравјето на луѓето. Директорот на Агенцијата за храна и ветеринарство, Дејан Рунтевски, за „Капитал“ вели дека листата со објавени опасни продукти не значи дека треба да се забрани

увозот на овие состојки од наведените земји, туку дека треба да повеќе да се внимава при нивниот увоз. „Ова е решение за зголемена контрола на пратките кои доаѓаат од таа земја. Секоја пратка подлежи на посебна контрола со земање примерок од пратката, кој се испраќа на проверка. Претходно не сме земале примероци од овие пратки, но по препораките на Европската унија, инспекторите мора од секоја пратка да земат мостра. Доколку се добие позитивен резултат и с$ е во ред со пратката, се пушта да влезе во земјава, но ако пратката содржи храна која е опасна, тогаш таа треба да се уништи“, објаснува Рунтевски. На листата со опасна

+

и на берзата

12%

ани на

26.04.2012

+20,80% +3,32% +1,94% +1,54% +0,85%

26.04.2012

Арчилормитал (ХРМ) ОКТА Комерцијална банка Стопанска банка

пад

-

-6,25% -2,95% -0,80% -0,66%

нова цена

604,00 1.843,00 497,00 39.095,00

118,00

нова цена

60,00 1.318,00 2.678,00 150,00

36м 4,20% 4,00% 4,00% 4,30% 4,50% 3,80% 4,05%

Алфа банка

2,10%

2,30%

3,70%

4,00%

Уни банка

2,55%

3,00%

4,50%

6,00%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола

2,50% 2,20% 2,10%

2,80% 2,80% 2,60%

4,50% 4,10% 4,40%

5,10% 4,50% 4,60%

1м 0,40% 0,35% 0,24% 0,08%

3м 0,72% 0,65% 0,47% 0,01%

6м 1,01% 0,97% 0,73% 0,19%

12м 1,33% 1,33% 1,05% 0,39%

1 недела 3,18%

1м 4,18%

3м 4,98%

Рочност СКИБОР МКДОНИА

преку ноќ 2,20% 2,20%

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ

Основна кам. стапка Народна банка на Македонија Народна банка на Србија Народна банка на Хрватска Централна банка на Црна Гора Централна банка на Словенија

6м 4,60% 4,50% 4,65% 4,50% 4,80% 4,40% 4,40% 4,20% 5,00% 5,30% 5,00% 4,80%

24м 7,40% 7,00% 7,40% 6,50% 5,50% 7,10% 7,40% 7,40% 8,00% 8,20% 8,00% 7,40%

4,00% 12,00% 6,00%

Стапка на инфлација 5,20% 13,40% 2,50% 3,60% 2,20%

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

36м 7,70% 7,50% 7,60% 7,00% 6,00% 7,30% 7,70% 7,60% 8,50% 8,60% 8,40% 7,60%

Банка Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

3м 2,10% 2,10% 2,10% 1,95% 2,50% 2,00% 2,00%

6м 2,70% 2,60% 2,60% 2,35% 3,00% 2,60% 2,50%

24м 3,70% 3,70% 3,70% 3,80% 4,00% 3,60% 3,65%

36м 4,20% 4,00% 4,00% 4,30% 4,50% 3,80% 4,05%

Алфа банка

2,10%

2,30%

3,70%

4,00%

Уни банка

2,55%

3,00%

4,50%

6,00%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола

2,50% 2,20% 2,10%

2,80% 2,80% 2,60%

4,50% 4,10% 4,40%

5,10% 4,50% 4,60%

1м 0,40% 0,35% 0,24% 0,08%

3м 0,72% 0,65% 0,47% 0,01%

6м 1,01% 0,97% 0,73% 0,19%

12м 1,33% 1,33% 1,05% 0,39%

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит

камата 4,00% 5,50%

СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула Странска валута

10% 20% 13%

КУРСНА ЛИСТА

Држава ЕМУ САД В.Британија Швајцарија Канада Австралија

Среден курс во 61,5100 46,5773 75,0671 51,1816 47,2572 48,1638

Валута евро долар фунта франк долар долар

Извор: НБРМ

ДВИЖЕЊЕ НА ИНФЛАЦИЈАТА ВО МАКЕДОНИЈА ПЕРИОДОТ 2010/2011 4% 3% 3% 2% 2% 1%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

Euribor (EUR) Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

24м 3,70% 3,70% 3,70% 3,80% 4,00% 3,60% 3,65%

МЕЃУБАНКАРСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

четврток - 26.04.2012 3м 3,60% 3,50% 3,60% 3,50% 4,30% 3,40% 3,50% 3,30% 4,00% 4,30% 4,00% 3,80%

6м 2,70% 2,60% 2,60% 2,35% 3,00% 2,60% 2,50%

Euribor (EUR) Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје Стопанска б. Битола

3м 2,10% 2,10% 2,10% 1,95% 2,50% 2,00% 2,00%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

раст

КЈУБИ Топлификација Гранит Реплек Макстил

храна се наоѓаат и кари, чили, кикиритки, лешници, сушено овошје, тестенини од Индија, Тајланд, Пакистан, Кина, Перу и од други земји каде што се забележани отрови, пестициди и тешките метали олово и к��дмиум, а некои видови храна содржат дури и алуминиум, кој е токсичен и го напаѓа нервниот систем. Слична предупредувачка листа со можна отровна храна од Индија, Тајланд, Пакистан, Кина, Перу и од други земји доби и Хрватска.

Банка Комерцијална банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

МЕЃУБАНКАРСКИ КАМАТНИ СТАПКИ ПРИНОС НА ОТВОРЕН ИНВЕСТИЦИСКИ

Рочност преку ноќ Отворен инвестициски фонд СКИБОР 2,20% Илирика Југоисточна Европа2,20% МКДОНИА

ФОНД

1% 0% -1%

-1% 01/10

04/10

06/10

09/10

12/10

03/11

06/11

09/11

12/11

Извор: Државен завод за статистика

1 недела 1м Нето вредност 3,18% 4,18%

3м 1M 4,98%

3M

6M

1Y

YTD

ДАТУМ

-2,53%

-1,22%

-5,31%

-26,53%

-0,94%

24.04.2012

Илирика Глобал-Растечки пазари

36.053.390,69

-4,21%

-6,54%

-3,15%

-20,08%

-4,50%

24.04.2012

Иново Статус Акции

14.543.247,13

-1,27%

0,34%

-5,71%

-11,59%

-2,09%

24.04.2012

-4,64%

4,96%

-9,82%

3,58%

25.04.2012

0,30%

-6,58%

-30,30%

-0,55%

25.04.2012

0,58%

-1,06%

-13,25%

2,34%

25.04.2012

1,73%

2,99%

4,04%

2,14%

25.04.2012

0,83%

1,66%

0,00%

1,05%

25.04.2012

23.813.946,42

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ

Основна кам. стапка

КД БРИК банка на Македонија Народна КД Нова ЕУ Народна банка на Србија Народна банка на Хрватска КБ Публикум - Балансиран Централна банка на Црна Гора КБ Публикум - Обврзници Централна банка на Словенија

Стапка на инфлација -2,66% 5,20% -1,95% 13,40% 2,50% -3,40% 3,60% 49.006.536,98 -0,10% 2,20%

45.810.009,24 4,00% 21.209.653,67 12,00% 6,00% 24.988.316,04

КБ Публикум Паричен

42.506.635,74

0,28%

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит

камата 4,00% 5,50%

СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула

10% 20%


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПеТоК 27.04.2012

11 Телеком најави намалени цени на услугите до 20% од 1 мај

Плаќајте ги вашите режиски трошоци Преку алтернативните канали на сБ на Брз и едноставен начин и заштедете го вашето слоБодно време

Намалениот кредитен рејтинг на НЛБ нема да се одрази врз банката во Македонија

М

А

акедонски Телеком најави дека од 1 мај ќе ги намали цените на фиксното портфолио до 20% и ќе воведе нови пакети, како и дополнителни содржини во постојните. „Со комплетното ревидирање на портфолиото се опфатени сите услуги од фиксната телефонија, говорните и интернет-услугите и телевизијата. Посветени сме на остварување на нашата стратегија за зголемување на употребата на Интернетот во земјата и сметам дека она што го правиме е голем придонес кон таквите промени. Покрај намалување на цените, ќе ја збогатиме вредноста и содржината опфатена со тие цени и пакети. Со намалување на цените на услугите од нашето портфолио го следиме пазарот, но пред с$, ги пресретнуваме барањаta на корисниците за поголема достапност на нашите услуги“, рече Даниел Сас, главен извршен директор на Македонски Телеком. Според најавите, поволности ќе има кај говорните, телевизиските и интернет-услугите.

мериканската кредитна агенција Moodys соопшти дека го намали за еден степен кредитниот рејтинг на најголемата словенечка банка, Нова Љубљанска банка (НЛБ), меѓутоа од НЛБ Тутунска банка велат дека тоа нема да има негативни влијанија врз работењето во земјава. Имено, поради економските случувањата во реалниот сектор во Словенија, што се последица на глобалната економска криза, Moodys ги намали рејтинзите на повеќе банки во Словенија, одразувајќи ја со тоа неизвесноста од справувањето со проблемите во економијата од страна на Владата во Словенија и ефектот кој може да следи кај овие банки со оглед дека истата е и акционер кај нив. „Намалувањето е последица на наглото влошување на квалитетот на средствата во кредитните портфолија, што ги загрозува резервите на капитал и капацитетот за апсорпција на загуби“, се наведува во соопштението на Moodys. Покрај НЛБ, Moodys за еден степен го намали и кредитниот рејтинг на Нова кредитна банка Марибор (НКБМ) и Абанк Вип.

Ќе се блокираат граници ако остане забраната за откуп на метален отпад На едночасовна средба зад затворени врати министерот за животна средина, Адеми, дебатираше со компаниите од црната металургија и од индустријата на секундарни суровини. Владата не попушта, забраната останува

и не ги применат нив. С$ додека стои забраната, нема да го видиме ефектот од мерките“, истакна тој, додавајќи дека ќе ги искористат сите законски можности да бидат пуштени слободно да работат. Неукинувањето на забраната министерот Адеми ја правдаше со проблемот со дивите депонии лоцирани во дворовите, каде што инспекторите немале никаков пристап. Мерките со кои ќе се дополнува и ќе се изменува Законот за управување со отпад се предвидуваат строги прекршочни и Адеми изјави дека Владата прифатила неколку казнени постапки, како одземање на дозволата предлог-мерки за измена на Законот за за вршење дејност во рок од три години за управување со отпад. компаниите кои ќе прават фискални манипулации. Владо Момировски, претседател на Асоцијацијата Ќе се забрани и исплата во готово за откупен на секундарни суровини и рециклатори при отпад од физички лица, а ќе воведе плаќање Стопанската комора на Македонија, смета дека с$ преку трансакциска сметка врз основа на склучен додека Владата не ја укине забраната, позитивни договор на дело. промени нема да има. „За физичко лице при продажба на отпад во лична „Бараме до наредната седница Владата да ја укине сопственост ќе се воведе ограничување до 20.000 забраната за да ги избегнеме овие економски денари годишно, во спротивно ќе треба да се штети и катастрофални последици. Ако на достави барање за добивање дозвола за вршење наредната седница Владата не ја укине забраната, дејност трговија со отпад“, истакна министерот. ФЈУЧЕРСИ ќе бидеме принудени да ги отпуштиме сите Со измените се предвидува фирмите кои сакаат НАФТА пријавени работници. Ќе направиме порадикални да добијат дозвола за постапување со отпад да СУРОВА премини ПРИРОДЕН ГАСфинансиска гаранција или осигурување, протести со блокада на ЛЕСНА граничните обезбедат и подолготрајни штрајкови со механизација чиј корисник ќе биде Министерството, кое може 104,13$/барел 2,12/ММБТу пред Владата. Не можеме да видиме позитивни да ги активира ако открие неправилности во BRENT ЗА ЗАТОПЛ. резултати од мерките ако компаниите не работат работењето на компаниите.

Ивана Колева

Т

koleva@kapital.com.mk

рговците со отпад од метали се заканија дека ќе ги блокираат граничните премини и ќе излезат на масовни протести ако Владата итно не ја укине забраната за вршење внатрешен промет, откуп и извоз на отпад од метали. И покрај едночасовната средба зад затворени врати меѓу министерот за животна средина, Абдулаќим Адеми и претставниците од Здружението на црна и обоена металургија и Асоцијацијата на секундарни суровини и рециклаториБЕРЗА при Стопанската комора МАКЕДОНСКА на Македонија, МБИ 10 Адеми не попушти. Забраната с$ уште останува, рече тој. Министерот рече дека 1.980,20 прво сака да види дисциплина кај компаниите МБИДпредвреме да ја укине забраната за за Владата трговија и увоз, која треба да важи цели шест 1.800,15 месеци. ОМБ

121,10

+0,19% -1,08% 0,00%

+0,01% +0,29%

119.47$/барел

+2,32% +0,37%

317

Извор: Македонска Берза

Вредностите кои ги гледате денеска, се од последниот ден на тргување, четврток - 26.04.2012

МАКЕДОНСКА БЕРЗА МБИ10 МБИ10 ИНДЕКСИ РЕГИОН 3.000 3.000 3.000МБИ10

МБИ 10 BELEX15 1.980,20 495,86 Главен индекс на Белградската берза МБИД CROBEX 1.800,15 1.799,66 ОМБ Главен индекс на Загребската берза 121,10

SASX 10 +0,19% +0,54% 751,38

-1,08% SOFIX 300,06 0,00% ATHEX

-2,15%

696,43

Главен индекс на Љубљанската берза

495,86 13.090,72

1654,20$/унца

30.85$/унца

8.257,50

Извор: Македонска Берза официјалниот пазар на Македонска берза

Главен индекс на Атинската берза

ИНДЕКСИ АМЕРИКА ИНДЕКСИРЕГИОН

+0,54% +0,69%

Заеднички индексиндекс 30 големи Главен наамерикански Белградската компании котирани на Њујоршка берза

NASDAQ 3.029,63

Главен на Загребската Заеднички индексиндекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

3.000 3.000 3.000

2.400 2.400 2.400

ATHEX 2.200 2.200 2.200 696,43 ЕВРОПА ИНДЕКСИ

Главен индекс на Љубљанската берза

-1,18%

FTSE 100 5.692,02

-0,47%

1.800 1.800 1.800

+0,69% -0,86% SWISS

DOW JONES

6.098,56

-0,23%

1467.50$/бушел

S&P 500 1.390,69

Главен индекс на Љубљанската берза

DOW JONES Металец 1.665,00 13.090,72

Нис +1,90% NASDAQ +0,69% 3.029,63 660,00

Заеднички индекс 30 големи американски компании котирани на Њујоршка берза

450,00

Индекс на најголемите јапонски компании котирани на Токиска берза

TOPIX CAC 40 810,10

+0,79%

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

ЕВРОПА ИНДЕКСИ BSE 30

+0,08%

3.195,30

-1,18%

Индекс на компании котирани на примарен пазар на Токиска берза

-0,12%

17.130,67 FTSE 100

5.692,02

Индекс на 30 најголеми компании котирани на берзата во Бомбај

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

Извор: Блумберг

DAX 6.647,14

+25,47%

Електропро.

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао 12,00

-0,86%

Индекс на 30 најголеми герм. компании котирани на Франкфуртска берза

CAC 40 3.195,30

. DAX Сава 6.647,14 8.500,00

-0,47%

-0,71%

100,01

-1,18% 5.692,02БЕРЗА -0,47% ЉУБЉАНСКА Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза Искра

15,80

SWISS Пивоварна -0,86% -5,24% 6.098,56 8.200,00

+5,26%

-0,85% -4,09%

Индекс на 30 најголеми герм. компании Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Податоците за акции со најголема промена во регионот, се земаат од веб страниците на котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал

Белградска, Загрепска и Љубљанска берза Индекс на 100 најголеми британс��и компании ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч. котирани на Лондонска берза

26.04.2012

раст нова цена АЗИЈА ИНДЕКСИ +20,80% 604,00

КЈУБИ NIKKEI 225 Топлификација +3,32% 9.561,83 Гранит Индекс +1,94% на најголемите јапонски компании Индекс на 20 најголеми и најликвидни одТокиска берза Реплек компании +1,54% котирани на швајцарскиот пазар на капитал Макстил +0,85%

SWISS 6.098,56

-0,85%

+0,01%

116116 116 112112 112 108108 108 104104 104 07/10 07/10 07/1010/10 10/10 10/1002/11 02/11 02/1105/11 05/11 05/1109/11 09/11 09/1101/12 01/12 01/1204/12 04/12 04/12

ОМБ е составен од најликвидните обврзници котирани на Македонска берза

BRENT 119.47$/барел

1654,20$/унца

СРЕБРО 30.85$/унца

БАКАР 8.257,50

+0,01% +0,29%

ПРИРОДЕН ГАС 2,12/ММБТу

ЗА ЗАТОПЛ. 317

МЕТАЛИ

+0,72% +0,39% +1,38%

НИКЕЛ

18.067,50

АЛУМИНИУМ 2.080,75

ЧЕЛИК 520.00$/унца

+2,32% +0,37%

+3,00% +0,00% /

+11,07%

47,07

+40,35%

120120 120

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил Хот.Маестрал

Маистра ЕВРОПА ИНДЕКСИ -38,34% -11,19% FTSE 100

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза Випа холди.

0,40

+1,54% +2,30%

Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ берзата, без финансиски компании

+1,36% 61.312,85 ЗАГРЕБСКА БЕРЗА

19,90

+0,01%

104,13$/барел

ЗЛАТО

Енергопроект -9,09% BRAZIL -1,53% BOVESPA

Прогрес

40,00

BRAZIL BOVESPA +1,36% -0,71% 61.312,85 АЗИЈА ИНДЕКСИ

Заеднички индекс на 500 котирани компании на

ЛЕСНА СУРОВА

Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

NIKKEI HANG SENGПаоло, Бразил двете225 најголеми американски берзи 9.561,83 ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ 20.809,71 ДЕН ДО 15Ч.

ATHEX 696,43

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

големи американски Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ компании котирани на Њујоршка берзата, без финансиски компании Индекс на 30 најголеми герм. компании берза Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал Кутјево

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Главен индекс на Сараевската берза 27,25

124124 124

ФЈУЧЕРСИ НАФТА

-0,23%АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА

+2,30% S&P 500 -0,85% 1.390,69

NASDAQ 3.029,63

2267.00$/бушел

SASX 10 ШЕЌЕР 751,38

Главен индекс Загребската берза метали и суровини Главен индекс на Софиската берза на Податоците зана фјучерсите на нафта, се земаат од веб страната американската финансиска агеција Блумберг

07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза

DAX13.090,72 Заеднички индекс 30 6.647,14

-2,15%

Главен индекс на Белградската берза 626,00$/бушел

2.000 2.000 2.000 Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

SBITOP 596,66

BELEX15 ПЧЕНИЦА 495,86

-0,71% -0,68%

2.600 2.600 2.600 берза Главен индекс на Софиската берза Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил

CROBEX КАФЕ 1.799,66 1.77/бушел

-0,95% SOFIX СОЈА -0,74% -0,06% 300,06

613,75$/бушел

SOFIX BRAZIL BOVESPA 2.800 2.800 2.800 61.312,85 300,06

-2,15%

SBITOP 596,66

СУРОВИНИ КАКАО ИНДЕКСИ -0,49% РЕГИОН

+2,30% +0,18% +0,54%

SASX 10 751,38

берзата, без финансиски компании

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

на пазарот на јавно поседувани друштва

+0,78% +0,18% +3,45% -0,68% +0,60%

ПЧЕНКА

Индекс на 100 светски компаниииндекс котирани на на NASDAQ берза Главен Сараевската берза

-0,74% +1,36%

CROBEX S&P 500 1.799,66 1.390,69

CAC 40 3.195,30

МАКЕДОНСКА БЕРЗА

Главен индекс на Софиската берза

SBITOP Извор: Македонска Берза 596,66

BELEX15 DOW JONES

2.600 2.600 2.600

0,00%

ОМБ ОМБ ОМБ

-1,08%

3.100 3.100 3.100 НИКЕЛ 2.900 2.900 2.900 18.067,50 2.700 2.700 2.700 АЛУМИНИУМ 2.500 2.500 2.500 2.300 2.300 2.300 2.080,75 2.100 2.100 2.100 ЧЕЛИК 1.900 1.900 1.900 520.00$/унца 1.700 1.700 1.700 07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12 04/12 04/12 04/12

+0,72% +3,00% 2.400 2.400 2.400 СРЕБРО МБИ 10 +0,39% +0,00% 2.200 2.200 2.200 +0,19% 1.980,20 -0,68% 2.000 2.000 2.000 БАКАР МБИД +1,38% / -1,08% 1.800 1.800 1.800 1.800,15 07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12 04/12 04/12 04/12 ОМБ -0,23% 0,00% МБИ 10 е составен од 10 најликвидни121,10 акции на компании котирани на МБИД е составен од 15 најликвидни акции на компании котирани

+0,18%

ЗЛАТО

Главен индекс на Сараевската берза

-0,74%

МБИД МБИД 3.300 3.300 3.300МБИД МЕТАЛИ

+0,19%

2.800 2.800 2.800

HANG SENG 1.843,00 20.809,71 497,00

118,00

613,75$/бушел

ПЧЕНИЦА 626,00$/бушел

КАФЕ 1.77/бушел

СУРОВИНИ

-0,49% -0,95% -0,06%

КАКАО

2267.00$/бушел

ШЕЌЕР 27,25

СОЈА 1467.50$/бушел

+0,78% +3,45% +0,60%

Податоците за фјучерсите на нафта, метали и суровини се земаат од веб страната на американската финансиска агеција Блумберг ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

+0,79%

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

39.095,00

ПЧЕНКА

Металец

1.665,00

+1,90%

Нис

660,00

+1,54%


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

12 КОМЕНТАРИ АНАЛИЗИ 20 години од монетарното осамостојување на Македонија (3)

В

Можеби сме субјективни, па ликовните решенија на нашите пари ни изгледаат најубаво Д-р Љубе Трпески затоа што се наши. Би ви препорачал да го прочитате трудот на д-р Вирџинија Хјуит и д-р Тим Анвин, „Културно богатство: еволуција на дизајнот на македонските банкноти“, двајца професор на Економскиот факултет во Скопје еминентни научници, кои секако, се ослободени од пристрасност

еднаш по усвојувањето на пакетот-закони од Собранието на Република Македонија, меѓу кои беше и Законот за Народна банка на Република Македонија, беше конституиран и првиот Совет на Народната банка, во кој покрај гувернерот, влегуваа и седум надворешни членови, избрани на седум години од Собранието. На седницата, одржана на 10.12.1992 година, Советот донесе одлука за распишување конкурс за изработка на новите, би рекол денешните пари, кои би биле од многу поквалитетна хартија и со поголема заштита. Исто така, Советот формира и жири-комисија, која требаше да изврши избор на најдобрите понуди. Во жири-комисијата членуваа: Академик Ксенте Богоев, претседател на МАНУ; Д-р Љубе Трпески, министер, Влада на Република Македонија; Д-р Александар Никуљски, декан, Архитектонски факултет; Димитар Кондовски, академски сликар, дописен член на МАНУ; Александар Цветковски, ликовен уметник во „Детска радост”; М-р Томе Неновски, заменикгувернер во НБРМ. Конкурсот беше јавен и анонимен. Во конкурсот се бараше идејните решенија да се изработат и да се достават во две серии од по шест апоени и тоа: 1. Серија „а” од шест апоени, кои како основен белег ќе содржат ликови од историското и од културното минато на Република Македонија и мотиви врзани за животот и делото на тие личности; 2. Серија “б” од шест апоени, во кои треба да бидат содржани изразите на државноста, историските традиции и културното наследство на Република Македонија, нејзините природни, стопански и архитектонски белези, флората и фауната што живее на нејзиното подрачје, современиот к

о

м

е

р

ц

и

ј

а

техничко-технолошки развој, стремежот за социјален и духовен напредок и современите стремежи за демократско општество и интеграција во светот. Во предвидениот рок пристигнаа осум предлози. Жири-комисијата констатира дека четири од вкупно осум понуди не ги задоволуваат некои од критериумите пропишани со конкурсот. Од останатите четири понуди кои влегоа во конкуренција, една, под шифра „Дориан”, отскокнуваше според квалитетот од другите. Сите членови на жирито бевме едногласни дека понудата под таа шифра ја заслужува првата награда. Немаше дилема кај никој од членовите на жирито. Победник на конкурсот беше Билјана Унковска, уметник со кој Народната банка на Република Македонија од тој момент до денес има воспоставено извонредна соработка. Веќе имам пишувано во поранешните колумни за заслугите на Благоја Дрнков, од кого се користени фотографии за дизајнирањето на одделни апоени. Можеби ние сме субјективни, па ликовните решенија на нашите пари ни изгледаат најубаво затоа што се наши. Затоа, би ви препорачал да го прочитате трудот на д-р Вирџинија Хјуит и д-р Тим Анвин, „Културно богатство: еволуција на дизајнот на македонските банкноти“, двајца еминентни научници, едниот од Универзитетот во Лондон, а другиот од музејот во Лондон, кои секако, се ослободени од пристрасност. Трудот е објавен во книгата „Создавањето на македонскиот денар: видувања и сеќавања”, во издание на НБМ. Јас ќе ја цитирам само последната реченица од тој труд: „За Македонија, раѓањето на банкнотите е дел од раѓањето на самата држава и сега, кога се во секојдневен оптек, тие претставуваат амбасадори на нивната земја, агенти на економскиот пораст и икони на културниот идентитет”. л

е

н

о

г л

а

с

Во меѓувреме, Република Македонија стана член на ММФ и на Светската банка и ги заклучи првите аранжмани со овие институции. Во 1993 година се изготви нова стабилизациска програма од новата влада, која исто така се потпираше на трите лостови: монетарната, фискалната и доходовната политика, како и претходната, во која беа добро одмерени соодносите парична масадевизен курс, парична маса-плати и на тој начин беше полесна за имплементација. Од друга страна, фактот што имавме аранжман со ММФ со критериуми за извршување, над кои се правеше мониторинг секој квартал, ги правеше поодговорни и подисциплинирани сите субјекти и институции одговорни за имплементација на програмата. Успешната реализација на СТФ-аранжманот ни овозможи многу брзо да го заклучиме и класичниот stand by аранжман, со кој практички постигнавме целосна макроекономска стабилност. Понатамошните аранжмани што ги имавме со ММФ и со Светската банка ни овозможуваа, така да речам, веќе рутински да ја одржуваме постигнатата макроекономска стабилност. Република Македонија спаѓа во групата земји во транзиција со најинтензивни односи со ММФ и со Светската банка. Таа соработка имаше повеќестрана корист за Република Македонија. Прво, со помош на аранжманите во изминатите години ги решававме проблемите кои произлегуваат од дефицитот во платниот биланс. (Познато е дека во Република Македонија, додека беше во рамките на СФРЈ, се изградија бројни стопански капацитети кои работат на база на увезени суровини и таа состојба ќе н$ следи низ една подолга временска перспектива, додека не се преструктурира стопанството и не се доведе македонската економија во урамнотежен платен биланс) Аранжманите со овие институции овозможија да се добијат и други значителни средства к

о

м

е

р

ц

и

ј

во форма на подароци или „меки” заеми од развиените земји, наменети за поддршка на платниот биланс, а кои тие земји ги врзуваа со постоењето аранжман на Република Македонија со ММФ. Во таа смисла, аранжманите со ММФ и со Светската банка ни помогнаа да ги регулираме односите со Парискиот и со Лондонскиот клуб. Аранжманите ни помогнаа, исто така, во периодот од осамостојувањето до крајот на 2001 година Република Македонија да врати 713,8 милиони долари долгови кон странските доверители. Во истиот период Република Македонија зеде кредити за поддршка на платниот биланс (главно од Светска банка и од ММФ) во износ од 550 милиони долари. Од нив, 367 милиони долари се под т.н. ИДА-услови, со рок на враќање од 35 години, 10 години грејс-период и без камата. Со други зборови, најголем дел од долговите кон странство, наследени од поранешна СФРЈ, кои беа со високи камати и достасани, ги заменивме со нови кредити, без камати и со рок на отплата од 35 години. Без аранжманите немаше да се добијат ни 113,5 милиони долари донации (подароци - без обврска за враќање) дадени за поддршка на платниот биланс. Второ, склучените аранжмани и исполнувањето на т.н. критериуми за извршување помогнаа за дисциплинирано однесување на сите релевантни субјекти во реализацијата на економската политика и како резултат на тоа, постигнување трајна макроекономска стабилност како предуслов за одржлив стопански раст. Трето, техничката помош што ја дадоа овие две институции во годините што следуваа по осамостојувањето е драгоцена. Курсевите кои се организираат во Вашингтон или во Виена секоја година од ММФ и од Светската банка, кои ги завршија десетици млади кадри од Народната банка на Македонија, се училишта кои ретко може да се најдат на друго место. а

л

е

н

о

г л

а

с

ТРГОВСКОТО РАДИО ДИФУЗНО ДРУШТВО СПОРТСКО РАДИО КАНАЛ4 ДООЕЛ УЛ.ДАМЕ ГРУЕВ БР.10 СКОПЈЕ ГИ ОБЈАВУВА СЛЕДНИВЕ ПОДАТОЦИ. СОПСТВЕНИК НА ТРГОВСКОТО РАДИО ДИФУЗНО ДРУШТВО СПОРТСКО РАДИО КАНАЛ4 Е ЛИЦЕТО БОРЧЕ ЛУКАНОВСКИ. ВО ТЕКОТ НА 2011 ГОДИНА ВО ТРГОВСКОТО РАДИО ДИФУЗНО ДРУШТВО СПОРТСКО РАДИО КАНАЛ4 НЕ СЕ НАПРАВЕНИ СТАТУСНИ ПРОМЕНИ. УПРАВИТЕЛ НА ТРГОВСКОТО РАДИО ДИФУЗНО ДРУШТВО СПОРТСКО РАДИО КАНАЛ4 Е БОРЧЕ ЛУКАНОВСКИ. ИЗВОРИ НА ФИНАНСИРАЊЕ НА ТРГОВСКОТО РАДИО ДИФУЗНО ДРУШТВО СПОРТСКО РАДИО КАНАЛ4 СЕ: ВКУПЕН ПРИХОД ВО 2011 ГОДИНА Е 2813843 ДЕНАРИ ОД КОЈ 100 ПРОЦЕНТИ СЕ ОД РЕКЛАМИ.


к

о

м

е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с


КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

WWW.KAPITAL.MK

14 СВЕТ

Нокиа забрзано ја губи својата вредност

ПРОДАЖБА ПО РЕГИОНИ, ПРВ КВАРТАЛ 2012

(во милијарди долари)

КИНА СРЕДЕН ИСТОК И АФРИКА ЕВРОПА АЗИЈА-ПАЦИФИК

Некогашниот неприкосновен лидер на светскиот пазар за мобилна телефонија, Нокиа, се соочува со пад на вредноста и на рејтингот на компанијата поради катастрофалната продажба и неможноста да се справи со конкуренцијата во сегментот паметни телефони

ЛАТИНСКА АМЕРИКА СЕВЕРНА АМЕРИКА ВКУПНО

Васе Целеска celeska@kapital.com.mk

П

о катастрофалните минатогодишни финансиски резултати и уште полошите перформанси во првиот квартал од годинава, како и падот на вредноста на акциите, мобилниот гигант од Хелсинки, Нокиа, се соочи со уште еден проблем - нејзиниот рејтинг беше сведен на статус „џанк“ (ѓубре). Агенцијата за кредитен рејтинг Фич го намали кредитниот рејтинг на Нокиа од БББ- на ББ+, што е еднакво на статусот „безвредно“. Поради с$ потешката состојба со која се соочува компанијата на светскиот пазар на мобилна телефонија, Фич не & предвидува многу светла иднина на Нокиа. Аналитичарите на Блумберг пак, предвидуваат дека Нокиа, и покрај тоа што напорно се бори за да остане конкурентна на пазарот, во следните 18 месеци нема да биде способна да застане на нозе, најмногу поради растотот на производителите на евтини мобилни телефони кои доаѓаат од Азија, како на пример кинескиот ЗТЕ.

милиони долари е загубата на Нокиа во првиот квартал од оваа година Исто така, Нокиа се соочува со остра конкуренција од паметниот телефон на американскиот гигант Епл, Ајфон, и од другите произведувачи кои го користат популарниот софтвер на Гугл, Андроид, како што се Самсунг електроникс и Ха-те-це од Тајван. Вредноста на акциите на Нокиа веднаш потона за 2% на светските берзи откако медиумите објавија дека компанијата го губи својот кредитен рејтинг. Претходно акциите на Нокиа паднаа на најниско ниво во последните 13 години откако компанијата најави дека оствари значително пониски резултати од очекуваните за првиот квартал од годинава. Неодамна и агенцијата за кредитен рејтинг о

м

е

р

ц

и

ј

а

0.8 1.0 2.4 1.8 0.9 0.5 7.4

Мудис исто така го намали рејтингот на ото финската компанија. Тогаш раководството на Нокиа соопшти дека брзо ќе преземе акција за да го унапреди идниот раст и успехот на компанијата. Овој пат преку кратко сооштение финансискиот директор на Нокиа, Тимо Ихамутила, рече дека „компанијата ќе продолжи да работи на намалување на трошоците, унапредување на приливот на готови пари и задржување на силната финансиска позиција“.

929

к

ГОДИШНА ПРОМЕНА

(во %)

Најлоши резултати досега

Нокиа минатата недела објави еден од најлошите квартални резултати во историјата на компанијата. За загубата во износ од 929 милиони евра од јануари до март годинава Нокиа ја обвини силната конкуренција, поради што продажбата на нејзините производи значително опадна. Компанијата со седиште во Хелсинки очекува подобрување на резултатите во вториот квартал, но инвеститорите и аналитичарите остануваат скептични во однос на нејзините финансиски перформанси. Продажбата на мобилните телефони на Нокиа

л

е

н

о

г л

а

с

и

65 28 25 21 2 21 29 се намали за повеќе од една а третина во првиот квартал од годинава, г огу поради „бавниот бавниот најмногу старт“ новите уреди базирани на оперативниот систем Windows. Вкупната продажба се намали за 24%, додека продажбата во Кина, најголемиот пазар за мобилна телефонија, опадна за речиси 70%. Поради овие катастрофални резултати, главниот менаџер за продажба на Нокиа, Колин Џајлс, најави дека ќе ја напушти позицијата на почетокот од јуни. „Се движиме кон значајна транзиција на компанијата во опкружување на една индустрија која продолжува да се менува и да се развива многу брзо. Минатата година поставивме прогресивна стратегија, но во првиот квартал се соочивме со поголеми предизвици од конкуренцијата“, изјави извршниот директор на Нокиа, Стивен Елоп. Поранешниот неприкосновен светски лидер во сегментот на мобилна телефонија лани најави дека веќе нема да објавува податоци за пазарниот удел. Аналитичарите на Блумберг сметаат дека уделот на Нокиа на светскиот пазар сега изнесува помалку од 20%, во споредба со рекордните 40% во првата половина од 2008 година.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПЕТОК 27.04.2012

15

ФЕЉТОН

29

ХАОТИКА: МЕНАЏИРАЊЕ И МАРКЕТИНГ ВО ТУРБУЛЕНТНИ ВРЕМИЊА Почитувани читатели, читател дневниот весник К Капитал апитал л ви ја претставуа “Хаотика“, едно од најзначајните дела на светскиот маркетинг гуру, Филип Котлер, издадено и во мај, 2009 година. Котлер заедно со својот јот соработник Џон Џ Каслионе ја напиш ша овааа книга во екот на светската економска криза и постави насоки за тоа како треба да се развиваат бизн напиша бизнисите во “новата економска нормалност“. Дознајте како о “Хаотика“ може мож да ви помогне да ги и лоцир рате изворите на турбуленцијата во бизнисот; како да подготвите сценарија за одговор на турбулентниот турбулентн хаос; како да развиете стратегии за долгорочна лоцирате отпорност орно кон турбуленции; како да изградите флексибилност ф во компаниските биланси, буџети и стратегии и уште многу корисни бизнис алатки за водење бизнис во денешниот хаотичен свет!

СТРАТЕГИЈАТА НА SOUTHWEST AIRLINES о еден добро познат случај, кој илустрира како стратегиите за автоматска реакција може да помогнат да се поткрепи деловната стратегија, најголемата нискотарифна авиокомпанија во САД, Саутвест ерлајнс (Southwest Airlines), која опстана во колапсот што ја опфати целата индустрија по 11 септември 2001 година, остана една од најпрофитабилните авиокомпании во светот, остварувајќи профит 35-та година по ред во јануари 2008 година. Во 90-тите години на минатиот век Саутвест ерлајнс иницираше една стратегија за обезбедување софистицирана автоматска реакција за да ги намали своите трошоци за гориво за 50%. Стратегијата создаде виш��к добивка

В

Како да се биде Мурињо во бизнисот?

ГЛАВА 3: МОДЕЛОТ НА ХАОТИКА

Во економска турбуленција постои преголема неизвесност за да се знае кое сценарио ќе ја снајде вашата компанија и каква стратегија треба да се примени. Се разбира, вреди да се спроведе една потрага по стратегија што би функционирала во кој било случај, но ако се случи нешто сосема поинакво, само успешните менаџери веќе размислиле за други веројатни реакции

П

о создавањето на клучните сценарија, деловните лидери треба да се сретнат и да ги одберат најверојатните од нив. За секое сценарио треба да ја изработат најсоодветната стратегиска реакција. Меѓутоа, ова не значи дека треба да избираат едно од овие три сценарија и стратегии. Попрвин сфаќаат дека не знаат што ќе се случи. Ќе сакаат да прифатат една стратегија што одговара на количината ризик и можност што се расположени да ја прифатат. Еден менаџер може да расправа дека треба да го земат предвид сценариото за најлош случај и да ја прифатат соодветната стратегија што би функционирала ако се случи тоа (често наречена стратегија мини-макс минимизирање на максималниот ризик). Друг менаџер може да каже дека сценариото што прикажува голем број можности е тоа за кое вреди да се создаде стратегија, бидејќи тоа би можело да ги направи победници.

Ф

ИЛИП КОТЛЕР, кого многумина го сметаат за татко на модерниот маркетинг, е еден од светските најистакнати експерти за стратешката практика на маркетингот и беше прогласен за прв лидер во маркетиншка смисла од страна на Американската маркетиншка асоцијација. Како истакнат професор по меѓународен маркетинг на Факултетот за менаџмент Келог на Универзитетот во Нортвестерн, Котлер истражува во стратегискиот маркетинг, иновацијата, потрошувачкиот маркетинг, деловниот маркетинг, маркетингот на услуги, дистрибуцијата, електронскиот маркетинг и општествениот маркетинг. Беше консултант во Ај-би-ем, Бенк оф Америка, Мерк, Форд, Џенерал електрик, Ханивел и во многу други компании. Живее во Гленко, Илиноис. ОН А. КАСЛИОНЕ е еден од најстручните светски бизнисстратези, којшто работи како советник на бројни компании на големи и средни пазари и којшто спроведе стратегии за развивање глобален бизнис во 88 земји на шест континенти. Тој е основач, претседател и главен извршен директор на ГПЦ Бизнис капитал ЛЛЦ, консултантска фирма за интеграции и аквизиции. Живее во Лејк Форест, Илиноис.

Џ

Трет менаџер пак, може да каже дека не е веројатно турбуленцијата да трае долго и дека треба да се потпрат врз стратегијата што функционирала добро во минатото. Главната поента е дека постои преголема неизвесност за да се знае кое сценарио ќе се случи. Но, вреди да се спроведе една потрага по една стратегија што прилично добро би функционирала во кој било случај. А ако се случи нешто сосема поинакво, тие веќе размислиле за други веројатни реакции.

Како да реагирате?

Ајде за момент да рекапитулираме до каде сме. Компанијата ќе работи на еден систем за рано предупредување кој обезбедува сигнали во поглед на тоа што би можело да се случи, што ќе ја направи нејзината актуелна стратегија застарена и ќе ги предупреди менаџерите за една стратегиска точка на пресврт. Ако ги игнорираат овие сигнали, може да следува значителна турбуленција и хаос. Компанијата треба во своето размислување да додаде и понатамошни непредвидени изненадувања и да ги опфати овие веројатности во ограничен број сценарија. Менаџментот треба да

как би реагирал стратегиски на размислува како сценарио Тој не треба да избира едно секое сценарио. нег сценарио (и неговата придружна стратегија) најверојатн туку треба да реши колкав како најверојатно, ризик наспроти можноста ќе прифати. Овој процес може да води до една комбинирана ко секој се согласува дека, и стратегија за која неизвесн покрај неизвесноста, најдобро ќе ја заштити компанијата. Ако менаџментот греши за тоа што се случува, тогаш може да се префрли на една посоодветна стратегија, која одговара на новата состојба. Компанијата барем однапред ги разгледала другите реакции во случај да треба да ги примени во практика. Во меѓувреме, системот за менаџмент на хаотичност ја изложил компанијата на одредени големи ранливости, а и на можности. Компанијата може да работи на намалување на своите најранливи точки, додека во исто време посветува внимание на своите најдобри можности. Компанијата има приспособлив систем на реакција во зависност од тоа кои евентуалности се одвиваат. Ко м п а н и и те, и с то т а ка, ќе т р е б а д а воспостават системи на реагирање за секое сценарио во секое функционално одделение и на секоја географска локација. На пример, кога избиваат големи пожари во Јужна Калифорнија, постои утврдена група чекори што ги користат пожарникарите и локалните влади за да ги изгасат пожарите колку што е можно побрзо, со колку што е можно помала штета. Слично, кога на Карибите или во Индискиот Океан ќе се откријат урагани или цунами, различни острови, поединечно или заедно, имаат стандардна група подготовки за да ги предупредат жителите и да ги извлечат од опасните зони пред интензивната турбуленција и штетата што ќе ја предизвика. Слично, компаниите треба да имаат слични

КАКО ГО ПРАВИ ТОА ИКЕА? КЕА, шведската гигантска компанија за мебел, има многу системи за автоматска реакција. На пример, кога опаѓа продажбата на одредени скапи предмети, или во една продавница или во една претходно дефинирана географска област или регион, ИКЕА автоматски го зголемува продажниот простор посветен на поевтини парчиња мебел, а истовремено го намалува продажниот простор на којшто се изложени скапите предмети. Алтернативно, ИКЕА го прави обратното кога продажбата на скапите предмети се зголемува.

И

од четири милијарди долари, вклучително една милијарда долари само во 2005 година - 105% од оперативниот приход на Саутвест за таа година. Поретко се дискутира за размислувањето што стои зад автоматската реакција на Саутвест при донесувањето одлуки. За извршните директори на Саутвест обезбедувањето на ризикот во поглед на цената на горивото беше само дел од една поголема стратегија центрирана околу стабилноста на трошоците, нивоата на услуга и цените на билетите. Тие знаеја дека зголемувањето на цените на горивото беше најголемата закана за нивниот деловен модел и тие одбраа да останат евтин превозник, без разлика што ќе се случи. Ако цените на горивото се зголемат, нивното обезбедување значеше дека би можеле да победат на пазарот, бидејќи нивните предности во поглед на работната сила и продуктивноста, исто така, би биле засилени со една предност во цените на горивото. Ако цените останат исти или се намалат, тие с$ уште ќе бидат евтиниот лидер. Како резултат на тоа, Саутвест профитираше со тоа што беше првата воздухопловна компанија што призна дека ризикот од цената на нафтата не треба да биде природен ризик на кој ќе му биде подложна една воздухопловна компанија.

брзи и/или автоматски реакции. Сопственикот на еден синџир од 50 киносали во Соединетите Американски Држави постојано ги надгледува бројките на посетеност на одредени филмови и брзо префрла еден филм чијашто гледаност опаднала од едно врвно, многу посетувано кино во периферните кина на локации со слаба посетеност. Објаснувањето е да се максимизира приходот од билети од кината и на врвните и на периферните локации низ целиот синџир од 50 локации. Денес и во иднина, можеби, нема да биде толку важно да се праша што е содржината на бизнисот и што произведува колку што ќе биде важно да се праша за неговата способност да открие турбуленција, да предвиди хаос и да го менаџира ризикот. Откривањето и менаџирањето на ризикот воопшто не е едноставно. Создавањето сценарија и стратегии за излегување на крај со предвидените ризици и обратно, користењето на можностите, бара деловните лидери да воведат нови стратегиски однесувања и дисциплина во организацијата. И кога овие нивни и нужни однесувања се воведени во процесите на секојдневното донесување одлуки, тоа создава импулс и една култура која систематски го совладува хаосот предизвикан од турбуленцијата и рутински ја победува конкуренцијата. Ваквите компании ќе успеат во периодот на турбуленција и покрај турбулентните ветрови што силно дуваат спроти нив.

(Продолжува) Во следниот број: Почнува новото поглавје од „Хаотика“ – Дизајнирање менаџментски системи за еластичност

К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


Kapital Akademija...

member of KAPITAL MEDIA GROUP

...Za da znaeme pove}e! I samite da si pomogneme...

АКАДЕМИЈА ЗА ПРОДАЖБА

РАБОТИЛНИЦА ЗА

ПРЕГОВАРАЊЕ И РАЗВОЈ НА ДОЛГОРОЧНИ ОДНОСИ СО КЛИЕНТИТЕ 04-05 Maj 2012 година

Составен дел на секоја продажна ситуација е преговарањето. Во соработката меѓу две компании (В2В) овој аспект на продажбата е суштински важен за изградба и за одржување на долгорочни односи со клиентите. Затоа, неопходно е да се разберат сите нијанси кои водат до препознавање на заедничкиот успех и да се предупреди за можната манипулација на клиентот кој сака да добие повеќе од тоа што е од земен интерес. Како и во секој квалитетен однос, вештината е неопходна основа за да дојдат до израз сите други квалите��и.

РАБОТИЛНИЦАТА Е НАМЕНЕТА ЗА:

 Генерални директори;  Директори на продажба и маркeтинг;  Директори на средни и мали компании

Сите заинтересирани за учество на работилницата можат да се пријават најдоцна до 23 Април 2012 година на akademija@kapital.com.mk или на факс на 02 3298 111

ПРЕДАВАЧ НА РАБОТИЛНИЦАТА Е: ДАНИЕЛ ТАВЧИОСКИ Sovetnik i predava~ so pove}e od 10 godini prakti~no iskustvo vo Republika Srbija i Balkanot, specijaliziran za temi povrzani so marketing i proda`na strategija, upravuvawe so proda`bata i uslugata, unapreduvawe na odnosite so klientite. Del od referentnite kompanii koi gi koristat negovite uslugi se: Tarket, Mercedes, Koka Kola, Galenika, ITM, Delta, Telekom Srbija.

Наредна работилница од Академијата за продажба 10 мај 2012 година Комуникациски вештини – “Изградете одлични меѓучовечки односи во организацијата“

Проектот Kapital Akademija... е формиран на 25.09.2011 лица за контакт: Гордана Михајловска, Дијана Гулакова, Бобан Ѓорѓиевски  akademija@kapital.com.mk  02 3298 110

30 MAJ - SPECIJALEN PRILOG

SKOPJE SE GRADI  VO SKOPJE NIKNUVAAT NOVI NASELBI. VO NOVO LISI^E I VO BUTEL SE GRADAT NOVI “GRADOVI”. KOI SE INVESTITORITE KOI GRADAT OGROMNI STANBENI KOMPLEKSI NA OVIE LOKACII, KAKVA E PONUDATA, PO KOI CENI SE PRODAVAAT STANOVITE?  STANBENATA EKSPANZIJA PRODOL@UVA I NA DRUGITE ATRAKTIVNI LOKACII VO SKOPJE!  ZGOLEMENATA IZGRADBA NA TRGOVSKO-DELOVNI CENTRI VE]E DAVA EFEKTI. SKOPJE SITI MOL KOJ GI OTVARA VRATITE NAESEN DONESE I NOVI BRENDOVI I ZGOLEMENA PONUDA ZA MAKEDONSKITE POTRO[UVA^I! KOI SE DRUGITE TRGOVSKI I DELOVNI CENTRI KOI SE GRADAT VO SKOPJE?  NOVI HOTELSKI BRENDOVI VO SKOPJE! IZDADENI SE POVE]E DOZVOLI ZA GRADBA NA HOTELI NA POVE]E LOKACII VO SKOPJE. MERIOT PO^UVA DA SE GRADI, U[TE NEKOLKU DRUGI HOTELSKI BRENDOVI SE NA POVIDOK!  KOJ GRADI? KOI HOTELSKI BRENDOVI DOA\AAT? “KAPITAL” ANALIZIRA KAKO IZGRADBATA NA NOVI HOTELI ]E SE ODRAZI VRZ KVALITET NA HOTELSKATA PONUDA VO MAKEDONSKATA METROPOLA? ZA OVIE I ZA DRUGI TEMI ^ITAJTE VO SPECIJALNIOT PRILOG SKOPJE SE GRADI KOJ ]E IZLEZE NA 30 MAJ 2012 VO NEDELNIKOT KAPITAL.

ZA SITE INFORMACII I PRA[AWA OKOLU OGLASUVAWETO OBRATETE SE DO MARKETING SEKTOROT NA E-MAIL: prilozi@kapital.com.mk; TEL: 02 3298 110 LICE ZA KONTAKT: JASMINA SAVOVSKA TRO[ANOVSKI KAPITAL MEDIA GROUP DOO; P-FAH 503 1000 SKOPJE TEL. 02 3298 110; FAKS. 02 3298 111


516-27.04.2012