Page 1

четврток. 16 февруари. 2012 чет. max. 00 C min. -90 C

пет. max. -10 C min.-110 C

саб. max. 30 C min. -110 C

МБИ 10

2.028,95

+1,03%

Извор: Македонска Берза

МБИД 1.990,87

0,00%

ОМБ

120,69

+0,03%

ЕМУ

61,50

САД

$

46,70

Курсна листа на Народна банка на Македонија

EXCLUSIVE

AЛЕСАНДРО БАРБЕРИС Владата да ги помогне извозниците со поволни кредити 8 претседател на Eurochambres

Управата за спречување на перење пари станува Агенција за финансиско разузнавање? 6

КАПИТАЛ ДОЗНАВА

Фалат 16.000 евра УВОЗОТ ГО ЈАДЕ за пописот, а Владата УВО ИЗВОЗОТ НА ХРАНА. ИЗВ ќе прави ребаланс на Лани увезовме за 20% повеќе прехранбени прех р производи 4-5 цел буџет?! 7 ЕЛЕМ ЌЕ ПЛАТИ ШЕСТ МИЛИОНИ ЕВРА ЗА УВОЗ НА СТРУЈА ЗА 14 ДЕНА! 11

ГРЧКИОТ ПРЕСТОЈ ВО ЕВРОЗОНАТА Е ПРИ КРАЈ?!

13

www.kapital.mk

...само идејата е капитал, с$ друго е пари...

член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP

број 467 | година 2 | цена 20 ден. | тел. 3 298 110 | факс. 3 298 111

27,6% од кредитите на компаниите ќе станат проблематични?! ШТО ПРЕДВИДУВА МРАЧНОТО СЦЕНАРИО НА НБМ?

850 милиони евра ќе достигнат лошите кредити

3

сектори се најзагрозени:  угостителство,  земјоделство и  трговија

12,9%

од вкупните кредити на фирмите во моментот СТР. се лоши 4-5


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

2 НАВИГАТОР ИЗЈАВА НА ДЕНОТ

> коментар > анализа > победник и губитник > бројка > лидери > не им беше денот

50.390 “

Економската криза во Грција не е грчки, туку европски проблем.

КАРОЛОС ПАПУЉАС

претседател на Грција

четврток 16/02/2012

КОМЕНТАР

Биљана ЗдравковскаСтојчевска

zdravkovska@kapital.com.mk

670 милиони долари увоз на храна се пораз за Македонија!

С

татистика објави дека Македонија минатата година увезла храна во вредност од фантастични 672 милиони долари. Тоа е дури 113 милиони долари или 20,4% повеќе од увозот на храна претходната година. Лани растел и извозот на храна на Македонија. Минатата, 2011, година Македонија ја заврши со извоз на храна од 373,24 милиони долари, што е зголемување од 13,5% за една година. Но, попусто. Трговскиот дефицит кој го има Македонија во трговијата со прехранбени производи достигна фрапантни 298 милиони долари, кој за само една година се зголемил за околу 30%. А Владата пред некој ден помпезно најави уште едно зголемување на субвенциите за уште 12%. Браво за зголемувањето на субвенциите. Но, знаете ли што сакате да постигнете со нив? Оти статистиката покажува дека македонската политика во земјоделството и во агросекторот е промашена или ако не е промашена, тогаш не ги дава резултатите што по секоја логика би требало да ги дава. Зошто? Едноставно бидејќи субвенциите кои ги дава Владата од буџетот за земјоделците секоја година се зголемуваат, а резултатите на терен покажуваат дена нема ниту зголемување на производството на земјоделски производи, ниту намалување на увозот на храна. Што субвенционираме тогаш? Евтин извоз на зеленчук и овошје, на кои отпаѓа речиси половина од вкупниот македонски извоз на храна? Ако е тоа целта, тогаш парите залудно ги трошиме. Зашто ефектите се гледаат. Истите тие што го купуваат свежото овошје и зеленчук ни продаваат скапи и брендирани преработки. Еве, Србија, на пример, која исто како Македонија се нарекува земјоделска земја, има суфицит во трговијата со храна со странство, односно произведува повеќе отколку што троши. И тие вишоци се зголемуваат секоја година. Без дигање врева за државни субвенции. Увозот на храна од 700 милиони долари е пораз за земјоделска Македонија.

www.kapital.mk

> БРОЈКА

годишни извештаи од правни лица се поднесени до Упрвата за јавни приходи до завчера. Рокот за доставување на извештаите истече вчера, а се очекуваше во текот на денот да бидат доставени уште 15.000 даночни извештаи. Доколку фирмите не поднесат годишен извештај за исплатените приходи, предвидена е глоба во износ од 2.000 до 3.000 евра.

Странскиот инвеститор ќе стане 100% сопственик на Голд-мак?!

С

транскиот инвеститор кој минатата недела откупи 57% од акциите во Голдмак сака да го откупи и остатокот од акциите, со што македонскиот производител на златен и сребрен накит од Радовиш би бил во целосна странска сопственост, дознава „Капитал“ од извори од компанијата. Оттаму с$ уште не го откриваат името на инвеститорот, а пишувањата на некои медиуми дека се работи за бизнисгрупација со седиште во Јужноафриканската Република, чија дејност е трговија со злато, најостро ги демантираат. С$ додека не ја преземе компанијата во целосна сопственост, новиот сопственик на Голд-мак не сака да се открие пред јавноста.

27,6% од кредитите кредитит ите ќе станат проб

ШТО ПРЕДВИДУВА ЦРНОТО СЦЕНАРИО НА НБМ Удел на лошите кредити во најкритичните сектори ХОТЕЛИ И РЕСТОРАНИ

34,9%

45,2%

ЗЕМЈОДЕЛСТВО

25,5% 23,1%

милијарди евра е вредноста на вкупно издадените кредити за граѓани

ТРАНСПОРТ

ТРГОВИЈА

милиони евра кредити кај населението може да се класифицираат како проблематични, што е 21,8% од вкупните кредити за граѓани

1,330

30%

ИНДУСТРИЈА

290

24,1%

ГРАДЕЖНИШТВО

Александар Јанев

Д

janev@kapital.com.mk

околку се остварат црните предвидувања за банкрот на грчката економија и длабока рецесија во Европа, што ќе има разорни последици врз македонската економија, банките во Македонија ќе имаат сериозен проблем да ги наплатат издадените кредити. Мрачното сценарио од стрес-тестовите на Народната банка покажува дека банките во тој случај не ќе можат да наплатат 27,6% од кредитите дадени на компаниите и 21,8% од кредитите што ги пласирале кај граѓаните. Во пари, тоа значи дека лошите кредити на ниво на цел

банкарски ситем ќе достигнат вредност од дури 850 милиони евра. Најкритични сектори во економијата, кои може да ја загрозат стабилноста на кредитното портфолио, се земјоделството, индустријата, трговијата и угостителството. Кај секторот население најголем раст на лошите кредити може да се очекува кај потрошувачките кредити и кај кредитните картички. Банкарите коментираат дека најцрното сценарио што го анализира Народната банка може да биде фатално за банкарскиот систем, но според нив, малку е веројатно дека годинава тоа може да се оствари. Сепак, не кријат дека во економијата владее тешка криза, компаниите се соочуваат со намалено производство и продажба, немаат

доволно пари за навреме да ги отплаќаат ратите за кредити. „Пораст на лошите кредити до ниво од 27% е екстремно лошо сценарио, што може многу лошо да влијае на банките. Но, сепак, и во таков случај адекватноста на капиталот нема да падне под законски утврдениот минимум. Финансиската состојба кај домашните компании драстично се влошува и општо е познато дека се соочуваат со огромна неликвидност. Неизвесноста кај сите трговски партнери кои влегуваат во рецесија, како и кризата во Грција не дозволуваат да очекуваме никакво подобрување, туку напротив, реално е да се очекува пораст на спорните кредити. Тотално е неизвесно и поради тоа, не можеме со сигурност да кажеме колку ќе

Првиот број на дневниот весник Капитал се појави на 17 март 2010 телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 e-mail: kontakt@kapital.com.mk Издава: KAPITAL MEDIA GROUP доо Скопје, компанијата е формирана во 1999 година, кога е издаден првиот број на магазинот Капитал ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, 1000 Скопје, п.фах: 503, Република Македонија

ИЗВРШЕН ДИРЕКТОР (МАРКЕТИНГ И ФИНАНСИИ) Гордана Михајловска

РЕКЛАМА Александра Стојменова: ++389 2 3298 110/ лок:103; marketing@kapital.com.mk; aleksandra@kapital.com.mk

ГРАФИЧКИ И ИТ ДИРЕКТОР Николај Томашевски

ОГЛАСИ: Дијана Гулакова: ++389 2 3298 110/ лок:105; gulakova@kapital.com.mk

OFFICE MANAGER И ФИНАНСИИ Александра Николова: ++389 2 3298 110/ лок:101 nikolova@kapital.com.mk

СПЕЦИЈАЛНИ ПРИЛОЗИ: Јасмина Савовска Трошановски ++389 2 3298 110/ лок:102; prilozi@kapital.com.mk

ДИРЕКТОР И ГЛАВЕН УРЕДНИК: Љупчо Зиков

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Вељко Влаховиќ бр 11, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.commk

ПРЕТПЛАТА НА ДНЕВНИОТ ВЕСНИК КАПИТАЛ И НА МАГАЗИНОТ КАПИТАЛ Сања Савовска: ++ 389 2 3298 110/ лок:104 pretplati@kapital.com.mk

ОДГОВОРЕН УРЕДНИК Спасијка Јованова ПОМОШНИЦИ НА ОДГОВОРНИОТ УРЕДНИК Катерина Синадиновска (политика) Катерина Попоска (економија) УРЕДНИЦИ Маја Бајалска, Александар Јанев, Александра Спасевска ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА СПЕЦИЈАЛНИ ДОДАТОЦИ Верица Јорданова ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА WWW.KAPITAL.MK Александар Јанчески

Печати: Графички Центар Скопје Според мислењето на Министерството за култура за дневниот весник “Капитал” се плаќа повластена даночна стапка. Текстовите и фотографиите не се враќаат. Сите објавени текстови, фотографии и друга графичка опрема се авторски заштитетни и можат да бидат преобјавени, или на друг начин користени само со дозвола на издавачот. Даночен број: МК 4030999366644; Жиро сметки: Еуростандард банка: 370011100019555


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

> БРОЈКА

24,2%

е зголемен вкупниот промет во индустријата лани, во споредба со 2010 година, објави Државниот завод за статистика. Според податоците, за 4,5% е зголемен прометот во индустријата на домашниот пазар во декември лани, во споредба со истиот месец од 2010 година, а пораст има и во прометот со индустриски производи и на странските пазари од 17,3%. Гледано по сектори, прометот во индустријата во рударството во декември 2011 година, во однос на декември 2010 година, бележи пад од 11,2%, а во преработувачка индустрија расте за 12,5%.

Пола милион евра за поттикнување на иновативниот дух на граѓаните

П

овеќе од половина милион евра ќе потроши Владата за изработка на телевизиски спотови кои треба да ја подигнат свеста кај граѓните за потребата од поттикнување на иновативниот дух и креативната мисла. Станува збор за вкупна сума од 589.829 евра, јавна набавка склучена со шест маркетинг-агенции, меѓу кои се Аквариус дизајн, Трето уво, Меккен-ериксон груп, Креатив маркетинг, Маркетинг визион и Република. Предност за избор на фирмите имал квалитетот на услугата, наспроти цената.

те на компаниблематични?! 560

милиони евра кредити дадени на компаниите може да станат спорни за враќање, што е 27,6% од вкупните кредити пласирани кај приватни фирми

2,035

милијарди евра изнесува вкупното кредитно портфолио на банките за приватни компании

се влоши кредитното портфолио“, коментираат банкарите. Поради влошувањето на кредитните портфолија и продлабочувањето на кризата, банкарите ќе го намалат и кредитирањето, но велат дека за добрите проекти, кредити ќе има. “Намалена профитабилност на претпријатијата значи и потешкотија за враќање на долговите спрема банките. Затоа и нивото на ризични пласмани на ниво на банкарскиот сектор е во пораст. Иако показателите за раст кредитирањето во реалниот сектор не се оптимистички, имаме позитивен пристап во однос на целокупната состојба во реалниот сектор. Ќе бидеме претпазливи, но секако спремни да го финансираме секој издржан проект со цел да се помогне реалниот сектор и неговата активност“, изјави Јованка Јолеска Поповска, претседател на Управниот одбор на Прокредит банка. Гувернерот на Народната банка, Димитар Богов, уште на крајот од минатата година, кога се појавија првите знаци дека кризата се врати во домашната економија на голема врата, предупреди дека банките ќе се соочат со сериозни проблеми при наплатата на кредитите поради падот на производството и извозот. Изјави дека лошите кредити годинава ќе пораснат за околу два до три процентни поени, што би се одразило негативно само врз профитабилноста на банките, но не и врз стабилноста. Според последните податоци од НБМ, лошите кредити дадени на компаниите зафаќаат 12,9% од вкупните кредити, а во секторот население спорни за враќање се 7,4% од кредитите. Адекватноста на капиталот заклучно со септември минатата година изнесува 16,7%, што е двојно повеќе од утврдениот законски минимум. Колку е повисока стапката на адекватност, толку банките се постабилни. НБМ редовно, на секои три месеци, ги тестира

Мрачното сценарио од стрестестовите на Народната банка предвидува дека банките не ќе можат да наплатат повеќе од една четвртина од кредитите дадени на компаниите. Тоа, според банкарите, би било фатално за целиот банкарски сектор

банките на секакви можни сценарија и негативни шокови, без оглед што стрес-тестовите станаа актуелни откако Европската комисија побара задолжително да се тестираат некои од најголемите европски банки за да се осигура нивната стабилност. Поранешниот гувернер на НБМ, Љубе Трпески, објаснува дека стрес-тестовите се првиот сигнал за можни проблеми во банкарскиот сектор. „Стрес-тестирањето на банкарскиот сектор веќе одамна е практика во Македонија. НБМ многу често им поставува такви хипотетички стрес-ситуации на банките за да ја мери нивната издржливост. На пример, што ќе се случи со капиталот на банките доколку се зголемат ризичните кредити за 10%. Таква анализа на банкарскиот сектор се прави на повеќе можни сценарија, а дури и самите банки интерно си поставуваат различни стрес-ситуации за да ја тестираат нивната стабилност и сигурност. Во Европа тоа не беше практика, единствено во земјите во транзиција како Македонија, но сега тие настрадаа. Во Македонија стрес-тестовите покажаа најголем проблем во 1999 година, кога се случи косовската криза, и во 2001 година, за време на војната, кога граѓаните масовно почнаа да ги повлекуваат депозитите од банките и целиот сектор беше во опасност”, изјави Трпески.

лидери

> БРОЈКА

45%

е повисока цената на природниот гас во Македонија во февруари годинава во споредба со цената на гасот во февруари минатата година. Според податоците од Регулаторната комисија, природниот гас во Македонија во февруари се продава по цена од 28,86 денари за метар кубен, за разлика од февруари минатата година, кога цената на гасот изнесуваше 19,87 денари за метар кубен. Најголеми корисници на гас во Македонија се 30-ина компании и индустриски капацитети.

победник и губитник ПОБЕДНИК

+

ЉУПЧО ЈУЗМЕСКИ

Т

уристичкиот водич од Охрид со години ја раскажува македонската приказна пред странските туристи, поради што е прогласен за најдобар промотор на македонскиот извоз

БРУНО ЛЕ МЕР

Ф

ранција оствари рекорден извоз на вино и жестоки пијалаци во 2011 година, кој порасна за 10,5%, што придонесе најмногу во поволниот трговски биланс на земјата

не им беше денот

Лошите кредити ќе се наплаќаат со активирање хипотеки

Кризата, која се очекува силно да ја погоди домашната економија годинава, уште повеќе ќе го втурне имотот на компаниите во барабанот на банките. Лошите кредити банките ќе ги наплаќаат преку активирање на хипотеките и продажба на фабрики, машини и опрема, деловен простор и автомобилите што се оставени како залог. Економистите и банкарите се свесни дека бизнисот допрва ќе преживува финансиска голгота поради падот на производството и извозот, а банкарскиот сектор во такви услови ќе ги секне кредитите за компаниите. „Несомнено е дека проблемот со враќањето на кредитите кај бизнис-секторот ќе станува с$ поголем. Меѓутоа, од друга страна, наспроти компаниите, банките се фантастично ликвидни. Јасно е дека овој негативен тренд ќе продолжи во текот на цела година, но единствениот проблем што ќе настане кај банките е што во такви услови повторно ќе ги секнат кредитите за бизнисот, а поради зголемените трошоци, некои од нив ќе прикажуваат загуби, а некои ќе се соочат со намалени добивки“, оценува универзитетскиот професор Мирољуб Шукаров. Вредноста на хипотеките што ги заплениле банките во неможност да ги наплатат кредитите се зголеми за речиси 80%, од 60,9 милиони евра на крајот на 2010 на 110 милиони евра до крајот на септември 2011 година. Редицата од компании чии имоти завршија неславно на продажба во каталозите на банките е долга. Банкарите признаваат дека продажбата на имотот запленет од хипотеки оди многу тешко, а проблемот го потврдија и извршителите.

3

ЖАН)КЛОД ЈУНКЕР

О

ткако не ги доби бараните ветувања од грчките лидери, Еврогрупата го одложи вториот пакет-помош за спас на Грција и со тоа си ги продолжи главоболките

Симон Трпчески е прогласен за најдобар промотор на Македонија во категоријата уметност и наука за 2011 година. Наградата е организирана вторпат во рамките на проектот Маcedonia loves you. Нашиот виртуоз на пијано, кој ги полни престижните коцертни сали во светот, стана препознатлив бренд во СИМОН класичната музика, за ТРПЧЕСКИ чијшто настап се бара карта повеќе. Трпчески е прв носител на титулата „национален уметник“, добитник на највисокото признание за македонски уметник. Од бројните светски и меѓународни признанија, позначајно е она на Кралското филхармонсико здружение во Лондон, за најуспешен млад уметник. За неговиот голем придонес во збогатувањето на македонските културни вредности и нивната афирмација во светот беше одликуван и со Орденот за заслуги за Македонија, којшто му го додели претседателот на државата. Благодарение на него, домашната публика ги слушна Лондонската филхармонија и оркестарот на Бољшој.

_

ГУБИТНИК Италијанскиот премиер Марио Монти не успеа во намерата брзо да ја врати на нозе италијанската економија. Мерките за штедење и кратење на трошоците не вродија со плод како што тој очекуваше, па сега италијанската економија за прв пат влегува во техничка рецесија. Во последните два МАРИО квартали третата по МОНТИ големина економија во Европа значително опаѓа во споредба со претходните квартали, а тоа е показател дека ситуацијата во Италија е повеќе од загрижувачка. Иако Монти тврдоглаво вели дека на Италија не & е потребна финансиска помош, аналитичарите сметаат дека токму оваа земја е следното жариште на европската должничка криза. Дополнителени грижи во неговото управување со земјата создаде и неодамнешното намалување на кредитниот рејтинг, по кое тој веднаш отиде во посета на САД и побара помош и инвестиции, за што доби само ветување.

мисла на денот

ТРАЈКО ВЕЉАНОСКИ

З

а малку беше избегната тепачка во Собранието откако пратеникот Павле Саздов, се „збогува“ со политичката кариера на пратеникот и лидер на НСДП, Тито Петковски

ПРЕТПРИЕМЛИ ВОСТА Е КРЕ АТИВНОСТ. КРЕАТИВНОСТА Е ПОТРЕБНА ЗА ДА БИДЕТЕ ПОИНАКВИ.

Џим Рон

американски претприемач


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

4

WWW.KAPITAL.MK

НАВИГАТОР ГРАФИК НА ДЕНОТ...

ФОТО ФО ОТО НА Д ДЕНОТ... ЕНОТ...

Европската економија падна 0,3% на крајот на 2011 Португалија Литванија

-0,9%

Естонија

Италија

-0,8%

Холандија

-0,7%

Чешка

Шпанија

-0,3%

-0,3%

-0,2%

-0,7%

Извор: Евростат

-1,3%

П

Германија

К

ожуф со последните врнежи од снег изгледа како од бајките. За жал, љубителите на скијањето и овој викенд нема да можат да уживаат во неговите убавини поради тоа што патот до ски-центарот с$ уште е непреоден. Моменталната снежна обвивка изнесува три метри, а на места од ски-патеките и до четири метри.

одатоците на Евростат покажуваат дека многу европски земји се соочија со пад на економиите на крајот на 2011 година, што за некои од нив како Италија, Холандија и Белгија значи официјално влегување во зоната на рецесија.

светот низ медиумите... Dnevnik Dn

Орга Организацијата на студенската универзијада претставува унив главоболка на раководството глав во Словенија, С бидејки организацискиот комитет, барем орга засега, не си ја врши работата засе како што треба, што ги прави цел на м медиумите.

  

Увозот го јаде извозот. Лани увезовме за 20% п 800,00

Извоз и увоз на храна во Македонија мил.УСД

600,00

Expansion Exp p

Шпа Шпанија е под будното око на Брисел, како потенцијално идно Бри жариште на криза во еврозоната. жар Шпанскиот бизнис-весник ги Шпа коментира несогласувањата ком во п проекциите меѓу Мадрид и централата во Брисел. цен

  

Jornal do Commercio

Подготовките за светското првенство 2014 година во Бразил се постојана тема на главните бразилски медиуми. Милијардите долари кои се планирани да се инвестираат го прават спортскиот настан главна економска тема од насловните страници на бизнисмедиумите.



National Posт

И Канада е вклучена во трката за вооружување. Еден од најтиражните канадски весници на насловната страница ги има амариканските беспилотни тешко вооружени авиони, за кои тврди дека се многу слични на канадските кои во минатото се користеле за извидување.



www.kapital.mk НАЈЧИТАНО НА WEB...

1 2

И Меркел напомош за името!

3

Годинава уште 113 милион милиони евра за субвенции, ефекти нема?! екти нема?

4

Избрани најдобрите промотори тори р на Македонија за 2011

Македонија во мрак! - ЕЛЕМ ќе е увезува струја по цена до 160 евра р за мегават-час!

Извоз на храна Увоз на храна Трговски дефицит

400,00

200,00

0,00

1990

1991

1992

1993

1994

1995

1996

1997

1998

1999

2000

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

2011

-200,00

-400,00

Во последниве 11 години извозот на храна од Македонија порасна за шест пати, на 373 милиони долари. Но, увозот на храна пораснал од 211 милиони долари во 2000 година на дури 672 милиони долари во 2011 година.

Расте увозот на храна. Само минатата година се увезени прехранбени производи во вредност од 672 милиони долари, што е за 113 милиони евра повеќе споредено со 2010 година. Иако во исто време расте и извозот, с$ поголем е трговскиот дефицит во прехранбениот сектор, кој лани достигна рекордни 298 милиони евра Александра Спасевска

Р

spasevska@kapital.com.mk

асте увозот на храна во Македонија. Само минатата година вкупната вредност на увезени прехранбени производи е поголема за 20,4% во однос на претходната година. Според последните податоци за трговската размена кои ги објави Народната банка, во исто време пораснал и извозот на прехранбени производи за 13,5%. Но, со оглед на тоа што вредносно лани се увезени прехранбени производи во вредност од 672 милиони евра, а извезена е храна во вкупна вредност од 373 милиони евра, произлегува дека увезуваме двојно повеќе храна отколку што извезуваме. Наместо од година во година да се намалува трговскиот дефицит кај прехранбените производи, кој лани достигна рекордни 298 милиони евра, како резултат на с$ поголемите износи на субвенции кои ги исплаќа државата, с$ повеќе се зголемува увозот. Ова покажува дека аграрната политика што ја води Владата не ги дава посакуваните ефекти. Минатата година извозот на

храна порасна за 44,5 милиони евра, а увозот повеќе од двојно, односно за 113 милиони евра. Според податоците од надворешно-трговската размена во прехранбениот сектор, Македонија извезува евтина суровина, а увезува скапи преработки. Исплатените 227 милиони евра за субвенции во последниве шест години покажуваат дека освен овошјето и зеленчукот, кои ги извезуваме како суровина, не можеме да се пофалиме со зголемен извоз на готови производи или, пак, поголем пласман на земјоделски производи на светските пазари. Половина од извозот на храна се сведува на овошје и зеленчук. Од друга страна, пак, иако само во последните три години се исплатени повеќе од 84 милиони евра во сточарството, најмногу увезуваме месо и преработки од месо. Долгорочно гледано, во последниве 11 години извозот на храна од Македонија вредносно порасна скоро шест пати, односно од 66 на 373 милиони долари во 2011 година. Истовремено, увозот на храна порасна од 211 милиони долари во 2000 година на 672 милиони долари

лани. Тоа значи дека ако извозот за една деценија сме успеале да го зголемиме за 308 милиони долари, во исто време за увоз на храна трошиме 450 милиони долари повеќе.

Пола од извозот на храна е свежо овошје и зеленчук

Гледано по сектори, лани извозот на прехранбени производи практично го влечат свежото овошје и зеленчукот. Повеќе од половина од вкупниот извоз на прехранбени производи се сведува на овошје и зеленчук, кои лани се извезени во вкупна вредност од 197 милиони долари, што е раст од 8,8%. Втора по големина извозна ставка е тутунот, со раст на извозот од 24,5%, или во вкупна вредност од 153 милиони долари. Од другите прехранбени производи, иако секаде има раст, ги извезуваме во многу помала вредност. Извозот на пијалаци е зголемен за 3,8% (вкупно 81 милион евра), а за 25% порасна извозот на житни култури на вкупно 60 милиони евра. Кај месото и преработките од месо лани извозот порасна за 19% на вкупно 44 милиони долари.


WWW.KAPITAL.MK

ПРОЦЕНКИ...

3 ФАКТИ ЗА...

Д

16 27

енари поевтино се продаваше лукот во јануари оваа година во споредба со јануари 2011 година

29

енари поскапо се продаваат кикириките во јануари годинава споредено со истиот период лани

енари поевтино се продаваа доматите во јануари годинава во споредба со истиот период лани

Д

Д

ТОП ВЕСТИ...

ЕЛЕНА СКРИНИК

министер за земјоделство на Русија

Русија сака увоз на македонско вино

З

аинтересирани сме за увоз на земјоделски производи од Македонија, најмногу зелка, праски, кајсии, вишни, домати, но пред с$ за македонското вино. Има голема перспектива за пласман на овошје и зеленчук на рускиот пазар. Вашите производи се конкурентни, квалитетни и еколошки чисти, изјави министерката за земјоделство на Русија, Елена Скриник, по средбата со македонскиот колега, Љупчо Димовски. Според неа, размената меѓу Македонија и Русија е драстично зголемена поради раст на увозот од Македонија.

повеќе храна

7

државни парцели нуди на продажба Министерството за транспорт и врски. Станува збор за локации наменети за изградба на семејни куќи во скопската населба Аеродром. Според информциите од Министерството, продажбата ќе се врши по електронски пат со јавно наддавање, а почетната цена на продажба е 61 денар за метар квадратен.

500

Во 2011 година извозот на овошје и зеленчук пораснал за 8,8%, а во исто време пак увозот се зголемил за 16,6%

Македонија извезува три пати повеќе месо од колку што извезува. Оваа ставка лани пораснала за 19%, додека увозот за 23%.

милиони долари инвестираше УСАИД во своите проекти во Македонија, во последните 19 години. Преку Проектот за основно образование на УСАИД (ПЕП), кој заврши, биле реновирани 130 основни училишта и обучени повеќе од 17.000 просветни работници.

Избрани лауреатите за наградата „Најдобар промотор на Македонија“

С

имон Трпчески во категоријата уметност и наука, Љупчо Јузмески во категоријата туризам, извоз и претприемништво, Македонската кошаркарска репрезентација во категоријата дипломатија од добра волја и Александар Богатинов, кој освои најголем број гласови од јавното гласање, се лауреатите за наградата „Најдобар промотор на Македонија“ во 2011 година. Ова е резултатот од четиримесечното гласање на социјалната мрежа Фејсбук и од гласањето на жирито. Наградите ќе бидат доделени на 14 март годинава. Годинава кога се прославуваат две децении од осамостојувањето на Република Македонија, жирито реши да даде три еднакви награди за животно дело, на Вирџинија Еванс, Градимир Панков и Симон Трпчески за своите многугодишни, врвни достигнувања и дејности. Додатни награди, признаени од организаторите, им се доделени на Никола Маџиров - екстра статутарна Награда доделена од Нова Македонија, Македонската кошаркарска репрезентација - екстра статутарна Награда доделена од Канал 5 Телевизија, Симон Трпчески - екстра статутарна Награда доделена од Капитал Медиа Гроуп, Игор Киров - екстра статутарна Награда доделена од проектот Маcedonia loves you, Лутс Домел - екстра статутарна Награда доделена од кампањата Маcedonia 20 . Наградата за 2011 година е организирана вторпат во рамки на проектот Маcedonia loves you. Нова Македонија, Капитал Медиа Гроуп и Канал 5 Телевизија се медиумски партнери и воедно коорганизатори на изборот.

Алкалоид ќе издвои 17.000 евра за детската клиника

Ф

армацевтската компанија Алкалоид ќе одвои речиси 17.000 евра од продажбата на брендот Бекутан за набавка на апарати и материјали за Одделот за детска онкологија при Клиниката за детски болести. Генералниот директор на Алкалоид, Живко Мукаетов, вчера најави дека проектот ќе трае следните девет месеци. „Во насока на својата посветеност на општествената одговорност и грижата за здравјето на луѓето, Алкалоид одлучи да продолжи со хуманитарните активности и да помогне на најранливата категорија пациенти, децата со канцерогени заболувања. Хуманитарната акција „Биди ми пријател“, Алкалоид ќе ја спроведува во соработка со здружението Борка - За секој нов ден“, истакна Мукаетов. Пред неколку месеци секој вработен во Алкалоид донираше по 200 денари во Фондацијата Трајче Мукаетов, кои беа искористени за опрема за Клиниката за детски болести.

76 милиони евра странски инвестиции во ноември лани

Д

Увезуваме млеко и јајца,четри пати повеќе отколку што извезуваме. Увозот на оваа ставка лани пораснал за 28%, а извозот за 38%

Лани извозот на житни култури пораснал за 25%, a увозот за 31,1%. Вредносно увозот е за 50% поголем од извозот

ПЕТАР НЕЧАС

премиер на Чешка

Грција наликува на комунистичка земја од 90-тите години

Г Кај пијалоците, извозот лани е зголемен за 3,8%,а увозот за 13,9%. Вредносно извезуваме повеќе пијалоци, отколку што увезуваме Увозот на храна, кој од година во година драстично расте, а лани достигна рекордна вредност, најмногу се зголемува поради увозот на месо и месни преработки. Увозот на месо од година во година континуирано расте, а само минатата година пораснал за 23% на вкупно

Извозот на тутун и тутунски производи лани пораснал за 24,2%, а увозот за 22,6%. Извезуваме пет пати повеќе тутун, отколку што увезуваме 115 милиони евра. Втора најголема увозна ставка се житните култури, која во 2011 година порасна за 31% на вкупно 103 милиони долари. Трета по големина увозна ставка се овошјето и зеленчукот, чиј увоз лани порасна за 16% на вкупно 78 милиони евра.

рција наликува на комунистичка земја од почетокот на 90-тите години, изјави чешкиот премиер, Петар Нечас. Тој гледа три варијанти за излез на Грција од должничката криза, а тоа се длабоки реформи, слични на оние извршени во комунистичките држави во 90-тите години, буџетски надзор од Европската комисија или повлекување од еврозоната. „Ако ги видите БДП на Грција и куповната моќ на Грците, ќе утврдите дека земјата е само еден мал чекор пред Чешка, но меѓу нашите плати и пензии има огромна разлика. Минималната плата во Грција е 750 евра, а во Чешка 320. Тоа е нешто кое тешко можам да го разберам“, истакна Нечас.

Салдото на странски инвестиции порасна за 76 милиони евра заклучно со ноември минатата година, објави Народната банка. Со тоа, за 11 месеци вкупните странски инвестиции достигнаа 287,2 милиони евра. Податокот за зголемување на странските инвестиции на крајот од 2011 година е очекуван, со оглед на тоа што неколку познати компании почнаа да градат фабрики во земјава. Американската компанија Кемет електроникс, инвестираше 12 милиони евра а изградбата на фабриката веќе е при крај. Со производство на ретровизори за автомобили наскоро треба да почне и индиската групација Мадерсон, којашто исто така почна со изградба на погонот во Бунарџик. Претходниот месец пробно почна да произведува и втората фабрика на Џонсон контролс.

60 СЕКУНДИ БРИФИНГ

БЕРЗА

МБИ 10 3.000 2.800 2.600 2.400 2.200 2.000 1.800

07/10

10/10

02/11

05/11

09/11

01/12

2.028,95 2010/2012 2010/2012

Max. Min.

2.827,62 1.943,09

На Македонската берза вчера беше остварен промет од 252.246 евра од редовното тргување, кое се зголеми за 118,96% во споредба со претходниот трговски ден. Главниот берзански индекс МБИ10 на дневно ниво забележа пораст од 1,03% и денот го заврши со 2.028,95 индексни поени. Македонскиот берзански индекс МБИД остана ист, а индексот на обврзници ОМБ порасна за 0,03% и трговскиот ден го заврши со вредност од 120,69 индексни поени. НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК Македонијатурист

2.724,00 +74,00

+2,78% 2 78%

НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК Реплек

36.170,00 -330,00

-0,90% 0 90%

DOW JONES 13.500 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 10.500 10.000

07/07

21/08

05/10

19/11

03/01

12.861,55 0 13% -0,13%

Инвеститорите на Волстрит вчера беа многу внимателни, па цените на акциите останаа речиси исти во споредба со претходниот трговски ден. Сепак, намалениот кредитен рејтинг на чест членки на еврозоната влијаеше негативно и на светските берзански индекси.

ДРУГИ ПАЗАРИ FTSE 100 Nikkei225 S&P 500 Nasdaq DAX TOPIX

5.894,13 9.260,34 1.353,66 2.939,67 6.752,78 802,96

VALUTI

£ €

СТАПКА

-0,10% +2,30% +0,23% +0,27% +0,37% +2,05%

€ $

1,1979 ПРОМЕНА

+0,3%

СТАПКА

1,3092 ПРОМЕНА

-0,6%

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10

FJU^ERSI ZLATO

1.749,70 +0,07% ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11

NAFTA BRENT

116,23 0,00% ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Димитрие Туцовиќ бр 20, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.com.mk

ИВАН МИКЛОШ

министер за финансии во Словачка

Намалувањето на буџетскиот дефицит во Словачка под 3% од БДП во 2013 година е реално.


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

6 ПОЛИТИКА Kapital Akademija... member of KAPITAL MEDIA GROUP телефон: ++ 389 2 3298 110 факс: ++ 389 2 3298 111 e-mail: akademija@kapital.com.mk

КАЛЕНДАР НА НАСТАНИ

ЗА ПЕРИОД ФЕВРУАРИ H ЈУНИ 2012

ФЕВРУАРИ

17

Подгответе се за инвеститори!

22

Обликувајте го Вашето знаење. Најновите трендови и технологии за е-Учење

29

Конференција за извоз

МАРТ

02

Оптимизација на пребарувачи и контекстуално огласување

08

Финансиски извештаи

15

Организација на продажбата и продажбен менаџмент

Уставен суд поништи неколку одредби од Законот за јавни службеници

У

Милошоски лобира преку писма

ставниот суд поништи одредба од Законот за јавните службеници во делот „култура“ и „општините“. Судот утврди дека според Законот за комунални дејности, Законот за јавните претпријатија, Законот за локалната самоуправа и Законот за градот Скопје, вработените во ЈП основани од општините вршат комунални дејности, па поради тоа, тие не може да бидат третирани за јавни службеници. Во однос на делот „култура“ од Законот за јавни службеници, Судот утврди дека ниту вработените во културата можат да се сметаат за јавни службеници кога во одредени постапки ја претставуваат државата, со оглед на тоа што тие лица имаат посебна положба уредена со Законот за култура.

П

ратеникот Антонио Милошоски, во функција на претседател на собраниската Комисија за надворешна политика преку писмо од своите европски колеги, претседатели на комисиите за надворешни работи на земјите-членки на ЕУ, побара поддршка и лобирање со цел одредување датум за старт на пристапните преговори на Македонија со Европската унија. Во писмото тој уште еднаш го повторува државниот став, дека за надминување на спорот потребна е конструктивност и од другата страна и хашката пресуда ја потенцира како најсилен аргумент.

Заеднички обуки со американски војници

А

мериканските и македонските војници заеднички ќе се обучуваат на воениот полигон Криволак. Ова е еден од заклучоците на средбата меѓу командантот на копнените сили на САД во Европа, генерал-потполковник Марк Хертлинг, со началникот на Генералштабот на АРМ, генерал-мајор Горанчо Котески. „Она што го понудив е нашиот полигон во Криволак со неговите можности и капацитети да биде еден од полигоните за обука не само на единиците на земјите од регионот, туку и на декларираните едници кои се упатуваат во мировни мисии“, истакна генералот Котески.

Се плаши ли Фондот за здравство од конкуренција?!

Од Фондот неофицијално велат дека ако во Македонија се отвори приватен фонд за здравство би банкротирал уште првиот ден Викторија Милановска milanovska@kapital.com.mk

23

Меѓународно двојно оданочување

30

Е-mail маркетинг и корпоративно огласување

АПРИЛ

05

Финансии во продажбата и управување со клучните клиенти

20

Интернет огласување

26

Customer Rela,onship & Customer Experience management

МАJ

10

Водење на продажен разговор и продажна презентација

18

Подгответе се за инвеститори!

23

Маркетинг на социјални медиуми

30

Преговарање и развој на долгорочни односи со клиентите

ЈУНИ

15

Мониторинг аналитика и статистика на интернет активности

21

Известување и следење на продажбата

О

д Фондот за здравствено осигурување велат дека немаат ништо против во Македонија да се отвори приватен фонд за здравство. Но, неофицијално, извори од ФЗО коментираат дека таква институција би банкротирала уште првиот ден. Прашањето з а отворање приватен здравствен фонд се наметна откако министерот Никола Тодоров најави клучни реформи во здравствениот сектор, кои би треба ло да бидат на дополнети и со регулирање на здравственото осигурување на поквалитетно ниво. Во ФЗО неофицијално велат дека ако се отвори приватен фонд, придонесот за здравствено осигурување нема да се намали, туку осигурениците ќе треба плус да издвојуваат. „Не можеме да се поистоветиме со пензиските фондови затоа што тие се кумулативни, односно сега само собираат средства, а исплати ќе вршат дури по неколку години. Здравствениот

фонд веднаш ќе треба да троши с$ што собира. Тоа ќе значи автоматски банкрот за кратко време Ама нека пробаат, барем ќе почувствуваат со какви проблеми се соочуваме ние“, велат оттаму. Директорот на контрола и портпарол во ФЗО, Бранко Аџигогов, сепак вели дека немаат ништо против нов фонд. „Нека се прави с$ што е во интерес на осигурениците. Ние немаме ништо против“, вели Аџигогов. Тодоров вчера не сакаше да одговори дали планира да дозволи влез на втор фонд. Познавачите објаснуваат дека вториот фонд би покривал услуги кои не ги нуди државниот, иако постои можност во некои делови понудата на двата фонда да се поклопува. Поранешниот директор на ФЗО, Ѓорѓи Тренковски, во чие време имаше иницијатива за втор фонд, вели дека прво треба да се формира минимален пакет на здравствени услуги кој ќе биде фокусиран

на животно-загрижувачките интервенции, за потоа сите да ги покрива приватниот. Поранешен функционер во Фондот, кој инсистира да остане анонимен, ја објаснува наједноставната процедура за влегување нови фондови во здравството. „Моделот би можел да биде идентичен на поставеноста на пензискиот систем во Македонија, па дури и двата пензиски фонда би можеле да имаат и ингеренција во делот на здравственото осигурување. Дел од придонесите ќе се влеваат во постојниот Фонд, кој ќе си остане задолжителен, а дел во друг фонд, кој ќе финансира услуги што не ги плаќа првиот. Тоа би ја подгреало конкурентноста меѓу фондовите, но и меѓу здравствените установи, а и изводливо е за кратко време“, објаснува тој. По неколку фондови за здравствено осигурување имаат Словенија и Хрватска, каде што здравствената мрежа е формирана пред неколку години.

Управата за спречување на перење пари станува Агенција за финансиско разузнавање

Габриела Делова

delova@kapital.com.mk

У

правата за спречување на перење пари и финансирање тероризам се пр еимен у в а во А генција з а финансиско разузнавање. Со новите измени, освен преименувањето, управата добива и нови проширени надлежности. Пред оваа агенција сега ќе одговараат и нотарите, адвокатите, даночните советници и консултантите, односно сите физички лица кои вршат услуги на промет со недвижности, ревизорски и сметководствени услуги, нотарски, адвокатски и други правни услуги, а агенцијата ќе има и пристап до сите трансакциски сметки во банките. Според заменик-министерот за финансии, новите измени на овој закон преставуваат само усогласување со Законот за кривична постапка, а преименувањето усогласување со европските практики. И додека за владејачкото мнозинство и з м е н и т е с е в о с о гл а с н о с т с о Е Устандардите, опозицијата, која гласаше воздржано, на измените гледа само како козметичка реформа која нема да придонесе за откривање на криминалните дејства кои се прават во државата. Зголемените

надлежности пак, тие ги сметаат за потреба на владејачката партија да има контрола над с$ во земјава. Аферата 750.000 евра во шише, дупката од 3,5 милиони евра во изборната кампања на ВМРО-ДПМНЕ и нерасчистените предмети кои поранешниот директор на оваа управа, Ване Цветанов, ги достави до Јавното обвинителство, тврди опозицијата, се доволен доказ дека и со новите измени овие предмети и понатаму ќе останат нерасчистени. „Управата за спречување на перење пари и финансирање на тероризам се претвори во апарат на ВМРО-ДПМНЕ, а не во институција в о ф у н к ц и ј а н а д рж а в ат а“, о б в и н и пратеникот од СДСМ, Миле Андонов. На ваквите обвинувања реплицираше п р ате н и ко т о д В М Р О -Д П М Н Е, И л и ј а Димовски, кој побара од пратениците од опозицијата сите докази што ги имаат, како што тврдат, за овие афери, да ги достават до надлежните институции. „Имањето сознанија за криминал на нивно непрезентирање пред надлежните органи исто така е кривично дело. Или излезете

Пратеникот Тренов се гледа во партија на евроскептици!?

Во неподдржувањето на измените од опозицијата пратеникот на владејачкото мнозинство, Ромео Тренов, гледа евроскептицизам. „Добредојдовте во клубот на евроскептици. Со самото тоа што вие не ги гласате овие измени, кои се по европски стандарди, покажувате дека сте евроскептик“, му се обрати Тренов на пратеникот од СДСМ, Миле Андонов. и покажете ги документите или молчете“, рече Димовски. Му контрираше Пауноски, кој рече дека има доставено докази, но истите никогаш не добиле разрешница. Напротив, рече тој, таквите иницијативи се враќаат со рекет. „Сите оние кои се со власта се заштитени како бели мечки“, констатира тој.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

ПОЛИТИКА 7

МРТ им платила 1,2 милиони евра на адвокатите во случајот „Тарбс“

М

акедонската радио-телевизија го објави договорот за јавна набавка вреден 1,2 милиони евра, со англиската адвокатска канцеларија ТЛТ ЛЛП, која го брани јавниот сервис пред Лондонскиот суд од тужбата на Тарбс. Големата сума потрошена за адвокатите во изјава за „Капитал“ неодамна ја откри извршниот директор на МРТ, Петар Каранаков. Пресудата во судскиот процес „Тарбс“ против Македонија што се води пред Стопанскиот суд во Лондон, според Каранаков ќе биде донесена во јуни, но, првиот човек на МРТ побара државата да не ја чека пресудата, туку веднаш да почне истрага во земјата за персонализирање на вината која и досега многу скапо ја чини Македонија, а во случај на неповолна пресуда би н$ чинела повеќе од 70 милиони евра. Во договорот склучен на 18 јануари пишува дека адвокатската канцеларија ТЛТ ја добила јавната набавка според критериумот најниска цена.

> БРОЈКА

ТМ: Донациите „сива зона“ во финансирањето на политичките партии

100

илјади евра чини објектот на новата Универзитетска ветеринарна болница. Болницата е опремена со современа апаратура, хируршка сала, стационар за мали животни, биохемиска, паразитолошка и микробиолошка лабораторија, како и апаратура за рендген, ехо и ЕКГдијагностика. Во неа ќе работи високообучен тим експерти од различни области, кој ќе биде секојдневно достапен за сите на кои им е потребна врвна ветеринарна услуга. Проектот е целосно финансиран од Универзитетот Свети Кирил и Методиј.

Ф

ормата на извештаите, видот на донациите, висината и времената рамка за нивното прибирање се дел од забелешките во извештајот на Транспарентност Македонија –„Транспарентност во финансирањето на политичките партии“. „Донациите се најголемиот проблем, бидејќи законот не дефинира од кога до кога може да се прибираат. Ограничувањето на 5% од висината на годишниот приход на донаторот кој не може да се следи, исто така, остава простор за манипулација“, се дел од забелешките на истражувањето. Професорот по кривично право, Никола Тупанчевски, потенцира дека отсуствува институционална реакција. „За предвремените парламентарни избори имаме една пресуда и една иниција за кривично гонење. Малите казни или нивното отсуство продолжува да биде стимулативно за партиите кои и понатаму го прекршуваат законот“, смета Тупанчевски.

Недостигаат само 16.000 евра за пописот, а Владата ќе прави ребаланс на целиот Буџет?

Само 16.000 евра, според Владата, и 20.000 според официјалните изјави од Заводот за статистика недостигаат за да се покријат неисплатените трошоци за пописот. Нејасно е зошто во заклучоците воопшто е споменато преку ребаланс да се обезбедат овие пари, кога се работи за незначителна сума. Од Владата велат дека најлогично е самиот завод да ги обезбеди парите преку внатрешна прераспределба на средствата

На три дена пред крај не успеале да попишат ни милион граѓани!

„Капитал“ дознава дека вкупниот број попишани лица до моментот на с$ уште необјаснетото прекинување на пописот изнесува 987.000 лица. Нејасно е зошто и каде заглавил Заводот во попишувањето? Пописот прекина на само три дена пред официјално да истече рокот, а попишувачите не успеале да попишат ни половина население. Јасно е дека операцијата на терен наишла на сериозни проблеми. Дел од попишувачите по прекинувањето на пописот брифираа дека било невозможно да се работи во етнички мешани попишувачки парови – едните имаа насока да ја попишуваат и дијаспората, а другите се држеа строго за законот за попис, според кој беше строго дефинирано кој с$ смее да се попише.

Катерина Синадиновска sinadinovska@kapital.com.mk

Максим Ристески risteski@kapital.com.mk

В

ТРОШОЦИ ЗА ПОПИС 2011 Учесници во пописот Членови на пописни комисии Административни лица Раководители Попишувачи

ладиниот портпарол, Мартин Мартиновски, вели дека се потребни само 16.000 евра за да се доисплатат трошоците кои не се сервисирани за пописот, а за кои во заклучоците од Владата се вели дека Извор:Државен завод за статистика потребно е да се обезбедат преку ребаланс на Буџетот. Информациите на „Капитал“ говорат дека 2,8 милиони евра, а за оваа сума е дури двојно разлика од Мартиновски, помала - 8.000 евра сумата која недостига, недостигаат или нешто според нив, е околу 20.000 повеќе од 500.000 денари, евра. Причината за тоа, но која бројка и да е според нив, е што дел вистинита, нелогично е за илјади е бројот на од учесниците до крајот олку малку пари да се бара на декември 2011 година попишани станови ребаланс на целиот Буџет. немале доставено податоци Мартиновски затоа вели за трансакциските сметки дека и покрај барањата или имале дадено неточни на Заводот за статистика, парите ќе податоци. „Овие средства во скоро треба да ги најде самата институција од време треба да бидат исплатени, со што сопствениот буџет. ќе се затвори целокупната финансиска „99% од средствата потребни за конструкција на пописот 2011 година“, покривање на целокупните трошоци за велат од Заводот. пописот се обезбедени и исплатени, Пописниот материјал треба да а недостига многу мал дел, околу се уништи до крајот на годинава еден милион денари (16 илјади евра), кои самиот Државен завод за Во усвоените заклучоци за извештајот статистика ќе ги обезбеди со внатрешна за пописот исто така се вели дека прераспределба на средствата во пописниот материјал треба да се неговиот буџет“, вели Мартиновски за уништи до 31 декември годинава. „Капитал“. Нејасно е зошто толку долго ќе се Од Заводот за статистика велат дека чува материјалот, со оглед на тоа што вкупните трошоци за пописот изнесуваат Заводот веќе го испорача извештајот

369

Број 383 44 1300 12000

Во евра 100.000 9.000 157.000 1.000.000

289

илјади изнесува бројот на попишани домаќинства до моментот кога се прекина целата операција, на само три дена пред официјалниот рок за пописот до Владата, по што требаше да пристапи кон финалниот чин, односно кон уништување на пописниот материјал – единствениот доказ за фалсификатот на кој се повика премиерот, Никола Груевски, како повод за да ја прекине статистичката операција. Од Министерството за внатрешни работи негираат дека дале налог за пролонгирање на уништувањето на пописниот материјал, иако таму с$ уште се утврдува основаноста на кривичните пријави поднесени од СДСМ против непознати сторители виновни за

Наложено е пописниот материјал да се уништи до крајот на годинава. Според информациите на „Капитал“, пописот прекинал во моментот кога беа попишани само 987 илјади лица, што јасно зборува дека операцијата не се одвивала како што треба! Пописот сопре на само три дена пред официјалниот рок, кога податоците би требало да бидат речиси собрани стопирањето на пописната операција, за кои пописниците би биле клучен доказ. Портпаролот на МВР, Иво Котевски, упати на Јавното обвинителство за организиран криминал, кое го координирало процесот, а оттаму исто така негираат дека побарале пролонгирање. „Имаме примено една единствена пријава против непознати сторители, за која нема докази, па ние доставивме барање до МВР за доставување евентуални докази. Докази с$ уште нема, а барање за пролонгирање на уништувањето на пописниот материјал не сме доставиле“, изјави портпаролот на Јавното обвинителство за организиран криминал, Маја Конеска.


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

8 INTERVIEW

Владата да ги помогне извозниците со поволни кредити Македонската влада треба да им помогне на компаниите да го зголемат извозот во земји кои, за разлика од западните пазари, не се толку погодени од кризата, како што се Кина, Русија или Турција. Во некои земји, извозниците се поттикнуваат со поволни кредити да обезбедат поголем извоз на нови пазари за да се прошират и надвор од еврозоната INTERVIEW Спасијка Јованова

П

jovanova@kapital.com.mk

ретседателот на европската стопанска комора Eurochambres утре ќе им се обрати на македонските бизнис мени во рамките на прославата на јубилејот 90 години Стопанска комора на Македонија. В о ексклузивното интервју за „Капитал“ Барберис кажува што ќе им порача на македонските менаџери, како да се борат со кризата и што да очекуваат на економски план во 2012 година.  Лидерите на ЕУ веќе подолго време се обидуваат да најдат решение за должничката криза во еврозоната, но без успех. Верувате ли дека овие проблеми може наскоро да се решат или поверојатно е дека кризата ќе продолжи? Кој е моделот на Eurochambres за излез од кризата? Кризата нема брзо да заврши, но Европа презема одлучни чекори за стабилизација на ситуацијата. Буџетската консолидација е клучна за заштита на еврото и неговите членови. Ова ќе се постигне преку зајакнување на Пактот за стабилност и раст преку пакетот од шест законски предлози (таканаречениот six-pack) и преку договорот меѓу владите за фискална консолидација, кој неодамна беше прифатен од 25 земји-членки на ЕУ и треба да биде ратификуван во март. Во неколку европски земји беа преземени структурни реформи поврзани со работниот труд и конкурентноста и, иако ова е болен процес, ќе вроди со плод, бидејќи ќе ја зајакне флексибилноста на заедничката валута и на нивните економии. Сепак, покрај фискалната консолидација, на Европа & се потребни раст и нови работни места за да ја засили конкурентноста на краток и среден рок. Стратегијата „Европа 2020“ претставува референтна рамка во овој поглед, но таа се темели на долгорочни цели. Неодамнешните заклучоци на Европскиот совет конечно се насочени кон решавање на прашањата околу растот и новите работни места на краток рок. Лидерите на ЕУ ветија дека ќе инвестираат повеќе пари во образование и обуки и дека ќе ги стават под контрола сегашните проблеми на банките околу кредитите, така што ќе доделат повеќе средства за Европската инвестициска банка. Најпосле, имаме почетни чекори во вистинската насока.  Рецесијата тропа на вратите од европските земји. Каква е анализата на Eurochambres во врска со економскиот и индустрискиот пад? Кои земји и бизнис-сектори ќе бидат најпогодени од кризата? За жал, рецесијата ќе стане реалност во голем број земји од ЕУ во 2012 година. Според последната Економска анкета (EES) на Eurochambres, со која се опфатени околу 70.000 компании од 25 европски земји, извозот кон странските пазари е главниот извор на оптимизам за 2012, година која инаку ќе се одликува со ограничени инвестиции, занемарлив степен на нови работни места и ограничена продажба на домашниот пазар. С$ на с$, просекот извлечен од анкетата за индексот на бизнис-доверба е негативен, вторпат во последниве 19 години откако постои EES. Во врска со вработувањата, резултатите покажуваат дека, иако ќе бидат создадени само мал број работни места, повеќето компании имаат намера да го задржат

сегашниот број на вработени. Предвидувањата за продажба на домашниот пазар се ниски и, гледајќи го пристапот за внимателно трошење на потрошувачите, самите бизниси планираат одредена претпазливост во инвестициите. Јасно е дека се потребни структурни реформи во голем број земји од ЕУ за да се зголеми продуктивноста, да се создадат нови работни места и да се засили конкурентноста.  Наместо поголема соработка и отвореност поради кризата, земјите водат политика на комерцијални протекции и го зајакнуваат својот извоз преку слабеење на домашната валута. Како ова ќе влијае на економијата, особено на малите економии како Македонија? Протекционистичките мерки претставуваат голема опасност во моментов, бидејќи овие активности не се во духот на слободната трговија и екстремно ја заслабнуваат бизнисдовербата. Исто така, ги лишуваат компаниите во заштитените пазари од соочување со светскиот пазар. Но, иновацијата и продуктивноста, кои им се потребни на компаниите за да преживеат на глобалната сцена, се директно поттикнати од конкурентноста. Eurochambres силно го критикува протекционизмот како пречка за закрепнување на светската економија. Промовираме слободна трговија бидејќи создава нови трговски текови, ги намалува трошоците за работење во странство и обезбедува поголема стабилност за компаниите. Затоа не треба да се бега од насоченоста кон трговска либерализација, бидејќи тоа е од суштинско значење во нашиот с$ поповрзан свет.

AЛЕСАНДРО БАРБЕРИС

претседател на Eurochambres

Каков модел би требало да следи една мала економија како нашата по период на транзиција, кога с$ уште немаме висока стапка на раст на БДП и висока додадена вредност во производството? Македонија, како и други земји, во моментов минува низ тешки, но исклучително потребни долгорочни реформи. Вашата земја веќе постигна одредено ниво на напредок, кое Европската комисија го призна во својот последен Извештај. Искуството од транзицијата на централноевропските економии покажува дека силната правна рамка и функционалното

стануваат поретки и поскапи, а побарувачката значително се намалува. Исто така, со стапувањето на сила на Базел 3 стандардите и барањата од Европскиот регулаторен орган до најголемите европски банки да достигнат уште повисоко ниво на капитал до јуни 2012 година, кредитните услови најверојатно и понатаму ќе останат тешки. Сепак, ситуацијата може да се подобри на неколку начини, а ЕУ делумно е насочена во тој правец. Прво, неопходно е да се зајакне „системот на гаранции“ во Европа. Кредитните гаранции се покажаа како моќни инструменти за враќање на протокот на кредити во реалната економија. Затоа Eurochambres се залага за засилување на активноста на ЕУ на ова поле преку создавање постојан Европски централен фонд за гаранции, кој ќе биде управуван од Европскиот инвестициски фонд. Истовремено, треба да се промовира капитално финансирање, на пример, преку елиминирање на бариерите на пазарот на капитал. ЕУ неодамна даде законски предлог за создавање интегриран пазар на капитал во Европа. Во оваа смисла, ќе биде важно да се алоцираат доволно ресурси за заеми и сопственички инструменти во различни програми кои се предвидуваат во претстојната Повеќегодишна финансиска рамка на ЕУ за периодот 2014-2020 година.  Клучниот проблем на компаниите денес е неликвидноста. Секој секому должи, а на сите им должи државата. Како да излеземе од овој маѓепсан круг на задолженост? Задоцнетите исплати се повторуваат во голем број економии во ЕУ, иако не во сите, што предизвикува драматичен недостиг од ликвидност, го попречува пристапот до кредити и ги отежнува инвестициите. Традиционално, јавната администрација е најлошиот плаќач, но проблемот е акутен и во меѓукомпаниските трансакции, особено во одредени сектори. Проблемот во ЕУ се решава преку преработената директива околу задоцнети исплати, која беше усвоена во март 2011 година и која се очекува да биде пренесена на национално ниво за две години од нејзиното усвојување. Законот одредува рок од 30 дена за исплата на приватните компании од страна на јавната администрација, со само неколку исклучоци кои се однесуваат на болниците итн. Претходно, Eurochambres силно се залагаше за усвојување на овој закон. Откако ќе се пренесе и стане целосно функционален, преработениот закон ќе придонесе да се елиминира „културата“ на задоцнети исплати, која е толку присутна во голем број земји од ЕУ. Ако се земе предвид бројот и времетраењето на одложувањата при исплата, ова ќе биде еволутивен процес. Но, Европа сега е опремена со добри закони, кои ефикасно ќе можат да се справат со проблемот.  Кој е моделот кој Eurochambres го користи за промоција на своите реформи пред законодавците? Eurochambres има за цел да влијае врз донесувањето одлуки на ниво на Европа, со поддршка од пошироката бизнис-заедница. Ние ги тераме законодавците да станат свесни

Тешко ќе се избегнат загубите во извозот

 Македонија е силно изложена на кризата бидејќи нејзиниот извоз зависи од трговските партнери во ЕУ (Германија, Италија, Грција, Бугарија). Речиси е сигурно дека ќе се соочиме со драстичен пад на извозот оваа година. Како можат македонската влада и нашата економија да се справат со кризата? Тешко е да се избегнат загубите во извозот, со оглед на моменталната ситуација на пазарите на споменатите земји од ЕУ, бидејќи економското забавување ја намалува побарувачката за увозни производи. Македонските извозници треба да се охрабрат целосно да ги искористуваат предностите на ЦЕФТА. Регионалната интеграција е мошне корисна во вакви времиња. Компаниите може и да се пренасочат на други пазари, кои се поризични во нормални услови. Македонската влада треба да им помогне на компаниите да го зголемат извозот во земји кои, за разлика од западните пазари, не се толку погодени од кризата, како што се Кина, Русија или Турција. Во некои земји, извозниците се поттикнуваат со помош на поволни кредити да обезбедат поголем извоз на нови пазари за да се прошират и надвор од еврозоната. Исто така, се поддржуваат брзорастечките сектори, кои имаат повеќекратен ефект во однос на создавањето нови работни места и одржлив економски развој.  Веќе подолго време Македонија се обидува да го реформира својот економски модел за да произведе повисока стапка на раст. Но, овие реформи се одложуваат и избегнуваат.

и независно судство се основата која понатаму треба внимателно да се надградува. Ако нема закони или имплементација на правила, ако не се спроведуваат договорите и не се решава проблемот со корупцијата, Македонија ќе има потешкотии да привлече странски директни инвестиции кои би ја зајакнале нејзината економија. Искрената посветеност на реформите се исплаќа на крајот, но патот до подобри животни стандарди е долг.  Компаниите во нашата земја се жалат на лошите бизнис-услови, на бавноста и неефикасноста на јавната администрација и на конзерватизмот на банките, кои не ги следат со кредити. Како можеме да ги подобриме овие услови? Иако ситуацијата се разликува од земја до земја во рамките на ЕУ, проблемот со издавањето кредити од банките е општ проблем. Податоците од Европската централна банка покажуваат дека банкарските заеми

дека нивните одлуки се под строг надзор од приватниот сектор. Еден од нашите големи успеси е настанот наречен „Европски парламент на претпријатија“, каде што претприемачите од 45 европски земји доаѓаат лично да разменат мислења со европските законодавци и да гласаат за прашањата поврзани со тековните закони кои ја засегаат бизнис-заедницата. Овој модел веќе е успешно преземен во голем број земји.  Какви предлози би им дале на македонските бизнисмени на конференцијата во Скопје. Како да ги промовираат своите интереси и цели? Секо гаш е поле сно д а ги пр омо вир аш со п с т в е н и те и н те р е с и п р е к у у гл е д н а организација, која е во постојан дијалог со власта. За македонските компании најдобро е да бидат дел од Стопанската комора, која веќе 90 години успешно им помага на бизнисите да растат и да промовираат економски реформи.


к

о

м

е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с


КАПИТАЛ чеТврТоК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

10 компании пазари агенцијата за електронски комуникации со петгодишна стратегија

Н

нова кривична пријава против Јорго Ќука

> БроЈка

ов мобилен оператор кој на македонскиот пазар ќе влезе со сопствена мрежа, промена на методологијата за формирање цени во мобилната и во фиксната телефонија предвидува Стратегијата за работа на Агенцијата за електронски комуникации за периодот 2012-2016 година. На документот изминатите четири месеци работеше и консултантската куќа IRAC. „Во Стратегијата се осврнавме на новата генерација мрежи, како и на делот на Интернетот, радиото и телевизиите. Стратегијата е важна затоа што операторите треба да имаат стабилна средина за развој на нивните лични бизнисстратегии“, изјави директорот на агенцијата, Роберт Орданоски. Дел од операторите во земјава пак, коментираат дека Стратегијата ќе значи и повиско цени во фиксната телефонија за сметка на развојот на алтернативните оператори.

15

С

екторот за внатрешни работи - Скопје до Основното јавно обвинителство поднесе кривична пријава против Јорго Ќука поради сомнение за злоупотреба на службената положба и овластување. Според МВР, поранешниот директор на Охис продал две цистерни за складирање нафтени деривати кои му биле дадени на користење на Охис, а се сопственост на Агенцијата за стокови резерви, со што го оштетил Буџетот за 762.870 денари. Бензинската пумпа и цистерните биле продадени за 210.000 евра. Против Ќука се поднесени четири кривични пријави за економски криминал, а за една му е изречена казна затвор од 3,6 Јорго кука години.

земји нудат можност за партнерски проекти со македонски училишта преку фондацијата Ерсте и Академијата за централноевропски училишта во рамките на шестиот циклус од натпреварот за прекугранични училишни партнерства. Оваа година тема е „Проверка на реалноста – како го гледаме и го создаваме светот преку медиумите“, а предлозите може да се достават до 30 април. Училиштата од Македонија треба да најдат партнерско училиште на интернет-страницата www.aces.or.at.

Работодавачите бараат Владата да ја подобри бизнис-климата КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

Бизнисмените & порачаа на Владата не само декларативно да се заложува за подобра бизнис-клима ,02% во земјава, туку на терен да ги подобри работите

,11%

,50%

а NASDAQ

,75%

рзата во Сао

,16%

мпании

,43% компании од

,14%

ни на берзата

О

silvana@kapital.com.mk

рганизацијата на работодавачи на Македонија преку низа мерки бараат од Владата да ги подобри условите за водење бизнис. Домашните инвеститори да бидат рамноправни со странските, да се намалат трошоците на фирмите, малите и средните компании да се информираат за измените на законите, како и за новововедените казни, бараат работодавачите од Владата. Од Организацијата на работодавачи потсетуваат дека домашните инвеститори се главните полначи на буџетот и дека тие остануваат да работат во земјата. Не смее да се дозволи ниту извозно ориентираните компани да ги напуштат светските пазари или да престанат да извезуваат, истакнаа работодавачите. „Плановите кај извозните гранки стагнираат. Владините мерки треба да се насочат во компензирање на надворешните фактори кои го поскапуваат производот или услугата наменета за извоз. Тука веќе не само што немаме еднаков третман на производните трошоци, туку секојдневно имаме зголемување на трошоците“, вели Димитар Стојановски, претседател на ОРМ. Работодавачите барат од Владата да не дозволи дефицитот да се компензира со нови зголемени давачки, кои ги прават неконкурентни на странските пазари. „Сведоци сме на зголемување не само на енергетските трошоци, туку и на ред други давачки и такси со имплементација на нови закони. Владата треба да ги има предвид гранките кои се извозно ориентирани, како текстилната и кожарската индустрија“, посочуваат од Организацијата. Оттаму забележуваат дека голем дел од јавните набавки во земјава се спроведуваат нетранспарентно и незаконско, поради што се одлеваат многу пари од буџетот. „Треба да се овозможи транспарентност и здрава конкуренција на вистинските учесници на пазарот“, додаваат работодавачите. За измените на законската регулатива во однос на казните, од Организацијата бараат поголема едукација за новините кај законите. Малите и средните претпријатија не располгааат со правна служба, па оттука во

+

,98%

ирани на

15.02.2012

раст

Македонијатурист Фершпед Макстил Комерцијална банка Топлификација

нова цена

+2,78% 2.724,00 +2,34% 41.960,00 +1,72% 118,00 +1,44% 2.998,00 +1,14% 2.266,00

15.02.2012

пад

Реплек ТТК Банка

нова цена

-0,90% 36.170,00 -0,54% 370,00

-

6м 5,00% 5,30% 5,60% 4,80% 5,00% 4,90% 5,70% 6,00% 5,50% 5,40%

24м 7,50% 8,10% 8,10% 5,00% 8,20% 7,50% 7,50% 9,00% 8,50% 8,40%

36м 7,90% 8,30% 7,90% 5,00% 8,30% 8,00% 8,10% 9,50% 9,00% 8,80%

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Силвана Жежова

,62%

3м 4,00% 4,30% 4,80% 4,60% 4,00% 4,10% 4,20% 5,00% 4,50% 4,40%

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

3м 2,20% 2,40% 2,50% 2,40% 2,40% 2,20%

6м 2,70% 2,90% 3,00% 2,90% 2,90% 2,70%

24м 3,80% 4,00% 4,50% 3,65% 4,10% 3,70%

36м 4,10% 4,30% 5,00% 3,90% 4,50% 4,10%

Алфа банка

2,40%

3,00%

4,00%

4,30%

Уни банка

2,40%

2,70%

4,35%

5,25%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

2,50% 2,70%

3,00% 3,10%

4,60% 4,60%

5,10% 5,00%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

Димитар СтоЈановСки

претседател на Организацијата на работодавачи

Владините мерки треба да се насочат во компензирање на надворешните фактори кои го поскапуваат производот или услугата наменета за извоз. Малите и средните претпријатија се приморани сами да ја следат новата регулатива која многу често се менува.

едукација на дел од трудовите и „Поради несоодветниот образовен КАМАТНИ СТАПКИ даночните инспектори МЕЃУБАНКАРСКИ страда бизнисот, систем, не е добро да останеме без преку ноќ 1 недела и висококвалификувани 1м 3м а со тоа и економијата,Рочност порачуваат од квалификувани Организацијата. Работодавачите се индустриски работници. секој СКИБОР 2,20% 3,18% 4,18% Нема 4,98% жалат и дека голем проблем за водење желба и афинитет кон високото МКДОНИА 2,20% бизнис во земјава е и честото менување образование“, вели Стојановски. ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ & пораачаа на Владата не на законите. Бизнисмените Основна кам. стапка Стапка на инфлација Тие предлагаат Владата да го стимулира само декларативно да се заложува за 5,20% Народна банка на Македонија 4,00% образованието на кадри кои ќе работат подобра бизнис-клима во земјава, туку 13,40% Народна во индустријата, бидејќи, какобанка штона Србија на терен да 12,00% ги подобри работите. Народна банка на Хрватска Централна банка на Црна Гора Централна банка на Словенија

четврток - 16.02.2012 3м 4,00% 4,30% 4,80% 4,60% 4,00% 4,10% 4,20% 5,00% 4,50% 4,40%

6м 5,00% 5,30% 5,60% 4,80% 5,00% 4,90% 5,70% 6,00% 5,50% 5,40%

24м 7,50% 8,10% 8,10% 5,00% 8,20% 7,50% 7,50% 9,00% 8,50% 8,40%

36м 7,90% 8,30% 7,90% 5,00% 8,30% 8,00% 8,10% 9,50% 9,00% 8,80%

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка

3м 2,20% 2,40% 2,50% 2,40% 2,40% 2,20%

6м 2,70% 2,90% 3,00% 2,90% 2,90% 2,70%

24м 3,80% 4,00% 4,50% 3,65% 4,10% 3,70%

36м 4,10% 4,30% 5,00% 3,90% 4,50% 4,10%

Алфа банка

2,40%

3,00%

4,00%

4,30%

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула Странска валута

Држава ЕМУ САД В.Британија Швајцарија Канада Австралија

Среден курс во 61,4988 46,6997 73,4183 50,9307 46,7245 50,0072

Валута евро долар фунта франк долар долар

Извор: НБРМ

2,40%

2,70%

4,35%

5,25%

Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

2,50% 2,70%

3,00% 3,10%

4,60% 4,60%

5,10% 5,00%

5%

1м 0,62% 0,56% 0,25% 0,06%

3м 1,05% 0,98% 0,50% 0,08%

6м 1,35% 1,31% 0,75% 0,14%

12м 1,68% 1,66% 1,07% 0,36%

ДВИЖЕЊЕ НА ИНФЛАЦИЈАТА ВО МАКЕДОНИЈА ПЕРИОДОТ 2010/2011

4% 3% 2% 1%

0% 01/10 03/10 05/10 06/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11

Извор: Државен завод за статистика

МЕЃУБАНКАРСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

ПРИНОС НА ОТВОРЕН ИНВЕСТИЦИСКИ ФОНД Рочност преку ноќ 1 недела 1м Отворен инвестициски фонд СКИБОР 2,20% 3,18% Нето вредност 4,18% Илирика Југоисточна Европа2,20% 25.868.577,04 МКДОНИА Илирика Глобал-Растечки пазари

10% 20% 13%

КУРСНА ЛИСТА

Уни банка

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

камата 4,00% 5,50%

СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

6%

Euribor (EUR) Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

2,50% 3,60% 2,20%

6,00%

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка Халкбанк АД Скопје

1м 3м 6м 12м 0,62% 1,05% 1,35% 1,68% 0,56% 0,98% 1,31% 1,66% велат, во Македонија с$ повеќе1,07% се губи 0,25% 0,50% 0,75% статусот на индустриски 0,06% 0,08% 0,14% работници. 0,36%

Euribor (EUR) Libor (EUR) ваква ситуација на несоодветна Libor (USD) информираност, како иLibor лошата (CHF)

3M

6M

1Y

YTD

ДАТУМ

-1,73%

-8,80%

-26,60%

3,52%

14.02.2012

1,07%

2,88%

2,01%

-14,82%

4,19%

14.02.2012

15.703.689,93 -0,07% Основна кам. стапка Стапка на инфлација КД БРИК 47.142.099,93 4,04% 5,20% Народна банка на Македонија 4,00% КД Нова ЕУ 21.163.127,44 2,27% 13,40% Народна банка на Србија 12,00% КБ Публикум - Балансиран 24.127.223,04 4,52% 2,50% Народна банка на Хрватска 6,00% КБ Публикум - Обврзници 35.780.046,18 1,26% 3,60% Централна банка на Црна Гора

-5,22%

-9,01%

-16,97%

-1,12%

14.02.2012

6,26%

8,36%

-5,06%

9,29%

14.02.2012

-4,02%

-15,73%

-34,13%

0,92%

14.02.2012

1,41%

-4,17%

-14,67%

4,87%

14.02.2012

2,13%

2,39%

0,00%

1,51%

14.02.2012

0,29% 2,20%

0,83%

1,63%

0,00%

0,40%

14.02.2012

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ ВО ОДДЕЛНИ ЗЕМЈИ

40.780.634,77

3м 4,98% 1M 2,49%

Иново Статус Акции

КБ Публикум Паричен Централна банка на Словенија

66.337.493,91

ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

камата 4,00% 5,50%


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ чеТврТоК 16.02.2012

11 Порасна стапката на адекватност на капиталот на Шпаркасе банка

Благој Ѓорев замрзна

> БРОЈКА

В

4

Ш

паркасе банка Македонија по втор пат во последните три месеци ја зголеми стапката на адекватност на капиталот, која во моментов изнесува 26,9%. Минималната пропишана стапка од НБРМ изнесува 8%. Поради турбулентните услови и неизвесности во глобалното економско опкружување и во согласност со стандардите на групацијата Шпаркасе, ставот на доминантниот сопственик е дека зголемувањето на овој показател е исклучително значаен за стабилноста на банката и за нејзиниот развој преку зголемување на пласманите. Ваквото ниво на капитализираност на банката & дава можност да планира зголемување на пласманите од 25% во 2012 година. Шпаркасе банка ја задржува определбата за поддршка на домашната економија и најавува пораст на кредитите за стопанството и населението преку долгорочно финансирање со поволни каматни стапки. Новиот капитал од 15 милиони евра ќе биде искористен пред с$ за долгорочни пласмани, како што се инвестициското и проектното финансирање на стопанските субјекти, но и за зголемување на понудата на долгорочни станбени кредити за населението. Вкупниот капитал на банката во моментов изнесува 35 милиони евра.

елешката фабрика Благој Ѓорев го запре производството на масло за јадење, а над 120 работници се испратени дома. Ниските температури ги замрзнаа цевките од котларницата до погоните преку кои се одвива производствениот процес. Менаџерскиот тим прогласи мобилна состојба, а вработените од одделението за одржување се ангажирани за замена на цевките и отстранување на дефектот. Од фабриката информираат дека имаат доволни залихи од масло и маргарин, а колкави ќе бидат штетите допрва ќе се проценува.

туристички агенции - Генералтурист, Бадем турс, Мак Сан травел и Савана - ги презентираа туристичките потенцијали на Македонија на Саемот за туризам што се одржа од 9 до 13 февруари во Истанбул, Турција, во организација на Агенцијата за промоција и поддршка на туризмот. Брендираниот штанд Macedonia Timeless го посетија голем број туроператори и туристички агенции, кои покажаа интерес за нашата земја. Присуството на голем број потенцијални туристи кои имаат роднински врски во Македонија и нивната заинтересираност за нашата земја ветуваат зголемување на бројот на турските туристи.

ЕЛЕМ ќе плати шест милиони евра за увоз на струја за 14 дена! Директорот на ЕЛЕМ, Влатко Чингоски, се премисли - нема да увезува струја за првите 15 дена од март, во очекување да се стабилизира цената на европските берзи Катерина Попоска

Г

poposka@kapital.com.mk

или еден гигават-час струја помалку потрошиле домаќинствата и помалите фирми во понеделникот во однос на неделата

енералниот директор на ЕЛЕМ, Влатко Чингоски, ќе плати шест милиони евра за увоз на 38,2 гигават-часови струја во следните 14 дена. Чингоски се премисли - нема да увезува струја за првите 15 дена од март, како што планираше, во очекување мартовските цени на европските берзи да се намалат. Одлуката на ЕЛЕМ да увезува струја ја исклучува можноста да проработи ТЕЦ Неготино, иако оваа термоелектрана веќе неколку дена трошеше мазут за загревање и чекаше знак од Владата за да почне да произведува струја во време на енергетска криза. „Набавката ќе се изврши од четири избрани компании, a вкупната количина која МАКЕДОНСКА БЕРЗАза 24 часа е по континуирано се набавува МБИ 10 просечна цена од 155,75 евра за мегават2.028,95 час. Со оглед на тоа што просечната цена за набавка МБИД е пониска од производствената цена1.990,87 на ТЕЦ Неготино, овој капацитет и понатаму ОМБ останува на располагање како 120,69

4%

ладна резерва“, вели портпаролот на ЕЛЕМ, Мирче Котевски. Според пресметките на ЕЛЕМ со последната корекција на цената на мазутот, ако ТЕЦ Неготино работи со половина капацитет, цената на струјата ќе биде 179 евра за мегават, а ако работи со вкупниот капацитет од 210 мегавати, стрјата ќе чини 160 евра за мегават-час. Трговците со струја во земјава тврдат дека с$ додека Бугарија не ја тргне забраната за извоз на струја, а Србија не ги отстрани забраните на пазарот за прекугранични преносни капацитети, струјата нема да поевтини. на струја е над 30%-50% од инсталираниот Од ЕВН Македонија пак, велат дека и капацитет. Привременото стопирање на понатаму 15-ина точки во земјава, во испораката е подобро отколку да настане Скопскиот, Тетовскиот, Гостиварскиот, посериозен дефект, чие санирање ќе трае Кумановскиот и Струшкиот регион се ФЈУЧЕРСИ не помалку од една недела“, велат од ЕВН критични, претставувајќи закана за пожари Македонија. и сериозни дефекти во трафостаниците. НАФТА Оттаму додаваат дека с$ уште има „Вчера имаше случајЛЕСНА во Чаир, СУРОВА каде што ПРИРОДЕН ГАС компании кои до крај не ја почитуваат поради преоптовареност на мрежата 101.530$/барел 2,506/ММБТу одлуката за исклучување на светлечките привремено беше стопирано снабдувањето. BRENT ЗА ЗАТОПЛ. и излозите, со што ќе се намали реклами На 15-ина места во земјава потрошувачката

+1,03% 0,00% +0,03%

+0,78% +1,08%

118,620$/барел

-1,03% +1,06%

320

Извор: Македонска Берза

Вредностите кои ги гледате денеска, се од последниот ден на тргување, четврток - 16.02.2012

МАКЕДОНСКА БЕРЗА МБИ10 МБИ10 ИНДЕКСИ РЕГИОН 3.000 3.000 3.000МБИ10

МБИ 10 BELEX15 2.028,95 539,79

+1,03% -0,29%

SASX 10 800,97

МБИД CROBEX 1.990,87 1.729,99 ОМБ Главен индекс на Загребската берза 120,69

0,00% SOFIX 310,18 +0,03% ATHEX

Главен индекс на Белградската берза

-0,31%

776,28

Главен индекс на Љубљанската берза

NASDAQ -0,29% -0,13% 2.946,56

33,690$/унца

2.216,75

8.415,50

500.00$/унца

берзата, без финансиски компании

3.000 3.000 3.000

Паоло, Бразил

-0,31%

2.400 2.400 2.400

ATHEX 2.200 2.200 2.200 776,28 ЕВРОПА ИНДЕКСИ

Главен индекс на Љубљанската берза

-5,11%

FTSE 100 5.890,15

-0,13% +0,37% SWISS

6.190,02

-0,16%

1.800 1.800 1.800

07/10 07/10 07/10 10/10 10/10 10/10 02/11 02/11 02/11 05/11 05/11 05/11 09/11 09/11 09/11 01/12 01/12 01/12

+10,41% -0,13%

DOW JONES Филип Морис 1.124,00 12.861,55

Заеднички индекс 30 големи американски компании котирани на Њујоршка берза

+0,50% S&P 500 +0,43% 1.351,61

NASDAQ 2.946,56

+2,05%

+1,98%

3.384,72

ЕВРОПА ИНДЕКСИ BSE 30

18.202,40 +9,08%

Индекс на компании котирани на примарен пазар на Токиска берза

FTSE 100 5.890,15

Индекс на 30 најголеми компании котирани на берзата во Бомбај

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

Извор: Блумберг

DAX 6.753,15

+13,22%

Термес група

+2,14%

+0,37%

Индекс на 30 најголеми герм. компании котирани на Франкфуртска берза ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

3.384,72 19.900,00

-0,16%

Индекс на 100 најголеми британски котирани на Лондонска берза

Енергопр.

-5,30%

34,35

104104 104 07/10 07/10 07/1010/10 10/10 10/1002/11 02/11 02/1105/11 05/11 05/1109/11 09/11 09/1101/12 01/12 01/12

ОМБ е составен од најликвидните обврзници котирани на Македонска берза

ФЈУЧЕРСИ НАФТА

ЛЕСНА СУРОВА 101.530$/барел

BRENT 118,620$/барел

355,00

+9,08% 5.890,15БЕРЗА -0,16% ЉУБЉАНСКА +11,80%

+0,37% -13,51%

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза Хелиос

390,00

SWISS Пивоварна 6.190,02 9.000,00

+11,43%

+0,43% -9,99%

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

раст нова цена АЗИЈА ИНДЕКСИ +2,78% 2.724,00

TOPIX

СРЕБРО 33,690$/унца

БАКАР 8.415,50

ПРИРОДЕН ГАС 2,506/ММБТу

ЗА ЗАТОПЛ. 320

МЕТАЛИ

+1,04% +0,20% -0,1%

НИКЕЛ

20.337,50

АЛУМИНИУМ 2.216,75

ЧЕЛИК 500.00$/унца

-1,03% +1,06%

-0,01% +0,05% /

+2,30%

BSE 30

ПЧЕНКА 632,250$/бушел

ПЧЕНИЦА 640,500$/бушел

КАФЕ 203.400 $/бушел

СУРОВИНИ

+0,04% +0,23% -1,33%

КАКАО

2312.000$/бушел

ШЕЌЕР 27,25

СОЈА 1269.500$/бушел

+1,85% +3,45% +0,55%

Податоците за фјучерсите на нафта, метали и суровини се земаат од веб страната на американската финансиска агеција Блумберг ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Македонијатурист HANG SENG Фершпед NIKKEI 225 +2,34% 41.960,00 9.260,34 21.365,20 Макстил Индекс +1,72% 118,00 на најголемите јапонски компании Индекс на најголеми компании котирани на берзата Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании одТокиска берза Комерцијална +1,44% во 2.998,00 котирани банка на Хонг Конг швајцарскиот пазар на капитал Топлификација +1,14% 2.266,00

+0,43%

1735.600$/унца

+0,78% +1,08%

+7,18%

Индекс на 30 најголеми герм. компании Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Податоците за акции со најголема промена во регионот, се земаат од веб страниците на котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал Белградска, Загрепска и Љубљанска берза компании

15.02.2012

SWISS 6.190,02

108108 108

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил Ексцелса

Индустрогра. ЕВРОПА ИНДЕКСИ -12,31% -11,25% FTSE 100

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза Јутекс . DAX Истрабенз 6.753,15 1.600,00

+6,52% +0,50%

Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ берзата, без финансиски компании

482,00

65,00

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

112112 112

ЗЛАТО

0,08% +0,75% 65.526,30 ЗАГРЕБСКА БЕРЗА

1.749,00

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао 114,00 CAC 40 SENGПаоло, Бразил

NASDAQ Симпо 245,00 2.946,56

-9,28% BRAZIL BOVESPA

Агробанка

BRAZIL BOVESPA 0,08% +0,75% 65.526,30 АЗИЈА ИНДЕКСИ

Индекс на најголемите јапонски компании котирани на Токиска берза

TOPIX CAC 40 802,96

116116 116

Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

+2,30%

ATHEX 776,28

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

2.000 2.000 2.000 Главен индекс на Атинската берза

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

NIKKEI 225 HANG 9.260,34 ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ 21.365,20 ДЕН ДО 15Ч.

Главен индекс на Сараевската берза 27,25

1269.500$/бушел

големи американски Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ компании котирани на Њујоршка берзата, без финансиски компании Индекс на 30 најголеми герм. компании берза Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал Хот.Брела

Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

SASX 10 ШЕЌЕР 800,97

Главен индекс Загребската берза метали и суровини Главен индекс на Софиската берза на Податоците зана фјучерсите на нафта, се земаат од веб страната американската финансиска агеција Блумберг

Главен индекс на Љубљанската берза

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза

DAX12.861,55 Заеднички индекс 30 6.753,15

S&P 500 1.351,61

120120 120

-5,11%АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА

АМЕРИКА ИНДЕКСИ

DOW JONES

-0,31%

ПЧЕНИЦА

2312.000$/бушел

Главен индекс на Белградската берза 640,500$/бушел

+0,75% +1,62%

SOFIX BRAZIL BOVESPA 2.800 2.800 2.800 65.526,30 310,18

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

SBITOP 566,89

632,250$/бушел

2.600 2.600 2.600 берза Главен индекс на Софиската берза Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао

+9,08%

CROBEX КАФЕ 1.729,99 203.400 $/бушел

-0,29% +0,23% SOFIX СОЈА -0,97% -1,33% 310,18

+1,85% +1,02% +3,45% +1,62% +0,55%

BELEX15 +0,50% +1,02% 539,79

SASX 10 800,97

+0,03%

124124 124

котирани на пазарот на јавно поседувани друштва

СУРОВИНИ КАКАО ИНДЕКСИ РЕГИОН +0,04%

ПЧЕНКА

Индекс на 100 светски компаниииндекс котирани на на NASDAQ берза Главен Сараевската берза

-0,97% 0,08%

Главен на Загребската Заеднички индексиндекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

CAC 40 3.384,72

20.337,50

Извор: Македонска Берза официјалниот пазар на Македонска берза

ИНДЕКСИ АМЕРИКА ИНДЕКСИРЕГИОН

SBITOP 566,89

НИКЕЛ 3.000 3.000 3.000

1735.600$/унца

Главен индекс на Атинската берза

Заеднички индексиндекс 30 големи Главен наамерикански Белградската компании котирани на Њујоршка берза

CROBEX S&P 500 1.729,99 1.351,61

ОМБ ОМБ ОМБ

0,00%

+1,04% 2.800 -0,01% 2.600 2.600 2.600 2.800 МАКЕДОНСКА БЕРЗА 2.800 АЛУМИНИУМ 2.400 2.400 2.400 2.600 2.600 СРЕБРО МБИ 10 +0,20%2.600 +0,05% 2.200 2.200 2.200 2.400 2.400 2.400 +1,03% 2.028,95 +1,62% 2.000 2.000 2.000 2.200 2.200 БАКАР ЧЕЛИК МБИД -0,1%2.200 / 0,00% 1.800 1.800 1.800 2.000 2.000 2.000 1.990,87 07/10 07/10 07/1010/10 10/10 10/1002/11 02/11 02/1105/11 05/11 05/1109/11 09/11 09/1101/12 01/12 01/12 07/10 07/10 07/1010/10 10/10 10/1002/11 02/11 02/1105/11 05/11 05/1109/11 09/11 09/1101/12 01/12 01/12 ОМБ -5,11% +0,03% МБИ 10 е составен од 10 најликвидни120,69 акции на компании котирани на МБИД е составен од 15 најликвидни акции на компании

+1,02%

Главен индекс на Софиската берза

SBITOP Извор: Македонска Берза 566,89

539,79 12.861,55

МБИД МБИД 3.200 3.200 3.200МБИД МЕТАЛИ

+1,03%

ЗЛАТО

2.800 2.800 2.800

Главен индекс на Сараевската берза

-0,97%

BELEX15 DOW JONES

потрошувачката на струја. Од ЕВН велат и дека не се надлежни да ги коригираат сметките за струја кај ставката улично осветлување поради исклучувањето на уличното осветлување. За тоа требало да одлучи Владата. Во понеделникот Владата формираше Комисија за електроенергетска кризна состојба, која нареди до крајот на месецот Македонија да го забрани извозот на струја.

АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

+2,14%

Филип Морис

1.124,00

+10,41%

Симпо

245,00

+6,52%


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

12 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Програмата work and travel не постои за да ви ја реши иднината

Work and Travel преобрати руски студент

Студентите имале непријатно искуство со сместувањето, со лекувањето, но и со дебел минус на кредитна картичка. Нивните проблеми најчесто се резултат на неинформираноста и на тоа што по истекувањето на договорот за работа остануваат во САД на диво

Н

ајинтересна приказна која ќе ви ја кажат Американците за програмата Work and Travel USA е дека таа е „одговорна“ за распаѓањето на СССР. Имено, еден од главните мозоци кој стоел зад целата идеја на внатрешни промени во Советскиот

Дејан Азески

П

равната и здравствената заштита се најголемиот проблем со којшто се соочуваат македонските студенти што одат на работа во САД. Околу 2.000 студенти годишно од Македонија работат во САД преку програмата Work and Travel. Иако нивниот број е стандардно голем, дел од нив се жалат на одредени проблеми, кои најчесто се резултат на неинформираноста и на тоа што по истекувањето на договорот за работа остануваат во САД на диво. Студентите со коишто разговаравме имале непријатно искуство со сместувањето, со лекувањето, но и со дебел минус на кредитна картичка. Од македонските агенции кои посредуваат при испраќањето студенти во

има основна за жалба, ги пренасочуваме кон соодветната институција“, вели таа. Програмата Work and Travel започна во 1967 година. Во неа се вклучени 60 т.н. компанииспонзори, кои ја преземаат целата организација за промоција на САД, интервјуирање на студентите, барање работодавец и за престојот на студентите во Америка, а се одговорни и за заштита на нивните права. Локалните агенции, кои ги има над десет во Македонија, велат дека се само посредници. Студентите потпишуваат повеќе договори, од кои три се главни - со локалната агенција, со фирмата „спонзор“ од САД и со директниот работодавец. Од скопската агенција Коузон велат дека ни законски, ни физички не можат да помогнат, но кога има поплаки, се трудат да извршат притисок врз нивните партнери од САД или врз „спонзорите“ за да го исполнат нивниот

САД велат дека тоа не е нивна одговорност. Александар Манојловски, генерален директор на агенцијата ЗИП Травел, потпирајќи се на утврдените правила од Стејт департментот, кој ја финансира програмата, вели дека одговорноста на агенцијата кон студентот завршува со издавањето на авионскиот билет за САД. „Иако законски не сме обврзани, подготвени сме да им помогнеме на нашите клиенти во рамките на нашите можности“, вели тој. Претседателкатата на Организацијата на потрошувачите на Македонија, Марија Лончар Велкова, вели дека досега имале неколку интервенции. „Студентите треба да дојдат кај нас со комплетната документација и откако ќе се утврди дали к

о

м

е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с

Сојуз е поранешен руски студент кој поминал низ оваа програма. Американците се особено горди на овој факт, бидеќи успеале да преобратат еден врвен руски млад интелектуалец за кога ќе се врати во својата земја да ги наметне промените.

дел од договорот. Зоран Кочовски, генерален директор на Коузон, смета дека финансискиот ефект од програмата е пренагласен. „Сите студенти очекуваат да заработат три пати повеќе од тоа што го вложиле. Неспорно е дека секој учесник во програмата најмалку ќе го врати инвестираното, ќе помине неколку месеци во САД и ќе може да прошета и да направи добар шопинг. Но, програмата, според главниот атрибут, е културна размена и треба да се сфати како таква“, вели тој. Според утврдените правила на Стејт департментот, степенот на здравствено осигурување е прецизно пропишан. Пакетот покрива посложени зафати до 50.000 долари. Но, студентите тврдат дека во зависност од државата и од клиниката, може да бидете различно третирани, па заклучуваат дека јавното здравство во САД е полошо отколку во Македонија.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

Грчкиот престој во еврозоната е при крај?! Трпението на европските лидери со грчките проблеми е при крај. Министрите за финансии од еврозоната ја одложија финансиската помош за Грција, па земјата може слободно да банкротира Васе Целеска celeska@kapital.com.mk

Н

а Грција & истекува времето за престој во еврозоната. Атина с$ повеќе се приближува кон сценариото од кое најмногу стравува банкрот на државата. Земјата наскоро треба да врати 14,5 милијарди евра, а несигурноста на плановите за штедење ги тера европските лидери да размислуваат дека најдобро за земјата е да ја напушти еврозоната. Повеќе од сигурно е дека трпението на европските лидери е при крај, па министрите за финансии од еврозоната го одложија итниот состанок вчера, по кој Грција требаше да добие 130 милијарди евра за да не банкротира. Иако грчкиот Парламент ги прифати новите мерки за штедење и Атина беше во пламен од жестоките протести на незадоволните граѓани, меѓународните кредитори телефонски на Атина & ги разјаснија „отворените ставки“ од планот за штедење. Сувопарниот сметководствен израз „отворена ставка“ во суштина значи дека финансиските експерти од „тројката“

На што треба да крати Грција?

З

а да добие 130 милијарди евра помош од меѓународните кредитори Грција треба да ги намали буџетските трошоци за повеќе од 2,5 милијарди евра.

1,076 милијарди евра намалување на трошоци во фармацевтскиот сектор;

300 милиони евра намалување на воениот буџет; 270 милиони евра намалување на редовните владини расходи и на буџетот за избори;

190 милиони евра намалување на субвенциите за жителите на оддалечените области;

400 милиони евра буџетско намалување за јавните инвестиции;

300 милиони евра намалување на буџетските субвенции за пензиските фондови.

БАЛКАН 13 (Европската унија (ЕУ), Европската централна банка (ЕЦБ) и Меѓународниот монетарен фонд (ММФ)) не сметаат дека драконскиот пакет мерки за штедење ќе биде доволен за да & се овозможи на Грција нов пакет финансиска помош. И покрај плановите за намалување на пензиите, отпуштање на државните службеници, намалување на платите и социјалните давачки, очиглено е дека на Грција не & „излегува математиката“, па недостасуваат 325 милиони евра до износот кој треба да го заштеди, а тоа беше причина што европските лидери го одложија спасот на земјата. „Грција не е одлучна во спроведувањето на мерките за штедење“, изјави претседателот на Еврогрупата, Жан-Клод Јункер. Тој нагласи дека Атина с$ уште треба да поработи на мерките за штедење и дека без нив нема да ја добие потребната помош. „С$ уште ги немам добиено потребните политички уверувања од лидерите на грчките коалициски партии за спроведување на оваа програма“, истакна Јункер. Холандскиот министер за финансии, Јан Кес де Јагер, претходно изјави дека шансите Еврогрупата да даде конечно одобрување за спас на Грција „се многу мали“, па затоа земјата ќе мора да чека до редовниот состанок на министрите за финансии во понеделник. Вчера грчкиот кабинет до доцна дискутираше како да се заштедат дополнителните 325 милиони евра од буџетот за годинава,

14ti MART SPECIJALEN PRILOG

TRANSPORT I LOGISTIKA  OBNOVUVAWE NA VOZNIOT PARK VO TRANSPORTNIOT BIZNIS - POTREBNI LI SE SUBVENCII OD VLADATA ZA NABAVKA NA VOZILA SO VISOKO TEHNOL[KI STANDARDI KAKO [TO TOA GO NAPRAVIJA NEKOI ZEMJI OD REGIONOT?  NA KOI DESTINACII VOZAT DOMA[NITE TRANSPORTERI?  POSREDNICITE VO TRANSPORTNIOT BIZNIS- NOVA ZAKANA ZA NELOJALNA KONKURENCIJA.  SE PRILAGODIJA LI KOMPANIITE NA NOVIOT TREND [TO DOA\A PONUDA NA INTEGRIRANI TRANSPORTNO-LOGISTI^KI USLUGI? ZA OVIE I ZA DRUGI TEMI ^ITAJTE VO SPECIJALNIOT PRILOG TRANSPORT I LOGISTIKA KOJ KE IZLEZE NA 14 MART 2012 VO NEDELNIKOT KAPITAL. ZA SITE INFORMACII I PRA[AWA OKOLU OGLASUVAWETO OBRATETE SE DO MARKETING SEKTOROT NA E-MAIL: prilozi@kapital.com.mk; TEL: 02 3298 110LICE ZA KONTAKT: JASMINA SAVOVSKA TRO[ANOVSKI KAPITAL MEDIA GROUP DOO; P-FAH 503 1000 SKOPJE TEL. 02 3298 110; FAKS. 02 3298 111

од кој претходно веќе беа скратени околу 3,3 милијарди. Но, експертите предупредуваат дека земјата полека, но сигурно тоне во бездна. Брутодомашниот производ (БДП) веќе падна за 16%, а новите мерки за штедење само ќе го зголемат падот. Премиерот Лукас Пападимос соопшти дека без мерките за штедење земјата ќе се соочи со катастрофа, но катастрофата и така е на повидок.


КАПИТАЛ ЧЕТВРТОК 16.02.2012

WWW.KAPITAL.MK

14 СВЕТ

Кипар е новиот Катар?! Во Средоземното Море, на брегот на Кипар, откриено е богато наоѓалиште на природен гас. На овој остров моментално се слави поради неочекуваното богатство, но токму тој гас може да го отежне обединувањето на Кипар и да ги наруши односите со соседите Васе Целеска

В

celeska@kapital.com.mk

о таканаречениот Блок 12, концесиското подрачје недалеку од јужниот брег на Кипар и речиси на половина пат до брегот на Израел, американскиот концерн Нобл откри големо наоѓалиште на природен гас. Според првичните проценки, станува збор за најмалку 200 милијарди метри кубни гас, па затоа кипарскиот архиепископ по добрата вест истакна дека тоа е „Божји поклон“. Овој медитерански остров, кој е погоден од европската должничка криза, досега кога стануваше збор за индустрија можеше да се пофали само со земјоделство и проходи од туризам. Кипар преку ноќ стана сериозен економски партнер, па затоа многу од аналитичарите сметаат дека овој остров ќе биде „Катар на Медитеранот“. Кипарскиот министер за енергетика, Праксула Антониаду, пак, објави дека нејзината земја сега има гас за следните 210 години. Но, набрзо ова природно богатство се претвори во сериозен политички проблем, кој ги закомплицира односите на Никозија и Турција, земјата која с$ уште го држи под окупација североисточниот дел од овој остров. Анкара не сака корист од

пронајдениот гас да има само владата на единствената призната држава на островот, а уште поголем проблем претставува тоа што Никозија е спремна да го експлоатира овој гас со помош на Израел, во време кога односите меѓу Турција и Израел се критични. Кипар е поделен остров, па се чини дека ова природно богатство уште повеќе ќе ги разгори страстите меѓу двете страни. Оваа недела за првпат во историјата, израелскиот премиер, Бенјамин Нетанјаху, стигнува во официјална посета на Кипар. Израел, исто така и сам пронајде природен гас во близина на блокот 12, каде што се наоѓа кипарскиот гас, па размислува својот гас да го доставува до Кипар и оттаму да го извезува во течен облик. Оваа опција е посигурна и поисплатлива отколку да го спроведе до сопственото тло и оттаму да го извезува кон Европа. За возврат, Израел има решение за не така малиот проблем кој го има Кипар, бидејќи оваа медитеранска земја практично нема сопствено воено воздухопловство со кое може да го чува своето ново природно богатство. Затоа уште во декември минатата година, кипарскиот министер за одбрана, Демитрис Елиадес,

и неговиот израелски колега, Ехуд Барак, склучија договор за воена соработка, кој, меѓудругото, им дозволува на израелските воени авиони да го користат кипарскиот воздушен простор. Сево ова предизвикува гнев кон соседот на Кипар, Турција, која во последно време и така нема добри односи со Израел.

Вжештени односите со Турција

Овој спор веќе ги надмина рамките на дипломатски ноти и преписки, па премина на остри зборови. Турција во име на нејзиниот дел од Кипар, на кој има воспоставено држава која единствено самата ја признава, во најбрзо време планира да ја испрати својата државна компанија за експлоатација на нафта и гас ТПАО, па и таа пред јужниот брег на Кипар да бара природен гас. Со тоа Анкара практично ги игнорира одредените квадранти за концесија, кој ги објави меѓународно признатиот дел од островот. Според последново, се укажува на тоа дека овој дел од Средоземјето навлегува во многу сериозна криза. Геолошките експерти сметаат дека на дното од морето на источниот дел од Медитеранот навистина постојат огромни количини природен гас. Некои проценки велат дека во овој предел има 3.500 милијарди метри кубни природен гас. Само овие две засега откриени

Kapital Akademija...

ПРАКСУЛА АНТОНИАДУ

министер за енергетика на Кипар

Кипар има резерви на природен гас за следните 210 години.

наоѓалишта, кипарското и израелското, заедно имаат најмалку 900 милијарди метри кубни гас. „Тоа е прилично многу за почеток“, констатира Гери Лејкс, аналитичар во институтот Мидл Ист Економик од Никозија. Тој додава дека новооткриеното природно богатство на целиот регион му дава нова економска и политичка димензија.

member of KAPITAL MEDIA GROUP m

објавува

АКАДЕМИЈА ЗА ПРОДАЖБА Март - Јуни 2012

Клучен резултат на секоја деловна компанија е обемот на продажбата. Сите компаниски функции на овој или оној начин мораат да ја поддржат оваа витална функција или компанијата може да ја загуби својата позиција на пазарот. Со цел да создадеме основа за долгорочно унапредување на деловните резултати, креиравме програма на обуки кои покриваат повеќе важни аспекти на продажбата.

Академијата за продажба ги опфаќа следните теми: 14 0 16 МАРТ

Подготовка на продажна стратегија и план на продажбата Продажна презентација

4 0 6 АПРИЛ

Организација на продажбата и продажен менаџмент Успешен продажен разговор

24 0 27 АПРИЛ

Финансии во продажбата и управување со клучните клиенти Преговарање и развој на долгорочни односи со клиентите

9 0 11 MAJ

Customer RelaJonship и Customer Experience менаџмент Известување и следење на продажбата

ПРЕДАВАЧ ДАНИЕЛ ТЕВЧИОСКИ е

sovetnik i predava~ so pove}e od 10 godini prakti~no iskustvo vo Republika Srbija i Balkanot, specijaliziran za temi povrzani so marketing i proda`na strategija, upravuvawe so proda`bata i uslugata, unapreduvawe na odnosite so klientite. Del od referentnite kompanii koi gi koristat negovite uslugi se: Tarket, Mercedes, Koka Kola, Soni, Simens, Rajfajzen banka, Sosiete @eneral, Galenika, ITM, Delta, Telekom Srbija.

ШТО ЌЕ ДОБИЕТЕ?

Сите учесници на Академијата за продажба ќе добијат низа менаџерски алатки за управување со продажбата и за унапредување на вештините на продажните тимови. Работните материјали опфаќаат: краток пресек на теоретската основа, студии на успешни случаи од праксата на компании од светот и од регионот, низа препорачани обрасци за изработка на сопствена документација за управување со продажбата, поширок список на препорачана литература за унапредување на стекнатите знаења.

ЗА КОГО Е НАМЕНЕТА ПРОГРАМАТА:

 Менаџери за продажба  Комерцијалисти  Account менаџери  Сопственици на мали и средни бизниси  Сите останати кои учествуваат во процесот на продажба на производи и услуги Програмата е креирана како основа за развој на сопствена продажна сила на секоја компанија. Пристапот е прилагоден на праксата на компаниите кои работат на околните пазари и ги зема во предвид специфичностите на работата во регионот.

Проектот Kapital Akademija... е формиран на 25.09.2011 лица за контакт: Гордана Михајловска  mihajlovska@kapital.com.mk, Дијана Гулакова  akademija@kapital.com.mk  02 3298 110


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ СРЕДА 15.02.2012

15

ФЕЉТОН ЛОНДОНГРАД  ОД РУСИЈА СО КЕШ: инсајдерска приказна за олигарсите Почитувани читатели, “Капитал“ во соработка со издавачите АЕА, ви го претставува возбудливиот бестселер на Марк Холингсворт и Стјуарт Ленсли, "Лондонград - од Русија со кеш". Не пропуштајте ја неверојатната приказна за тоа како Лондон стана дом на руските супербогаташи, раскажана за прв пат и базирана врз вистински ликови и настани. Ултравозбудливо четиво за животот проткаен со невиден луксуз, убави жени, приватни авиони, мегајахти, најдобрите светски фудбалери и телохранители во црни ренџ-ровери со непробојни стакла.

“ ГЛАВА 10: КОРПОРАЦИЈА „УБИСТВО

Кога мафијата разгорува Студена војна

Експлоатацијата ксплоатацијата ц ј на сторијата р ј за Литвиненко продолжи родолжи и по неговата смрт. Овојпат Кремљ се обидуваше да ја сврти ситуацијата во своја корист, тврдејќи дека самиот Березовски стои зад убиството, а развојот на настаните резултираше и со дипломатски несакани последици

Е

ксплоатацијата на сторијата за Литвиненко продолжи и по неговата смрт. На 7 декември 2006 година, беше погребан на гробиштата во Хајгејт, во специјално запечатен ковчег обезбеден од агенцијата за заштита на здравјето. Неколку дена подоцна, Березoвски, со лорд Бел покрај него, одржа конференција за печат, директно предизвикувајќи го Луговој да се соочи со судење за убиство на Литвиненко. За само некоку дена, друга сторија беше пуштена во печатот: лично Березовски веќе бил цел на потенцијален заговор за убиство од Кремљ, само неколку недели пред тоа. Тогаш, како што Кремљ се обидуваше да ја сврти ситуацијата во своја корист, тврдејќи дека самиот Березовски стои зад убиството на Литвиненко за да се диксредитира Путин, така бегалецот го повторуваше своето тврдење дадено во емисијата на Би-би-си, „Њуснајт“, дека претседателот стоеше зад убиството, додека Луговој беше само истурениот човек што ги извршувал наредбите. Березовски дури понуди самиот да се соочи со судење, не во Русија, туку во независна земја, како Германија или Холандија, доколку и Луговој го стори истото. Како поранешен владин службеник за информации, Мартин Сиксмит беше сведок на пристрасно презентирање на случајот од прва рака. Во својата истрага

М

арк Холингсворт е истражувачки новинар и автор на повеќе книги, вклучително и студијата за МИ5, британската Служба за безбедност. Неговите новинарски текстови се објавуваат во Сандеј Тајмс, Гардијан и Фајненшел Тајмс. Од малиот број интервјуа направени со него, се знае дека тој не сака многу да зборува јавно, нити пак е љубител на шопинг. ругиот автор, Стјуарт Ленсли е новинар и економски консултант кој живее јужен Лондон. Меѓудругото тој е добитник на неколку награди како телевизиски и радио продуцент, меѓу кои е и наградата на Њујоршкиот телевизиски и филмски фестивал. Во неговата книга од 1985 година, Poor Britain, тој ја дефинираше моќта употребувајќи методологија која подоцна почнаа да ја применуваат истражувачите и владите на Велика Британија, Европската унија и голем број земји, од Јапонија до Јужна Африка.

Д

за убиството, Досието за Литвиненко, заклучува: „Секој што обрнува внимание може да види дека постоеше некакво цинично менаџирање на вестите за сторијата постојано да биде пред очите на јавноста. Професионалците на Березовски за односи со јавноста ја претворија мачната смрт на Саша Литвиненко во нешто повеќе од само човечка трагедија. Сега, таа е оружје, парче муниција кое може да биде повторно и повторно експлоатирано во пропагандната војна против Кремљ“.

Што го уби Литвиненко?

последици. Тоа беше прв познат инцидент на труење со радијација во светот и ги алармираше британската влада и нејзините разузнавачки агенции, како и оние на нејзините сојузници. Користејќи најдобри воени бројачи за детектирање радијација, специјално обучените сили од полицијата и од агенцијата за заштита на здравјето се впуштија во френетична потрага низ целиот Лондон. Тоа беше потрага по изворот на контаминацијата, прво на ниво на нација, а подоцна и на меѓународно ниво. До божиќните празници во 2008 година, траги од полониум беа најдени на триесетина места во Велика Британија и во Европа, додека за најмалку 140 британски жители, почнувајќи од хотелски и ресторантски персонал, до авионски екипажи, беше известено од владини здравствени советници дека имаат ниско ниво на контаминација. Оние со највисоко ниво беа предупредени дека се соочуваат со висок ризик од развој на рак во иднина поради радијацијата. Безбедносните служби насекаде во светот зачудено се прашуваа дали еден ваков напад би можел да се повтори. До овој момент, занемарената страна на Лондонград, комерцијалните одмазди, активности на разузнавачките агенти, шверцот со луѓе, во најголем дел беа скриени од очите на јавноста. Полицијата и разузнавачките агенции ги следеа и вршеа истраги за олигарсите и за рускиот организиран криминал, но ретко преземаа нешто повеќе од тоа. Смртта на Литвиненко го турна овој мрачен свет во центарот на вниманието, а агенциите за спроведување на законот сега беа под притисок да бидат видени дека нешто работат. Веднаш по убиството, имаше неколку дипломатски и политички реперкусии. Кога веста за труењето на поранешниот службеник на ФСБ беше објавена, Кремљ побрза да негира дека руската држава е инволвирана. „Господинот Литвиненко не е човек за кого би имало смисла да се валкаат билатералните односи“, изјави еден портпарол. Медиумите брзо се фокусираа на обвинувањата на Литвиненко, чија изјава дадена на смртната постела силно ја фрли вината за неговото убиство пред вратата на Путин. За да возврати на ова, заменик-претседателот на главниот секретар за печат, Дмитриј Песков, беше испратен во Британија да ги задуши шпекулациите во печатот кои стануваа с$ поостри. „Тоа е мислење како од времето на Студената војна“, изјави. Во меѓувреме, Кремљ ја намали важноста на Литвиненко. Тие негираа дека кога било тој бил шпион и, наместо тоа, го портретираа како оперативец од низок профил кој најголемиот дел од својата кариера го поминал како граничар и з атвор ски службеник. Тврдеа дека тој имал дискутабилен карактер и немал пристап до никакви државни тајни вредни да бидат предадени. В о д е кем в р и 20 0 6 го д и н а, британските детективи отпатуваа во Русија да го интервјуираат Андреј Луговој и Дмитри Ковтун. За возврат, руската власт побара право на реципрочна посета.

Н а п о ч е т о ко т, з а д о к т о р и те и з а консултантите што го лечеа Литвиненко причината за болеста беше непозната. Извесно време експертите ја припишуваа болеста на труење со та лиум, кој дејствува со бавно уништување на нервните клетки. Тоа беше само во завршните денови кога беше потврдено дека бил отруен со смртоносна доза полониум-210, застрашувачки, смртоносен и високорадиоактивен хемиски елемент. Полониумот е изотоп кој малку се користи, само ретко за свеќички, активатори на нуклеарни боеви глави и за ракетни мотори. Само една нуклеарна лабораторија во Русија произведуваше полониум. Ова беше откриено само поради тоа што Универзитетскиот колеџ Лондон имаше оддел за медицинска физика, со силна група за радиоактвина физика која беше во состојба да состави мрежа експерти за да ја реши мистеријата на неговата болест. Доколку Литвиненко починеше по брз о, како што К О М Е Р Ц И Ј А Л Е Н О Г Л А С неговиот убиец очекуваше, вистинската причина за АПЕЛ ЗА ПОМОШ! неговата смрт ќе останеше Од Фамилијата Накови од Валандово, кои засекогаш непозната, а убиството ќе се водеше само во неделата во Чикаго – САД ненадејно ја како многу сомнително. изгубија својата ќерка Ирена Накова на 21 Полониумот-210 беше опишан годишна возраст. Бидејќи се потребни многу од професорот Џон Хенри, средства за пренесување на посмртните токсиколог ангажиран од останки од Чикаго до нејзиното родно место семејството на Литвиненко, веруваме и се надеваме дека ќе ја покажете како „совршено орудие за вашата солидарност. убиство“.

Дипломатски последици

Убиството на Литвинен-ко не беше само дрско злосторство со трагични последици. Тоа имаше многу подлабоки и континуирани политички и дипломатски несакани

Вашата финансиска солидарност можете да ја уплатите на сметка: НАЗИВ: АЛЕКСАНДАР НАКОВ ВАЛАНДОВО – хуманитарна помош СМЕТКА: 210700000598529 ДЕПОНЕНТ: НЛБ Тутунска Банка Однапред ви благодариме!

82

ЛИТЕРАТУРА ЗА РАЗЛИЧНИ ВКУСОВИ Од 2000 година наваму АЕА издавачи објавува книги од ра зни облас ти: проз а, по езија, литература за млади, публицистика, популарна психологија, езотерија... Продажниот салон Египетска сонувалка во центарот на Скопје изобилува со богата литература – од современите македонски писатели, преку англиските класици, с$ до детската литература, сето тоа по достапни цени. • Од дом ашните авто р и А Е А из д ав ачи ги објавила Божин Павловски, Матеја Матевски, Митко Маџунков, Ефтим Клетников, Радован Павловски, Томе Арсовски... • Од странските Џ.Р.Р. Толкин, К.С. Луис, Малколм Гладвел, Калед Хосеини, Јасмина Кадра, Кормак Меккарти, Џеред Дајмонд, Карла дел Понте... Преводот на трилогијата “Господарот на прстените” од Толкин беше вистински хит пред неколку години и е проект каков што ретко бележат издавачите во земјава. • Пред две години во Скопје го пречека и добитникот на Букеровата награда, Томас Кенили, авторот на “Шиндлеровата арка (листа)”, издание исто така на АЕА.

Бараа на руската полиција да & биде дозволено да оди во Велика Британија за да изврши увид на местата и да интервјуира одредени лица, сведоци и осомничени во случајот на Литвиненко и прогонетите противници на Путин кои Москва долго се обидуваше да & бидат екстрадирани. Тоа се случи во март 2007 година, кога руските обвинители одлетаа за Лондон да ги интервјуираат Березовски и Закаев. Путин виде можност за старомодни размени од времето на Студената војна: Луговој и Ковтун ќе бидат екстрадирани само ако Велика Британија ги предаде Березовски и извршните директори на Јукос, кои Русија ги бараше. Березовски одговори со тоа што ја обвини Русија дека го уценува Скотланд јард.

(Продолжува) Во утрешниот број: Политичката истрага за убиството го стесни својот фокус и за главен осомничен беше прогласен Луговој. До каде продре истрагата на Скотланд јард? К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


КАПИТАЛ АКАДЕМИЈА ОБЈАВУВА ПРВА РАБОТНА КОНФЕРЕНЦИЈА ЗА ИЗВОЗ ЗА 2012

КАКО И КАДЕ ПОВЕЌЕ И ПОДОБРО ДА ИЗВЕЗУВАМЕ! ПЕРСПЕКТИВИ ЗА 2012 ГОДИНА! 29 февруари 2012 / хотел ALEKSANDAR PALACE Скопје

Конференцијата ќе ја отвори

г-дин ВАЉОН САРАЌИНИ

министер за економија на Р.Македонија

КЛУЧНИ ТЕМИ НА РАБОТНАТА КОНФЕРЕНЦИЈА ПРВ ПАНЕЛ

ВТОР ПАНЕЛ

ТРЕТ ПАНЕЛ

 Итни мерки и субвенции со кои може да се поддржи извозот на македонските компании!  Како да се ублажат последиците за компаниите од намалените нарачки од странство?  Што компаниите може да очекуваат од новата СТРАТЕГИЈА ЗА ПРОМОЦИЈА НА ИЗВОЗОТ?  Како извозните промотори да се стават во функција на поголем извоз?  Како да си ги олесните царинските постапки и процедури?  Кои други мерки се потребни на македонските извозни компании?  Како да ја зголемите конкуретноста на странските пазари?  Како да се освојат БАЛКАНСКИТЕ ПАЗАРИ (искуства)!

 Осигурување на извозот (како се осигурува извозот, кој осигурува, зошто е потребно осигурувањето – искуства и придобивки)  Факторинг и откуп на побарувањата! ШТО Е ТОА?  Извозни програми и кредити кои ги нуди МБПР (Македонската банка за поддршка на развојот)! Детална анализа на понудата на оваа државна банка!  Како средствата од ИПАРД (Програма на Европската Унија) да се стават во функција на зголемување на извозот?  Какви кредити и услови нудат македонските комерцијални банки за извозните компании? Има ли Проектно финансирање од страна на банките за добри извозни проекти!

ГОВОРНИЦИ НА ПРВИОТ ПАНЕЛ: ВАНЧО КАРГОВ

ГОВОРНИЦИ НА ВТОРИОТ ПАНЕЛ: МАРГАРИТА ДЕЛЕВА

Директор на Царинска Управа на Р.Македонија

БИЉАНА Д.СТОЈАНОВСКА

Државен советник за евроинтеграции и меѓународна соработка во Министерство за економија

КРУМ ЕФРЕМОВ

Државен советник во Министерство за надворешни работи и Директор на Директоратот за економска дипломатија

Државен советник во Министерството за земјоделие и Раководител на телото за управување со ИПАРД

АЛЕКСАНДАР СТАНОЈКОВСКИ

Директор на сектор за кредитирање и гаранции во Македонска банка за поддршка на развојот

РИСТО ХАЏИМИШЕВ

Главен економист во Стопанска банка АД Скопје

РУСИЈА И АРАПСКИТЕ ПАЗАРИ – НОВИ МОЖНОСТИ!  Што се менува со влезот на Русија во СТО за македонските извозни компании и производи?  Како да поставите успешна стратегија за извоз во Русија и поранешните руски републики?  Како да најдете локален партнер и да се претставите во Русија?  Потенцијали и можности за трговија со Украина  Како да се искористат поволностите од бесцаринските договори со ЦЕФТА и да се зголеми извозот во регионот?  Арапските земји–новите пазари кои ги отвори арапската пролет

ГОВОРНИЦИ НА ТРЕТИОТ ПАНЕЛ: БИЉАНА Д. СТОЈАНОВСКА

Државен советник за евроинтеграции и меѓународна соработка во Министерство за економија

КРУМ ЕФРЕМОВ

Државен советник во Министерство за надворешни работи и Директор на Директоратот за економска дипломатија

ВАЛЕРИЈ КОКОТ

Раководител на одделение за економски прашања на Амбасадата на Украина во Македонија, прв секретар

ВИСАР ФИДА

АЛЕКСАНДАР ШАПКАРOВ

МИНЧО ЈОРДАНОВ

Повисок самостоен референт, Дирекција за девизни кредити во Комерцијална банка АД Скопје

Директор на Македонско-руска стопанска комора

ЈАНКО ЛОСЕВ

БЛАГОЈ ДОНЧЕВ

Директор на Агенција за странски инвестиции и промоција на извозот Претседател на Бордот на директори на Макстил АД Скопје

Директор на деловен центар за правни лица во Шпаркасе Банка АД Скопје

СВЕТОЗАР ЈАНЕВСКИ

Претседател на Управниот одбор на ВВ Тиквеш

ШЕФКИ ИДРИЗИ

Директор на Ренова, Тетово ПРЕТСТАВНИЦИ ОД ИЗВОЗНИ КОМПАНИИ

ДЕЈАН БЕШЛИЕВ

Генерален директор на Адинг АД Скопје

ГЛИГОР ЦВЕТАНОВ

Директор на Макпрогрес Виница

За повеќе информации обратете се на тел. 02 3298 110

генерални покровители:

принт партнер:

ЕМИЛ МИЦАЈКОВ

регионален директор на Алкалоид АД за Европска Унија, Русија и ЦИС

медиумски партнери:

организатор: KAPITAL MEDIA GROUP

Kapital Akademija...

www.kapital.mk

лица за контакт: Гордана Михајловска  mihajlovska@kapital.com.mk, Дијана Гулакова  akademija@kapital.com.mk  02 3298 110

467-16.02.2012  

467-16.02.2012

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you