Page 1

вторник. 27 декември. 2011 вто. max. 20 C min. -70 C

сре. max. 30 C min. -70 C

чет. max. -10 C min. -70 C

МБИ 10

1.945,59

+0,31%

Извор: Македонска Берза

МБИД 2.085,50

-0,01%

КАДЕ СЕ 8,7 МИЛИОНИ ЕВРА КОИ СЕ УКРАДЕНИ СО “КАЛДРМА“ И “ЗМИСКО ОКО 1 И 2“?  7 МАКЕДОНЦИТЕ ЌЕ СЕ СПАСАТ ОД ЛИЧЕН БАНКРОТ, ЗАСЕГА!  8

Струен удар од 6,95% од јануари! Компаниите најавуваат поскапување 9

МРТ БАРА 3,6 МИЛИОНИ ЕВРА ЗА 2012!  6

ОМБ

120,73

-0,04%

ЕМУ

61,50

САД

$

47,10

Курсна листа на Народна банка на Македонија

8,5 МИЛИОНИ ЕВРА ПОВЕЌЕ ПРИХОДИ ВО БУЏЕТОТ ОД КАЗНИ ЗА ФИРМИТЕ!  4-5 Поглед на денот со Љупчо Зиков...

МИТ42: НИСКА ИНФЛАЦИЈА И СТАБИЛЕН КУРС НА ДЕНАРОТ ВО УСЛОВИ КОГА СЕ Е „УМРЕНО“!  5

www.kapital.mk

...само идејата е капитал, с$ друго е пари...

број 436 | година 2 | цена 20 ден. | тел. 3 298 110 | факс. 3 298 111

Л А Д СКАН

член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP

ЗОРАН ДАНЕВСКИ ДОБИЛ 1,3 МИЛИОНИ ЕВРА СУБВЕНЦИИ, А ДРЖАВНОТО ЗЕМЈОДЕЛСКО ЗЕМЈИШТЕ ГО РЕИЗДАВАЛ НА ГРЦИ? 2-3 СТР.


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

2 НАВИГАТОР ИЗЈАВА НА ДЕНОТ

> коментар > анализа > победник и губитник > бројка > лидери > не им беше денот

“ претседател на Регулаторна комисија за енергетика

вторник 27/12/2011

КОМЕНТАР

10,56%

Д

ве нови индустриски зони ќе отвори општина Велес до селото Караслари и во близина на местото каде што реката Бабуна се влива во Вардар. Општината ќе подготви терен поголем од 10 хектари на кој планира да привлече инвеститори. Она што ќе ги разликува овие две индустриски зони од веќе постоечките е големината на плацевите. Иако практиката говори дека помалите плацеви побрзо се продаваат, сепак од Општината се одлучиле за урбанизација на поголеми површини.

најверојатно ќе поскапи парното-греење на скопска Топлификација од 1 јануари. Сметките на топланата Скопје-север, пак, ќе се зголемат за 10,76%. Ова се предлог-одлуки на Регулаторната комисија за енергетика, кои ќе се официјализираат до крајот на неделата. Растот на цената на мазутот и гасот и откажувањето на корисниците од парното се причина за поскапување на топлинската енергија.

Зоран Даневски добил евра субвенции, а држ делско земјиште го ре

Марија Севриева sevrieva@kapital.com.mk

Слепото државно око

Од синдикатот на Џумајлија тврдат дека неколку години Грци сееле пченица, пченка и саделе раноградинарски производи на нивите на агрокомбинатот, но досега никој не дошол на терен за да провери.

foto: FILIP POPOVSKI

Д

ржавата го откри, но залудно кога „Змиско око“ не им ги отвори очите на институциите, неколку на број, за конечно решавање на системскиот проблем со наплатата на патарините. Не беа доволни стотината вработени од Македонија пат кои паднаа на „полапола“ кога за само четири години криминалот се повтори на исто место, од истите сторители (инкасанти), но овој пат на многу пософистициран начин. Додека Министерството за транспорт и врски калкулираше дали ќе ги даде на концесионер патиштата и наплатните станици, кога ќе воведе модерно електронско плаќање на патната такса, обликот во кој беше извршен криминалот во „Калдрма“ отиде понапред од идејата за модернизирање на системот за наплата. Факт е дека многумина се обиделе барем еднаш да го искористат системот „пола–пола“ во договор со инкасантот - ем возачот со повеќе пари, ем вработениот со неколку стотки плус в џеб - но никој не ни помислувал дека сметката која ја добивал при регуларното плаќање патарина е однапред испечатена од фискален апарат кој никаде не ја бележи добивката освен во пресметките на 92-члената група. 8,7 милиони евра се излеани од патарините или по груба пресметка, 190 инкасанти кои се обвинети или осомничени за криминал прибрале по 45 илјади евра. Преточено во изградба на патна инфраструктура, овие пари чинат 10 километри нов автопат. Колку за споредба, во изминатите пет години изграден е нов автопат во должина од само 7,5 километри. Згора на с$, државата ги „издржува“ и не може да се „ослободи“ од инкасантите с$ додека не биде донесена правосилна судска пресуда, што во наши услови е речиси еднакво на седумка на лото. Црвениот аларм беше вклучен одамна, трепкаше и пиштеше, но само тие што треба не го слушнаа. За да не ја користи креативноста на „кумот“ во МВР, кој може да биде во недоумица како да го крсти идното „Змиско око“ или „Калдрма“, државата треба уште утре да дејствува чекор понапред од криминалците.

ДИМИТАР ПЕТРОВ

www.kapital.mk

Пром гас мора да продожи да снабдува со гас. Не може тој што ќе добие лиценца за вршење јавна дејност да ја прекине испораката на енергенсот кога ќе посака. Кај нас на пазарот не се случи ништо посебно за потрошувачите да плаќаат дополнително за секој метар кубен гас.

Две нови индустриски зони во Велес

> БРОЈКА

Aгрокомбинатот Џумајлија субвенциите ги добил за растително и за сточарско производство на земјиштето добиено од државата. Но, Зоран Даневски земјата ја реиздавал на грчки државјани, кои саделе житни и градинарски култури Александра Спасевска spasevska@kapital.com.mk

В

купно 1,3 милиони евра субвенции му исплатила државата на Зоран Даневски, односно на агрокомбинатот Џумајлија во последните три години за растително и за сточарско производство на земјиштето добиено под закуп од државата, дознава „Капитал“. Но, вработени во комбинатот тврдат дека Зоран Даневски земјата ја реиздавал на грчки државјани, кои на нивите са деле ж итни и гра динарски култури, иако законски не смеел да го прави тоа. Криминалот со државното земјиште се случувал неколку години, но ниту една

надлежна институција не излегла на терен за да го види тоа. Според податоците од Агенцијата за финансиска поддршка во земјоделството и руралниот развој за 2008, 2009 и 2010 година, на агрокомбинатот Џумајлија му се исплатени 1,3 милиони евра по основ на субвенции. „За 2008 година за растително и за сточарско производство се исплатени вкупно 326.879 евра, во 2009 година 603.931 евра, а во 2010 година се исплатени 367.734 евра субвенции“, информираат од платежната агенција. Според податоците, за растително про-

4.976 164.000 12 хектари државно земјоделско земјиште користи агрокомбинатот Џумајлија

евра за закуп за користење на државното земјоделско земјиште должи Џумајлија за 2010 и за 2011 година

милиони евра е вкупниот долг на компанијата кон банките, вработените, државата и кон акционерите

Првиот број на дневниот весник Капитал се појави на 17 март 2010 телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 e-mail: kontakt@kapital.com.mk Издава: KAPITAL MEDIA GROUP доо Скопје, компанијата е формирана во 1999 година, кога е издаден првиот број на магазинот Капитал ул. Вељко Влаховиќ бр 11, (деловна зграда на Технометал Вардар АД, 2 кат) 1000 Скопје, п.фах: 503, Република Македонија

ИЗВРШЕН ДИРЕКТОР (МАРКЕТИНГ И ФИНАНСИИ) Гордана Михајловска

РЕКЛАМА Александра Стојменова: ++389 2 3298 110/ лок:103; marketing@kapital.com.mk; aleksandra@kapital.com.mk

ГРАФИЧКИ И ИТ ДИРЕКТОР Николај Томашевски

ОГЛАСИ: Дијана Гулакова: ++389 2 3298 110/ лок:105; gulakova@kapital.com.mk

OFFICE MANAGER И ФИНАНСИИ Александра Николова: ++389 2 3298 110/ лок:101 nikolova@kapital.com.mk

СПЕЦИЈАЛНИ ПРИЛОЗИ: Јасмина Савовска Трошановски ++389 2 3298 110/ лок:102; prilozi@kapital.com.mk

ДИРЕКТОР И ГЛАВЕН УРЕДНИК: Љупчо Зиков

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Вељко Влаховиќ бр 11, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.commk

ПРЕТПЛАТА НА ДНЕВНИОТ ВЕСНИК КАПИТАЛ И НА МАГАЗИНОТ КАПИТАЛ Сања Савовска: ++ 389 2 3298 110/ лок:104 pretplati@kapital.com.mk

ОДГОВОРЕН УРЕДНИК Спасијка Јованова ПОМОШНИЦИ НА ОДГОВОРНИОТ УРЕДНИК Катерина Синадиновска (политика) Катерина Попоска (економија) УРЕДНИЦИ Маја Бајалска, Александар Јанев, Александра Спасевска ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА СПЕЦИЈАЛНИ ДОДАТОЦИ Верица Јорданова ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА WWW.KAPITAL.MK Александар Јанчески

Печати: Графички Центар Скопје Според мислењето на Министерството за култура за дневниот весник “Капитал” се плаќа повластена даночна стапка. Текстовите и фотографиите не се враќаат. Сите објавени текстови, фотографии и друга графичка опрема се авторски заштитетни и можат да бидат преобјавени, или на друг начин користени само со дозвола на издавачот. Даночен број: МК 4030999366644; Жиро сметки: Еуростандард банка: 370011100019555


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

Само 252 милиони евра во капитални проекти досега

> БРОЈКА

З

а единаесет месеци Владата инвестираше 252 милиони евра во изградба на капитални објекти, покажуваат податоците за приходите и за расходите од Буџетот за 2011 година. Иако првично капиталните инвестиции беа проектирани на ниво од 380 милиони евра, со пренамената на буџетски пари во септември беа скратени околу 40 милиони, но и покрај тоа, најновите податоци не влеваат доверба дека сите планирани пари ќе се потрошат. Тоа значи дека капиталните инвестиции, кои беа главен адут на Владата во Буџетот за годинава, повторно потфрлуваат. За идната година се планирани 440 милиони евра за изградба на капитални објекти, но економистите оценуваат дека со првиот ребаланс токму таа ставка прва ќе се крати.

17

наслови од владиниот проект за превод на 1.000 стручни книги промовираше премиерот Никола Груевски. Малолетничка деликвенција, Меѓународно приватно право, Филозофија на право, Казнено право, Практика на односи со јавноста, Историја на политичките идеи се дел од новите книги. Досега се преведени и дистрибуирани вкупно 544 наслови од различни области.

3

МЕПСО ќе купува лимузини

Д

ржавната електропреносна компанија МЕПСО ќе набавува три лимузини, еден караван и две теренски возила. МЕПСО ги очекува понудите до крајот на јануари следната година, пишува во огласот објавен на Бирото за јавни набавки. Квалитетот на автомобилите ќе се оценува со 20 бодови, техничката поддршка со 25 бода, додека цената на возилата со 55 бода. Потребата за купување лимузини во време на економска криза од МЕПСО ја објаснуваат со застарениот возен парк. „Потребата за набавка на нови возила се наметна поради тоа што возниот парк на МЕПСО е со просечна старост поголема

л 1,3 милиони жавното земјоеиздавал на Грци

лидери

изводство во 2008 година на Џумајлија му се исплатени 272.394 евра, а за сточарско 54.485 евра. Во 2009 година за производство на житни култури комбинатот добил 558.664 евра, а за сточарско 49.266 евра. Во 2010 година Џумајлија добил субвенции од 366.429 евра за растително и 1.300 евра за сточарско производство. Но, според информациите од Лозово, посевите на комбинатот, за кои Даневски земал субвенции, во последните неколку години ги обработувале грчки државјани, со кои тој имал склучено договор. Поранешниот градоначалник од Лозово, Јордан Павлов, вели дека неколку години грчки државјани сееле пченица, пченка и саделе раноградинарски производи на нивите на агрокомбинатот, но досега никој не дошол на терен за да провери. „Земјиштето што го има земено под закуп од државата Даневски го издаваше на Грци. Беа тука две години, си донесоа своја механизација, го обработуваа земјиштето, садеа градинарски производи. Имаа во план да останат пет години. Но, пред неколку месеци си заминаа“, вели Павлов. Ова го потврдува и Кузман Маџов, претседател на синдикатот на Џумајлија. „Други дојдоа да ја обработуваат земјата. Некои Грци беа. Седеа две-три години, ама оваа година ги нема. Даневски и нив ги излажал“, вели Маџов.

Џумајлија ќе остане без државното земјиште?

Но, и покрај ваквите проневери, Министерството за земјоделство не го раскинало договорот со агрокомбинатот. Џумајлија дури сега ќе се соочи со одземање на државните парцели, откако пропаѓа компанијата поради милионските проневери на нејзиниот сопственик. Даневски веќе две години не плаќа закуп за земјиштето, а Министерството допрва планира да го раскине договорот. „Џумајлија нема платено закуп и на Министерството му должи 164.000 евра за 2010 и за 2011 година. Џумајлија од државата има закупено 4.976 хектари земјоделско земјиште на 30 години (до 2028 година), но закупот не е платен за 2010 година во износ од 82.158 евра и уште толку за 2011 година. Според законот, долгот треба да се плати до крајот на секоја година“, објаснуваат од Министерството.

Оттаму тврдат дека инспекциите биле на терен и согласно Законот за земјоделско земјиште, договорот за закуп ќе бил раскинат. Во меѓувреме, вработените на секој можен начин бараат спас за Џумајлија. Соочени со стравот дека ќе го изгубат земјиштето, кое е основниот ресурс со кој во моментов располага комбинатот, бараат Владата да интервенира. На средбата со вицепремиерот Владимир Пешевски побарале државата да не ја одземе концесијата на земјиштето, бидејќи тоа дефинитивно ќе значи крај за Џумајлија. „Го информиравме вицепремиерот дека имаме ветување од банката дека ќе се потруди да најде нов деловен партнер, да не ја одземе концесијата за земјиштето, бидејќи тоа е единствениот ресурс од кој може да работи комбинатот. Побаравме да ни обезбеди и нафта за механизацијата, бидејќи агрокомбинатот располага со семенски материјал за да посее 2.000 хектари, кои сега стојат необработени“, вели Маџов. Но, одговорот од вицепремиерот бил дека Владата не може да помогне, бидејќи Џумајлија не е државна, туку приватна компанија. На компанијата сега & се заканува пропаст. Долгот на комбинатот се проценува на 12 милиони евра, од кои кон НЛБ Тутунска банка за кредити должи седум милиони евра, а повеќе од пет милиони евра им должи на вработените, државата, акционерите и на лозарите. За расветлување на случајот засега е поднесена само кривична пријава против Зоран Даневски, поради проневера на 1,5 милиони евра од продажба на државни стокови резерви на жито. Против браќата Даневски со години се води и судски спор за незаконско присвојување на акциите на агрокомбинатот и за проневера на државни пари, но овие постапки с$ уште се заглавени во судските лавиринти и немаат разрешница. „Капитал“ беше во Лозово за да види како живее регионот во кој единствена егзистенција им е Џумајлија. Вработените и дел од акционерите се револтирани од состојбата во која се наоѓа компанијата, која претс тавува единствена егзистенција на целиот Овчеполски регион, и велат дека институциите се слепи за сите криминални дејства на браќата Даневски.

победник и губитник ПОБЕДНИК

+

ОЛИВЕР БЕЛОПЕТА

С

ите успешни години на „Скопски џез фестивал“ беа причина за првиот човек на фестивалот да добие „Повелба на Република Македонија“ од претседателот Иванов

Исплатени државни субвенции на агрокомбинатот Џумајлија

2008 година - 326.879 евра 2009 година - 603.931 евра 2010 година - 367.734 евра

од девет години, а последен пат јавна набавка на возила имавме во 2005/2006 година. За потребите на работењето МЕПСО планира да набави вкупно 36 возила, седум патнички возила, седум караван патнички возила, 14 комбинирани возила, две товарни возила и шест теренски возила, на лизинг или на одложено плаќање во период од три години. Терминот лимузина е синоним со патничко возило, а не со терминот луксузно возило“, велат од МЕПСО. Оттаму објаснуваат дека само едно возило ќе биде за директорите, кои сега се возат во автомобил стар седум години. Колку пари МЕПСО предвидела за овие возила нема информација.

НОВАК ЃОКОВИЌ

Н

е е само најдобар тенисер во светот, туку станува и туристички бренд на Србија, која во својата туристичка понуда додаде тура под името „Тура Ѓоковиќ“

не им беше денот

ТЕУТА АРИФИ

С

редбата со грчкиот колега Теодорос Пангалос, на која вицепремиерот вложи толку многу енергија и очекувања, се одложи на неодредено време во 2012 година

Спомен-куќата на Тоше Проески во Крушево е најуспешното реализирано архитектонско дело во 2011 година. Наградата на Асоц Асоцијацијата на архи архитекти на Македо Македонија им беше врачен врачена на авторите Дејан С Секуловски, Дејан С Спасеновски и Илија Божиновски. Б ДЕЈАН СЕ/ За Секу Секуловски оваа КУЛОВСКИ награда е од голема важност, бидејќи доаѓа од еснафот и се работи за најголемата награда што може да ја добие едно архитектонско решение. Парите што ги добија како награда ќе бидат дадени во хуманитарни цели. Куќата е проектирана на начин што идеално е вклопена во непосредното опкружување со историски споменици. Инспирацијата за целокупниот проект, креаторите ја имале токму од Тоше. Ова дело доби и меѓународна награда People's choice Award на Меѓународниот фестива фестивал за архитектура во Барселона за најдо најдобро идејно решение, во конкуре конкуренција на 704 објекти од светот.

_

ГУБИТНИК С$ погласни се барањата дека најмоќниот човек на денешна Русија, Владимир Путин, треба да ја напушти власта и тоа сега, кога е исправен пред безпреседански протести против неговиот „режим“. Протестите покажаа дека на Путин деновиве не му е лесно додека бара начин да се справи со незадоволството на ВЛАДИМИР неговиот народ. ПУТИН Некоординираните и контрадикторни информ информации од Кремљ говорат во прилог на тоа дека неговата власт не беше подготвена за последните случува случувања. Критичарите ја обвинуваат неговат неговата партија за изборна измама на парламентарните парл избори, а што погласн погласни стануваат критиките, така Путин п побрзо ја губи моќта. Масовните демонстрации можеби не се зачеток на руска револуција, но имаат јасно значење. Очигледно е дека нешто ново се случува во земјата со длабока авторитарна традиција на цареви и „генерални секретари“.

мисла на денот

ХАШИМ ТАЧИ

К

осовскиот премиер малку ги помеша времињата, па направи непростива грешка - на верниците христијани во Косово им го честиташе Велигден наместо Божиќ

УСПЕХ УСПЕХОТ Е ПАТУВАЊЕ, ПАТ НЕ ДЕСТИНА ДЕ ЦИЈА

Ед Едвин Ленд американски пронаоѓач,

коосновач на корпорацијата Полароид


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

4

WWW.KAPITAL.MK

НАВИГАТОР ГРАФИК НА ДЕНОТ...

ФОТО НА Д ДЕНОТ...

Потрошувачките кредити омилени кај граѓаните

(во милиони евра)

0

50

100

150

200

250

400

450

500

242

Stanbeni

42 фото:ФИЛИП ПОПОВСКИ

196,7

Kreditni karti~ki

77,7

Minusi na karti~ki Drugi krediti

350

460

Potro{uva~ki

Avtomobilski

300

32 Извор: НБРМ

П

одатоците од Народната банка покажуваат дека потрошувачките кредити се најомилени кај граѓаните и постојано растат. Вредноста на издадените станбени кредити, на пример, е двојно помала од потрошувачките. Голем дел од кредитите отпаѓаат и на кредитните картички.

светот низ медиумите... Journal do Comercio Jo С$ појасната желба на азиските држави да ја ази намалат употребата на на доларот во трговијата е до главна тема на бразилскиот гла економски весник. еко Брзорастечките економии, Бр како Кина, Јапонија и Индија, как с$ посилно ги форсираат сопствените валути. соп  

Е

, тука се и парите!,- воскликна една од граѓанките кои по црвен тепих влегоа во Владата на Отворениот ден, зашто на манифестацијата најмногу ја израдува присуството на гувернерот на Народната банка, Димитар Богов.

8,5 милиони евра пове во Буџетот од казни за

Hurriyet Daily News H Hu

Ту Турскиот весник пишува за оп опасноста која демне врз ни нивната земја од евентуална дестабилизација на Ирак и де по поделба на земјата. Курдското пр прашање е заеднички проблем и на двете земји, пр ан на овој начин с$ повеќе се пр проблематизира.  

The Times

Англичаните се многу чувствителни кога се зборува за иднината на Велика Британија, па судирот во Парламентот за ова прашање е во фокусот на англискиот весник. 

Само во првите девет месеци пазарните инспектори затвориле 50% повеќе фирми отколку цела 2010 година

The New York Times

Американското присуство и влијание на Блискиот и на Средниот Исток е постојана тема на американскиот весник - овој пат во фокусот се односите и влијанието врз пакистанската Влада. 

www.kapital.mk НАЈЧИТАНО НА WEB...

1

Последици од митот и што да правиме?

2

Бугари основаа оваа фирм фирма ф р за факторинг во Македо Македонија

3

ИКЕА отвара четири нови трговски центри во Србија

4

Амбициозен план за МРТ во 2012 како ќе се реализира? ира?

Викторија Милановска milanovska@kapital.com.mk

И

ако инспекторите годинава на терен работеле тројно помалку од лани, само во првите девет месеци затвориле 50% повеќе фирми отколку цела 2010 година. Од јануари до октомври Владата од казни и од такси собрала 8,5 милиони евра повеќе отколку лани цела година. Последните статистички податоци за приходите во Буџетот покажуваат дека по овој основ, државната каса се наполнила со 60,6 милиони евра, а лани за казни и за административни такси граѓаните и фирмите платиле 52 милиони евра. Ваквата казнена политика уште повеќе ги оптоварува фирмите, кои се соочуваат со огромна неликвидност и недостиг од пари. Пазарната инспекција до септември годинава стави клуч на 381 фирма, а лани за цела година затвори 260 фирми. Директорката на Државниот пазарен инспекторат, Елизабета Чингаровска, ги открива причините за ваквиот тренд и најавува уште

Казни и административни такси

Column1 Јануари Февруари Март Април Мај Јуни Јули Август Септември Октомври Ноември Декември Вкупно:

позасилен надзор наредниов месец. „Точно, бројот на затворени фирми е зголемен во однос на лани, а причини за тоа пред с$ се непочитувањето на Законот за угостителска дејност и на Законот за заштита од пушење. Годинава затворавме големи, познати скопски локали, но и фирми во другите градови. Покрај тоа, голем дел од објектите се затворени поради нерегулирана дејност за вршење трговија“, вели Чингаровска. Компаниите, револтирани од рестриктивните казни во време на криза, бараат полабава казнена политика. „Ние не бараме казнената политика да не се спроведува, но барем таа да е полабава во време кога законите се менуваат

2010 година 4.048.780 3.756.097 5.658.536 4.065.040 4.780.487 5.788.617 3.495.934 3.203.252 3.723.577 4.016.260 3.528.455 6.000.000 52.065.040

2011 година 5.837.398 3.886.178 4.650.406 15.073.170 5.365.853 4.634.146 7.479.674 3.626.016 5.479.674 4.585.365

60.617.886 во евра

секоја недела. Замислете, трудова инспекција влегува во услужен објект и го казнува газдата со 10.000 евра затоа што имал 26 вработени и немал картичен систем за евиденција на персоналот. А за фирма со 25 вработени ваквото законско решение не важи. За еден вработен повеќе 10.000 евра без опомена и укажување?!“, вели Златко Калеников, претседател на


WWW.KAPITAL.MK

ПРОЦЕНКИ...

3 ФАКТИ ЗА...

183 193,7 171

М

илиони евра се инкасирани во државната каса во ноември од даноци, придонеси и неданочни приходи

М

илиони евра од Буџетот се потрошени во ноември годинава, од кои најголем дел за плати, пензии и социјални давачки

М

илиони евра изнесува буџетскиот дефицит за единаесет месеци од годинава

ВИСАР ФИДА

директор на Агенцијата за странски инвестиции

Очекувам зголемување на СДИ во 2012 година

Заеденмесецчетирипатизголеменбројот на надзорите од трудова инспекција!

В

о ноември годинава четири пати се зголемил бројот на надзорите од страна на трудовите инспектори во однос на претходниот месец. Најновите податоци од извештајот на Државниот инспекторат за труд покажуваат дека во октомври направиле 2.694 надзори по фирмите, а во ноември 11.817 пати инспекторите излегле на терен.

381

260

фирми добија клуч на врата од пазарната инспекција лани Сојузот на стопански комори. Калеников потенцира дека Инспекторатот за труд немал систем за евиденција на секој инспектор одделно, па не ретко се случувало едни исти фирми постојано да бидат мета на различни инспектори. Од Стопанската комора велат дека на почетокот на наредната година ќе спроведат анкета меѓу своите членки во однос на казнената политика. Претседателот на Асоцијацијата за граѓанска толеранција и соработка (АГТИС), Александар Цветкоски пак, вели дека бизнисмените с$ повеќе се убедени дека повеќе им се исплатува да подмитат инспектор отколку да платат казна. „Иако инспекциите на терен лани беа побројни, годинава е зачестен трендот на затворање фирми. Околу 8.000 до 9.000 фирми месечно добиваат клуч на врата. Бизнис-секторот е збунет од многуте закони и од честите законски измени. Инспекциите дефинитивно ја нарушуваат бизнис-климата, но и фирмите лежат на увото дека имплементацијата на новите закони е скапа, па не се ни трудат да ја спроведат“,

105

илјади земјоделци се регистрирани во Управата за јавни приходи до ноември годинава со што е надмината бројката од 89.000 од минатата година. Бројот на регистрирани земјоделци до крајот на годинава се очекува уште повеќе да се зголеми, имајќи предвид дека крајниот рок за пријавување истекува на 31 декември.

6.000

денари да добиваат стечајните работници со 15 години стаж и возраст над 50 години, предлага опозиционата СДСМ. Според нивните проценки за реализација на ова законско решение би биле потребни 12 милиони евра на годишно ниво..

ЕЛИЗАБЕТА ЧИНГАРОВСКА

директор на Државниот пазарен инспекторат

„Точно, бројот на затворени фирми е зголемен во однос на лани, а причини за тоа пред с$ се непочитувањето на Законот за угостителска дејност и на Законот за заштита од пушење. Годинава затворавме големи, познати скопски локали, но и фирми во другите градови. Покрај тоа, голем дел од објектите се затворени поради нерегулирана дејност за вршење трговија.“

АЛЕКСАНДАР ЦВЕТКОСКИ

претседател на Асоцијацијата за граѓанска толеранција и соработка (АГТИС)

„Бизнисмените с$ повеќе се убедени дека во денешно време повеќе им се исплатува да подмитат инспектор отколку да платат казна. Иако инспекциите на терен лани беа побројни, годинава е зачестен трендот на затворање фирми. Околу 8.000 до 9.000 фирми месечно добиваат клуч на врата.“ вели Цветкоски. Во првите три квартали од годинава пазарната инспекција направила вкупно 15.616 инспекциски надзори, за разлика од лани, кога инспекторите на терен излегле дури 44.029 пати.

ВИКТОР МИЗО

директор на Дирекција за технолошки индустриски развојни зони

ТЕТО од утре почнува со пробно производство

Директорот на Дирекцијата за технолошки индустриски развојни зони, Виктор Мизо, на седницата на Економскиот совет најави старт на комбинираната термоелектрана и топлана ТЕТО. „АД ТЕТО на 28 декември ќе почне со прототипно и пробно производство, што значи во јануари ќе заврши целиот процес, за да може потоа активно да биде вклучен во енергетскиот систем на Македонија“, рече Мизо. Во структурата на капиталот на ТЕТО доминира рускиот конзорциум Синтес, кој учествува со 80% и скопска Топлификација, со 20%.

15<5>

МИТОВИ ДА ГИ ЗАКОШТО ТРЕБА ТИЕ ДА НЕ ЗАПАМЕ, ПРЕД КОПААТ НАС!

КОМЕНТАР

Љупчо Зиков

Н

овиот директор на Агенцијата за странски инвестиции е оптимист. И покрај најави за тешка година за глобалната економија, тој верува дека странските инвеститори нема да не одминат следната година. „И во време на криза бизнисите бараат начин да ги оплодат парите и бараат поевтини места во кои можат и понатаму да произведуваат, така што кризата за нас може да биде само уште еден предизвик„,изјави Висар Фида, директор на Агенцијата за странски инвестиции.

еќе приходи а фирмите!

фирма затвориле пазарните инспектори до септември годинава

ПОГЛЕД НА ДЕНОТ...

zikov@kapital.com.mk

МИТ-2: Ниска инфлација и стабилен курс на денарот во услови кога с$ е „умрено“!

М

МИТ-от (2) кој н$ држи во заложништво отприлика гласи: Македонија е економски стабилна држава!? Денарот е стабилен! И по две децении независност курсот на денарот (овој го имаме од 1997 година) останува основно сидро на монетарната стабилност и на економијата воопшто!!! Нема инфлација!? Дури од некои владини надлежни министри и од гувернерите може да слушнеме дека „сме биле, замислете, подобри дури и од некои европски заемји“. Бог да чува... Ставот на сите влади досега дека Македонија постигнала успех со тоа што 20 години е монетарно стабилна, а денарот добро чуван! Ова е опасен МИТ. Многу суштинска и длабока лага!? Колосална лага!? Денеска и во наредните два дена ќе се занимаваме со овој убиствен мит. Затоа што „фиксниот курс на денарот е само ’морфиум‘ на раната на македонската економија! Да не чувствуваме болка додека организмот ни умира“! Во оваа земја постои недостиг од политичка волја (а, можеби нема и знаење) за создавање услови за раст на економијата!? Има сили кои с$ уште растот на фирмите овде воопшто не го посакуваат. Тие не сакаат странски инвестиции, не сакаат евроатлантски организации..., не сакаат ништо што ќе ги измести од СТАБИЛНОСТА во која паразитски цицаат од Буџетот! Во такви услови фирмите немаат перспектива, мора да се свртат кон државата и така евтини стануваат лесен плен за преземање од домашни компании надлежни за преземања! Тоа се истите оние сили во политичката и бизнис-елита, кои, како што повеќе пати напишав, а денеска потсетувам, „во двете децении наназад здружно во еден дух ја картелизираа и монополизираа македонската бизнис и политичка сцена“! Тие се од двете партиски провиниенции! Немаат идеолошки код, освен нагонот да поседуваат и контролираат! Затоа едноставно не сакаат ништо да се менува! За просечниот Македонец штедењето е с$!? И е најважно! Оти кога си беден и од глад не можеш јасно ниту да гледаш (магла ти е пред очи) всушност треба да штедиш!? Каква глупост! Како оние штетни по општото здравје „македонски народни приказни“, кои со голема и погубна естетика на просторот на многу јасен начин го отсликуваат македонскиот лузерски менталитет надалеку познат на Балканот: стара куќа во распаѓање - балкон – суви пиперки, тикви сушени, на балконот гаќите се сушат, во дворот селанец седнат на трупот и делка свирка од врба, за потоа да засвири кавал, заигра оро, па да си апне леб и сирење и среќен да заспие со надуван стомак... Оти поарно од ова никогаш и не видел!? Митот за стабилноста на ниска инфлација и на денарот всушност директно влијае на падот на бизнисите на компаниите во Македонија! Стабилноста промовирана од сите влади всушност ја урна вредноста на фирмите! Политичарите добро знаеја дека директорите кои влегоа во фирмите како газди ќе им бидат вечни должници... Монетарната рамка што им ја скроија всушност ги загуши! По 20 години СТАБИЛНОСТ газдите снемаа кеш! А од поодамна немаат пазари на Балканот! Им остана само Буџетот и договорот со Владата! И прстот во уста се разбира... И ако денеска прозборите за промена на кредитно-монетарната политика, ќе ве обвинат дека сте дел од „клетото извозничко лоби кое бара девалвација на денарот“!? Без да размислат интелигентно дека кога велат „извозниците бараат девалвација“, всушност признаваат дека курсот не е реален оти од другата страна овој курс им одгора на увозниците! Ете затоа во Македонија денес трговскиот дефицит има колосални погубни размери! Домашното производство систематски се ништи, а неговото место (прехранбените и земјоделските производи се добар пример за тоа) го заземаат локални производи преку границата, најчесто српски... Но, за ова утре и задутре...

60 СЕКУНДИ БРИФИНГ

БЕРЗА

МБИ 10 3.000 2.800 2.600 2.400 2.200 2.000

07/10

08/10

10/10

12/10

02/11

04/11

06/11

1.945,59 2010/2011 2010/2011

Max. Min.

2 2.827,62 827 62 2.059,92

На Македонската берза вчера беше остварен промет од 9.656.540 денари од редовно тргување, кое на дневно ниво бележи зголемување од 230,55% во споредба со претходниот трговски ден. Главниот берзански индекс МБИ-10 порасна за 0,31% и трговскиот ден го заврши со вредност од 1.945,59 индексни поени. Македонскиот берзански индекс падна за 0,01%, а индексот на обврзници ОМБ на дневно ниво забележа пад од 0,04%. НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК Макстил

124,00 +4,00

+3,33% 3 33%

НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК Силекс Кратово

68,00 -2,00

-2,86% 2 86%

DOW JONES 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 10.500 10.000 9.500

07/07

27/07

16/08

05/09

25/09

12.294,00 +1,02%

Аукцијата на шпански и италијански обврзници би можела да го притисне еврото, предочуваат познавачите на светскиот пазар на капитал. На голем дел од азиските берзи цените на акциите вчера благо пораснаа затоа што голем дел од регионалните берзи не работеа поради католичкиот Божиќ.

ДРУГИ ПАЗАРИ FTSE 100 Nikkei225 S&P 500 Nasdaq DAX TOPIX

5.512,70 8.479,34 1.256,53 2.618,64 5.878,94 726,44

VALUTI

£ €

СТАПКА

+1,02% +1,00% +0,90% +0,74% +0,46% +0,46%

€ $

1,2003 ПРОМЕНА

-0,1%

СТАПКА

1,3057 ПРОМЕНА

+0,1%

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10

FJU^ERSI ZLATO

1.609,00 -0,10% 0 10% ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР 11

NAFTA ф р BRENT

107,96 +0,06% 0 06% ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч

РУПЕРТ ШТАДЛЕР

Автомобилската индустрија ја чека тешка 2012 година.


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

6 ПОЛИТИКА > пари > држава > администрација

www.kapital.mk вторник 27/12/2011

Владата и МВРнајтранспарентни!

В

ладата и Министерството за внатрешни работи се најтранспарентни, а јавните претпријатија, судовите, училиштата и универзитетите се најмолчаливи во однос на доставувањето на информациите од јавен карактер во 2011 година. Ова е заклучокот од анализата на Комисијата за заштита на правото за слободен пристап до информациите од јавен карактер.

> БРОЈКА

36

нови работни места отвори Владата изминатата недела. На Агенцијата за администрација осамнаа огласи за 27 нови државни службеници и девет нови јавни службеници. Државните ќе се вработуваат во Собранието, Министерството за правда, Државниот архив и во Дирекцијата за заштита и спасување, како и во општините Аеродром, Струга, Гевгелија и Карпош. Јавните пак, ќе се вработат во Водовод и канализација и во центрите за култура во Радовиш и во Крива Паланка.

Се одложуваат вонредните избори во Грција

В

о Грција ќе се одложат вонредните парламентарни избори со цел на сегашната преодна влада да & се даде повеќе време да ги спроведе реформите и да ја извлече земјата од должничката криза. Ова е договорот кој го постигнале грчкиот премиер, Лукас Пападимос и лидерот на Нова демократија, Андонис Самарас, кој ветил дека нема да инсистира на избори. Инаку, се очекуваше вонредните избори да се одржат на 19 февруари следната година.

МРТ бара 3,6 милиони евра за 2012! Јавниот сервис достави финансиски планови до Собранието за годината што следува, во кои објаснува дека парите ќе се користат за Собранискиот канал и за сателитските програми Кристина Озимец

ozimec@kapital.com.mk

М

акедонската радио-телевизија бара повеќе од 3,6 милиони е в р а з а н а р е д н а т а 2 012 година! Според финансиските планови доставени до Собранието, овие пари ќе бидат искористени за покривање на трошоците за Собранискиот канал, за радио и телевизиски програми наменети за иселениците и за двата телевизиски програмски сервиси преку сателит. Из вр шни от д ир екто р на МРТ, Петар Каранаков, за „Капитал“ вели дека согласно законот, парите треба да ги обезбеди Буџетот. „Ова е наша обврска и ние ги доставуваме тековните побарувања за посебните програми и програмите за иселениците до Собранието. Ние не режираме ништо, туку сме само сервис, како во случајот со Собранискиот канал, мора да ги исполниме законските обврски, а сервисирањето мора некој да го плати“,

вели Каранаков. Законот за радиодифузија од 2005 година предвидува средствата за создавање на овие програми да се обезбедат од Буџетот на државата, според финансиски план на МРТ, кој го одобрува Собранието.

Речиси два милиони евра за неколку емисии

За неколку емисии кои се емитуваат на сателитскиот ТВ програмски сервис, како „Иселенички џубокс“ и „По глас и светлина“, за покривање на планираните трошоци МРТ бара речиси два милиони евра, стои во финансискиот план. За истите програми оваа година биле потрошени околу 720 илјади евра.

Собранието должи или не должи?

Во меѓувреме, останува дилемата дали Собранието должи четири милиони евра на МРТ, како што се шпекулираше во јавноста. Каранаков тврди дека не се исплаќаат редовно обврските за Собранискиот канал. „Јавна тајна е дека трошоците не се целосно покриени“, вели тој. Неодамна

Три милиони евра за сателитски сервис

Вкупните планирани средства за редовните инвестициски активности на сателитскиот ТВ програмски сервис наменет за иселениците и на вториот телевизиски програмски сервис на албански јазик за 2012 година изнесуваат повеќе од три милиони евра.

и претседателот на Управниот одбор на МРТ, Крсто Скубев, за „Капитал“ изјави дека Собранието ги усвојува финансиските планови за посебните канали на МРТ, но не ги плаќа парите. „Ставот дека Собранието нема долг кон МРТ е само интерпретација изнесена од генералниот секретар на Парламентот. Законот за радиодифузна дејност е јасен – Собранискиот канал и останатите посебни канали, како што се сателитскиот, тој за иселениците и слично, се плаќаат од Буџетот на државата. Собранието ги усвојува финансиските планови за овие посебни канали, но не ги плаќа. Четири години не се исплатени парите“, вели Скубев. Претседателот на Советот на Собранискиот канал, Јани Макрадули пак, ги негираше ваквите наоди, зашто генера лниот секретар на Парламентот, Жарко Денковски, го информирал дека Собранието не му должи ништо на јавниот сервис.

Рамковни вработувања и национализам топ приоритети на албанскиот блок! Максим Ристески

risteski@kapital.com.mk

В

изијата на политичките лидери на А лбанците за решавање на проблемите во албанските општини, запира кај рамковните вработувања и кај потпалувањето на националниот дух како средство за заборав на реалните проблеми. Ова е впечатокот на жителите на општините со доминантно албанско население, кои веќе неколу изборни циклуси по ред испраќаат јасна порака дека повеќе не ја „купуваат“ оваа политичка понуда, поради што во с$ помал број излегуваат на гласање. Тезата дека а лбанските политичари не нудат решенија за реалните проблеми од економско-социјалната сфера ја потврдува и неодамнешното интервју на министерот за локална самоуправа, Невзат Бејта, за весникот „Лајм“, во кое најмногу внимание е посветено на употребата на документи на албански јазик во конкретното Министерство и на дефинирање на границите меѓу албанските општини. И вчера презентираните резултати од теренското истражување на 12 општини, меѓу кои албанските Дебар, Гостивар, Тетово и Боговиње, спроведено од Центарот за

развој на локалната демократија, покажуваат дека Албаниците се понезадоволни од Македонците во однос на услугите што ги добиваат на локално ниво.

Скендер-бег - Чаирска национал-романтика

Жителите на скопската општина Чаир, со градоначалник избран од редовите на ДУИ, Изет Меџити, не знаат да наведат ниту еден проект на локалната самоуправа, освен плоштадот Скендер-бег: „Сега ќе н$ занимаваат две-три години со плоштадот Скендер-бег, а тие пари наместо таму можеа да се потрошат на проекти за зголемување на вработувањата. Добро е што како Албанци имаме контрапроект на „Скопје 2014“, но ние преживуваме од социјална помош. Има многу корупција во општината, а од неа се офајдуваат само луѓе блиски до ДУИ“, вели чаирчанец, сопственик на стакларски дуќан, кој во општината живее од 1956 година. „Ги пополнија само дупките на улиците за да не ги кршиме колите. Не е решено паркирањето, а пајак веднаш ти ја зема колата која нема кај да ја оставиш во оваа

пренаселена општина. Не чувствувам никакво подобрување од проектите на општината“, се пожали друг жител на Чаир. Одредени негови сограѓани сепак позитивно го издвоија Меџити од неговиот претходник, Аце Миленковски, задоволни од тоа што го средил паркот Слога, кој порано бил целосно запуштен, и уличното осветлување.

Сарај - Нов мост гради, на стариот не плукај!

И жителите на другата скопска општина каде што доминира албанско население, Сарај, не чувствуваат дека нивните градоначалници ја користат децентрализацијата, формално почната уште во 2005 година, за подобрување на квалитетот на комуналниот живот: „Не нудат ништо конкретно – ја држат власта играјќи на картата на национализмот, која веќе не им поминува. Очекуваме вработувања, подобар стандард, а партиите ќе вработат по еден член од поголемо семејство и очекуваат дека тој ќе ги контролира другите“, вели жител на општина Сарај, кој има релативно успешен бизнис со трговија. Најакт уелен проблем на општината, оставен во наследство од поранешниот градоначалник, Блерим Беџети, кој по неодамнешните избори повторно го замени

кадар на ДУИ - новинарот Беким Мурати, им е мостот на реката Вардар, што ги поврзува општините Ѓорче Петров и Сарај. До пред две седмици, од кога е дозволено движење на лесни возила, жителите на Сарај два ипол месеци морале да кружат најмалку два ипол километри во еден правец за да стигнат до своите домови. Се гради нов мост, а во меѓувреме стариот не е функционален. Жителите на општината се жалат и на лошата инфраструктура – нема пат до повеќето од селата, на некои места лошо или воопшто не се решени водоводот и канализацијата, слабо е и напојувањето со струја поради што во одредени населби масовно се расипуваат електричните апарати. Лошо се одржува и комуналната хигиена, со што, според локалното население, се остава лош впечаток на туристите кои поминуваат низ целата општина за да стигнат до Матка.

Тетово ќе биде жедно и догодина

Со години проблем број 1 во најголемата албанска општина, Тетово, која ја води градоначалник предложен од ДПА, Сади Беџети, е водоводот. И во 2012 година тетовци нема да добијат поквалитена вода зашто Владата не предвидела пари во Буџетот за доизградба на новиот градски


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

7

Парите украдени на патарините тешко ќе & се вратат на државата!? Речиси 8 милиони евра, колку што е проценетата штета на буџетот од криминалот на патарините, остануваат да лебдат во воздух првите акции заглавени се по судовите, а новата се истражува!

Останува отворено прашањето како во „Калдрма“ се повтори иста шема за крадење на народните пари откако акциите „Змиско око“ лично премиерот Груевски ги презентираше како голем успех во борбата со криминалот!?

Марија Севриева

sevrieva@kapital.com.mk

Н

ема кој да ги следи милионските с уми кои се свртени меѓ у ко нтр ол о р ите н а с ме н а и инкасантите на наплатните рампи во земјава. Иако во трите големи полициски акции „Змиско око“ 1 и 2 и „Калдрма“ беше утврдена претпоставена штета од 8,7 милиони евра повратот на овие средства е неизвесен, бидејќи првите акции с$ уште се заглавени во судските лавиринти, а последната е во фаза на истрага. „При откривање на делото МВР оди со претпоставена штета која подоцна треба да ја дока жат судските органи. Ние приложуваме докази, судот ги проверува и наредува вештачење со кое ќе се утврди колкава е вкупната штетата“, појаснува Иво Котевски, помошник-министер за односи со јавност. Во акцијата „Змиско око“ која беше реализирана во 2007 година разликата меѓу бројот на возила кои поминале на наплатните рампи и извршената наплата беше индикација за МВР дека има криминал во работата на инкасантите. „Пола–пола“ беше системот на кој наплаќале инкасантите, управувани од раководителите на смена и поставувани на фреквентните наплатни станици. Ваквиот начин на работа според вештачењето причинило претпоставена штета од 4 милиони евра на Македонија пат и Фондот за магистрални и регионални патишта. Одговорните на наплатните станици и контролорите на смена, пак, во „Змиско око 2“ невршејќи контроли, најмалку 50 односно 60 во текот на еден ден, им овозможувале на инкасантите порамнување на вишокот средства од оние кои не биле евидентирани во системот. Нивната заработка беше 2,7 милиони евра. Солидарното враќање на околу 4 милиони евра, одлука на првостепениот суд во случајот „Змиско око 1“, с$ уште е на проверка откако Апелација го врати

на четири нови наплатни станици кај Табановце, Неготино, Демир Капија и Гевгелија. Предвидувањата на транспорт за конечна реализација на овој проект се дека тој ќе биде завршен до крајот на 2013 година.

случајот на повторно судење. Истрагата за „Калдрма“ с$ уште е во тек, велат од Кривичниот суд. „Се работи за голем број обвинети. Во моментов се разгледуваат докази предложени од обвинителот. Беа прегледани доказите прибавени со посебни истражни мерки, се сослушуваат сведоци“, велат од Канцеларијата за односи со јавност во Основен суд Скопје еден. При откривањето на акцијата министерката за внатрешни работи, Гордана Јанкулоска, уверуваше дека полицијата располага со цврсти докази прибрани преку ПИМ мерките од агенти-провокатори. Но, токму лошиот квалитет на доказите во првите акции на патарините наидоа на големо негодување кај одбраната на обвинетите.

Електронска наплата дури од 2014 година?

Иако системот за наплата на патарините е застарен, а токму човечкиот фактор е пресуден за сторените малверзации, државата неколкупати досега го одложуваше модернизирањето на патарините преку воведување електронски сис тем на наплата. Од Министерството за транспорт и врски велат дека избран е консултант и се очекува на почетокот на 2012 година да биде изработена тендерската документација и да почне постапката за избор на изведувач на работите. „ З а р еа л и з а ц ија н а о в ој п р о е к т се

-

Лидерот на ДПА, чија целокупна политика е празен национализам, во последното интервју се надмина дури и себе си, со ставот дека на Албанците повеќе отколку на Грците им одговара промена на името Македонија. Но, и лидерот на владејачката ДУИ, Али Ахмети, кој важи за поконструктивен фактор во македонско-албанските односи, ги остави своите сопартијци да обвинуваат дека бранителите на Македонија во 2001-та се бореле некоректно за разлика од борците на ОНА, и тоа само неколку месеци по амнестијата на хашките случаи водовод. Додека жителите на повисоките населби во градот имаат вода само по еден час дневно, градоначалникот се жали дека централната власт постојано ги намалува средствата за проектот. Одговор дека вината е кај Владата тетовци добиваат на најголем дел од нивите прашања упатени до општината: „Сообраќајот е отежнат поради пренасе-

леноста, а тоа го прави и проблемот со паркирањето. Треба да се отворат повеќе средни и основни училишта, бидејќи во одредени албански паралелки учат и по 40 деца. Од општината се правдаат дека само половина одговорност носат за нереализираните проекти, бидејќи зависеле од Владата“, вели жител на градот под Шара.

обезбедени средства во висина од 17 милиони евра од Европската банка за обнова и развој, додека средствата за надзор, проектирање и експропријација, или 6 милиони евра, ќе бидат обезбедени од Буџетот на Република Македонија“, велат од Транспорт. Со овој проект ќе биде извршена модернизација и адаптација на пет постојни наплатни станици Романовце, Петровец, Сопот, Отовица и Градско и изградба

ГОРДАНА ЈАНКУЛОВСКА

За да се изведе акцијата „Калдрма“, полицијата цели две години го следеше криминалот кој секојдневно се случуваше на наплатните рампи низ државата. Ако „Калдрма“ се повтори 4 години по „Змиско око“, како да се верува дека системот ги исправа дефектите и дека допрва не н$ чека откривање на сличен криминал!?


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

8 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Фото: Филип Поповски

Македонците ќе се спасат од личен банкрот, засега! Министерството за економија се откажа од идејата граѓаните да прогласуваат личен стечај, бидејќи на банките повеќе им одговарало за наплата на побарувањата да ангажираат извршители

Европски искуства

Петре Димитров

М

Л

dimitrov@kapital.com.mk

инистерството за економија се откажа од идејата граѓаните да прогласат личен стечај во моментот кога веќе не ќе можат да ги плаќаат долговите. Оттаму информираат дека не биле созреани условите за креирање личен стечај, па на неодреден период ја одлагаат можноста за изработка на посебен закон или за надополнување на Законот за стечај со можноста за личен стечај. „Во нашиот Закон за стечај нема таква одредба, а засега се само разгледувани искуства од соседните земји и од членките на ЕУ. Регулативата за личен стечај не влегува во заедничката европска легислатива, туку е на ниво на уредба, односно секоја земја го носи според сопствените потреби. Кај нас с$ уште не се созреани условите за креирање одредби за личен стечај, бидејќи банките се добро заштитени и мала е можноста

ичен стечај во Словенија се воведе во октомври 2008 година и до јануари 2010 година стечај прогласиле 500 луѓе поради долг од 50 милиони евра. Во Словенија на должникот кој останал без стан му се дозволува да остане во него под услов на новиот газда да му плаќа кирија.

да не можат да си ги наплатат побарувања-та. Во суштина, во сите земји каде што е воведен личниот стечај тоа е сторено на барање на банките, како резултат на кредитен бум или злоупотреба со картички и кредити“, велат од Министерството. Анализите на овој ресор покажале дека на банките, кон кои се најголемите долгови на граѓаните, повеќе им одговара да користат услуги на извршители, кои по брза постапка може да ги наплатат побарувањата, отколку да чекат граѓаните да прогласат банкрот. Освен банките, ваква можност може да побараат и пензиските и здравствените фондови и Управата за јавни приходи ако граѓанинот не подмирил поголеми обврски за придонеси и данок. „Кај нас, за секој кредит или картичка главно се бараат по двајца жиранти да потпишат административна забрана, па ако ратите не ги плати кредитокорисникот, ќе ги плаќаат к

о

м

е

р

ц

и

ј

жирантите. Секаде во светот оваа одредба се применува најчесто за долгови кон банки. Покрај тоа, банките најчесто прибегнуваат кон извршување, со кое по брза постапка може да си ги наплатат побарувањата, иако извршувањето е еднострана, поединечна постапка со која се намирува долгот кон еден доверител, а кај личниот стечај намирувањето е кон сите“, велат од Министерството. Можноста за личен стечај се отвора во с$ повеќе земји од ЕУ и предвидува граѓаните што се презадолжени кон банките и фирмите да може да прогласат личен стечај, без да им а

л

е

н

о

г л

Kapital Akademija...

а

Во Чешка, должникот може да избере дали ќе го продаде имотот за да врати најмалку 30% од долговите или на рати во рок од пет години. Во тие пет години од платата ќе користи само законски минимум, кој ќе ги покрие основните потреби за живот. се отпишат долговите. Постапката е многу слична како кај стечај на фирма, само што е многу побрза. Во улога на „стечаен управник“ е главно државата, односно орган што ќе го делегира владата, кој ќе му овозможи на должникот да користи минимален дел од платата за да може да преживее. Остатокот од парите или луксузните стоки ќе оди во посебен фонд за раздолжување. Искуствата покажуваат дека е можно ослободување од обврските доколку лицето има стабилна плата, па плански се намируваат доверителите под надзор на стечаен управник.

с

member of KAPITAL MEDIA GROUP m

објавува ј у

ОБУКИ ЗА

ИНТЕРНЕТ И СОЦИЈАЛНИ МЕДИУМИ Јануари – Јуни 2012

Успехот на бизнисот денеска во голема мера зависи од присуството на интернет. Развојот на стратегија за ефективно присуство на интернет ќе Ви овозможи да ги осознаете големите можности за развој на бизнисот, ширење на пазарите, реализирање на успешна маркетинг стратегија како и зголемување на продажбата со помош на интернетот. Обуките од програмата “Интернет и Социјални медиуми” ќе Ви помогнат да ја увидите важноста за избор на темелна и правилна интернет стратегија, интернет страница како и оптимизација на интернет пребарувачи и користењето на е-маил маркетингот и блоговите во функција на бизнисот. Исто така ќе Ви помогнат да ги унапредите техниките за таргетирање на интернет публика, користењето на различни модели на закуп и следење и мерење на кампањите, техники и совети за огласување на социјалните медиуми и на контекстуалните мрежи. Бидејќи интернетот е медиум со најдобра и најпрецизна мерливост, ќе бидат претставени и основните алатки за следење на посетите, интеракцијата и посветеноста на корисниците на вашата интернет содржина.

ПРОГРАМАТА ГИ ОПФАЌА СЛЕДНИТЕ ТЕМИ:

1. Дефинирање на стратегија за интернет настап, изработка на веб страница 2. SEM - Search Engine Marke>ng: Оптимизација за пребарувачи и контекстуално огласување (PPC) 3. E-mail маркетинг и корпоративно блогирање 4. Интернет огласување 5. Маркетинг на социјални медиуми 6. Мониторинг, аналитика и статистика на интернет активности

ОБУКИТЕ СЕ НАМЕНЕТИ ЗА:

 Сопственици и менаџери на мали и средни претпријатија  Менаџери за продажба и маркетинг  Менаџери за развој и иновации  Специјалисти за електронска трговија

ПРЕДАВАЧИ НА ОБУКИТЕ СЕ: ДАРКО БУЛДИОСКИ e ko-osnova~

na NewMediaMK - Internet marketing agencija. Aktivno raboti vo poleto na novite mediumi ve}e 6 godini kako predava~, konsultant i trener. Prviot oficijalen bloger od Makedonija na LeWeb i World Blogging Forum i po~esen konzul na Webit. Ima raboteno za brendovi kako KitKat, IDEA, Domitalia, Global Media Publishing, Seavus, Pegasus, Ramstor, Infoproekt i drugi.

МИТЕ КУЗЕВСКИ e ko-osnova~ na NewMediaMK. Vo svoeto pove}egodi{no iskustvo raboti kako internet strateg za OSF Budapest, South Initiative i e redoven trener na Digital Activism Worldwide. Bil trener za novi mediumi i gra|ansko novinarstvo na nekolku me|unarodni seminari. Ima raboteno za brendovi kako Nestle, Domitalia, Coolchark, Pegasus, Ramstor, NewMoment i drugi.

Проектот Kapital Akademija... е формиран на 25.09.2011 лица за контакт: Гордана Михајловска  mihajlovska@kapital.com.mk, Дијана Гулакова  akademija@kapital.com.mk  02 3298 110


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

9

КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Струен удар од 6,95% од јануари! Компаниите најавуваат поскапување Скапата струја ја подгрева инфлацијата во земјава. Прехранбените компании најавуваат дека ќе ги поскапат производите по Нова година

Катерина Попоска

poposka @kapital.com.mk

О

д 1 јануари струјата ќе поскапи за 6,95%. Одлуката на Регулаторната комисија за енергетика ќе се официјализира до крајот на неделата, до кога треба да се разгледаат дополнителните аргументи од ЕВН Македонија и од МЕПСО. Но, повеќе од сигурно е дека наместо досегашните 3,9946 денари за киловатчас, граѓаните и фирмите од следната година ќе плаќаат по 4,2725 денари. к

о

м

е

р

ц

и

ј

Најголемо поскапување добива МЕПСО, од 14,14%, потоа ЕВН дистрибуција, 9,64% и ЕЛЕМ, 6,67%. Фабриките во кругот на Железарница, кои со струја се снабдуваат од ЕЛЕМ Енергетика, од следниот месец ќе плаќаат иста цена за струјата како и досега. Ова претставува нов ценовен удар за бизнисот, кој се соочува со криза и со неликвидност. Бизнисмените се фаќаат за глава - поскапувањето за нив ќе значи и поголеми производни трошоци. На најголем удар се изложени преработувачката, а

л

е

н

о

г л

а

с

Во прехранбената индустрија струјата учествува со 10% во цената на производот, во металната и во електроиндустријата со 3%, а во текстилната, во дрвната и во индустријата за хартија со 2%. прехранбената и текстилната индустрија, каде што фирмите струјата ја користат како единствен или доминантен енергенс во производството. Анализите на Македонската енергетска асоцијација (МЕА) покажувааат дека во прехранбената индустрија струјата учествува со 10% во структурата на трошоците, во металната и во електроиндустријата со 3%, а во текстилната, во дрвната и во индустријата за хартија со 2% во цената на производот. Дел од прехранбените компании најавуваат дека се приморани да ги поскапат крајните производи. „Премногу сме зависни од струјата. Во нашето производство учествува со повеќе од 60% во трошоците. Поскапувањето на струјата н$ тера да ја преземеме најнепопуларната мерка, да ги зголемиме цените на производите. Оваа година го стегавме ременот колку што можевме, калкулиравме со цената на шеќерот, на маслото, на какаото, но веќе ни се подјадува капиталот. Мора да ги поскапиме и производите. По Нова Година ќе одлучиме за колку ќе ги поскапиме производите”, вели Сашо Наумоски, генерален директор на Витаминка од Прилеп. За ценовен шок се подготвуват текстилните компании, кои велат дека поскапувањето к

о

м

е

р

ц

и

ј

на струјата им ги зголемува трошоците во работењето, но тие не можат да ги зголемат цените на лон-производите бидејќи ќе ги изгубат странските пазари. „Со поскапувањето на струјата месечните трошоци ќе пораснат за најмалку 1.500 евра. Ова е неодржливо на долг рок, бидејќи работиме лон-производство и не можеме зголемените трошоци од работењето да ги калкулираме во производот. Огромен проблем е што немаме гас за да се преструктурираме на поевтин енергенс. Ние можеби сме мали, но нашата смрт ќе значи и колапс на целата економија”, објаснува Маријана Перковска, претседател на текстилниот кластер. Поскапувањето на струјата со негодување го дочекуваат и компаниите од металопреработувачката индуструја. Иако електричната енергија учествува со околу 3% во производните трошоци, потенцираат дека секој ценовен удар е дополнителен проблем во работењето во време на намалена ликвидност. Бизнисмените потенцираат и дека трошочниот удар од поскапувањето на струјата ќе се мултиплицира, особено за индустриите кои го користат железничкиот транспорт, поради фактот што многу дизеллокомотиви сега се на електричен погон. а

л

е

н

о

г л

а

с


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

10 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Македонија во федерација на автобуски превозници

> БРОЈКА

44%

падна производството на овчо млеко во последните пет години. Во 2006 година Македонија произведе 56.582 тони овчо млеко, за денес да се произведуваат околу 32.000 тони.

МАСИТ ќе креира Регистaр за регулација на увоз

> БРОЈКА

М

акедонија, Турција, Украина, Киргистан, Азербејџан, Романија и Иран основаа нова федерација на автобуски превозници ТОФЕД во Анкара. Идејата на ТОФЕД е да се обединат сите здруженија од Европа и Блискиот Исток по принципот на веќе познатото здружение IFU, во кое членуваат превозници со камиони од 220 држави во светот. Претседателот на здружението на македонски автобуски превозници Еуротуринг, Ацо Николовски, смета дека најголема придобивка од здружувањето е што ако некој превозник пријави проблем во една од земјите-потписнички, добива целокупна поддршка.

Р

егистар за регулација на увоз, дистрибуција и сервисирање на овластените претставници во Македонија е предлогот кој го достави комората за информатичка технологија и телекомуникации, МАСИТ, до министерот за информатичко општество и администрација, Иво Ивановски. На работниот состанок одржан вчера беа разгледани прашањата од областа на Регулаторната гилотина – 4 фаза. „На состанокот беше договорено министерството да преземе соодветни регулаторни активности за подобрување на бизнисклимата, а МАСИТ конкретно да даде свој придонес во поуспешно имплементирање на регулаторната гилотина“, истакна Игор Бимбиловски, претседател на МАСИТ. Ивановски исто така најави дека МИОА ќе го преземе надзорот над индустријата за телекомуникации од 1 јануари од Министерството за транспорт и врски.

213,5 илјади луѓе биле вработени во македонската индустрија во 1989 година, за разлика од денес каде што бројот на работници во индустријата е околу 180.000

Само 14 македонски производи се извезуваат во арапските земји Компаниите се жалат на нерегулирана преференцијална трговија, долги процедури за документација и немање македонски претставништва во овие земји

Ивана Колева

Р

koleva@kapital.com.mk

аете интересот на македонските компании за пазарите на Блискиот Исток и во земјите од Магреб. Во првите 10 месеци од годинава извозот во овие земји е зголемен за 38,4% во споредба со истиот период лани, покажуваат податоците на Клубот за соработка со земјите од Блискиот Исток и Магреб при Стопанската комора на Македонија. Но, можностите на македонските компании се поголеми отколку извезените производи. Од вкупната надворешно-трговска размена на земјава во првите 10 месеци од 2011 година, која изнесува 9,47 милијарди долари, на размената само со овие земји отпаѓаат незначителни 50,7 милиони долари или 0,53%. Од овие пазари Македонија увезува производи вредни 34,9 милиони долари, а извезува за 15,6 милиони долари. Поразително е и што во 17 земји Македонија извезува само 14 производи, кои немаат висок степен на обработка, главно земјоделски и прехранбени и производи од железо и од челик. Обидите на компаниите да ја зголемат размената ги кочи невоспоставената преференцијална трговија, долгите процедури за документација, отсуството на македонски претставништва во земјите и недостигот од конвенции за признавање јавни документи. Македонскиот визен режим не ја олеснува бизнис-соработката на бизнисмените, оценуваат бизнисмените. „Во Египет с$ повеќе компании се јавуваат во нашата амбасада за да соработуваат со македонски партнери. Велат дека за Македонија слушнале преку рекламите на CNN и Euronews. Осебно е голем интересот од египетски градежни компании за соработка и за партнерство за изградбата на Либија. И од државната компанија Насар во Каиро се интересираат за увоз на македонски индустриски производи“, вели Миле Манолев, македонски амбасадор во Египет. Тој додава дека египетскиот пазар од 90 милиони потенцијални потрошувачи треба да се освои со поголеми количини производи со стандарден квалитет. Од Блискиот Исток и од земјите од Магреб Македонија увезува најмногу електронски уреди, опрема, градежни материјали, нафтени масла и земјоделски производи.

+ 26.12.2011

раст

Макстил УСЈЕ Алкалоид Топлификација

+3,33% 124,00 +3,00% 23.278,00 +0,58% 3.822,00 +0,14% 2.232,00

26.12.2011

Силекс Кратово Макпетрол РЖ Услуги Комерцијална банка Бетон Скопје

нова цена

пад

-

нова цена

-2,86% 68,00 -1,09% 18.347,00 -0,56% 179,00 -0,18% 1.632,00 -0,10% 5.999,00

0,53%

КРУМ ЕФРЕМОВ

Директорат за економска дипломатија

Посетата на емирот од Катар отвори многу врати за подобра и директна комуникација со тамошните бизнисмени. Се потпишаа неколку важни договори, а во наредните шест месеци е договорено економските ресори на двете земји да работат на конкретни иницијативи. Во амбасадата во Доха веќе стигна првата иницијатива за извоз на говеда.

е учеството на трговската размена со земјите од Магреб и со Блискиот Исток

Македонија извезува во арапските земји производи кои немаат висок степен на обработка, а главно се земјоделски и прехранбени „Суфицитот кој го имаме со некои од земјите е резултат само на извозот на еден или на два производи. Веќе подолго време компаниите увезуваат речиси иста количина производи, додека за извозот се многу внимателни од страв дека нема да можат да си ги наплатат побарувањата. Размената со овие земји повеќе зависи од претприемничката иницијатива на компаниите, отколку од условите создадени

во државата“, истакна Љубица Нури од Стопанската комора на Македонија. Крум Ефремов, директор во Директоратот за економска дипломатија, потсети дека посетата на емирот од Катар отворила многу врати за директна комуникација. „Се потпишаа неколку важни договори, а во наредните шест месеци е договорено економските ресори на двете земји да работат на конкретни иницијативи. Во амбасадата во

Доха веќе стигна првата иницијатива за извоз на македонски говеда“, порача Ефремов. За да се освојат овие пазари важни се и Халал стандардите, кои ги имаат воведено пет македонски компании.

понеделник - 26.12.2011 ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка

3м 4,00% 4,30% 4,80% 4,60% 4,00% 4,30% 4,60% 5,00% 4,50%

6м 5,00% 5,30% 5,60% 4,80% 5,00% 5,00% 5,50% 6,00% 5,50%

24м 7,70% 8,10% 8,10% 5,00% 8,20% 7,80% 7,80% 9,00% 8,50%

36м 7,90% 8,30% 7,90% 5,00% 8,30% 8,40% 8,10% 9,50% 9,00%

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула Странска валута

3м 2,20% 2,40% 2,50% 2,40% 2,40% 2,40% 2,60%

6м 2,70% 2,90% 3,00% 2,90% 2,90% 2,80% 3,00%

24м 3,80% 4,00% 4,50% 3,65% 4,10% 4,00% 4,00%

36м 4,10% 4,30% 5,00% 3,90% 4,50% 4,20% 4,30%

Уни банка

2,40%

2,70%

4,35%

5,25%

6%

Еуростандард банка

2,50%

3,00%

4,60%

5,10%

5%

Валута евро долар фунта франк долар долар

Среден 61,5004 47,1015 73,8211 50,3235 46,2096 47,8528

Извор: НБРМ

ДВИЖЕЊЕ НА ИНФЛАЦИЈАТА ВО МАКЕДОНИЈА ПЕРИОДОТ 2010/2011

4%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

Euribor (EUR) Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

10% 20% 13%

КУРСНА ЛИСТА

Држава ЕМУ САД В.Британија Швајцарија Канада Австралија

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка

1м 1,11% 1,04% 0,29% 0,03%

камата 4,00% 5,50%

3м 1,40% 1,34% 0,57% 0,05%

6м 1,66% 1,61% 0,80% 0,10%

12м 1,99% 1,96% 1,12% 0,33%

3% 2% 1%

0% 01/10 03/10 05/10 06/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11

Извор: Државен завод за статистика

ПРИНОС НА ОТВОРЕН ИНВЕСТИЦИСКИ ФОНД Отворен инвестициски фонд Илирика Југоисточна Европа

Нето вредност

1M

3M

6M

1Y

YTD

0

24.036.799,85

-1,95%

-3,56%

-21,73%

-26,67%

-26,61%

25.12.2011

Илирика Глобал-Растечки пазари

41.865.370,48

2,86%

4,94%

-8,85%

-19,92%

-19,88%

25.12.2011

Иново Статус Акции

16.053.832,11

-1,42%

-4,60%

-11,87%

-8,24%

-7,87%

25.12.2011

КД БРИК

41.642.736,56

3,35%

4,81%

-7,73%

-14,12%

-14,14%

25.12.2011

КД Нова ЕУ

20.969.126,06

-0,22%

-7,78%

-26,86%

-30,88%

-30,91%

25.12.2011

КБ Публикум - Балансиран

22.821.165,87

0,76%

-2,44%

-13,68%

-15,44%

-14,93%

25.12.2011

КБ Публикум - Обврзници

35.102.308,89

0,49%

0,40%

0,94%

0,00%

0,00%

25.12.2011

КБ Публикум Паричен

48.578.269,77

0,26%

0,80%

1,60%

0,00%

0,00%

25.12.2011


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ вТорнИК 27.12.2011

ТАВ Македонија стана дел од „Фабриката на знаење“ на ФОН

> БРОЈКА

70%

Компаниите да инвестираат во иновации

С

С

тудентите на Универзитетот ФОН ќе можат практично да се запознаат со предметите коишто ги изучуваат преку практика на двата македонски аеродроми. Ова се вели во договорот кој го потпишаа ТАВ Македонија и Универзитетот ФОН во рамките на академската кампања „Фабрика на знаење“. „Работата на ТАВ аеродроми се потпира на умеењето и на знаењето, тоа што го викаме и know how, со кое се создава и нова вредност. Авиобизнисот е високопрофитабилна гранка и тој многу зависи од човечкиот фактор“, истакна Зоран Крстевски, директор на ТАВ Македонија. Сефер Цаноски, генералниот менаџер на Универзитетот ФОН, истакна дека целта на овој проект е да им обезбедат простор тоа што го учат во теорија да го применат и во практика.

од остварената добивка банките во Македонија ја реинвестираат во сопствените средства, покажува извештајот на НБРМ за банкарскиот систем на Македонија за вториот квартал од 2011 година. Карактеристично за македонските банки е што дури 14 (чие учество во вкупната актива изнесува 72,2%) имаат по еден акционер, па од неговата финансиска моќ, способност и волја за докапитализација во голема мера зависи идниот раст на средствата на овие банки.

11

труктурни подобрувања на компаниите во делот на иновациите и зголемување на инвестицискиот систем на Македонија е главната цел на Балканскиот инвестициски форум, кој ќе се одржи во април следната година. „Со оглед на тоа што настанот е балкански форум, ќе има компании од сите технички области, како информатичката технологија, енергетиката, биотехниката. Интересот на инвеститорите за ваков настан, каде што може да имаат преглед на сите иновации, е голем и освен од Балканот, очекуваме инвеститори и од Израел и од Турција“, изјави Александар Тасев, извршен директор на фондацијата Балкан анлимитед, која го организира овој настан. Тој додаде дека македонските компании вложуваат многу малку во истражување и развој и дека ова е можност за подобрување на таа состојба.

Македонските бизнисмени незаинтересирани за купување албански фирми Домашните бизнисмени планираат одредени проекти да реализираат во Албанија, но за поголеми аквизиции и преземања не размислуваат. Ивана Колева

О

koleva@kapital.com.mk

ткако албанскиот министер за економија ги повика македонските компании да бидат дел од големата приватизација што ја зафати Албанија, домашните бизнисмени генерално не се заинтересирани да инвестираат таму. Некои од нив велат дека веќе имаат свои претставништва таму и планираат одредени проекти да реализираат во иднина, но за поголеми аквизиции и преземања не размислуваат. Други, пак, велат дека не се доволно информирани за тоа кои компании стојат на располагање за инвестиции. МАКЕДОНСКА „Моментално немаме БЕРЗА финансиски можности да инвестираме МБИ 10 во Албанија. Веќе четири години преку наша компанија сме присутни на тој 1.945,59 пазар, но имаме финансикси проблеми да ја МБИД докапитализираме фирмата. За да се инвестира 2.085,50 во такви компании потребно е да имате многу ОМБ 120,73

пари, кои најчесто се собираат преку конзорциуми, а ние досега не сме размислувале за влез во конозорциум кој ќе врши аквизиција на странски, Следната година ќе се приватизира најголемата албанска државна компанија односно албански фирми“, вели Герасим Ванчев, Албпетрол, која според проценките вреди 497 милиони долари. директор на Семос. преземања. ставени на продажба следната година. Воведен Тој додава дека за овие четири години работа во „Веќе инвестиравме во Албанија, а имавме и е нов Закон за странски инвестиции, според кој Албанија, задоволен е како е препознаена нивната средба со албанскиот премиер за нов инвестициски инвестициите поголеми од 10 милиони евра се фирма, но на финансиски план очекувал многу проект, но чекаме да видиме какви услови ќе строго заштитени од државата. На средбата со поголеми резултати. „Можеби и кризата си го бидат договорени. Можеби би било интересно да министерот Ваљон Сараќини во Тирана, неговиот направи своето“, додава Ванчев и вели дека кога се инвестира во некои компании, но јас не сум албански колега информираше и дека ќе се би размислил за некакви инвестиции, тоа не би многу заинтересиран за аквизиции и преземања. направи поконкурентен пазарот за минерални било во информатиката затоа што албанскиот пазар Можеби би инвестирал во некои хидроцентрали, но суровини и ќе се дадат дополнителни 170 е помалку развиен од нашиот. „Неодамна Семос само ако не се многу големи компании. Но, сепак, овластувања за минерални суровини, најчесто ФЈУЧЕРСИ влезе во големите државни албански фирми, а прво треба да почекаме и да видиме какви услови за цинк и бакар. Ќе има концесии за мали сега сме во процес на запознавање и со некои од НАФТА нуди државата“, вели тој. Албанија моментално хидроцентрали, а македонските фирми се поголемите компании таму“, вели тој. ЛЕСНА СУРОВА ПРИРОДЕН ГАС дестинација за инвестирање, според е интересна поканети за учество на тековните тендери за Сопственикот на Ренова, Шефки Идризи, 99,68$/барел 3,13/ММБТу министерот за економија, Насип Начо, бидејќи енергетските проекти, меѓу кои Тирана-Приштина размислува за инвестиции во Албанија, но многу и каскада на реката Дрим. не е многу заинтересиран за аквизации и BRENT ЗА ЗАТОПЛ.државни компании и објекти ќе бидат

+0,31% -0,01% -0,04%

+0,15% +0,06%

107,96$/барел

-1,74% -0,58%

289

Извор: Македонска Берза

Вредностите кои ги гледате денеска, се од последниот ден на тргување, понеделник - 26.12.2011

МАКЕДОНСКА БЕРЗА МБИ10 МБИ10 ИНДЕКСИ РЕГИОН 3.000 3.000 3.000 МБИ10

МБИ 10 BELEX15 1.945,59 501,85

+0,31% +1,37%

SASX 10 752,94

МБИД CROBEX 2.085,50 1.736,77 ОМБ Главен индекс на Загребската берза 120,73

-0,01% SOFIX 317,51 -0,04% ATHEX

Главен индекс на Белградската берза

-0,95%

656,06

Главен индекс на Љубљанската берза

1.609,00$/унца

18.742,50

29,08$/унца

1.920,00

7.614,50

540.00$/унца

Извор: Македонска Берза официјалниот пазар на Македонска берза

Главен индекс на Атинската берза

ИНДЕКСИ АМЕРИКА ИНДЕКСИРЕГИОН

NASDAQ +1,37% 501,85 +1,02% 12.294,00 2.618,64

Заеднички индексиндекс 30 големи Главен наамерикански Белградската компании котирани на Њујоршка берза

Главен на Загребската Заеднички индексиндекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

BELEX15 +0,74% +0,07% 501,85

SASX 10 752,94

619,50$/бушел

берзата, без финансиски компании

3.000 3.000 3.000

Паоло, Бразил

-0,95%

ATHEX 2.400 2.400 2.400 656,06 2.200 2.200 ЕВРОПА ИНДЕКСИ 2.200

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Главен индекс на Љубљанската берза

FTSE 100 5.512,70

+1,02% +0,46% SWISS

DAX12.294,00 Заеднички индекс 30 5.878,94

CROBEX КАФЕ 1.736,77 2,19 $/бушел

SOFIX СОЈА 317,51 1.172,50$/бушел

5.893,89

Главен индекс Загребската берза метали и суровини Главен индекс на Софиската берза на Податоците зана фјучерсите на нафта, се земаат од веб страната американската финансиска агеција Блумберг

-0,95%

SBITOP 596,12

Главен индекс на Атинската берза

+1,02%

2.000 2.000 2.000

07/10 07/10 07/10 08/10 08/10 08/10 10/10 10/10 10/10 12/10 12/10 12/10 02/11 02/11 02/11 04/11 04/11 04/11 06/11 06/11 06/11

DOW JONES Путеви 430,00 12.294,00

+19,11% +1,02%

Заеднички индекс 30 големи американски компании котирани на Њујоршка берза

+0,74% S&P 500 +0,97% 1.256,53

NASDAQ 2.618,64

-11,98%

Напред ГП

1.021,00

BRAZIL BOVESPA +0,90% +0,16% 57.795,70 АЗИЈА ИНДЕКСИ

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Метал.индус

+1,00%

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао 2.400,00 CAC 40 SENGПаоло, Бразил

+1,37%

Индекс на најголемите јапонски компании котирани на Токиска берза

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

+0,46%

+1,47%

TOPIX CAC 40 726,44

3.102,09

ЕВРОПА ИНДЕКСИ BSE 30

15.970,80 +0,99%

Индекс на компании котирани на примарен пазар на Токиска берза

FTSE 100 5.512,70

Индекс на 30 најголеми компании котирани на берзата во Бомбај

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

Извор: Блумберг

DAX 5.878,94

+16,58%

69,96

NIKKEI 225 HANG 8.479,34 ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ 18.629,20 ДЕН ДО 15Ч.

+0,46%

Индекс на 30 најголеми герм. компании котирани на Франкфуртска берза ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

3.102,09 0,25

. DAX Истрабенз 5.878,94 2.180,00

+1,02%

+9,41% +0,74%

Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ берзата, без финансиски компании

-3,73%

Развојна банка

1.290,00

BRENT 107,96$/барел

9,39

+0,99% 5.512,70 ЉУБЉАНСКА БЕРЗА +1,02% +0,46% -29,68%

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза Максима инвест

0,02

+20,00%

+0,97% -2,97%

SWISS Телеком Слове. 5.893,89 62,10

Индекс на 30 најголеми герм. компании Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Податоците за акции со најголема промена во регионот, се земаат од веб страниците на котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал Белградска, Загрепска и Љубљанска берза компании ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

26.12.2011

раст нова цена АЗИЈА ИНДЕКСИ +3,33% 124,00

швајцарскиот пазар на капитал

TOPIX

112112 112 108108 108 104104 104 07/10 07/10 07/10 09/10 09/10 09/10 12/10 12/10 12/10 03/11 03/11 03/11 06/11 06/11 06/11 08/11 08/11 08/11 11/11 11/11 11/11

ОМБ е составен од најликвидните обврзници котирани на Македонска берза

+0,15% +0,06%

ПРИРОДЕН ГАС 3,13/ММБТу

ЗА ЗАТОПЛ. 289

-1,74% -0,58%

1.609,00$/унца

СРЕБРО 29,08$/унца

БАКАР 7.614,50

МЕТАЛИ

-0,10% +0,13% +0,0%

НИКЕЛ

18.742,50

АЛУМИНИУМ 1.920,00

ЧЕЛИК 540.00$/унца

+0,0% +0,0% /

+1,00%

BSE 30

ПЧЕНКА 619,50$/бушел

ПЧЕНИЦА 622,00$/бушел

КАФЕ 2,19 $/бушел

СУРОВИНИ

+0,45% +0,24% -1,22%

КАКАО

2218.000$/бушел

ШЕЌЕР 27,25

СОЈА 1.172,50$/бушел

-0,14% +3,45% +0,19%

Податоците за фјучерсите на нафта, метали и суровини се земаат од веб страната на американската финансиска агеција Блумберг ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Макстил NIKKEI 225 HANG SENG УСЈЕ +3,00% 23.278,00 8.479,34 18.629,20 АлкалоидИндекс +0,58% 3.822,00 на најголемите јапонски компании Индекс на најголеми компании котирани на берзата Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании одТокиска берза Топлификација +0,14% во 2.232,00 котирани на Хонг Конг

+0,97%

116116 116

+11,39%

11,11

+25,00%

+0,04%

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил Валидус

Бреза ЕВРОПА ИНДЕКСИ -18,64% -14,54% FTSE 100

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза Випа холд.

Индекс на 100 најголеми британски котирани на Лондонска берза

SWISS 5.893,89

99,68$/барел

ЗЛАТО

NASDAQ Јубмес банка 13.889,00 2.618,64

120120 120

+1,31%

BRAZIL BOVESPA +0,90% +0,16% 57.795,70 ЗАГРЕБСКА БЕРЗА

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

ЛЕСНА СУРОВА

Главен индекс на Атинската берза

АМЕРИКА ИНДЕКСИ БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

големи американски Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ компании котирани на Њујоршка берзата, без финансиски компании Индекс на 30 најголеми герм. компании берза Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи котирани на Франкфуртска берза швајцарскиот пазар на капитал Аренатурист

S&P 500 1.256,53

ATHEX 656,06

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

Главен индекс на Љубљанската берза

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза

DOW JONES

Главен индекс на Сараевската берза 27,25

ОМБ ОМБ ОМБ

ФЈУЧЕРСИ НАФТА

+1,31% АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА

АМЕРИКА ИНДЕКСИ

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

+1,37% +0,24% +0,19% -1,22%

-0,14% +0,07% +3,45% +0,88% +0,19%

2218.000$/бушел

SASX 10 ШЕЌЕР 752,94

Главен индекс на Белградската берза 622,00$/бушел

+0,16% +0,88%

SOFIX BRAZIL BOVESPA 2.800 2.800 2.800 57.795,70 317,51

берза Главен индекс на Софиската берза Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао 2.600 2.600 2.600

+0,99%

ПЧЕНИЦА

котирани на пазарот на јавно поседувани друштва

СУРОВИНИ ИНДЕКСИ КАКАО РЕГИОН +0,45%

ПЧЕНКА

Индекс на 100 светски компаниииндекс котирани на на NASDAQ берза Главен Сараевската берза

+0,19% +0,90%

CROBEX S&P 500 1.736,77 1.256,53

CAC 40 3.102,09

124124 124

-0,10% 2.800 +0,0% 2.600 2.600 2.600 2.800 МАКЕДОНСКА БЕРЗА 2.800 АЛУМИНИУМ 2.400 2.400 2.400 2.600 2.600 СРЕБРО МБИ 10 +0,13%2.600 +0,0% 2.200 2.200 2.200 2.400 2.400 2.400 +0,31% 1.945,59 +0,88% 2.000 2.000 2.000 2.200 2.200 БАКАР ЧЕЛИК МБИД +0,0%2.200 / -0,01% 1.800 1.800 1.800 2.000 2.000 2.000 2.085,50 07/10 07/10 07/10 09/10 09/10 09/10 12/10 12/10 12/10 03/11 03/11 03/11 06/11 06/11 06/11 08/11 08/11 08/11 11/11 11/11 11/11 07/10 07/10 07/10 09/10 09/10 09/10 12/10 12/10 12/10 03/11 03/11 03/11 06/11 06/11 06/11 08/11 08/11 08/11 11/11 11/11 11/11 ОМБ +1,31% -0,04% МБИ 10 е составен од 10 најликвидни120,73 акции на компании котирани на МБИД е составен од 15 најликвидни акции на компании

+0,07%

Главен индекс на Софиската берза

SBITOP Извор: Македонска Берза 596,12

SBITOP 596,12

-0,01%

НИКЕЛ 3.000 3.000 3.000

Главен индекс на Сараевската берза

+0,19%

BELEX15 DOW JONES

МБИД МБИД 3.200 3.200 3.200 МБИД МЕТАЛИ

+0,68%

ЗЛАТО

2.800 2.800 2.800

АКЦИИ СО НАЈГОЛЕМА ПРОМЕНА БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

+1,37%

Путеви

430,00

+19,11%

Јубмес банка

13.889,00

+9,41%


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

12 КОМПАНИИ ПАЗАРИ

Срeќна стара 2011 година

Б

Рубин Зарески Ретроспективата на тоа што е позади дава јасни сигнали за проценките и

универзитетски професор

идејќи денот по утрото се познава, а годината по сите 365 дена, поминавме навистина турбулентна 2011 година. Без промени ќе биде и 2012 година. Инспиративна во секој поглед, годината беше полна со предизвици, на кои се обидовме да одговориме, помалку или повеќе успешно. Ретроспективата на тоа што е позади дава јасни сигнали за проценките и за опциите кои мора да ги избегнеме идната година. На домашен терен без поголеми промени што се однесува до старо-новата влада, но зато, во светската економија се случија тектонски промени. Листајќи по сите мои колумни во „Капитал“, дојдов до заклучок дека, всушност, целата 2011 година е предвидена со точност во само еден месец, јануари. Низ кратка ретроспектива подолу се извадоци на текстовите што ги напишав во јануари за случувањата во 2011 година. Тие и денес ја имаат истата актуелност. 2 јануари - „Нивото на минимален раст на БДП од 3% е недоволно, но истовремено и тешко остварлива бројка. За да се постигне забележителен раст во економијата, кој ќе го почувствуваат и граѓаните и компаниите, ќе биде потребно најмалку двојно повисоко ниво. Државниот буџет, и покрај нискиот дефицит, има неповолна структура, која нема да креира голема инвестициска побарувачка. Долго најавуваните капитални инвестиции од 384 милиони евра ќе бидат далеку под потребното ниво за да се ангажира доволен домашен економски потенцијал. Бездруго, слаба корист и поради фактот што значаен дел од капиталните проекти во Македонија ги изведуваат странски компании. Ова е загрижувачки и од друг аспект. Државата ќе мора да повлече 400 милиони евра од ММФ, но и кредити од ЕБРД, од ЕИБ и од други кредитори за да ги враќа долговите, да ги исплаќа платите на буџетарите и да финансира странски играчи на домашниот пазар. Состојба на загуба-загуба, бидејќи

за опциите кои мора да ги избегнеме идната година

ем си ја зголемуваме надворешната задолженост, ем не финансираме домашно производство. Пензискиот и здравствениот фонд со задржаните стапки за придонеси ќе продолжат да креираат загуби, поради што ќе бидеме сведоци на големи и чести финансиски интервенции од државниот буџет.“ „Во најдобар случај, банките може да сметаат на задржување на постојното ниво на штедење. Затоа, ќе мора добро да менаџираат со депозитите на профитабилните претпријатија од типот на Телеком, Окта, ЕВН, Алкалоид, Топлификација и да ги пласираат во записи и во обврзници, заработувајќи ситен процент. Остатокот од средствата ќе мора внимателно да го пуштат на пазарот и да ги кредитираат компаниите и населението. Притоа, ризиците остануваат и главно ќе бидат линкувани со домашната неликвидност и со неконкурентноста на производството на странските пазари”. 15 јануари - „Валутите во 2011 година целосно ќе ја рефлектираат способноста на државите да го намалат фискалниот дефицит и надворешниот долг. Поради подобрите економски резултати, САД ќе го зајакне доларот, но ова примарно ќе зависи од тоа колку Бернанке ќе сака да печати зелени банкноти. Движењата на еврото ќе зависат од успехот на Европскиот финансиски механизам за стабилизација. Доколку реформите се спроведат во првите три месеци, а членките на еврозоната цврсто застанат во одбрана, еврото конечно ќе се стабилизира”. “Не е исклучено за ова да мора да ја ревидираат Лисабонската спогодба и да го зајакнат Договорот за стабилизација и развој.” 23 јануари - „Разликата меѓу добриот и одличниот менаџер денес се сведува на проценката на проблемот. Спинувањето на состојбите и на проблемите има само една цел: да се решава проблем кој во суштина и не постои. Одличниот менаџер, во тој к

о

м

е

р

ц

и

ј

случај, не „го измислува тркалото”. Тој со употреба на мали техники одговара на широк спектар прашања. Тој не одговара на непостоечкиот проблем со креирање нов, туку се обидува да го отспинува и да го маргинализира проблемот. Од овие причини, одлучувачите с$ повеќе треба да применуваат нов пристап, кој гласи „работи паметно, а не многу”. Залудно е трошењето на енергија во објаснувањето што прават лошо другите. Ова е Сизифова работа, обид да се „зоврие океанот”. Клучните елементи на успехот се врзани со домашната работа и сопствената приказна. За ова е потребно да се гледа големата слика, да се излезе со свој различен став, кој има издржаност и да се комуницира. Во тој случај успехот ќе биде целосен”. 30 јануари - „Главниот напор во наредните месеци на економски план ќе биде да се создаде впечаток за отворање нов инвестициски циклус. Реално, за да се постигне успех во овој ПР-напор, ќе биде потребно да се појават многу повеќе играчи на пазарот на инвестиции отколку само државата. Во моментов имаме најавени инвестиции во Коридорот 10, продолжување на „Скопје 2014”, регионални патни правци и шопингцентри. Прво, се работи за непроизводни инвестиции, главно во инфраструктурата, кои имаат секундарен импакт врз македонското стопанство. Вториот реален проблем е што никаде ги нема домашните и странски приватни инвеститори, па факторот инвестиции речиси целосно е доминиран од државата“. „Банките с$ уште се изложени на високи ризици поради тековната неликвидност во стопанството, која ги влече надолу сите компании. Во услови на вака намалена економска активност, банките не може да бидат поштедени. Концентрацијата на нивните активности кон компаниите ќе биде во одржување на нивната ликвидност, а не кон инвестициите. а

л

е

н

о

г л

а

с

За да се олабават, ќе биде потребно континуирано одржлива ликвидност на ниво на стопанството. Во изборната 2011 година нема да се случи подобрување на состојбите. Но, тоа што ќе се постигне со евентуално олабавување на монетарната политика е дека државата ќе може поевтино да се задолжува на домашниот пазар и преку инфлацијата поевтино да ги сервисира своите обврски. Веќе видената политика на странско и домашно задолжување на Владата ќе има за цел редовно да ги сервисира платите на администрацијата и пензионерите и да го компензира отсуството на приватни инвестициски активности”. “Реално е дека во 2011 година инвестицискиот циклус повторно ќе биде одложен за некои идни времиња. Најавената делница УдовоДемир Капија, за која се обезбедија пари од ЕИБ, нема да почне пред 2012 година. Исто и со браните Чебрен и Галиште. Сите искуства потврдуваат дека странските инвеститори дефинитивно нема да се заинтересирани за инвестиции во време на предвремени избори. Бројката од 130 милиони евра странски директни инвестиции, колку што се регистрирани во 2010 година, нема да се коригира нагоре. Затоа, ќе заборавиме на поголеми странски инвестиции и оваа година. Интересен тест за интересот на странските инвеститори и за однесувањето на домашните инвеститори е Македонската берза. Регионалните инвестициски фондови си заминаа во 2007 година, а домашните инвеститори само ограничено ќе реагираат и тоа главно поради неатрактивната опција за депонирање средства во банките кои имаат ниски пасивни каматни стапки. Позитивен раст на акциите ќе има само кај компаниите, кои се очекува дека ќе исплатат добри дивиденди во април. По овој период на Берзата, како и во поголем број други сегменти, настапува период на пад”. Среќна Нова 2012 година.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

13

БАЛКАН

Словенечките банки тонат?! Банката на Словенија соопшти дека приходите на комерцијалните банки стагнираат поради пад на економијата и тешко дека ќе ја завршат годината со добивка Васе Целеска

С

celeska@kapital.com.mk

ловенечкиот банкарски систем во првите десет месеци годинава забележа загуба од 124 милиони евра, а кредитните пласмани и понатаму паѓаат, соопшти Банката на Словенија. На крајот на октомври минатата година банките имаа добивка од 87 милиони евра. Банката на Словенија наведува дека приходите на банките стагнираат поради падот на економијата и се премногу ниски за банките на крајот од годината да остварат добивка. Во извештајот на централната банка на Словенија за стабилноста на финансиските институции се наведува дека во првите три квартали годинава се зголемиле ризиците во банкарскиот систем, што претставува предизвик за идното работење на банките, посебно во 2012 година. Идната година се очекуваат уште полоши финансиски резултати, а со тоа и понизок капацитет на генерирање интерен капитал за големите загуби и високите резеревации. До ноември банките за резервации издвоиле 706 милиони евра, што во однос на истиот период лани претставува зголемување од 39%. Сепак адекватноста на капиталот порасна во септември на 12,1%, а обемот на основниот капитал на 9,9%. Но, ова може да биде нарушено поради слабеењето на квалитетот и износот на кредитното портфолио, слабите финансиски резултати и воведувањето построги капитални барања на ниво на ЕУ во 2012 година. За сопствениците на банките предизвик ќе биде да се к

о

м

е

р

ц

и

ј

спречи трендот на раст на ризикот и потребата од докапитализација на банките во еврозоната, каде што значително порасна побарувањето за капитал. Иако се зголеми адекватноста на капиталот, вкупната актива на банките во Словенија е за 1,9% помала отколку една година претходно. Во првите десет месеци е намалена за 728 милиони евра, на 46,9 милијарди евра. Падот на активата е последица на падот на кредитната активност и на цените на хартиите од вредност, како и на раздолжувањето на банките на странските пазари. а

л

е

н

о

г л

а

с

Контракција на небанкарскиот сектор

за 4,7%, во однос на октомври 2010 година, а кај населението незначително се зголемија. Иако од дното на кризата поминаа две години, кредитното портфолио на банките во Словенија е с$ послабо. Причината за тоа е бавното економско заздравување на земјата. Слабеењето на кредитното портфолио е најизразено во градежната индустрија, а словенечката централна банка оценува дека активноста во оваа индустрија уште повеќе ќе се намалува, што негативно ќе влијае врз работата на банките.

Драстично е намалена и кредитната активност, првпат од стекнувањето независност на земјата. Во октомври, обемот на кредити во небанкарскиот сектор беше за 830 милиони евра помал во однос на истиот период лани. Сопред кредитирањето на бизнисите кои работат позитивно, а расте изложеноста на банките кон секторите кои имаат потешкотии да ги подмират обврските, посебно кон компаниите кои завршиле со стечај. Кредитните пласмани во компаниите во октомври се намалени к

о

м

е

р

ц

и

ј

а

л

е

н

о

г л

а

с

И.бр.204/2011

ЈАВНА ОБЈАВА

(врз основа на член 46-б од Законот за изменување и дополнување на Законот за извршување „Сл. Весник на РМ’’ бр. 8 од 17.01.2008 год.) Извршителот Павел Томашевски од Скопје врз основа на барањето за спроведување на извршување од доверителот КОЦО ГАВРИЛ РАДОМИР од Скопје, засновано на извршната исправа III МВ П.бр 5043/2010 од 20.06.2011 год. на Основен суд Скопје 2 Скопје, против должникот Друштво за нискоградба ВАРДАР АДГ Пелагонија ДООЕЛ Скопје со ЕМБС 5201845, ДБ 4030998277613 и седиште на ул. Првомајска бр. 23, го

ПОВИКУВА Должникот Друштво за нискоградба ВАРДАР АДГ Пелагонија ДООЕЛ Скопје, да се јави во канцеларијата на Извршителот Павел Томашевски од Скопје, со седиште на ул. Венијамин Мачуковски бр. 6-1/3а заради достава на Заклучок за определување на вешто лице кое ќе врши процена на подвижни предмети од 13.10.2011 год. Записник за попис и процена на подвижни предмети (врз основа на член 94 и 95 од ЗИ), од 14.10.2011 год., Забелешка наместо попис (врз основа на член 95 од ЗИ) од 09.11.2011 год., Извештај за извршена процена на подвижни предмети – опрема, Заклучок за начин на продажба на попишаните предмети (врз основа на чл.97 ст.2 од ЗИ) од 12.11.2011 година и Заклучок за продажба на подвижни предмети со усно јавно наддавање (врз основа на член 96 и 97 став 1 од ЗИ) од 12.11.2011 год., ВО РОК ОД 1(ЕДЕН) ДЕН сметано од денот на последното објавување на ова јавно повикување во јавното гласило. СЕ ПРЕДУПРЕДУВА Должникот Друштво за нискоградба ВАРДАР АДГ Пелагонија ДООЕЛ Скопје, дека ваквиот начин на доставување се смета за уредна достава и дека негативните последици кои можат да настанат ќе ги сноси самата странка (должник). Оваа објава се смета за ЧЕТВРТА.

ИЗВРШИТЕЛ ПАВЕЛ ТОМАШЕВСКИ


КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

WWW.KAPITAL.MK

14 СВЕТ

ИКЕА отвора четири нови трговски центри во Србија

Ш

ведската компанија ИКЕА за производство на мебел и покуќнина, во 2012 година ќе го изгради првиот трговски центар во Србија, бидејќи со претставниците од српската влада конечно се договори за инвестициите, пренесува весникот „Блиц“. ИКЕА се обврза да изгради вкупно четири трговски центри, и тоа во Белград, Крагујевац, Ниш и Нови Сад. Србија се обврза до март 2012 година да ги обезбеди сите неопходни услови, односно сите потребни дозволи и пренаменување на земјиштето каде што ќе биде сместен првиот трговски центар. Српската влада прифати дел од договорот да не вклучува изградба на фабрика на ИКЕА во Србија.

Самсунг и Сони ја раскинаа долгогодишната соработка

> БРОЈКА

550

К

орејскиот гигант Самсунг електроникс и јапонскиот Сони се согласија да стават крај на нивниот заеднички потфат за производство на ЛЦД-телевизори и да ја прекинат седумгодишната соработка, во која двете компании вложија неколку милијарди долари за изградба на фабрики. Имено, Самсунг ќе му плати на Сони 940 милиони долари за 50% од акциите во заедничката компанија С-ЛЦД Ко, која има намера да ја спои со сопствениот бизнис за производство на ЛЦД-телевизори. Преку овој чекор Самсунг електроникс има намера да стане најголемиот производител на ЛЦД-телевизори според приходите и да го надмине LG.

евра изнесува просечната заработка на сите вработени од земјите во регионот. Најмногу отстапување во просечната плата има кај јавната администрација. Во БиХ платите во јавниот сектор се повисоки од просекот за 40%, во Србија - 22%, а во Македонија-20%.

Германија и Франција ја предизвикаа кризата?!

Што навистина ја предизвика должничката криза и дали еврозоната го најде правото решение? Одговор нуди анализата објавена на BBC, која тврди дека главната причина за кризата не се презадолжените влади, туку неумереното кредитирање на периферните европски земји од западноевропските банки

О

ва беше годината во која се случија Арапска пролет, цунами во Јапонија и смртта на Осама бин Ладен. Уште повеќе, се чини дека 2012 година нема да биде многу поинаква. Но, бидејќи владите во еврозоната изнаоѓаат нови правила за да го ограничат позајмувањето, дали не успеваат да ја согледаат поентата на кризата? Што навистина ја предизвика должничката криза и дали еврозоната

го најде правото решение? Одговор нуди анализата објавена на BBC, која тврди дека главната причина за кризата не се презадолжените влади, туку неумереното кредитирање на периферните европски земји од западноевропските банки. Годинава европските лидери договорија нови фискални правила кои го ограничуваат владиното задолжување на најмногу 3 % од БДП. Проблемот е што буквално истото правило беше договорено и во 1997 година, во рамки на пактот за стабилност и развој.

Но, пазарите размислуваат поинаку...

Добри вести за Германија...

Значи, што навистина ја предизвика кризата?!

... лоши вести за Јужна Европа

Значи, Германија, Франција и Италија би требало да бидат во неволја поради неодговорното задолжување, а Шпанија треба да ужива во наградите за својата совесност? Па, не. Всушност, Германија е „безбеден рај“ – пазарите беа подготвени да & даваат заеми по историски ниски каматни стапки од почетокот на кризата. Шпанија, од друга страна, за пазарите се смета исто толку ризична колку и Италија.

Навистина имаше голем насобран долг во Шпанија и Италија пред 2008 година, но тоа немаше врска со владите. Стануваше збор за приватниот сектор – компании и хипотекарни должници – кои земаа кредити. Каматните стапки во јужноевропските земји паднаа на невидено ниско ниво, кога & се придружија на еврозоната. А ова поттикна „бум“, кој беше поткрепен од долгови.

Сиот тој долг придонесе да се финансира с$ поголем увоз во Шпанија, Италија, па дури и во Франција. Во меѓувреме, Германија стана центар на извозот, откако беше создадена еврозоната во 1999 година, продавајќи му многу повеќе производи на остатокот од светот (вклучувајќи ја и Јужна Европа), отколку што купуваше како увоз. Тоа значеше дека Германија заработува голем финансиски суфицит од извозот. И погодете што, најголем дел од тие пари на крајот & беа позајмени на Јужна Европа. Но, долговите се само дел од проблемот во Италија и во Шпанија. Во текот на годините на подем, платите на југот (и во Франција) с$ повеќе растеа. Но, германските синдикати се договорија да ги одржуваат нивните плати исти. Затоа сега италијанските и шпанските работници се соочуваат со огромни недостатоци во однос на конкурентната цена. Всушност, губењето на конкурентноста е главната причина зошто Јужна Европа има толку проблеми околу извозот, за разлика од Германија.

... и тешка дилема?! Зарем веќе не го договорија истото во 90-тите години?

Еврозоната се согласи на нов „фискален договор“ Лидерите од еврозоната договорија нов пакет строги правила, на кои инсистираше Германија и кои ќе ги ограничат владините заеми на само 3% годишно од производството на нивните економии. Ова би требало да ги спречи да акумулираат преголем долг и да се осигураат дека нема да се создаде нова финансиска криза.

3/9 ИТАЛИЈА

најголем прекршувач на правилата

5/9 ГЕРМАНИЈА

прва земја која ги прекрши правилата

Само момент. Уште во 1997 година, кога беше воведено еврото, се договорија за истото ограничување на заемот од 3%. Германскиот министер за финансии, Тео Вајгел, инсистираше на „Пакт за стабилност и раст“. Што се случи?

6/9 ФРАНЦИЈА прекршувач на правилата

Кој ги почитуваше правилата?

Италија беше најлошиот прекршител. Редовно го надминуваше годишното ограничување на заемот од 3%. Но, всушност, Германија, заедно со Италија, беше првата голема земја која го прекрши правилото за 3%. По неа следуваше Франција. Од големите економии, само Шпанија остана чиста с$ до финансиската криза во 2008 година - владата во Мадрид секоја година беше во рамките на тие 3%, од создавањето на еврото во 1999 година,

9/9 ШПАНИЈА прва лига

до 2007 година. И не само тоа – од сите четири земји владата на Шпанија, исто така, има најмал долг во однос на големината на својата економија. Грција, пак, е посебна класа. Никогаш не се држеше до ограничувањето од 3%, но манипулираше со своите статистики околу задолжувањата за да изгледаат добро, што пред с$, им овозможи да влезат во еврозоната. Нивното своеволие беше откриено дури пред две години.

Значи, да сумираме, владините задолжувања, кои се зголемија со глобалната финансиска криза во 2008 година, имаат многу малку врска со создавањето на сегашната криза во еврозоната, особено во Шпанија (грчката влада претставува голем исклучок). Според тоа, дури и ако овојпат владите не ги прекршат правилата за задолжување, тоа не значи дека нема повторно да се случи слична криза. Шпанија и Италија сега се соочуваат со тешка рецесија, бидејќи никој не сака да троши. Компаниите и хипотекарните должници се презафатени со исплаќање на своите долгови и не можат да трошат повеќе. Извозот е неконкурентен. А сега и владите, чии задолжувања експлодираа откако финансиската криза во 2008 година ги опустоши нивните економии, се согласија драстично да ги намалат своите трошоци.

Намалување на трошоците?!

...Прилично сте сигурни дека тоа ќе ја продлабочи рецесијата. Тоа веројатно значи и поголема невработеност (повеќе од 20% во Шпанија), а тоа може да ги намали платите до поконкурентни нивоа, иако историјата покажала дека ова е многу тешко да се направи. Истовремено, понисиките плати само ќе ги дозадолжат луѓето, бидејќи тие нема да можат да ги доисплатат долговите, па на крајот нема ни да ги платат. Пониските плати нема да доведат до брз раст на извозот, доколу и останатите европски пазари се во рецесија исто така. Во секој случај, треба да се очекуваат уште штрајкови и протести и повеќе нервоза на финансиските пазари.

Не ги намалувајте трошоците...

...бидејќи така ризикувате финансиски колапс. Износот што го позајмувате секоја година експлодираше во 2008 година поради економската стагнација и високата невработеност. Но, вашата економија изгледа дека е хронично неконкурентна во рамките на еврото. Па пазарите губат доверба во вас и сметаат дека вашата економија е премногу слаба за да ја поддржат. Во меѓувреме, другите европски валди немаат пари да ве спасат, а ЕЦБ вели дека нема мандат за таков чекор. А ако тие не ви помогнат, кој би го направил тоа?!


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ВТОРНИК 27.12.2011

15

ФЕЉТОН ЛОНДОНГРАД ОД РУСИЈА СО КЕШ: инсајдерска приказна за олигарсите Почитувани читатели, “Капитал“ во соработка со издавачите АЕА, ви го претставува возбудливиот бестселер на Марк Холингсворт и Стјуарт Ленсли, "Лондонград - од Русија со кеш". Не пропуштајте ја неверојатната приказна за тоа како Лондон стана дом на руските супербогаташи, раскажана за прв пат и базирана врз вистински ликови и настани. Ултравозбудливо четиво за животот проткаен со невиден луксуз, убави жени, приватни авиони, мегајахти, најдобрите светски фудбалери и телохранители во црни ренџ-ровери со непробојни стакла.

ЕН ДИВЕЧ ГЛАВА 7: ЛОВЦИ НА КРУП

Уште 10 милиони фунти. Продадено!

Д Дали цените ц на ууметничките д дела ууште ќе растат? Ова ги држеше р др будни уд д ноќе и лондонските д дилери и колекцинерите. колекцинерите Тие не го заборавија драматичниот „бум“ од крајот на 80-тите години, кога тогашните трансакции завршија во солзи со спектакуларниот крах во 1990-1991 година, кога пазарот влезе во рецесија, а многу дилери банкротираа, додека сликите изгубија две третини од својата вредност

В

одечките аукциски куќи на уметнички дела во Лондон и во Њујорк почнаа првпат да ги додаваат руските рубљи на мониторите со списокот со девизи што ги примаат за продавање уметнички дела. На таквите списоци, што им се од помош на меѓународните купувачи за да го следат наддавањето, веќе се наоѓаа американскиот долар, еврото, фунтата, швајцарскиот франк и јенот. Во јуни 2007 година списанието „Лондон куриер”, посветено на Русите, со седиште во Лондон, посвети цел еден број на влијанието што го имаат руските пари врз меѓународниот пазар на уметнички дела. Претпремиерата на лондонскиот саем „Фриз арт” таа година беше на шега опишана како Октомвриска револуција, бидејќи имаше многу богати Руси. Русите станаа толку значајни што дури и Тејт им се приклучи на другите меѓународни музеи и уметнички колекции што им се додворуваа на тајкуните за нивно патронство. Иако некои набљудувачи се сомневаа дека неодамнешната руска

М

арк Холингсворт е истражувачки новинар и автор на повеќе книги, вклучително и студијата за МИ5, британската Служба за безбедност. Неговите новинарски текстови се објавуваат во Сандеј Тајмс, Гардијан и Фајненшел Тајмс. Од малиот број интервјуа направени со него, се знае дека тој не сака многу да зборува јавно, нити пак е љубител на шопинг. ругиот автор, Стјуарт Ленсли е новинар и економски консултант кој живее јужен Лондон. Меѓудругото тој е добитник на неколку награди како телевизиски и радио продуцент, меѓу кои е и наградата на Њујоршкиот телевизиски и филмски фестивал. Во неговата книга од 1985 година, Poor Britain, тој ја дефинираше моќта употребувајќи методологија која подоцна почнаа да ја применуваат истражувачите и владите на Велика Британија, Европската унија и голем број земји, од Јапонија до Јужна Африка.

Д

треска по уметнички дела ќе има трајно влијание, најверојатно е дека дел од големите колекции од XXI век ќе се најдат во Русија и во Украина, исто како што дел од големите колекционери на почетокот на XX век беа Руси. Но, не се само Лондон и Њујорк цел на Русите, на мешавината од тие што заработуваа многу пари во 90-тите години и од помладата група претприемачи, љубители на уметноста кои во последно време заработуваат од супермаркети, ресторани или од бизнисот со мобилна телефонија. Продажбата на крајот од јуни 2007 година се случи само еден месец по френетичното купување низ цела Европа. Кога беше отворено Венециското биенале на почетокот на јуни, Русите беа таму во голема и силна група. Некои пристигнаа со своите приватни млазни авиони, други со јахти. Многумина изгледаа како да се дојдени на купување „за да купат автомобили”, забележа еден од присутните. Тоа предизвика жалби дека големите меѓународни саеми на уметнички дела с$ помалку и помалку имаат врска со уметноста, а с$ повеќе со моќта што се зголемува и со парите што се концентрираат. Како што изјави еден од уметничките критичари, кој пишуваше репортажа за биеналето: „Уметноста може да биде ѓубре, но вреди да се дојде поради друштвото”. Ова, изгледа, го потврдува и присуството на Ксенија Собчак, млада московска славна девојка, која јавно се додворува и е наречена Парис Хилтон на Русија. Таа беше водителка на „Дом-2”, пикантна руска емисија од типот реално шоу, еквивалент на „Големиот брат”, а вози „порше чаен” и се дружи, меѓу другите, со Наоми Кемпбел. Посетувала балетско училиште, а сега се слика за „Правда” и за руското издание на „Максим”. Понекогаш ја нарекуваат и девојката на Кремљ од насловната страница, бидејќи нејзиниот татко, Анатолиј Собчак, поранешен градоначалник на Санкт Петербург, пред својата смрт бил близок пријател на Владимир Путин, а таа е крштеничка на претседателот.

Токму Собчак го запозна Абрамович со Дарија Жукова. Од Венеција новите колекционери преминаа во Базел, Швајцарија, на Саемот за уметност, кој се прослави како најважен европски саем за современи дела, а потоа се упатија кон Лондон. Еден уметнички критичар што ја следеше групата го опиша тоа како голема турнеја на младите и богати Англичани од XIX век, но со голема брзина. Вилијам Кеш, уредник на „Спеарс велт менаџмент сарвеј”, го нарече тоа „циркус нонстоп”. Моќта на поранешната руска валута набрзо помогна да се заменат релативните позиции на Њујорк и на Лондон. Иако Лондон најчесто беше на второ место, зад Њујорк, бидејќи продаваше с$ помалку и располагаше со с$ помалку најбарани светски слики, таа ситуација се промени во 2006 година. Абигеил Ашер, еден од светските водечки советници за уметност, која живее во Њујорк, објасни: ги на пример, аукциите во „Земете ги, Ти некогаш беа сиромашни Лондон. Тие роднини на оние во Њујорк, каде што завршуваа сите дела бестселери. Но, февруар 2007 година тоа веќе не во февруари П беше така. Просториите за продажба беа а исполнети, атмосферата наелектризирана разли од Њујорк - жагореа со и - за разлика „њет” и со „да”. Нова група енергични колекционе колекционери, изгледа, беа подготвени да ја платат која било цена за тоа што го сакаа”.

Нешто по поинакво од љубов кон уметноста уметност

Дали цените може само да се зголемуваат беше тоа што ш ги држеше и дилерите и колекционе колекционерите будни ноќе. Сличен драматичен и френетичен „бум“ имаше и при крајот на 80-тите години. Во тоа време него го предводеа Јапонците. Кога тие со многу пари што се беа изгореле на други пазари почнаа без размислување да купуваат уметнички дела, одеднаш се појавија многумина кои отвораа галерии, а непознати уметници наеднаш станаа познати. Ризичните трансакции завршија во солзи со спектакуларниот крах во 1990-1991 година, кога пазарот влезе во рецесија, а многу дилери банкротираа, додека сликите изгубија две третини од својата вредност. Некои експерти, како Кристина Руиз од „Арт њуспејпер”, аргументираа дека балонските цени во тоа време беа неодржливи. „На крај, шпекулантите ќе го напуштат пазарот”, напиша таа во 2006 година. „Новите галерии кои цветаа во Ист енд (во Лондон) ќе затворат. Оние навистина млади дилери ќе крахираат. Тоа се имаше случено во почетокот на 90тите години и истото ќе се повтори”. Друг предупреди дека па зарот со уметнички дела се однесува како пена на капучино. Други пак, не сакаа да зборуваат на оваа тема, велејќи дека 80-тите години беа исклучителни, дека процутот беше изграден главно околу јапонските купувачи и заснован на задолжување. До крајот на 2007 година се тврдеше дека пазарот е поцврст, многу порамномерно раширен низ државите, а помалку зависен од позајмување пари. И навистина, побарувачката продложи да се зголемува во првата половина на 2008 година кога и Кристи и Сотби ги продаваа импресионистите и сликите од современи уметници далеку над очекуваните цени. И повторно, Русите беа меѓу тие што ја имаа контролата. П а з а р о т н а д е л а о д со в р е м е н ат а уметност од 2005 година имаше многу заедничко со пазарот на куќи по највисока цена. Побарувачката беше разгорувана од шпекулација, од еден вид очај да се купи. Купувачите известуваа за нагло зголемување во „наплатата за уметнички дела”, при што очајни колекционери, наводно, нудеа десетици илјадници фунти повеќе од прифатената цена како мито за да го осигураат дел ото што в еќе бил о продадено. Во 2007 година во еден дуел за слика при

51

ЛИТЕРАТУРА ЗА РАЗЛИЧНИ ВКУСОВИ Од 2000 година наваму АЕА издавачи објавува книги од разни области: проза, поезија, литература за млади, публицистика, популарна психологија, езотерија... Продажниот салон Египетска сонувалка во центарот на Скопје изобилува со богата литература – од современите македонски писатели, преку англиските к ласици, с$ до детската литература, сето тоа по достапни цени. • Од домашните автори АЕА издавачи ги објавила Божин Павловски, Матеја Матевски, Митко Маџунков, Ефтим Клетников, Радован Павловски, Томе Арсовски... • Од странските Џ.Р.Р. Толкин, К.С. Луис, Малколм Гладвел, Калед Хосеини, Јасмина Кадра, Кормак Меккарти, Џеред Дајмонд, Карла дел Понте... Преводот на трилогијата “Господарот на прстените” од Толкин беше вистински хит пред неколку години и е проект каков што ретко бележат издавачите во земјава. • Пред две години во Скопје го пречека и добитникот на Букеровата награда, Томас Кенили, авторот на “Шиндлеровата арка (листа)”, издание исто така на АЕА.

продажба на руско дело во Сотби еден Русин кој купувал за себе се закани дека ќе го претепа својот ривал. Еден долгорочен набљудувач на уметничката сцена на прашањето дали „бумот“ може да се претвори во крах, одговори: „Не можам да шпекулирам колку долго ќе трае, бидејќи тој повеќе нема ништо заедничко со уметноста. Тоа е исто како да зборувате за цветови од лалиња”.

Аукцијата на која Дамиен Хирст заработи 270 милиони долари од уметност остана запаметена како „бум“ кој се случи во приквечерието кога Браќата Леман отидоа во банкрот. Додека на Западот пропаѓаа банки, во лондонскиот Сотбис се фрлаа големи пари за уметнички дела. Продажбата беше иновативна, смела деловна зделка, пишуваше британскиот неделник „Економист“, а шпекулирајќи за можните купувачи на делата, неделникот соопшти дека дел од парите дошле и од неколку милијардери од поранешниот Советски Сојуз. Александар Мачкевич, казахстанскиот рударски магнат, купил дури шест дела на вечерната продажба, кои го чинеле 11,7 милиони фунти.

(Продолжува) Во утрешниот број: Кој е мотивот да се вложува во пазарот на уметност?

К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С

436-27.12.2011  

436-27.12.2011