Page 1

понеделник. 28 ноември. 2011 пон. max. 130 C min. -20 C

вто. max.100 C min. -40 C

сре. max. 110 C min. -50 C

МБИ 10

1.966,92

-0.90%

Извор: Македонска Берза

МБИД 2.134,49

-0.99%

ОМБ

119,43

+0.18%

ЕМУ

61,50

САД

$

45,99

Курсна листа на Народна банка на Македонија

Крум Ефремов советува:

БЕСЦАРИНСКИ ДОГОВОР СО РУСИЈА И СО АРАПСКИТЕ ЗЕМЈИ ЗА ПОГОЛЕМ ИЗВОЗ!  11 ПОЛ КРУГМАН: ЕВРОТО ЌЕ ЗАВРШИ СО БУНГА6БУНГА!

„КАПИТАЛ” ДОЗНАВА: ДУИ ќе ја бојкотира македонско-српската владина седница

 12

8

INTERVIEW

ТОМИСЛАВ ЃУРИН: Даравелски ќе биде испорачан

ЗНАЕ ЛИ ПРЕМИЕРОТ СО КОГО ЌЕ ДОГОВАРА НОВА  4-5 ТОПИЛНИЦА? ФТ АНАЛИЗА:

Кои се најдобрите јд р министри за финансии во ЕУ?  14

7

понеделник 28 ноември. 2011 .

број 416 | година 2 | цена 20 ден. | тел. 3 298 110 | факс. 3 298 111

...samo idejata e kapital, sè drugo e pari...

член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP

Најлошото сценарио предвидува рецесија во 2012

ШТО ПРЕДВИДУВА?

1

Пад на извозот

2

Помалку странски инвестиции

3

Помалку пари од иселениците

4

Стопирано кредитирање


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

WWW.KAPITAL.MK

2 НАВИГАТОР ИЗЈАВА НА ДЕНОТ

> коментар > анализа > победник и губитник > бројка > лидери > не им беше денот

ПРОЦЕНКА

Еврозоната на опасен крстопат

“ комесар за економски и монетарни прашања на ЕУ

четврток 24/11/2011

КОМЕНТАР

Спасијка Јованова jovanova@kapital.com.mk

Апсолутно е време за лов на инвеститори

В

о време на длабока глобална финансиска криза да се зборува за инвестиции, проекти, нови фабрики и работни места навистина е многу храбро. И секако е за поздравување. И најголемите гуруа на менаџментот велат дека во време на бура сидрата на бродот треба да се насочат во правец на ветрот (а, не контра) за да се излезе победник. Веројатно македонскиот владин тим, предводен од премиерот Никола Груевски, минатата недела на бизнисфорумите во Виена, Дизелдорф и во Минхен, личеше на залутан брод среде немирно море. Но, тоа е само моментален и привиден впечаток. Апсолутно е време агресивно да се ловат австриските, германските и другите меѓународни компании за да изградат фабрики во Македонија затоа што кога ќе заврши кризата ќе биде доцна. Одлуките ќе бидат донесени. Колку и да се чини дека европските, па и светските компании, се во дефанзива поради кризата, сепак нивните менаџери не седат со скрстени раце. Факт е дека тие многу активно и будно ги скенираат инвестициските можности, со цел да се насочат кон земји со ниски трошоци и кон нови пазари. Toa go kaжаа и самите германски бизнисмени, кои признаа дека за освојување на огромниот руски и кинески пазар им требаат нови фабрики. Ама не во Индија или Индонезија, туку во Европа. Тоа е нивната посткризна стратегија. А, конкуренцијата е огромна затоа што сите земји од поранешниот источен блок влегоа во играта со намалување на даноците, давање разни привилегии, промоции и директни преговори. Тоа го потврдуваат и информациите дека меѓународните компании, кои се потенцијални инвеститори во Македонија, паралелно водат преговори и со Србија, Бугарија, Романија... Затоа не треба да се застане со активностите за интензивно и агресивно ловење на меѓународните инвеститори кои сакаат дел од производството да преселат во нови земји.

ОЛИ РЕН

www.kapital.mk

Должничката криза во еврозоната ја доведе монетарната унија до опасен крстопат од кој зависи опстанокот на еврото. Пред нас стои или бавна дезинтеграција на еврозоната или значајно зајакнување на монетарната унија“.

ДЗС: Фирмите во октомври полоши од септември

Р

аководителите на фирмите во преработувачката индустрија велат дека состојбата во октомври им е полоша во споредба со септември, најмногу поради недоволната странска и домашна побарувачка и поради финансиските проблеми.

Групацијата Триглав го задржува рејтингот А

А

генција Standard & Poor’s ја потврди оценката А за долгорочен кредитен рејтинг и финансиска моќ на Заваровалница Триглав д.д. и Групацијата Триглав. „Ова е доказ дека Групацијата Триглав е водечка осигурителна и финансиска институција во Словенија и една од водечките компании на пазарот во Југоисточна Европа“, информираат од Триглав. Според Standard & Poor’s, високиот кредитен рејтинг се должи на нивото на основен капитал и конзервативната стратегија за инвестирање.

Најлошото сценар предвидува рецес

Драматичен пад на извозот, странските инвестиции, дознаките од иселениците и на кредитирањето резултат на тоа е рецесија. Ова е најмрачното сценарио за македонската економија во 2012 Александар Јанев

Д

janev@kapital.com.mk

раматичен пад на извозот, странските инвестиции, дознаките од иселениците и на кредитирањето и како резултат на тоа рецесија. Ова е најмрачното сценарио за домашната економија, која повеќе од сигурно силно ќе ги почувствува последиците од должничката криза во Европа. Дали ова сценарио ќе се оствари или последиците од кризата ќе бидат поблаги засега е тешко да се каже. Но, факт е дека најпогодени ќе бидат компаниите, а банките засега остануваат стабилни, иако се очекува лошите кредити нагло да пораснат. Доминантното присуство на странски акционери во банкарскиот сектор, меѓу кои и од најзагрозените европски земји, сепак, ќе ги секне кредитите за македонските компании, што во услови на изразена неликвидност ја ослабнува одбранбената позиција на бизнисот од кризата. “Случувањата во Европа даваат јасен сигнал дека Македонија треба да се подготви за сериозни турбуленции од кризата. Големата надворешно-трговска зависност на земјата од европските партнери ја прави исклучително чувствителна на движењата во Европа, така што во 2012 година се очекува сериозно забавување на економскиот раст“, оценуваат економистите на Светска банка. Дознаките од странство, кои претставуваат столб на макроекономската стабилност, бидејќи го покриваат трговскиот дефицит, повторно ќе се намалат. Меѓутоа, уште поголема е опасноста кај приливот на странските инвестиции, особено што уште во првиот квартал од годинава има негативно салдо. Намалувањето на девизните приливи ќе создаде сериозни притисоци на пазарот

и во услови на голема побарувачка за девизи Народната банка ќе биде принудена повторно да ја затегнува монетарната политика за да повлече денари од промет и да го ограничи трошењето. “Во најлош случај, за да го намали притисокот на девизниот пазар поради намалувањето на девизните приливи од странство, НБМ ќе мора да интервенира од девизните резерви. Тоа ќе наложи гувернерот повторно да води рестриктивна монетарна политика, што ќе значи намалување на кредитирањето и пораст на каматните стапки. Добро е што Народната банка се подготвува за сите можни сценарија, така што клучно во наредниот период ќе биде да се одржи стабилноста и да се спречи каква било паника кај граѓаните“, оценува универзитетскиот професор Мирољуб Шукаров. Сепак, гувернерот Димитар Богов засега не планира затегање на монетарната политика, задржувајќи ја основната камата на историски најниско ниво од 4%. Се проценува дека кредитниот раст идната година ќе забави на 8% на годишно ниво, што значи дека банките ќе бидат уште порестриктивни во одобрувањето кредити. Народната банка веќе забележала дека банките перципираат значителни ризици во реалниот сектор и поради тоа, очекува кредитирањето дополнително да забави. “Проблематично е и тоа што странските банки во Македонија с$ помалку ќе може да сметаат на поддршка од нивните матични банки од странство, бидејќи и тие се во тешка криза поради изложеноста кон најзадолжените европски земји. Има неколку грчки и словенечки банки кај кои постои ризик да повлекуваат пари од нивните филијали во Македонија и во тој дел Народната банка мора внимателно да ја следи состојбата“, изјави Владимир Глигоров од Виенскиот

4,4%

се намалија нарачките за странски индустриски производи од Германија во септември, која важи за најголем трговски партнер на македонските компании

0,7%

ќе порасне странската побарувачка за македонските производи, што е минимален раст економски институт.

Значителен ризик за Буџетот

Економистите проценуваат дека кризата во реалниот сектор ќе го зголеми ризикот за остварување на буџетските приходи, што во услови на ограничен пристап до капиталот ќе ја зголеми опасноста од неликвидност на државата. Затоа, Владата треба да го намали непродуктивното трошење. “Во услови на ваква криза, неминовно ќе биде да се штеди. Владата ќе мора да ги скрати Буџетот и буџетскиот дефицит, бидејќи не ќе може да најде евтини извори на финансирање. Освен тоа, зголемените јавни расходи дополнително создаваат притисоци на девизниот пазар и ја ограничуваат Народната банка во водењето на монетарната политика“, смета Шукаров. Според Светска банка, која и за Владата в а жи з а најр ел ев антен ф ак то р в о оценувањето на економските трендови, македонскиот БДП идната година ќе оствари минимален раст од само 2,5%, што е речиси двојно помалку од растот што го проектираше Владата, 4,5%. Дел од економистите пак, сметаат дека доколку кризата во еврозоната не стивне набрзо, македонската економија може да падне дури и во негативната зона, односно во рецесија. Меѓутоа, и Владата и Народната банка засега се оптимисти дека најлошото сценарио е малку веројатно.

Првиот број на дневниот весник Капитал се појави на 17 март 2010 телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 e-mail: kontakt@kapital.com.mk Издава: KAPITAL MEDIA GROUP доо Скопје, компанијата е формирана во 1999 година, кога е издаден првиот број на магазинот Капитал ул. Вељко Влаховиќ бр 11, (деловна зграда на Технометал Вардар АД, 2 кат) 1000 Скопје, п.фах: 503, Република Македонија

ИЗВРШЕН ДИРЕКТОР (МАРКЕТИНГ И ФИНАНСИИ) Гордана Михајловска

РЕКЛАМА Александра Стојменова: ++389 2 3298 110/ лок:103; marketing@kapital.com.mk; aleksandra@kapital.com.mk

ГРАФИЧКИ И ИТ ДИРЕКТОР Николај Томашевски

ОГЛАСИ: Дијана Гулакова: ++389 2 3298 110/ лок:105; gulakova@kapital.com.mk

OFFICE MANAGER И ФИНАНСИИ Александра Николова: ++389 2 3298 110/ лок:101 nikolova@kapital.com.mk

СПЕЦИЈАЛНИ ПРИЛОЗИ: Јасмина Савовска Трошановски ++389 2 3298 110/ лок:102; prilozi@kapital.com.mk

ДИРЕКТОР И ГЛАВЕН УРЕДНИК: Љупчо Зиков

Kapital Akademija... член на групацијата KAPITAL MEDIA GROUP ул. Вељко Влаховиќ бр 11, телефон: ++ 389 3 298 110 факс: 3 298 111 mail: akademija@kapital.commk

ПРЕТПЛАТА НА ДНЕВНИОТ ВЕСНИК КАПИТАЛ И НА МАГАЗИНОТ КАПИТАЛ Сања Савовска: ++ 389 2 3298 110/ лок:104 pretplati@kapital.com.mk

ОДГОВОРЕН УРЕДНИК Спасијка Јованова ПОМОШНИЦИ НА ОДГОВОРНИОТ УРЕДНИК Катерина Синадиновска (политика) Катерина Попоска (економија) УРЕДНИЦИ Маја Бајалска, Александар Јанев, Александра Спасевска ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА СПЕЦИЈАЛНИ ДОДАТОЦИ Верица Јорданова ОДГОВОРЕН УРЕДНИК НА WWW.KAPITAL.MK Александар Јанчески

Печати: Графички Центар Скопје Според мислењето на Министерството за култура за дневниот весник “Капитал” се плаќа повластена даночна стапка. Текстовите и фотографиите не се враќаат. Сите објавени текстови, фотографии и друга графичка опрема се авторски заштитетни и можат да бидат преобјавени, или на друг начин користени само со дозвола на издавачот. Даночен број: МК 4030999366644; Жиро сметки: Еуростандард банка: 370011100019555


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

И раст од 3% е Хаос ин Лаос највисок во регионот е проширува дипломатскиот Добро е што и НБМ верува дека следната година ќе имаме значаен економски раст. Предвидените 3% се највисоки во регионот. Нормално е Владата и НБМ да имаат различни проекции. Важно е Македонија да има позитивен економски раст. Најголем дел од работите ќе зависат од состојбите во европската економија. Ако таму има релативна стабилност, можно е да се остварат проекциите за солиден раст.

ЗОРАН СТАВРЕСКИ

министер за финансии

С

кор во земјава со нерезидентни амбасадори. Претседателот на Македонија, Ѓорге Иванов, ги прими акредитивните писма на новоименуваниот амбасадор на Република Австрија, Томас Михаел Баер. Со седиште во Софија Демократска Народна Република Северна Кореја ќе ја претставува Ју Ванг Ван. Нов амбасадор доаѓа и од Народна Демократска Република Лаос. Со седиште во Виена Лаос ќе го претставува амбасадорот Камкеуанг Боунтеум. Земјава со Лаос има воспоставено дипломатски односи уште во 1996 година.

рио сија во 2012 ЕВРОПСКА ДОЛЖНИЧКА КРИЗА: НАЈЛОШО СЦЕНАРИО ЗА МАКЕДОНИЈА Д

1 2 3

ЛИДЕРИТЕ НА ПОСИЛНИТЕ ЕВРОПСКИ ЗЕМЈИ ОД СЕВЕРНИОТ ДЕЛ, ОСОБЕНО ПОМАЛИТЕ, СЕ ПОВЛЕКУВААТ ОД ЕВРОЗОНАТА, ОСТАВАЈЌИ ГИ ПОСЛАБИТЕ СОСЕДИ САМИ ДА ГИ РЕШАВААТ ПРОБЛЕМИТЕ. ЕВРОТО Е НА РАБОТ ДА ПРОПАДНЕ КАКО ВАЛУТА

4

ПОБАРУВАЧКАТА ОД ЕВРОПА ПАЃА, НЕГАТИВНИТЕ ЕФЕКТИ ГИ ЧУВСТВУВААТ СИЛНО ЕКОНОМИИТЕ НА САД И КИНА, СВЕТОТ ВЛЕГУВА ПОВТОРНО ВО РЕЦЕСИЈА ЗА СЛЕДНИТЕ ДВЕ ГОДИНИ. МАКЕДОНИЈА СО ИЗВОЗ ОД 60% ВО ЕУ, НЕ МОЖЕ ДА ГИ ИЗБЕГНЕ РАЗОРНИТЕ ПОСЛЕДИЦИ ОД КРИЗАТА

5

СО НАМАЛУВАЊЕТО НА ИЗВОЗОТ, ПАДОТ НА СТРАНСКИТЕ ИНВЕСТИЦИИ И ДОЗНАКИТЕ ЌЕ СЕ ЗГОЛЕМИ ДЕВИЗНАТА НЕЛИКВИДНОСТ. ТОА ЗНАЧИ ДЕКА НАРОДНАТА БАНКА ЌЕ ТРЕБА ДА ИНТЕРВЕНИРА СО ДЕВИЗНИТЕ РЕЗЕРВИ И ДА ЈА ЗАТЕГНЕ МОНЕТАРНАТА ПОЛИТИКА ЗА ДА ЈА НАМАЛИ ПОБАРУВАЧКАТА ЗА ДЕВИЗИ НА ПАЗАРОТ

6

БАНКИТЕ ЌЕ ОСТАНАТ СТАБИЛНИ, НО ЌЕ ГО ЗАМРЗНАТ КРЕДИТИРАЊЕТО, БИДЕЈЌИ ЛОШИТЕ КРЕДИТИ ПОРАДИ ПРОБЛЕМИТЕ КАЈ КОМПАНИИТЕ ПОСТОЈАНО ЌЕ РАСТАТ. БАНКАРСКИОТ СЕКТОР ЌЕ ПОКАЖЕ ЗАГУБИ НАМЕСТО ДОБИВКИ. КАМАТНИТЕ СТАПКИ СЕ ЗГОЛЕМУВААТ

7

4

КРИЗАТА ВО СТОПАНСТВОТО ЌЕ ГИ НАМАЛИ ПРИХОДИТЕ ВО БУЏЕТОТ, ВЛАДАТА ЌЕ БИДЕ ПРИНУДЕНА ДА ГО НАМАЛИ ТРОШЕЊЕТО И ДА ГО СКРАТИ БУЏЕТСКИОТ ДЕФИЦИТ, БИДЕЈЌИ ФИНАНСИРАЊЕТО СО ПОЗАЈМУВАЊЕ ВО СТРАНСТВО ЌЕ СТАНЕ СКАПО И НЕДОСТАПНО. ЕКОНОМИЈАТА ВЛЕГУВА ВО РЕЦЕСИЈА.

Кој ги шета туристите низ Македонија?

> БРОЈКА

В

илјади хектари државно земјоделско земјиште во 10 општини - Прилеп, Гевгелија, Берово, Битола, Штип, Кратово, Крушево, Демир Хисар, Македонски брод и Кисела Вода - дава државата под закуп. Максималната површина за еден понудувач е 10 хектари. Времетраењето на закупот е до 30 години.

лидери

о Македонија нема увид на влезот на странски туристи, тврдат од Туристичкиот сојуз на Град Скопје. Претседателот на Туристичкиот сојуз, Гордана Јанакиевска, како главен проблем ги посочи недоволната ангажираност на домашните туристички водичи, кои не ја работеле својата работа серизоно. Таа бара туристичките водичи да се контролираат согласно со Законот за туристите, да не шетаат сами или со странски водичи.

победник и губитник ПОБЕДНИК

+

СРЕЧКО КАТАНЕЦ

С

ловенецот повторно си најде селекторска фотелја - ќе ја предводи Албанија во новиот квалификациски циклус за мундијалот во Бразил во 2014 година

ГРЦИЈА НЕ ПОКАЖУВА ПОДГОТВЕНОСТ ЗА РЕШАВАЊЕ НА ПРОБЛЕМОТ И ЕВРОПА ЈА СТОПИРА ИСПЛАТАТА НА ДОГОВОРЕНАТА ПОМОШ. ИАКО ПОСТОЈАТ РАЗМИСЛУВАЊА ЗА ИЗЛЕЗ НА ГРЦИЈА ОД ЕВРОЗОНАТА, КАКО И НА НЕКОЛКУ ДРУГИ СИЛНИ ЕВРОПСКИ ЕКОНОМИИ, ПАНИКАТА КАЈ ГРАЃАНИТЕ РАСТЕ ГРАЃАНИТЕ НА ДРУГИ РАНЛИВИ ЕВРОПСКИ ЗЕМЈИ - ШПАНИЈА, ИТАЛИЈА И ПОРТУГАЛИЈА ПОЧНУВААТ ДА ГИ ИЗВЛЕКУВААТ ПАРИТЕ ОД БАНКИТЕ, ШТО ЌЕ ДОВЕДЕ ДО КОЛАПС НА БАНКАРСКИОТ СИСТЕМ. СПОРЕД RBS: “ГРЦИЈА ЌЕ ПОТОНЕ ДО КРАЈОТ НА ДЕКЕМВРИ, ВЕДНАШ ЌЕ ГИ ПОВЛЕЧЕ ПОРТУГАЛИЈА И ИРСКА, КОИ, ПАК, ЗА РАКА ГИ ДРЖАТ ШПАНИЈА, ИТАЛИЈА И ФРАНЦИЈА“

3

КАМАЛ ГАНЗУРИ

И

ако „датира“ од времето на Хосни Мубарак, тоа не беше пречка по „арапската пролет“ да застане на чело на египетската влада и да ги предводи реформите

не им беше денот

МИЛЕ ЈАНАКИЕСКИ

И

ако потроши многу време и пари за промоција на легализација на дивоградбите Министерот се соочи со многу прашања на таа тема од граѓаните кои не се од Скопје.

Македонската филхармонија одбележува 67 години постоење, Најважната работа што во последните четири години ја направи директорката Маја директо д р Чанаќев е што успеа Чанаќевиќ врати публиката. да ја вр постигна преку Тоа го п квалитетните концертни квалите програми, музички програм р р проекти, соработка со проекти р број странски и голем б МАЈА домашни уметници. Тоа ЧАНАЌЕВИЌ што е тренд во секоја светска сериозна културна институција таа почна да го применува и со филхармонијата Чанаќевиќ минатата година ја ребрендираше Македонската филхармонија со ново лого и слоган. Проектот “Види музика, слушни слика, добиј книга“, со кој секоја година се завршува сезоната на отворено, е еден од позначајните во насока на доближувањето на класичната музика до пошироката јавност. Чанаќевиќ не е д професионален музичар, туку и само пр р добар менаџер. м

_

ГУБИТНИК ГУБИТ Ништо од заканата на опозицијата дека со повеќе од двојно поголемиот број на пратеници конечно ќе успее да му ја одземе леснотијата на владеењето на Никола Груевски. Пратеничката група на СДСМ на чело со координаторот Игор Ивановски на првата седница за пратенички прашања по 100 дена ИГОР Влада му постави толку ИВАНОВСКИ бенигни прашања на премиерот, што тој заклучи дека неговата Влада работи „без грешка“. И најпесимистичките очекувања ј дека Македонија конечно ќе за тоа д опозиција пратениците добие моќна м на СДСМ ги надминаа во негативна смисла. Од сите расположливи смисла тие избраа да го “потресат“ теми ти премиерот со прашања кои премие претходниве месеци медиумите ги претход апсолвираа на долго и на широко и од апсолви сите аспекти: амнестијата на хашките случаи, прославата за 8 Септември, убиството на Мартин Нешковски, неуспешниот попис, евро и НАТОскептицизмот на премиерот.

мисла на денот

ВИКТОР ОРБАН

У

нгарскиот премиер е с$ поблиску до судбината на Берлускони и Папандреу, кои веќе не се на власт, откако Мудис го намали рејтингот на Унгарија под инвестициско ниво

ЛУЃЕТО НЕ ГИ ИЗБИРААТ НИВНИТЕ КАРИЕРИ, ТИЕ КАРИЕ ЗАРОБЕНИ СЕ ЗАР НИВ ОД НИ

Џ Д Џон Дос Пасос писател и новелист


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

4

WWW.KAPITAL.MK

НАВИГАТОР ГРАФИК НА ДЕНОТ...

ФОТО НА ДЕНОТ...

Намалување на нарачките од странство Grcija

[panija

Francija

Italija

Germanija

0

-1 -2 -3 -4 -5

-3,3 -4,4 -5,3

-6,2

-6 -7 -8

-9,2

-9 -10

Извор: Евростат

П

одатоците на Евростат за септември покажуваат дека нарачките од странство во најпогодените земји од должничката криза драматично паѓаат. Во споредба со август годинава, нарачките за индустриски производи во еврозоната, каде што оди најголем дел од македонскиот извоз, се намалиле за 6,3%.

светот низ медиумите... Poslovni Dnevnik Po

Хр Хрватскиот весник пи пишува за проблемите со пр продажбата на сплитската по поморска компанија Бр Бродосплит и крајниот рок до 31 декември, до ро ко кога важи официјалната по понуда.  

W Street Wall Jo Journal Asia

Ки Кинескиот весник пишува за индиското отворање кон странските инвестиции, ст односно либерализацијата од на пазарот на супермаркети, каде што се су очекува да влезат големи оч светски брендови. св  

В

ицепремиерот Муса Џафери нема само „главоболки“ со спроведувањето на Рамковниот договор. Веројатно најмалку има главоболки, а многу повеќе причини за радување. Викендов, најголема радост му донесе прославата на 10-годишнината од потпишувањето на Охридскиот рамковен договор.

Знае ли премиеро ќе договара нова Т Не се знае koj точно се крие зад фирмата Метрудхем, на која премиерот Груевски & предложи изградба на целосно нова фабрика на нова локација, што може Буџетот да го чини десетици милиони евра Биљана Здравковска-Стојчевска zdravkovska@kapital.com.mk

Петре Димитров dimitrov@kapital.com.mk

The Guardian

Англискиот весник пишува за штрајкот во британската царинска агенција и за реперкусиите и за загубите кои ги трпат граѓаните и стопанството. 

Wall Street Journal

Американскиот весник ја анализира кризата во еврозоната, можните сценарија за решавање на истата, како таа ќе се развива и како ќе влијае на остатокот од светот. 

www.kapital.mk НАЈЧИТАНО НА WEB...

1

Владата го национализира! Хаџимишев чудно смирен!?

2

Кај ни одат парите-Владата купила у спална и лента за трчање!

3

Народната банка се подготвува уува за лоши сценарија

4

реземе бизнисот р би ЕЛЕМ може да го преземе ификација со парното од Топлификација?!

С

елењето на Топилницата од Велес на некое друго место, со кое, наводно, ќе се спасат велешани и животната средина, може да ја чини државата неколку десетици милиони евра. Експертите кои ги консултираше “Капитал“, кои многу добро ја познаваат ситуацијата во која се наоѓа Топилницата, велат дека процесот на селење на фабриката може да чини од 150 до 200 милиони евра. Овие суми можат да бидат дополнително надуени ако се знае дека Топилницата е речиси целосно руинирана и реално, многу малку од опремата и од технололгијата на Топилницата може да бидат употребени. Тоа значи дека премиерот многу свесно на Метрудхем му предлага изградба на целосно нова фабрика на нова локација, на која најверојатно државата ќе има обврска допрва да му изгради и целосно нова патна, енергетска или железничка инфраструктура. Сопствениците на Метрудхем, кои сакаат да ја рестартираат фабриката за производството на олово и цинк на постојната локација во Велес, велат дека се подготвени да инвестираат 150 милиони евра, кои ќе бидат вложени за купување нова технологија и модернизација на постојната. Но, Александар Билбилов, претставник на Метрудхем во Македонија, одбивајќи децидно да каже дали го прифаќаат предлогот за дислокација, кој дојде лично од премиерот, за “Капитал“ прилично јасно потенцира дека поголемите дополнителни трошоци од тие што ги планира

инвеститорот ќе мора некој да ги плати. Со тоа јасно алудира дека државата е таа што ќе мора да плати ако сака да се реализира нејзината идеја, односно да ги убеди доброволно да се откажат од нивните зацртани бизнис-планови да ја обноват Топилницата во Велес. На прашањето дали и како планираат да ги обезбедат овие 150 милиони евра кои ги ветуваат претставникот на Метрудхем вели дека допрва планираат да бараат кредити од меѓународни банки врз основа на бизнис-планот и проектот, како и дозволата за работа, која допрва очекуваат да ја добијат од Министерството за животна средина. Но, убеден е дека сопствениците на Метрудхем, меѓу кои, според него, е и Минеко, имаат доволно голем углед и бизнис-историја да ги обезбедат тие 150 милиони евра за инвестицијата во Македонија. “Капитал“ истражуваше кој е Метрудхем? Дали и како Минеко е поврзан со бизнисот во Топилницата? Кој е Минеко и кој с$ има интерес Топилницата да биде рестартирана?

Како Метрудхем стана газда на Топилницата?

Според податоците од Централниот регистар, како сопственик на фирмата Метрудхем се јавува извесна Хајленд интернешнал инвестментс холдингс, регистрирана во градот Тортола на Британските Девствени Острови. Точни податоци за вистинските сопственици на оваа фирма не можат да се добијат, бидејќи оваа егзотична земја важи за даночен рај, каде што

НИКОЛА ГРУЕВСКИ,

премиер на Владата на Македонија

Добро е дислокацијата на Топилницата да биде вон населено место, но и во тој случај треба да бидат запазени високите еколошки стандарди.

многу фирми можат законски да го сокријат сопственикот. Сегашниот претставник на Метрудхем, Александар Билбилов, истовремено се јавува и како директор на канцеларијата на Минеко во Македонија. Како директор пак, на Метрудхем во Македонија од пред неколку месеци се јавува Тони Димитриевски, човек кој важи за близок соработник на премиерот Груевски. Димитриевски кариерата ја почнал како прв извршен директор на Интернационална приватна банка, а во минатото Димитриевски беше директор и на УЈП, како и директор на државниот загубар Тутунски комбинат од Прилеп. Билбилов не крие дека зад Метрудхем стои познатата фирма за трговија и преработка на обоени метали Минеко, на чија интернет-страница пишува дека фирмата Метрудхем дооел од Скопје е дел од компаниите поврзани со нив, додека вистинските сопственции на Минеко не се познати јавно. Како еден од основачите на Минеко неофицијално се споменува и Димитрија Мики Аксентијевиќ, еден од поранешните директори во Генекс, додека фирмата, чие седиште е во Швајцарија, е основана во 2003 година. Билбилов објаснува дека Минеко,


WWW.KAPITAL.MK

3 ФАКТИ ЗА...

4.641 259 6.108

ПРОЦЕНКИ...

Б

ракови се склучени во периодот од јули до септември, покажуваат податоците од Статистика. Овој број е за 11,8% поголем од истиот петиод лани

Р

азводи се случиле во третото тримесечје од оваа година, што исто така претставува намалување во споредба со минатата година

Д

еца биле родени во третиот квартал, што е за 7,4% помалку од истиот период лани. Сепак, природниот прираст е позитивен и изнесува 1.758 лица

КОСТАДИН БАРЗОВ

30% помало производство во кожарската индустрија

Г

одинава производството на обувки и чизми е намалено за 30%. Тоа е резултат на кризата во еврозоната, но и на временските прилики кои придонесоа да се намали потрошувачката на чевли. Тоа создава една конфузија, недостиг од средства и мора да се земаат кредити, вели Костадин Барзов, претседател на Асоцијацијата на кожарската индустрија при Стопанската комора и сопственик на штипската фабрика за обувки Баргала.

от со кого Топилница? 71%

милиони евра приход остварија One и Boom TV во првите девет месеци од годината, објави Телеком Словенија. За овој период овие две компании имаат пад на заработката пред ЕБИТДА од 2,54 милиони евра.

од луѓето во земјите кои произведуваат нуклеарна енергија сметаат дека во следните 20 години јагленот и атомската енергија треба да се заменат со користење на енергијата на Сонцето и на ветрот. Само 22% сметаат дека нуклеарната енергија е релативно безбедна и претставува важен извор за добивање струја, покажа истражувањето на Би-би-си во 23 земји на сите континенти

525

милиони евра вредеше имотот на Топилницата пред да оди во стечај

милиони евра плати Метрудхем за Топилница покрај Топилницата од Велес, е сопственик на неколку рудници и преработувачки капацитети за олово и цинк во Србија и во Босна и Херцеговина. Во јавноста влезот на Метрудхем во Македонија уште од самиот почеток се поврзува со поранешните директори на Топилницата, Чедо Петров и Жанко Чадо. Претставникот на Метрудхем, Билбилов, негира каква било поврзаност на новите газди со Петров и Чадо. Но, и покрај негирањето, сомнеж за нивна поврзаност отвора неодамнешното појавување на Чедо Петров, кој по долго отсуство во

КОМЕНТАР

сопственик на Баргала

56,4

9 2,2

ПОГЛЕД НА ДЕНОТ...

јавноста се појави преку еден македонски медиум да порача колку на Македонија & е потребна топилница, бидејќи земјата имала огромно рудно богатсто кое може и треба да се искористи. Жанко Чадо, кој откако си поднесе оставка од министер за економија во времето на Љубчо Георгиевски, си замина од Македонија и продолжи своите бизниси да ги води од Словенија. Според српските медиуми, Чадо преку своите фирми во Србија изминативе неколку години има бизнис-врски со Минеко и со Мики Аксентијевиќ. Метрудхем стана газда на велешката Топилница во 2008 година, откако победи на тендер кој го организираше стечајниoт управник Радослав Кипровски, на кој за зградите и за опремата на Топилницата плати 2,2 милиони евра. Прв стечаен управник на Топилницата беше Владислав Тамбурковски. Како најголем доверител во Топилницата во тоа време беше фирмата Минеко, која успеа да откупи поголем дел од побарувањата од претходно најголемите доверители - Гленкор, Фершпед, Комерцијална банка, Макпетрол и Ветекс.

имигрантски дозволи се издадени во Данска за една година, што е драстично помалку од претходната година, кога изнесуваа 1.796. Тоа е намалување поголемо од 70%. Во истиот период е регистрирано зголемување на негативните одговори на барањата, од 1.486 на 2.449.

Александар А лександар Петрески

П

рвиот човек на Охрид, Александар Охрид Петрески, дел од охридските новинари ги нарече јаничари, а власта машина. Во интервју за локална телевизија Петрески не се одважи да одговори на ревизорскиот извештај, туку изнесуваше навреди, а се величеше себеси: “Не шетам ко некои ко пусто гојдо низ градов, јас сум градоначалник“, изјави Петрески.

Љупчо Зиков

zikov@kapital.com.mk

Одлична идеја! Но, потребна е доработка...

В

Вла д ата додел у в а 10.0 0 0 евра з а најдобриот бизнис-план. Урнекот за деновиве во огромни тиражи беше отпечатен и инсертиран низ неколку македонски дневни весници. И така почна „Осмели се“. Одлично... ...Ми напиша деновиве еден млад човек. Милион прашања, се разбира. Едно прашање убиствено логично. Вели: Имам идеја. Проект! Со тато работиме со години и не можеме да мрднеме од мала работилница и продавница. Никој во банките не ни верува... Ни требаат 100.000 евра. Ние мислиме не се многу пари... Тоа што го бара банката е „да си извршиш харикири“. Ваму Владата, како да е лото 39/7, распишала награда за 10.000 евра. Па, замислете ова е најдобриот начин евтино да му продадете идеја некому. А не да реализирате сопствен сон. За некој друг да ви ја земе...!!! С$ е релативно на оваа тема, му напишав. Вие ќе мислите дека ја имате најдобрата приказна за раскажување, банките дека бизниспланот е преризичен. Нема фондови да ве следат во ентузијастичкиот потфат, па на крај може и ќе се разочарате. Уште на самиот почеток шансите да успеете во вашите намери се мали. Зошто банките би ризикувале со 100.000 евра кај вас, кога може да пласираат многу пати по толку во НБМ и да си прават убава камата. Станува збор за перцепција на банкарите, која не се поклопува со онаа за потребите на бизнисот и економијата, ниту со владините желби и намери, кои ете се стокмени во развојната перцепција и одличните визии во кабинетот на премиерот и, реално, кај самиот премиер, кој и го смислил овој одличен проект, на кој му треба мала доработка. Во економијата ова некои го нарековуваат „макази ефект“. Маказите се раширени прилично, што води кон заклучок дека владините очекувања за добар ефект од кампањата „Осмели се“ ќе бидат во директна спротивност со резултатите на терен бидејќи банките не мислат така и ова го разбираат како прилично ризичен проект. Ако ги немаме банките на терен, тогаш кој ќе ги финансира сништата на младите претприемачи со одлични бизнис-планови!? Веројатно некој што има кеш... Ако е така, тогаш зошто ова би било владин проект!!?? Оттука не гледаме развиена платформа на алатки и инструменти за ефективно поентирање во оваа кампања. Овде повторно, како и во некои други акции досега, ќарот ќе го однесат една до две маркетинг-агенции и неколку медиуми со „длабоки корени“. Ајде сега да видиме што е потребно: За сево ова да помине како што треба, потребно е овој проект да го следи државен НЕЗАВИСЕН фонд за претприемништво и иновации во бизнисите. Владините умови кои го креираат овој проект мора да разберат дека македонската економија не генерира компании. Не генерира успешни индустриски компании во делот на производството било да станува збор за производство на храна или висока технологија. Затоа што овде одамна проектите не можете да ги реализирате со 10.000 евра. Смешно... Инаку кога сме кај наградите... „Капитал“ има подобра идеја... Во 2012 година (втората половина), нашата компан компанија ќе организира конкурс за најдобар бизнис-план за мала фабрика најдоба во производството про до вредност од 150.0 0 0 евра до 30 0.0 0 0 евра. На победникот на овој конкурс ќе му биде победн понудено партнерство до 51% и повеќе понуде малцински пакет доколку (не е исклучено ис сака). ) Тоа значи на победникот ќе му биде понудено заедничка реализација на овој проект. Ќе бидеме партнери или ќе наоѓаме партнери во бизнисот и пред банките. Основен услов ќе биде проектот да не биде од областа на трговијата. За таа цел „Капитал“ во цела 2012 година ќе организира повеќе работилници (преку Капитал Академија) за ефектно и з г о т в у в а њ е б и з н и с- п л а н о в и и работилници за организиран и прецизен настап пред банките и другите извори на финансирање на проекти со кои располагаме овде, но и надвор. Ајде да работиме...

60 СЕКУНДИ БРИФИНГ

БЕРЗА

МБИ 10 3.000 2.800 2.600 2.400 2.200 2.000

07/10

08/10

10/10

12/10

02/11

04/11

06/11

1.966,92 2010/2011 2010/2011

2 2.827,62 827 82 62 2.059,92

Max. Min.

На Македонска берза минатата недела беше остварен промет од 63.524.626 денари од редовно тргување, кое на неделно ниво бележи зголемување од 335,27%. Во текот на претходната недела се случија четири системски блок-трансакции, една администраторска блоктрансакција, а се склучија и пет трансакции на јавна берзанска аукција на акции и удели.

НАЈГОЛЕМ ДОБИТНИК Македонски Телеком

520,00 +5.00

+1.01% 1 01%

НАЈГОЛЕМ ГУБИТНИК Лотарија на Македонија

401,00 -444.00

-52.54% 52 54%

DOW JONES 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 10.500 10.000 9.500

07/07

27/07

16/08

05/09

25/09

11.257,55 2 05% -2.05%

Азиските берзи во петокот потонаа трет ден по ред. Цените на акциите на азиско-пацифичките берзи паднаа веднаш по објавувањето на порастот на долговите на Јапонија. Ситуацијата дополнително се влоши откако германскиот канцелар, Ангела Меркел, ја одби идејата за заеднички обврзници на еврозоната.

ДРУГИ ПАЗАРИ FTSE 100 Nikkei225 S&P 500 Nasdaq DAX TOPIX

5.148,25 8.160,01 1.161,79 2.460,08 5.446.36 706,60

VALUTI

£ €

СТАПКА

+0.16% -0.06% -2.21% -2.43% +0.34% +0.07%

€ $

1,1684 ПРОМЕНА

+0.6%

СТАПКА

1,3229 ПРОМЕНА

-1.1%

ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.10

FJU^ERSI ZLATO

1.681,20 -1.04% 1 04% ПОВЕЌЕ ИНФОРМАЦИИ НА СТР.11

NAFTA BRENT

107,75 +0.68% 0 68% ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч

Трајан Басеску

Не е фер австриските банки да се ограничени за кредитирање во Источна Европа.


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

6 ПОЛИТИКА > пари > држава > администрација

www.kapital.mk

понеделник 28/11/2011

WWW.KAPITAL.MK

"Скопјани" за влез на дијаспората во Грција

С

ите Македонци од Америка, Канада, Австралија, Нов Зеланд и сите земји кои не се членки на Европската унија ќе мораат да извадат нови пасоши на кои како место на раѓање мора да стои Скопје за да влезат во Грција. Грчката влада донела одлука на граничните премини со Македонија да бидат вратени сите Македонци со пасоши од трети земји на кои во местото на раѓање им пишува Macedonia. На документот кој го издале грчките граничари е заведено дека вратените лица претставуваат закана за грчката јавна и внатрешна безбедност. Куриозитет е што од забранетата листа е издвоена Европската унија.

> БРОЈКИ Фридом хаус: Алармантно е влошена слободата на медиумите “Слободата на медиумите во Македонија алармантно e влошена изминатава година“, оценува Паола Шрајфер, потпретседател во Фридом хаус. Тој вели дека итно се потребни реформи на законските рамки за медиумите и подобро спроведување на сегашните закони. Делегацијата што престојуваше во Македонија заклучува дека отсуствува медиумски плурализам и различност и дека на медиумските сопственички структури им недостига транспарентност и одговорност.

23

автобуси, донираше Кина за превоз на ученици во Македонија. Вицепремиерoт задолжен за европски прашања и национален координатор за странска помош, Теута Арифи и амбасадорот на Народна Република Кина, Циу Живеи, ги потпишаа писмата за примопредавање на 23 нови училишни автобуси за земјава. Арифи истакна дека образованието е врвен приоритет, а преку оваа донација на учениците во руралните средини ќе им се овозможи полесно и побрзо да стигнат до своите училишта.

Јанакиевски не ги признава податоците на Бирото за јавни набавки Кој кого манипулира? Бирото за јавни набавки и Министерството за транспорт и врски со различни податоци за потрошената сума за ситните јавни набавки Габриела Делова

IZNOS NA SITNITE JAVNI NABAVKI NA MINISTERSTVOTO ZA TRANSPORT I VRSKI

Nabavka na cve}e i cveten aran`man perewe na slu`beni vozila kopirawe na proekti servisirawe na informati~ka oprema hotelsko smestuvawe za Rabotilnicata vo Ohrid

Iznos spored Ministerstvoto 14.053 denari 65.300 denari 2.436 denari 55.000 denari 118.000 denari

Iznos spored Biroto za javni nabavki 236.000 denari 177.000 denari 118.000 denari 295.000 denari 118.000 denari

delova@kapital.com.mk

М

инистерството за транспорт и врски не ги признава податоците кои се јавно достапни на Бирото за јавни набавки. Наспроти износот кој стои на официјалната интернетстраница на Бирото во однос на склучени договори за „ситни“ набавки (до 5.000) евра, Јанакиевски тврди дека за истите набавки потрошил помалку пари. Во реакцијата до „Капитал“, за текстот „Каде ни одат парите - Владата купила спална и лента за трчање“, Министерството вели: „Сакаме да ја информираме јавноста дека ниту една од наведените информации во овој текст кои се однесуваат на а расходите на Министерството за транспорт и врски не се точни и не соодветствуваат на реалноста. Имено, од почетокот на оваа година па досега, сега односно во изминатите 11 месеци од 2011 година, за организирање на Советување за сите општини во Република Македонија во однос на повеќе законски решенија од областа на градежништвото, урбанизмот и комуналните дејности се издвоени средства во износ од 118.000 денари, за сервисирање на информатичка опрема се издвоени средства во износ од вкупно 55.000 денари, за копирање на проекти се издвоени средства во износ од 2.436 денари, за миење на службените возила во Министерството се издвоени средства во износ од 65.300 денари, а за набавка на цвеќе и цветни аранжмани до месец ноември 2011 година потрошени се средства во висина од 14.053 денари. Оттука, Министерството за транспорт и врски како целосно неточни ги отфрла наводите во споменатиот текст и не е јасно од каде се добиени податоците кои се наведени во средство за јавно информирање“, пишува во реакцијата.

Ако податоците на Министерството се точни, тогаш останува нејасно кој ги ажурира податоците на Бирото за јавни набавки, бидејќи за истите тие набавки на Бирото се прикажани други суми. Имено за сервисирање на информатичка опрема, наспроти 55.000 денари кои тврди дека ги потрошило Министерството, на Бирото пишува дека за таа јавна набавка склучениот договор е во висина од 295.000 денари. За копирање на проектите Министерството тврди дека потрошило 2.436 денари, наспроти 118.000 денари објавени на Бирото. За миење на службените возила Министерството тврди дека потрошило 65.300 денари, додека податоците на Бирото покажуваат сума од 177.000 денари. Исто е и со набавката на цвеќе и цветни аранжмани, за кои Министерството тврди дека потрошило 14.053 денари, наспроти податоците на Бирото дека за таа намена потрошило 236.000 денари.

МИЛЕ ЈАНАКИЕВСКИ

министер за транспорт и врски

Коњановски правел „редовни, а не луксузни набавки“

О

д Министерството за одбрана тврдат дека поранешниот министер, Зоран Коњановски, правел редовни набавки, кои се реализираат сукцесивно, со нарачки на одредени количини согласно со потребите на „Министертвото и Генералштабот на АРМ, а не на кабинетот на министерот“. „Споменатите ексклузивни вина, што воопшто не се ексклузивни со оглед на цената по шише од околу 280 денари, се наменети за подароци кои претставниците од МО и ГШ на АРМ ги даваат на странски гости. И ова е практика во одбранбениот сектор со години, која ја сметам за исправна, на странски претставници да им подаруваме македонски производи. Значи ниту станува збор за набавка за кабинетот на Коњановски, ниту за ексклузивен луксуз. Набавката на цветни аранжмани се однесува за цела година и ја користат МО и ГШ на АРМ, а не кабинетот на министерот. Тоа се цветни аранжмани за одбележување на значајни личности и датуми, празници, панихиди и сл., на кои како што знаете е вклучен и Батаљонот за почести и опслужување на АРМ. Значи, ниту станува збор за набавка за кабинетот на Коњановски, ниту пак за ексклузивен луксуз. И набавката на роковници се однесува на годишно ниво, за вкупните потреби на МО, кои воопшто не се ексклузивни доколку се земе предвид единечната сума од околу 400 денари. Значи и тука ниту станува збор за набавка за кабинетот на Коњановски, ниту пак за ексклузивен луксуз. Сакам да ве информирам дека додека бев министер за одбрана многу непотребни трошоци беа прекинати и тие финансиски средства беа употребени за проекти поврзани со припадниците на Армијата. Домаќинското работење кое го воведовме во Министерството за одбрана беше поздравено од сите институции и меѓународни претставници“, известуваат од Министерството.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

7

ИНТЕРВЈУ

Ѓурин: Даравелски ќе биде испорачан! Српскиот амбасадор Томислав Ѓурин во интервју за „Капитал“ најавува скора екстрадиција на најпознатиот македонски бегалец кој се крие во Србија, Драган Даравелски, затоа што, како што вели, поважни се односите на Белград и Скопје од судбината на поединци Катерина Синадиновска синадиновска@kapital.com.mk

Н

ајавувате посети на врвот на српската држава во Скопје. Ќе ни откриете ли детали кој с$ ќе дојде и која е целта на средбите? Д а. В о с л е д н и о т п е р и о д планирани се посети на највисоките српски државни функционери. Се планира посета на премиерот Цветковиќ, при што не исклучуваме и заедничка седница на Влада со клучните министерства и неколку важни договори од областа на економската соработка. Сега само треба да се прецизираат договорите и економските содржини и кога сето тоа ќе се направи, ќе имаме еден видлив резултат на планот на односите на двете земји.  Хрватска и Словенија имаа таков пример. Да. И ние ќе го направиме тоа. Друга важна посета е посетата на претседателот Тадиќ на Македонија. Можеби и уште во текот на оваа година, исто во декември, или на почетокот на идната. Во текот на таа посета сигурно можеме да очекуваме потпишување важни договори.  Што е со проблемот со илегалните мигранти? Настаните и политичката криза во северноафриканскиот регион си го направија своето. Причините за проблемот не се ниту во Македонија ниту во Србија. Цел на овие луѓе сме ние, ние сме транзит земји за тие да стигнат до некоја од земјите на Запад. Со македонското МВР имаме одлична соработка. Паралелно работиме на два фронта - границата да се затвори за вакви преминувања, а што поотворена да стане за легалните. Емигрантите не паднале со падобран на територијата на Македонија и на Србија. Тие дошле кај нас токму од земјите од ЕУ. Нека размислат тие членки дали ги почитуваат договорите кои ги потпишале, а ако не ги потпишале нека ги потпишат.  А колку е оправдан стравот од ширење на радикален исламизам? Имате право. Меѓу тие лажни азиланти и нелегални мигранти постои одреден процент луѓе кои учествуваат во радикални исламистички движења или се обучувани за терористички акции. Нашите две служби с$ подобро соработуваат, процесот се следи многу внимателно и со крајна сериозност се пристапува кон секој поедниец за кого постојат сомневања за нешто вакво.  Кога сме кај криминалците. Кога ќе го испорачате Даравелски? Има неколку познати македонски криминалци кај нас, не е само Даравелски, и сите многу брзо ќе се испорачаат. Наскоро треба да се потпише и спогодба за заеднички налог за апсење и бидете сигурни дека секој криминалец кого Македонија ќе го побара ќе биде испорачан. Нам ни се поважни меѓудржавните односи отколку поединци. Имаме голема доверба во македонското судство и секако очекуваме и реципроцитет.

Мора да се внимава кога се даваат политички изјави. Постојано градиме силни економски односи, развиваме соработка, а сето тоа може да се расипе со само една политичка изјава.

Проблемот со црквата е во божји раце

 Како Ви изгледаат прогнозите дека земјите од регионот ќе се движат во пакет кон ЕУ? За Србија највисок приоритет е ЕУ. Многу сериозно пристапивме прво со самата внатрешна демократизација, и воведување на сите европски стандарди. Препораката за членство е големо признание. Имавме специфични услови, не како другите земји. Не беа само реформите за нас критериум. Ние го исполнивме и условот со хашките затвореници.  А Косово? Косово не е услов! Самата ЕУ не е хармонична кога е Косово во прашање. Шест земји го немаат признаено, а во агендата на европски интеграции на Србија Косово не е услов. Ние водиме дијалог со Приштина! Мошне е важно тоа прецизно да се каже - дијалог - не преговори! И целта на тој дијалог е да се создадат најдобри можни услови за нормален живот на сите граѓани таму. Без разлика на вера и на националност.  Каква е ситуацијата сега таму? Уште е иста. Со барикади. Не се дозволува граница која вештачки ќе ги смести Србите во некоја држава која Србија не ја признава, а со тоа и самите тие не ја признаваат. И тие си ги бараат своите права. Меѓународните мисии мора да се однесуваат статусно неутрално, тие се таму да го чуваат мирот, а не да се ставаат на една страна.  А имате впечаток дека се ставаат на една страна? Апсолутно. Не впечаток, туку аргументи и докази дека применуваат сила, солзавец, ги потиснуваат Србите, превезуваат албански цариници на тие премини кои се административни, а не гранични! Има голема разлика во тоа.  Колку признавањето на Косово ги влоши односите? Тоа е една од точките на несогласување, п р и з н а в а њ е т о и д е м а р к а ц и ј ат а н а границата. Ние имаме разбирање за македонската постапка и влијанието тука на внатрешниот и, секако, на надворешниот фактор врзано со македонските цели за интеграции.. Засега тој проблем го држиме на страна, а работиме на она што н$ зближува – економската соработка.  Така на страна и црквата ја држите? Меѓуцрковниот проблем е во божји раце. Ние сме секуларни држави и црквите меѓу

ТОМИСЛАВ ЃУРИН

амбасадор на Србија во Македонија

себе ќе го решаваат проблемот преку црковно и канонско право. С$ повеќе се создаваат услови за дијалог. Тоа е видливо. Поглаварот Стефан беше на погреб на поглаварот Павле. Тоа е еден голем гест и христијански и поглаварски, а беше и на востоличувањето на новиот Иринеј. Црквите имаат комуникација. Јас неколу пати сум разговарал со поглаварот Стефан. Самите цркви тврдат дека нема канонски проблем и дека мошне брзо може да се тргне во процес на решавање. Толку би смеел и би можел да Ви кажам на оваа тема.  А колку и што ќе кажете за Јован Вранишковски? Тој е многу комплициран случај. Неговиот случај се наоѓа во судовите Стразбур, Хел си н ш ки, Стејт де п а ртм е н т. Н и е сме заинтересирани да се почитуваат ч о в е к о в и т е п р а в а, т а а ц р к в а н е е регистрирана во Македонија. Нашите очекувања се дека Македонија како модерна европска земја ќе го почитува човековото право на вероисповед.

Набрзо – нови српски инвестиции

 Каква е економската соработка? Македонија и Србија се стратешки партнери, и за нас Македонија е исклучително важна. За 20% трговската размена е зголемена лани и за нови 20% оваа година. Вкупната трговска размена на двете земји за 2010 година е 750 милиони долари. Во последната година Македонија е шеста на листата за извоз на српските стоки. За Македонија, пак, ние сме втор партнер, прва е Германија. Но, Србија и Германија се менуваат во зависност од периодот на годината и видот на стоките, така што ние сме горди што со една Германија сме рамо до рамо. Важно е што двете страни се рамномерно застапени со увоз и со извоз. А симетрија има и во структурата на производи кои се разменуваа - прехранбената, црната и обоената индустрија, металургијата, фармацевтската индустрија. Пред четири години имаше мало затишје во однос на српските инвестиции во Македонија, падна обемот на заинтересираност на српските компании. Но, сега, активностите на вашиот премиер и економските министри по дома, по регионот и по светот секако ги охрабруваат српските инвеститори да се насочат кон Македонија.  Колку сте задоволни од инфраструктурното поврзување?

Не би сакале Србија да ја доживеете како препрека во процесот на лустрација, а од друга страна не можеме да дозволиме некои досиеја да се дадат буквално на новинари во раце. Тоа мора да оди низ институциите на системот и Србија ќе биде крајно кооперативна. И тука очекуваме реципроцитет Македонија и Србија мора да вложат з аедно мног у напори на овој план. Коридорот 10 ни е исклучиво важен. Според нашите информации, Македонија веќе го направи оној дел од Куманово до граница, до Табановце. Ние до 2013 година ќе го завршиме другиот дел, но на тешкотии наидовме кога се открија некои археолошки наоѓалишта во близина на Бујановац и Врање, па сега мора да се биде внимателен и тоа одзема време. Во врска со енергетското поврзување. Еден од завршените проекти од српската страна е далекуводот Ниш - Скопје. Сега е на македонската страна да го заврши својот дел за да се поврзе целата мрежа. Ова е мног у важно за двете земји кога ние ќе имаме вишок струја таа ќе оди кај вас, и обратно. Друг значаен инфрастурктурен проект е изградбата и поврзувањето за Јужен тек, да се поврзе Македонија, ние сме подготвени да помогнеме. И секако Карго 10 ќе го споменам. Словенија, Хрватска и Србија добија многу со овој проект. Времето е пари, а секое задржување на стоката поради бавна железница или, воопшто, лоша инфраструктура е губиток. Ни требаат договори и спогодби за надминување на нецарински бариери Мора да се усогласиме за меѓусебно признавање на трговските документи, лабораториски анализи, фитосанитарни и ветеринарски уверенија, стандарди на квалитетот. Границата треба да ни биде како таа меѓу Австрија и Германија, да постои само за да одбележи некаков територијален интегритет, меѓутоа во основа да зближува.


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

WWW.KAPITAL.MK

8 ПОЛИТИКА

ДУИ ќе ја бојкотира македонскосрпската владина седница Жестоки рекации од партијата на Ахмети откако српскиот амбасадор Ѓурин во интервју за „Капитал“ најави заедничка седница на македонската и српската влада – министрите од ДУИ нема да се појават!

Словенците и Хрватите, Грците и Бугарите веќе го направија тоа

И

дејата на Тадиќ за заеднички средби со останатите држави од Балканот не е нова. Лани оваа иницијатива Тадиќ ја започна со Хрватска, велејќи дека ако Србија и Хрватска имаат согласност за заедничка иднина, соберат сили да гледаат на проблемите од минатото на начин сосема различен од традиционалниот и ако имаат заеднички владини седници, ќе покажат искрена зрелост да преземат нова одговорност за да ја проектираат иднината на целиот регион. Идејата на Тадиќ уште при најавата беше дека на ваков начин треба да функционираат сите земји од регионот. Заедничка владина седница минатата година во април беше одржана и меѓу Србија, БиХ и Хрватска, на која министрите за економија се договорија да одржуваат заеднички седници на секои три месеци. Словенија и Хрватска отидоа чекор понапред - започнаа и преговори за отворање заеднички амбасади. Освен земјите од поранешна СФРЈ, ваков вид соработка имаат и останатите земји на Балканот. Минатата година во јули зедничка владина седница одржаа Бугарија и Грција, на која премиерите Бојко Борисов и Јоргос Папандреу се согласија да воспостават заеднички совет за соработка на високо ниво. Тие разговараа за гасоводот БургасАлександрополис, кој ќе го поврзува Црното Море со Егејското, избегнувајќи ги скапите транзитни трошоци преку Босфорот. Повеќе од десет договори беа потпишани меѓу двајцата премиери и министрите.

Катерина Синадиновска sinadinovska@kapital.com.mk

М

а ли се шан сите д а се реализира најавата на српскиот амбасадор То м и с л а в Ѓу р и н з а одрж ување заедничка седница на македонската и на српската влада во Скопје. ДУИ силно се противи на ваквата идеја. Извори од партискиот врв за „Капитал“ велат дека идејата за заедничка седница била план само на премиерот Никола Груевски и на неговиот српски колега Мирко Цветковиќ, но дека лидерот на ДУИ, Али Ахмети, во никој случај немало да дозволи да се оствари таа замисла. „Залудни се плановите. Нема теорија нашите министри да седнат на иста маса со тие на Мирко Цветковиќ. Ние поддржуваме одржување регионални заеднички седници и нема проблем ако се одржи заедничка седница на владите од целиот регион, секако, вклучувајќи го и Косово. Само со српската влада нема да дозволиме“, вели близок човек на Ахмети. Во ДУИ велат дека истиот став би го имале и ако на дневен ред на таа седница, пред с$, би се нашле економски, а не политички проекти. Целта на оваа идеја, како што најави и К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

амбасадорот Ѓурин, се договори и спогодби со кои би се олеснила билатералната економска соработка. Но, ДУИ вели дека самата идеја за заедничка седница е спорна, без разлика кои ќе бидат точките на дневен ред. Овој став за македонското Министерство за надворешни работи е несфталив. „Не гледаме причина зошто ДУИ би опструирала седница на која би имале точно одредени точки на дневен ред и би се држеле до строго определена економска тематика“, велат во МНР. Министерот за надворешни работи, Никола Попоски, за „Капитал“ ја потврди идејата за заедничка седница, но потенцира дека точен датум или некој конкретен договор нема. „Ние имаме идеи за заеднички седници со повеќе држави во регинот. За Србија с$ уште немаме договорено конретен датум, прво треба убаво да ги усогласиме точките на дневен ред“, вели тој. Идејата за одржување заедничка седница на македонската и на српската влада ја најави српскиот претседател Борис Тадиќ при посетата на Скопје во октомври лани. До денеска таа не се реализира. Официјалните информации беа дека не можеле да се усогласат датумите. А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С

„Капитал“ дознава дека и лани идејата за заедничка седница, која ја даде Тадиќ, не се реализирала поради отпорот од Ахмети Вистинската причина ја открива извор на „Капитал“ – Али Ахмети и тогаш најавил бојкот, па премиерот Никола Груевски се нашол во небрано. Да седне на иста маса со Цветковиќ, а без министрите на Ахмети, за партнерот би било сигнал за раскол во владината коалиција. К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

КОМПАНИИ ПАЗАРИ Докторите департизирани, директорите партиски

Македонија има огромна традиција на партизираност. Мене ми е битно ова да го нема во здравството, особено не при вработување доктори, медицински помошен кадар. Во делот на тоа кој ќе управува со здравствените установи, односно дали тие ќе бидат политички ангажирани, тоа НИКОЛА ТОДОРОВ министер за здравство е помалку битно.

УЈП со прва даночна академија на Балканот

50 > БРОЈКА

У

правата за јавни приходи е првата државна институција во Југоисточна Европа која отвори Даночна академија. Активностите на овој едукативен центар ќе се одвиваат во четири фази. Прво ќе се обучуваат вработените во УЈП, па јавната администрација и приватните фирми. Во крајната фаза, кон средината на 2013, се очекува академијата да прерасне во регионален центар. Директорот на УЈП, Горан Трајковски, и министерот за финансии, Зоран Ставрески, вчера свечено го потпишаа протоколот за новата академија.

милиони евра ќе повлече МБПР од Европската инвестициска банка. МБПР добила барања за кредит на 87 проекти во износ од 19,5 мил. евра. Од нив, 73% се за инвестиции, а 27% за набавка на обртни средства. Се очекува до крајот на годината да се повлечат меѓу 19 и 25 милиони евра.

9

Продадени 7,84% од ЗК Пелагонија за 1 милион евра

П

реку една трансакција на Берзата и во две одделни блоктрансакции се продадоа 7,84% од капиталот на ЗК Пелагонија, за вкупна сума од над еден милион евра. Истовремено, на јавната берзанска аукција за продажба на акции на Фондот за ПИОМ се продадоа и 41.793 приоритетни акции на друштвото за 1,6 милиони евра. ЗК Пелагонија има издадено вкупно 271.602 акции, а претходно во изминатиот месец од вкупниот капитал се продадоа 6,44%.

Градоначалниците бараат поголем дел од даночниот колач! За Скопје пари има – општините нека се снајдат

З

а 3,5 пати Скопје е поразвиено од североисточниот регион, а разликата и со останатите шест региони не е помала. Ова се податоците од истражувањето на Бирото за регионален развој, кое заедно со Преда Плус беше организатор на Првата меѓународна конференција за регионален развој на Западен Балкан, која се одржа во Скопје. Иако според Законот за рамномерен економски развој, од 2007 година треба да се издвојува барем 1% од буџетот за намалување на јазот меѓу метрополата и внатрешноста, односно 27 милиони евра, сега се трошат само 3 милиони. На овој проект се работи неколку децении, но работите се помрднати од место само во погрешна насока, на полошо. Од 2005 година до денес петпати помалку пари се трошат за оваа цел. Законот е добар почеток, но не е доволен, а комплексноста на проблемот е многу обемна, така што потребни се повеќе конференции и иницијативи од ваков тип. Татјана Фон Стајгер Вебер, шеф на швајцарската агенција за развој во Македонија, смета дека потребни се дополнителни напори за развој на регионите. „Баланс на регионите во Македонија има само на хартија“,

вели таа. Маријана Милевска, директор на Преда Плус, смета дека иако Македонија официјално е лидер во регионот, бидејќи има закон од 2007 година, тој не се применува целосно. Бирото за регионален развој ја разработува оваа тематика повеќе од три децении. Иако досога се покренати безбројни иницијативи состојбата секоја година е с$ полоша, а никако да тргне на подобро. Киро Левевски, раководител на сектор при Бирото за регионален развој, пионер на овој проект во Македонија кој со проблематиката се занимава веќе три децении, смета дека Бирото треба да претставува мост меѓу општините и централнта власт. „Досега имаме реализирано 12 проекти. Имаме голема поддршка од швајцарската Агенција за развој и соработка, но треба да се направи уште многу повеќе“, вели Левевски. На конферецнијата за регионален развој која е во организација на Преда Плус и на Бирото за регионален развој учество зедоа претставници од Албанија, Босна и Хецеговина, Косово, Црна Гора и Србија, а заврши со заклучоци потпишани од сите инволвирани страни.

од персоналниот данок, а ние само 3%“, вели градоначалникот на Струмица, Зоран Заев. Според битолскиот градоначалник, Владимир Талески, на поголемите општини итно им требаат овие пари. “Нормално, поголемите општини бараме тоа веднаш да се случи, бидејќи имаме капацитет да ги реализираме проектите. Со тие пари би ги покриле и платите на општинските административци“, вели Талески. Градоначалникот на Карпош, Стевче Јакимовски, бара да се дозволи и воведување нови даноци и такси од локалната самоуправа за да се подобри

квалитетот на живеење на граѓаните. Според првиот човек на Велес, Горан Петров, светски тренд е од данокот на недвижности, персоналниот данок и ДДВ да се финансираат општините. Градоначалникот на Охрид, Александар Петрески, пак, оди дотаму што смета дека државата не треба да им ги зема даноците на општините. „Децентрализација значи демократизација преку враќање на даноците по општините, со што се овозможува секој граѓанин да одлучува како да ги користи парите кои претходно ги платил“, вели Пертески.

Се одржа шестиот саем на општини „ЗЕЛС ЕКСПО 2011“

Градоначалниците од опозицијата, но и од владејачката партија се едногласни дека не им е доволно да добиваат само по 3% од приходите од персонален данок и од ДДВ Дејан Азески

Г

радоначалниците на најголемите македонски општини бараат Владата под итно да им даде поголем процент од персоналниот данок и од ДДВ затоа што тие пари им припаѓале на општинските, а не на државната каса. Првите луѓе на општините и од опозицијата и од владејачката партија се едногласни дека сегашната практика да добиваат по 3% од овие даноци е неприфатлива. Општините во земјите од регионот просечно земаат по 30% од персоналниот данок. Градоначалникот на Гевгелија, Иван Фран-

гов, вели државата за почеток да им отстапи барем 10% од персоналниот данок. „Пари никогаш доста. Секогаш потребите на граѓаните се поголеми од буџетот со кој располагаме“, истакнува Франгов. Заедницата на единиците на локалната самоуправа (ЗЕЛС) бара 30% од персоналниот данок. „Овде сум рамо до рамо со сите 85 градоначалници. Тенденција ни е барем да се приближиме до просекот на земјите од регионот, кога веќе не можеме да се мериме со развиените европски земји. На пример, во Хрватска и во Словенија општините земаат 30% К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

WWW.KAPITAL.MK

10 КОМПАНИИ ПАЗАРИ Објавен повик за закуп на земјоделско земјиште

Отворено во земјоделството

В

о насока на отворена и транспарентна комуникација со граѓаните, Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство од вчера почна со одржување отворени денови низ Македонија. Во рамките на отворените денови ќе се разгледуваат проблемите со кои се со-очуваат земјоделците, а истовремено заин-тересираните граѓани ќе можат да даваат идеи и предлози за теми кои се во надлежност на Министерството. Земјоделците и граѓаните ќе може да поразговараат со министерот Љупчо Димовски, со неговиот заменик Зоран Коњановски, со државниот секретар Бесир Јашари и со раководителите на секторите ЉУПЧО ДИМОВСКИ во подрачните единици на министер за земјоделство Министерството.

> БРОЈКА

М

инистерството за земјоделство, шумарство и водостопанство информира дека е во тек јавен повик за доставување понуди за давање во закуп државно земјоделско земјиште за долгогодишни насади, лозја, овоштарници, хмељ, во времетраење од 30 години. Општините кои се опфатени со огласот се: Дабниште, Конопиште, Мрежичко и Грушани, регион Кавадарци, Демир Капија, Долни Дисан, Горни Дисан и Вешје, регион Неготино, Балинци, регион Валандово и Евла, регион Ресен. Максималната површина за која може да аплицира и да ја добие еден понудувач по овој јавен повик е 10 хектари.

20%

помали приноси се очекуваат од есенската сеидба во Пелагонија поради сушата. Есенската сеидба требаше да се реализира на 20.000 хектари, но поради екстремно сушните услови, дел од приватниот сектор, кој беше предвиден на околу 10.500 хектари, не ја заврши навреме.

Саемите ја зголемија продажбата на винарниците! Винарниците сфатија дека со почести вински манифестации можат да ја зголемат продажбата. Силвана Жежова silvana@kapital.com.mk

В

инските манифестации кои годинава, како и лани се одржуваа во поголем број придонесоа за зголемена продажба на винарниците на домашниот пазар, велат менаџерите на винарските визби во земјава. Така, ако пред некоја година потрошувачката на вино на домашниот пазар изнесуваше 5 до 7 литри по жител, проценките на експертите се дека последнава година е зголемена на 8 до 12 литри годишно. Менаџерите на винарниците велат дека со организацијата на с$ поголемиот број вински манифестации им се доближуваат на домашните консументи, а тоа на долг рок ќе значи и зголемување на вкупната потрошувачка. “Продажбата на вината е во постојан раст, а тоа се должи на долгогодишната работа

во подобрувањето на квалитетот на вината. Маркетинг-активностите кои ги преземаме се со цел луѓето да бидат информирани за постоењето на одредени брендови и сорти вино. Виното сметам дека треба да ни биде приоритет на сите на трпезата, пред с$ затоа што е здраво да се консумира“, вели Јани Богевски од винарницата Бовин. Винарницата Стоби е млада компанија која на пазарот е присутна втора година. Сепак, за оваа година успеа да постигне зголемена продажба во однос на првата година од работењето. “Сакаме да се декларираме како винска земја, меѓутоа доколку ја погледнеме статистиката за консумацијата на вино по жител, тогаш ќе видиме дека бројките се поразителни. Само за илустрација, Словенија, која по површини на лозови насади, производство

раст

Мак. Телеком РМДЕН09 РМДЕН08

+1.01% +0.54% +0.30%

Лотарија на Мак. ФЗЦ 11 Октомври Кум. Топлификација Реплек Стопанска бан. Битола

-

литри по жител годишно беше потрошувачката на вино во Македонија досега

поприфатливите цени. “Намалувањето на цената е корисна мерка кога се користи во функција на акциска продажба, како еден вид промотивна алатка поврзана со конкретен повод, на пример новогодишни празници, односно на краток рок, за ограничен временски период. Не би требало да се користи како долгорочна стратегија на постојано намалување на цените“, објаснуваат од Тиквеш. Во Македонија годишно се произведуваат од 100 до 120

нова цена

520.00 90,00 90,00

пад

нова цена

-52,54% 401,00 -9,95% 543,00 -4,62% 2.262.00 -4.00% 36.000.00 -2,32% 1.900.00

милиони литри вино. Во добри години околу 80% од овие количини се извезуваат, а само 20% се продаваат на домашниот пазар.

петок - 25.11.2011 ОСНОВНИ КАМАТНИ СТАПКИ НА НБМ

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕНАРСКИ ДЕПОЗИТИ КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка Уни банка Еуростандард банка

3м 4,00% 4,30% 4,80% 4,60% 4,00% 4,30% 4,60% 5,00% 5,30%

6м 5,00% 5,30% 5,60% 4,80% 5,00% 5,00% 5,50% 6,00% 6,50%

24м 7,70% 8,10% 8,10% 5,00% 8,20% 7,80% 7,80% 9,00% 9,00%

36м 7,90% 8,30% 7,90% 5,00% 8,30% 8,40% 8,10% 9,50% 9,50%

Инструмент Благајнички записи Ломбарден кредит СТАПКИ НА ЗАДОЛЖИТЕЛНА РЕЗЕРВА НА БАНКИ

10% 20% 13%

КУРСНА ЛИСТА

Држава ЕМУ САД В.Британија Швајцарија Канада Австралија

3м 2,20% 2,40% 2,50% 2,40% 2,40% 2,40% 2,60%

6м 2,70% 2,90% 3,00% 2,90% 2,90% 2,80% 3,00%

24м 3,80% 4,00% 4,50% 3,65% 4,10% 4,00% 4,00%

36м 4,10% 4,30% 5,00% 3,90% 4,50% 4,20% 4,30%

Уни банка

2,40%

2,70%

4,35%

5,25%

6%

Еуростандард банка

3,50%

4,00%

5,00%

5,50%

5%

Валута евро долар фунта франк долар долар

Среден 61,5013 45,9892 71,4633 50,1315 43,0428 44,9013

Извор: НБРМ

ДВИЖЕЊЕ НА ИНФЛАЦИЈАТА ВО МАКЕДОНИЈА ПЕРИОДОТ 2010/2011

4%

ЕВРОПСКИ КАМАТНИ СТАПКИ

1м 1,20% 1,13% 0,26% 0,03%

камата 4,00% 5,50%

Домашна валута Домашна валута со валутна клаузула Странска валута

Банка НЛБ Тутунска банка Стопанска банка Шпаркасе банка Охридска банка Прокредит банка ТТК банка Алфа банка

Euribor (EUR) Libor (EUR) Libor (USD) Libor (CHF)

25.11.2011

8до 12 5-7

литри годишно пие еден Македонец последнава година

КАМАТНИ СТАПКИ НА ДЕПОЗИТИ ВО ЕВРА КАЈ ДЕЛОВНИТЕ БАНКИ

+ 25.11.2011

на вино и по население е слична со Македонија, има потрошувачка од 50 литри по жител. Тоа значи дека целокупното годишно производство го консумираат самите“, вели Дане Јованов, генерален директор на Стоби. Според него, причини за ниската потрошувачка на вино во Македонија има повеќе, а една од главните е тоа што македонските вина на домашниот пазар се преценети, односно се продаваат за нереално висока цена во маркетите. “Затоа, ние решивме да водиме една политика на фер цени со цел да направиме виното повторно да биде достапно за сите граѓани, без притоа да се има компромис со квалитетот. Нормално, ова можеме да го правиме бидејќи целото производство ни се базира исклучиво на сопствените лозови насади, каде што имаме строга контрола на квалитетот“, додава Јованов. Од винарницата Тиквеш велат дека истражувањата на пазарот покажуваат дека во услови на криза, кога куповната моќ опаѓа, с$ повеќе се купува на организирани акции и на промоции поради

3м 1,48% 1,41% 0,51% 0,05%

6м 1,71% 1,66% 0,73% 0,10%

12м 2,04% 2,02% 1,05% 0,32%

3% 2%

1% 0% 01/10 03/10 05/10 06/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 Извор: Државен завод за статистика

ПРИНОС НА ОТВОРЕН ИНВЕСТИЦИСКИ ФОНД Отворен инвестициски фонд Илирика Југоисточна Европа

Нето вредност 24.457.544,24

1M -2,80%

3M -7,75%

6M -22,70%

1Y -20,07%

YTD -25,16%

Илирика Глобал-Растечки пазари

43.239.368,41

-1,08%

0,97%

-14,51%

-20,02%

-21,95%

Иново Статус Акции

18.442.719,72

-2,26%

-6,29%

-9,65%

-6,03%

-6,21%

КД БРИК

37.614.976,64

-2,35%

-1,16%

-11,62%

-13,47%

-16,76%

КД Нова ЕУ

18.766.321,28

-6,56%

-13,74%

-29,15%

-29,33%

-30,54%

КБ Публикум - Балансиран

22.331.239,36

-5,49%

-8,11%

-16,40%

-15,48%

-16,18%

КБ Публикум - Обврзници

34.917.856,23

0,23%

-0,09%

0,86%

0,00%

0,00%

КБ Публикум Паричен

54.341.684,80

0,27%

0,80%

159,00%

0,00%

0,00%

ЗА ДЕН 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011 24.11.2011


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

11

Кризата во Грција се уште не кулминирала

Унгарија со кредитен рејтинг “ѓубре“

> БРОЈКА

А

2,6%

К

ризата во Грција с$ уште не ја достигнала својата највисока точка и с$ уште ќе се засилува, посочи шефот на специјалната комисија на ЕУ за Грција, Хорст Рајхенбах. Првичната оценка на комисијата на ЕУ за перспективите на економски развој на Грција не предвидува раст и во текот на 2012 година, смета Рајхенбах.

генцијата Мудис го намали кредитниот рејтинг на Унгарија на статус “ѓубре“, наведувајќи ги високите државни долгови, слабите прогнози за стопански раст и несигурноста во врска со способноста на земјата да ги исполни фискалните обврски. Унгарското Министерство за економија оцени дека се работи за непрофесионална оценка, која, всушност, е финансиски напад врз земјата.

е растот кој го оствари Германија во третиот квартал од годинава во споредба со истиот квартал лани, односно 0,5% во споредба со претходниот квартал од годината. Ваквиот резултат најмногу се должи на зголемената потрошувачка и растот на инвестициите.

Учесниците на работилницата за зголемување на извозот, која ја организираше Капитал Академија, се интересираа за царинските поволности со земјите од арапскиот свет и од МАГРЕБ, Кина и Русија, каде расте побарувачката Александра Спасевска spasevska@kapital.com.mk

М

начините како компаниите да го зголемат извозот. „Македонија најмногу се фокусира на класичен извоз, но постојат и други модели, како што се лиценцирање на производи, проектот „Клуч на рака“, фр а н ш и з а н а п р о и з в о д, з аед н ич ко вложување, супсидијари во целосна сопственост“, истакна Ефремов. Според него, компаниите треба да размислуваат за директни инвестиции или заеднички в л ож у в ањ а в о д ру ги з емји, што в о голема мера ќе го зголеми пласманот на странските пазари. Тој информираше дека во последните неколку години се склучени меморандуми за соработка со Обединетите Арапски Емирати и со Катар,

акедо нија с$ у ште нем а бесцарински извоз во Русија, земјите од МАГРЕБ (Алжир, Мароко, Тунис) и од Блискиот Исток, а тоа во голема мера би ги зголемил пласманот и конк ур ентно с та на македонските производи. Ова беа главните заклучоци на вториот ден од работилницата „Како да го зголемите својот извоз“, во организација на Капитал Академија. Меѓу клучните прашања кои ги отворија учесниците, а на кои дебатираа со Крум Ефремов, директор во Директоратот за економска дипломатија во Министерството за надворешни работи, беа можностите и

DOW JONES

11.287,55

3.000

-0.90% -0.99% +0.18%

Извор: Македонска Берза

МБИ10

2.400

1.800 07/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11

2.200 07/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11

NASDAQ 2.460,08

-2.43% -0.13%

Индекс на најликвидните акции на Берзата во Сао Паоло, Бразил

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

DAX 5.453,66

+0.47%

Индекс на 30 најголеми герм. компании котирани на Франкфуртска берза

+0.26%

Индекс на 100 најголеми британски компании котирани на Лондонска берза

SWISS 5.392,55

+0.66%

Индекс на 20 најголеми и најликвидни компании од швајцарскиот пазар на капитал

HANG SENG 17.689,50

Индекс на најголемите јапонски компании котирани на Токиска берза

Индекс на најголеми компании котирани на берзата во Хонг Конг

TOPIX 706,60

BSE 30 15.695,43

+0.07%

Индекс на компании котирани на примарен пазар на Токиска берза Извор: Блумберг

CROBEX 1.707,43

Главен индекс на Загребската берза

SOFIX 313,10

Главен индекс на Софиската берза

-1.50%

SBITOP 611,20

ATHEX 664,33

-1.33%

-2,43%

+0.59%

БИП

32,00 3.603,00

Сунчани х.

+1.03%

Индекс на 30 најголеми компании котирани на берзата во Бомбај

2.400,00 ТА Алпетур

14,00

Сивент

0,30

+3.23% -7,78%

Јубмес бан.

14.350,00

Алфа Плам

7.200,00

+0.35% -4,00%

ЗАГРЕБСКА БЕРЗА ПИК

+10.88%

200,00

-11,60%

230,00

-38,78%

ФЈУЧЕРСИ НАФТА

ЛЕСНА СУРОВА

96.78$/барел BRENT

107.75$/барел

Центар бан.

Салус

270,00 Наложби

0,53

ЗЛАТО 1681.10$/унца СРЕБРО 31.19$/унца БАКАР 7.227,50

-0,41% +0.68%

ПРИРОДЕН ГАС

3.52/ММБТу ЗА ЗАТОПЛ.

296

МЕТАЛИ

-1,04% -2.42% -0.9%

НИКЕЛ 17.075,00 АЛУМИНИУМ

1.885,00 ЧЕЛИК 523.00$/унца

+1,73% -0.14%

-0.8% -3.1% /

+9.72% -8,73%

ПЧЕНКА 588.75$/бушел

ЉУБЉАНСКА БЕРЗА

+17.65%

ОМБ е составен од најликвидните обврзници котирани на Македонска берза

Главен индекс на Атинската берза

БЕЛГРАДСКА БЕРЗА

Ѕвезда

-1.37%

-1.77%

Главен индекс на Сараевската берза

31,60

АЗИЈА ИНДЕКСИ

-0.06%

-1.22%

SASX 10 810,12

Главен индекс на Белградската берза

Агробанка

ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.

NIKKEI 225 8.160,01

ИНДЕКСИ РЕГИОН

Главен индекс на Љубљанската берза

ЕВРОПА ИНДЕКСИ

Индекс на 40 најголеми компании котирани на париската Еуронекст берза

BELEX15 505,18

+0,18%

124 120 116 112 108 104 100 96 07/10 08/10 10/10 12/10 02/11 04/11 06/11 08/11 10/11

2.600

2.000

BRAZIL BOVESPA 54.901,40

+0.37%

ОМБ

-0,99%

МБИ 10 е составен од 10 најликвидни акции на компании котирани на МБИД е составен од 15 најликвидни акции на компании официјалниот пазар на Македонска берза котирани на пазарот на јавно поседувани друштва

FTSE 100 5.141,02

поголем пласман“, вели Мишел Марков од Макпрогрес. Винарската визба Сковин планира извоз во Русија, но чека царински олеснувања. „Извезовме помали количини на вино во Хонг Конг и во Кина. Тоа е огромен пазар и би можеле да го зголемиме пласманот“, вели Виктор Велков од Сковин. На работилницата учествуваа п р е тс т а в н и ц и о д п о в е ќе д о м а ш н и компании, меѓу кои Технометал Вардар, Макстил, Дуферко, Макпрогрес, Јадран Готино фудс, Саравита, печатницата Киро Дандаро и други.

2.800

2.200

S&P 500 1.161,79

Заеднички индекс на 500 котирани компании на двете најголеми американски берзи

МБИД

3.000

2.400

Индекс на 100 светски компании котирани на NASDAQ берзата, без финансиски компании

-2.21%

3.200

2.600

Заеднички индекс 30 големи американски компании котирани на Њујоршка берза

CAC 40 2.832,67

-0,90%

2.800

АМЕРИКА ИНДЕКСИ

-2.05%

со што се отвораат врати за наоѓање партнер за извоз во овие земји. Единствен начин за намалување на ц а р и н ите з а и з в оз в о Р усија, п а к, е пристапувањето на оваа земја во Светската трговска организација, што се очекува следната година. Според Ефремов, тоа ќе ги намали руските царини за 30%. Кондиторската компанија Макпрогрес од Виница извезува во Либија, а почнала и во земјите од МАГРЕБ. „Давачките се превисоки бидејќи изнесуваат 60% до 70% и затоа не можеме да очекуваме

Вредностите кои ги гледате денеска, се од последниот ден на тргување, петок - 25.11.2011

МАКЕДОНСКА БЕРЗА

МБИ 10 1.966,92 МБИД 2.134,49 ОМБ 119,43

Компаниите треба да размислуваат за инвестиции или заеднички вложувања во други земји, што ќе го зголеми пласманот на странските пазари.

+3.85% -7,88%

Податоците за акции со најголема промена во регионот, се земаат од веб страниците на Белградска, Загрепска и Љубљанска берза

ПЧЕНИЦА 594.25$/бушел КАФЕ 2.35 $/бушел

foto: FILIP POPOVSKI

Бесцарински договор со Русија и со арапските земји за поголем извоз

СУРОВИНИ

-1,67% -1,41% 0.00%

КАКАО

2.382.000$/бушел

ШЕЌЕР 27,25 СОЈА 1122.50.$/бушел

-0.92% +3,45% -2,54%

Податоците за фјучерсите на нафта, метали и суровини се земаат од веб страната на американската финансиска агеција Блумберг ПОДАТОЦИТЕ СЕ ОД ПРЕТХОДНИОТ ДЕН ДО 15Ч.


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

WWW.KAPITAL.MK

12 КОМЕНТАРИ АНАЛИЗИ

Еврото ќе заврши со “бунга-бунга“

КОМЕНТАР

Пол Кругман

Е

нобеловец по економија

ве вака ќе заврши еврото – не со тресок, туку со “бунгабунга“. Не толку одамна европските лидери се уверуваа себеси и другите дека Грција би требало да го одржи еврото и во потполност да ги отплати своите долгови. Денес, кога и Италија е во криза, тешко може да се види на кој начин може да преживее еврото. Но, кое е значењето на овој дебакл на еврото? Како и секогаш кога ќе се случи некоја катастрофа, сите возможни идеолози се обидуваат преку неа да ги потврдат своите ставови. И затоа е време конечно да им се срушат тезите. Прво, обидот да се воведе заедничка европска валута беше замисла која ги преминува вообичаените идеолошки граници. Ја поздрави американската десница, која ја сметаше за идеја која е полоша само од таа за повторно оживување на златниот стандард, и британската левица, која ја доживеа како голем чекор напред кон социјалдемократската Европа. Се прашуваа американските либерали, кои стравуваа, би рекол со право, за тоа што ќе се случи доколку земјите не можат да ги користат монетарните и фискалните мерки во борба против рецесијата. Значи, сега кога проектот евро е на стаклени нозе, која порака ќе ја извлечеме? Во последно време постојано слушам две погрешни тврдења - европските неволји го одразуваат неуспехот на благосостојбата на државите општо и дека европската криза е предупредување дека САД треба да почне со спроведување на фискалното штедење. Тврдењата дека европската криза докажува дека благосостојбата во државата едноставно не функционира доаѓаат од страна на бројните републиканци. Наводно, се смета дека спорните држави паднаа во криза поради претешкиот товар на К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

Еве вака ќе заврши еврото – не со тресок, туку со “бунга-бунга“. Не толку одамна европските лидери се уверуваа себеси и другите дека Грција би требало да го одржи еврото и во потполност да ги отплати своите долгови. Денес, кога и Италија е во криза, тешко може да се види на кој начин може да преживее еврото големата државна потрошувачка. Но, фактите ни укажуваат на спротивното. Вистина е дека сите европски земји имаат великодушни социјални бенефиции, вклучувајќи здравствена заштита за сите, така што трошат повеќе државни пари од Америка. Меѓутоа, земјите кои сега се во криза не трошат повеќе од оние на кои им оди оди. Имено, корелацијата е спротивна. Шведска, чијшто бруто-домашен производ денес изнесува повеќе од пред кризата, со своите славно високи социјални давачки и понатаму е ѕвезда на успешноста. Истовремено, пред кризата “социјалните давачки“ т.е потрошувачката на социјалните програми беше пониска како процент од националниот доход кај сите нации кои сега се во неволја, за разлика од Германија, а камоли од Шведска. Имено, кризата на еврото не ни зборува ништо за одржувањето на државната благосостојба. Но, дали н$ поттикнува на стегањето на ремените во и така депресивната економска состојба? Ни зборуваат дека на Америка би & било подобро веднаш да почне да ги намалува трошоците, бидејќи во спротивно, ќе заврши како Грција и Италија. Меѓутоа, фактите повторно ни зборуваат нешто друго. Ако одблиску го погледнете целиот свет ќе видите А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С

дека голем одлучувачки фактор за каматните стапки не е задолженоста на државата, туку износот за кој Владата се задолжува во сопствената валута. Јапонија е позадолжена од Италија, но каматната стапка на долгорочните јапонски обврзници изнесува само околу 1% во однос на италијанските 7%. Финансиската ситуација во Британија изгледа полошо од шпанската, но Британија се задолжува со каматна стапка од 2%, додека Шпанија плаќа речиси 6%. Изгледа дека Шпанија и Италија со воведувањето на еврото спаднаа на статус на земји од третиот свет кои мора да се задолжуваат во странска валута, со целосно губење на флексибилноста, што го подразбира тоа. Посебно имајќи предвид дека државите-членки на еврозоната не можат да печатат пари, бидејќи се подложни на парични тешкотии со кои не се среќаваат земјите кои ја задржаа сопствената валута, а последица на тоа се денешните случувања. Друга работа која мора да ја знаете е дека штедењето се покажа неуспешно каде и да е воведено во обид на спротивставување на моменталната криза. Ниту една задолжена земја не успеала да намали доволно за да ја врати К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

милоста на берзата. На пример, Ирска е европското добро дете, одговарајќи на должничките проблеми исклучително со строго штедење, поради кое стапката на невработеност достигна 14%. Но, повторно каматната стапка на ирските обврзници и понатаму е над 8%, односно е полоша од италијанската. Поуката од оваа приказна е следната: чувајте се од идеолозите кои се обидуваат да ја “киднапираат“ европската криза и да ја искористат за промоција на сопствените цели. Ако Америка ги послуша тие идеолози, само ќе ги влоши сопствените проблеми. Преземено од “Њујорк тајмс“

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

13

БАЛКАН

Меркатор: Ги штитиме интересите на компанијата!

Словенечките политичари не го сакаат Агрокор

С

ловенечките политичари воопшто не му се наклонети на Агрокор, пишуваат медиумите во регионот. Тоа се покажа во предизборната конфронтација, која настана на словенечката државна телевизија минатата недела. Поранешниот министер за економија Андреј Визјак, како кандидат на листата на Словенечката демократска партија (СДС), предводена од Јанез Јанша, изјави дека ниту претходната ниту сегашната влада не сакаат да го продадат Меркатор. „Тоа го прават банките!“, истакна Визјак и додаде дека се сомнева во условите кои ги нуди Агрокор. Томаш Орешиќ, претставник на Либерално-демократската партија (ЛДС), вели дека наместо Меркатор да се продаде на Агрокор, словенечките банки треба да ја докапитализираат Пивоварна Лашко, додека Дарко Крајнц од Партијата на зелените се залага за формирање задруги кои би ја обединиле словенечката прехранбена индустрија и би откупувале акции на берза.

Меркатор соопшти дека управата може да одлучи дали процесот е во интерес на компанијата и во тој случај со своите активности да ја поддржи продажбата? Васе Целеска celeska@kapital.com.mk

О

чигледно е дека најголемиот словенечки трговски синџир Меркатор не се дава лесно. Отакако минатата недела беа стопирани преговорите со Ивица Тодориќ, сопственик на хрватскиот концерн Агрокор, за преземање на 52,1% од Меркатор, раководството, на чие чело се наоѓа Жига Дебељак, на порталот на Љубљанската берза објави дополнителни појаснувања зошто ги замрзна преговорите со Агрокор. Поради бројните дополнителни прашања и неточно пренесените факти низ хрватските и словенечките медиуми, Меркатор соопшти дека

кои конзорциумот ги водеше со потенцијалните купувачи, управата на Меркатор не беше вклучена ниту пак беше информирана“, вели Жига Дебељак, претседател на Управниот одбор на Меркатор. Во одговорот на Меркатор до конзорциумот многу јасно пишува дека договорот е склучен со четири членови од конзорциумот, а не само со еден. Меркатор до 22 ноември не доби никакви предупредувања од конзорциумот на продавачи дека конзорциумот на купувачи во наведениот состав не постои и дека планираното склучување на договорот не е возможно. Откако ја прими таа вест, раководството на Меркатор вели дека веднаш соодветно реагирале и ги известиле акционерите.

„Управата може да одлучи дали процесот е во интерес на компанијата и во тој случај со своите активности да ја поддржи продажбата“. Од раководството на Меркатор велат дека „купувачите на акции на Меркатор се сите инвеститори кои со потпис на купопродажниот договор ќе откупат акции од продавачот“. Како купувач во ноември годинава се јави меѓународен конзорциум, кој го чинат Агрокор, Европската банка за обнова и развој (ЕБРД), ИФЦ (International Finance Corporation), членка на Светската банка, и One Equity Partners, која е дел од финансиската група JP Morgan. „Во можните преговори и договори, К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С


КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

14 СВЕТ

WWW.KAPITAL.MK

ЕЦБ пак ќе ја намалува каматата

Е

вропската централна банка (ЕЦБ) веројатно повторно ќе ја намали каматната стапка доколку не се подобри економската состојба, вели членот на Советот на управата на ЕЦБ, Лук Коен. “Доколку се задржат сегашните трендови, веројатно ќе следува ново намалување на каматните стапки“, додаде тој. Централната банка на еврозоната претходно овој месец ја намали каматната стапка за четвртина процентен поен, на 1,25%, а новиот претседател на ЕЦБ, Марио Драги, изјави дека еврозоната би можела да падне во “блага рецесија“ уште кон крајот на оваа година.

40%

Промена на договорите на ЕУ следната недела?!

> БРОЈКА

В

еднаш по завршувањето на мини тројниот самит во Стразбур меѓу Франција-Германија-Италија, францускиот претседател, Никола Саркози, најави дека во следните денови, најверојатно пред самитот на Европската унија (ЕУ) на 9 декември, Париз и Берлин ќе дадат заеднички предлози за измена на договорите на ЕУ со цел да се подобри политичкото владеење на еврозоната. Оваа најава аналитичарите ја протолкуваа како прв чекор кон преоѓањето на ЕУ во политичка унија. Реформите на договорите ќе се однесуваат на поголема контрола на државитечленки на еврозоната.

oд годишните приходи остваруваат американските трговци за време на празничната сезона, која почнува на “црниот петок“, секој последен петок од ноември во годината. Се очекува Американците да потрошат 500 милијарди долари оваа празнична сезона.

Андрес Борг најдобар министер за финансии

Снаодливоста на европските министри за финансии подлегна на тест од страна на лондонскиот весник “Фајненшал тајмс“, а за лидер е избран Швеѓанецот Андрес Борг Васе Целеска

В

celeska@kapital.com.mk

о јавните финансии, како и во фудбалот, секоја европска земја има свој тим. Во годината што изминува особено се почувствува недостигот од единство, а с$ поголемата должничка криза дополнително ја влошуваа ривалствата и кавгите меѓу министерствата за финансии. Не е ни чудо што остатокот од светот прашува кој игра на чија страна. При шестото рангирање на министрите за финансии од ЕУ, лондонскиот весник “Фајненшал тајмс“ се обиде да одбере играч на годината од 19-те главни економии во блокот. Екипата на весникот разгледуваше по колку време секој министер ја имал топката во раце и дали бил тимски играч, броеше по колку голови постигнале, им одредуваше цели за економски перформанси и мереше во колкав степен одговориле на нив, сето тоа според критериумите на најстрогиот судија – пазарите на капитал. Во случајов, шведскиот министер Андрес Борг доби највисоки поени за неговите вештини како економски поентер, иако е надвор од еврозоната. “Пробивајќи се низ аналитичката магла на многу меѓународни собири, ги истакна своите ѕвездени квалитети“, вели Ерик Нилсен, главен економист на Уникредит банка (UniCredit Bank). Борг доби пофалби за тоа што рано ја забележа потребата од зајакнување на банките и трпеливо објаснуваше што може да научи Европа од економската криза во Шведска во 90-тите години. Неговата економија имаше склучително добри резултати во 2011 година, делумно благодарение и на претходните реформи и на фискалната претпазливост. Финансиските пазари го забележаа тоа. “Разочараните министри можат да бараат фаул. Судењето е неизбежно субјективно и не треба да се сфаќа премногу сериозно. Во споредба со оценувањето на фискалните господари на Европа, се чини лесно да досудиш контроверзен офсајд во фудбал. Најтешко беше во однос на тие што наследиле хаос или им недостигала поддршка за да добијат признание“, пишува “Фајненшал тајмс“. Овогодинешните економски тестови беа прилагодени за да ги одразуваат променетите приоритети, при што повеќе се земаше предвид напредокот кон посилни јавни финансии и моќен

раст, отколку фискалните рестрикции. Но, сепак, земјите во фискална криза тешко можат да се сметаат за соодветни примероци.

Рангирањето ја доловува драмата во изминатите 12 месеци

Но, табелата во лигата ја доловува драмата од изминатите 12 месеци. Ирска, една од трите земји кои добија меѓународна финансиска помош, беше последна минатата година, но забележа силно закрепнување. Мајкл Нунан, новиот министер во Даблин, заедно со Витор Гаспар, неговиот португалски колега, доби аплауз за одлучноста во такви тешки услови. По завршувањето на натпреварот двајца министри ги напуштија канцелариите (или се подготвуваат да ги напуштат) поради промена на режимот: Џулио Тремонти во Италија и Елена Салгадо во Шпанија. Борејќи се за опстанок – како и неговата економија – на дното се наоѓа грчкиот министер, Евангелос Венизелос. Уште еден разочарувачки играч е Французинот Франсоа Баруан. Жак Делпла од Советот за економска анализа во Париз, кој ја советува француската Влада, вели дека Баруан избледува во споредба со Кристин Лагард, неговата претходничка и поранешен министер за финансии на годината според “Фајненшал тајмс“, а сега управен директор на Меѓународниот монетарен фонд. “Тој с$ повеќе наликува на несреќниот Рејмонд Доменек, менаџер на катастрофалниот фудбалски тим на Франција на Светското првенство во 2010 година“, се жали Делпла. Но, внимавајте и понатаму: исто како во глобалните спортски првенства, среќата може да се промени, неочекувано, од една до друга сезона.

Сите заедно треба да добијат негативна оценка!

Во ситуација кога стариот континент е на работ на рецесија, банките буквално се ослабени и уште повеќе го стегаат ременот, а пазарите на обврзници се нестабилни, а од друга страна, инвеститорите го доведуваат во прашање преживувањето на еврото, притисокот не можеше да биде поголем. Коментаторите на “Фајненшал тајмс“ имаа изобилство од материјал за критикување. “Разумните решенија во врска со должничката криза во еврозоната постојано беа попречувани од парохиската политика и политиката на одложувања“, вели Сони Капур, шеф на Ридифајн (Re-Define), економска консултантска компанија, и еден од седумчленото жири кое ги оцену-

НАЈДОБРИ МИНИСТРИ ЗА ФИНАНСИИ ВО ЕУ ЗА 2011 ГОДИНА Ранк Министер

Држава

Политички ранк

Економски ранк

Кредибилитет 1

1

Андрес Борг

Шведска

1

1

2

Волфганг Шојбле

Германија

2

5

2

3

Јацек Ростовски

Полска

6

3

12

4

Дидје Рајндерс

Белгија

8

4

14

5

Жан Клод Јункер

Луксембург

6

9

4

6

Иван Миклос

Словачка

12

2

10

7

Џорџ Осборн

Велика Британија

4

15

3

8

Мирослав Калусек

Чешка

11

8

8

9

Јута Урпалаинен

Финска

13

6

7

10

Мајкл Нунан

Ирска

3

18

12

Извор: Фајненшал Тајмс

ваше политичките вештини на министрите. Кандидатите беа “колективно немарни, затоа што дозволија една решлива криза да излезе од контрола“, истакна тој. Роберт Бергквист, главен економист во банката SEB во Стокхолм, годинава даде пониски оцени, најмногу поради “неразбирањето и наивниот однос на министрите кон клучните проблеми, слабата моќ на индивидуално и колек-

тивно одлучување и некоординираната комуникација за време на најлошите економски услови од 30-тите години па наваму“. Михаил Хајсе од Алијанц (Allianz), германска осигурителна компанија, се прашува дали да им даде дополнителни поени “само затоа што се изложиле на линијата на огнот“ или пак, “сите заедно треба да добијат негативна оценка“.


WWW.KAPITAL.MK

КАПИТАЛ ПОНЕДЕЛНИК 28.11.2011

15

ФЕЉТОН ЛОНДОНГРАД ОД РУСИЈА СО КЕШ: инсајдерска приказна за олигарсите Почитувани читатели, “Капитал“ во соработка со издавачите АЕА, ви го претставува возбудливиот бестселер на Марк Холингсворт и Стјуарт Ленсли, "Лондонград - од Русија со кеш". Не пропуштајте ја неверојатната приказна за тоа како Лондон стана дом на руските супербогаташи, раскажана за прв пат и базирана врз вистински ликови и настани. Ултравозбудливо четиво за животот проткаен со невиден луксуз, убави жени, приватни авиони, мегајахти, најдобрите светски фудбалери и телохранители во црни ренџ-ровери со непробојни стакла.

РИТЕ ГЛАВА 4: КРИЕЊЕ НА ПА

Страв и параноја во Лондон

Безбедноста стана опсесија за Березовски. Се опкружи со телохранители и се опседна со мислата дека и руските и британските разузнавачи го надгледуваат, вклучувајќи и хакирање на неговите компјутери. Дури мислеше дека постои и шпион во црквата спроти неговата канцеларија

К

ако најбаран Русин, Березовски стана многу повнимателен во однос на безбедноста. Кога првпат дојде во Лондон, се всели во стан на Кенсингтон палас гарденс, што го имаше купено во 1995 година. На почетокот изгледаше изненадувачки неподготвен за својот нов живот. Дури и немаше никаква кредитна картичка. Да се има престижна локација беше императив и затоа изнајми канцеларија во Мелроуз хаус во шопинг-улицата Севил роу, реновирана од младите дилери за недвижности од фирмата Кенди & Кенди. Но, неговиот комуникациски систем беше примитивен. На пример, користеше незаштитена електронска адреса на мрежата Вирџин, која лесно можеше да биде пробиена од ФСБ. Тоа не беше пред 2002 година кога се пресели во нови канцеларии на Дaун стрит, во близина на Хајд парк корнер, и кога беше инсталиран сосема нов и современ, ултрабезбеден компјутерски систем. Безбедноста му стана опсесија. Березовски дури креираше своја телефонска мрежа и мрежа за електронска пошта надвор од конвенционалните норми. Сметките за неговиот мобилен телефон беа астрономски илјадници фунти месеч-но. Сега, со првичната верзија на Скајп, тие беа значително намалени. Користеше мобилни телефони од фирмата Сименс, тип „топ сек С35“, бидејќи нивните сигнали за шифрирање ги правеа речиси

М

невозможни за прислушување. Од таа причина тие беа често користени од службениците на МИ5 и од британската армија. Но, беа скапи, по цена од 2.000 фунти, а и не можеа лесно да се најдат, па затоа беа купувани за поевтина цена од Русија, а потоа внесувани во Велика Британија.

Во „светилиштето“ на олигархот

Оперативната база на Березовски е функционална, како и безбедна. За да влезете во неговата приватна канцеларија, ќе треба да ви се земат отпечатоци од прстите. Неговото светилиште, во кое доминираат сликите со познати и со славни личности, вреди околу 1 милион фунти. Беа поставени најскап и до детали изработен килим и ламперија, а инсталирани беа и безбедносни направи. Во ходникот, кој води до канцеларијата во која заседава управниот одбор, ѕидот е обложен со црно-бели фотографии на руските водачи, почнувајќи од цар Николај па наваму, а меѓу нив е и неговиот главен непријател Владимир Путин. Во задниот дел од неговата канцералија се наоѓа неговата приватна просторија и спална соба во која само неколкумина се осмелиле да влезат. Приватната просторија е постојан извор на шпекулации од членовите на неговиот персонал. „Сите мислиме дека таму ги чува своите најтајни документи или дека таму ги одржува најважните состаноци“, изјави еден поранешен помошник. Важноста на безбедноста е толкава

арк Холингсворт е истражувачки новинар и автор на повеќе книги, вклучително и студијата за МИ5, британската Служба за безбедност. Неговите новинарски текстови се објавуваат во Сандеј Тајмс, Гардијан и Фајненшел Тајмс. Од малиот број интервјуа направени со него, се знае дека тој не сака многу да зборува јавно, нити пак е љубител на шопинг. ругиот автор, Стјуарт Ленсли е новинар и економски консултант кој живее јужен Лондон. Меѓудругото тој е добитник на неколку награди како телевизиски и радио продуцент, меѓу кои е и наградата на Њујоршкиот телевизиски и филмски фестивал. Во неговата книга од 1985 година, Поор Бритаин, тој ја дефинираше моќта употребувајќи методологија која подоцна почнаа да ја применуваат истражувачите и владите на Велика Британија, Европската унија и голем број земји, од Јапонија до Јужна Африка.

Д

што Березовски инсистира да најми лице од женски пол или повозрасен маж за обезбедување да работат на рецепцијата во приземјето за да го камуфлира идентитетот и природата на тие што се внатре. Не постојат копчиња за внесување шифри за да се влезе во собите: во нив се влегува преку безбедносен систем со земање биометриски отпечатоци. Березовски не им верува ниту на британските оперативци за обезбедување и затоа повеќе претпочита поранешни членови на француската Легија на странци. Еден преглед на неговата безбедност извршен од искусен израелски оперативец откри дека тимот за негова заштита на блиско растојание му е лојален, дека луѓето се силни, но несофистицирани и не е за верување му ја обезбедиле ру дека би м потребната заштита во случај на р вооружена борба. Неговиот главен Н телохранител е поранешен член на пор француските специјални сили, кој фр ф у специ бил регрутиран од Израел.

Фобија ј од др разу разузнавачи у

Опкружен ру со телохранители, телох Березовски набргу стана опседнат со разузнавање и ссо шпионажа. МИ5, ЦИА и Веруваше дека и М за него и ФСБ вршат р истрага р надгледуваат, вк вклучувајќи и го надгледуваат хакирање на неговите компјутери. Тој редовно вршеше преглед на својата мрежа, која повеќе користи софтвер на Линукс, отколку на Мајкрософт. Дури мислеше дека постои и шпион во црквата веднаш спроти неговата канцеларија на вториот кат. Исто така, сериозно ја сфати сугестијата дека Скотланд јард има уфрлено таен службеник во неговиот штаб. „Имам информација дека има информатор на полицијата во Вашата канцеларија, но не му го знам името“, му рекол неговиот консултант за безбедност, Кит Хантер. Пријателите на Березовски аргументираат дека тој имаше право да биде внимателен, имајќи го предвид фактот дека во 1994 година бомба му го разнесе мерцедесот и го усмрти неговиот личен возач. Секогаш кога овој слаб, но прониклив, напнат човек, облечен или во темен костум со тенки линии или со црна кожена јакна, излегуваше од канцеларијата, почнуваше елаборирана операција за обезбедување. Еден телохранител ќе провереше дали влезот и улицата се чисти. Березовски секогаш патуваше во колона од возила, често менувајќи ја маршрутата и возачите, со две оклопни лимузини Березовски уживал во друштво на млади жени во хотелот Лејнсборо на Најд парк корнер. Една доцна вечер, еден гостин се вчудовидел кога видел како еден нервозен Русин му се приближува на Березовски и клекнал пред него. Потоа, му ја зел раката на тајкунот и го бакнувал неговиот прстен, тресејќи се. „Во ред е, во ред е, добро“, прошепотел Березовски, а понизниот молител се повлекол со олеснување. „Беше како сцена од филмот ’Кум‘ со Марлон Брандо кога тој сожалува еден тип што му должи пари“, изјави сведокот.

K O M E R C I J A L E N

O G L A S

Советување на тема: „Арбитражата како поефикасен и побрз начин на решавање на споровите“ 29 ноември 2011 година 09:30-15:00 часот Стопанска комора на Македонија, сала 4 на 5-ти кат Предавачи: проф. д-р Арсен Јаневски, проф. д-р Тони Дескоски и доц. д-р Татјана Зороска Камиловска, професори на Правниот факулетет “Јустинијан Први” при Универзитетот “Св.Кирил и Методиј” - Скопје. Заинтересираните за учество на овој семинар можат да се пријават најдоцна до 25 ноември 2011 година. Контакт: Елена М Штрбевска Ленче Зикова тел: 02 32 44 023 тел: 02 32 44 054 факс: 02 32 44 088 факс: 02 32 44 088 e-mail: elena@mchamber.mk lence@mchamber.mk

31

ЛИТЕРАТУРА ЗА РАЗЛИЧНИ ВКУСОВИ Од 2000 година наваму АЕА издавачи објавува книги од разни области: проза, поезија, литература за млади, публицистика, популарна психологија, езотерија... Продажниот салон Египетска сонувалка во центарот на Скопје изобилува со богата литература – од современите македонски писатели, преку англиските класици, с$ до детската литература, сето тоа по достапни цени. • Од домашните автори АЕА издавачи ги објавила Божин Павловски, Матеја Матевски, Митко Маџунков, Ефтим Клетников, Радован Павловски, Томе Арсовски... • Од странските Џ.Р.Р. Толкин, К.С. Луис, Малколм Гладвел, Калед Хосеини, Јасмина Кадра, Кормак Меккарти, Џеред Дајмонд, Карла дел Понте... Преводот на трилогијата “Господарот на прстените” од Толкин беше вистински хит пред неколку години и е проект каков што ретко бележат издавачите во земјава. • Пред две години во Скопје го пречека и добитникот на Букеровата награда, Томас Кенили, авторот на “Шиндлеровата арка (листа)”, издание исто така на АЕА.

„мерцедес мајбах“, со еден телохранител на предното седиште и со еден назад, но и со еден црн џип како засилување и со мотор како придружба. Во една пригода, Березовски изнајми шест идентични лимузини кои возеа во колони една до една, во три реда, но се одвојуваа во различни правци за да се ослободи од потенцијални возила што би ги следеле. Кога во април 2007 година, по некоја работа отиде во Кралскиот институт за одбрана и безбедносни студии, недалеку од Даунинг срит, неговата колона од возила, заедно со мотоциклите во придружба, беше речиси како претседателска. По убиството на Александар Литвиненко, Березовски се сомневаше дека „еден предавник“ од неговата канцеларија оддал важни информации. Беше спроведена интерна истрага на внатрешното обезбедување и беше ангажирана друга компанија, Риск менаџмент, на чело со Кит Хантер, која му даваше совети на олигархот дури од 2000 година. Еден директор на компанијата бил и Тим Колинс, поранешен офицер во британската армија, кој станал познат во текот на Втората ирачка војна, во март 2003 година, по својот елоквентен говор пред трупите вечерта спроти една битка. (Продолжува) Во утрешниот број: Кога Березовски ќе решеше да купува куќа, веднаш го опкружуваа мноштво агенти за недвижности. Како олигархот се интегрираше во британскиот начин на живеење?

K O M E R C I J A L E N

O G L A S


К О

М

Е

Р

Ц

И

Ј

А

Л

Е

Н

О

Г Л

А С

416-28.11.2011  

416-28.11.2011

Read more
Read more
Similar to
Popular now
Just for you